Kansen met. Kunststof. Nr. 5. Kunststof. honderd jaar jong. Philippe Decelle. De toekomst van het verleden. Antoine Fritsch.

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Kansen met. Kunststof. Nr. 5. Kunststof. honderd jaar jong. Philippe Decelle. De toekomst van het verleden. Antoine Fritsch."

Transcriptie

1 Kansen met Kunststof Nr. 5 Kunststof Philippe Decelle De toekomst van het verleden honderd jaar jong Antoine Fritsch Zeebenen

2 Kunststofnieuwtjes 4 Mooi en schokvrij Zeer zichtbaar Glazen dak Groene constructies Muziek op zak Hoogspanning 6 Het idee! Arendsoog David Carvalho en Marc Papadopoulos, het designduo van Troisième oeil. 8panorama Kunststof, honderd jaar jong Kunststof gezien door Antoine Fritsch 12zeebenen. 14 Voor dagelijks gebruik elegant verbazingwekkend innoverend nieuwe producten voor dagelijks gebruik Tijdschrift uitgegeven door de beroepsverenigingen van de Franse, Belgische en Nederlandse kunststofindustrie Directeur van de publicatie: Jean-Paul LESAGE Chef-redactrice: Liliane MESSIKA Redactiecommissie: Christine BOURGET, Michel LOUBRY Françoise GILLES, Liliane MESSIKA Concept en vormgeving: gilles&com. Redactie: Liliane MESSIKA, Françoise GILLES, Olivier SAUVY. Foto s: DR. Voor alle inlichtingen: België: Polygonya - Sarah Gillis Tel: Nederland: PlasticsEurope Nederland - Tel: ISSN Wettelijk depot december 2007

3 Hoofdartikel door... Philippe Decelle, De toekomst van het verleden Wanneer je voor ingenieur hebt gestudeerd (in Brussel, hij is Belg), een bedrijf voor openbare werken hebt opgericht (nu verkocht aan het Franse Bouygues) en deel hebt uitgemaakt van het eerbiedwaardige ambt van de gerechtsdeskundigen, dan beschik je over een sterk profiel. Wanneer je in je vrije tijd bovendien schildert en beeldhouwt, dan kun je er prat op gaan een man van de wereld te zijn. Maar hoe komt de elegante vijftiger Philippe Decelle aan zijn mooie en unieke collectie kunststof meubels uit de jaren 1960 tot 2000? Die is tot stand gekomen doordat hij, net als alle grote verzamelaars, wordt gedreven door hartstocht en passie en steeds maar blijft zoeken naar dat ene voorwerp dat hij nog niet heeft. Voor bezichtiging van de collectie (in groepen): Philippe Decelle. Tel: Hij is begonnen met de plexiglas zuilen van de Franse kunstenaar Jean-Claude Fahri, die hem aanspraken door de gladde, pure en totaal nieuwe kant van het materiaal dat toen vrijwel onbekend was. In de loop der jaren is alles wat er tijdens twee generaties toe deed aan deze ongelofelijke verzameling toegevoegd, en verdeeld over drie verdiepingen in een kleine, rustige Brusselse straat. Hier heerst Philippe Decelle over een wereld die ondertussen is opgeslokt door nieuwe trends en die hij als geen ander weet te beschermen. César, Verner Panton, Marc Newson, Maurice Calka, Joe Colombo (van wie hij een cultstoel vond bij het grofvuil in een chique wijk) en alle andere herleven hier of bij de exposities waaraan hij objecten uitleent. Eén pijnpunt: om deze voorwerpen goed tot hun recht te laten komen, is een expositieruimte van m² nodig, maar de belangstelling voor deze objecten als cultuurgoed is van overheidswege gering. Helaas Wie kent deze materialen beter dan Philippe Decelle? Hij zegt: Ze staan in feite voor een kijk op de toekomst uit een verleden dat nog niet voorbij is. Als we de wetenschappelijke definitie volgen, dan is elk materiaal op basis van polymeren een kunststof. Op grond hiervan kunnen we zeggen dat amber de oervorm is van kunststof. Er was celluloid, in 1907 gevolgd door de uitvinding van bakeliet door Baekeland, maar alles begon pas echt in 1933 toen Hermann Staudiger de organische chemie uitvond en synthetisch rubber maakte. Vanaf dat moment is alles veranderd: voortaan bedenkt men materialen aan de tekentafel en onderzoekt men hoe deze gerealiseerd kunnen worden. De eerste helft van de 20e eeuw markeert de opkomst van moderne materialen: PVC, PET, polystyreen, polycarbonaat, PMMA, ABS tot en met nylon (ontwikkeld tijdens de oorlog om parachutedoek te maken) en polyurethaan (ontdekt door Bayer en bekend gemaakt door César tijdens zijn happenings). Designers, beeldhouwers en andere creatieve geesten hebben zich gestort op deze magische materialen, die in alle vormen, kleuren, transparanties en oppervlaktestructuren kunnen worden gemaakt, hard of zacht, sober of flashy, glanzend of gesatineerd Het is zelfs gelukt om materialen te verbeteren door ze te mengen en zo extra eigenschappen toe te voegen of nadelen te laten verdwijnen. De komst van polypropyleen betekent een geschenk voor designer Starck en een fortuin voor Kartell. Bij kunststof onderscheiden we trends van een halve generatie: direct na de oorlog tot 1960, van de wereldtentoonstelling in Brussel tot de verovering van de ruimte. Van 1960 tot 1973 worden kunststoffen voor het eerst volwassen en dan, na de oliecrisis van 1973, komt de winterslaap voor de verzamelaars, namelijk die van de terugkeer naar natuurlijke materialen. Het politieke milieubewustzijn ontstaat, iedereen heeft de mond vol van milieuvervuiling en van schapen fokken in de Larzac. Van 1987 tot 2002 komt het postmodernisme opzetten met als boegbeeld Philippe Starck. Tegenwoordig bevinden we ons in een neobarokperiode en zijn we afgestapt van de zeer minimalistische lijn met de tuinkabouterstoelen van opnieuw Starck of de Kartellkroonluchters van polycarbonaat. Ook al is kunststof een trend geworden, toch probeert elke generatie zijn kindertijd terug te vinden. Onze ouders zijn opgegroeid in de régencestijl, de veertigers en de vijftigers van nu met de worstvormige stoelen van Pierre Laurence en Quasar en de meubels van Marc Berthier. Zo groeit de liefde voor en herkenning van kunststoffen. Bij mijn eerste expositie in Brussel waren er bezoekers, bij de laatste in Arc-en-Senans De toekomst? Een uitdaging: aantonen dat er hoogwaardige kunststoffen bestaan. Een voorspelling: morgen zullen we de laatste druppels aardolie gebruiken om kunststof te maken, waardoor we er zuiniger mee zullen omspringen. En overmorgen als alle olie op is, dan is er altijd nog voldoende minerale of plantaardige koolstof in de natuur om kunststof te maken. De kunststofverwerkers kunnen profiteren van zeer verfijnde technieken, zoals de stereolithografie*. Dus als kunststof weer politiek correct is, zal het alom weer worden gewaardeerd. * Stereolithografie: driedimensionaal kopieerapparaat gebaseerd op vloeibare hars dat wordt gehard door middel van laserstralen. Kansen met Kunststof Nr. 5 >3

4 Kunststofnieuwtjes ZEER ZICHTBAAR Mooi en schokvrij Consumenten worden steeds veeleisender, en terecht. Om hen tevreden te stellen, hebben Fiat en Borealis hun krachten gebundeld. Het resultaat: de bumper, de binnenkant van portieren en armleuningen van de Ducato zijn mooi mat en uitzonderlijk krasbestendigheid. Hiervoor werd gebruik gemaakt van Daplen, een thermoplast met een hoge smeltindex en dus eenvoudig te spuitgieten. Een zeer gunstige eigenschap voor de fabricage van de grote dunwandige bumpers voor de nieuwe bestelwagen. Dankzij de geringe thermische expansie van het materiaal ontstaat er na de assemblage aanzienlijk minder speling tussen het kunststof onderdeel en het chassis. Contact pers: Borealis NV. Liesbeth Denys. Tel: Het nieuwe reclamebord van polycarbonaat is speciaal ontwikkeld door Sabic Innovative Plastics om verlichte reclameborden s nachts beter zichtbaar te maken. De kneep zit hem o.a. in de dikte (2 of 5 mm) waardoor het licht meer dan 50% beter wordt verspreid dan bij concurrerende materialen. Bovendien zorgt het voor een gelijkmatige verlichting doordat de gloeilampen en LED s verborgen blijven. Kortom: deze borden hebben duidelijk minder heldere punten dan normaal. Het hotel Sea Cloud, in Pusan in Zuid-Korea, gebruikt voor zijn grootste reclamebord buiten een systeem dat van kleur verandert. Het bord is bedekt met een grijze folie, de kleur waarin de naam overdag wordt weergegeven. s Nachts, wanneer alles grijs is, wordt het bord wit. Hoe kan dit? Dit is mogelijk door de vele kleine en onzichtbare gaatjes in de folie die het licht van de LEDS doorlaten. De achterzijde van het bord is gepolijst, zodat dit beter kan worden bedrukt, terwijl de voorzijde een matte structuur heeft die de weerkaatsing afzwakt en schitteringen voorkomt. Als we hier nog aan toevoegen dat het materiaal zeer goed bestand is tegen UV-licht en schokken, dan mogen we verwachten het steeds vaker tegen te komen op onze gevels. Contact pers: Sabic Innovative Plastics. Banu Kukner. Tel: GLAZEN DAK Bumpers van Daplen. Vliegveld Suvarnabhumi in Bangkok. Het vliegveld Suvarnabhumi in Bangkok kan tegenwoordig prat gaan op het grootste drielaagse textieldak ter wereld ( m 2 ). De gewelfde gates zijn afwisselend voorzien van glas en van textiele membranen. 102 van de 108 panelen voor deze membranen - die zijn ontworpen door het Duitse bedrijf Hightex GmbH bestaan uit een externe laag, een tussenlaag en een binnenlaag. De buitenlaag is gemaakt van Skytop glasweefsel van het Japanse bedrijf Chukoh Chemical Industries Ltd, dat het product heeft voorzien van een bekleding van Teflon (PTFE). Dit zorgt vooral voor bescherming tegen de weersomstandigheden. De luchtkamers eronder dragen ertoe bij dat deze eerste laag geen druk uitoefent op de tussenlaag in geval van windvlagen. De tussenlaag bestaat uit zeer heldere platen van polycarbonaat die zijn vastgeschroefd op een netwerk van staalkabels. Naast hun brandremmende eigenschappen, dragen deze platen voor een groot deel bij aan de akoestische isolatie van het dak. De binnenlaag is zichtbaar vanuit de gates en bestaat uit een weefsel van doorschijnend glasvezel met open poriën, voorzien van een gemetalliseerde bekleding die infrarood licht filtert. Zo profiteren de reizigers van een koele omgeving, terwijl er toch een zee van licht wordt doorgelaten. Een mooie uitdaging. Contact pers: Heide Lavarde. Tel: >4 Kansen met Kunststof Nr. 5

5 Groene constructies De trap van de Amsterdam Arena. Sommige kunststoffen lenen zich uitstekend voor een groene bouwwijze die steeds populairder wordt. We denken dan vooral aan platen voor isolerende transparante wanden en daken, maar ook aan kunststoffen voor lichte, recyclebare daken. De bouwwereld staat momenteel voor de vrijwel onmogelijke taak om de juiste balans te vinden tussen de vraag naar licht van de consument en het bouwen van energiezuinige woningen. Door gebruik te maken van lichtdoorlatende constructies van geavanceerde kunststoffen in plaats van het traditionele glas, kan deze doelstelling worden bereikt, mits er additieven worden gebruikt die infrarode warmte blokkeren. In de Verenigde Staten gebruikt een fabrikant en distributeur van bekledingsproducten voor woningen (Centerpoint Translucent Systems LLC) platen van meerlaags polycarbonaat (Lexan van Sabic Innovative Plastics). Hiermee ontstaat een doorschijnend bekledingssysteem dat het daglicht doorlaat zonder verlies van energie. In Nederland omgeeft een dubbelwandige plaat van transparant polycarbonaat de vier roltrappen van de Amsterdam Arena, die zijn ontworpen voor grote menigtes waardoor de temperatuur proportioneel kan stijgen. Deze platen helpen bij het absorberen van de infrarode zonnestraling en kunnen zo 40% van de warmtestijging compenseren. Een Nederlands tuinbouwbedrijf heeft kassen gebouwd van polycarbonaatplaten met een dubbele laag om extra energie op te vangen. Deze platen laten meer licht door dan glas en zijn tegelijkertijd bijzonder isolerend, een investering die het verbruik van fossiele brandstoffen vermindert. Contact: Sabic Innovative Plastics. Banu Kukner. Tel: Kassen met dubbellaagse panelen. Hoogspanning Muziek op zak De ipods en andere MP3-spelers zijn ware wonderen van de digitale technologie, maar ze zijn ook kostbaar en kwetsbaar. Jongeren nemen ze overal mee naar toe en dus moeten de spelers bestand zijn tegen stoten en schokken. De enige oplossing is een beschermhoes die niet alleen stevig moet zijn, maar ook in de smaak moet vallen bij de jeugd. De meeste fabrikanten komen dus met designproducten van licht polycarbonaat, dat onbreekbaar is en bestand tegen krassen. Zelfs al is de hoes van leer of siliconen, dan nog is het gedeelte dat het scherm moet beschermen vrijwel altijd van een transparante kunststof. Dit is onmogelijk te breken of scheuren, bestand tegen warmte, koude, vuur, het is licht, perfect transparant, verkrijgbaar in een groot aantal verschillende kleuren, met speciale effecten en structuren. Kortom, het ideale materiaal om de onvermijdelijk ruwe behandeling te kunnen doorstaan. Contact: Sabic Innovative Plastics. Helen Vandebovenkamp. Tel: Net nu energiebezuiniging het toverwoord is, introduceert General Motors zijn nieuwe concept car. Deze revolutionaire Chevrolet is tijdens de laatste autobeurs van Detroit gepresenteerd onder de naam Volt en kan 65 kilometer afleggen zonder andere energiebron dan elektriciteit. Als we weten dat bijna de helft van de Amerikaanse huishoudens gemiddelde minder dan 48 kilometer per dag aflegt, dan kan de Volt de stad voor een groot deel vrijmaken van benzinedampen. Voor de ontwikkeling van deze auto heeft GM ultralichte materialen gebruikt van Sabic Innovative Plastics. Het dak, de kofferbak en de vaste zijruiten, de voorspatborden, het instrumentenpaneel, het stuur en de kabelmantels zijn van kunststof, de portieren en de motorkap zijn van zeer sterk, thermoplastisch composietmateriaal (dat normaal wordt gebruikt in de luchtvaartindustrie en voor racewagens). Dankzij dit materiaal zijn de voorspatborden, de ruiten, het instrumentenpaneel en het stuur van de Volt 30 tot 50% lichter geworden. De bekabeling van de auto is gemaakt op basis van kunststoffen zonder halogenen, waardoor een gewichtsbesparing van 25% mogelijk is ten opzichte van de klassieke bekabeling. Toch is het design van de Volt, met zijn aërodynamische lijnen en openklapbare dak, gelijkwaardig aan dat van de beste coupés op de markt. act pers: Sabic Innovative Plastics. Anne Clement. Tel: Kansen met Kunststof Nr. 5 >5

6 Het idee! Arendsoog > 1 Van design op het scherm naar dienstverlening het designbureau Troisième oeil maakt van de consument een dirigent van digitale technologieën. David Carvalho (links) en Marc Papadopoulos. Na zijn studie in Parijs aan de École Boulle voor toegepaste kunst en de Arts Décoratifs, studierichting industrieel design, heeft Marc Papadopoulos gewerkt voor de designbureaus van Alcatel en Philips. David Carvalho heeft het Strate Collège in Parijs gevolgd en in 1995 stage gelopen bij Alcatel voordat hij van 1995 tot 2001 ging werken voor Philips Design. Een ontmoeting, een goede verstandhouding, Parijse discussies, de wereld in het algemeen verbeteren en de ontwikkeling van het industrieel design in het bijzonder deze twee kom je eerder tegen in een intellectueel café dan in een feesttent. Toch zou het nog tien jaar duren voordat David Carvalho in mei 2000 het bureau Troisième oeil opricht (het derde oog is Pascal Carde). In die tien jaar gaf Marc Papadopoulos leiding aan het designteam van fietsenfabrikant Décathlon Cycles. Het doel van Troisième oeil is: Een tot nog toe niet bestaande band scheppen tussen onderzoek en ontwikkeling, innovatie en productontwerp via het ontwerp van interfaces, zegt David Carvalho. Met andere woorden: nadenken over de integratielijn van een proces die loopt van het hightech product tot het gebruik ervan door de gewone man. Waar zijn die knoppen voor? Een mooie uitdaging als je weet hoeveel moeite het ingenieurs en designers kost om overeenstemming te bereiken en hoe onverschillig ze staan tegenover de praktische behoeften van de gemiddelde consument. Een voorbeeld. Eind jaren negentig had bijvoorbeeld een mobiele telefoon zo n dertig functies, zegt David Carvalho, maar tegenwoordig zijn dit er meer dan en gebruiken we nog steeds één display. Voor deze multifunctionaliteit, die trouwens overal is geïnfiltreerd en niet alleen in onze mobieltjes, moet een taal worden gevonden. De designer heeft een andere benadering: hij denkt esthetisch en ergonomisch. Terwijl hij de computer moet laten reageren op het toetsenbord, het gereedschap waarmee hij wordt bediend. Anders, zoals zo vaak het geval is, zullen de meeste functies nooit worden gebruikt. Vroeger zou een fabrikant van telefoons bijvoorbeeld tegen de designer zeggen: Ontwerp een mooi apparaat met tien toetsen. Als je dan vroeg waar deze toetsen voor dienden, dan antwoordde hij: Maak je daar maar geen zorgen over. Onze aanpak gaat veel verder: we willen weten waar de toetsen voor zijn, met welke vinger ze moeten worden bediend om welk resultaat te krijgen En, stukje bij beetje, leren we het product steeds beter te begrijpen. De dialoog van experts Hoe kun je echter tegelijkertijd specialist zijn van het hoofd en de benen, van de elektronische hersenen en de fysieke behuizing van het voorwerp, expert in informatica en kenner van kunststof en composietmaterialen? Door je te omringen met experts, zegt >6 Kansen met Kunststof Nr. 5

7 > 5 > 4 > 2 > 3 > 6 > 5 Marc Papadopoulos, en door experts, die elkaar normaal gesproken negeren, met elkaar te laten communiceren. In feite hebben we dit soort dialoog nodig om de on/off toetsen er niet hetzelfde te laten uitzien als de andere toetsen, maar in één oogopslag herkenbaar te maken. Verder moeten pictogrammen de teksten vervangen en moet de gebruiker in ieder geval de hoofdfuncties van zijn apparaat intuïtief kunnen vinden, zonder hoofdstuk 8 van de 300 pagina s tellende gebruiksaanwijzing te hoeven lezen. Onbegrensde mogelijkheden Wat ontwerpen betreft, halen we onze inspiratie uit de steeds gevoeligere materialen, of juist uit de eisen die nieuwe materialen stellen, zegt Marc Papadopoulos. Ook het aanpassen van bepaalde materialen werkt inspirerend. Tegenwoordig bieden kunststoffen alle mogelijkheden: ze kunnen doorschijnend zijn, zeer stijf zijn en tegelijkertijd zacht aanvoelen, materialen tot leven laten komen en diepte geven, licht reflecteren of bijzondere lichteffecten veroorzaken. Ze zijn onmisbaar geworden als we ons richten op een benadering van de zintuigen en de rustgevende aspecten van de voorwerpen, waarbij technologie op de tweede plaats komt. De meest technische materialen kunnen fysiek letsel voorkomen, hun weefsels zijn ademend, antitranspirerend en thermisch uitgebalanceerd. En wat te denken van een drinkwatersysteem voor militairen in het veld dat bestaat uit kunststof leidingen die het water, ongeacht de kwaliteit, drinkbaar maken nadat het een uur door de leidingen heeft gecirculeerd Hoe verder de materialen zich ontwikkelen, hoe meer vooruitgang er wordt geboekt in de verschillende technieken. En hoe onbegrensder de mogelijkheden worden des te minder geremd worden ontwerpers in hun verbeeldingskracht en komen met voorstellen die aanleiding geven tot nieuwe toepassingen. Wonderlijk genoeg luisteren de industriële klanten naar hen. Troisième oeil heeft zijn derde weg gevonden. Van ontwerp tot toepassing In 2001 heeft het bureau naar aanleiding van een opdracht om na te denken over nieuwe mobiele diensten voor het telefoniebedrijf Orange, de aankleding en vormgeving van Pay per view op Ma Ligne TV gerealiseerd. Nog maar enkele jaren geleden een ondenkbare optie. Tegenwoordig wordt nagedacht over het samenvoegen van diverse digitale gegevensdragers. Je moet één identificatiemiddel hebben, ongeacht de oorspronkelijke gegevensdrager, zegt David Carvalho. s lezen op de mobiele telefoon, SMS-jes op de televisie, via de mobiele telefoon een videofilm over de verjaardag van je kind aan zijn grootouders sturen kortom, het leven van de gebruikers eenvoudiger maken. Zo is de Mushroom ontstaan (omdat hij lijkt op een supersonische champignon). Het is een soort databank waarin u alle afbeeldingen en overige informatie afkomstig van alle denkbare (digitale) gegevensdragers kunt opslaan, sorteren, klasseren en verzenden. Dit IT-wonder is de eerste stap in een serie scenario s voor het leven van morgen, die weliswaar futuristisch zijn maar misschien niet zover in de toekomst liggen als we denken. Eén enkel voorbeeld? Tegenwoordig is het beeldscherm de belangrijkste interface, aldus Troisième oeil, maar waarom zou een muur, een gordijn of een sprei deze rol niet kunnen overnemen? Van ontwerp tot toepassing is slechts één stap. 1. Mushroom: voor het opslaan van alle digitale afbeeldingen Een motor die... vliegt Mobiele telefoon: de gebruiker moet de bediening intuïtief begrijpen. Contact: Troisième oeil. Tel: Kansen met Kunststof Nr. 5 >7

8 Kunststof honderd Panorama 1 2 Honderd jaar geleden vroeg Leo Baekeland een octrooi aan voor de kunststof die ooit is geproduceerd. De rest is geschiedenis. Terugblik Mijlpalen Bakeliet Leo Baekeland is de uitvinder van de eerste geheel synthetische kunststof: bakeliet. Eenmaal verwarmd, neemt deze stof snel de vorm aan van de mal. Dit veelzijdige materiaal - een thermohardende kunststof brandt niet, zakt niet in, smelt niet en is onoplosbaar in oplosmiddelen. Als sieraad kan het worden gekleurd of ondoorzichtig worden gemaakt als imitatie van onyx, jade, marmer en amber. Doordat het elektrisch isolerend is, wordt het vanaf 1920 gebruikt voor de fabricage van telefoons en de eerste elektrische huishoudelijke apparaten PVC Polyvinylchloride werd in 1835 ontdekt door de Franse natuurkundige Victor Regnault. Dankzij de Duitse scheikundige Fritz Klatte, die het fabricageprocédé heeft ontwikkeld, wordt de stof sinds 1912 industrieel gefabriceerd. De industriële PVC-productie op grote schaal begon in Cellofaan In 1900 had Edwin Brandenberger het idee om een transparante verpakking te ontwikkelen voor voedsel. Met viscose als basisstof ontwikkelde de onderzoeker dertien jaar later cellofaan, de eerste flexibele folie die perfect dicht was en die ontelbare toepassingen kent in het dagelijks leven PMMA (plexiglas) De scheikundigen Barker en Skinner hebben een organisch glas ontwikkeld: polymethylmethacrylaat (PMMA), dat in 1934 door Rohm op de markt werd gebracht onder de naam plexiglas. Vanwege de transparantie en de stevigheid van het materiaal, werd het gebruikt voor het maken van lichtreclame, meubels etc. De merknamen plexiglas en altuglas zijn tegenwoordig alom bekend Polyethyleen De ontdekking van polyethyleen met lage dichtheid is het resultaat van een onderzoek naar kunststoffen door E.W. Fawcett en R.O. Gibson. Bij een reactie tussen ethyleen en benzaldehyde bleef na het experiment in het reactorvat slechts een witte, wasachtige substantie over. Polyethyleen is het meest gebruikte kunststofmateriaal ter wereld en wordt toegepast voor zeer uiteenlopende doeleinden, variërend van militaire toepassingen tot de fabricage van shampooflessen Polyurethaan Toen dr. Otto Bayer polyurethaan ontwikkelde, kon niemand vermoeden wat voor succes dit zou worden. Nu heeft het zich, dankzij meerdere generaties scheikundigen, ingenieurs en ontwerpers, ontwikkeld tot een universeel materiaal Nylon (polyamide 6.6) Het bedrijf DuPont de Nemours geeft de synthetische vezel, die een onderzoeksteam onder leiding van de scheikundige Wallace Carothers in de jaren 1930 heeft ontwikkeld, de naam nylon. Het is een polyamide die zeer sterke, >8 Kansen met Kunststof Nr. 5

9 3 4 5 jaar jong productie van bakeliet, de eerste synthetische op een zeer plastische eeuw elastische draden vormt die niet afbreken en bestand zijn tegen atmosferische invloeden. Nylon wordt in de oorlog gebruikt voor de fabricage van de parachutes van de GI s en brengt vervolgens een revolutie teweeg in de naoorlogse textielindustrie. Dit is de eerste synthetische vezel die op grote schaal op de markt is gebracht Polystyreen Polystyreenschuim is in 1944 ontwikkeld door Ray Mc Intire toen hij voor Dow Chemical onderzoek deed naar flexibel rubber. De ontdekking was puur toeval: het basisidee was het copolymeriseren van styreen en isobuteen onder druk. Het styreen polymeriseerde wel, maar het isobuteen verdampte en mengde zich in de matrix van het polymeer. Dit stijve materiaal met geringe dichtheid werd op de markt gebracht onder de naam Styrofoam en in eerste instantie gebruikt als isolatiemateriaal in de bouw Polypropyleen Als werknemer van Montedison ontdekte Giulio Natta (samen met Karl Ziegler winnaar van de Nobelprijs 1963) een katalysator van de zogenaamde familie "Ziegler-Natta". Hiermee kan polypropyleen met een hoge mechanische weerstand worden gemaakt dat inert is tegen inwerking van chemische stoffen en bestand tegen temperaturen van meer dan 100 C De toekomst In een of andere vorm zijn kunststoffen (vrijwel) overal aanwezig. De enige begrenzing in de toekomst is de verbeeldingskracht van de onderzoekers Otto Bayer, onderzoeker bij Bayer (geen familie van de oprichter van het bedrijf) vindt in 1937 polyurethaanschuim uit. 2. Tot de 400 voorwerpen van de expositie Plasticity in het Science Museum in Londen behoren een bakelieten radio en een telefoon die is verworden tot cultobject. (Foto s: Science Museum, London). 3. Een serie foto s uit de nieuwsbrieven van Rhodiacetta (tegenwoordig Rhodia) prijst de diversiteit aan van de eerste toepassingen van nylon (Foto s: Rhodia Polyamide). 4. DuPonts "Test-Tube Lady" is bedacht om de vrees van het grote publiek voor de wetenschap weg te nemen - een belangrijke boodschap in de jaren In Los Angeles wordt actrice Marie Wilson omhoog gehesen door een kraan om een 10 meter hoge en 2 ton zware reproductie van haar welgevormde been te ontsluieren en zo de verkoop van nylonkousen te promoten. 6. Als illustratie van de polymeren van de toekomst presenteert het Science Museum in Londen de i-unit, een ecologische en individuele auto en een nieuw concept van Toyota. Contact: (PMMA) (PVC) (polyethyleen, polypropyleen) (polyamiden) (polyurethanen) (polystyreen) Kansen met Kunststof Nr. 5 >9

10 ... Panorama Happy birthdays! Corian viert zijn 40 e verjaardag Corian is in 1967 uitgevonden in de laboratoria van DuPont de Nemours en het bedrijf is de exclusieve producent. DuPont Corian wordt als plaatmateriaal gebruikt in talloze toepassingen: hotels, restaurants, ziekenhuizen, openbare ruimtes, winkels, maar ook in woningen voor meubels, verlichting en decoratieve voorwerpen. Het is een massief, nietporeus plaatmateriaal dat duurzaam, vlekbestendig en eenvoudig te onderhouden is. Het is verkrijgbaar in zo n honderd verschillende kleuren en kan vrijwel elke vorm aannemen. Aangezien het materiaal door en door is gekleurd en niet alleen het oppervlak kunt u krassen in Corian eenvoudig wegwerken. Tijdens de week van Design 2007 in Milaan presenteerde DuPont Corian 40 Years/40 Designers, een expositie van 40 creaties afkomstig van designers uit de hele wereld, die in de Corian Design Store Milano in het centrum van Milaan werd gehouden. Dit evenement stond in het kader van de 40 e verjaardag van de marktintroductie van Corian en de bijdrage van creatieve geesten aan de ontwikkeling van het materiaal. Alle 3M/Scotch Forbo PVC-vloeren Moulinex/Seb 40 designers presenteerden een functioneel voorwerp (voor op kantoor of in huis) waarbij gebruik is gemaakt van de creatieve mogelijkheden van het materiaal: groot kleurenassortiment, thermisch vormbaar, graveerbaar, bedrukbaar en snijdbaar. In mei 2007 werd deze expositie gepresenteerd tijdens de designbeurs ICFF in de Verenigde Staten en in sep-tember 2007 was ze ook te zien in Londen. Een selectie van deze voorwerpen zal in beperkte oplage worden geproduceerd en op de markt gebracht. Contact: Rilsan : 60 jaar en nog steeds groen Rilsan, dat wordt gebruikt in alle industriële sectoren en onder alle klimaatomstandigheden (van zeer warm tot zeer koud), viert zijn 60 e verjaardag (op 30 oktober 1947 is er octrooi aangevraagd op het fabricageprocédé). Het materiaal dankt zijn naam aan de ricinusolie waarvan het wordt gemaakt en aan de rivier de Risle die langs de productielocatie van Serquigny stroomt, waar Arkema het sinds 1950 Société Bic/Raymond Savignac/ADAGP, Paris 2002 produceert. De toepassingen zijn talrijk: elektrische producten (elektronica, radio, tv, telefoon, elektrische huishoudelijke apparaten...), auto s (benzineleidingen...), mechanische producten (onderdelen van kopieermachines, luchtvaart...), aardoliewinning (zeer sterke slangen voor de offshore), sport (schoenzolen, fietszadels...), transport (80% van de vrachtwagens in de wereld gebruiken voor het remsysteem slangen van Rilsan ). In poedervorm is Rilsan geschikt voor het maken van bekleding voor leidingen, manden voor de afwasmachine, torsiestangen voor auto s, maar ook voor talloze onderdelen voor gereedschapsindustrie. Contact : Fédération Française de parachutisme Lego Sols PVC Eén gebeurtenis, twee exposities Bakeliet Ter gelegenheid van de 100e verjaardag van de octrooiaanvraag die op 13 juli 1907 werd ingediend door Leo Baekeland - de uitvinder van het bakeliet die op 14 november 1863 werd geboren in Gent in België - organiseert de universiteit van zijn geboortestad het Baekeland-jaar. Op 28 maart 2007 werd dit ingeluid met een expositie waarbij talloze persoonlijke documenten worden getoond, maar ook een groot aantal voorwerpen van bakeliet. De expositie blijft open tot 14 december 2007 in het Museum voor de Geschiedenis van de Wetenschappen. Inlichtingen: Perrier Vittel S.A. Plasticity. 100 years of making plastics Deze expositie is vanaf 22 mei 2007 tot januari 2009 gratis te bezichtigen in het Science Museum in Londen. Het verleden van honderd jaar kunststof wordt getoond aan de hand van 400 voorwerpen die de enorme diversiteit van deze materialen aantonen. Een deel van de expositie is gewijd aan de milieuaspecten. Inlichtingen: Total >10 Kansen met Kunststof Nr. 5

11 Cultvoorwerpen uit het dagelijks leven Scotch R. Drew, ingenieur bij 3M, heeft het idee om lijm te laten verdampen op een celluloselaag. Zo ontstaat het eerste zelfklevende plakband. Omdat hij maar aan één kant kleeft, noemen de werklui het gierig als een Schot, vandaar de naam Scotch. Tandenborstel met nylon haren In 1937 vond Wallace H. Carothers van DuPont de Nemours polyamide 6.6 uit, beter bekend onder de naam Nylon. Een jaar later werd deze synthetische vezel gebruikt als vervanging van varkenshaar, wat een keerpunt was in de geschiedenis van de tandenborstel. Nylon kous Sinds zijn uitvinding, oversteeg het succes van de nylonkous alle verwachtingen van de fabrikanten. Bij de eerste verkoop, op 24 oktober 1939 in Wilmington (USA), gingen er in drie uur paar de deur uit. Ondanks de productiestop tijdens de Tweede Wereldoorlog, steeg de vraag ernaar in 1945 en nam pas af in 1970, toen de eerste panty s verschenen. Apple Groupement crate Bleue Bayer Tupperware bakjes Negen jaar na de ontdekking van polyethyleen begon de Amerikaan Earl Tupper met de fabricage van bakjes van polyethyleen waarin etenswaar vers kan worden gehouden. Hiervoor gebruikte hij de spuitgiet- methode. Het revolutionaire afsluitsysteem zorgt eenvoudig voor een vacuüm door de deksel dicht te drukken. Lego Het Deense bedrijf Lego kwam als eerste met een bouwspel voor kinderen van kleine kunststofstenen die in elkaar passen. Door het gebruik van één van de eerste spuitgietmachines konden ze in series van twee kleuren (rood en geel) worden geproduceerd. Tegenwoordig worden de stenen gemaakt van ABS, (uitgevonden in 1946). Klittenband George de Maestral ontdekte dat een groot aantal planten in de natuur gebruik maken van minuscule haakjes om zich vast te grijpen aan voorwerpen. Hij slaagde erin om dit fenomeen na te bootsen met behulp van nylon. Zo ontstond klittenband. Het ging niet stuk en de productie ervan was goedkoop, zodat de uitvinding een enorm commercieel succes is. PVC-vloeren In 1949 gebruikte de Franse industrieel Gerland voor het eerst PVC om vloerbedekking te maken. Deze duurzame vloeren zijn gemaakt van meerlaags PVC en ze zijn eenvoudig te leggen en te onderhouden. Ze zijn verkrijgbaar in zeer uiteenlopende kleuren en motieven. Luier Deze wegwerpluier van kunststof werd in de jaren 1950 ontworpen door Procter & Gamble en pas tien jaar later op de markt gebracht. Sindsdien zijn de prestaties enorm gestegen door het gebruik van superabsorberende kunststoffen: ze absorberen tot 700 maal hun gewicht in water! Prown and Bigelow-Gil Elvgren Steelstofzuiger Voor huisvrouwen ontwikkelde Moulinex in 1961 de eerste steelstofzuiger die geheel gemaakt is van nylon, zodat ze geen zwaar toestel meer achter zich aan hoefden te slepen tijdens het stofzuigen. Kunststof fles In 1968 veroorzaakte Vittel een revolutie door de productie van de eerste fles van kunststof voor mineraalwater. Deze woog 36 gram (ten opzichte van 300 gram voor glas) en had een inhoud van 1,5 liter. Bankpas De traditionele bankpassen zijn ingrijpend veranderd met de komst van de elektronische chip, uitgevonden door de Fransman Roland Moreno. Deze kleine kaart van PVC of polypropyleen is een onmisbaar betaalmiddel geworden. Wegwerpscheermesjes Na de Bic pen, heeft Marcel Bich in 1975 het wegwerpscheermesje van kunststof uitgevonden. Het was een nieuw scheersysteem waarbij de mesjes onvervangbaar zijn en die een glad resultaat opleveren. Ook nu nog worden er elke dag over de hele wereld miljoenen van verkocht. Compact disc Philips en Sony hebben de digitale cd ontwikkeld. De traditionele groeven in een grammofoonplaat werden vervangen door een laagje aluminium dat wordt beschermd door een laag polycarbonaat. Deze schijf wordt in 1975 opgevolgd door de cd-rom en in 1997 door de dvd. Microcomputer Steve Jobs, medeoprichter van Apple, besluit in 1978 om het netwerk van elektronische circuits te verbergen in een kunststof kast. Sindsdien heeft design een doorslaggevende rol gekregen voor deze productlijn, dankzij het gebruik van ABS voor de kasten en plexiglas en kunststof films voor de ultradunne schermen. Tupperware Courtesy of Apple Kansen met Kunststof Nr. 5 >11

12 Kijk op kunststof door Antoine Fritsch > 1 > 2 Antoine Fritsch, Aan de oever van de Seine ontwerpt deze botenfreak hightech boten, wanneer hij zich >12 Kansen met Kunststof Nr. 5 Antoine Fritsch heeft de klassieke weg van het scheppen naar het fabriceren van een prototype en van het design naar de uitvoering in de omgekeerde richting afgelegd. Hij heeft gewacht totdat hij enkele diploma s voor machinebouw en industrieel tekenen op zak had, voordat hij zich inschreef op de ENSCI (hogeschool industriële vormgeving). Was het reislust of verlangen naar de zee? Hij komt terecht in Barcelona bij een bureau voor industrieel design. Een jaar later gaat hij voor zichzelf werken en sleept een klant in de wacht die motorboten maakt, met wie hij twee jaar lang samenwerkt. Dan richt hij zijn eigen bedrijf op en keert in 1993 terug naar Parijs. Vanwege zijn passie voor het water, vestigt hij zich in Conflans-Sainte-Honorine aan de Seine, temidden van enkele trage bootjes die genieten van een welverdiend pensioen. Dan pas begint het serieuze werk. Boten en fietsen Hoewel zijn belangstelling zich ondertussen heeft verbreed, is Antoine Fritsch sindsdien nooit gestopt met het bedenken, ontwerpen en bouwen van boten. Eerst voor Bic Sport, waarvoor hij de hele serie kajaks heeft getekend: Kalao, Bilbao, Scapa, Ouassou en Tobago. Ook ontwierp hij in een spontane opwelling de kleine Yakka, met een stijve romp en een opblaasbare opbouw die in een grote tas past. Tussendoor zag zijn lievelingsontwerp het licht: een zeiljacht van 7,20 m voor zeilwedstrijden op binnenwater of tochten langs de kust. Het prototype vaart rond met een romp van hout, epoxy en glasvezel, zeilen van koolstof en kevlar bedekt met een mylar film. Want door zijn opleiding en eigen voorkeuren is Antoine Fritsch niet tevreden met alleen maar een tekenbord en een computer. Zijn studio dient ook als werkplaats voor onderzoek en voor het bouwen van prototypes. Ik heb me altijd al geïnteresseerd voor materialen, zegt hij. Ik blijf overal van op de hoogte, ik ga naar beurzen en heb hier zelfs een kleine materiotheek. Als ik iets bijzonders nodig heb, dan weet ik waar ik moet zijn. Wij zijn geen fabrikanten, maar doen al het voorbereidende werk. Voor onze prototypes gebruiken we niet altijd exact de materialen die in een industrieel stadium kunnen worden gebruikt, maar wij kennen ze wel. In eerste instantie ben ik alleen geïnteresseerd in het project, het doel, de zin ervan. Vervolgens hou ik me uitsluitend bezig met de materialen, en ik moet zeggen dat we, vooral in mijn vakgebied, zeer ongelukkig zouden zijn zonder kunststoffen met hun intrinsieke kwaliteiten, in het bijzonder de stevigheid en bestendigheid. Zonder kunststoffen zou ik mijn nieuwe kleine catamaran niet kunnen ontwerpen, want deze is bestemd voor zeilscholen en moet dus bijzonder sterk zijn. Tot nu toe waren middenzwaardboten gemaakt van gegoten polyethyleen. Dat is van Twintex, een thermoplastisch composietmateriaal dat veel sterker is en ook kan worden

13 > 3 > 4 > 5 > 6 > 7 zeebenen niet stort op fietsen, auto s of decoratieve voorwerpen. gerecycled. Als hij geen boten ontwerpt, fietst Antoine Fritsch graag. Hiervan getuigt zijn luxe fiets van bamboe, die de beroemde leerwarenfabrikant Hermès zo mooi vond, dat hij hem in zijn museum heeft gezet... Of de XO, die hij in 1991 heeft ontworpen voor een expositie bij Vinçon in Barcelona en die nog steeds wordt geëxposeerd totdat hij in productie wordt genomen. Of de fiets die hij heeft ontworpen toen men in Parijs, dat zich kandidaat had gesteld voor het organiseren van Olympische Spelen, van plan was om gratis fietsen neer te zetten bij de uitgangen van de metrostations. In één ruk door heeft hij ook een kleine concept car ontworpen met de naam SoOn. Deze auto bestaat uit een transparante cabine op een chassis met wielen die op maat kan worden gefabriceerd en zelfs kan uitgroeien tot een vrachtwagen. Van design tot decoratie De neiging van Antoine Fritsch om van oude en bekende paden af te wijken, heeft te maken met zijn hang naar diversiteit. Het is dus geen kwestie van zich specialiseren in buitensporigheden. Hij begint met evenveel plezier aan een industrieel design als aan een puur decoratief ontwerp. Hij werkt al sinds meerdere jaren samen met de RATP, de maatschappij voor openbaar vervoer in Parijs. Hij heeft o.a. systemen ontwikkeld om de stations automatisch te sluiten, hij heeft elektriciteitskasten voor op het perron ontworpen, speciale camera s voor lage plafonds en informatie- systemen voor reizigers. Sinds kort werkt hij aan lichtsignalen voor de metro. Dit belet hem niet om zijn horizon nog verder uit te breiden en in verloren momenten meubels te ontwerpen. In Via heeft hij lampen gepresenteerd die zijn gemaakt van elementen die in elkaar passen. Ze kunnen dienst doen als hanglamp, maar ook als lichtbaan aan het plafond. Ateliers Sedap gaat ze op de markt brengen. Zijn ontwerp voor een boekenkast die zonder rails kan worden gesloten door middel van panelen die zijn gemaakt van dezelfde polyesterdoek als zeilen, zou Italiaanse uitgevers kunnen interesseren. Boot, auto, fiets, decoratie het belangrijkste is om op koers te blijven. > 9 1. Een zeilboot van 7,20 m voor wedstrijden en zeiltochten. 2. Automatische sluitsystemen voor de RATP. 3. Lampen van PVC-doek. 4. Een fiets van bamboe. 5. De XO. 6. Modulaire kast. 7. SoOn: een kleine die kan groeien. 8. Kajak: de nieuwste versie. 9. Een catamaran van Twintex. Contact: Antoine Fritsch. Tel: Kansen met Kunststof Nr. 5 >13 > 8

14 Voor dagelijks gebruik Mooie planten Hoe kun je minder fraaie plantpotten aan het zicht onttrekken Met een ompot uit de Storm-serie, die precies zo is vormgegeven dat alleen de bladeren en bloemen zichtbaar zijn. In rood of zwart, diameter 17 cm ( 47,-) of 21 cm ( 67,-). Te koop bij Bon Marché. Contact pers: Normann Copenhagen. Danek Olsen. Tel: VINTAGE Vintage look, intelligente blik maar deze Dragon bril biedt ook de beste bescherming: montuur van celluloseacetaat in de stadsversie, van nylon in de sportversie, glazen van polycarbonaat die alle schadelijke straling voor 100% filteren. In de sportversie is de bril speciaal ontworpen om blessures bij botsingen te voorkomen: de armen komen los van het montuur en de glazen schieten er naar voren uit. 99,- ( 130,- met polaroid glazen). Verkooppunten onder nummer Contact pers: North Communication. Hélène Kalmes. Tel: Lux Philippe Boulet is de ontwerper van deze lichtgevende meubels die continu van kleur veranderen dankzij de elektronische kaart die de kleuren van de LED s aanstuurt en vermengt. U kunt kiezen uit een palet van honderden kleuren en de volgorde naar wens bepalen. De truc? Een bekleding van lichtdoorlatende kunststof waarin de LED s zijn verwerkt ,- voor de consoletafel, 250,- voor de kandelaar. Verkooppunten op de site: Contact pers: Philippe Boulet Création. Tel: Het APCI (het Franse bureau voor de promotie van industriële creaties) heeft een droom waargemaakt met de uitgave van de Panorama du design en Europe. Dit is de eerste complete gids waarin alle aspecten van design worden besproken. De gids bestaat uit drie delen: een inventaris van de ontwikkeling, de sterke punten en de mogelijkheden van het design in 2007 in de vorm van een professioneel naslagwerk; een jaarboek van de bureaus, onderwijsinstellingen en de Europese promotiecentra voor design; een onmisbare gids over allerhande praktische zaken, variërend van voorschriften en hulpmiddelen, tot expositieruimtes en grote manifestaties. Prijs: 49,-. Te koop in de boekenwinkels, op Internet (www.fnac.com, en bij het APCI, 24 rue du Charolais, Parijs. Contact pers: Design Project. Tel: >14 Kansen met Kunststof Nr. 5 Design vanuit alle gezichtspunten

15 Meubels met bloemmotief Kasten, kleerkasten, commodes, lage tafels, garderobes de meubels met bloemmotief zijn ontworpen door Jean-Michel Vergès en worden op de markt gebracht door JMJ Design. Het bedrukte laminaat wordt gemaakt door de polymerisatie van een kunststofhars bij een temperatuur van 150 C en een perskracht van 2400 ton. Zo kunt u gerust uw sokken of uw borden op een bloemenveld leggen. Meer natuur bestaat niet! De prijzen lopen uiteen van tot euro, al naar gelang het meubelstuk. Te koop bij: Contact pers: Design Project. Jean-François Lac. Tel: Solidair Hoe kun je solidair zijn met mensen met een handicap en Handicap International ondersteunen, de organisatie die overal ter wereld gehandicapte mensen van alle leeftijden en onder alle omstandigheden helpt? Heel eenvoudig door een Plio-set te kopen. Deze bevat tien beschermende kaften voor boeken of schriften, tien etiketten en een stripverhaal (door Olivier Dutto) met de avonturen van Tom en Nina en hun gehandicapte vriendin Lana. Van elke verkochte set van 5,-, gaat er 1,- naar de hulpverlenings organisatie. Te koop in de grote supermarkten, grote winkels, boekenwinkels en op de site Contact pers: Audrey Avanzi. Handicap International Tel: Buitenlucht Breng een beetje zon in huis met dit vrolijk bedrukte en eenvoudig aan te brengen vinylbehang, ontworpen door Zofia Rostad voor Lutèce. 26,50 per rol (100 x 53 cm), 22,50 per sierband (5 m x 13,25 cm). Telefoonnummer consumenten: Contact pers: Christine Labrune. Tel: Hollands spel De grote spellenfabrikant Goliath (onder andere al 40 jaar succesvol met het beroemde Triominos) komt nu met Battleground. Kanonnen en katapulten om middeleeuwse oorlogen uit te vechten op het tapijt in de huiskamer. Iedereen zijn eigen fort, zijn eigen leger met kanonnen, katapulten, kruisbogen en andere wapens. Dat de beste moge winnen en het leger van de tegenstander verslaat of de koning doodt. Prijs: 19,90. Contact pers: North Communication. Tel: Kansen met Kunststof Nr. 5 >15

16 gilles&com Klein, slim en sterk van de behuizing tot en met de ingebouwde elektronica kunststof maakt van telefoons kleine alleskunners. Innovatiecel Kunststoffen & Rubber Federplast.be vzw - A. Reyerslaan Brussel Tel: Fax: Postbus 443, 2260 AK LEIDSCHENDAM Bezoekadres: Loire 150, Gebouw Castellum, ingang C, 2491 AK DEN HAAG Tel.: Fax.:

Kunststof. 2e college kunststof Utrecht HKU

Kunststof. 2e college kunststof Utrecht HKU Kunststof Kunststof 2e college kunststof Utrecht HKU Materialen Vandaag: Bioplast, thermoplast, thermoharder, elastomeer Amorf / kristallijn Diverse kunststoffen, eigenschappen en toepassingen Bioplasten,

Nadere informatie

Kunststof en composiet

Kunststof en composiet Kunststof en composiet Kunststof en composiet 4e college kunststof Utrecht HKU Materialen Vandaag: Overige kunststoffen Composieten Kunststofherkenning en herhaling Materialen PE, polyetheen - LDPE en

Nadere informatie

Kunststof en composiet Kunststof en composiet

Kunststof en composiet Kunststof en composiet Kunststof en composiet Kunststof en composiet 4e college kunststof Utrecht HKU Vandaag: PE, polyetheen Overige kunststoffen Composieten Kunststofherkenning en herhaling - LDPE en HDPE: verschillend soortelijk

Nadere informatie

PRODUCTEN Thermohardende laminaten - oftewel duro plasten - worden gemaakt door diverse lagen voorgeïmpregneerd materiaal onder hoge druk en temperatuur samen te persen. Het voormateriaal (prepreg) kan

Nadere informatie

Building & construction PLASTICS KUNSTSTOFFEN

Building & construction PLASTICS KUNSTSTOFFEN b DIVISION PLASTICS OF INPLASCO B PLASTICS - WINNINGLAAN 13 - B - 9140 TEMSE - TEL +32 3 710 94 09 - info@bplastics.be - www.bplastics.be Building & construction Building & construction Dakplaten PANELEN

Nadere informatie

1." "ontstaan! 2. "soorten! 3. "eigenschappen! 4. "verwerkingen! 5. "toepassinge! 6. "gieten!

1. ontstaan! 2. soorten! 3. eigenschappen! 4. verwerkingen! 5. toepassinge! 6. gieten! kunststof! 1. ontstaan! 2. soorten! 3. eigenschappen! 4. verwerkingen! 5. toepassinge! 6. gieten! ontstaan bakeliet! bakeliet (merknaam fenolhars) wordt beschouwd als de eerste kunststof. Bakeliet dankt

Nadere informatie

Industriële front- en typeplaten

Industriële front- en typeplaten Industriële front- en typeplaten Industriële front- en typeplaten ROBUUSTE FRONT- EN TYPEPLATEN VOOR UW PRODUCT Ongeacht of u met een typeplaat uw aggregaten of machines wilt identificeren, het gezicht

Nadere informatie

Poly-Ned. Textielarchitectuur. Plafonds & Wanden

Poly-Ned. Textielarchitectuur. Plafonds & Wanden Poly-Ned Textielarchitectuur Plafonds & Wanden Wanden & Plafonds voorzien van een bedrukking in combinatie met (LED)-verlichting Poly-Ned levert naast een breed scala aan spanplafonds, spanwanden en spanpanelen,

Nadere informatie

Tapes. www.wiltec.nl. Tapes

Tapes. www.wiltec.nl. Tapes 63 Tape is tape hoor je vaak, maar niets is minder waar. Tussen de verschillende soorten en kwaliteiten tapes zijn grote verschillen aanwezig. Het gebruiken van een verkeerde tape in uw productieproces

Nadere informatie

Kunststof. 1e college Utrecht februari 2011 HKU

Kunststof. 1e college Utrecht februari 2011 HKU Kunststof 1e college Utrecht februari 2011 HKU Materialen Vandaag: Planning Tentamen/hertentamen Theorieles Kunststof Opdracht Planning : Materialen 31 jan: kunststof 7 feb: kunststof 14 feb: Hertentamen

Nadere informatie

Leerlingenbundels Technologische Opvoeding

Leerlingenbundels Technologische Opvoeding Leerlingenbundels Technologische Opvoeding 1 Thema: Energie Naam:... Klas: Datum:... Nr.:. 2 1 Energie experimenten Science 1.1 Inleidende opdracht rond energie Als je zegt: "Ik heb vandaag geen energie.

Nadere informatie

ENTRADA II. Entrada II 3

ENTRADA II. Entrada II 3 ENTRADA II 2 Entrada II Entrada II 3 ENTRADA II Vandaag zetten we de deur open naar iets nieuws. We nemen iets goeds en maken het nog veel beter. Entrada II is de volgende generatie van een populaire bureaustoel;

Nadere informatie

NOMA PARKET Isolatie. ...want van cruciaal belang is wat eronder zit!

NOMA PARKET Isolatie. ...want van cruciaal belang is wat eronder zit! NOMA PARKET Isolatie...want van cruciaal belang is wat eronder zit! 2-3 NOMA PARKET isolatie...want van cruciaal belang is wat eronder zit! Van oudsher hebben mensen behoefte aan warmte en veiligheid.

Nadere informatie

Auditieve oefeningen bij het thema de uitvinder

Auditieve oefeningen bij het thema de uitvinder Auditieve oefeningen bij het thema de uitvinder Boek van de week: 1; Grote uitvindingen 2; Moffel en Piertje en het grote taalavontuur 3; Kasper en Flip in de werkplaats 4; Keepvogel en de uitvinding Verhaalbegrip:

Nadere informatie

MBX. De nieuwe profielgeneratie van Menden. PROFIEL. www.menden-buchstaben.de

MBX. De nieuwe profielgeneratie van Menden. PROFIEL. www.menden-buchstaben.de MBX PROFIEL De nieuwe profielgeneratie van Menden. www.menden-buchstaben.de MBX DOOSLETTERS IN EEN NIEUW JASJE. MBX INNOVATIE OP MAAT. DOOR MBX WORDT NIET ALLES ANDERS, MAAR WEL VEEL BETER. TOT 3 000 cd

Nadere informatie

Industrie, onderzoek en onderwijs. Dat zijn de pijlers. van de chemie. Pijlers die samen sterk staan: drie delen,

Industrie, onderzoek en onderwijs. Dat zijn de pijlers. van de chemie. Pijlers die samen sterk staan: drie delen, Chemie is overal Industrie, onderzoek en onderwijs. Dat zijn de pijlers van de chemie. Pijlers die samen sterk staan: drie delen, één geheel. Die samen staan voor talloze nuttige, noodzakelijke en mooie

Nadere informatie

rust en persoonlijke ruimte op elke werkplek Sound and Vision

rust en persoonlijke ruimte op elke werkplek Sound and Vision Sound and Vision rust en persoonlijke ruimte op elke werkplek Geluidsgolven zetten de lucht in beweging, weerkaatsen, worden versterkt of geabsorbeerd. Het gedrag van geluidsgolven bepaalt de akoestische

Nadere informatie

Infrarood verwarming van ThermIQ

Infrarood verwarming van ThermIQ De panelen zijn getest en 100% veilig Technische gegevens Bij ThermIQ gaat elk paneel door onze handen, zo blijven we kwaliteit leveren Artikelnummer TH1060 * TH1030 TH06060 * Afmeting 1.193 x 593 x 35

Nadere informatie

Creatief met schuim. Type schuimen Eigenschappen Toepassingen

Creatief met schuim. Type schuimen Eigenschappen Toepassingen Creatief met schuim Type schuimen Eigenschappen Toepassingen Pregis staat voor produceert geëxtrudeerd geslotencellig onvernet polyethyleen of polypropyleen SCHUIM Kenmerken produceert geëxtrudeerd geslotencellig

Nadere informatie

Akoestisch Comfort. Visueel en akoestisch comfort.

Akoestisch Comfort. Visueel en akoestisch comfort. Akoestisch Comfort Visueel en akoestisch comfort. Akoestisch Comfort Swell Disq Desk Splitt Call Fuze Patch Tone Chat In-Zee. Visueel en akoestisch comfort. Wat doe je met een ruimte? Beter gezegd: wat

Nadere informatie

A l d e n k a m p - D u t c h d e s i g n

A l d e n k a m p - D u t c h d e s i g n A l d e n k a m p - D u t c h d e s i g n Al meer dan 20 jaar is Aldenkamp een begrip op de Nederlandse markt als het gaat om audio video meubelen. Het merk staat voor kwaliteit en design van eigen bodem.

Nadere informatie

WETGEVING & RICHTLIJNEN

WETGEVING & RICHTLIJNEN BLIK OP VEILIG Voor wie er geen oog voor heeft, zit een ongeluk vaak in een klein hoekje. Bijna dagelijks worden werknemers op de werkplaats blootgesteld aan een brede waaier van risico s. Zowel mechanische,

Nadere informatie

Koel- en vrieskasten tot 400 liter

Koel- en vrieskasten tot 400 liter Koel- en vrieskasten tot 400 liter Innovatief en uiterst functioneel Kies Gram voor zorgeloos koelen en vriezen Gram Commercial staat in dienst van de professionele keuken en heeft meer dan een generatie

Nadere informatie

Thema : Licht Onderwerp : Het licht bij de oermens!

Thema : Licht Onderwerp : Het licht bij de oermens! 1 Thema : Licht Onderwerp : Het licht bij de oermens! Het licht bij de oermens! Onze allereerste voorouders waren voor de ontdekking van het vuur aangewezen op de zon. De zon gaf hun immers warmte en licht.

Nadere informatie

Brochure Alu Syteem wanden

Brochure Alu Syteem wanden Brochure Alu Syteem wanden Januari 2014 System 75 SYSTEM 75 is een van de meest volledig systemen. Het biedt een van de hoogste geluidsabsorptie niveaus op de markt. Ook een horizontale en verticale bekabeling

Nadere informatie

1-1. NOMA PARKET Isolatie. ...want van cruciaal belang is wat eronder zit! www.nmc.eu/twitter. www.nmc.eu/youtube. www.nmc.

1-1. NOMA PARKET Isolatie. ...want van cruciaal belang is wat eronder zit! www.nmc.eu/twitter. www.nmc.eu/youtube. www.nmc. 1-1 NOMA PARKET Isolatie www.nmc.eu/twitter...want van cruciaal belang is wat eronder zit! www.nmc.eu/youtube www.nmc.eu/facebook 2-3 NOMA PARKET isolatie...want van cruciaal belang is wat eronder zit!

Nadere informatie

WTCB GELAAGDE VEILIGHEIDSBEGLAZING 1 GELAAGDE BEGLAZING

WTCB GELAAGDE VEILIGHEIDSBEGLAZING 1 GELAAGDE BEGLAZING WTCB DIGESTEEN UITGAVE VAN HET WETENSCHAPPELIJK EN TECHNISCH CENTRUM VOOR HET BOUWBEDRIJF GELAAGDE VEILIGHEIDSBEGLAZING 1 GELAAGDE BEGLAZING 1.1 DEFINITIE? Gelaagde beglazing bestaat uit minstens twee

Nadere informatie

Webwinkel verzendmateriaal

Webwinkel verzendmateriaal Webwinkel verzendmateriaal Verzendverpakkingen & accessoires Verpakkingsmateriaal Opvulmateriaal Beschermfolie Sluitmateriaal Dozen enkele golf Verzendverpakkingen Golfkartonnen enkele golf dozen worden

Nadere informatie

De vijf invloedrijkste fotonica-toepassingen

De vijf invloedrijkste fotonica-toepassingen Deze week organiseerde de Vrije Universiteit Brussel een De vijf invloedrijkste fotonica-toepassingen congres over de recente ontwikkelingen in fotonica: Spie Photonics Europe. Fotonica heeft alles te

Nadere informatie

Vlieger Special Packaging

Vlieger Special Packaging Vlieger Special Packaging Vakmanschap en ervaring Gedreven, ambitieus, innovatief maar vooral ook de intensieve samenwerking met onze opdrachtgevers zorgen ervoor dat Vlieger Special Packaging al decennia

Nadere informatie

Easy Lift Technologie

Easy Lift Technologie Inspiratiefolder Inhoud Easy Lift Technologie Easy Lift Technologie. Binnen deze ontwerpfilosofie staan 3 kernwaarden centraal: optimale functionaliteit, superieur gebruikscomfort en eigentijds design.

Nadere informatie

vignet Nieuw samengesteld

vignet Nieuw samengesteld 2 vignet Nieuw samengesteld Hoe maak je van twee kleine vakantieappartementen aan zee een modulaire woon- en werkplek voor een koppel, maar waar ook veel logees welkom zijn? Architecte Sofie De Clercq

Nadere informatie

Arien van den Berg & Zn. Haal de warmte van de zon binnen!

Arien van den Berg & Zn. Haal de warmte van de zon binnen! Arien van den Berg & Zn. exclusieve infrarood verwarming Haal de warmte van de zon binnen! Met infrarood warmtepanelen lij kt het of de zon schij nt, doordat de gelij kmatige warmte weldadig aanvoelt Unieke

Nadere informatie

Look! Inspire : De schaduw kant van verslavende middelen Daan Hermans G&I 1B

Look! Inspire : De schaduw kant van verslavende middelen Daan Hermans G&I 1B Look! Inspire : De schaduw kant van verslavende middelen Daan Hermans G&I 1B 1 Inhoudsopgave Inleiding.. 3 Tijdlijn verzameling..4 week 1 & 2..4 week 3 & 4..5 week 5 & 6..6 week 7...7 De verwerkingskeuze....7

Nadere informatie

Ik wilde een product met een vriendelijke en uitnodigende uitstraling

Ik wilde een product met een vriendelijke en uitnodigende uitstraling MagniLink Vision Ik wilde een product met een vriendelijke en uitnodigende uitstraling Ik stelde me een gebruiker voor die voor het eerst kennismaakt met een nieuw hulpmiddel voor slechtzienden. Ik wilde

Nadere informatie

zonweringsdoeken gemaakt van planten THE FIRST SUNSCREEN FABRIC IN THE WORLD WITH CRADLE TO CRADLE CERTIFIED GOLD

zonweringsdoeken gemaakt van planten THE FIRST SUNSCREEN FABRIC IN THE WORLD WITH CRADLE TO CRADLE CERTIFIED GOLD zonweringsdoeken gemaakt van planten THE FIRST SUNSCREEN FABRIC IN THE WORLD WITH CRADLE TO CRADLE CERTIFIED GOLD M + N PROJECTEN ONTWIKKELDE EEN NIEUWE GENERATIE ZONWERINGSDOEKEN, DIE DE HUIDIGE MATERIALEN

Nadere informatie

Rilsan. Toepassingen. unieke wervelsinterprocédé bekleedt Kersten Kunststofcoating leidingdelen en andere constructies met een.

Rilsan. Toepassingen. unieke wervelsinterprocédé bekleedt Kersten Kunststofcoating leidingdelen en andere constructies met een. Rilsan Rilsan Rilsan is een hoogwaardige thermoplastische poedercoating, die wordt geproduceerd op basis van plantaardige ricinusolie. Deze olie wordt gewonnen uit de zaden van de ricinus communis, die

Nadere informatie

REFLECTIE? SLIM GEVONDEN!

REFLECTIE? SLIM GEVONDEN! REFLECTIE? SLIM GEVONDEN! HET HITTESCHILD ALUTHERMO, HET HITTESCHILD is een dun, reflecterend isolatiemateriaal met uitzonderlijke eigenschappen die een zeer eenvoudige plaatsing mogelijk maken. Het product

Nadere informatie

RAFFINESSE TECHNOLOGIE ONTMOET KWALITEIT. De ideale glasgevel

RAFFINESSE TECHNOLOGIE ONTMOET KWALITEIT. De ideale glasgevel Het isolatieglas met jaloezieën TECHNOLOGIE ONTMOET KWALITEIT sunblind visor privacy protection De ideale glasgevel In moderne gevels, met name bij structurele beglazing, is goed zonwerend glas een must.

Nadere informatie

Different by design. Inhoud. Easy Lift TECHNOLOGY

Different by design. Inhoud. Easy Lift TECHNOLOGY Inhoud Different by design Easy Lift Technology. Binnen deze ontwerpfilosofie staan 3 kernwaarden centraal: optimale functionaliteit, superieur gebruikscomfort en eigentijds design. Met de Easy Lift Technology

Nadere informatie

MIROX 3G MILIEUVRIENDELIJKE SPIEGEL

MIROX 3G MILIEUVRIENDELIJKE SPIEGEL MIROX 3G MILIEUVRIENDELIJKE SPIEGEL EEN STAP VERDER NAAR PERFECTIE MIROX 3G is een uniek product met een gepatenteerd fabricageprocédé dat exclusief voor AGC Flat Glass Europe werd ontwikkeld. Het is inmiddels

Nadere informatie

WWW.MARKANTOFFICE.COM

WWW.MARKANTOFFICE.COM WWW.MARKANTOFFICE.COM METROPOLIS MODERN OFFICE MARKANT METROPOLIS Markant introduceert een nieuw, eigentijds en strak vormgegeven meubelprogramma, genaamd Metropolis. Dit voorbeeld van Dutch Design kenmerkt

Nadere informatie

M E T R O P O L I S M O D E R N O f f I c E w w w. M a R k a N T O f f I c E. c O M

M E T R O P O L I S M O D E R N O f f I c E w w w. M a R k a N T O f f I c E. c O M METROPOLIS MODERN office www.markantoffice.com markant metropolis Markant introduceert een nieuw, eigentijds en strak vormgegeven meubelprogramma, genaamd Metropolis. Dit voorbeeld van Dutch Design kenmerkt

Nadere informatie

Nieuw design Robert Bronwasser en Peter van de Water. Cascando presenteert productnieuws 2011 op de Orgatec: werken wordt leuker

Nieuw design Robert Bronwasser en Peter van de Water. Cascando presenteert productnieuws 2011 op de Orgatec: werken wordt leuker ! Cascando presenteert productnieuws 2011 op de Orgatec: werken wordt leuker Onder het motto presenteert Cascando van 26 tot en met 30 oktober op de Orgatec te Keulen een uitzonderlijke collectie nieuwe

Nadere informatie

KUNSTSTOF- EN RUBBERINDUSTRIE BELGIË

KUNSTSTOF- EN RUBBERINDUSTRIE BELGIË KUNSTSTOF- EN RUBBERINDUSTRIE BELGIË ECONOMISCH JAARRAPPORT 27 Federplast.be Vereniging van Producenten van Kunststof- en Rubberartikelen VZW Association des Producteurs d Articles en Matières Plastiques

Nadere informatie

MATERIALEN. onderparket van 8 mm en kregen een geoliede afwerking. Realisatie: T INTERIEURKE

MATERIALEN. onderparket van 8 mm en kregen een geoliede afwerking. Realisatie: T INTERIEURKE 6_15 Vloeren_nl corr 4/01/11 16:17 Page 6 MATERIALEN De vloer in een slaapkamer verdient toch wat extra aandacht. We zoeken niet enkele een mooie vloer maar vooral comfort en hygiëne want men loopt er

Nadere informatie

Heeft u enig idee hoe

Heeft u enig idee hoe Heeft u enig idee hoe modern walls by vitrulan eruit ziet? NL/VIT/4/281204/1 NL/VIT/4/281204/2 AAls wanden worden vergeleken met schildersdoek, en wij de kunstenaars zijn die ze beschilderen en ophangen

Nadere informatie

Afbeelding 1 t/m 3: Van een nieuwe LEGO serie maakt men eerst een 'artist impression', een schets met allerlei dingen die bij dit thema passen.

Afbeelding 1 t/m 3: Van een nieuwe LEGO serie maakt men eerst een 'artist impression', een schets met allerlei dingen die bij dit thema passen. Stap 1: Ontwerp Elk jaar brengt LEGO honderden nieuwe dozen uit. Dat betekend erg veel werk voor het ontwerpteam. Hieronder zie je wat er allemaal bij komt kijken om een nieuwe LEGO set te maken. Afbeelding

Nadere informatie

NOMI DIVERS, DUURZAAM EN COMFORTABEL

NOMI DIVERS, DUURZAAM EN COMFORTABEL NOMI DIVERS, DUURZAAM EN COMFORTABEL PRODUCTSPECIFICATIE PRODUCTSPECIFICATIE UNIEK EN VEELZIJDIG ZITPROGRAMMA Een stoel van de hand van Just Meijer, die niet alleen Modulair én circulair. De 3D gevormde

Nadere informatie

ordijn plisségordijn

ordijn plisségordijn ordijn plisségordijn rolgordijn verti mellen horizontale lamellen jaloezi ordijn plisségordijn rolgordijn verti mellen horizontale lamellen jaloezi mellen rolgordijn paneelgordijn vo ordijn plisségordijn

Nadere informatie

LED STRIPES. Creëer uw eigen sfeer met licht!

LED STRIPES. Creëer uw eigen sfeer met licht! STRIPES Creëer uw eigen sfeer met licht! De EGLO Strips bieden u het volgende: Persoonlijke sfeeropties voor thuis Onbeperkte toepassingsmogelijkheden Kleurversies met vijf programma s 6 vaste kleuren,

Nadere informatie

Duitse kwaliteit en technologie

Duitse kwaliteit en technologie Duitse kwaliteit en technologie Eurovent producten zijn vervaardigd met het gebruik van de nieuwste technologie en de betrokkenheid van de beste isolatie specialisten. Zij hebben samen meer dan 20 jaar

Nadere informatie

Recycling. Thermoharders & Glasvezel afval. Philip.van.caenegem@reprocover.com T: + 32 474 975 743

Recycling. Thermoharders & Glasvezel afval. Philip.van.caenegem@reprocover.com T: + 32 474 975 743 Recycling Thermoharders & Glasvezel afval Philip.van.caenegem@reprocover.com T: + 32 474 975 743 REPROCOVER IN EEN NOTENDOP Technologie en infrastructuur om afval afkomstig van thermohardende kunststoffen

Nadere informatie

Airtex wandbekleding. Materiaal Gewicht Brandwerend Bedrukking Max. breedte Textuur

Airtex wandbekleding. Materiaal Gewicht Brandwerend Bedrukking Max. breedte Textuur INTERIEUR PRODUCTEN Airtex wandbekleding Omschrijving: Formaten tot 5x45 meter worden uit 1 deel gemaakt (naadloos). Hygiëne: afneembaar met vochtige doek en vuil kan niet in de naden nestelen. Kosten

Nadere informatie

In deze werkmap vind je de samenvatting van wat in de videotraining gezegd wordt.

In deze werkmap vind je de samenvatting van wat in de videotraining gezegd wordt. Hallo, In deze werkmap vind je de samenvatting van wat in de videotraining gezegd wordt. Inhoud: 1. Waarom deze module? 2. Introductie in de verschillende stijlen 3. Wat zijn trends en hoe worden ze gemaakt?

Nadere informatie

NIEUW. Permo solar SK & Sepa solar. Optimaliseert zeer doeltreffend de prestaties van de thermische isolatie van het dak in de zomer en in de winter

NIEUW. Permo solar SK & Sepa solar. Optimaliseert zeer doeltreffend de prestaties van de thermische isolatie van het dak in de zomer en in de winter NIEUW Permo solar SK & Sepa solar Optimaliseert zeer doeltreffend de prestaties van de thermische isolatie van het dak in de zomer en in de winter Permo solar SK Waterdichte dampopen reflecterende onderdakfolie

Nadere informatie

Zonwering Raamdecoratie Privacy Projectie Design Protectie

Zonwering Raamdecoratie Privacy Projectie Design Protectie Zonwering Raamdecoratie Privacy Projectie Design Protectie Spelen met zicht, de nieuwe dimensie in zonweren De Nanotecfilm is een nieuwe ontwikkeling in de nanotechniek. Deze komt voort uit technologie

Nadere informatie

GEZOND KOKEN & MILIEUVRIENDELIJK DENKEN

GEZOND KOKEN & MILIEUVRIENDELIJK DENKEN GEZOND KOKEN & MILIEUVRIENDELIJK DENKEN Respect voor het milieu Een TEFAL pan kan worden gerecycled. Waar De TEFAL koekenpannen zijn gemaakt van roestvrijstaal of aluminium. Deze materialen zijn recyclebaar.

Nadere informatie

Infrarood verwarming. Effectieve en efficiente warmtebron. Warm, comfortabel en gezond. Intelligente verwarming voor zorgwoningen en thuis.

Infrarood verwarming. Effectieve en efficiente warmtebron. Warm, comfortabel en gezond. Intelligente verwarming voor zorgwoningen en thuis. Infrarood verwarming Warm, comfortabel en gezond Intelligente verwarming voor zorgwoningen en thuis. Effectieve en efficiente warmtebron De innovatieve infrarood verwarmingssystemen spelen helemaal in

Nadere informatie

1-1. NOMA PARKET Isolatie....want van cruciaal belang is wat eronder zit!

1-1. NOMA PARKET Isolatie....want van cruciaal belang is wat eronder zit! 1-1 NOMA PARKET Isolatie...want van cruciaal belang is wat eronder zit! 2-3 NOMA PARKET isolatie...want van cruciaal belang is wat eronder zit! Van oudsher hebben mensen behoefte aan warmte en veiligheid.

Nadere informatie

Foto credit : Architen Landrell Ltd

Foto credit : Architen Landrell Ltd Foto credit : Architen Landrell Ltd Absorptiecoëfficient Als ondersteuning voor communicatie of voor een persoonlijke inbreng is het mogelijk om op BARRISOL TREMPODESIGN foto s, beelden of motieven te

Nadere informatie

QUICK CART SLIM ONTWERP, BETROUWBARE ERVARING.

QUICK CART SLIM ONTWERP, BETROUWBARE ERVARING. QUICK CART SLIM ONTWERP, BETROUWBARE ERVARING. Inleiding PERCEPTIE IS BELANGRIJK, WERKEN ZONDER KAR IS ESSENTIEEL Uw personeel werkt elke dag hard om een schone en nette omgeving te verkrijgen en te behouden.

Nadere informatie

LED TV DE STANDAARD IN OUTDOOR COMMUNICATIE BRINGS YOUR MESSAGE TO LIFE. www.q-lite.com

LED TV DE STANDAARD IN OUTDOOR COMMUNICATIE BRINGS YOUR MESSAGE TO LIFE. www.q-lite.com LED TV DE STANDAARD IN OUTDOOR COMMUNICATIE BRINGS YOUR MESSAGE TO LIFE www.q-lite.com VISUELE BELEVING STAAT CENTRAAL Dynamiek en bereik De standaard Communiceren met beelden is een substantieel onderdeel

Nadere informatie

PLEXIGLAS RESIST massieve platen

PLEXIGLAS RESIST massieve platen PLEXIGLAS RESIST massieve platen PLEXIGLAS RESIST Een gelukte synthese PLEXIGLAS RESIST platen zijn hoogwaardige, geëxtrudeerde massieve kunststofplaten van slagvast gemodificeerd acrylglas (PMMA). Zij

Nadere informatie

Armaturen impressie Arno Kok Creatief Lichtadvies. Armatuur voor toilet, Q36 led module in opbouwversie.

Armaturen impressie Arno Kok Creatief Lichtadvies. Armatuur voor toilet, Q36 led module in opbouwversie. Armatuur voor toilet, Q36 led module in opbouwversie. 9W, ledconverter in wit hoogglans kunststof opbouwhuis. De ledmodule is uit 1cm dik acrylaat Armatuur voor in de woonkamer2-voudige opbouwspot met

Nadere informatie

detection b VeiLigHeid is niet optioneel!

detection b VeiLigHeid is niet optioneel! detection bag VEILIGHEID IS NIET OPTIONEEL! VEILIGHEID IS NIET OPTIONEEL! De bouwindustrie, het onderhoud van vliegtuigen, kerncentrales, voedingsmiddelenindustrie,... stuk voor stuk toonaangevende sectoren

Nadere informatie

Nobo Memoborden. Informatie beheren. Krachtig presenteren. Communicate with confidence. ACCO Brands Europe www.accoeurope.com www.noboeurope.

Nobo Memoborden. Informatie beheren. Krachtig presenteren. Communicate with confidence. ACCO Brands Europe www.accoeurope.com www.noboeurope. Nobo Memoborden Informatie beheren. Krachtig presenteren ACCO Brands Europe www.accoeurope.com www.noboeurope.com Communicate with confidence De oplossing voor organisatie op kantoor Nobo begrijpt dat

Nadere informatie

Inhoudsopgave. 6306553 - Bison Poly Max Original Wit Koker 425 g NLFR 12

Inhoudsopgave. 6306553 - Bison Poly Max Original Wit Koker 425 g NLFR 12 Inhoudsopgave 6306530 - Bison Poly Max Original Wit Koker 425 g NL 2 6306534 - Bison Poly Max Original Grijs Koker 425 g NL 4 6306536 - Bison Poly Max Original Bruin Koker 425 g NL 6 6306538 - Bison Poly

Nadere informatie

Totaalservice matten en moppen. Expert in vloerhygiëne

Totaalservice matten en moppen. Expert in vloerhygiëne Expert in vloerhygiëne Totaalservice matten en moppen Met onze totaalservice voor vloerhygiëne bespaart u tot 60% op schoonmaakkosten. Piekfijne vloerhygiëne is essentieel voor elke business. Hygiëne is

Nadere informatie

Energiebespaar Tips!

Energiebespaar Tips! Energiebespaar Tips! Hieronder vind u een aantal tips waarmee u op uw energierekening vele euro s kunt besparen. De tips zijn verdeeld in de verschillende onderdelen waaraan u energie verbruikt in uw huis.

Nadere informatie

Stipendium. Anne Vaandrager

Stipendium. Anne Vaandrager Stipendium Anne Vaandrager Introductie Afwijken van de norm Tegenwoordig kunnen we door middel van technologie radicaal ingrijpen op het ontwerp van ons lichaam. De centrale positie van de mens als maatstaaf

Nadere informatie

AANBESTEDINGSTEKST OPBOUWSCREENS

AANBESTEDINGSTEKST OPBOUWSCREENS AANBESTEDINGSTEKST OPBOUWSCREENS PHAZSCREEN TYPE 85 ASN - 95ASN 1. Bergingskast (om bovenop het raam te monteren) Geëxtrudeerde omkasting bestaande uit 1 deel (voor- & bovenprofiel). De omkastingsprofielen

Nadere informatie

Thermische isolatie oplossingen. thermische isolatie. muur en vloer PUR / PIR. panelen TMS & SIS REVE

Thermische isolatie oplossingen. thermische isolatie. muur en vloer PUR / PIR. panelen TMS & SIS REVE Thermische isolatie oplossingen thermische isolatie muur en vloer PUR / PIR panelen TMS & SIS REVE TMS & SIS REVE muren comfort besparingen prestaties Een gebouw dat slecht of helemaal niet geïsoleerd

Nadere informatie

Exclusieve afdekking voor zwembaden. A Innovatief design. A Superieure isolatie. A Voor elk type zwembad

Exclusieve afdekking voor zwembaden. A Innovatief design. A Superieure isolatie. A Voor elk type zwembad Exclusieve afdekking voor zwembaden A Innovatief design A Superieure isolatie A Voor elk type zwembad Duurzame afdekking Dit product onderscheidt zich door zijn kokervorm die fundamenteel verschilt van

Nadere informatie

WAAROM KIEZEN VOOR DE MSPA CAMARO IPV DE LAZ-Z-SPA?. MSpa Camaro B-150 4-6 persoons

WAAROM KIEZEN VOOR DE MSPA CAMARO IPV DE LAZ-Z-SPA?. MSpa Camaro B-150 4-6 persoons Official dealer www.strayshop.nl WAAROM KIEZEN VOOR DE MSPA CAMARO IPV DE LAZ-Z-SPA?. MSpa Camaro B-150 4-6 persoons Lay-Z-Spa Premium series 4-persoons Structuur MSpa gebruikt I-beam structuur bestaande

Nadere informatie

Persdossier JADO COLLECTIONS

Persdossier JADO COLLECTIONS JADO COLLECTIONS JADO draagt FREEDOM OF EXPRESSION uit door een exclusieve collectie van luxe design keuken- en badkameroplossingen. JADO maakt onderdeel uit van Ideal Standard International, de leidende

Nadere informatie

Design Solutions by Silent Gliss. Inhoud

Design Solutions by Silent Gliss. Inhoud Design Solutions 1 Design Solutions by Silent Gliss De tijdgeest is de zich snel voortbewegende, ontastbare, bron van inspiratie. Bij Silent Gliss creëren we raambekleding in slechts één kwaliteit de

Nadere informatie

De Kracht van Flexibiliteit

De Kracht van Flexibiliteit Krachtig Schuren NIEUW Bona F 1.9 lexisand De Kracht van Flexibiliteit Bona FlexiSand Pro System de introductie van Bona FlexiSand 1.9 Eén Veelzijdig Systeem Bona FlexiSand Pro System Bona FlexiSand Pro

Nadere informatie

havelaar innovatie in verpakkingen

havelaar innovatie in verpakkingen draagtassen havelaar innovatie in verpakkingen Havelaar Verpakkingen is een modern, groeiend bedrijf dat hard op weg is marktleider te worden binnen de verpakkingsmaterialen voor de voedingsmiddelenbrache.

Nadere informatie

Westland. The Glass House

Westland. The Glass House Kantoorruimte Westland Het Westland staat bekend om zijn glastuinbouw. De oranje gloed die er s nachts de hemel verlicht, is afkomstig van de assimilatieverlichting in de kassen. De streek dankt aan deze

Nadere informatie

In één jaar zit u bijna 1500 uur op het werk.

In één jaar zit u bijna 1500 uur op het werk. In één jaar zit u bijna 1500 uur op het werk. Wij kunnen u helpen comfortabel te zitten. 2 Luister op tijd naar uw lichaam. Anders is de kans groot dat u het nog lang zult voelen. Rugklachten zijn een

Nadere informatie

NIEUWE SECTORINDELING VOOR MAISON&OBJET PARIS

NIEUWE SECTORINDELING VOOR MAISON&OBJET PARIS Persbericht, juni 2015 NIEUWE SECTORINDELING VOOR MAISON&OBJET PARIS De aankomende editie van de Parijse Maison&Objet vindt plaats van 4 t/m 8 september 2015. Nauwgezet volgt de organisatie van de Maison&Objet

Nadere informatie

Silent Gliss rolgordijnsystemen

Silent Gliss rolgordijnsystemen Silent Gliss rolgordijnsysteem 4830 Silent Gliss rolgordijnsystemen Het voordeel van Silent Gliss De heldere belijning van de rolgordijnen sluit perfect aan op moderne architectuur- en interieurontwerp.

Nadere informatie

090394_BROCHURE_RB_NL:210 x 297 mm 10-03-2009 08:46 Pagina 1

090394_BROCHURE_RB_NL:210 x 297 mm 10-03-2009 08:46 Pagina 1 090394_BROCHURE_RB_NL:210 x 297 mm 10-03-2009 08:46 Pagina 1 Eindeloos kiezen met een eigen accent 090394_BROCHURE_RB_NL:210 x 297 mm 10-03-2009 08:47 Pagina 2 4587/O2 0396 Nog meer keuze met vernieuwde

Nadere informatie

Junior FIRST LEGO League

Junior FIRST LEGO League Junior FIRST LEGO League Elke dag maken wij keuzes op het gebied van energie. We verwarmen onze huizen, voorzien auto s van brandstof, laden onze mobiele telefoon op, computers worden van stroom voorzien,

Nadere informatie

The Arts & Crafts Movement

The Arts & Crafts Movement Engeland, de Victoriaanse tijd 2 e helft van de 19e eeuw The Arts & Crafts Movement Bakermat en inspiratiebron voor Art Nouveau en Art Deco Het ontstaan van de A & C M - Engeland was in sociaal economisch

Nadere informatie

CREËREN INNOVEREN ONDERSCHEIDEN

CREËREN INNOVEREN ONDERSCHEIDEN CREËREN INNOVEREN ONDERSCHEIDEN De verpakking als visitekaartje De gedachte aan een verpakking als praktisch omhulsel is verleden tijd. De verpakking is tegenwoordig onderdeel van de huisstijl en daarmee

Nadere informatie

EUROSTAR ONZE DROOM- WAGEN. Als men een luxe Yacht voor op de weg bouwt, waarbij geen compromissen worden

EUROSTAR ONZE DROOM- WAGEN. Als men een luxe Yacht voor op de weg bouwt, waarbij geen compromissen worden EUROSTAR ONZE DROOM- WAGEN Als men een luxe Yacht voor op de weg bouwt, waarbij geen compromissen worden gedaan, dan ontstaat de KNAUS EUROSTAR. Een caravan van superlatieven. Hierin is de modernste technologie

Nadere informatie

Bison lijmen en kitten Bison vochtvreters Bison Tapes

Bison lijmen en kitten Bison vochtvreters Bison Tapes Bison lijmen en kitten Bison vochtvreters Bison Tapes Bison Kit Super sterke, vloeibare, universele contactlijm op basis van neopreenrubber, kunstharsen en oplosmiddelen. Lijmt plastic bekledingsplaat,

Nadere informatie

Energiebespaar Tips!

Energiebespaar Tips! Energiebespaar Tips! Hieronder vind u een aantal tips waarmee u op uw energierekening vele euro s kunt besparen. De tips zijn verdeeld in de verschillende onderdelen waaraan u energie verbruikt in uw huis.

Nadere informatie

Silhouette Shades. Sfeervol door zacht gefilterd licht. 111413_BROCHURE_SIL_NL.indd 1 14-09-11 15:16

Silhouette Shades. Sfeervol door zacht gefilterd licht. 111413_BROCHURE_SIL_NL.indd 1 14-09-11 15:16 Sfeervol door zacht gefilterd licht 111413_BROCHURE_SIL_NL.indd 1 14-09-11 15:16 5316 5316 Subtiele balans tussen binnenvallend licht en privacy Met de ingenieuze constructie van Silhouette Shades kiest

Nadere informatie

VERTICAAL DESIGN OPTIMALE AKOESTIEK

VERTICAAL DESIGN OPTIMALE AKOESTIEK VERTICAAL DESIGN OPTIMALE AKOESTIEK SKYFOLD WORDT IN NEDERLAND VERTEGENWOORDIGD DOOR ESPERO BV 3 8 EINDELOZE S PRODUCTEN MOGELIJKHEDEN Ontdek de serie producten, verticale vouwwanden die design, prestatie,

Nadere informatie

Hallo, ik ben Leo! Leuk om kennis met je te maken! Ik ben lang en dun en ik heb heel veel krullen. Ik moet eerlijk zeggen...ik mag er best wezen!

Hallo, ik ben Leo! Leuk om kennis met je te maken! Ik ben lang en dun en ik heb heel veel krullen. Ik moet eerlijk zeggen...ik mag er best wezen! Hallo, ik ben Leo! Leuk om kennis met je te maken! Ik ben lang en dun en ik heb heel veel krullen. Ik moet eerlijk zeggen...ik mag er best wezen! Maar om nog eerlijker te zijn, gisteren zag ik er heel

Nadere informatie

Sportaccomodaties. Poly-Ned. Textielarchitectuur. Project in Frankrijk van Ferrari S.A. France

Sportaccomodaties. Poly-Ned. Textielarchitectuur. Project in Frankrijk van Ferrari S.A. France Project in Frankrijk van Ferrari S.A. France Textielarchitectuur Sportaccomodaties Sportaccomodaties: Plafonds & Wanden In deze brochure vindt u een selectie van onze hoogwaardige textielweefsels voor

Nadere informatie

FELCO 820. Elektrische snoeischaar. Een complete oplossing voor het snoeien! www.felco820.com

FELCO 820. Elektrische snoeischaar. Een complete oplossing voor het snoeien! www.felco820.com FELCO 820 Elektrische snoeischaar Een complete oplossing voor het snoeien! www.felco820.com FELCO 820 Een complete oplossing voor het snoeien! Volledig ontworpen, ontwikkeld en geproduceerd in Zwitserland,

Nadere informatie

SalesServiceEurope B.V.

SalesServiceEurope B.V. SalesServiceEurope B.V. Visuele communicatiemiddelen Visuele communicatiemiddelen. In de huidige maatschappij zijn consumenten steeds bewuster van hun uitgaven, steeds kritischer, waardoor aandacht creëren

Nadere informatie

Huishoudwagens STIJL & PRODUCTIVITEIT

Huishoudwagens STIJL & PRODUCTIVITEIT Huishoudwagens STIJL & PRODUCTIVITEIT Productlijn De huishoudwagens werden ontworpen voor grotere hotels. Volledig uitgerust kunnen ze tot 16 kamers onderhouden. Ze zijn zowel licht als veelzijdig en uiterst

Nadere informatie