6. Ethiek in cyberspace Spoofing Trolling Lurking Spamming Conversatie-analyse

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "6. Ethiek in cyberspace...68 6.1 Spoofing...68 6.2 Trolling...71 6.3 Lurking...72 6.4 Spamming...73 7. Conversatie-analyse...75 7."

Transcriptie

1 Inhoudsopgave Algemene inleiding...3 Deel 1: Het Medium Inleiding Geschiedenis van de nieuwe media Evolutie van nieuwe media Opslag, distributie en communicatie Versnelling in tijd Versnelling in acceptatie De tijd vooruit Geschiedenis internet in vogelvlucht Digitale nieuwe media Multimedialiteit Globaliteit Interactiviteit Het internet in toepassingen voor communicatie World Wide Web Chat MUD en MOO Bulletin Board Systems Profiel van de Belgische internetgebruiker Is het medium de boodschap? Een communicatiemodel Geïmpliceerde lezer en geïmpliceerde schrijver Welke doelen? Tijd en ruimte Coderen/decoderen...29 Deel 2: Conversatiegedrag Inleiding Anders lezen en anders schrijven Information overload Het publiek Het profiel van een beeldschermlezer Netspeak Culturele verschillen Verschillen naargelang communicatietechnologieën MUD, MOO en IRC Nieuwsgroepen Houding ten opzichte van een nieuwe taalvariëteit Written speech? Verschillen met spreektaal...54 Tabel 2.3 Overzicht smileys Verschillen met schrijftaal Conclusie Een Engelstalig medium? Technologische factoren Basisprotocollen Nieuwsgroepen World Wide Web HTML Socio-economische factoren

2 6. Ethiek in cyberspace Spoofing Trolling Lurking Spamming Conversatie-analyse Het Beurtwisselingssysteem Het online beurtwisselingssysteem Sociaal: identiteit en community Besluit...94 Deel 3: Onderzoek Inleiding Methode Onderzoek Resultaten Algemeen besluit Referentielijst

3 Algemene inleiding Internet, het world wide web, de laatste tien jaar zijn deze woorden overgegaan van magische toekomstvoorspellingen naar alledaagse realiteit. Meer nog, het internet is een ongelooflijk populair medium geworden. De voorbije drie jaar is er een enorme stijging geweest van het aantal Belgische internetgebruikers van in 1999 tot in 2002 (Lowette & Van Dorsselae, januari 2002). En dat aantal groeit! In de Verenigde Staten beschikken reeds 60% van de huishoudens over een internetaansluiting en als het van Bill Gates, oprichter van softwaregigant Microsoft, afhangt, beschikken binnenkort maar liefst 70% van de gezinnen in de Verenigde Staten en Europa over internet (GVG, 2003, p.130). Het net kan men het best vergelijken met een enorme databank. Er wordt voortdurend via allerlei programma's informatie uitgewisseld. We willen in deze verhandeling nagaan hoe het staat met het taalgebruik op deze 'information superhighway'. We onderzoeken of er de laatste jaren zich een eigen taal heeft ontwikkeld op internet. Daarbij gaan we na of er wel sprake is van dé internettaal of dat we verschillende internettalen terugvinden. Er wordt wel eens gesteld dat het internet het medium van de onbegrensde mogelijkheden is. Dit veronderstelt een belangrijke rol van de participanten. Maar is dit wel een reële visie? Via een literatuurstudie zullen we proberen te achterhalen wat de rol van het medium en de rol van de gebruikers is en in welke mate deze een in vloed uitoefenen op het taalgebruik. Eveneens zullen we vanuit historisch perspectief proberen na te gaan of er verschillen zijn tussen het internet en andere media en hoe het taalgebruik zich aan de verschillende mediasituaties heeft aangepast. 3

4 Naast technologische verschillen, denken we dat ook culturele verschillen in vloed zullen hebben op de gebruikte taal. De globaliteit van het medium zou wel eens kunnen leiden tot culturele misinterpretaties. Ook lijkt het ons interessant om een na te gaan hoe de gebruikers omspringen met het feit dat de zender en ontvanger mekaar meestal niet te zien krijgen. We denken hierbij bijvoorbeeld aan chatsituaties of websites. Hierdoor wordt de mogelijkheid tot anonimiteit geschapen wat weer allerlei identiteit- en taalspelletjes tot gevolg kan hebben. Jacques Chirac, president van Frankrijk, waarschuwt voor nadelige gevolgen voor het Frans door de dominantie van het Engels op internet (Crystal, 2001, p.2). Is het Engels wel de dominante taal op het net en waarom is dat zo? In indien het Engels zo dominant aanwezig is als Chirac postuleert, kunnen we dan spreken van een lingua franca? De hamvraag is natuurlijk of deze eventuele invloed van het Engels eerder het Nederlands zal schaden of het zal verrijken. We onderzoeken eveneens of het internet louter een technologisch medium is voor de verspreiding van informatie of dat we ook van een sociaal medium kunnen spreken. We veronderstellen dat sommige internettoepassingen meer sociaal zullen zijn dan anderen, wat zal doorschemeren in een aangepast taalgebruik. Ook wordt onderzocht of op internet de taalnormen blijven gelden, of zo verworpen worden en of er misschien nieuwe regels en normen ontstaan. Tenslotte willen we graag nagaan of taalkundig gedrag dat we tegengekomen zijn in onze literatuurstudie ook van toepassing is voor Nederlandstalige chats. We controleren of de Vlaamse internetgebruikers begrippen, woorden en zinspelingen overgenomen hebben van de internationale situaties. Misschien hebben ze wel enkele aanpassingen gemaakt of een eigen internettaal gecreëerd. 4

5 Deel 1: Het Medium 1. Inleiding Dit hoofdstuk gaat dieper in op het medium internet. We vertrekken algemeen van enkele karakteristieken die de geschiedenis van alle nieuwe media kenmerken, zoals een verbetering in opslag en distributie. Daardoor ontstaat er dan ook een steeds betere communicatie. Ook merken we een versnelling van de uitvinding van nieuwe media en een versnelling in acceptatie van deze nieuwe media. Vervolgens gaan we verder in op de geschiedenis van internet zelf. We zullen zien dat het een voornamelijk Amerikaanse uitvinding is. Bovendien blijkt dat de roots van het internet reeds terug gaan tot de jaren zestig met de oprichting van het Advanced Research Projects Agency (ARPA). Dit maar om aan te tonen hoe relatief de term nieuwe media eigenlijk wel is. We zien ook dat het internet zich onderscheidt van andere media doordat het digitaal is. Dit digitale maakt multimedialiteit en interactiviteit mogelijk via de elektronische superhighway. We behandelen ook enkele toepassingen voor communicatie op het internet, zoals en het world wide web. Aangezien het een thesis is over het taalgebruik van het internet zullen deze toepassingen een centrale rol krijgen in dit wetenschappelijk werk. Na een korte beschrijving gegeven te hebben van het profiel van de Vlaamse internetgebruiker, gaan we ons meer verdiepen in de mediatheorie. Het lang gehanteerde broadcastmodel blijkt onhoudbaar bij de mogelijkheden die het internet ons biedt. We gaan op zoek naar een model dat de nieuw verworven rol die de participanten gekregen hebben benadrukt. Ze krijgen de informatie immers niet gewoon meer in de schoot geworpen, zoals bij televisie, maar kunnen ook zelf interactief op zoek gaan naar die informatie die ze willen 5

6 verkrijgen. Dit model mag echter zeker niet de mogelijkheden en beperkingen van het medium over het hoofd ziet. Aan de hand van het voorbeeld van de website van de Katholieke Universiteit Leuven stellen we het communicatiemodel van Van Driel voor op basis van het klassieke communicatiemodel van Lasswell. Belangrijke kenmerken van dit model zijn de notie van de geïmpliceerde lezer en geïmpliceerde schrijver. Daarnaast zullen we zien dat er altijd een ruimtelijke breuk is tussen schrijver en lezer en in enkele gevallen, bijvoorbeeld bij websites, ook een breuk in tijd. Er volgt ook een bespreking van de communicatieve doelen. We stellen vast dat er culturele normen worden gehanteerd. Het niet kennen van deze codes kan leiden tot vergissingen bij de communicatie. 2. Geschiedenis van de nieuwe media 2.1 Evolutie van nieuwe media Dit hoofdstukje behandelt het ontstaan en de evolutie van nieuwe media. Van Driel (1999) stelt dat er vier begrippen centraal staan bij de geschiedenis van nieuwe media: a) opslag, distributie en communicatie, b) versnelling in tijd, c) versnelling in acceptatie, d) de tijd vooruit Opslag, distributie en communicatie Doorheen de geschiedenis van de media heeft een grotere opslag en een snelere distributie geleid tot een steeds betere en snellere communicatie. Waar men vroeger afhing van mondelinge overlevering, zorgde de uitvinding van het schrift in 3000 voor Christus en zeker die van de boekdrukkunst in de 15e eeuw voor een immens geheugen aan geschreven materiaal. Technologische 6

7 vernieuwingen op het einde van de 19e eeuw maakten het mogelijk om nu ook auditieve en visuele informatie vast te leggen. De distributie verloopt ook steeds makkelijker, zeker wanneer er geen fysiek transport meer noodzakelijk is, zoals bij radio en televisie. De digitalisering heeft uiteindelijk de transporttijd van vrijwel alle informatie (audio, video, geschreven taal) onafhankelijk gemaakt van de afstand. De tijd dat er postduiven gebruikt moesten worden om over lange afstand een briefwisseling te organiseren is gelukkig reeds lang voorbij. Tegenwoordig moeten we maar een tje typen en dan is het nog maar een kwestie van seconden vooraleer het bij de geadresseerde aankomt. Nieuwe media als het schrift en de film zorgden ervoor dat we ons geheugen zijn gaan externaliseren: de bibliotheek, het archief en het World Wide Web functioneren als het geheugen van onze samenleving. Uitvindingen als de boekdrukkunst en het internet optimaliseerden de verspreidingsmogelijkheden, waardoor nieuwe communicatievormen ontstonden naast de mondelinge (Van Driel, 1999, p.12) Versnelling in tijd Alle media zijn ooit wel eens nieuwe media geweest. Wanneer we de geschiedenis van verschillende nieuwe media bekijken, nemen we volgens Moschovitis e.a. (1999) een enorme versnelling in de achtereenvolgende introducties van nieuwe media waar (Moschovitis e.a., 1999, p.8). 7

8 Ongeveer 3000 voor Christus: uitvinding van het schrift (Van Driel, 1999, p.12) 1438 Uitvinding boekdrukkunst door Gutenberg (Wablieft, 26/6/2002) 1833 Kranten worden een populair nieuw massacommunicatiemiddel 1838 Fotografie wordt populair 1844 De eerste telegraafboodschap 1876 Uitvinding van de telefoon 1891 Uitvinding van de eerste camera voor bewegende beelden 1901 Het eerste transatlantische radiocontact 1907 In Rusland wordt de televisietheorie ontwikkeld 1914 Het eerste transatlantische telefoongesprek 1927 De eerste 'pratende' film 1939 De televisie wordt voorgesteld op een Wereldtentoonstelling 1950 Start van televisie-uitzendingen in kleur (Moschovitis e.a., 1999, p.8) Versnelling in acceptatie De massale acceptatie van een nieuw medium verloopt volgens Van Driel (1999) opmerkelijk sneller naarmate we dichter bij de 21ste eeuw komen (Van Driel, 1999, p.14). Waar de uitvinding van de boekdrukkunst lange tijd door de Kerk als des duivels werd gezien, hebben de GSM en het internet de wereld stormenderhand veroverd De tijd vooruit Media kunnen verdwijnen. Denk maar aan de grammofoon of de telegraaf. Maar meestal blijven de vertrouwde media toch hun rol spelen. Bij sommige media is het volgens Van Driel (1999) zelfs gebleken dat ze hun tijd vooruit waren. Waar er in de jaren tachtig amper aandacht of geloof was in de toekomstmogelijkheden van beeldtelefonie en interactieve televisie, komen 8

9 deze nu weer onder de aandacht door de digitalisering en het internet (Van Driel, 1999, p.14). Denk maar aan het E-platform van de VRT voor interactieve televisie. 2.2 Geschiedenis internet in vogelvlucht 1 De lancering van de Sputnik in 1957 markeerde een vernieuwde interesse van de Verenigde Staten in wetenschappen. De Verenigde Staten konden het immers niet laten gebeuren dat de Sovjets zulk een grote voorsprong hadden wanneer het neerkwam op ruimtetechnologie. Deze vernieuwde interesse in wetenschap leidde tot het ontstaan van het Advanced Research Projects Agency (ARPA). Even later werd ook de NASA opgericht, die zich verder ging verdiepen in ruimteonderzoek. ARPA concentreerde zich nu vooral nog op experimenteel onderzoek. Al vlug 1 Enkele belangrijke uitvindingen voor het ontstaan van het internet: 1957 Lancering Sputnik en oprichting ARPA 1958 Bell Labs bouwt de eerste modem (modulator/demodulator). Deze modem zorgt er eerst voor dat de digitale computerinformatie over analoge telefoonlijnen kan verspreid worden en zorgt er dan voor dat deze analoge informatie weer in digitale informatie wordt omgezet Roy Tomlinson schrijft het eerste programma en introduceert 1973 Uitvinding van Ethernet en LAN. Aan de universiteit van Illinois wordt Plato Notes ontwikkeld, dat sterk te vergelijken is met het huidige Bulletin Board System Uitvinding TCP/IP protocollen Uitvinding van de eerste pc, de Altair ARPAnet wordt verder ontwikkeld door NSF ARPAnet houdt op te bestaan. Tim Berners Lee ontwikkeld het World Wide Web Internet 2 wordt opgericht aan enkele Amerikaanse universiteiten. (Moschovitis e.a., 1999, pp ). 9

10 begonnen ze met het onderzoeken van de mogelijkheden van computers en informatieverwerking (Bannink, 1995, pp. ix-x). In deze context begonnen ze ook met het oprichten van netwerken. In 1965 slaagde computerdeskundige Larry Roberts er in met een andere computer te communiceren over een telefoonlijn. Uiteindelijk was het niet de Koude Oorlog, maar waren het de schaarse en nog zeer dure computerbronnen die hebben geleid tot het ontstaan van computernetwerken. Het zogenaamde Cold War Doomsday Scenario, waarbij het computernetwerk zelfs een atoomoorlog moest kunnen weerstaan, is een eigenschap die er volgens Moschovitis e.a. (1999) slechts later is bijgekomen. Computerdeskundige Bob Taylor was het beu om steeds meer nieuwe computers te moeten kopen en stelde voor om de computers van zijn universiteit aan te sluiten op computers van andere wetenschappelijke instellingen doorheen het land. Dit markeerde het begin van het ARPAnet, de voorvader van het internet. In 1969 bestond het slechts uit 4 computerbronnen, maar de volgende 2 jaren werd het netwerk reeds uitgebreid tot een twintigtal computerbronnen (Moschovitis, 1999, pp ). In 1963 schreef de toenmalige directeur van ARPA en visionair Joseph C.R. Licklider de memo The Intergalactic Computer Network. Hierin beschreef hij de creatie van wat later het internet zou worden. "A network that would link people together across geographical distances and allow them to communicate through their computers" ( Moschovitis e.a., 1999, p.37). Wanneer in 1969 de universiteiten zich aansloten op ARPAnet, werd ARPA volgens Moschovitis e.a. (1999) voorgoed getransformeerd door de tegencultuur van de studenten. 68 studenten die zich de Network Group noemden, bediscussiëerden protocollen (protocollen moeten het mogelijk maken dat de verschillende computers elkaar verstaan, ongeacht hun besturingssysteem). Ze deden dit op basis van het request for commentprincipe. Iemand deed met andere woorden een voorstel en iedereen mocht dit 10

11 trachten te verbeteren. Deze open, non-hiërarchische stijl gaf het gevoel dat "ARPAnet was going to be a kind of open club, that all were invited to join "(Moschovitis e.a., 1999, p.60). Dit open gevoel heerst tot op vandaag nog op internet. In de jaren zeventig worden drie reeds bestaande netwerken met elkaar verbonden: ARPAnet, ALOHAnet (dit netwerk linkte computers aan elkaar door middel van radioconnecties) en SATnet (dit netwerk linkte computers aan elkaar door middel van satellieten). Maar de belangrijkste uitvinding moest nog gedaan worden: de uitvinding van de personal computer (pc). Die werd pas uitgevonden in Nu kon echt iedereen zich in theorie aansluiten op het net. Om het in de woorden van Tim Berners-Lee, de uitvinder van het world wide web, te zeggen: "When you actually look at the spread of the Web... it needed ubiquitous computing, which means personal computers" (Moschovitis e.a., 1999, p.66). Ondanks de groeiende populariteit van het ARPAnet bij wetenschappers, mochten enkel sites die militair onderzoek deden ermee verbinding maken. En zelfs voor diegenen die er toch gebruik van mochten maken was de netwerktoegang nog zeer duur en beperkt. Enkele computerstudenten richtten daarom zelf een netwerk op: USENET. Ze maakten een verbinding tussen de Duke University en de University of North Carolina. Oorspronkelijk was USENET volgens Hauben & Hauben (1997) een middel voor onderzoekers om informatie te delen. Maar al snel werd het een zeer populair netwerk (Hauben & Hauben, 1997, pp. 9-14). Met USENET zien we de start van Nieuwsgroepen en MUDs (Multi-User Dungeons). Nieuwsgroepen worden gebruikt om ideeën en informatie te delen. Ze staan gecategoriseerd per thema en men kan de informatie die daar staat lezen en er zelf extra informatie aan toevoegen. Bij MUDs maakt men gebruik van de netwerktechnologie om online rollenspellen te spelen. De gebruikers nemen hierbij alternatieve identiteiten aan. Dit kunnen 11

12 tovenaars, trollen, feeën,... zijn. MUDs zijn gebaseerd op het boek The Lord of the Rings van J.R.R. Tolkien (Moschovitis e.a., 1997, pp ). Om een boodschap van het ene netwerk naar het andere te kunnen versturen, werd in 1974 het TCP/IP protocol ontwikkeld. IP staat voor Internet Protocol. Alle computers aangesloten op het internet hebben een eigen IP-nummer. Een eigen adres als het ware, van waaruit pakketten kunnen gestuurd worden of waarnaar pakketten gestuurd kunnen worden. TCP staat voor 'Transmission Control Protocol' en controleert of eventueel verstuurde pakketten wel goed zijn aangekomen. Voortaan worden alle netwerken die gebruik maken van het TCP/IP protocol internet genoemd (De Grooff, 2001, s.p.). Aangezien de universiteiten steeds meer interesse begonnen te vertonen in het ARPAnet werd in 1986 het ARPAnet verder ontwikkeld door de National Science Foundation (NSF) tot een "algemeen en internationaal netwerk voor wetenschappelijke instellingen en laboratoria van ondernemingen, NSFNET genaamd" (De Grooff, 2001, s.p.). Dit netwerk vormt nog steeds een deel van de ruggengraat van het huidige internet. Op het einde van de jaren tachtig waren de meeste gebruikers nog gelieerd aan universiteiten en militaire instellingen. Nu echter gingen ook meer en meer hobbyisten en burgers online (Moschovitis, 1999, pp ). De vraag vanuit de bedrijfswereld om deel uit te maken van dit groeiende netwerk werd steeds groter en groter. Om aan die vraag te voldoen werd in 1991 door het Commercial Internet Exchange consortium een parallel net ontwikkeld, waar er nu ook commerciële informatie op kon verspreid worden. Dit markeert het ontstaan van het internet zoals we dat vandaag kennen (De Grooff, 2001, s.p.). 12

13 Aangezien er steeds meer gebruikers op het internet kwamen, werd de bestaande ruggengraat onvoldoende voor wetenschappelijke doeleinden. Daarom werd er in 1997 een nieuw internet ontwikkeld aan Amerikaanse universiteiten: internet 2 (De Grooff, 2001, s.p.). 3. Digitale nieuwe media Bij digitalisering worden woord, beeld en geluid omgezet in binaire code, dus in combinaties van 1 en 0. Dit is noodzakelijk omdat de informatie over internet langs elektronische weg wordt vervoerd. De karakteristieken van het internet en toepassingen zoals en het world wide web zijn, naast het feit dat de informatie elektronisch verspreid wordt, mulimedialiteit, globaliteit, interactiviteit. en 3.1 Multimedialiteit We kennen reeds langer apparaten die beelden kunnen afspelen (de televisie), die muziek kunnen afspelen (het hifi-apparaat), of waar je tekst op kunt verwerken (een typemachine of een computer met een tekstverwerker). Deze apparaten zijn echter niet multimediaal. Pas wanneer de verschillende media elektronisch met elkaar zijn verbonden en dezelfde digitale code hebben (0 en 1) gebruiken we de term multimedialiteit (Van Driel, 1999, p.38). Multimedia slaat dus op de "combinatie en integratie van verschillende informatievormen (tekst, audio en al of niet bewegende beelden)"(de Grooff, 2001, s.p.). Bij een hedendaagse computer worden bijvoorbeeld tekst, geluid en beeld geïntegreerd in één code. Multimedialiteit is dus niet een echt kenmerk van een nieuw digitaal medium, maar eerder een karakterisering. Een CDROM zou bijvoorbeeld alleen woorden kunnen bevatten en het merendeel van het WWW bestond ooit uit tekstpagina's. 13

14 3.2 Globaliteit Men kan in theorie overal ter wereld toegang tot internet verkrijgen. Deze toegang is wel nogal relatief, want zoals we in hoofdstuk vijf bij het profiel van de internetgebruiker zullen zien, is internet toch vooral een westerse bezigheid. Niet alle landen hebben immers een goede telecommunicatietoegang en zelfs in het westen zien we onderscheid tussen landen waar het internet al een heel populair medium is en anderen waar het nog begint op te komen. We kunnen wel zeggen dat het een grensoverschrijdend medium is. Het is een universeel medium. Wanneer je een website bezoekt interesseert het je niet uit welk land deze komt, zolang de site maar de informatie heeft die je nodig hebt. Op eenzelfde chatkanaal kunnen dan weer mensen zitten van zeer uiteenlopende nationaliteiten. Het internet behoort tot niemand, noch een persoon, noch een bedrijf, noch een staat. Dit geeft wel wat problemen rond regelgeving. Sommigen halen ook de 'the global village' theorie aan wanneer ze het hebben over internet. De notie van global village komt van Marshall McLuhlan die in 1967 in zijn boek The Medium is the Massage global village definiëerde als "Whether it is bombs being dropped upon Baghdad or Italy being defeated in a World Cup, many people around the world can share the same moment" (Moschovitis e.a., 1999, p.55). David Crystal staat nogal kritisch ten opzichte van deze global village theorie: If there is to be a genuine global village, then we need to ask 'What is its dialect?', 'What are the shared features of language which give the world community of users their sense of identity? And, if we cannot discern any unifying dialect or language, or a trend towards such a unity, we need to ask ourselves if this 'global village' is anything more than a media fiction (Crystal, 2001, p.6). 14

15 Met andere woorden, indien we op het internet van een global village willen spreken, moet er eenheid zijn in gemeenschap en taal. Er zijn doorheen de jaren verschillende internetwoordenboeken geschreven die zich inzetten om tot een algemeen taalgebruik te komen. Deze spreken elkaar echter vaak tegen. Dit komt grotendeels doordat er op de verschillende communicatietechnologieën (chat, virtuele werelden, ,...) een eigen taalgebruik is ontstaan dat onderling verschillend is (Crystal, 2001, pp ). De verschillende chatgemeenschappen hebben bijvoorbeeld hun eigen taalgebruik ontwikkeld dat verschilt van gemeenschap tot gemeenschap en dat terug te vinden is in de faq's (frequently asked questions, de meest gestelde vragen) en in de eigen netiquette (de etiquette op het internet) (Hutchby, 2001, pp ). Van een global village, in de termen van Crystal, kan men momenteel dus nog niet spreken. 3.3 Interactiviteit Laten we hierbij eerst beginnen bij een interactieve situatie die iedereen kent: mondelinge communicatie. Bij mondeling communicatie bepalen de gesprekspartners zelf in sterke mate de inhoud van het gesprek. De keuze van de inhoud is wel niet geheel vrij. Dit hangt af van de gesprekspartners en de ruimte waarin men zich bevindt. Vaak wordt bij nieuwe media met interactiviteit bedoelt dat men zelf kan bepalen in welke volgorde de gebruiker informatie aangeboden krijgt. Veelal betekent dit dat een gebruiker een eigen route kan kiezen, bijvoorbeeld op websites met hyperlinks (Van Driel, 1999, p.38). Wanneer we nu teruggaan naar ons voorbeeld van mondelinge communicatie blijkt dat het bij interactiviteit ook noodzakelijk is dat de gebruiker mee de 15

16 inhoud van de communicatie kan bepalen. Deze mogelijkheid om de inhoud mee te bepalen is natuurlijk begrensd door de mogelijkheden vastgelegd door de programmeurs. Rafaeli definieert interactiviteit als "an expression of the extent that in a given series of communication exchanges, any third (or later) transmission (or message) is related to the degree to which precious exchanges referred to even earlier transmissions" (Rafaeli, 1988, p.111). De interactiviteit hangt dus af van de samenhang van de eerdere berichten. Volgens deze definitie is een persconferentie bijvoorbeeld niet interactief, want de gestelde vragen vertonen meestal geen samenhang met de voorgaande vragen en antwoorden. Bij interactiviteit speelt de feedback ook een belangrijke rol. Clark & Schaefer (1989) stellen dat "feedback is critical for interactivity, since feedback enables speakers to recognize when their message has been understood or when a repair is needed, aiding in further recipient-design" (Cherny, 1999, p.150). Andrew Cameron (1995) geeft er de voorkeur aan om interactiviteit alleen te gebruiken wanneer de gebruiker op een betekenisvolle wijze kan ingrijpen in de interactie. De beïnvloeding van de gebruiker kan marginaal zijn, zoals bijvoorbeeld van televisiekanaal veranderen, maar kan ook fundamenteel zijn, bijvoorbeeld in een computerspel (Cameron, 1995, p.33-47). Bij multimedia is volgens Van Driel (1999) zelfs wederzijdse beïnvloeding mogelijk. Medium en gebruiker reageren op elkaar, waarbij reacties mogelijk zijn binnen het stramien dat de programmeur heeft gecreëerd. Wanneer je bijvoorbeeld MSWord afsluit zonder op te slaan, zal je computer eerst even vragen of je wel zeker bent dat je niet wilt opslaan (Van Driel, 1999, p.38-51). 16

17 4. Het internet in toepassingen voor communicatie Zoals we reeds gezien hebben is internet een netwerk dat gebruik maakt van het TCP/IP-protocol (De Grooff, 2001, s.p.). Het WWW, , MUD's, chatprogramma's, nieuwsgroepen,... zijn toepassingen van het internet. Via deze programma's kan men over het internet communiceren (Crystal, 2001, p.23). In dit hoofdstuk nemen we enkele toepassingen voor communicatie verder onder de loepe. 4.1 World Wide Web Het World Wide Web is dus niet het internet zoals sommigen denken, maar het is een toepassing ervan. Het WWW maakt het mogelijk dat naast de netwerken die met elkaar verbonden zijn, ook de gegevens op die netwerken met elkaar verbonden zijn. De gegevens zijn met elkaar verbonden met hyperlinks. Hyperlinks zijn zichtbare informatie in een document. Dit kan woord of beeld zijn. Deze informatie is verbonden met een adres van de plaats waar de gebruiker naartoe verplaatst wordt wanneer hij deze hyperlink aanklikt. Websites op het WWW worden aangemaakt in een programmeertaal die HTML noemt. Het WWW is dus een informatie-navigatiesysteem. 4.2 Chat Chatten is eigenlijk babbelen met elkaar over internet. Chat, is in tegenstelling tot nieuwsgroepen een synchroon medium. Men kan met andere woorden in real-time met elkaar praten. Chat verschilt van bijvoorbeeld de telefoon doordat alles tekstueel is en er meerdere participanten tegelijk met elkaar praten. Er zijn 2 mogelijkheden voor te chatten: Webchat en Inter Relay Chat (IRC). Ze verschillen van elkaar in die zin dat je voor IRC een apart programmaatje nodig 17

18 hebt dat je verbindt met de server en zo met de andere deelnemers. Voor webchat heb je dit niet nodig. Het is voldoende om met je internetbrowser naar een chatsite te gaan en je daar in te loggen. Webchat heeft ook meer grafische mogelijkheden dan IRC, bijvoorbeeld het weergeven van illustraties en foto s. Bedien kunnen wel kleuren weergeven. Verder verschillen de twee methodes amper van elkaar (Mathei, 2002, p.19). Bij chat moet men zich eerst inloggen op een chatserver. Daar heb je de keuze tussen verschillende kanalen. Deze kanalen zijn ingedeeld naargelang de interesse. Je kunt kiezen om aan de gesprekken van 1 van deze kanalen deel te nemen of je kunt zelf je eigen kanaal oprichten (Crystal, 2001, p.151). 4.3 MUD en MOO Bij Multi User Dungeons (MUD) en Multi User Dungeons, Object Oriented (MOO) betreedt men een virtuele wereld. Dit wil zeggen dat men niet alleen nicknames aanneemt, men wordt ook een personage in een virtuele wereld. In deze wereld zijn dan ook allerlei objecten (zwaarden, toverstokken of een heel normale tafel) waar men dan ook gebruik van kan maken. Het zijn rollenspellen, oorspronkelijk gebaseerd op de The Lord of the Ringstrilogie van J.R.R. Tolkien. Deze rollenspellen zijn alle volledige opgetrokken uit ingetypte tekst (Cherny, 1999, p.15). Het verschil tussen MUD en MOO is dat MUD eerder een spel is, terwijl MOO voor onderwijsdoeleinden gebruikt wordt. Onderwijs op afstand is 1 van de belangrijkste toepassingen van MOO. De werkwijze van MUD en MOO is gelijkaardig aan chatten. Ook hier moet je via een programma inloggen op een server, daar je interessekanaal kiezen en beginnen babbelen (Crystal, 2001, p.23). 18

19 4.4 Bulletin Board Systems Bij Bulletin Board Systems (BBS) wordt er eigenlijk ook gechat, maar dan wel asynchroon. Ze dienen in de eerste plaats om informatie uit te wisselen. Nieuwsgroepen zijn thematisch ingedeeld, waardoor je weet waar welke informatie te vinden. Hier kun je eenvoudig informatie aan toevoegen door een bericht te posten. Je bericht wordt dan op de server gezet, zodat iedereen kan lezen wat je te zeggen hebt en daar dan weer informatie aan kan toevoegen (Crystal, 2001, p.23). Voorbeelden van BBS zijn nieuwsgroepen en forums. Voor nieuwsgroepen moet je meestal een programma (bijvoorbeeld MSOutlook) gebruiken, alhoewel sommigen ook op internet toegankelijk zijn. Forums vindt je dan weer meestal op websites wil zoveel zeggen als elektronische post. Bij gebruik je ofwel een speciaal programma of je gebruikt één van de diverse sites om een elektronische brief te versturen. is een voorbeeld van one-to-one communication (Grootaers, 1995, p. 20). is ongetwijfeld de meest gebruikte toepassing van het internet. Messagingonline meldt dat eind miljoen adressen wereldwijd door internet service providers verstrekt zijn. Dat is een stijging van 83% ten opzichte van 1998! Geschat wordt dat ondertussen het aantal adressen gestegen is tot boven het miljard (Online Messaging, s.d.). 19

20 5. Profiel van de Belgische internetgebruiker Internet is op een tiental jaren uitgegroeid tot een ongelooflijk populair medium, zowel aan universiteiten, op het werk, als privé. Uit een onderzoek van Digital Age Design naar het gebruik van het internet in België blijkt dat er in % van de Belgen online waren. Dat is een stijging met 9% ten opzichte van 1998! Wanneer we kijken naar het aantal domeinnamen per land, blijkt dit voor België nogal tegen te vallen. Slechts 3% van de domeinnamen zijn.be, ten opzichte van bijvoorbeeld 19% Duitse domeinnamen (.de). Dit is natuurlijk te verklaren door het feit dat België een duidelijk kleiner land is dan bijvoorbeeld Duitsland of Groot-Brittannië. Als je ziet dat een groot land als Frankrijk het moet doen met 7%, blijkt het nog wel mee te vallen met België (Digital Age Design, 2001). De meeste gebruikers blijken volgens datzelfde onderzoek van Digital Age Design vooral thuis van internet gebruik te maken (66%), dan volgt de werkomgeving (23.8%) en dan pas in een academische omgeving (7.2%) (Digital Age Design, 2001). Internet is ook een opvallend mannelijke bezigheid. 67% van de Belgische gebruikers zijn mannen en slechts 33% vrouwen. Dit mannelijke overwicht vindt men trouwens terug in heel Europa. Koplopers van de Europese internetmacho's is Nederland met 92% mannelijke gebruikers ten opzichte van slechts 8% vrouwelijke gebruikers (Digital Age Design, 2001)! Wanneer we kijken naar de soorten gebruikers, blijkt dat de studenten het meeste gebruik maken van het WWW (42.2%) en (53.7%). We kunnen dus gemakkelijk stellen dat ongeveer de helft van de surfers en de verzonden s van studenten afkomstig zijn. Op de tweede plaats volgen bedienden met een webgebruik van 35.5% en een gebruik van 21.8% (Digital Age Design, 2001). 20

http://www.playgarden.com/ Hoofdstuk 1: Inleiding 7

http://www.playgarden.com/ Hoofdstuk 1: Inleiding 7 http://www.playgarden.com/ Hoofdstuk 1: Inleiding 7 1. Inleiding Je kan er vandaag niet meer langs kijken. Het internet bestaat, en dat zal geweten zijn. Je hoort in het nieuws iets over een virus dat

Nadere informatie

Module I - Soorten Netten

Module I - Soorten Netten Module I - Soorten Netten Wanneer we spreken over de verspreiding van informatie via IP netwerken en de bereikbaarheid van deze gegevens, dan kunnen we de netwerken onderverdelen in drie belangrijke soorten.

Nadere informatie

TEST JE WEBKENNIS: Smarty or dummy www.blaucapel.nl >vakken> informatiekunde> test je webkennis

TEST JE WEBKENNIS: Smarty or dummy www.blaucapel.nl >vakken> informatiekunde> test je webkennis TEST JE WEBKENNIS: Smarty or dummy www.blaucapel.nl >vakken> informatiekunde> test je webkennis Deelnemen? Opdracht Voorbeeld : combineer de eerste kolom met de tweede. : 1 = B of 2 = LL (dit zijn niet

Nadere informatie

OPDRACHTKAART. Thema: Multimedia. Het internet 3. Het World Wide Web MM-05-03-01. Voorkennis: Geen.

OPDRACHTKAART. Thema: Multimedia. Het internet 3. Het World Wide Web MM-05-03-01. Voorkennis: Geen. OPDRACHTKAART MM-05-03-01 Het World Wide Web Voorkennis: Geen. Intro: Deze opdracht gaat over de belangrijkste mogelijkheid van het internet: het surfen op het World Wide Web. Deze opdracht beschrijft

Nadere informatie

1 Internet. 1.1 Korte geschiedenis

1 Internet. 1.1 Korte geschiedenis 1 Internet 1.1 Korte geschiedenis Een netwerk bestaat uit twee of meer computers die met elkaar zijn verbonden. Internet is een wereldwijd netwerk van computers. De verbinding tussen die computers is meestal

Nadere informatie

1. Proloog webtechno, rauwkost

1. Proloog webtechno, rauwkost 9 1. Proloog webtechno, rauwkost Voor men kan beginnen met het maken het aanpassen van een website is het nuttig om eerst eens een kijkje te nemen naar bestaande sites. Bij deze, mogelijk hernieuwde, kennismaking

Nadere informatie

MICROSOFT EDGE INTERNET

MICROSOFT EDGE INTERNET MICROSOFT EDGE INTERNET 2015 Computertraining voor 50-plussers PC50plus computertrainingen Eikbosserweg 52 1214AK Hilversum tel: 035 6213701 info@pc50plus.nl www.pc50plus.nl Microsoft Edge Internet COMPUTERTRAINING

Nadere informatie

!"#$%&'()*+,"#"-. 70-&6+*%"#"-!"#$%&'()*+)&#,#-.#/)01*1 +"7"#""- 9"#)&7(7:'3#)$#:;#/8#$)"$<#),"$:',:#$=) %'-#$;#/87$()#$)"/('$7%':7#%)>#/'$&#/#$?

!#$%&'()*+,#-. 70-&6+*%#-!#$%&'()*+)&#,#-.#/)01*1 +7#- 9#)&7(7:'3#)$#:;#/8#$)$<#),$:',:#$=) %'-#$;#/87$()#$)/('$7%':7#%)>#/'$&#/#$? 23'4)567/84 9"#)&7(7:'3#)$#:;#/8#$)"$#/'$&#/#$? /01"-20%%+-3&45567$%(8&9!"#$%&'()*+,"#"-. +"7"#""- 70-&6+*%"#"-!"#$%&'()*+)&#,#-.#/)01*1 D)E#'-)F!"#$$%&'($&!")*

Nadere informatie

DEEL I Media en de digitale samenleving 15

DEEL I Media en de digitale samenleving 15 Inleiding 11 DEEL I Media en de digitale samenleving 15 1 Een digitale cultuur 17 Geno Spoormans 1.1 Wereldbeelden en cultuurverschillen 18 1.2 Mythen, genres en codes 19 1.2.1 Mythen 20 1.2.2 Genres 22

Nadere informatie

Thema: Multimedia. Het internet

Thema: Multimedia. Het internet Het internet OPDRACHTKAART MM-05-01-01 Voorkennis: Je moet om kunnen gaan met een computer. Je moet kunnen zoeken op het internet. Intro: Het internet is een computernetwerk dat miljoenen computers met

Nadere informatie

Wat is internet? Hüseyin Uçar 3B

Wat is internet? Hüseyin Uçar 3B Wat is internet? Hüseyin Uçar 3B Internet is een netwerk dat bestaat uit computer netwerken over het algemeen alleen beschikbaar binnen een organisatie of gebouw. T r i v i u m c o l l e g e Wat is Internet?

Nadere informatie

Digitale (r)evolutie in België anno 2010.

Digitale (r)evolutie in België anno 2010. ALGEMENE DIRECTIE STATISTIEK EN ECONOMISCHE INFORMATIE PERSBERICHT 23 februari 2011 Digitale (r)evolutie in België anno 2010. De digitale revolutie zet zich steeds verder door in België: 73% van de Belgische

Nadere informatie

De Cues Filtered Out Theorie

De Cues Filtered Out Theorie De Cues Filtered Out Theorie Sommige mensen zien Computer mediated communication als een mindere vorm van communicatie, ook volgens de Cues Filtered Out theorie ontbreekt er veel aan deze communicatievorm.

Nadere informatie

Thema: kom er maar eens achter. Moeilijkheid : **** Tijdsduur : *** Juf Yvonne. Natuurkunde en techniek Licht en geluid Geluid&communicatie

Thema: kom er maar eens achter. Moeilijkheid : **** Tijdsduur : *** Juf Yvonne. Natuurkunde en techniek Licht en geluid Geluid&communicatie Thema: kom er maar eens achter Natuurkunde en techniek Licht en geluid Geluid&communicatie Moeilijkheid : **** Tijdsduur : *** Juf Yvonne Doel: Na deze opdracht weet je hoe de ontwikkeling van tele-communicatie

Nadere informatie

Omzeil het gebruik van mappen en bestanden over Wiki s en het werken in de 21 e eeuw

Omzeil het gebruik van mappen en bestanden over Wiki s en het werken in de 21 e eeuw Omzeil het gebruik van mappen en bestanden over Wiki s en het werken in de 21 e eeuw In de whitepaper waarom u eigen documenten niet langer nodig heeft schreven we dat het rondmailen van documenten geen

Nadere informatie

chello academy cursusboek Chatten Wegwijs in de chatservice en IRC

chello academy cursusboek Chatten Wegwijs in de chatservice en IRC chello academy cursusboek Chatten Wegwijs in de chatservice en IRC Voordat je begint Chatten De techno chello-module Chatten is onderdeel van de Internetdiensten-cursus van het universele curriculum van

Nadere informatie

GO SOCIAL! Het e-boek en de uitgeverij als sociaal netwerk.

GO SOCIAL! Het e-boek en de uitgeverij als sociaal netwerk. GO SOCIAL! Het e-boek en de uitgeverij als sociaal netwerk. Wie zijn wij? Overcommunicatief Social Media Fanatic Shop-a-holic Boekenwurm Heeft identieke tweelingzus Marketing Manager E- communicatie en

Nadere informatie

Computers hebben het leven van de moderne mens grondig veranderd.

Computers hebben het leven van de moderne mens grondig veranderd. Voorwoord Computers hebben het leven van de moderne mens grondig veranderd. Je vindt ze overal: op kantoor, in de bank, in het ziekenhuis, bij de garagehouder, aan het loket van het station, aan de kassa

Nadere informatie

Geef nooit persoonlijke informatie door op internet, zoals namen, adressen en telefoonnummers.

Geef nooit persoonlijke informatie door op internet, zoals namen, adressen en telefoonnummers. Computer Niet eten en/of drinken bij de computers. Trek geen stekkers uit de computer. Laat het beeldscherm en de computer staan, niet verplaatsen. Wijzig geen beeldscherminstellingen. Meld je zelf af

Nadere informatie

Culture Shock -PIM. GROEP 7 ESRA ATESCELIK STUDENT NR: 1783262 JUNI 2009 Eak500@few.vu.nl. Esra Atescelik juni 2009 1

Culture Shock -PIM. GROEP 7 ESRA ATESCELIK STUDENT NR: 1783262 JUNI 2009 Eak500@few.vu.nl. Esra Atescelik juni 2009 1 GROEP 7 ESRA ATESCELIK STUDENT NR: 1783262 JUNI 2009 Eak500@few.vu.nl Esra Atescelik juni 2009 1 Inhoudsopgave 1. Concept Culture Shock.3 1.1 Definitief concept 4 1.2 Interactief gedeelte van de film..4

Nadere informatie

Thema: Multimedia. Multimedia

Thema: Multimedia. Multimedia Multimedia OPDRACHTKAART MM-02-01-01 Communicatie Voorkennis: Je moet met een computer om kunnen gaan. Je moet kunnen zoeken op het internet. Intro: Multimedia is een vrij nieuw begrip. In de bladen en

Nadere informatie

Samenvatting. Clay Shirky Iedereen Hoofdstuk 4 Eerst publiceren, dan filteren. Esther Wieringa - 0817367 Kelly van de Sande 0817383 CMD2B

Samenvatting. Clay Shirky Iedereen Hoofdstuk 4 Eerst publiceren, dan filteren. Esther Wieringa - 0817367 Kelly van de Sande 0817383 CMD2B Samenvatting Clay Shirky Iedereen Hoofdstuk 4 Eerst publiceren, dan filteren Esther Wieringa - 0817367 Kelly van de Sande 0817383 CMD2B Deze samenvatting gaat over hoofdstuk 4; eerst publiceren dan filteren,

Nadere informatie

Om zelf een live stream op te zetten heb je een aantal dingen nodig:

Om zelf een live stream op te zetten heb je een aantal dingen nodig: How to: Live stream In dit document vind je een uitleg over live streaming video via het internet, tevens bevat het een stap voor stap beschrijving om zelf aan de slag te gaan. Het is bedoeld voor zaaleigenaren

Nadere informatie

Inhoudstafel INTERNET

Inhoudstafel INTERNET Inhoudstafel 1. Inhoudstafel blz.1 2. Begroeting en inleiding blz.2 3. Hoe is internet begonnen? Blz.3 4. Internet sneller dan de post Blz.4 5. De evolutie blz.5 6. Wat kunnen we doen op internet? blz.6

Nadere informatie

Les 01 uitleg bij de presentatie: Welkom in 'Design research & use context' Deel 1 van de Foundation Course in Interaction Design v2.0 2011.10.

Les 01 uitleg bij de presentatie: Welkom in 'Design research & use context' Deel 1 van de Foundation Course in Interaction Design v2.0 2011.10. Les 01 uitleg bij de presentatie: Welkom in 'Design research & use context' Deel 1 van de Foundation Course in Interaction Design v2.0 2011.10.31 James M. Boekbinder Skype: jboekbinder3641 E-mail: james.boekbinder@gmail.com

Nadere informatie

Even kijken waar wij staan?

Even kijken waar wij staan? Even kijken waar wij staan? Het is nieuw omarmen of verwerpen? Het is wel een beetje eng! Ik heb geen zin om via Facebook te vernemen dat iemand een moeilijke stoelgang heeft. Privé is Privé en dat blijft

Nadere informatie

Hyves handleiding voor de Groenteman

Hyves handleiding voor de Groenteman Hyves handleiding voor de Groenteman In deze speciale Hyves handleiding voor de groenteman leest u informatie over wat dit sociale medium precies inhoudt en hoe u als groente en/of fruitspecialist Hyves

Nadere informatie

Het SEESCOA project; jouw user interface, altijd en overal

Het SEESCOA project; jouw user interface, altijd en overal Het SEESCOA project; jouw user interface, altijd en overal Kris Luyten Karin coninx 17 januari 2002 Samenvatting De informatica kende een ware revolutie voordat men tot de desktop PC gekomen is. 20 jaar

Nadere informatie

Handleiding Wordpress

Handleiding Wordpress Handleiding Wordpress Inhoudsopgave 1. Inloggen 2. Berichten en Pagina s 3. Afbeeldingen en video s 4. Weblinks 1. Inloggen 1.1 Inloggen bij Wordpress We starten met het inloggen op je WordPress gebaseerde

Nadere informatie

EEN E MAIL STUREN NAAR EEN DOCENT

EEN E MAIL STUREN NAAR EEN DOCENT Monitoraat op maat Academisch Nederlands 1 EEN E MAIL STUREN NAAR EEN DOCENT De communicatie tussen een student en een docent verloopt vaak per e mail. Een groot voordeel van het medium is namelijk de

Nadere informatie

EU keurt nieuw Programma veiliger internet goed: 55 miljoen euro om het internet veiliger te maken voor kinderen

EU keurt nieuw Programma veiliger internet goed: 55 miljoen euro om het internet veiliger te maken voor kinderen IP/8/899 Brussel, 9 december 8 EU keurt nieuw Programma veiliger internet goed: miljoen euro om het internet veiliger te maken voor kinderen Vanaf januari 9 zal de EU een nieuw programma voor een veiliger

Nadere informatie

NIEUW! Transactional Color Printing. Een businessoplossing van Speos, filiaal van De Post

NIEUW! Transactional Color Printing. Een businessoplossing van Speos, filiaal van De Post NIEUW! Transactional Color Printing Een businessoplossing van Speos, filiaal van De Post De laatste jaren is de relatie tussen bedrijven en hun klanten geëvolueerd. Consumenten hebben nu sneller toegang

Nadere informatie

Identity & Access Management & Cloud Computing

Identity & Access Management & Cloud Computing Identity & Access Management & Cloud Computing Emanuël van der Hulst Edwin Sturrus KPMG IT Advisory 11 juni 2015 Cloud Architect Alliance Introductie Emanuël van der Hulst RE CRISC KPMG IT Advisory Information

Nadere informatie

Uw internetaansluiting

Uw internetaansluiting Studio Visual Steps Uw internetaansluiting Een overzicht van de mogelijkheden 1 Voorwoord Beste lezers en lezeressen, In deze gids krijgt u informatie over de verschillende aansluitmogelijkheden waaruit

Nadere informatie

Cursus Gmail. Lieve D Helft. ICT in het basisonderwijs

Cursus Gmail. Lieve D Helft. ICT in het basisonderwijs Cursus Gmail Lieve D Helft ICT in het basisonderwijs Auteur: Lieve D Helft Titel: Cursus Gmail April 2013 2013, Lieve D Helft Lieve.dhelft@telenet.be Alle rechten voorbehouden. Niets van deze uitgave mag

Nadere informatie

Revisie geschiedenis. [XXTER & KNX via IP]

Revisie geschiedenis. [XXTER & KNX via IP] Revisie geschiedenis [XXTER & KNX via IP] Auteur: Freddy Van Geel Verbinding maken met xxter via internet met de KNX bus, voor programmeren of visualiseren en sturen. Gemakkelijk, maar niet zo eenvoudig!

Nadere informatie

Samenvatting Hoofdstuk1

Samenvatting Hoofdstuk1 Samenvatting Hoofdstuk1 Software kun je sorteren in allerlei manieren zoals: - De geschreven taal van de software of de taak waarvoor de software geschreven is. - Het platform waarop de software moet draaien.

Nadere informatie

Inleiding... 3. Het e-mailadres... 3. Hoe werkt e-mail?... 3. Je emailadres registreren... 4. Aanmelden bij Outlook... 7. Schermonderdelen...

Inleiding... 3. Het e-mailadres... 3. Hoe werkt e-mail?... 3. Je emailadres registreren... 4. Aanmelden bij Outlook... 7. Schermonderdelen... E-MAIL INHOUD Inleiding... 3 Het e-mailadres... 3 Hoe werkt e-mail?... 3 Je emailadres registreren... 4 Aanmelden bij Outlook... 7 Schermonderdelen... 8 Mailen... 10 Een mail lezen... 10 Een mail versturen...

Nadere informatie

Informeren. Audiovisuele media. Publieke hoorzitting. Schriftelijke informatie. Tentoonstelling. Website

Informeren. Audiovisuele media. Publieke hoorzitting. Schriftelijke informatie. Tentoonstelling. Website Informeren Audiovisuele media Publieke hoorzitting Schriftelijke informatie Tentoonstelling Website Audiovisuele media Via radio en televisie verspreiden van informatie aan een heel breed publiek. Wat

Nadere informatie

Faq Droogsurfen Jeroen Devlieghere Ine Callebaut

Faq Droogsurfen Jeroen Devlieghere Ine Callebaut Faq Droogsurfen Droogsurfen is een handige oplossing voor al wie het internet in zijn of haar essen wil gebruiken, maar geen of te weinig toegang heeft tot computers met ntemetverbinding. Maar ook wie

Nadere informatie

Hardware Specialisatie. Module 1: Zoeken op het internet

Hardware Specialisatie. Module 1: Zoeken op het internet 1 Hardware Specialisatie Module 1: Zoeken op het internet 2 Inhoud Inleiding Zoekmachines Usenet en nieuwsgroepen Praktijkoefening 3 Inhoud > Inleiding < Zoekmachines Usenet en nieuwsgroepen Praktijkoefening

Nadere informatie

de vloeiende onderneming

de vloeiende onderneming de vloeiende onderneming social media, communicatie & collaboratie op mensenmaat 1 socioloog & web pionier oprichter van ONE Agency, theoriginals, tvagency, xca, The Reference,... opiniemaker, spreker,

Nadere informatie

Richtlijnen schrijven voor werkenbijmmc.nl

Richtlijnen schrijven voor werkenbijmmc.nl Richtlijnen schrijven voor werkenbijmmc.nl Myxt Web Solutions Ron Schöningh Helftheuvelweg 11 511 AV s-hertogenbosch Tel. 073 850 51 85 mail: ron@myxt.nl Inhoudsopgave 1. Schrijven voor het web 3 1.1 Lezen

Nadere informatie

Jen Kegels, Eveline De Wilde, Inge Platteaux, Tamara Van Marcke. Hardware. De computer in een oogopslag. 1 / 11 Cursusontwikkeling

Jen Kegels, Eveline De Wilde, Inge Platteaux, Tamara Van Marcke. Hardware. De computer in een oogopslag. 1 / 11 Cursusontwikkeling Hardware De computer in een oogopslag 1 / 11 Cursusontwikkeling Opslag Er worden verschillende apparaten gebruikt om gegevens op te slaan. Dit zijn de meest voorkomende apparaten. Harde schijf; CD / DVD;

Nadere informatie

Gebruik van sociale media

Gebruik van sociale media Gebruik van sociale media Het klikt tussen jongeren en sociale media. Facebook, Facetime, Twitter, Instagram, Swarm, Snapchat en andere zijn een deel van het leven van de jongeren geworden. Voor heel wat

Nadere informatie

Internet. Wat is het internet? initiatie. Senioren K.U.Leuven. Computers die met elkaar verbonden zijn, elkaar kunnen verstaan, dezelfde taal spreken,

Internet. Wat is het internet? initiatie. Senioren K.U.Leuven. Computers die met elkaar verbonden zijn, elkaar kunnen verstaan, dezelfde taal spreken, Internet initiatie Senioren K.U.Leuven maart 2008 ICT-Kantoor Dienst Administratieve informatieverwerking Wat is het internet? Computers die met elkaar verbonden zijn, elkaar kunnen verstaan, dezelfde

Nadere informatie

Skype. Praktische informatie over Skype

Skype. Praktische informatie over Skype April 2015 Auteur: E.C.Bliek Skype Praktische informatie over Skype Dit bestand omvat een introductie over het programma Skype. Functies, gebruik en een gebruiksinstructie worden behandeld. ICT&Onderwijs

Nadere informatie

Communicatie voor iedereen

Communicatie voor iedereen Communicatie voor iedereen 7 basiselementen: 1. Kies bewust de communicatiemix 2. Zorg dat iedereen de informatie vindt 3. Bouw de communicatie logisch op 4. Gebruik een toegankelijke lay-out 5. Zorg voor

Nadere informatie

Revision Questions (Dutch)

Revision Questions (Dutch) Revision Questions (Dutch) Lees pagina s 1-44 van New Media: A Critical Introduction (2008). Maak bij het lezen de onderstaande vragen. Print je antwoorden uit en lever deze in bij de Vergeet niet je naam

Nadere informatie

M-commerce, sociale media en veranderend winkelgedrag beïnvloeden de ontwikkelingen in de globale retailmarkt. Dat blijkt uit de enquête

M-commerce, sociale media en veranderend winkelgedrag beïnvloeden de ontwikkelingen in de globale retailmarkt. Dat blijkt uit de enquête DigitasLBi presenteert nieuwe enquête over wereldwijd winkelgedrag en onthult enkele belangrijke trends voor Belgische markt Brussel, 24 april, 2014 M-commerce, sociale media en veranderend winkelgedrag

Nadere informatie

m.b.v. digitale certificaten en PKI Versie: mei 2002 Beknopte Dienstbeschrijving beveiligen van e-mail

m.b.v. digitale certificaten en PKI Versie: mei 2002 Beknopte Dienstbeschrijving beveiligen van e-mail Beknopte dienstbeschrijving Beveiligen van e-mail m.b.v. digitale certificaten en PKI Document: Versie: mei 2002 Beknopte Dienstbeschrijving beveiligen van e-mail Inhoudsopgave 1. Inleiding 2 2. Snel te

Nadere informatie

Thuis het beste beeld en geluid?

Thuis het beste beeld en geluid? www.hcc.nl/home-entertainment Syllabus home entertainment Thuis het beste beeld en geluid? Deze syllabus geeft achtergrondinformatie over de lezing home entertainment. De onderwerpen die aan bod komen

Nadere informatie

INTERNET deel 1. Internet is een wereldwijd netwerk van computers. Inhoud van dit deel:

INTERNET deel 1. Internet is een wereldwijd netwerk van computers. Inhoud van dit deel: INTERNET deel 1 Inhoud van dit deel: INTERNET deel 1... 1 Internet is een wereldwijd netwerk van computers... 1 Hoe is Internet opgebouwd?... 2 Hoe verplaatsen gegevens zich over Internet?... 2 Wat is

Nadere informatie

OPDRACHTKAART. Thema: Multimedia. Het internet 2. Het internet op MM-05-02-01

OPDRACHTKAART. Thema: Multimedia. Het internet 2. Het internet op MM-05-02-01 OPDRACHTKAART MM-05-02-01 Het internet op Voorkennis: Je moet om kunnen gaan met een computer. Je moet kunnen zoeken op het internet. Intro: Het internet is een computernetwerk dat miljoenen computers

Nadere informatie

Understanding and being understood begins with speaking Dutch

Understanding and being understood begins with speaking Dutch Understanding and being understood begins with speaking Dutch Begrijpen en begrepen worden begint met het spreken van de Nederlandse taal The Dutch language links us all Wat leest u in deze folder? 1.

Nadere informatie

De Kleine WordPress Handleiding

De Kleine WordPress Handleiding Introductie Dit is geen uitgebreide handleiding om een WordPress website of blog mee te bouwen. Het is ook geen overzicht van alle aspecten die een WordPress website zo bijzonder maken en geen verhandeling

Nadere informatie

Welke kansen bieden internet en sociale media (niet)?

Welke kansen bieden internet en sociale media (niet)? Welke kansen bieden internet en sociale media (niet)? Chris Aalberts Internet en sociale media hebben de wereld ingrijpend veranderd, dat weten we allemaal. Maar deze simpele waarheid zegt maar weinig

Nadere informatie

Intelligente oplossingen

Intelligente oplossingen In het voortdurend veranderende zakelijke klimaat van vandaag de dag is het van cruciaal belang om met medewerkers, klanten en investeerders te kunnen communiceren, waar zij zich ook bevinden. Mshow webconferencing

Nadere informatie

Wanneer moeten we dat nog doen? We hebben vandaag, tijdens een andere vergadering, ons de vraag gesteld : waar moeten we naar toe om te melden dat

Wanneer moeten we dat nog doen? We hebben vandaag, tijdens een andere vergadering, ons de vraag gesteld : waar moeten we naar toe om te melden dat Wanneer moeten we dat nog doen? We hebben vandaag, tijdens een andere vergadering, ons de vraag gesteld : waar moeten we naar toe om te melden dat het programma in het eerste leerjaar te zwaar is We raken

Nadere informatie

De resultaten van een online campagne

De resultaten van een online campagne De resultaten van een online campagne Het einde nadert voor de wedstrijd van Gentse Ondernemer van het jaar, de mogelijkheid tot stemmen is reeds afgelopen. Deze voorbije aantal weken heeft Rgbscape dan

Nadere informatie

Internet protocol November 2014

Internet protocol November 2014 Internet protocol November 2014-1- Internet op school Het Internet is een wereldwijd samenstel van tienduizenden computers en computernetwerken, zonder centrale controle of eigenaar. Een onbegrensde informatiebron

Nadere informatie

HANDLEIDING SMTP DIENST BEDRIJVENWEB NEDERLAND B.V.

HANDLEIDING SMTP DIENST BEDRIJVENWEB NEDERLAND B.V. HANDLEIDING SMTP DIENST BEDRIJVENWEB NEDERLAND B.V. Uitgave : 1.0 KORTE OMSCHRIJVING In dit document wordt beschreven hoe u gebruik kunt maken van de SMTP dienst van Bedrijvenweb Nederland B.V. om e-mail

Nadere informatie

De Nieuwe Buren. Creatieve vrijheid

De Nieuwe Buren. Creatieve vrijheid De Nieuwe Buren Zoals al eerder gezegd, wij zijn De Nieuwe Buren B.V. Wij doen het graag een beetje anders. Iedereen die bij ons werkt zit nog op school. In 2007 zijn wij opgericht door het Mediacollege

Nadere informatie

onderhoud van uw website

onderhoud van uw website Geachte heemkundige, geschiedkundige Ardeco Processieweg 77 3300 Hakendover 0497 94 40 81 www.ardeco.be Heeft uw vereniging al een plaatsje gevonden op internet? Misschien bent u voor het onderhoud van

Nadere informatie

Protocol Nieuwe media

Protocol Nieuwe media Protocol Nieuwe media Afspraken over internet, email, website en mobiele telefoon. Kinderen, personeel en ouders van onze school kunnen gebruik maken van internet. Iedereen heeft de mogelijkheid gebruik

Nadere informatie

Ervaar het Beste van Online. In-Store.

Ervaar het Beste van Online. In-Store. Ervaar het Beste van Online. In-Store. AOPEN maakt gebruik van de laatste ontwikkelingen op het gebied van IT met als doel de digitale communicatie binnen een winkelomgeving te versterken. Door samen te

Nadere informatie

Publicatie van deze opgaven mag alleen na schriftelijke toestemming van het NIMA.

Publicatie van deze opgaven mag alleen na schriftelijke toestemming van het NIMA. EXAMENOPGAVEN ONDERDEEL MEERKEUZEVRAGEN Tijd: 20 minuten Veel succes! Publicatie van deze opgaven mag alleen na schriftelijke toestemming van het NIMA. Vraag 1 Internet verkoop is niet langer gebonden

Nadere informatie

Cursus Onderwijs en ICT. bloggen met Wordpress

Cursus Onderwijs en ICT. bloggen met Wordpress Cursus Onderwijs en ICT Deel 21 (versie 1.0 NL 27-04-2011) bloggen met Wordpress door Serge de Beer Inleiding Zelf ben ik niet zo n blogger. Niet dat ik het niet heb geprobeerd trouwens. Al regelmatig

Nadere informatie

Presentatie TCP/IP voor LPCB Nederland 20 en 28 juni 2011

Presentatie TCP/IP voor LPCB Nederland 20 en 28 juni 2011 Van Dusseldorp Training Presentatie TCP/IP voor LPCB Nederland 20 en 28 juni 2011 Van Dusseldorp Training Programma 1. Activiteiten Van Dusseldorp Training 2. Alarmcommunicatie algemeen 3. LAN-WAN 4. Toegangsnetwerken

Nadere informatie

Auteurs boek: Vera Lukassen en René Valster Titel boek: Basis Computergebruik Versies: Windows 7 & Windows 8

Auteurs boek: Vera Lukassen en René Valster Titel boek: Basis Computergebruik Versies: Windows 7 & Windows 8 Auteurs boek: Vera Lukassen en René Valster Titel boek: Basis Computergebruik Versies: Windows 7 & Windows 8 2014, Serasta Uitgegeven in eigen beheer info@serasta.nl Eerste druk: Augustus 2014 ISBN: 978-94-91998-03-4

Nadere informatie

Schrijven voor internet

Schrijven voor internet Schrijven voor internet Wat gaat er mis en hoe kan het beter? Amersfoort, 4 februari 2016 Wie is Xenia? Xenia Wassenbergh, geboren in Amsterdam. Is drs. Europese Studies (UvA). Schrijft sinds 1992 voor

Nadere informatie

TradePoint Systems NCTS Oplossingen

TradePoint Systems NCTS Oplossingen TradePoint Systems NCTS Oplossingen Van overheidswege bent u vanaf 1 april 2004 verplicht om uw huidige transitdocumenten elektronisch aan te maken en te versturen. Indien uw organisatie niet beschikt

Nadere informatie

Michael Kogeler General Manager Microsoft Consumer and Online

Michael Kogeler General Manager Microsoft Consumer and Online Michael Kogeler General Manager Microsoft Consumer and Online Wie ben ik? Die man die er niets van afweet... Een man wordt na 100 jaar slaap wakker in de 21e eeuw en is verbaasd wat hij tegenkomt Mannen

Nadere informatie

Module VIII - DNS. Stefan Flipkens - Cursus: Internet - Intranet (2004-2005)

Module VIII - DNS. Stefan Flipkens - Cursus: Internet - Intranet (2004-2005) Module VIII - DNS Wanneer we de url van een webpagina ingeven in de adresbalk van onze browser dan moet ons computersysteem weten op welk IP adres de webpagina te vinden is. DNS servers helpen ons computersysteem

Nadere informatie

E-mail: soorten en gevaren. SPAM = ongewenste (commerciële) e-mail

E-mail: soorten en gevaren. SPAM = ongewenste (commerciële) e-mail E-mail: soorten en gevaren SPAM = ongewenste (commerciële) e-mail Hoe geraakt een spammer aan je e-mailadres - Webpagina s en nieuwsgroepen worden gescand - Kinderen worden gelokt naar webpagina s waar

Nadere informatie

ZN GERRIT@Mail - Handleiding Instellen Windows Live Mail 2012

ZN GERRIT@Mail - Handleiding Instellen Windows Live Mail 2012 ZN GERRIT@Mail - Handleiding Instellen Windows Live Mail 2012 Informatiedomein: ZN GERRIT@Mail - Handleiding Instellen Windows Live Mail 2012 Status: Productie Versie: v02.00 Publicatie datum: 14-8-2015

Nadere informatie

Deze vragenlijst bestaat uit vijf delen, A t/m E.

Deze vragenlijst bestaat uit vijf delen, A t/m E. Page of 6 Enquête basisonderwijs Deze vragenlijst bestaat uit vijf delen, A t/m E. Er zijn in totaal 9 vragen. A. Over jezelf Dit onderdeel bestaat uit zeven vragen. Hoe oud ben je? In welke klas zit je?

Nadere informatie

Hoe promoot ik mij als kunstenaar via het internet? Workshop over het sociale web

Hoe promoot ik mij als kunstenaar via het internet? Workshop over het sociale web Hoe promoot ik mij als kunstenaar via het internet? Workshop over het sociale web Kristof Michiels IBBT-SMIT- Vrije Universiteit Brussel kristof.michiels@ibbt.be Over mezelf Kristof Michiels = Onderzoeker

Nadere informatie

Niveaus van het Europees Referentiekader (ERK)

Niveaus van het Europees Referentiekader (ERK) A Beginnend taalgebruiker B Onafhankelijk taalgebruiker C Vaardig taalgebruiker A1 A2 B1 B2 C1 C2 LUISTEREN Ik kan vertrouwde woorden en basiszinnen begrijpen die mezelf, mijn familie en directe concrete

Nadere informatie

Trendrapport. Channel convergence en de nieuwe medewerker. case 13

Trendrapport. Channel convergence en de nieuwe medewerker. case 13 Trendrapport Channel convergence en de nieuwe medewerker De consument is door de exponentiële groei van de internetmogelijkheden en de mobiele media mondiger dan ooit. Om te beantwoorden aan de eisen van

Nadere informatie

Wat is marketing. Hoe wordt marketing gebruikt in de praktijk. Product. Prijs

Wat is marketing. Hoe wordt marketing gebruikt in de praktijk. Product. Prijs Wat is marketing Marketing is het proces die je moet doorgaan om de behoeften van uw klanten te bevredigen. Eerst werd marketing gezien als het geheel van activiteiten die de ruil van producten of diensten

Nadere informatie

Online Marketing. Door: Annika Woud ONLINE MARKETING

Online Marketing. Door: Annika Woud ONLINE MARKETING Online Marketing Door: Annika Woud 1 Inhoudsopgaven 1 Wat is online marketing? 2 Hoe pas je online marketing toe op een website? Hoe pas je het toe? SEO Domeinnaam HTML Google Analytics Advertenties op

Nadere informatie

Elbo Technology BV Versie 1.1 Juni 2012. Gebruikershandleiding PassanSoft

Elbo Technology BV Versie 1.1 Juni 2012. Gebruikershandleiding PassanSoft Versie 1.1 Juni 2012 Gebruikershandleiding PassanSoft Versie 1.1 Juni 2012 2 Inhoud: Opstart scherm PassanSoft... 1 Het hoofdmenu van PassanSoft wordt geopend... 4 Verklaring extra knoppen weergegeven

Nadere informatie

PDF-WORKFLOW. Hogeschool Gent 2e kan grafische en reclame vormgeving Departement KASK academiejaar 2002-2003

PDF-WORKFLOW. Hogeschool Gent 2e kan grafische en reclame vormgeving Departement KASK academiejaar 2002-2003 PDF-WORKFLOW Hogeschool Gent 2e kan grafische en reclame vormgeving Departement KASK academiejaar 2002-2003 1.0 Wat is PDF? Portable Document Format Is het standaard formaat voor het uitwisselen van belangrijke

Nadere informatie

De beste, mooiste en meest intelligente oplossing voor de automatisering en beveiliging van uw domein.

De beste, mooiste en meest intelligente oplossing voor de automatisering en beveiliging van uw domein. De beste, mooiste en meest intelligente oplossing voor de automatisering en beveiliging van uw domein. Fibaro is een complete en krachtige oplossing voor het monitoren, beheren en intelligent automatiseren

Nadere informatie

10 WEB DESIGN TIPS VOOR EEN SUCCESVOLLE WEBSITE

10 WEB DESIGN TIPS VOOR EEN SUCCESVOLLE WEBSITE 10 WEB DESIGN TIPS VOOR EEN SUCCESVOLLE WEBSITE Is uw website aan vernieuwing toe? Pas deze tips toe en haal meer uit je website De laatste jaren zien we grote veranderingen op het gebied van webdesign.

Nadere informatie

Inhoud. Introductie tot de cursus

Inhoud. Introductie tot de cursus Inhoud Introductie tot de cursus 1 De functie van de cursus 7 2 De inhoud van de cursus 7 2.1 Voorkennis 7 2.2 Leerdoelen van de cursus 7 2.3 Opbouw van de cursus 8 2.4 Leermiddelen 8 3 Gebruiksaanwijzing

Nadere informatie

Mediawijsheid. Informatiekaart 08. leren vernieuwen

Mediawijsheid. Informatiekaart 08. leren vernieuwen Informatiekaart 08 leren vernieuwen Mediawijsheid Mediawijsheid is actueel in het onderwijs. Kinderen worden geconfronteerd met steeds meer verschillende media; naast de krant en de televisie worden kinderen

Nadere informatie

Netwerk Interfacing Data Logging.

Netwerk Interfacing Data Logging. Handleiding Netwerk Interfacing Data Logging. EduTechSoft.nl 2009-2010 H.O.Boorsma. Pagina - 2 - Netwerk Interfacing Data Logging Pagina - 3 - Inhoud Inleiding.... 4 Beschrijving van het programma....

Nadere informatie

Les 4 ... E-mail, de elektronische brief. Deze iconen tonen aan voor wie het document is

Les 4 ... E-mail, de elektronische brief. Deze iconen tonen aan voor wie het document is Les 4... E-mail, de elektronische brief Deze iconen tonen aan voor wie het document is WebExperts Senioren Leerlingen Achtergrondinformatie Achtergrondinformatie voor de leerkracht Waarom? Hoewel de opkomst

Nadere informatie

Internet: hoe werkt het?

Internet: hoe werkt het? a Iedereen gebruikt internet. Bijvoorbeeld voor: het zoeken van informatie het zoeken van muziek het versturen van mailtjes. Hoe werkt het Internet eigenlijk? In het filmpje van Schooltv zag je veel computers.

Nadere informatie

Briefing V1. interactieve content

Briefing V1. interactieve content Briefing V1 interactieve content Marianne Meijers m.b.meijer-meijers@hva.nl Wat is interactieve Content?. Definitie Interactieve content is de inhoudelijke bijdrage van een medium die bestaat uit tekst,

Nadere informatie

Leerlingen aan de slag met ThinkQuest Projects

Leerlingen aan de slag met ThinkQuest Projects Leerlingen aan de slag met ThinkQuest Projects Aan de slag met ThinkQuest Projects.......blz.1 Inhoudsopgave Inhoudsopgave...2 Aanmelden en inloggen...3 Regels... 3 Hoofdstuk 1: het hoofdscherm...4 Uitleg...

Nadere informatie

Diesel Online. Ex a m e n o p d r a c h t. Stijn Verbruggen Bachelor Na Bachelor Advanced Business Management. Interactieve Communicatie

Diesel Online. Ex a m e n o p d r a c h t. Stijn Verbruggen Bachelor Na Bachelor Advanced Business Management. Interactieve Communicatie Ex a m e n o p d r a c h t Interactieve Communicatie Diesel Online Stijn Verbruggen Bachelor Na Bachelor Advanced Business Management Interactieve Communicatie De heer Jesse Wynants I n l e i d i n g Het

Nadere informatie

Wegwijzer: Een geschikt medium kiezen

Wegwijzer: Een geschikt medium kiezen Wegwijzer: Een geschikt medium kiezen Vandaag de dag heb je verschillende media ter beschikking om je doelgroep te bereiken. Maar welk medium kies je? Dat hangt af van je doel, doelgroep en de context

Nadere informatie

Inhoudsopgave. Voorwoord 5. Inleiding 11

Inhoudsopgave. Voorwoord 5. Inleiding 11 Inhoudsopgave Voorwoord 5 Inleiding 11 1 Eerste verkenning 15 1.1 Waarom is kennis van religie belangrijk voor journalisten? 16 1.2 Wat is religie eigenlijk? 18 1.2.1 Substantieel en functioneel 18 1.2.2

Nadere informatie