Gemaal van de toekomst

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Gemaal van de toekomst"

Transcriptie

1 Gemaal van de toekomst Onderzoek besparingspotentieel bij niet gelijktijdig leegpompen rioolstelsels Van S.P.A. Duinmeijer Datum 30 augustus 2013 Opdrachtgever Ingenieursbureau Gemeente Rotterdam Contactpersoon S.P.A. Duinmeijer Gecontroleerd J.A. Kranendonk

2 Samenvatting In deze studie is het besparingspotentieel in energiekosten berekend als diverse gemalen in de Gemeente Rotterdam na neerslag niet gelijktijdig de aangesloten (gemengde) rioolstelsels leegpompen. Dit geldt uiteraard voor gemalen die over een gezamenlijke persleiding afvoeren en op capaciteit worden gestuurd. Figuur 1 Voorbeeld gezamenlijke afvoer (24 en 37) Het niet-gelijktijdig leegpompen van de stelsels bespaart energie omdat het wrijvingsverlies in de persleiding kleiner is door de lagere stroomsnelheid. De pomp hoeft hierdoor minder vermogen (lees: opvoerhoogte) te leveren en verbruikt dus minder energie. De berekening van het potentieel is uitgevoerd met een vereenvoudigd model (bakjesmodel) van het inloop- en afvoerproces van neerslag in een rioolstelsel. Het potentieel is berekend met de gemeten uurwaarden van de neerslag in Rotterdam over de periode mei april 2013 (bron: De berekeningsresultaten worden beschouwd als voldoende indicatief om een uitspraak te doen over het potentieel in jaarlijkse energiebesparing. De berekening van het potentieel is uitgevoerd met de volgende randvoorwaarden: de bemalingsgebieden allemaal binnen 24 uur zijn leeggepompt; de eindgemalen alleen niet-gelijktijdig gaan leegpompen als de neerslag is gestopt en binnen 24 uur geen hevige regenval wordt verwacht; de stelsels tot maximaal 75% zijn gevuld voordat niet-gelijktijdig wordt gepompt. De buffer van 25% is noodzakelijk voor berging van de DWA-aanvoer tijdens stilstaan van het gemaal. Het totale berekende besparingspotentieel bij niet-gelijktijdig leegpompen van de Rotterdamse rioolstelsels na neerslag bedraagt jaarlijks circa 3.000,- Afhankelijk van de aanwezigheid van onverhard oppervlak wat tot afstroming kan komen tijden hevige neerslag en de intensiteit van de neerslag, kan dit potentieel oplopen naar jaarlijks 4.000,- Dit is een besparing van orde grootte 1% op het totale energieverbruik van de Rotterdamse gemalen. Ingenieursbureau Gemeente S.P.A. Duinmeijer 30 augustus van 18

3 Het niet-gelijktijdig leegpompen van rioolstelsels na (hevige) neerslag brengt risico s met zich mee. Doordat de stelsels niet direct worden leeggepompt, neemt de kans toe op een overstorting van rioolwater op het oppervlaktewater bij een opeenvolgende regenbui. Het algemeen beleid van de rioolbeheerder is om het risico op overstortingen te minimaliseren. Het berekende besparingspotentieel weegt niet op tegen de maatschappelijke lasten van extra overstortingen. Dit is de hoofdzakelijke reden dat niet-gelijktijdig leegpompen niet wordt toegepast binnen de Rotterdamse afvalwatersystemen. Ingenieursbureau Gemeente S.P.A. Duinmeijer 30 augustus van 18

4 Inhoudsopgave 1 Algemeen Inleiding Doelstelling onderzoek Leeswijzer 5 2 Toegepaste methodiek Randvoorwaarden Uitgangspunten Methodiek 6 3 Resultaten onderzoek Resultaten Gevoeligheidsanalyse 12 4 Conclusies en aanbevelingen Conclusies Aanbevelingen 13 5 Referenties 14 Bijlagen 15 Ingenieursbureau Gemeente S.P.A. Duinmeijer 30 augustus van 18

5 1 Algemeen 1.1 Inleiding Het Ingenieursbureau van de gemeente Rotterdam is een onderzoeksprogramma opgestart genaamd Gemaal van de toekomst. Dit programma heeft als doel om rioolgemalen duurzamer te ontwerpen en te laten functioneren. Een deel van het programma betreft onderzoek naar energiebesparing bij (hoofd)gemalen door alternatieve bedrijfsvoeringen. Dit kan bijvoorbeeld door gemalen niet-gelijktijdig over dezelfde persleiding te laten afvoeren. Het niet-gelijktijdig leegpompen van de (gemengde) stelsels bespaart energie omdat het wrijvingsverlies in de persleiding kleiner is door de lagere stroomsnelheid. De pomp hoeft hierdoor minder vermogen (lees: opvoerhoogte) te leveren en verbruikt dus minder energie. Niet-gelijktijdigheid DWA-bedrijf Het vermijden van gelijktijdigheid tijdens DWA-bedrijf heeft voor (de Rotterdamse) gemalen een verwaarloosbaar besparingspotentieel door de lage vermogens van de DWA-pompen. Bovendien is gelijktijdigheid tijdens drogere periodes gewenst om sedimentatie te voorkomen. Het potentieel tijdens RWA-bedrijf is veel groter door de veel hogere vermogens van de RWApompen. Dit is de aanleiding voor dit onderzoek. 1.2 Doelstelling onderzoek Het doel van dit onderzoek is om het besparingspotentieel in energiekosten te berekenen als de hoofdgemalen niet-gelijktijdig de aangesloten rioolstelsels gaan leegpompen na neerslag. Het onderzoek is gericht op debiet geregelde gemalen en gemengde rioolstelsels. 1.3 Leeswijzer In hoofdstuk 2 wordt de methode beschreven waarmee het besparingspotentieel wordt berekend. Hoofdstuk 3 beschrijft de resultaten van het onderzoek. In hoofdstuk 4 worden de conclusies en aanbevelingen beschreven en hoofdstuk 5 tenslotte geeft een referentielijst van de gebruikte bronnen. Ingenieursbureau Gemeente S.P.A. Duinmeijer 30 augustus van 18

6 2 Toegepaste methodiek Dit hoofdstuk beschrijft de toegepaste methodiek om aan de doelstelling te voldoen. De berekening van het potentieel wordt uitgevoerd met een pragmatische benadering (bakjesmodel) van het inloopen afvoerproces van regenwater in een rioolstelsel. De resultaten worden beschouwd als voldoende indicatief om een uitspraak te doen over het potentieel in jaarlijkse energiebesparing. 2.1 Randvoorwaarden Het sturen met gemalen mag aanvankelijk nooit leiden tot extra overstorten op het oppervlaktewater. Het niet gelijktijdig leegpompen moet daarom voldoen aan de volgende randvoorwaarden: 1. Alle stelsels moeten binnen een droge periode van 24 uur zijn leeggepompt Deze randvoorwaarde heeft als doel om geen gevulde stelsels te hebben na een periode van 24 uur na de laatste neerslag (conform Leidraad Riolering B2100. Na 24 uur wil je niet beschikken over wachtende stelsels die voor een groot deel zijn gevuld en daardoor overstortgevoelig bij een volgende neerslag. Daarnaast moet het rottingsproces van afvalwater zoveel mogelijk worden voorkomen ten gunste van het zuiveringsproces en minder aantasting van de (betonnen) riolen. Als voorbeeld geldt de procesvoering van twee rioolgemalen A en B die over een gezamenlijke persleiding afvoeren. De gemalen hebben een lage pompovercapaciteit (p.o.c.) dus een lange ledigingstijd T met T A = 14 uur van stelsel A en T B = 18 uur van stelsel B. De niet-gelijktijdigheid geldt dan voor een periode gelijk aan 24 uur - de langste ledigingstijd ofwel = 6 uur. De eerste 6 uur wordt alleen stelsel A leeggepompt vervolgens 8 uur lang beide stelsels gelijktijdig en vervolgens nog 10 uur stelsel B. 2. Niet-gelijktijdig leegpompen bij een maximale vulling van 75% van de stelsels. De reserve van 30% is nodig voor het bergen van de DWA-aanvoer tijdens het stilstaan van het gemaal. De DWA-aanvoer is gemiddeld orde grootte 0,35 mm/h en bij een gemiddelde berging van 8,6 mm, betekent dit dat het wachtende stelsel ongeveer 8 uur DWA kan bergen, daarna moet het gemaal gaan pompen om overstortingen te voorkomen. 2.2 Uitgangspunten Het besparingspotentieel wordt berekend op basis van onderstaande uitgangspunten: Het leegpompen van de stelsels gebeurt met de RWA min -capaciteit van de gemalen. Voor de (veelal oude) persleidingen zijn de volgende wandruwheden aangenomen: beton k = 2 mm, staal en gietijzer k = 1 mm en voor GVK en PE k = 0,25 mm. Voor de aanwezigheid van bochten en knikken is een extra weerstandcoëfficiënt ξ in rekening gebracht van 2 [-]. Dit staat gelijk aan de totale coëfficiënt van circa 12 bochten van 90. Het gemiddelde rendement van een pomp is aangenomen op 70%. De inkoopprijs voor 1 kwh is 0, Methodiek Doordat de gemalen gezamenlijk afvoeren, is de benodigde opvoerhoogte groter en daardoor meer energieverbruik. Het besparingspotentieel geldt daarom alleen voor die gemalen die over een Ingenieursbureau Gemeente S.P.A. Duinmeijer 30 augustus van 18

7 gezamenlijke persleiding afvoeren. De volgende methodiek is gebruikt voor het bepalen van het potentieel. Inventarisatie gemalen en persleidingen De eerste stap is een inventarisatie van de gemalen die afvoeren over een gezamenlijke persleiding inclusief een inventarisatie van de geometrie van de gezamenlijke persleiding. Het resultaat van deze inventarisatie staat beschreven in Bijlage 1. Berekening besparingspotentieel per gemaal Voor de besparing in het dynamische (wrijving + vertraging) energieverlies H i voor gemaal i zonder gelijktijdige afvoer met gemaal j geldt: λl Hi = + ξ D tot 2 QRWA * 2g Q 2 RWA i+ j i ( πd ) 4 (1) Waarin λ de wrijvingscoëfficiënt, D de persleidingdiameter, L de leidinglengte en ξ tot de totale verliescoëfficiënt van bochten etc. De afwijking in de wrijvingscoëfficiënt door de verschillende stroomsnelheden wordt verwaarloosd. De volgende stap is het berekenen van het bespaarde vermogen. Voor de vermogensbesparing P voor gemaal i geldt: ρg Hi Q Pi = η i RWAi (2) Waarin H i de besparing in opvoerhoogte. Vervolgens worden de energiekosten K berekend voor elk gemaal over de periode T waarbij voor T de snelste ledigingstijd geldt: K = ρgk n HiQRWAi η i= 1 i T (3) en: T = min Q Vi Q RWA i DWA i (4) Waarin k de energiekosten per kwh en V i de vulling van het stelsel in m 3. Het potentieel wordt berekend met de RWA-min capaciteiten. Deze capaciteit wordt gebruikt voor het leegpompen van stelsels. Voor het besparingspotentieel K geldt dan: K = T ( 2Pi + k Pi Pk ) (5) Waarin: P i+k : het benodigde vermogen als alle gemalen gelijktijdig afvoeren over het gezamenlijke leidingdeel (kw); P i : het benodigde vermogen bij alleen gemaal i over gezamenlijk leidingdeel (kw); P k : het benodigde vermogen bij alleen gemaal k over gezamenlijk leidingdeel (kw). Voor systemen waarbij drie of meer gemalen afvoeren over dezelfde persleiding (n = aantal gemalen) geldt dat het potentieel wordt bepaald voor n-1 periodes. In het geval van 3 gemalen geldt Ingenieursbureau Gemeente S.P.A. Duinmeijer 30 augustus van 18

8 dan dat er wordt gerekend met 2 perioden: de 1 e periode T 1 geldt voor de drie gemalen gelijktijdig in bedrijf en de 2 e periode T 2 geldt voor de laatste twee gemalen in bedrijf totdat het eerstvolgende stelsel is leeggepompt: T1 = ( Q RWAA VA Q DWAA ) T2 = ( Q RWAB VB Q DWAB T ) 1 (6) Voor het besparingspotentieel K geldt dan: K = + T1 ( 3P P1 P2 P3 ) + T2 (2P2 3 P2 P3 ) Waarin: P : het benodigde elektrische vermogen (E-vermogen) als alle gemalen gelijktijdig afvoeren over het gezamenlijke leidingdeel; P 2+3 : het benodigde E-vermogen als de laatste 2 gemalen gelijktijdig afvoeren over het gezamenlijke leidingdeel; P 1 : het benodigde E-vermogen bij alleen gemaal 1 over gezamenlijk leidingdeel (kw); P 2 : het benodigde E-vermogen bij alleen gemaal 2 over gezamenlijk leidingdeel (kw) ; P 3 : het benodigde E-vermogen bij alleen gemaal 3 over gezamenlijk leidingdeel (kw). Bij de bemalingslussen van de gemalen 1, 6, 13 en 10 en de gemalen 12, 4, 5, 11 en 3 gelden meervoudige besparingen. Als voorbeeld dient de lus 1, 13 en 6, zie ook Figuur 2. (7) 1 6 Ø900 mm Ø1200 mm Figuur 2 Bemalingslus De gemalen 1, 13 en 6 voeren af over een gezamenlijke Ø1200 mm naar gemaal 10. De gemalen 1 en 13 voeren ook nog af over een gezamenlijke Ø900 mm leiding. Als bemalingsgebied 6 als eerste leeg is, geldt er ook nog een besparing van de niet-gelijktijdigheid van de gemalen 1 en 13 over de leiding Ø900 mm én Ø1200 mm gedurende een periode tot één van de bemalingsgebieden 1 of 13 leeg is. Dergelijke meervoudige besparingen worden uiteraard meegenomen in de berekening van het potentieel. Berekenen jaarlijks verwachte besparingspotentieel Nu het rekenmodel van het besparingspotentieel bij het leegpompen bekend is, moet worden bepaald hoe vaak het jaarlijks voorkomt dat de gemalen niet gelijktijdig kunnen leegpompen. Voor het berekenen van het jaarlijks potentieel is gekeken naar het aantal en de opbouw van de regenbuien van het afgelopen jaar (mei mei 2013). Hiervoor is de meetdata [1] gebruikt van het KNMI meetstation 344 ten noorden van Airport Rotterdam, zie de rode cirkel in Figuur 3. In Bijlage 3 is de gemeten dagelijkse neerslag in grafieken weergegeven over de periode mei april Deze neerslag betreft de neerslag die werkelijk wordt afgevoerd naar het riool. Voor de werkelijke afvoer naar het riool is een afvloeiingscoëfficiënt gebruikt van 0,8 [2]. Ingenieursbureau Gemeente S.P.A. Duinmeijer 30 augustus van 18

9 Figuur 3 Locatie KNMI meetstation 344 Rotterdam Voor elke bui is met (3) de ledigingstijd berekend gebaseerd op een maximale vulling van 70% en een totale ledigingstijd van de betreffende bemalingsgebieden van 24 uur, zoals aangegeven in de voorwaarden. Met de kortste ledigingstijd wordt vervolgens het besparingspotentieel berekend met (4) of (6). Ter vereenvoudiging van het berekenen van het potentieel wordt de gemeten neerslag beschouwd als representatief in elk bemalingsgebied. Dit wordt beschouwd als geldig omdat de bemalingsgebieden die afvoeren over een gezamenlijke persleiding naast elkaar liggen. Op de regendata, gemeten in aantal mm per uur, is een algoritme toegepast die voor elk bemalingsgebied de vulling benadert bij het einde van de regenbui. Hierbij worden alleen de buien gebruikt met minimaal 1 mm neerslag en waarbij de periode tussen het einde en begin van de volgende bui groter is dan 6 uur. De analyse van het besparingspotentieel van bemalingsgebiedsgemaal 26 wijkt af van de rest van de gemalen omdat de bemalingsgebieden 30 en 36 op bemalingsgebied 26 afvoeren, zie Figuur 4. RWZI Dokhaven Figuur 4 Bemalingslus 30,36, 26 en 28 Ingenieursbureau Gemeente S.P.A. Duinmeijer 30 augustus van 18

10 De gebieden 30 en 36 worden ook geanalyseerd op niet-gelijktijdigheid. Gemaal 26 uitschakelen om eerst bemalingsgebied 28 leeg te pompen is kritisch gezien bemalingsgebied 26 tijdens het wachten wordt gevuld door het leegpompen van de bemalingsgebieden 30 en 36. Omdat het besparingspotentieel voor de gemalen 26 en 28 groter is dan voor 30 en 36, wordt de nietgelijktijdigheid voor de bemalingsgebieden 30 en 36 niet toegepast. De netto ledigingstijd van bemalingsgebied 26 wordt dan dus berekend met het volume regenwater in de bemalingsgebieden 26, 30 en 36 en de RWA-min afvoercapaciteit. Echter, de duur van het leegpompen inclusief wachten op de aanvoer vanuit de bemalingsgebieden 30 en 36 wordt bepaald door de maximale ledigingstijd van 30 en 36. Gezien 36 de laagte p.o.c. heeft, is deze bepalend voor de bedrijfstijd van 26. Het potentieel wordt dus berekend op basis van de netto ledigingstijd van 26. Ingenieursbureau Gemeente S.P.A. Duinmeijer 30 augustus van 18

11 3 Resultaten onderzoek Dit hoofdstuk beschrijft de resultaten van de berekening van het besparingspotentieel. Daarnaast is met een gevoeligheidsanalyse de invloed van de afvloeiingscoëfficiënt op het potentieel bepaald. 3.1 Resultaten De inventarisatie van de gemalen die gelijktijdig afvoeren over een gezamenlijke persleiding, staat vermeld in Bijlage A. In Bijlage B zijn de gemaalcapaciteiten inclusief de berging van het betreffende bemalingsgebied geïnventariseerd. De capaciteiten volgen uit [3] en kunnen zijn gewijzigd. Deze kleine wijzigingen hebben een verwaarloosbaar effect op het eindresultaat. Tabel 1 toont het bespaarde vermogen als gemalen niet-gelijktijdig afvoeren. De tabel moet als volgt worden afgelezen: De benaming 'gemalen 1, 6 en 13 gezamenlijk naar gemaal 1' heeft betrekking op de besparingen van de gemalen 1,6 en 13 als deze gemalen gelijktijdig over een gezamenlijke leiding afvoeren. De benaming 'gemalen 6 en 13 gezamenlijk naar gemaal 10' heeft betrekking op de besparingen van de gemalen 6 en 13 als deze gemalen gelijktijdig over een gezamenlijke leiding afvoeren. Hierbij geldt dat gemaal 13 niet meer afvoert omdat het bemalingsgebied reeds is leeggepompt. Tabel 1 Vermogensbesparing P per gemaal Gemalen 1, 6 en 13 gezamenlijk naar gemaal 10 Besparing op gezamenlijke leidingdelen van de gemalen 1, 6 en 13 tot gemaal 10 [kw] gemaal 1 15 gemaal gemaal 6 14 Besparing op gezamenlijke leidingdelen van de gemalen 1 en 13 tot gemaal 6 [kw] gemaal 1 12 gemaal Gemalen 6 en 13 gezamenlijk naar gemaal 10 Besparing op gezamenlijke leidingdelen van de gemalen 6 en 13 tot gemaal 10 [kw] gemaal 6 4 gemaal 13 5 Gemalen 4, 5, 11 en 12 gezamenlijk naar gemaal 3 Besparing op gezamenlijke leidingdelen van de gemalen 4 en 12 tot gemaal 5 [kw] gemaal 4 4 gemaal 12 6 Besparing op gezamenlijke leidingdelen van de gemalen 4, 5 en 12 tot gemaal 11 [kw] gemaal 4 13 gemaal 5 17 gemaal Besparing op gezamenlijke leidingdelen van de gemalen 4, 5, 11 en 12 tot gemaal 3 [kw] gemaal 4 4 gemaal 5 5 Ingenieursbureau Gemeente S.P.A. Duinmeijer 30 augustus van 18

12 gemaal gemaal Gemalen 4 en 12 gezamenlijk naar gemaal 3 Besparing op gezamenlijke leidingdelen van de gemalen 4 en 12 tot gemaal 3 [kw] gemaal 4 13 gemaal Gemalen 26 en 28 gezamenlijk naar AWZI Dokhaven gemaal gemaal Gemalen 7 en 8 naar gezamenlijk naar gemaal 10 gemaal 7 11 gemaal 8 11 Gemalen 24 en 37 gezamenlijk naar AWZI Dokhaven gemaal gemaal Gemalen 21, 22 en 27 gezamenlijk naar AWZI Hoogvliet Besparing op gezamenlijke leidingdelen van de gemalen 21, 22 en 27 tot de AWZI gemaal 21 4 gemaal 22 2 gemaal 27 1 Gemalen 22 en 27 gezamenlijk naar AWZI Hoogvliet Gezamenlijk leidingdeel van de gemalen 22 en 27 gemaal gemaal Tabel 2 toont het jaarlijks besparingspotentieel per cluster van bemalingsgebieden. Het totaal jaarlijks potentieel bedraagt afgerond 3.000,- Tabel 2 Jaarlijks besparingspotentieel Bemalingsgebieden , , , , ,- Totaal 3.000,- Jaarlijks besparingspotentieel 3.2 Gevoeligheidsanalyse Bovenstaande berekening is uitgegaan van een afvloeiingscoëfficiënt van 0,8. Door de aanwezigheid van onverhard oppervlak dat bij hevige neerslag tot afstroming kan komen, kan de coëfficiënt groter zijn waardoor het besparingspotentieel ook toeneemt. Daarom is het potentieel ook berekend bij een coëfficiënt van 1,0. Hieruit volgt een potentieel van 4.000,- Dit potentieel verschilt relatief gezien weinig met het potentieel bij 0,8 ( 3.000,-). Daarom wordt het potentieel bij een afvoeiingscoëfficiënt van 0,8 als representatief beschouwd. Ingenieursbureau Gemeente S.P.A. Duinmeijer 30 augustus van 18

13 4 Conclusies en aanbevelingen 4.1 Conclusies Het totale berekende besparingspotentieel bij niet-gelijktijdig leegpompen van de Rotterdamse rioolstelsels na neerslag bedraagt jaarlijks circa 3.000,- Afhankelijk van de aanwezigheid van onverhard oppervlak wat tot afstroming kan komen tijden hevige neerslag en de intensiteit van de neerslag, kan dit potentieel oplopen naar jaarlijks 4.000,- Dit is een besparing van orde grootte 1% op het totale energieverbruik van de Rotterdamse gemalen. 4.2 Aanbevelingen Het niet-gelijktijdig leegpompen van rioolstelsels na (hevige) neerslag brengt een risico met zich mee. Doordat de stelsels niet direct worden leeggepompt, neemt de kans toe op een overstorting van rioolwater op het oppervlaktewater bij een volgende regenbui. Het algemeen beleid van de rioolbeheerder is om het risico op overstortingen te minimaliseren. Het berekende besparingspotentieel weegt niet op tegen de maatschappelijke lasten van extra overstortingen. Dit is de hoofdzakelijke reden dat niet-gelijktijdig leegpompen niet wordt toegepast binnen de Rotterdamse afvalwatersystemen. Ingenieursbureau Gemeente S.P.A. Duinmeijer 30 augustus van 18

14 5 Referenties [1] Website KNMI, station 344 ( [2] Onderzoek HAAS-Hemelwaterafvoer analyse techniek, STOWA, juli 2009 [3] Systeemoverzicht Riolering Rotterdam 2010, IGWR, december 2009 Ingenieursbureau Gemeente S.P.A. Duinmeijer 30 augustus van 18

15 Bijlagen Ingenieursbureau Gemeente S.P.A. Duinmeijer 30 augustus van 18

16 Bijlage 1 Inventarisatie gemalen die afvoeren over dezelfde leiding Tabel 3 Inventarisatie gemalen die afvoeren over dezelfde persleiding Gemalen Materiaal leiding Diameter leiding (mm) Lengte leiding (m) BE GVK GVK PE BE BE GY St BE PE St PE St St PE St (2x 488) Ingenieursbureau Gemeente S.P.A. Duinmeijer 30 augustus van 18

17 Bijlage 2 Aan- en afvoercapaciteiten gemalen en stelselberging Tabel 4 Aan- en afvoercapaciteiten gemalen en stelselberging Gemalen DWA aanvoer DWA afvoer RWA min-aanvoer RWA min-afvoer (m 3 /h) (m 3 /h) (m 3 /h) (m 3 /h) (mm) Berging Opmerkingen , , , , , ,4 maximaal m 3 /h over leiding , , , , , , , , , , ,5 Ingenieursbureau Gemeente S.P.A. Duinmeijer 30 augustus van 18

18 Bijlage 3 Dagelijkse regenbelasting op riool periode mei april 2013 dagtotaal (mm) Regenvalbelasting op riool periode mei augustus datum regenval dagtotaal (mm) Regenbelasting op riool periode september december datum regenval dagtotaal (mm) Regenbelasting op riool periode januari april datum regenval Figuur 5 Regenbelasting op riool periode mei april 2013 Ingenieursbureau Gemeente S.P.A. Duinmeijer 30 augustus van 18

Gemaal van de toekomst

Gemaal van de toekomst Gemaal van de toekomst Onderzoek besparingspotentieel bij niet gelijktijdig leegpompen rioolstelsels Van S.P.A. Duinmeijer Datum 30 augustus 2013 Opdrachtgever Ingenieursbureau Gemeente Rotterdam Contactpersoon

Nadere informatie

Betreft Uitbreiding bedrijfsterrein Van Ooijen, Parallelweg-west Woerden Afwatering terreinverharding

Betreft Uitbreiding bedrijfsterrein Van Ooijen, Parallelweg-west Woerden Afwatering terreinverharding Bijlage Afwatering terreinverharding D1 Notitie Referentienummer Datum Kenmerk 11 augustus 2014 153681 Betreft Uitbreiding bedrijfsterrein Van Ooijen, Parallelweg-west Woerden Afwatering terreinverharding

Nadere informatie

Optimalisatiestudie Vervangen persleiding Pascalweg

Optimalisatiestudie Vervangen persleiding Pascalweg IGWR Optimalisatiestudie Vervangen persleiding Pascalweg Ingenieursbureau Gemeentewerken Rotterdam Team Transportsystemen Alex Duinmeijer senior adviseur hydraulische transportsystemen Organisatie IGWR

Nadere informatie

Bergingsberekeningen en controle afvoercapaciteit Plangebied Haatland

Bergingsberekeningen en controle afvoercapaciteit Plangebied Haatland Bergingsberekeningen en controle afvoercapaciteit Plangebied Haatland Definitief Gemeente Kampen Grontmij Nederland bv Zwolle, 29 november 2005 @ Grontmij 11/99014943, rev. d1 Verantwoording Titel : Bergingsberekeningen

Nadere informatie

Analyse opstartprobleem Afvalwaterpersleidingen

Analyse opstartprobleem Afvalwaterpersleidingen Rotterdam Analyse opstartprobleem Afvalwaterpersleidingen Alex Duinmeijer Senior Adviseur Hydraulische transportsystemen Opbouw presentatie 1. Korte introductie Rotterdam; 2. opstartprobleem nieuwe Ø600

Nadere informatie

Controleberekening riolering (DEFINITIEF)

Controleberekening riolering (DEFINITIEF) Titel: Omschrijving: Projectnr: Rapportnr: Datum: Controleberekening riolering (DEFINITIEF) Boschkens-west Goirle 09JV10090 09-10486-JV 08-12-09 RAPPORT Grotestraat 143 5141 JP Waalwijk tel: 0416-560381

Nadere informatie

Regenwatersystemen op de testbank

Regenwatersystemen op de testbank Regenwatersystemen op de testbank Harry van Luijtelaar Stichting RIONED RIONEDdag, 5 februari 215 Overzicht presentatie Aanleiding Rekentool (testbank) Extreme buien Vergelijken functioneren systemen Conclusies/lessen

Nadere informatie

Rioleringsplan Zuiderhoeven

Rioleringsplan Zuiderhoeven Rioleringsplan Zuiderhoeven AM Sweco Nederland B.V. Alkmaar, 6 juli 2016 Verantwoording Titel : Rioleringsplan Zuiderhoeven Subtitel : Projectnummer : 348902 Referentienummer : Revisie : Datum : 6 juli

Nadere informatie

Berekening hwa-riool Oranjebuurt te Riel

Berekening hwa-riool Oranjebuurt te Riel Berekening hwa-riool Oranjebuurt te Riel Gemeente Goirle projectnr. 219713 revisie 3.0 12 juli 2010 Opdrachtgever Gemeente Goirle Afdeling Realisatie en beheer Postbus 17 5050 AA Goirle datum vrijgave

Nadere informatie

Wateroverlast Wouw. ICM case study. Marcel Zandee 8 maart 2017

Wateroverlast Wouw. ICM case study. Marcel Zandee 8 maart 2017 Wateroverlast Wouw ICM case study Marcel Zandee 8 maart 2017 Inhoud van de presentatie Waar ligt Wouw? Aanleiding studie Situatie Opbouw model Resultaten simulaties Conclusies Vragen 2 Waar ligt Wouw?

Nadere informatie

Introductie RainTools

Introductie RainTools Introductie RainTools Harry van Luijtelaar, Stichting RIONED DowntheDrain, 21 april 2015 Oefenen Vraag 0 Hoeveel m3 water is 1 mm neerslag op 10 ha afvoerend oppervlak? Antwoorden 0 1 Ontwikkeling RainTools

Nadere informatie

Ontwikkeling terrein de Hogt

Ontwikkeling terrein de Hogt Tuindorpstraat 61 Gebouw C01 7555 CS Hengelo Ov. T 074 250 09 96 F 074 250 55 16 algemeen@incite-projects.nl www.incite-projects.nl IBAN: NL62 RABO 0111 3675 49 BTW nr.: NL815104868B01 KVK nr.: 08140475

Nadere informatie

Basisopleiding Riolering Module 1

Basisopleiding Riolering Module 1 Basisopleiding Riolering Module 1 Cursusboek Nieuwegein, 2013 w w w. w a t e r o p l e i d i n g e n. n l Stichting Wateropleidingen, augustus 2013 Groningenhaven 7 3433 PE Nieuwegein Versie 1.1 Niets

Nadere informatie

Verkenning afvoercapaciteit oppervlaktewatersysteem Poelwetering

Verkenning afvoercapaciteit oppervlaktewatersysteem Poelwetering Verkenning afvoercapaciteit oppervlaktewatersysteem Poelwetering Gemeente Leiden 18 december 2014 Versie 1 BC4091-105 HASKONINGDHV NEDERLAND B.V. WATER TECHNOLOGY Stationspark 27C Postbus 4 4460 AA Goes

Nadere informatie

WATERSCHAP RIVIERENLAND, TIEL Datum laatste revisie: BLAD 0 VERZAMELBLAD RIOLERINGSGEBIED

WATERSCHAP RIVIERENLAND, TIEL Datum laatste revisie: BLAD 0 VERZAMELBLAD RIOLERINGSGEBIED WATERSCHAP RIVIERENLAND, TIEL Datum laatste revisie: 23-03-10 BLAD 0 VERZAMELBLAD RIOLERINGSGEBIED MAXIMALE AFVOER VOLGENS AFVOERNORMEN gemeente Woudrichem code: Huidig (m³/u) woonkern/gebied Woudrichem

Nadere informatie

Rioolnotitie Bouw en woonrijpmaken Woningbouwlocatie Brinkersweide te Rhenen

Rioolnotitie Bouw en woonrijpmaken Woningbouwlocatie Brinkersweide te Rhenen Rioolnotitie Rioolnotitie Kenmerk : RL14IV673 Datum : 10 augustus 2015 Versie : Definitief Auteur : A. van der Stelt Controle : F. Hazen 2 Rioolnotitie Inhoudsopgave Inhoudsopgave... 3 1. Uitgangspunten...

Nadere informatie

Rioleringstechniek. Lesboek module 1. Nieuwegein, w w w. w a t e r o p l e i d i n g e n. n l

Rioleringstechniek. Lesboek module 1. Nieuwegein, w w w. w a t e r o p l e i d i n g e n. n l Rioleringstechniek Lesboek module 1 Nieuwegein, 2012 w w w. w a t e r o p l e i d i n g e n. n l Stichting Wateropleidingen, september 2012 Groningenhaven 7 3433 PE Nieuwegein Versie 2.0 Niets van deze

Nadere informatie

Rioleringsplan Tivolikerk te Eindhoven

Rioleringsplan Tivolikerk te Eindhoven Project : Rioleringsplan Tivolikerk te Eindhoven Projectnummer : NC8110503 Versie : definitief Datum : 15 juli 2008 Aanleiding Het terrein van de Tivolikerk en het naastgelegen Zusterhuis aan de Heezerweg

Nadere informatie

Basisopleiding Riolering Module 2

Basisopleiding Riolering Module 2 Basisopleiding Riolering Module 2 Cursusboek Nieuwegein, 2012 w w w. w a t e r o p l e i d i n g e n. n l Stichting Wateropleidingen, november 2012 Groningenhaven 7 3433 PE Nieuwegein Versie 5.1 Niets

Nadere informatie

Code van goede praktijk voor het ontwerp, de aanleg en het onderhoud van rioleringssystemen. Deel 2: Afwateringssysteem

Code van goede praktijk voor het ontwerp, de aanleg en het onderhoud van rioleringssystemen. Deel 2: Afwateringssysteem Code van goede praktijk voor het ontwerp, de aanleg en het onderhoud van rioleringssystemen Deel 2: Afwateringssysteem De Code van goede praktijk voor het ontwerp, de aanleg en het onderhoud van rioleringssystemen

Nadere informatie

1 Inleiding 3 1.1 Verantwoording 3 1.2 Opsteller en begeleidingscommissie 4 1.3 Leeswijzer 4

1 Inleiding 3 1.1 Verantwoording 3 1.2 Opsteller en begeleidingscommissie 4 1.3 Leeswijzer 4 Module C2200 Hydraulisch functioneren van regenwatervoorzieningen Inhoud 1 Inleiding 3 1.1 Verantwoording 3 1.2 Opsteller en begeleidingscommissie 4 1.3 Leeswijzer 4 2 Kader en uitgangspunten 6 2.1 Systematiek

Nadere informatie

Bijlage 14-1: Stedelijke wateropgave Kern Emmen

Bijlage 14-1: Stedelijke wateropgave Kern Emmen Bijlage 14-1: Stedelijke wateropgave Kern Emmen Situatie Kern Emmen Kern Emmen omvat het centrumgebied van Emmen en de wijken Emmermeer, Hoge Loo en Spoorzijde. Het bestaat overwegend uit dicht bebouwd

Nadere informatie

Nieuwe afvoerroutes via maaiveld en retentiegebieden voorkomen wateroverlast in Enschede-Noord

Nieuwe afvoerroutes via maaiveld en retentiegebieden voorkomen wateroverlast in Enschede-Noord Maatregelen 3 Enschede Nieuwe afvoerroutes via maaiveld en retentiegebieden voorkomen wateroverlast in Enschede-Noord Het noorden van Enschede is in de loop van de vorige eeuw veranderd van een sterk landelijk

Nadere informatie

Omgang met hemelwater binnen de perceelgrens

Omgang met hemelwater binnen de perceelgrens Omgang met hemelwater binnen de perceelgrens Ir. Emil Hartman Senior adviseur duurzaam stedelijk waterbeheer Ede, 10 april 2014 Inhoud presentatie Wat en hoe van afkoppelen Wat zegt de wet over hemelwater

Nadere informatie

BRIEF. BK Infra & Leisure t.a.v. W. Elias Postbus 240 5480 AE Schijndel. Onderwerp: Projectnr: Kenmerk: Datum:

BRIEF. BK Infra & Leisure t.a.v. W. Elias Postbus 240 5480 AE Schijndel. Onderwerp: Projectnr: Kenmerk: Datum: BRIEF BK Infra & Leisure t.a.v. W. Elias Postbus 240 5480 AE Schijndel Onderwerp: Projectnr: Kenmerk: Datum: Rioleringsplan De Ligt II fase 3 en De Ligt III 11JV10100 12-10015-JV 17 februari 2012 Geachte

Nadere informatie

Notitie. 1. Beleidskader Water

Notitie. 1. Beleidskader Water Notitie Ingenieursbureau Bezoekadres: Galvanistraat 15 Postadres: Postbus 6633 3002 AP Rotterdam Website: www.gw.rotterdam.nl Van: ir. A.H. Markus Kamer: 06.40 Europoint III Telefoon: (010) 4893361 Fax:

Nadere informatie

Rioleringsplan. Plan Mölnbekke te Ootmarsum. Projectnummer: 2653. Opdrachtgever: Lintmolenbeek B.V. In opdracht van: Lintmolenbeek B.V.

Rioleringsplan. Plan Mölnbekke te Ootmarsum. Projectnummer: 2653. Opdrachtgever: Lintmolenbeek B.V. In opdracht van: Lintmolenbeek B.V. Rioleringsplan Plan Mölnbekke te Ootmarsum Projectnummer: 2653 Opdrachtgever: Lintmolenbeek B.V. In opdracht van: Lintmolenbeek B.V. Postbus 66 7630 AB Ootmarsum Status Concept Opgesteld door: Dhr. H.

Nadere informatie

1. INLEIDING 1.1 ALGEMEEN. 1.2 DE WATERTOETS. NOTITIE

1. INLEIDING 1.1 ALGEMEEN. 1.2 DE WATERTOETS. NOTITIE NOTITIE Onderwerp : Waterparagraaf Opdrachtgever : Gemeente Nederweert Projectnummer : NDW-041-01 Projectomschrijving : Carpoolplaats Nederweert Opgesteld door : ing. R. Peeters Paraaf: Datum : 13 juli

Nadere informatie

Extreme neerslag in het stedelijk gebied. STOWA, 1 juni 2017 Harry van Luijtelaar, Stichting RIONED

Extreme neerslag in het stedelijk gebied. STOWA, 1 juni 2017 Harry van Luijtelaar, Stichting RIONED Extreme neerslag in het stedelijk gebied STOWA, 1 juni 2017 Harry van Luijtelaar, Stichting RIONED Zwaarste buien deze eeuw Apeldoorn, 120 mm in 75 minuten (2009) Herwijnen 94 mm in 70 minuten (2011) Deelen,

Nadere informatie

REDUCTIE HYDRAULISCHE BELASTING RWZI

REDUCTIE HYDRAULISCHE BELASTING RWZI REDUCTIE HYDRAULISCHE BELASTING RWZI Hans Korving Witteveen+Bos WAARSCHUWING Deze presentatie kan verrassende resultaten bevatten Waar gaan we het over hebben? Wat is de achtergrond? Historie en toekomst

Nadere informatie

Grondwater in stedelijk gebied

Grondwater in stedelijk gebied Grondwater in stedelijk gebied Kruisbestuiving met de afdeling riolering 29 mei 2013 Jacqueline Flink Waterbalans Grondwateraanvulling uit neerslag??? Grondwateraanvulling GBKA (~ BGT) goede info over

Nadere informatie

Doel: voorkom regenwateroverlast!

Doel: voorkom regenwateroverlast! http://bit.ly/2pjgadl Wereldtemperatuur 188-216 Ontwikkeling extreme neerslag Doel: voorkom regenwateroverlast! Masterclass klimaatadaptatie Kennemerland, 18 mei 217. Harry van Luijtelaar, Stichting RIONED

Nadere informatie

Bijdorp. 15 maart Watersysteem Bijdorp. Geachte mevrouw, heer,

Bijdorp. 15 maart Watersysteem Bijdorp. Geachte mevrouw, heer, DATUM 15 maart 2016 REGISTRATIENUMMER ONDERWERP Watersysteem Bijdorp Geachte mevrouw, heer, 1. Aanleiding De wijk Bijdorp ondervindt bij zware neerslag wateroverlast. De gemeente Schiedam en Delfland zijn

Nadere informatie

Zoals aangegeven zijn de gemeente Lelystad en het havenbedrijf Amsterdam de ontwikkelaars van het bedrijventerrein.

Zoals aangegeven zijn de gemeente Lelystad en het havenbedrijf Amsterdam de ontwikkelaars van het bedrijventerrein. Notitie Contactpersoon Jeroen Lasonder Datum 24 mei 2013 Kenmerk N008-1213242JLO-gdj-V022 Flevokust: Watertoets 1 Inleiding De gemeente Lelystad en Havenbedrijf Amsterdam ontwikkelen samen bedrijventerrein

Nadere informatie

Brusselsesteenweg 23/06/2016 1

Brusselsesteenweg 23/06/2016 1 9.15.5 Brusselsesteenweg 23/06/2016 1 Probleemstelling Wateroverlast in Brusselsesteenweg bij T20 In de studie van de wateroverlast werden volgende bijkomende maatregelen voorgesteld aan het gemengde stelsel:

Nadere informatie

EENDUIDIGE BEPALING AFVOEREND VERHARD OPPERVLAK

EENDUIDIGE BEPALING AFVOEREND VERHARD OPPERVLAK EENDUIDIGE BEPALING AFVOEREND VERHARD OPPERVLAK A) Aanleiding en Doel Het verhard oppervlak wordt door de gemeenten bepaald voor het opstellen van een Basis RioleringsPlan (BRP). De aanpassingsfrequentie

Nadere informatie

Verticale infiltratie in Exloo: succesvol en kostenbesparend

Verticale infiltratie in Exloo: succesvol en kostenbesparend Maatregelen 8 Borger-Odoorn (Exloo) Verticale infiltratie in Exloo: succesvol en kostenbesparend Het Drentse brinkdorp Exloo (gemeente Borger-Odoorn) had tot 2007 regelmatig overlast van een gemengde riooloverstort

Nadere informatie

Ontwikkeling duurzame Afvalwaterketen in De Glind

Ontwikkeling duurzame Afvalwaterketen in De Glind Ontwikkeling duurzame Afvalwaterketen in De Glind Introductie; visie voor de afvalwaterketen van Barneveld en Ede, watervisie Barneveld, gemeentelijke rioleringsplannen " Introductie; jaarplan 2016 AWT

Nadere informatie

DE KLIMAATBESTENDIGE STAD: INRICHTING IN DE PRAKTIJK. Kosten en baten van inrichting. Wiebe Bakker november 2015

DE KLIMAATBESTENDIGE STAD: INRICHTING IN DE PRAKTIJK. Kosten en baten van inrichting. Wiebe Bakker november 2015 DE KLIMAATBESTENDIGE STAD: INRICHTING IN DE PRAKTIJK Kosten en baten van inrichting Wiebe Bakker november 2015 Waar is nog behoefte aan? Keuze bij inrichting openbare ruimte + riolering: traditioneel of

Nadere informatie

15640 ing. B. Mengers Doetinchem, Tel Betreft

15640 ing. B. Mengers Doetinchem, Tel Betreft ECOPART BV ZEPHIRLAAN 5 7004 GP DOETINCHEM TELEFOON 03 14-36 81 00 FAX 03 14 36 57 43 E-MAIL INFO@ECOPART-BV.NL INTERNET WWW.ECOPART_BV.NL BTW NR. NL 81 01 466 29 B01 HANDELSREGISTER 100 35 993 RABOBANK

Nadere informatie

Voorontwerp infiltratievoorzieningen en RWA- leidingen

Voorontwerp infiltratievoorzieningen en RWA- leidingen MEMO Aan Van Kopie Dossier Project Betreft : Woningstichting Barneveld : Wolter Tijssen : Wouter Woortman : B4699-03-004 : Watertoets : Voorontwerp waterhuishouding Ons kenmerk : WA-LW20090339 Datum :

Nadere informatie

HEMELWATERRIOLERING GEMERT NOORD. Versie definitief. projectnummer: G1027 projectleider: ir. C.M. van Grunsven datum: 4 april 2016 versie:

HEMELWATERRIOLERING GEMERT NOORD. Versie definitief. projectnummer: G1027 projectleider: ir. C.M. van Grunsven datum: 4 april 2016 versie: - 1 - HEMELWATERRIOLERING GEMERT NOORD OMGEVING PREDIKANT SWILDEN STRAAT / PASTOOR GAUTIUSSTRAAT IVM NIEUWE ONTWIKKELINGEN EN RIOOLVERVANGING EN AFKOPPELING Versie definitief opdrachtgever: contactpersoon:

Nadere informatie

t.a.v. de heer B. Majolée Kragten

t.a.v. de heer B. Majolée Kragten Memo Aan Gemeente Leudal t.a.v. de heer B. Majolée Van Johan Broekman, Kragten Betreft Injectie op put BU021 in de Holstraat te Buggenum Datum 25 maart 2013 Vraagstelling: Vanuit de gemeente Leudal is

Nadere informatie

BERGBEZINKBASSIN (BBB) WEERSELO

BERGBEZINKBASSIN (BBB) WEERSELO BERGBEZINKBASSIN (BBB) WEERSELO INHOUDSOPGAVE - AANLEIDING - HUIDIGE SITUATIE - GEVOLGEN RIOOLOVERSTORT - OVERSTORTREDUCTIE - BERGING EN BEZINKING OVERTOLLIG RIOOLWATER - WERKING BBB - WERKING (schematisch)

Nadere informatie

ALGEMENE VERGADERING. 29 september 2011 Waterketen/Bureau Waterketen

ALGEMENE VERGADERING. 29 september 2011 Waterketen/Bureau Waterketen VERGADERDATUM SECTOR/AFDELING 29 september 2011 Waterketen/Bureau Waterketen STUKDATUM NAAM STELLER 8 september 2011 H. Nijhof ALGEMENE VERGADERING AGENDAPUNT ONDERWERP 19 Vervolg OAS Almere - Meetplan

Nadere informatie

Smart Drain systeem. beheersbaar afkoppelen met de scheidingsput

Smart Drain systeem. beheersbaar afkoppelen met de scheidingsput Smart Drain systeem beheersbaar afkoppelen met de scheidingsput Beheersbaar afkoppelen met de scheidingsput Afkoppelen is vaak wenselijk Voordelen van het Smart Drain systeem Er is sprake van een zekere

Nadere informatie

Thema boostergemalen van innovatie naar de Praktijk ervaringen uit het werkgebied van hhnk

Thema boostergemalen van innovatie naar de Praktijk ervaringen uit het werkgebied van hhnk Thema boostergemalen van innovatie naar de Praktijk ervaringen uit het werkgebied van hhnk 18 maart 2015 CapWat community of practice Door Johan Jonker hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier Agenda

Nadere informatie

MEMO. Toelichting op maatregelen Oranjebuurt in de Lier.

MEMO. Toelichting op maatregelen Oranjebuurt in de Lier. MEMO Aan: Koos verbeek Van: J. den Dulk Datum: 23 mei 2007 Onderwerp: Stand van zaken maatregelen ter voorkoming wateroverlast Oranjebuurt, De Lier Bijlagen: Functioneel programma van eisen voor de verbetering

Nadere informatie

I AS. Hemelwaterafvoer KW 013. Ontwerprapport A9GDW-DOC Patrick van Os. Projectfase. Definitief Ontwerp. Activiteittyp'e. Ontwerp.

I AS. Hemelwaterafvoer KW 013. Ontwerprapport A9GDW-DOC Patrick van Os. Projectfase. Definitief Ontwerp. Activiteittyp'e. Ontwerp. I AS Ontwerprapport Hemelwaterafvoer KW 013 Revisie Autorisator Patrick van Os DO-B-K13-ALG-004 Projectfase m Definitief Ontwerp Objecten Activiteittyp'e OBJ-000182 Ontwerp Segment - Werkpakket WP-25 VRIJGEGEVEN

Nadere informatie

2. MILIEUFUNCTIE RIOLERING 5 2.1 Rioleringsbeheer 5 2.2 Beleid 6 2.3 Systeemkeuze 6 2.4 Dwa-riolering 7 2.5 Hwa-riolering 7

2. MILIEUFUNCTIE RIOLERING 5 2.1 Rioleringsbeheer 5 2.2 Beleid 6 2.3 Systeemkeuze 6 2.4 Dwa-riolering 7 2.5 Hwa-riolering 7 Inhoudsopgave 1. INLEIDING 3 1.1 Aanleiding 3 1.2 Leeswijzer 3 2. MILIEUFUNCTIE RIOLERING 5 2.1 Rioleringsbeheer 5 2.2 Beleid 6 2.3 Systeemkeuze 6 2.4 Dwa-riolering 7 2.5 Hwa-riolering 7 3. Gebiedsbeschrijving

Nadere informatie

EEN HEMELWATERPLAN ALS SLUITSTUK VOOR GEMEENTELIJK WATERBELEID. VVSG Water in transitie

EEN HEMELWATERPLAN ALS SLUITSTUK VOOR GEMEENTELIJK WATERBELEID. VVSG Water in transitie EEN HEMELWATERPLAN ALS SLUITSTUK VOOR GEMEENTELIJK WATERBELEID VVSG Water in transitie 22.10.2013 STAD TORHOUT EEN WATERBELEIDSPLAN IN OPMAAK In samenwerking met de dienst waterlopen van de Provincie West-

Nadere informatie

Vragen en antwoorden Aanpak Agniesebuurt

Vragen en antwoorden Aanpak Agniesebuurt Vragen en antwoorden Aanpak Agniesebuurt Waarom aan de slag in de Agniesebuurt? Oude stadswijken zoals de Agniesebuurt, die dichtbebouwd zijn met veel verharding en weinig open water en groen, zijn kwetsbaar

Nadere informatie

Bijlage 1. Lijst met afkortingen en begrippen

Bijlage 1. Lijst met afkortingen en begrippen Bijlage 1. Lijst met afkortingen en begrippen VERKLARENDE WOORDENLIJST Afkortingen AMvB... Algemene Maatregel van Bestuur BARIM... Besluit algemene regels voor inrichtingen milieubeheer BBB... Bergbezinkbassin

Nadere informatie

Regenwater op eigen terrein

Regenwater op eigen terrein Regenwater op eigen terrein Uitwerking RainTools rekenvoorbeelden Webinar Stichting RIONED 14 april 15 Harry van Luijtelaar 1 REKENMODEL EN SCHEMATISERINGEN De rekenvoorbeelden in dit webinar zijn uitgewerkt

Nadere informatie

Module B2100 Functioneel ontwerp: inzameling en transport van afvalwater en (verontreinigd) hemelwater

Module B2100 Functioneel ontwerp: inzameling en transport van afvalwater en (verontreinigd) hemelwater Module B2100 Functioneel ontwerp: inzameling en transport van afvalwater en (verontreinigd) hemelwater Inhoud 1 Inleiding 3 1.1 Verantwoording 3 1.2 Wat is veranderd? 4 1.3 Opsteller en begeleidingscommissie

Nadere informatie

Dakbedekking en waterhuishouding - Hoe blauw zijn groene daken?

Dakbedekking en waterhuishouding - Hoe blauw zijn groene daken? Dakbedekking en waterhuishouding - Hoe blauw zijn groene daken? Kees Broks (STOWA), Harry van Luijtelaar (Stichting RIONED) Groene daken zijn hot, ook vanuit het oogpunt van stedelijk waterbeheer. Ze vangen

Nadere informatie

De strijd tegen de overstromingen in Ronse

De strijd tegen de overstromingen in Ronse 1 De strijd tegen de overstromingen in Ronse ir Annie Vanslambrouck Grontmij Belgium STAR-FLOOD, 26 maart 2015 1 Inhoud 2 Waarom is Ronse gevoelig voor overstromingen? Hoe werd het probleem aangepakt (studie)?

Nadere informatie

BIJLAGE 5: WATER- EN RIOLERINGSPLAN

BIJLAGE 5: WATER- EN RIOLERINGSPLAN BIJLAGE 5: WATER- EN RIOLERINGSPLAN INTERNE NOTITIE voor: Gemeente Cuijk, Waterschap Aa en Maas van: Erik van Grunsven telefoon: afdeling: Ruimtelijk Beheer onderwerp: hemelwater de Valuwe datum: 22-december-2011herzien

Nadere informatie

Riolering 120 kilometer

Riolering 120 kilometer De gemeente Leiderdorp heeft 120 kilometer riolering onder de grond 1. 108 km vrijverval, waarvan ca. 80 km. gemengd riool en 28 km. (verbeterd-) gescheiden stelsel. 2. 12 km drukriolering. Vrijverval

Nadere informatie

Het nieuw te realiseren plan Aan de Kasteeltuinen is ongeveer 1,75 hectare groot en biedt plek aan 34 woningen.

Het nieuw te realiseren plan Aan de Kasteeltuinen is ongeveer 1,75 hectare groot en biedt plek aan 34 woningen. NOTITIE Onderwerp : Waterparagraaf Opdrachtgever : Dibema Montfort B.V. Projectnummer : RDL-007-01 Projectomschrijving : Wonen Aan de Kasteeltuinen Opgesteld door : ing. R. Peeters Paraaf: Datum

Nadere informatie

E richard.wilbrink@mwhglobal.com Van. Advies toekomstige hemelwaterberging en afvoer

E richard.wilbrink@mwhglobal.com Van. Advies toekomstige hemelwaterberging en afvoer Aan Gemeente Maassluis Behandeld door Richard Wilbrink T.a.v. De heer E. Zeeman E richard.wilbrink@mwhglobal.com Van Richard Wilbrink MSc. T 015-7511854 Betreft Voorbereidende onderzoeken winkelcentrum

Nadere informatie

Programma. 1. Verwelkoming 2. Toelichting bij het ontwerp (Evolta) 3. Toelichting plannen (Casters) 4. Vragenronde

Programma. 1. Verwelkoming 2. Toelichting bij het ontwerp (Evolta) 3. Toelichting plannen (Casters) 4. Vragenronde Infovergadering dinsdag 27 juni 2017 Programma 1. Verwelkoming 2. Toelichting bij het ontwerp (Evolta) 3. Toelichting plannen (Casters) 4. Vragenronde Programma 1. Verwelkoming 2. Toelichting bij het ontwerp

Nadere informatie

8 Borger-Odoorn (Exloo)

8 Borger-Odoorn (Exloo) Maatregelen 8 Borger-Odoorn (Exloo) Verticale infiltratie in Exloo: succesvol en kostenbesparend Het Drentse brinkdorp Exloo (gemeente Borger-Odoorn) had tot 2007 regelmatig overlast van een gemengde riooloverstort

Nadere informatie

HAMERSTUK. Beslispunt 1 is aangepast in die zin dat in te stemmen met gewijzigd is in kennis te nemen van.

HAMERSTUK. Beslispunt 1 is aangepast in die zin dat in te stemmen met gewijzigd is in kennis te nemen van. HAMERSTUK VOORSTEL AAN HET ALGEMEEN BESTUUR AGENDAPUNT 10 Onderwerp: Realisatie uitbreiding afvalwatertransportsysteem Houten Nummer: 515150 In D&H: 16 oktober 2012 Steller: Tonny Oosterhoff In Cie: BMZ

Nadere informatie

PROJECTNUMMER C ONZE REFERENTIE A

PROJECTNUMMER C ONZE REFERENTIE A ONDERWERP Aangepaste leggerwijziging Tradeportsloot DATUM 14-4-2016 PROJECTNUMMER C01031.000363.0900 ONZE REFERENTIE 078903199 A VAN Joost Veltmaat AAN Waterschap Peel en Maasvallei Inleiding Klaver 6a

Nadere informatie

HAAS- HEMELWATERAFVOER ANALYSE SYSTEMATIEK RAPPORT

HAAS- HEMELWATERAFVOER ANALYSE SYSTEMATIEK RAPPORT HAAS- HEMELWATERAFVOER ANALYSE SYSTEMATIEK RAPPORT 2009 24 haas- hemelwaterafvoer analyse systematiek onderzoek naar kwantificering van hemelwaterafvoer naar de riolering en de rwzi RAPPORT 2009 24 ISBN

Nadere informatie

EEN BODEM VOOR WATER

EEN BODEM VOOR WATER EEN BODEM VOOR WATER Hemel en grondwaterbeleid Breda 2011 RWZI De gemeente is verantwoordelijk voor de afvoer van afvalwater naar de rioolwaterzuivering (RWZI: een soort wasmachine voor water). RWZI De

Nadere informatie

rio+ WATEROVERLAST G.E.C. RIBBIUSLAAN EN JAN KOOIJMANLAAN ALBRANDSWAARD

rio+ WATEROVERLAST G.E.C. RIBBIUSLAAN EN JAN KOOIJMANLAAN ALBRANDSWAARD rio+ WATEROVERLAST G.E.C. RIBBIUSLAAN EN JAN KOOIJMANLAAN ALBRANDSWAARD Auteur Datum J. Stok 30-11-2016 Inhoudsopgave INHOUDSOPGAVE Inhoudsopgave... 2 Inleiding... 3 Meldingen bewoners... 4 Locatiebezoek...

Nadere informatie

Beslissen over het riool onder onzekerheid

Beslissen over het riool onder onzekerheid Beslissen over het riool onder onzekerheid Machtelt Meijer, TU Delft, fac. Techniek, Bestuur en Management Hans Korving, TU Delft, fac. Civiele Techniek / HKV Lijn in water Onderhoud en verbetering van

Nadere informatie

Afbeelding 2.2. Berekende maximale WOS uitgangssituatie 80 % afkoppelen bui 09

Afbeelding 2.2. Berekende maximale WOS uitgangssituatie 80 % afkoppelen bui 09 Afbeelding 2.1. Locatie bedrijventerrein Nijverheidsweg 2.2. Uitgangspunten BRP De wijziging op de uitgangspunten zoals toegepast in het BRP betreft het percentage afgekoppeld oppervlak wegverharding.

Nadere informatie

Het riool. Wat te doen bij verstoppingen en hoe werkt het riool?

Het riool. Wat te doen bij verstoppingen en hoe werkt het riool? Het riool Wat te doen bij verstoppingen en hoe werkt het riool? Rioolverstopping? Wat is een verstopping? Er is een verstopping als water in uw huis niet meer weg kan. U merkt dat bijvoorbeeld doordat

Nadere informatie

Onderzoek naar afkoppelmogelijkheden voor de

Onderzoek naar afkoppelmogelijkheden voor de Titel: Onderzoek naar afkoppelmogelijkheden voor de kernen Zeeland en t Oventje Projectnr: Rapportnr: Datum: 06JM05776 Eindrapportage 07-10068-GV 10 september 2008 RAPPORT Grotestraat 143 5141 JP Waalwijk

Nadere informatie

MEMO. 1. Aanleiding. Datum: 22-oktober Aan: Joep de Koning (WSK) Van: Martijn Tilma en Mia Süss (B&O-WH)

MEMO. 1. Aanleiding. Datum: 22-oktober Aan: Joep de Koning (WSK) Van: Martijn Tilma en Mia Süss (B&O-WH) MEMO Aan: Joep de Koning (WSK) Van: Martijn Tilma en Mia Süss (B&O-WH) Datum: 22-oktober 2015 Onderwerp: Capaciteit duikers Wilhelminapark, Plaspoel- en Schaapweipolder 1. Aanleiding Het Wilhelminapark

Nadere informatie

INFILTRATIE, DROOG & NAT. Verticaal infiltreren in de onverzadigde en verzadigde zone

INFILTRATIE, DROOG & NAT. Verticaal infiltreren in de onverzadigde en verzadigde zone INFILTRATIE, DROOG & NAT Verticaal infiltreren in de onverzadigde en verzadigde zone Afkoppelen en verticaal infiltreren Sijpelende buis als wapen. Het klimaat verandert. Hevige regenval komt steeds vaker

Nadere informatie

Bijlage 3. Doelen functionele eisen en maatstaven

Bijlage 3. Doelen functionele eisen en maatstaven Bijlage 3. Doelen functionele eisen en maatstaven Tabel 3-1 Doelen, functionele eisen en maatstaven voor de rioleringszorg (stedelijk afvalwater en regenwater) Doelen Functionele Eisen Maatstaven 1. Inzameling

Nadere informatie

PAC rapport. Datum: Extra aansluiten van 9 vakantiewoningen op pompput 207

PAC rapport. Datum: Extra aansluiten van 9 vakantiewoningen op pompput 207 PAC rapport Betreft: T.a.v.: Extra aansluiting van 9 vakantiewoningen op pompput 207 Sjaak van der Meer Jachthaven van der Meer Opgesteld door: Ing. Danny Randsdorp Datum: 22-02-2016 Extra aansluiten van

Nadere informatie

BergBezinkBassin Zie toelichting in begrippenlijst bij bergbezinkbassin.

BergBezinkBassin Zie toelichting in begrippenlijst bij bergbezinkbassin. Bijlage 1 Afkortingen en begrippen Afkortingen AWZI Zie RWZI BBB (v)brp CZV DWA DOB GRP HWA / RWA IBA KRW MOR NBW (-Actueel) OAS RIONED BergBezinkBassin Zie toelichting in begrippenlijst bij bergbezinkbassin.

Nadere informatie

Bouwlokalen INFRA. Het riool in Veghel. Veghel in cijfers en beeld (1) Veghel in cijfers en beeld (2) Veghel in cijfers en beeld (3)

Bouwlokalen INFRA. Het riool in Veghel. Veghel in cijfers en beeld (1) Veghel in cijfers en beeld (2) Veghel in cijfers en beeld (3) Bouwlokalen INFRA Innovatie onder het maaiveld / renovatie van rioolstelsels Het riool in Veghel Jos Bongers Beleidsmedewerker water- en riolering Gemeente Veghel 21 juni 2006 Veghel in cijfers en beeld

Nadere informatie

Presentatie Wateroverlast. AOC Oost Almelo

Presentatie Wateroverlast. AOC Oost Almelo Presentatie Wateroverlast AOC Oost Almelo Inhoud - Intro wateroverlast - Afbeeldingen wateroverlast - Opdracht 1 Oorzaken wateroverlast - Oorzaken wateroverlast - Mogelijk oorzaken - Opdracht 2 Oplossingen

Nadere informatie

Van Hogendorpplein te Goirle

Van Hogendorpplein te Goirle VAN WANROOIJ - VAN SCHIJNDEL Van Hogendorpplein te Goirle Waterhuishouding hemelwater Projectnummer: 0551 17 maart 2009 Colofon Opdrachtgever: Project: Van Wanrooij - Van Schijndel Van Hogendorpplein te

Nadere informatie

Klimaatverandering: waterbestendige gebouwen en terreinen

Klimaatverandering: waterbestendige gebouwen en terreinen Nationaal Congres Sanitaire Technieken 2017 Klimaatverandering: waterbestendige gebouwen en terreinen Samenstelling: Will Scheffer (TVVL) Presentatie: Oscar Nuijten (Edu4Install/TVVL) met o.a. informatie

Nadere informatie

Technische Fiche Reni PLUS BETON pakket

Technische Fiche Reni PLUS BETON pakket regenwater Technische Fiche Reni PLUS BETON pakket 1. Het Reni PLUS BETON pakket Wilt u regenwater voornamelijk binnen uw woning gebruiken en wilt u daarvoor voldoende regenwater in voorraad hebben, dan

Nadere informatie

1 Inleiding Verantwoording Wat is veranderd? Opsteller en begeleidingscommissie Leeswijzer 4

1 Inleiding Verantwoording Wat is veranderd? Opsteller en begeleidingscommissie Leeswijzer 4 Module B2200 Functioneel ontwerp: inzameling en transport van hemelwater Inhoud 1 Inleiding 3 1.1 Verantwoording 3 1.2 Wat is veranderd? 4 1.3 Opsteller en begeleidingscommissie 4 1.4 Leeswijzer 4 2 Functioneel

Nadere informatie

Verkenning oplossingsrichtingen wateroverlast Rijnsburgerweg

Verkenning oplossingsrichtingen wateroverlast Rijnsburgerweg Verkenning oplossingsrichtingen wateroverlast Rijnsburgerweg Gemeente Leiden 18 december 2014 Versie 1 BC4091-105 HASKONINGDHV NEDERLAND B.V. WATER TECHNOLOGY Stationspark 27C Postbus 4 4460 AA Goes +31

Nadere informatie

Vingeroefening real-time prestatie-indicatoren. Inhoud

Vingeroefening real-time prestatie-indicatoren. Inhoud Vingeroefening real-time prestatie- Johannes Vijlbrief 20 maart 2012 Inhoud Aanleiding Beschikbare metingen Uitwerking prestatie- Bepaling prestatie- uit minutenwaardes Alternatieve methode: Bepaling prestatie-

Nadere informatie

GEM. LAARBEEK - WATERBERGING VOORZIENINGENCLUSTER BEEK

GEM. LAARBEEK - WATERBERGING VOORZIENINGENCLUSTER BEEK FUGRO INGENIEURSBUREAU B.V. Afdeling Hydrologie, Regio Zuid RAPPORT betreffende GEM. LAARBEEK - WATERBERGING VOORZIENINGENCLUSTER BEEK Opdrachtnummer: 7306-0041-002 Opdrachtgever : Gemeente Laarbeek Afd.

Nadere informatie

Gemeente Twenterand. Waterhuishouding en riolering bedrijventerrein Garstelanden IV Westerhaar. Witteveen+Bos. van Twickelostraat 2.

Gemeente Twenterand. Waterhuishouding en riolering bedrijventerrein Garstelanden IV Westerhaar. Witteveen+Bos. van Twickelostraat 2. Gemeente Twenterand Waterhuishouding en riolering bedrijventerrein Garstelanden IV Westerhaar van Twickelostraat 2 postbus 233 7400 AE Deventer telefoon 0570 69 79 11 telefax 0570 69 73 44 INHOUDSOPGAVE

Nadere informatie

Ontwikkeling Dishoek Beknopte watertoets

Ontwikkeling Dishoek Beknopte watertoets Ontwikkeling Dishoek 2013189 Beknopte watertoets BADI B.V. 31-01-2014 Documentnummer: 2013189 Watertoets 1 Status: Definitief Revisie: 1 Opsteller: MM Kwaliteitscontroleur: MK Projectleider: DR Akertech

Nadere informatie

Waterhuishouding en riolering Groot Zonnehoeve

Waterhuishouding en riolering Groot Zonnehoeve Waterhuishouding en riolering Groot Zonnehoeve Inleiding Dit document is opgesteld als vervolg en update van de analyse van de waterhuishouding, opgesteld in januari 2008. Toen is geconstateerd dat de

Nadere informatie

Module C2305 Voorbeelden van meetprojecten. Inhoud

Module C2305 Voorbeelden van meetprojecten. Inhoud Module C2305 Voorbeelden van meetprojecten Inhoud 1 Inleiding 3 1.1 Verantwoording 3 1.2 Wat is veranderd? 3 1.3 Opstellers en begeleidingscommissie 4 1.4 Leeswijzer 4 2 Voorbeeldmeetproject Systeemfunctioneren

Nadere informatie

What s up Zuiderzeeland? Natuurkunde, theoretische opdracht

What s up Zuiderzeeland? Natuurkunde, theoretische opdracht What s up Zuiderzeeland? Natuurkunde theoretische opdracht kernmodule, 4vmbo Naam: Klas: Pompen of verzuipen Zoals je aan de titel al kunt zien is het onderwerp van deze module het afvoeren van overtollig

Nadere informatie

MINISTERIE VAN DE VLAAMSE GEMEENSCHAP

MINISTERIE VAN DE VLAAMSE GEMEENSCHAP MINISTERIE VAN DE VLAAMSE GEMEENSCHAP 10 MAART 1999. - Omzendbrief OW98/4 betreffende aanleg van riolen langs gewestwegen. - Deelname in de kosten door de administratie Wegen en Verkeer (AWV). - Trefwoorden

Nadere informatie

DSI regenwater infiltratie.

DSI regenwater infiltratie. DSI regenwater infiltratie. De adequate oplossing van een actueel probleem. Klimaatverandering. Het klimaat verandert. Met als gevolg een toename van de duur en frequentie van wateroverlast, verkeersonveiligheid

Nadere informatie

: C. van Zutphen, Y. van Vugt : : Afronding Project Wateroverlast Leersum

: C. van Zutphen, Y. van Vugt : : Afronding Project Wateroverlast Leersum Kerkplein 2 T (0343) 56 56 00 Postbus 200 F (0343) 41 57 60 3940 AE Doorn E info@heuvelrug.nl Raadsinformatiebrief B&W vergadering 29 juli 2014 Steller E-mailadres Onderwerp : C. van Zutphen, Y. van Vugt

Nadere informatie

Debietmeting maken. Aan de hand van metingen aan de sloten en werken met natuurkundige formules een debietmeting leren maken.

Debietmeting maken. Aan de hand van metingen aan de sloten en werken met natuurkundige formules een debietmeting leren maken. Debietmeting maken Doel: Aan de hand van metingen aan de sloten en werken met natuurkundige formules een debietmeting leren maken. Benodigdheden: Groot meetlint / rolmeter Stok / lat om sloot op te meten

Nadere informatie

de weerstandscoëfficiënt van de bochten is nagenoeg onafhankelijk van het slangtype.

de weerstandscoëfficiënt van de bochten is nagenoeg onafhankelijk van het slangtype. TNO heeft een onderzoek naar de invloed van een aantal parameters op de wrijvings- en weerstandscoëfficiënten van DEC International -slangen en -bochten uitgevoerd (rapportnummer 90-042/R.24/LIS). De volgende

Nadere informatie

Afwateringsplan De Kamp te Cothen Concept Gemeente Wijk bij Duurstede Grontmij Nederland B.V. Houten, 7 februari 2010, revisie

Afwateringsplan De Kamp te Cothen Concept Gemeente Wijk bij Duurstede Grontmij Nederland B.V. Houten, 7 februari 2010, revisie Afwateringsplan De Kamp te Cothen Concept Gemeente Wijk bij Duurstede Grontmij Nederland B.V. Houten, 7 februari 2010 Verantwoording Titel : Waterhuishoudkundig plan Subtitel : De Kamp te Cothen Projectnummer

Nadere informatie

BESTUURLIJKE SAMENVATTING AFSTEMMEN INVESTERINGEN

BESTUURLIJKE SAMENVATTING AFSTEMMEN INVESTERINGEN BESTUURLIJKE SAMENVATTING AFSTEMMEN INVESTERINGEN Aanpak De opdracht Afstemmen investeringen is voortvarend opgepakt door de werkgroep, bestaande uit vertegenwoordigers van de Gelderse waterschappen en

Nadere informatie

Dimensioneringsplan ventilatiesysteem Kuijpers Kip Door: Victor van wagenberg, Vencomatic Datum: 4 augustus 2008, aangepast 19 augustus 2008, aangepast op 28 november 2008 In deze notitie wordt een beschrijving

Nadere informatie

Themabijeenkomst Innovatie 8 november 2012

Themabijeenkomst Innovatie 8 november 2012 Themabijeenkomst Innovatie 8 november 2012 BEOORDELINGSGRONDSLAG VOOR AFVALWATERSYSTEMEN Hans Korving Witteveen+Bos Waar gaan we het over hebben? Motivatie Context Aanpak Zelf aan de slag Uitwerking grondslag

Nadere informatie