Financial reporting: de gps van uw onderneming

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Financial reporting: de gps van uw onderneming"

Transcriptie

1 27 E E N I N I T I A T I E F V A N E Y I N S A M E N W E R K I N G M E T T I J D C O N N E C T E N E C H O C O N N E C T 1 3 J U N I Geïntegreerde 2 rapportering Financiële departement als business partner Interview met Koen Van Haudt, Nicolas Valette en Martine Blockx van EY. Een geïnformeerde raad van bestuur GUBERNA staat bestuurders en ondernemers bij. 7 Trends in budgettering Hoe verhoogt technologie de accuraatheid en de kwaliteit? Van uitdaging naar meerwaarde. Thomas De Boever Financial reporting: de gps van uw onderneming CFO aan het woord Fabien De Jonge (CFE) over interne en externe reporting. Het vertrouwen van uw externe stakeholders valt of staat met de betrouwbaarheid van uw financiële rapportering. Ook uw bestuurders en uw managers varen blind zonder betrouwbaar financieel dashboard. In een panelinterview met drie specialisten van EY, focussen we op de rol van het financiële departement als business partner en op de toegevoegde waarde die een accurate reporting aan onderneming en stakeholders biedt. Fabien De Jonge, CFO van CFE, doet in deze bijlage een boekje open over het rapporteringsproces in een sterk gedecentraliseerde entiteit. Hij pleit voor een nauwere betrokkenheid van de financiële functie bij de business. Voorts bieden we u een blik op geïntegreerde rapporten, en vragen we ons af hoe de communicatie tussen management en raad van bestuur optimaal verloopt. Kortom: verplicht leesvoer voor wie van verre of nabij betrokken is bij financial reporting. Vragen over dit onderwerp? Wilt u dit dossier ook online raadplegen?

2 2 FINANCIËLE RAPPORTERING BIJLAGE i.s.m. EY Vooraf Maatschappelijk verantwoord rapporteren Om competitief te blijven in de nasleep van de economische crisis, zien vele ondernemingen zich genoodzaakt onderdelen af te stoten of over te nemen, nieuwe markten te betreden of oude markten te verlaten. Bij die complexe processen vormt accurate reporting een van de grote uitdagingen. De informatie die nodig is om de financiële toekomst van een onderneming in te schatten, wordt door alle partijen steeds nauwlettender onder de loep genomen. Zowel internationale beursgenoteerde firma s als kleinere familieondernemingen worden vandaag geconfronteerd met belangrijke uitdagingen rond rapportering. Hun CFO s staan meer dan Heldere reporting is dé tool om het vertrouwen tussen bedrijf en stakeholders te optimaliseren. ooit onder druk om accurater, sneller en relevanter te rapporteren. Intern wordt van financiële departementen verwacht dat ze méér zijn dan een ondersteunende dienst. Ze moeten zich opstellen als volwaardige business partners door proactief de beslissingen van het topmanagement te ondersteunen. Ook extern groeit de druk. Banken, privateequityspelers en externe aandeelhouders willen steeds meer en steeds gedetailleerdere informatie voor ze met een onderneming in zee gaan. Als CFO bent u daar maar beter op voorbereid. Dat geldt bovendien niet alleen voor financiële informatie, maar ook voor informatie in verband met de sociale en milieu-impact van de bedrijfsvoering. Door de trend naar maatschappelijk verantwoord ondernemen, dient uw geïntegreerde rapport een totaalbeeld van uw onderneming te schetsen voor een bredere gemeenschap van stakeholders. Ten slotte is vertrouwen de kernwaarde die bedrijf en stakeholders bindt. Het belang van kwaliteitsvolle, relevante en tijdige rapportering om dat vertrouwen te ondersteunen, is nog nooit zo groot geweest. KWA L I TAT I E V E R A P P O R T E R I N G VA N D A A G E N I N D E TO E KO M S T Van administratieve verplichting naar toegevoegde waarde Financial reporting wordt te vaak gezien als een vervelende administratieve verplichting. Idealiter moet het financiële departement evolueren tot een business partner die toegevoegde waarde levert aan alle interne en externe stakeholders. Martine Blockx, Nicolas Valette en Koen Van Haudt, drie specialisten van EY, leggen uit hoe en waarom. Martine Blockx Wat zijn vandaag de voornaamste uitdagingen van financiële reporting? Blockx: De nood aan betrouwbare reporting is sinds de crisis sterk toegenomen. De druk van de externe stakeholders groeit, iedereen wil een helder beeld van hoe het er in de onderneming aan toe gaat. Vooral banken en investeerders stellen steeds hogere eisen. Ze vragen vaak een maandelijkse rapportering, gedetailleerde zakenmodellen en forecasts. Ondernemingen die cash nodig hebben om hun groei te financieren, zorgen er dan ook maar beter voor dat Rudi Braes, managing partner EY België Colofon Een initiatief van EY Martine Blockx, vennoot EY Assurance - Ingmar Christiaens, vennoot EY Advisory - Christoph Vanderstricht, vennoot EY Specialist Business Advisory Services - Nicolas Valette, director EY Assurance - Stefaan Vanhoutte, director EY Advisory - Koen Van Haudt, senior manager EY Assurance - Eric Dierckx, senior manager EY Assurance - Mieke Uytdenhouwen, senior manager EY Accountants Verantwoordelijke uitgever: Marc Cosaert, vennoot EY Transaction Advisory Services Coördinatie EY: Anne-Sophie Jaspers Volg EY op twitter: twitter.com/ey_belgium Tel.: Een realisatie van Mediafin Publishing Coördinatie: Tim De Geyter, Veronique Soetaert Redactie: Mediafin Lay-out: David Steenhuyse Fotograaf: Toon Coussement, Thomas De Boever, Sofie Van Hoof, Tom Verbruggen Info? CONNECT Toon Coussement

3 BIJLAGE i.s.m. EY FINANCIËLE RAPPORTERING 3 Koen Van Haudt en Nicolas Valette hun rapportering stevig op poten staat. Je procedures verfijnen kan een hele klus zijn. Uiteraard roepen ook de aandeelhouders steeds luider om frequent geüpdatete en betrouwbare informatie. Van Haudt: Ook intern neemt de nood aan kwalitatieve rapportering toe, al verschilt dat naar gelang de grootte van de onderneming en de aard van de activiteiten. Vaak staan de marges sinds de crisis behoorlijk onder druk. Zeker in de banken- en retailsector moet je je klantenbasis van heel nabij kunnen opvolgen. Een actie van een concurrent of een nieuw product kan op heel korte tijd een stevige bijsturing van de plannen vragen. Het management heeft dan grote nood aan een snelle analyse van de actuele situatie. Dagelijkse reporting Hoe gaan CFO s om met die druk? Valette: Uit een rondvraag in onze meest recente CFO-barometer (de integrale CFO-Barometer over rapportering vindt u op blijkt dat de meeste bedrijven redelijk tevreden zijn over hun dagelijkse rapportering. Maar ik heb mijn twijfels bij dat optimisme. In onze praktijk worden we al te vaak geconfronteerd met een suboptimale reporting. Van Haudt: Ook beursgenoteerde ondernemingen kunnen de controle over hun rapportering verliezen. Kijk maar naar Imtech, een Duits beursgenoteerd bedrijf actief in de bouw. Hun aandelenprijs zakte in elkaar door problemen met één project van een klein Pools filiaal. Analyse bracht aan het licht dat hun forecasts voor dat filiaal twijfelachtig waren. Zo verlies je het vertrouwen van de aandeelhouders, en een beschadigde perceptie is moeilijk te herstellen. Blockx: Ik hielp onlangs een grotere onderneming die voor haar kwartaalrapport een probleem bij een dochteronderneming moest uitleggen. Maar hun processen waren er niet op berekend om de resultaten van de dochter tijdig en voldoende gedetailleerd te capteren. Ze moesten hun aandeelhouders het antwoord schuldig blijven. Van Haudt: Vertrouw niet blindelings op je dagelijkse systemen. Je moet af en toe een stap terugnemen en rationeel onderzoeken of de procedures echt wel de cruciale informatie capteren. Je moet kritisch durven zijn. Valette: Een ander euvel is de tendens om de repor- > De nood aan betrouwbare reporting is sinds de crisis sterk toegenomen. Nicolas Valette, director EY Tom Verbruggen

4 4 FINANCIËLE RAPPORTERING BIJLAGE i.s.m. EY > Groeiende nood aan kwalitatieve reporting voor kmo s Tien jaar geleden konden de meeste kmo-bedrijfsleiders zich nog tevreden stellen met het inzicht dat de dagelijkse betrokkenheid bij het bedrijf hen bood. En wat rapportering naar externe partners betreft, volstond vaak de jaarrekening. De nood aan gedetailleerde en frequente rapportering was dan ook niet groot. Maar intussen zijn de tijden geëvolueerd. De zakenomgeving verandert sneller dan ooit tevoren. Er duiken nieuwe concurrenten op, nieuwe zakenmodellen, nieuwe producten en nieuwe tools. De marges staan onder druk en beslissingen moeten snel en kordaat genomen worden. Afhankelijk van de grootte en de aard van de onderneming, kan de CEO intern vaak nog wel zicht houden op wat er reilt en zeilt in de onderneming, maar de nood aan een dashboard dat de beslissingen van de bedrijfsleiding met correcte cijfers ondersteunt, groeit zienderogen. Bekijk reporting als de GPS van een onderneming. Of u nu aan het stuur zit van een grote of een kleine wagen, dat maakt niet zoveel uit. Wat telt is dat u zeker bent dat u altijd op de goede weg zit. Onlangs hoorde ik nog van een klein bouwbedrijf dat in zeer korte tijd failliet ging, vertelt Koen Van Haudt van EY. Een gebrek aan liquiditeit deed hen de das om. Toen we de situatie analyseerden, bleek dat de forecast van de cashflow verre van optimaal was. Maar toen was het kalf al verdronken. Als je processen achter een aantal sleutelindicatoren niet goed functioneren, kunnen de gevolgen dramatisch zijn. Intussen neemt ook de druk van de externe stakeholders toe. Zeker als het bedrijf vers kapitaal nodig heeft, verlangen de externe partners steeds frequenter geüpdatete en steeds meer gedetailleerde indicatoren. De banken zijn sinds de crisis, en zeker met Basel-III voor de deur, veel voorzichtiger met kredietverstrekking aan ondernemingen. Ze willen ondernemingen waaraan ze kapitaal verschaffen, echt in de diepte kennen. De regelgever verplicht hen meer equity aan te houden; hun behoefte aan informatie om aan te tonen dat die equity aanwezig is, neemt dan ook toe. Intussen vragen ook eventuele private-equityspelers en externe aandeelhouders steeds frequentere en meer gedetailleerde updates. Een klant kwam in de problemen omdat een bank een belangrijke lening weigerde, vertelt Nicolas Valette van EY. De onderneming verhuurde wereld- Welke impact heeft de trend naar maatschappelijk verantwoord ondernemen op de rapportering? Valette: De vraag naar reporting over niet-financiële gegevens groeit snel. Ook middelgrote ondernemingen publiceren tegenwoordig bijvoorbeeld klantentevredenheidscores. Bij multinationals zie je ook meer en meer bedrijven die kiezen voor een volledig geïntegreerde rapportering. Milieu- en sociale indicatoren worden daar niet meer stiefmoederlijk behandeld. Ze worden samen met de financiële informatie gepubliceerd, en hebben impact op de berekening van de bonus van de managers. Blockx: De manier waarop niet-fiting te complex te maken. Vaak is er een gebrek aan focus. Er worden grote hoeveelheden parameters gemeten, maar wat echt telt wordt uit het oog verloren. Dat vraagt een heleboel mankracht en energie. Gevolg? De data zijn vaak niet betrouwbaar of komen te laat. Dan kan de tijd ontbreken om de gegevens voldoende nauwkeurig te analyseren. Neemt de druk ook voor minder grote ondernemingen toe? Valette: Ook niet-beursgenoteerde ondernemingen moeten steeds vaker aan externen uitleggen hoe het er in hun bedrijf aan toe gaat. Als nieuwe kapitaalverstrekkers hun intrede doen, hebben die vaak heel stringente eisen over welke indicatoren ze willen beschikken en in welke frequentie. Voor familieondernemingen kan dat een hele mentaliteitsverandering vragen. Processen en tools Hoe ga je om met nieuwe rapporteringsprocessen? Blockx: Het management moet eerst en vooral de strategische oefening maken: wie zijn de verschillende stakeholders die we moeten informeren? Dan moet je de vraag stellen: welke stakeholders hebben welke indicatoren nodig, hoe gedetailleerd en in welke frequentie? Als je dan komt tot een lijst van gewenste Key Performance Indicators (KPI), kun je die vertalen naar wat mogelijk en vereist is bij de lokale entiteiten. Vervolgens ga je na hoe je dat lokaal kunt implementeren, welke tools je daarvoor nodig hebt. Valette: Sinds kort hoeven genoteerde bedrijven niet langer op kwartaalbasis te rapporteren, zo kunnen ze op de lange termijn focussen. Veel bedrijven zijn daar blij mee, omdat ze vinden dat de administratieve rompslomp verstikkend werkt. Maar vaak verliezen ze uit het oog dat regelmatige rapportering de enige manier is om externe aandeelhouders op de hoogte te houden van de koers die het bedrijf Het financiële departement moet zich focussen op het leveren van toegevoegde waarde aan de hele onderneming. Koen Van Haudt, senior manager EY Tom Verbruggen vaart. Als die een half jaar moeten wachten, is dat erg lang. Ik vind het argument van de administratieve overlast ook geen goed argument. Waarom moet dat zo moeilijk zijn? Op maandbasis heeft het management die cijfers toch nodig. Die vertalen naar iets voor een breder publiek, mag eigenlijk niet zoveel werk vragen. Hoe zit het met de technische tools die reporting ondersteunen? Blockx: De gebruikte tools zijn slechts een deel van het verhaal. Het goede management van de processen is veel doorslaggevender. Maar dataverzameling vormt wel soms een probleem voor minder grote ondernemingen die niet de schaalgrootte hebben voor een volledig ERP-systeem. De gegevens moeten dan vaak manueel verzameld worden, met nadelige gevolgen voor de kwaliteit van de data. Van Haudt: Vandaag zijn er een aantal oplossingen in de cloud beschikbaar. Vooral voor middelgrote ondernemingen kan dat nuttig zijn. SAP heeft applicaties in de cloud die ondernemingen helpen die groot genoeg zijn voor zware investeringen in een volledig ERP-systeem. Voor onze klantenbasis is de impact daarvan vandaag nog gering, maar in de nabije toekomst wordt dat zeker een trend. Ook voor een klein bedrijf kunnen op de cloud gebaseerde services soelaas bieden. Maar meestal zijn voor hen de kosten nog te hoog. En precies op die kleine ondernemingen, vaak in familiale handen, is de druk groot. Die ondernemingen zitten in een overgangsfase, hebben extern kapitaal nodig, en moeten dan ook voldoende informatie verschaffen aan nieuwe stakeholders. Valette: Big Data is een andere trend. Maar het belang van Big Data is beperkt tot een bepaald profiel van bedrijven. In sectoren waar veel data over de klanten verzameld wordt, kun je die gebruiken om je strategie te definiëren en je commerciële en je marketingaanpak te ondersteunen. Bedrijven met een industrieel karakter hebben minder nood aan de integratie van grote datavolumes. Sustainability

5 BIJLAGE i.s.m. EY FINANCIËLE RAPPORTERING 5 wijd machines, maar kon niet op korte termijn voldoende gedetailleerde cijfers over hun bezettingsgraad voorleggen. Daar haakte de bank af. Als je vers kapitaal nodig hebt, ben je maar beter klaar om inzicht te geven in je business. De toegenomen externe en interne druk is een belangrijke drijfveer voor kmo s om reporting ernstiger te nemen. Dat vraagt om rationeel gestructureerde processen. Hou bij het uittekenen van die processen rekening met welke informatie welke stakeholders nodig hebben, en met welke frequentie. Als u daarvoor niet voldoende kennis in huis hebt, kunt u altijd een beroep doen op een ervaren externe partner. Een groot deel van de overnames draait uit op een fiasco. En vaak komt dat door een gebrekkig geïntegreerde reporting. Martine Blockx, vennoot EY Toon Coussement nanciële gegevens gecapteerd en geanalyseerd worden, is erg verschillend. Systemen en procedures moeten daaraan aangepast worden, en daar kruipt best veel tijd en energie in. Bovendien valt dat buiten het ervaringsgebied van traditionele financiële departementen. Samenwerking met bijvoorbeeld het milieudepartement en HR is dan het sleutelwoord. Dat zijn situaties waarin de CFO s het moeilijker hebben, voor hen is dat een grote uitdaging. 5 tips voor een kwalitatieve reporting 1. Het financiële departement moet zich profileren als een volbloed business-partner. Idealiter levert finance toegevoegde waarde voor de hele onderneming door op maat gesneden informatie te verschaffen. Om medewerkers te helpen die complexe informatie te verteren en de interactie te vergroten, zorgt finance ook zelf voor training. 2. Structureer uw reporting top-down. Vertrek van uw strategie, definieer vervolgens de voornaamste performantie-indicatoren (KPI s). Beslis dan pas welke data u moet vergaren, en op welke manier dat het best gebeurt. 3. Vertrek bij die oefening vanuit uw stakeholders: weet met andere woorden wat u aan wie moet rapporteren. Banken focussen op ebitda en kasstroom, het management wil vaak meer operationele data, externe aandeelhouders vragen een totaalplaatje. Geef uw stakeholders wat ze nodig hebben: niet meer, maar ook niet minder. 4. Processen en technologie dienen afgestemd te worden op rapporteringsbehoeften, niet omgekeerd. 5. Focus niet op het verzamelen van zoveel mogelijk data. Richt u op de belangrijke gegevens. Zorg zeker dat u voldoende tijd en energie overhoudt om de data uitgebreid te analyseren. Externe partners kunnen daar een tandje bijsteken. Overnames Ook bij overnames is rapportering een hele klus. Hoe gaat een CFO daarmee om? Valette: Dat kan heel wat voeten in de aarde hebben. Vaak moeten er volledig andere reportingtools en -processen geïntegreerd worden. Soms heb je bijvoorbeeld te maken met een andere boekhoudkundige standaard, of zijn de KPI s die gemonitord worden door de overnameprooi moeilijk vertaalbaar naar de KPI s van de potentiële overnemer. Ook bij dataverzameling ligt integratie niet voor de hand. Je hebt te maken met een andere cultuur, een ander niveau van maturiteit van het financiële departement. Tijd is daar de grote factor: de onderneming zo snel mogelijk in de groep integreren om de synergie waar te maken dat is de uitdaging. Je moet ook snel kunnen ingrijpen als er bij de integratie iets misloopt. De nood aan tijdige, accurate rapportering is in zulke gevallen bijzonder groot. Van Haudt: Soms gaat het mis net na de overname. Tijdens de due diligence fase wordt traditioneel veel tijd aan reporting besteed. Zodra de overname een feit is, nemen afdelingen als verkoop en operations het voortouw. De financiële afdeling wordt dan vaak opzij geschoven, waardoor de rapportering vertraging oploopt. Blockx: Een groot deel van de overnames draait uit op een fiasco. En vaak komt dat door gebrekkig geïntegreerde reporting. Vraag je tijdig af of je twee bedrijven, die niet dezelfde taal spreken en andere systemen gebruiken, wel snel genoeg op elkaar kunt afstemmen. Van Haudt: Ik heb een overname begeleid waarbij twee ondernemingen hetzelfde ERP-pakket gebruikten, maar de geïmplementeerde procedures waren totaal verschillend. Het duurde een half jaar voor de processen gestroomlijnd waren en de cijfers toonden wat er niet goed zat: te laat om de geplande synergie te realiseren. Business partner Rapporteren wordt vaak als een noodzakelijk kwaad gezien. Kan het ook anders? Valette: Reporting moet een gedeelde verantwoordelijkheid zijn. Alle afdelingen van de onderneming moeten hun steentje bijdragen. Zonder goede samenwerking is de informatie in de rapportering niet correct, en loopt het proces vertraging op. Dat leidt onherroepelijk tot verkeerde beslissingen. Blockx: Het financiële departement moet zich focussen op het leveren van toegevoegde waarde aan de hele onderneming. De meer repetitieve taken kan het beter automatiseren of uitbesteden. Finance concentreert zich dan op de ondersteuning van de beslissingsprocessen van de verschillende bedrijfsafdelingen. Dat kan door kwalitatieve rapportering, op maat gesneden analyses, met relevante training, met controleurs die dicht bij de business staan. Jammer genoeg is dat nog te weinig het geval.

6

7 BIJLAGE i.s.m. EY RAPPORTEREN AAN RAAD VAN BESTUUR 7 G U B E R N A W I J S T D E W E G N A A R E E N CO R R E C T G E Ï N F O R M E E R D E R A A D VA N B E S T U U R Optimaliseer de informatiestroom naar externe bestuurders Externe bestuurders hebben een erg gefilterd zicht op wat zich in een onderneming afspeelt. Die filter optimaliseren komt de hele onderneming ten goede. De selectie en presentatie van bevattelijke informatie is daar cruciaal bij. De visie over de rol van de raad van bestuur is de laatste jaren sterk verbeterd dankzij de nadruk op deugdelijk bestuur. Toch blijft de informatie-asymmetrie tussen externe bestuurders en interne managers een aandachtspunt. Externe bestuurders kunnen de toegevoegde waarde van deugdelijk bestuur en goede besluitvorming slechts waarmaken als zij over de juiste informatie beschikken. Uiteraard moeten de bestuurders over alle informatie beschikken die nodig is voor het afwerken van de agenda. Een tweede punt is een voldoende rapportering. Door die rapportering legt het management immers verantwoording af over zijn bevoegdheden. Hoe ver die reiken, verschilt van onderneming tot onderneming, maar delegatie en rapportering gaan hand in hand. Daarnaast moeten externe bestuurders ook tussentijds voldoende ingelicht worden Rapportering aan de raad van bestuur Raden van bestuur ontvangen te weinig vooruit - blikkende informatie. Voorzie een samenvatting en een voorstel van besluit Hanteer een vast schema dat voor een optimale vergelijkbaarheid van dossiers en projecten zorgt. Vermijd het uitdelen van grote hoeveelheden nieuwe informatie tijdens de vergadering zelf. Hou de bestuurders voldoende op de hoogte: zij mogen het nieuws niet uit de media vernemen Om verrassingen te vermijden, geeft u beter altijd de volledige toedracht. over relevante actuele ontwikkelingen. Ook bestuurders hebben plichten. Ze moeten zich kritisch opstellen over de informatie die het management verschaft, en proactief op zoek gaan naar relevante additionele informatie, intern of extern. Intern verloopt het vergaren van extra informatie het best in overleg met de voorzitter of CEO. De informatievraag moet daarbij altijd relevant zijn in functie van het dossier, moet kaderen in de uitoefening van de bestuurstaak en mag de normale bedrijfsvoering niet belemmeren. Voor externe informatie is de commissaris-revisor een toeverlaat, zowel voor kleine als voor grote ondernemingen. Zijn rol is des te belangrijker in gevallen waar sprake is van mogelijke conflicterende belangen. De praktijk Vooral kleinere ondernemingen ondervinden in de praktijk vaak problemen om een professionele informatiedoorstroming naar de externe bestuurders te organiseren. Vaak functioneren de rapporteringssystemen niet optimaal, of lijkt de opera- tionele druk te hoog. Soms zijn het management of de eigenaars te terughoudend met gevoelige informatie. Ten slotte kunnen externe bestuurders ook sterk uiteenlopende informatiebehoeften hebben, wat het proces verzwaart. Uit internationale studies en uit de ervaring van GUBERNA, het Belgische kenniscentrum voor bestuurders en ondernemingen, blijkt dat raden van bestuur vaak te veel rapportering ontvangen over het verleden, en te weinig vooruitblikkende informatie krijgen. Daarnaast blijft de raad ook te vaak in het ongewisse over niet-financiële informatie. Gelukkig kan een raad van bestuur steeds meer meeprofiteren van actuele informatietools. blijkt het medium bij uitstek te worden en enkele geavanceerde ondernemingen stellen de dossiers al ter beschikking via een dataroom. Voorts ontdekken bestuurders stilaan ook de bestuursapps waarmee ze hun informatie kunnen verwerken waar en wanneer ze dat willen. Informatieveiligheid is daar wel een aandachtspunt. Informatie verstrekken aan een raad van bestuur is balanceren op het slappe koord. Het is een gedeelde verantwoordelijkheid en een constante zoektocht naar een goede balans: niet te veel, niet te weinig, tijdig maar toch actueel, voldoende strategisch en niet te operationeel. Lutgart Van den Berghe Executive director GUBERNA Abigail Levrau Research director GUBERNA Shutterstock

8 8 INTERNE & EXTERNE RAPPORTERING BIJLAGE i.s.m. EY IN DE PRAKTIJK: BOUWCONCERN OPTIMALISEERT REPORTING Bij CFE steekt finance de handen uit de mouwen Eind vorig jaar werd bagger- en bouwconcern CFE voor honderd procent eigenaar van DEME en verdubbelde het eigen vermogen. Dat brengt de groep op de radar van een ander klasse investeerders. CFE reageert met een herschikkingsoefening, waarbij de vele kleinere filialen van de Pool Multitechnieken en Spoor & Wegeninfra in clusters gegroepeerd worden. De belangrijkste drijfveer is het optimaliseren van de reporting, vertelt Fabien De Jonge, CFO van CFE. Hoe wordt de financiële functie in de bouwpoot van CFE georganiseerd? De Jonge: De contractingactiviteit van CFE heeft een sterk gedecentraliseerde structuur. De groepsondernemingen zijn te vergelijken met een netwerk van kmo s. Elk filiaal heeft een eigen directeur en een eigen financieel team. Dat werkt in een matrixstructuur: operationeel gezien hangt het af van de locale directeur, terwijl het functioneel deel uitmaakt van het financieel departement van de groep. Hoe zijn jullie reportingprocessen gestructureerd? Onze processen zijn gebaseerd op een driemaandelijkse rapportering van de business units filialen of groepen van filialen naar de hoofdzetel. Daarbij worden telkens de balans, de P&L en het cashflowstatement naar de holding gestuurd, waar het financieel departement die resultaten consolideert. Het orderboek wordt maandelijks opgevolgd, en de kasposities van alle filialen worden zelfs dagelijks gerapporteerd. Verder wordt de rapportering vijf keer per jaar aangevuld met een budgetteringsoefening. Dat is een vergadering met de CEO en de CFO van de groep en de directeur van de business unit met zijn financiële directeur. Elke business unit presenteert er de actuele status tegenover de gebudgetteerde, de zogenoemde 'present view'. Dat geeft ons genoeg informatie om in te grijpen waar nodig. Op termijn willen we ook van elke werf maandelijks de marges opvolgen. De implementatie van dat project is nu aan de gang. Uitdagingen Wat zijn voor u de voornaamste uitdagingen omtrent rapportering? Vorig jaar was een moeilijk jaar, het geheel van onze entiteiten herpositioneren is nu onze prioriteit. Een aantal business units waren te klein en te veel gede- De financiële controller moet nu mee met de projectmanager de werf op. Fabien De Jonge, CFO van CFE centraliseerd. Nu willen we die in clusters samenbrengen, zodat we meer controle krijgen hebben over de kwaliteit van de reporting. Een andere grote uitdaging is het optimaliseren van de datacollectie op de werkvloer. Dat gebeurt bij de bouwpoot van CFE door projectmanagers die de leiding over een werf hebben. Die worden bijgestaan door financiële controllers, die de geleverde informatie kritisch bekijken. Je processen kunnen nog zo perfect zijn, als de samenwerking op de werkvloer niet optimaal verloopt, heeft dat gevolgen voor de betrouwbaarheid van de data. Een controller die op kantoor blijft zitten om zijn tabellen met cijfers te vullen, kan onmogelijk voeling hebben met de realiteit van de werf. Daarom zijn we met een project van start gegaan waarbij de controller mee de werf opgaat. Tezelfdertijd werken we ook aan de verantwoordelijkheid van de projectmanagers. Gedurende de laatste jaren, gaven we een opleiding financiën voor niet-financieel geschoolden. Het gevolg moet zijn dat er van op de werkvloer permanent gewaakt wordt over de performantie van de werven. Op die manier kan finance toegevoegde waarde creëren, zich echt profileren als businesspartner. Dat is een werk van lange adem, maar het begint zijn vruchten af te werpen. Vanwaar de nood aan een dagelijkse reporting van de cashposities van de filialen? Thomas De Boever

9 BIJLAGE i.s.m. EY INTERNE & EXTERNE RAPPORTERING 9 Wat doet CFE? CFE, genoteerd op Euronext Brussels, is een industriële Belgische groep met een omzet van miljoen euro (2013). De groep is wereldwijd actief in de sector van marine engineering, bouw, spoor- & wegen infrastructuur, multitechnieken, vastgoed en PPS-concessies. De belangrijkste activiteit, bagger- en maritieme werken, wordt uitgevoerd door volle dochter DEME, een van de wereldleiders in baggerwerken. Ackermans & van Haaren bezit 60,40 procent van het kapitaal. CFE is genoteerd op Euronext. De groep CFE vormt een geheel waarin elke pool kan profiteren van de inbreng van de andere activiteiten. Zo zijn bijvoorbeeld de concessionarissen en de promotors opdrachtgevers van de algemene aannemingsbedrijven. Naast het samenbrengen van filialen in clusters is onze grote uitdaging het optimaliseren van de datacollectie op de werkvloer. Fabien De Jonge, CFO van CFE Voor een bouwbedrijf kan een tekort aan cash zeer snel nefaste gevolgen hebben. Bovendien werken we als bouwpromotor met een cyclisch model. Onze contracting-activiteiten genereren cash, terwijl projectontwikkeling en PPS (publiek-private samenwerking) cash nodig hebben om te investeren, waardoor ze dan weer activiteit genereren voor contracting. Om die cash-cyclus te optimaliseren, werken we met een reële cashpooling. Elke avond worden de rekeningen van de business units op nul gebracht, en elke ochtend worden ze opnieuw geprovisioneerd naar behoefte. Daarbovenop vragen we elk filiaal maandelijks een rollende cashforecast voor de komende 12 maanden. Stakeholders Welke informatie geven jullie aan externe stakeholders? Onze rekeningen worden twee keer per jaar op onze website gepubliceerd, vergezeld van presentaties voor de analisten. Dat is erg gedetailleerd: ons jaarrapport telt bijna 200 pagina's. Als beursgenoteerd bedrijf volgen we bovendien al jarenlang de volledige IFRS-standaard. Aan de banken hoeven we dan ook geen extra informatie te rapporteren. We leggen hen attesten voor die tonen dat we onze convenanten respecteren, en dat volstaat. Door de nieuwe wet worden we ook niet meer verplicht elk kwartaal onze cijfers te publiceren. Maar we vinden het belangrijk onze aandeelhouders degelijk te informeren. Daarom geven we, naast de verplichte rapportering, twee maal per jaar een supplementaire tussentijdse ver- klaring. Daar houden we het bij een beperkter aantal indicatoren: vooral de omzet en het orderboek. Wat is uw ervaring met het rapporteren van niet-financiële informatie? We hebben een aantal performantieindicatoren van verschillende aard gedefinieerd. Naast de zuiver financiële parameters, meten we ook parameters in verband met maatschappelijk verantwoord ondernemen. De bonussen van onze managers hangen daar ook deels van af. Voor ons is veiligheid een belangrijk thema: we streven naar nul incidenten, en volgen dat maandelijks op. Ook onze energieconsumptie wordt nauwgezet in het oog gehouden. Het gaat daarbij niet alleen over ons verbruik, maar ook over de creatie van gebouwen met minder energienoden. Dat is voor ons een belangrijke trend. Daarnaast rapporteren we ook indicatoren voor diversiteit. Hoewel we traditioneel in een zeer mannelijk milieu werken, zien we gelukkig dat meer vrouwen zich nu manifesteren als ingenieur. De verschillende indicatoren worden nog op een afzonderlijke manier behandeld. Aan een volledig geïntegreerde reporting zijn we dus nog niet toe, maar op termijn evolueren we wel naar een harmonisatie. Hoe ondersteunen jullie de rapportering technologisch? We zijn bezig met een analyse van gebruikte softwarepakketten. Sommige filialen gebruiken KPD, andere hebben een pakket van SAP. Dat moet nu geharmoniseerd worden. Dat is mijn uitdaging voor de komende maanden.

10

11 BIJLAGE i.s.m. EY BUDGETTERING 11 B U D G E T T E R E N M E T B E H U L P VA N D E N I E U W S T E T E C H N O LO G I E Ë N Haal uw budgetteringsproces uit het slop De meeste ondernemingen worden jaarlijks geconfronteerd met een terugkerend budgetteringsproces. Waar we vandaag verwachten dat alles snel, licht en accuraat verloopt, is budgetteren nog steeds een saai en tijdrovend proces. Met behulp van nieuwe technologieën zoals Big Data en Predictive Analytics, kan budgetteren echter ongeziene toegevoegde waarde creëren voor de onderneming in de vorm van grotere accuraatheid, betere kwaliteit en waarom niet meer fun in de uitvoering ervan! Trends in budgettering Elke onderneming snapt de belangrijkheid van een budgetteringsoefening. Al te vaak moet men echter afwegingen maken tussen snel of accuraat, gedetailleerd of op hoofdlijnen, flexibel of robuust. Kiezen is verliezen, en dat doet altijd wel érgens pijn. De lengte van het hele proces van budgetteren is in het verleden altijd recht evenredig geweest met het niveau van detail waarop men het proces wil baseren. In-memory technologie maakt het vandaag de dag echter mogelijk om géén compromissen hierin te moeten vinden aangezien men alle details ter beschikking kan hebben en zelfs automatisch kan laten voorberekenen met een veel grotere accuraatheid dan voorheen ooit denkbaar was. Toekomstgerichte ondernemingen weten steeds beter toegevoegde waarde te destilleren door het slim combineren van één of meerdere van onderstaande technologieën met een strak afgelijnd budgetteringsproces: Big Data: de mogelijkheid om véél meer data zowel gestructureerde als ongestructureerde te gebruiken bij uw budgetteringsproces, zal ten goede komen aan de volledigheid van uw proces. Bovendien is deze data in vele gevallen in realtime aanwezig, zodat de aansluiting met een accurate forecast géén utopie meer hoeft te zijn. Predictive Analytics: achterom kijken en feiten orakelen, dat kan iedereen, maar hebben we niet allemaal onze buik vol van ik had het nog zo gezegd. Beeldt u eens in wat een wereld aan mogelijkheden open gaat als u in staat bent om bijvoorbeeld toekomstige prijs of volume-effecten op een statistische manier te voorspellen en als input te gebruiken voor uw budgetteringsoefening! Real-time mobility: het ellenlang doorrekenen van input verkregen vanuit de business, gezeten achter de laptop in een bijna verlaten kantoorgebouw kan écht tot het verleden behoren. Door real time processing vanop mobile devices kan de business zélf de nodige what-if analyses doen (op de baan of thuis) en kan er direct resultaat verkregen worden die bottom-up onmiddellijk zichtbaar is voor de hogere gelederen. Daarnaast wordt budgetteren vaak ook als een taak voor de financiële afdeling gezien, terwijl de échte waarde ervan vooral bij de business gezocht zou moeten worden. Eén van de grootste chemische bedrijven is er echter in geslaagd om een eenvoudig en strak uitgetekend proces met beperkte iteraties aantrekkelijk te maken voor de business door directe terugkoppeling van resultaten in concrete acties en inzichten op parameters en KPI s. Realtime verwerking en simpele, grafische apps op mobile devices waren hier één van de belangrijkste succesfactoren. Forecast Daar waar een budget een momentopname is, maken nieuwe inzichten en realisaties doorheen het jaar, een bijsturen onontbeerlijk. Dit kan gebeuren door gebruik te maken van forecasts hetzij rolling of niet, waarbij een snelle herberekening en aansluiting met het budget onontbeerlijk is. Vandaag de dag staat realtime berekening op grote hoeveelheden data de financiële afdeling toe om hun closing steeds sneller en accurater uit te voeren zodat we qua rapportage niet achter de feiten zitten aan te lopen. Conclusie: we staan vandaag de dag op een kantelpunt waar de vooruitstrevende onderneming zal gescheiden worden van de rest. Een doordachte en begeleide keuze in toepassing van innoverende ondersteuningen is hierbij van doorslaggevend belang en zal dé beslissende factor voor competitief voordeel gaan vormen. Ingmar Christiaens vennoot EY Advisory expertise: big data, analytics, business intelligence Stefaan Vanhoutte director EY Advisory expertise: finance advisory

12 12 GEÏNTEGREERDE RAPPORTERING BIJLAGE i.s.m. EY Shutterstock S O C I A L E E N M I L I E U - U I T D A G I N G E N A L S D E E L VA N U W B E D R I J F S - D N A Geïntegreerde rapportering, van uitdaging tot meerwaarde Wilt uw onderneming ook morgen nog uw stakeholders dienen, dan lijkt geïntegreerde rapportering (IR) onafwendbaar. Kwalitatieve IR-reporting is een omvangrijke klus, standaardisering laat op zich wachten, maar de best presterende ondernemingen springen nu al op de trein. Afwachten of nu ageren? Geïntegreerde rapportering of IR verenigt de financiële, sociale en milieuprestaties van een onderneming. Het is meer dan deze informatie in één rapport combineren. De onderliggende gedachte is belangrijker: alle belanghebbenden tonen aan dat de sociale en milieu-uitdagingen samen met de financiële echt deel uitmaken van het DNA van uw onderneming. Dat betekent dat duurzaamheid geen bijkomstigheid is, maar een tool voor de creatie van meerwaarde, en een motor van de ondernemingsstrategie. IR heeft nog niet algemeen ingang gevonden, maar lijkt onafwendbaar. Het Global Reporting Initiative of GRI, het belangrijkste kader voor rapportering van duurzaam ondernemen, riep in 2010 op tot de creatie en aanvaarding van een IR-standaard. In dat jaar werd ook de International Integrated Reporting Council met de creatie belast. Al in 2011 publiceerde dat orgaan een werkdocument met businesscases en een voorlopig kader voor de uitwerking van geïntegreerde rapporten. Tegen 2020 moet de standaard een feit zijn. Uitdagingen Voor vele ondernemingen is de weg naar IR bezaaid met obstakels. Toch publiceren Novo Nordisk, Volvo,

13 BIJLAGE i.s.m. EY GEÏNTEGREERDE RAPPORTERING 13 Microsoft, Marks & Spencer, Danone en vele andere al volwaardige geïntegreerde rapporten. Waarom kunnen deze grote ondernemingen wat andere niet lukt? Uit de ervaringen van de pioniers distilleren we drie grote uitdagingen: 1. De noodzakelijk buy-in verkrijgen van de eigen organisatie is een harde noot om te kraken. De businesscase is daar cruciaal. 2. Voor vele ondernemingen is het niet duidelijk wat er precies in het rapport hoort, en vaak ontbreekt de wil om het rapport pertinent en helder te houden. 3. Het blijkt erg moeilijk om de kwaliteit en de controleerbaarheid van de niet-financiële gegevens op het niveau te brengen van de meer vertrouwde financiële data. Geconfronteerd met de omvang van deze uitdagingen, ontstaat de vraag: is het wel nodig om zo snel te gaan? Het concept IR is tenslotte nog jong en een stabiele standaard wordt maar verwacht tegen Xavier Dekeuleneer, verantwoordelijk voor duurzaam ondernemen bij Belgacom, ziet het zo: De trend om te rapporteren over duurzaam ondernemen is nog erg recent. Belgacom bracht zijn eerste duurzaamheidsrapport al uit in Toch zijn de meeste indicatoren die we vandaag rapporteren nog niet even volwassen als de financiële indicatoren. Je kunt beter voorzichtig blijven als je in eenzelfde rapport milieu- en sociale indicatoren naast de financiële publiceert. Ga dus omzichtig te werk en sla zeker geen etappes over. Begin met het verzekeren van een buy-in in de eigen onderneming. Focus meteen op het pijnpunt: de meting, met behulp van betrouwbare informatie, van de directe financiële impact van de milieu- en sociale uitdagingen. De onderneming die de uitdaging aangaat, plukt daar meteen vruchten van. Nog voor het uiteindelijke geïntegreerde rapport gepubliceerd wordt, heeft het bedrijf in kwestie al een stuk van de weg afgelegd naar een geïntegreerd denkproces. Op termijn resulteert dat in de creatie van meerwaarde voor de aandeelhouders én voor de maatschappij in het algemeen. Welke normen? Er is nood aan een degelijke standaard om bedrijven te begeleiden bij de uitwerking van geïnte - greerde rapportering. Xavier Dekeuleneer, Belgacom Jammer genoeg gebeurt de communicatie van de sociale en de milieugerelateerde topics voorlopig slechts op vrijwillige basis in België. Dit heeft de ondernemingen niet aangespoord om voldoende te investeren in performante extra-financiële rapporteringssystemen. In praktijk zien we nog te vaak dat de kwaliteit van de informatie te lijden heeft onder de tools die ondernemingen inschakelen (zie kader). Standaard Tools De jury die de Award voor Best Belgian Sustainability Report 2013 uitreikt, is duidelijk in haar oordeel over de tools die ondernemingen inschakelen voor hun IR: ze blijven vaak primitief in vergelijking met de tools voor financiële rapportering. Uit het juryrapport blijkt dat over het algemeen het milieurapport het meest verfijnd gemaakt wordt: 37 procent van de ondernemingen gebruikt een centrale gegevensbank, terwijl 26 procent een beroep doet op Excel en 12 procent zich tevreden stelt met de uitwisseling van s. Rapportering over sociale indicatoren scoorden nog minder goed. In totaal gebruikte slechts 8 procent van de respondenten aangepaste software, die nochtans voorhanden is. De indicatoren en de tools om die indicatoren te meten zullen verbeteren, en bedrijven zullen hun rapporteringsprocessen blijven verfijnen. Gevolg? Het wordt steeds ingewikkelder om de performantie van bedrijven onderling te vergelijken en het verband te zien tussen de financiële en niet-financiële gegevens. Om dat te vermijden, moeten beleidsmakers twee stappen zetten. Ten eerste moeten ze IR verplicht maken, ten tweede moeten ze de ontwikkeling van een verplichte standaard of referentiegids begeleiden. Dat vindt ook Xavier Dekeuleneer: Een standaard ontbreekt om bedrijven te begeleiden bij de uitwerking van een heldere, pertinente en vergelijkbare IR. Zo n standaard moet een gemeenschappelijke basis bieden, maar moet ook richtlijnen per sector omvatten. Terwijl Zuid-Afrika en Brazilië al een verplichte standaardisering hebben, werd in Europa slechts recentelijk de eerste stap gezet: op 15 april werd in het Europees Parlement namelijk de richtlijn over de publicatie van extra-financiële informatie aangenomen. Deze richtlijn heeft een directe impact op ongeveer grote bedrijven en groepen in de Europese Unie. De richtlijn laat ondernemingen een grote flexibiliteit bij het selecteren en presenteren van de relevante informatie. Er blijft dan ook nog een hele weg af te leggen voor we komen tot een verplichte, uniforme IR. Bij het zoeken naar regels en normen voor het stroomlijnen van IR, is de kernvraag: hebben we algemene normen nodig, of is er nood aan sectorspecifieke normering? Het voordeel van algemene normen? Ze zijn toepasbaar in alle omstandigheden, zodat de prestaties van de ondernemingen onderling vergeleken kunnen worden, over sectorgrenzen heen. Maar wat er sociaal of qua milieu op het spel staat, verschilt erg van sector tot sector. Bij financiële informatie is het eenvoudig: met boekhoudkundige regels en normen kunnen we de inkomsten en winsten over sectorgrenzen heen vergelijken. Bij extra-financiële rapporten ligt dat moeilijker: zo vormt de CO 2 -uitstoot een grote uitdaging voor de energie- en de chemiesector, terwijl de impact van milieufactoren voor bijvoorbeeld de bankensector marginaal is. Voor banken zullen sociale risico s van het personeelsbeleid dan weer veel meer impact hebben. Uiteraard kan een gedeelte van de normen gemeenschappelijk zijn. Maar we pleiten dan ook voor een aanvulling met sectorspecifieke normen. Gelukkig is dit de weg die ook door het Global Reporting Initiative ingeslagen is. Sofie Van Hoof Christoph Vanderstricht vennoot EY Specialist Business Advisory Services expertise: cleantech & sustainability services Eric Dierckx senior manager EY Assurance expertise: cleantech & sustainability services

14 14 CONSOLIDATIE BIJLAGE i.s.m. EY G E CO N S O L I D E E R D E F I N A N C I Ë L E R A P P O R T E R I N G Consolidatie: pro s en contra s De nood aan consolidatie vindt zijn oorsprong niet alleen in wettelijke bepalingen. Ook vanuit bedrijfseconomisch en fiscaal perspectief groeit de vraag naar geconsolideerde financiële rapportering. Hoe groot is de druk om te consolideren in het Belgische economische landschap? Consolidatie is een boekhoudtechniek waarbij balans en resultaten van verbonden ondernemingen samen gerapporteerd worden alsof ze één entiteit vormen. Dat geeft een juister economisch beeld weer van de groep. Daarnaast kan de nood aan consolidatie ook fiscaal geïnspireerd zijn. In België kennen we op het vlak van directe belastingen op dit moment nog een systeem van fiscale deconsolidatie. Elke vennootschap wordt daarbij afzonderlijk belast. In een internationale context bekeken, wordt dit model echter als verouderd beschouwd en als ongunstig voor het concurrentievermogen van Belgische ondernemingen. Het stelsel van fiscale deconsolidatie komt dan ook meer en meer onder druk te staan. De consolidatiebepalingen worden gedefinieerd in het Wetboek van Vennootschappen en in het Koninklijk Besluit van 30 januari De bepalingen met betrekking tot de opmaak van een geconsolideerde jaarrekening en Neerlegging geconsolideerde jaarrekening Jaar Aantal ondernemingen Belgian GAAP IFRS Beursgenoteerd AANTAL ONDERNEMINGEN JAAR Aantal ondernemingen Belgian GAAP IFRS Beursgenoteerd Shutterstock Bron: Nationale Bank van België - Balanscentrale

15 BIJLAGE i.s.m. EY CONSOLIDATIE 15 Vrijstelling van verplichting tot consolidatie jaarverslag zijn van toepassing op ondernemingen die, alleen of gezamenlijk, een of meer dochterondernemingen controleren. Controle wordt gedefinieerd als het uitoefenen van een beslissende invloed op de oriëntatie van het beleid of op de aanstelling van de meerderheid van bestuurders of zaakvoerders. Belgian GAAP versus IFRS Sinds 1 januari 2005 zijn Belgische beursgenoteerde vennootschappen, banken, financiële instellingen en openbare vastgoed-bevaks verplicht hun geconsolideerde jaar rekening op te stellen volgens de internationale boekhoudstandaard IFRS. Andere ondernemingen kunnen hun geconsolideerde jaarrekening opstellen en neerleggen in Belgian GAAP (Generally Accepted Accounting Principles), IFRS of andere boekhoudstandaarden, conform geldende wetgeving. In 2013 werden er slechts geconsolideerde jaarrekeningen neergelegd in België. 58 procent daarvan gebruikte Belgian GAAP, 27 procent IFRS. Voor de overige 15 procent werden andere standaarden gebruikt. Ondanks het relatief beperkt aantal geconsolideerde jaarrekeningen dat in België wordt opgesteld en openbaar gemaakt, blijkt de toepassing van consolidatie toch groter te zijn dan wettelijk wordt opgelegd. Er zijn met andere woorden een aantal ondernemingen die vrijwillig de keuze maken voor consolidatie. Daarnaast dienen consolidatietechnieken ook toegepast te worden op een aantal andere wetgevende en fiscale bepalingen, die buiten het hoofdstuk van de geconsolideerde jaarrekening vallen. Bepaling grootte ondernemingen Het onderscheid tussen grote en kleine vennootschappen is in België cruciaal op het vlak van vennootschaps wetgeving en fiscaliteit. Denk aan thema s als de jaarrekening, de publicatie van het jaarverslag, de benoeming van een commissaris, het tarief van de notionele intrestaftrek, afschrijvingen, investeringsaftrek, roerende voorheffing enz. De criteria voor grote en kleine ondernemingen worden bepaald door Artikel 15 van het Wetboek van Vennootschappen op basis van jaaromzet, balanstotaal en personeelsbestand. Indien verschillende vennootschappen verbonden zijn, dan worden de criteria inzake omzet en balanstotaal berekend op geconsolideerde basis; voor de bepaling van het personeelsbestand wordt het aantal werknemers opgeteld dat door elk van de be- Niet alle ondernemingen die dochterondernemingen controleren zijn gehouden aan de consolidatieverplichting. Het merendeel van de Belgische groepsvennootschappen kan zich op een vrijstelling beroepen. 1. Een vrijstelling kan worden toegestaan aan vennootschappen die deel uitmaken van een kleine groep. De grootte van een groep vennootschappen wordt gedefinieerd door criteria in verband met balanstotaal, omzet en personeelsbestand. Om te weten of een groep beantwoordt aan de criteria, moeten de criteria berekend worden op geconsolideerde basis. U moet dus eerst consolideren om te weten of u van de vrijstelling gebruik kunt maken. 2. Ook in het geval van subconsolidatie kan er vrijstelling verleend worden: moedervennootschappen die zelf dochtervennootschap zijn. Artikel 113 van het Wetboek van Vennootschappen somt de voorwaarden op die van toepassing zijn om aanspraak te maken op deze vrijstelling. 3. Ook een moedervennootschap met alleen maar dochterondernemingen die, individueel en tezamen, slechts van te verwaarlozen betekenis zijn, kan worden vrijgesteld. Criteria daarvoor zijn het geconsolideerd vermogen, de geconsolideerde financiële positie en het geconsolideerd resultaat. Maar deze vrijstellingen zijn niet van toepassing als een van de vennootschappen beursgenoteerd is, of als de geconsolideerde jaarrekening aan de ondernemingsraad moet worden verstrekt of aan een overheid of rechter in geval van verzoek voor eigen kennisneming. Onder - nemingen blijken vaker gebruik te maken van consolidatie dan strikt wettelijk verplicht is. trokken verbonden vennootschappen jaarlijks gemiddeld wordt tewerkgesteld. Financiële rapportering en waardebepaling Tal van ondernemingen hebben een kerstboomstructuur: het aanhouden van participaties in andere ondernemingen. Daardoor groeit vaak de behoefte aan een totaalbeeld betreffende activa en passiva en aan het presenteren van een resultatenrekening op geconsolideerde basis. Dat kan een reden zijn om vrijwillig voor consolidatie te kiezen, zelfs als daar geen wettelijke noodzaak toe bestaat. Financiële rapportering die gebaseerd is op geconsolideerde cijfers, verschaft aandeelhouders en andere stakeholders een duidelijker en meer objectief inzicht in groepsstructuur en waarde. Geconsolideerde financiële rapporteringen zijn dan ook vaak broodnodig om het vennootschapsbeleid te ondersteunen. Ondanks de nood aan financieel geconsolideerde cijfers, blijkt het opstellen ervan niet altijd even vanzelfsprekend. Pijnpunten bij het consolidatieproces zijn vooral het gebrek aan (interne) consolidatiekennis, een inefficiënt afstemmingsproces tussen de verschillende groepsondernemingen of een gebrekkige automatisering op het vlak van consolidatieboekingen. Indien uw onderneming behoort tot een groep van vennootschappen, bent u maar beter op de hoogte van alle ins en outs met betrekking tot consolidatietechnieken. De materie is complex, maar het belang en de toepassing van consolidatie nemen met rasse schreden toe. Mieke Uytdenhouwen senior manager EY Accountants expertise: accountancy & fiscaliteit, consolidatie en financiële rapportering

16

Optimaliseren afsluiten rapportage proces: juist nu!

Optimaliseren afsluiten rapportage proces: juist nu! 18 Optimaliseren afsluiten rapportage proces: juist nu! Belang van snelle en betrouwbare informatie groter dan ooit Drs. Wim Kouwenhoven en drs. Maarten van Delft Westerhof Drs. W.P. Kouwenhoven is manager

Nadere informatie

managing people meeting aspirations Natuurlijke groei

managing people meeting aspirations Natuurlijke groei managing people meeting aspirations Natuurlijke groei geloof Wij hebben een gemeenschappelijke visie pagina - managing people, meeting aspirations Vandaag verhoogt CPM de prestaties op elk niveau van uw

Nadere informatie

VZW en financiële rapportering

VZW en financiële rapportering VZW en financiële rapportering Wim Van De Walle 1 (c) 2013 Baker Tilly Belgium Thematiek Behoefte aan degelijke, transparante, coherente en betrouwbare beleids-en beheersrapportering Toezien dat rapportering

Nadere informatie

Whitepaper. Online samenwerken: meer transparantie en efficiency geeft accountant extra ruimte voor advies

Whitepaper. Online samenwerken: meer transparantie en efficiency geeft accountant extra ruimte voor advies Whitepaper Online samenwerken: meer transparantie en efficiency geeft accountant extra ruimte voor advies Een whitepaper van UNIT4 Accountancy 2013 Inleiding Accountantskantoren leveren vandaag de dag

Nadere informatie

Curriculum Vitae. Interim Business Controller Plant Controller WO BE

Curriculum Vitae. Interim Business Controller Plant Controller WO BE Curriculum Vitae Interim Business Controller Plant Controller WO BE Delfin Finance Contactpersoon: Mark Simons Telefoonnummer: +31 (6) - 52 37 67 75 E-mail: m.simons@delfin.eu Algemeen Kandidaatnummer

Nadere informatie

Exact Synergy Enterprise. Krachtiger Financieel Management

Exact Synergy Enterprise. Krachtiger Financieel Management Exact Synergy Enterprise Krachtiger Financieel Management 1 Inleiding Waar gaat het om? Makkelijke vragen zijn vaak het moeilijkst te beantwoorden. Als het hectische tijden zijn, moet u soms veel beslissingen

Nadere informatie

Opmaken en neerleggen van de geconsolideerde jaarrekening en het geconsolideerde jaarverslag

Opmaken en neerleggen van de geconsolideerde jaarrekening en het geconsolideerde jaarverslag Departement Micro-economische informatie Dienst Balanscentrale de Berlaimontlaan 14 - BE-1000 Brussel tel. 02 221 30 01 - fax 02 221 32 66 e-mail: balanscentrale@nbb.be - website: www.nbb.be BTW BE 0203.201.340

Nadere informatie

Grote vennootschappen wat zijn de gevolgen

Grote vennootschappen wat zijn de gevolgen Grote vennootschappen wat zijn de gevolgen Inhoudsopgave Sociaal... Fiscaal... Het onderscheid tussen kleine en grote vennootschappen wordt gemaakt op basis... De fiscale voordelen van een kleine vennootschappen

Nadere informatie

Opmaken en neerleggen van de geconsolideerde jaarrekening en het geconsolideerde jaarverslag

Opmaken en neerleggen van de geconsolideerde jaarrekening en het geconsolideerde jaarverslag Departement Micro-economische informatie Dienst Balanscentrale de Berlaimontlaan 14 - BE-1000 Brussel tel. 02 221 30 01 - fax 02 221 32 66 e-mail: balanscentrale@nbb.be - website: www.nbb.be BTW BE 0203.201.340

Nadere informatie

Haal het beste uit uw gegevens met geïntegreerde Business Intelligence

Haal het beste uit uw gegevens met geïntegreerde Business Intelligence Exact Insights powered by QlikView Haal het beste uit uw gegevens met geïntegreerde Business Intelligence Met Exact Insights zet u grote hoeveelheden data moeiteloos om in organisatiebrede KPI s en trends.

Nadere informatie

NIEUW! Transactional Color Printing. Een businessoplossing van Speos, filiaal van De Post

NIEUW! Transactional Color Printing. Een businessoplossing van Speos, filiaal van De Post NIEUW! Transactional Color Printing Een businessoplossing van Speos, filiaal van De Post De laatste jaren is de relatie tussen bedrijven en hun klanten geëvolueerd. Consumenten hebben nu sneller toegang

Nadere informatie

SNEL & EENVOUDIG CONSOLIDEREN MET EXACT CONSOLIDATION. Powered by LucaNet

SNEL & EENVOUDIG CONSOLIDEREN MET EXACT CONSOLIDATION. Powered by LucaNet SNEL & EENVOUDIG CONSOLIDEREN MET EXACT CONSOLIDATION Powered by LucaNet Astrid van den Oever Henk Schobben Sander van Triet Agenda Uitdagingen & Behoeften Samenwerking voor het beste resultaat Exact Consolidation

Nadere informatie

CASE STUDY JOANKNECHT & VAN ZELST DENKT VOORUIT

CASE STUDY JOANKNECHT & VAN ZELST DENKT VOORUIT Exact Online CASE STUDY JOANKNECHT & VAN ZELST DENKT VOORUIT www.exactonline.nl 2 EXACT ONLINE CASE STUDY ACCOUNTANCY GROEI DOOR PROACTIEF ADVIES Het gaat goed bij Joanknecht & Van Zelst: dit Eindhovens

Nadere informatie

Aantal financials dat actief een andere functie zoekt bijna verdubbeld

Aantal financials dat actief een andere functie zoekt bijna verdubbeld Persbericht Yacht, 23 februari 2010 Aantal financials dat actief een andere functie zoekt bijna verdubbeld Trends en ontwikkelingen op de financiële arbeidsmarkt Door: mr.drs. E. Kolthof, Yacht, Competence

Nadere informatie

Samenvatting Flanders DC studie Internationalisatie van KMO s

Samenvatting Flanders DC studie Internationalisatie van KMO s Samenvatting Flanders DC studie Internationalisatie van KMO s In een globaliserende economie moeten regio s en ondernemingen internationaal concurreren. Internationalisatie draagt bij tot de economische

Nadere informatie

FINANCIËLE ANALYSE EN RATIO S

FINANCIËLE ANALYSE EN RATIO S FINANCIËLE ANALYSE EN RATIO S 1 CONTACT PARMENTIER GUY MGI BVBA Valkenlaan 31 2900 Schoten Tel: 03/685.40.07 Mail: guy@parmrev.be Guy Parmentier Bedrijfsrevisor Executive professor University of Antwerp

Nadere informatie

Kortom, van visie naar werkelijkheid!

Kortom, van visie naar werkelijkheid! Wie zijn wij Scopeworks is een internationaal bureau wat zich richt op executive search, interim management en consulting. Ons kantoor is gevestigd in Nederland en vanuit hier worden onze diensten wereldwijd

Nadere informatie

(Euronext Brussel) Emakina Group : 50% groei van de semesteriële verkoop

(Euronext Brussel) Emakina Group : 50% groei van de semesteriële verkoop FOR IMMEDIATE RELEASE (Euronext Brussel) Emakina Group : 50% groei van de semesteriële verkoop BRUSSEL, 25 SEPTEMBER 2007 Emakina Group publiceert vandaag de resultaten voor het eerste semester van 2007.

Nadere informatie

Registratie Data Verslaglegging

Registratie Data Verslaglegging Registratie Data Verslaglegging Registratie Controleren en corrigeren Carerix helpt organisaties in het proces van recruitment en detachering. De applicatie voorziet op een eenvoudige wijze in de registratie

Nadere informatie

Versterk uw focus op vastgoed met ICT

Versterk uw focus op vastgoed met ICT Versterk uw focus op vastgoed met ICT Johan André de la Porte Real Estate IT September 2012 Voorwoord De wereld van het vastgoed staat onder druk en verandert in hoog tempo. Uit onderzoek dat in samenwerking

Nadere informatie

Externe financiële verslaggeving

Externe financiële verslaggeving Externe financiële verslaggeving Diete Haesendonckx Hfst 1: Inleidende beschouwingen 1. Analyse van de jaarrekening (JR) Tijdens het jaar è boekhouding(registreren van handelsgebeurtenissen) Einde van

Nadere informatie

Functiebeschrijving: Directeur audit

Functiebeschrijving: Directeur audit Functiebeschrijving: Directeur audit Functiefamilie Controle en audit functies Voor akkoord Naam leidinggevende Datum + handtekening Naam functiehouder Datum + Handtekening 1. Context van de functie 1.1.

Nadere informatie

ernationale - Advocaten gespecialiseerd in sociaal recht - Dis Individueel arbeidsrecht - Collectieve arbeidsrelaties - Alternatief loon en

ernationale - Advocaten gespecialiseerd in sociaal recht - Dis Individueel arbeidsrecht - Collectieve arbeidsrelaties - Alternatief loon en ernationale - Advocaten gespecialiseerd in sociaal recht - Dis Individueel arbeidsrecht - Collectieve arbeidsrelaties - Alternatief loon en fiscaliteit - Herstructureringen en overgang van ondernemingen

Nadere informatie

E-Newsletter Een Econocom newsletter met focus op leasing

E-Newsletter Een Econocom newsletter met focus op leasing in dit nummer Een Econocom newsletter met focus op leasing Nr 2 Operationele lease is altijd dan zelf kopen Een Econocom newsletter met focus op leasing In dit nummer Nr 2 sluiten 03 Inleiding 04 Verborgen

Nadere informatie

Curriculum Vitae. Interim (Project) Controller WO BE RC

Curriculum Vitae. Interim (Project) Controller WO BE RC Curriculum Vitae Interim (Project) Controller WO BE RC Delfin Finance Contactpersoon: Mark Simons Telefoonnummer: 06-52376775 E- mail: m.simons@delfin.eu Algemeen Kandidaatnummer K164 Aantal jaren ervaring

Nadere informatie

Whitepaper: Consolidatie met spreadsheet versus consolidatiesoftware

Whitepaper: Consolidatie met spreadsheet versus consolidatiesoftware Whitepaper: Consolidatie met spreadsheet versus consolidatiesoftware Ik realiseer mijn consolidatie momenteel in een spreadsheet. Wanneer is het noodzakelijk om te investeren in consolidatiesoftware? Het

Nadere informatie

Alternatieve financiële prestatie-indicatoren. Toezicht Kwaliteit Accountantscontrole & Verslaggeving

Alternatieve financiële prestatie-indicatoren. Toezicht Kwaliteit Accountantscontrole & Verslaggeving Alternatieve financiële prestatie-indicatoren Toezicht Kwaliteit Accountantscontrole & Verslaggeving April 2014 Inhoudsopgave 1 Conclusie en samenvatting 4 2 Doelstellingen, onderzoeksopzet en definiëring

Nadere informatie

Factview software. innovatieve financiële rapportages. Planning Company financieel en strategisch bedrijfsadvies en informatie

Factview software. innovatieve financiële rapportages. Planning Company financieel en strategisch bedrijfsadvies en informatie v.01 Factview software innovatieve financiële rapportages Planning Company financieel en strategisch bedrijfsadvies en informatie Planning Company is een innovatieve advies organisatie en leverancier van

Nadere informatie

Pascal De Splenter. Masterclass Corporate Finance, Vlerick Master TEW Postgraduaat Fiscaliteit. Contact: GSM 0475/75.58.27 Email pascal.des@skynet.

Pascal De Splenter. Masterclass Corporate Finance, Vlerick Master TEW Postgraduaat Fiscaliteit. Contact: GSM 0475/75.58.27 Email pascal.des@skynet. Pascal De Splenter Masterclass Corporate Finance, Vlerick Master TEW Postgraduaat Fiscaliteit Contact: GSM 0475/75.58.27 Email pascal.des@skynet.be 1 12 jaar ervaring als Financieel Directeur (o.a. bij

Nadere informatie

Voor betrouwbare, realtime en eenvoudig toegankelijke informatie voor al uw stakeholders

Voor betrouwbare, realtime en eenvoudig toegankelijke informatie voor al uw stakeholders PLANON MANAGEMENTinformatie Voor betrouwbare, realtime en eenvoudig toegankelijke informatie voor al uw stakeholders Planons managementinformatieoplossing bevat onder andere: Planon Report Generator Planon

Nadere informatie

Fast Close Manager Factsheet versie 2016

Fast Close Manager Factsheet versie 2016 Fast Close Manager Factsheet versie 2016 Procesbeheer voor alle financiële processen inclusief elektronisch balansdossier FastCloseManager is gemaakt voor financials die hun processen op een eenvoudige

Nadere informatie

met Minder in een dynamische markt

met Minder in een dynamische markt Meer met Minder in een dynamische markt TUSSEN OPTIMALISEREN & MAXIMALISEREN VAN RENDEMENT bij woningcorporatie de Alliantie 19 september 2007 Okura Hotel te Amsterdam drs A. Pureveen RA CFO de Alliantie

Nadere informatie

Thenergo levert sterke groei en stijgende recurrente EBITDA marge in eerste half jaar 2008

Thenergo levert sterke groei en stijgende recurrente EBITDA marge in eerste half jaar 2008 PERSBERICHT Thenergo levert sterke groei en stijgende recurrente EBITDA marge in eerste half jaar 2008 28 augustus 2008 18u00 CET Gereguleerde informatie Antwerpen Thenergo (Euronext Brussels: THEB en

Nadere informatie

HOE EEN BEDRIJF 180 GRADEN DRAAIT

HOE EEN BEDRIJF 180 GRADEN DRAAIT Exact Online CASE STUDY HOE EEN BEDRIJF 180 GRADEN DRAAIT www.exactonline.nl 2 EXACT ONLINE CASE STUDY ACCOUNTANCY HOE TENSING BINNEN 1 JAAR 180 GRADEN DRAAIDE Tensing, een mobility en Geo- ICT software

Nadere informatie

HANDBOEK BOEKHOUDEN CONSOLIDATIE TWEEDE EDITIE

HANDBOEK BOEKHOUDEN CONSOLIDATIE TWEEDE EDITIE HANDBOEK BOEKHOUDEN CONSOLIDATIE TWEEDE EDITIE HANDBOEK BOEKHOUDEN CONSOLIDATIE Em. Prof. dr. Erik De Lembre Lic. Sadi Podevijn Tweede editie Antwerpen Cambridge Handboek Boekhouden. Consolidatie. Tweede

Nadere informatie

Participatieregelingen: beloning of investering?

Participatieregelingen: beloning of investering? Participatieregelingen: beloning of investering? Participatieregelingen zijn een veel voorkomend instrument om management te binden en te belonen, zowel in corporate- als privateequity-omgevingen. Ondernemingen

Nadere informatie

Met deze beknopte samenvatting proberen wij enkele van de grootste verschillen en essentieelste kenmerken van beide landen weer te geven.

Met deze beknopte samenvatting proberen wij enkele van de grootste verschillen en essentieelste kenmerken van beide landen weer te geven. BELGIË NEDERLAND EEN WERELD VAN VERSCHIL Ondanks het feit dat België en Nederland buren zijn, nagenoeg dezelfde taal wordt gesproken en ze economisch zeer sterk verbonden zijn is er op boekhoudkundig,

Nadere informatie

BluefieldFinance Samenvatting Quickscan Administratieve Processen Light Version

BluefieldFinance Samenvatting Quickscan Administratieve Processen Light Version BluefieldFinance Samenvatting Quickscan Administratieve Processen Light Version Introductie Quickscan De financiële organisatie moet, net zo als alle andere ondersteunende diensten, volledig gericht zijn

Nadere informatie

Waarom deelnemen aan een ICT project voor KMO s? Business aliniëren met ICT. Chris Block 5/3/12

Waarom deelnemen aan een ICT project voor KMO s? Business aliniëren met ICT. Chris Block 5/3/12 Waarom deelnemen aan een ICT project voor KMO s? Business aliniëren met ICT Chris Block 5/3/12 De KMO heeft veel vraagtekens over ICT Onze informatica is onvoldoende aangepast aan onze bedrijfsvoering

Nadere informatie

SAP Customer Success Story Productie BTL Plastics. SAP in combinatie met PPS One bleek het meest geschikte ERPpakket

SAP Customer Success Story Productie BTL Plastics. SAP in combinatie met PPS One bleek het meest geschikte ERPpakket SAP in combinatie met PPS One bleek het meest geschikte ERPpakket Bedrijf BTL Plastics Sector Productie Producten en diensten Kunststofonderdelen voor industriële voertuigen en machines Website www.btlplastics.com

Nadere informatie

ondernemers B&R Bouwgroep Een buitenbeentje in de traditionele bouwwereld

ondernemers B&R Bouwgroep Een buitenbeentje in de traditionele bouwwereld Voka Kamer van Koophandel Kempen maandelijks magazine jaargang 29 nr 4 april 2014 B&R Bouwgroep Een buitenbeentje in de traditionele bouwwereld Verschijnt maandelijks (niet in juli en augustus) P. 309988

Nadere informatie

research manager wij maken kwaliteit in de zorg meetbaar

research manager wij maken kwaliteit in de zorg meetbaar research manager wij maken kwaliteit in de zorg meetbaar research manager is een product van: Cloud9 Software B.V. www.cloud9software.nl wij maken kwaliteit in de zorg meetbaar U kunt via onderstaande

Nadere informatie

BluefieldFinance. BluefieldFinance. Toegevoegde waarde vanuit inhoud

BluefieldFinance. BluefieldFinance. Toegevoegde waarde vanuit inhoud Toegevoegde waarde vanuit inhoud De Organisatie 1 De Organisatie Bluefield Finance is als onderdeel van Bluefield Partners in 2007 opgericht door 2 ervaren financials met een uitgebreide expertise in business-

Nadere informatie

www.econocom.com Optimaliseer het gebruik van uw IT en Telecom infrastructuur

www.econocom.com Optimaliseer het gebruik van uw IT en Telecom infrastructuur www.econocom.com Optimaliseer het gebruik van uw IT en Telecom infrastructuur Efficiëntie Meegaan met de tijd Mobiliteit De markt verandert evenals onze manier van werken. Het leven wordt mobieler en we

Nadere informatie

Gevolgen voor de werkgelegenheid

Gevolgen voor de werkgelegenheid KRACHTIG ADVISEREN BIJ FUSIES EN OVERNAMES Met een divers team van organisatieadviseurs ondersteunen we ondernemingsraden bij het beoordelen van voorgenomen verkoop, fusies en overnames van bedrijven.

Nadere informatie

TETRALERT - ONDERNEMING VOORSTEL TOT HERZIENING VAN DE RICHTLIJN AANDEELHOUDERSRECHTEN

TETRALERT - ONDERNEMING VOORSTEL TOT HERZIENING VAN DE RICHTLIJN AANDEELHOUDERSRECHTEN TETRALERT - ONDERNEMING VOORSTEL TOT HERZIENING VAN DE RICHTLIJN AANDEELHOUDERSRECHTEN 1. Inleiding Op 9 april 2014 maakte de Europese Commissie aan het Europees Parlement een voorstel van richtlijn over

Nadere informatie

Gain Automation Technology Specialist in technische en industriële automatisering

Gain Automation Technology Specialist in technische en industriële automatisering Gain Automation Technology Specialist in technische en industriële automatisering Inleiding Ontwikkeling KPI-dashboard Voorbeelden Samenvatting Even voorstellen Paul Janssen: Senior Technical Consultant

Nadere informatie

Application Services. Alles onder één dak: functioneel applicatiebeheer, applicatieontwikkeling en testdiensten

Application Services. Alles onder één dak: functioneel applicatiebeheer, applicatieontwikkeling en testdiensten Application Services Alles onder één dak: functioneel applicatiebeheer, applicatieontwikkeling en testdiensten Application Services van KPN Afdelingen smelten samen, markten verschuiven, klanten willen

Nadere informatie

ING, partner van familiale ondernemers

ING, partner van familiale ondernemers ING, partner van familiale ondernemers Familiebedrijven, de motor van de economie Leidt u een familiebedrijf? Familiebedrijven professionaliseren In België vertegenwoordigen familiebedrijven maar liefst

Nadere informatie

INHOUD AUTEURSLIJST 3 WOORD VOORAF 15. AFDELING 1 De jaarrekening opstellen 17

INHOUD AUTEURSLIJST 3 WOORD VOORAF 15. AFDELING 1 De jaarrekening opstellen 17 INHOUD AUTEURSLIJST 3 WOORD VOORAF 15 AFDELING 1 De jaarrekening opstellen 17 1. Algemene principes 17 1.1. Evolutie 17 1.2. Het principe van de secties 17 1.3. De omschrijving van bepaalde rubrieken 18

Nadere informatie

Strategische Issues in Dienstverlening

Strategische Issues in Dienstverlening Strategische Issues in Dienstverlening Strategisch omgaan met maatschappelijke issues Elke organisatie heeft issues. Een definitie van de term issue is: een verschil tussen de verwachting van concrete

Nadere informatie

Ontdek de mogelijkheden

Ontdek de mogelijkheden Business Intelligence Ontdek de mogelijkheden Drs.Roel Haverland An apple a day.. Page 3 Hoe vertaalt dit zich naar u? Page 5 Hoe vertaalt dit zich naar u? Winst Page 6 Hoe de winst te verhogen? Winst

Nadere informatie

Social Key Performance Indicators en meetbare resultaten Door: Rob van den Brink

Social Key Performance Indicators en meetbare resultaten Door: Rob van den Brink Social Key Performance Indicators en meetbare resultaten Door: Rob van den Brink Wat is de ROI van sociale media? Dat is misschien wel de meest gestelde vraag in zakelijke media het afgelopen jaar. Er

Nadere informatie

Open vragen 1. Wat zijn stakeholders van een onderneming?

Open vragen 1. Wat zijn stakeholders van een onderneming? Vragen hoofdstuk 8: Externe verslaggeving Open vragen 1. Wat zijn stakeholders van een onderneming? Externe verslaggeving is, zoals de naam al aangeeft, gericht op het verschaffen van informatie aan partijen

Nadere informatie

The Road to Working Capital Excellence. Werken aan structurele verbeteringen door het tussen de oren krijgen van werkkapitaal

The Road to Working Capital Excellence. Werken aan structurele verbeteringen door het tussen de oren krijgen van werkkapitaal The Road to Working Capital Excellence Werken aan structurele verbeteringen door het tussen de oren krijgen van werkkapitaal The road to Working Capital Excellence Vraag Aanpak Toepassing Resultaat Quick

Nadere informatie

Financial accounting:

Financial accounting: Financial accounting: COVENANT SHIELD FINANCIËLE RATIO S, VALUTAKOERSEN, BOEKHOUDKUNDIGE REALITEIT EN BANCAIRE PRODUCTEN 14 MCA: maart 2009, nummer 2 Mark Grenier: beeld Elke onderneming met internationale

Nadere informatie

D&B Connect. Het maatwerk procesplatform in SAP voor de beoordeling van uw zakenpartners

D&B Connect. Het maatwerk procesplatform in SAP voor de beoordeling van uw zakenpartners Het maatwerk procesplatform in SAP voor de beoordeling van uw zakenpartners Snelle en betrouwbare beslissingsprocessen in SAP D&B Connect is een geïntegreerd procesmanagementplatform voor SAP. Met dit

Nadere informatie

Bedrijfsprofiel. Constant Jurgens

Bedrijfsprofiel. Constant Jurgens Bedrijfsprofiel Het succes van een bedrijf wordt gecreëerd door de mensen die er werken. Hun ideeën, motivatie en vaardigheden, hun normen en waarden, maar ook hun persoonlijkheden zijn de belangrijkste

Nadere informatie

Evo Evolutionary Project Management. Een introductie. Algemene informatie voor medewerkers van SYSQA B.V.

Evo Evolutionary Project Management. Een introductie. Algemene informatie voor medewerkers van SYSQA B.V. Evo Evolutionary Project Management Een introductie Algemene informatie voor medewerkers van SYSQA B.V. Organisatie SYSQA B.V. Pagina 2 van 10 Inhoudsopgave 1. INLEIDING... 3 2. EVO... 4 3. FASERING...

Nadere informatie

VEP Studiedag 2009: Plaats en rol van indicatoren bij beleidsnota s, beheersovereenkomsten en convenanten. Gelijkenissen en verschillen.

VEP Studiedag 2009: Plaats en rol van indicatoren bij beleidsnota s, beheersovereenkomsten en convenanten. Gelijkenissen en verschillen. VEP Studiedag 2009: Plaats en rol van indicatoren bij beleidsnota s, beheersovereenkomsten en convenanten. Gelijkenissen en verschillen. In welk breder verhaal passen de indicatoren waarmee jullie werken?

Nadere informatie

WERKGROEP. comply or explain PRACTICALIA. Datum: 30 november 2015. EY, De Kleetlaan 2, 1831 Diegem. Nederlands en Frans

WERKGROEP. comply or explain PRACTICALIA. Datum: 30 november 2015. EY, De Kleetlaan 2, 1831 Diegem. Nederlands en Frans WERKGROEP comply or explain PRACTICALIA Datum: 30 november 2015 Locatie: Timing: Taal: EY, De Kleetlaan 2, 1831 Diegem 14u00 17u00 Nederlands en Frans DOELSTELLING Het finale doel is om betere inzichten

Nadere informatie

2012 Maximizer Software Inc.

2012 Maximizer Software Inc. Tijd voor en CRM optimalisatie? 3 Regelmatige controles Elke organisatie heeft zijn eigen specifieke kenmerken... Structuur van de afdelingen Plannen van het account-management Verkoopmethodologieën Bestaande

Nadere informatie

Tax shelter voor startende ondernemingen

Tax shelter voor startende ondernemingen Newsflash Tax shelter voor startende ondernemingen Via de tax shelter wil de Federale overheid natuurlijke personen fiscaal aanmoedigen om risicokapitaal te verschaffen aan startende ondernemingen binnen

Nadere informatie

enabling your ambition

enabling your ambition Ctac: enabling your ambition Ambities helpen realiseren Als ondernemer of organisatie heeft u plannen voor de toekomst: groeien, een nog efficiënter bedrijfsvoering realiseren of nieuwe producten of diensten

Nadere informatie

Een centrale Operations bridge met Service Level Management

Een centrale Operations bridge met Service Level Management HP Software: Apps meet Ops 2015 Een centrale Operations bridge met Service Level Management Marcel de Wit/ March 31 st, 2015 HP Software: Apps meet Ops 2015 Operations Bridge "A physical location where

Nadere informatie

Curriculum Vitae. Interim Finance Manager QC

Curriculum Vitae. Interim Finance Manager QC Curriculum Vitae Interim Finance Manager QC Delfin Finance Contactpersoon: Mark Simons Telefoonnummer: +31 (0)6 523 76 775 E-mail: m.simons@delfin.eu Algemeen Kandidaat Ervaring Samenvatting Opleidingen

Nadere informatie

STUDIEDAG De wereld verandert bent u er klaar voor? Bereid u voor op Continu Verbeteren

STUDIEDAG De wereld verandert bent u er klaar voor? Bereid u voor op Continu Verbeteren STUDIEDAG De wereld verandert bent u er klaar voor? Bereid u voor op Continu Verbeteren Bereid u voor op Continu Verbeteren VERANDERING effect op PROCESSEN Verandering...steeds sneller en dat geldt ook

Nadere informatie

De Drievoudige Bottom Line, een noodzakelijke economische innovatie

De Drievoudige Bottom Line, een noodzakelijke economische innovatie De Drievoudige Bottom Line, een noodzakelijke economische innovatie Feike Sijbesma, CEO Royal DSM In de loop der tijd is het effect van bedrijven op de maatschappij enorm veranderd. Vijftig tot honderd

Nadere informatie

Masterclass. De financiële functie in beweging. Eindhoven Philibert Chavanu 25 juni 2012

Masterclass. De financiële functie in beweging. Eindhoven Philibert Chavanu 25 juni 2012 Masterclass De financiële functie in beweging Eindhoven Philibert Chavanu 25 juni 2012 Agenda 1. Even voorstellen 2. Introductie Heijmans NV 3. Veranderende omstandigheden 4. Financiële functie in beweging

Nadere informatie

Mobility....sleutel tot actueel voorraadbeheer en meer efficiency. Whitepaper

Mobility....sleutel tot actueel voorraadbeheer en meer efficiency. Whitepaper Mobility...sleutel tot actueel voorraadbeheer en meer efficiency Whitepaper UNIT4 Software B.V., 2013 Mobiel ondernemen: altijd en overal toegang tot bedrijfsgegevens Door nieuwe toetreders en afzetmarkten

Nadere informatie

Curriculum Vitae. Interim Financial Controller Master Finance & Control

Curriculum Vitae. Interim Financial Controller Master Finance & Control Curriculum Vitae Interim Financial Controller Master Finance & Control Delfin Finance Contactpersoon: Mark Simons Telefoonnummer: +31 (0)6 523 76 775 E-mail: m.simons@delfin.eu Algemeen Kandidaat Ervaring

Nadere informatie

Visma.net Financieel. Zaken doen in de cloud

Visma.net Financieel. Zaken doen in de cloud Visma.net Financieel Zaken doen in de cloud Zaken doen in de cloud Visma.net Financieel is de nieuwe totaaloplossing van Visma in de cloud voor financieel management. Veilig werken in de cloud voor CFO

Nadere informatie

Data transformeren naar actiegerichte inzichten REPORTS ANALYTICS

Data transformeren naar actiegerichte inzichten REPORTS ANALYTICS Data transformeren naar actiegerichte inzichten REPORTS to ANALYTICS Voordelen Voor de Business professional Vanaf dag 1 heb je waardevolle inzichten die voor een jumpstart van uw business intelligence

Nadere informatie

Rapport Credit Management Software 2015-2016. Presentatie: Marcel Wiedenbrugge

Rapport Credit Management Software 2015-2016. Presentatie: Marcel Wiedenbrugge Rapport Credit Management Software 2015-2016 Presentatie: Marcel Wiedenbrugge Credit Expo, 5 november 2015 Agenda 1. Het rapport Credit Management Software 2. CMS. De huidige stand van zaken 3. Hoe ziet

Nadere informatie

MES geïntegreerd binnen ERP in productie is de sleutel tot betaalbare flexibiliteit

MES geïntegreerd binnen ERP in productie is de sleutel tot betaalbare flexibiliteit MES geïntegreerd binnen ERP in productie is de sleutel tot betaalbare flexibiliteit VRAAG: Hoe implementeer je betaalbare en uitvoerbare Real-time-business-optimized-flexibility in uw productiebedrijf?

Nadere informatie

ConQuaestor Summer Game Week

ConQuaestor Summer Game Week ConQuaestor Summer Game Week Glue It: lean management bij productiebedrijven Alles moet snel én alles moet goed. U heeft te maken met (toenemende) eisen en wensen van klanten op het gebied van kwaliteit,

Nadere informatie

FUNCTIEFAMILIE 1.3 Technisch specialist

FUNCTIEFAMILIE 1.3 Technisch specialist FUNCTIEFAMILIE 1.3 Technisch specialist Doel van de functiefamilie Vanuit de eigen technische specialisatie voorbereiden en opmaken van plannen, ontwerpen of studies en de uitvoering ervan opvolgen specialistische

Nadere informatie

Incore Solutions Learning By Doing

Incore Solutions Learning By Doing Incore Solutions Learning By Doing Incore Solutions Gestart in November 2007 Consultants zijn ervaren met bedrijfsprocessen en met Business Intelligence Alle expertise onder 1 dak voor een succesvolle

Nadere informatie

Boodschap uit Gent voor Biodiversiteit na 2010

Boodschap uit Gent voor Biodiversiteit na 2010 Boodschap uit Gent voor Biodiversiteit na 2010 Belgisch voorzitterschap van de Europese Unie: Conferentie over Biodiversiteit in een veranderende wereld 8-9 september 2010 Internationaal Conventiecentrum

Nadere informatie

Curriculum Vitae. Interim Specialist implementatie SSC. Interim Specialist implementatie SAP

Curriculum Vitae. Interim Specialist implementatie SSC. Interim Specialist implementatie SAP Curriculum Vitae Interim Specialist implementatie SSC Interim Specialist implementatie SAP Delfin Finance Contactpersoon: Mark Simons Telefoonnummer: +31 (0)6 523 76 775 E-mail: m.simons@delfin.eu Algemeen

Nadere informatie

Contouren van morgen. Proces van materialiteitsanalyse

Contouren van morgen. Proces van materialiteitsanalyse Contouren van morgen Proces van materialiteitsanalyse Definitie en context Definitie Wat is echt materieel voor een goed begrip van de waardecreatie door een onderneming? Te onderzoeken aan de hand van:

Nadere informatie

5 GOUDEN TIPS VOOR HELDER ONLINE PROJECTMANAGEMENT IN HET MKB

5 GOUDEN TIPS VOOR HELDER ONLINE PROJECTMANAGEMENT IN HET MKB 5 GOUDEN TIPS VOOR HELDER ONLINE PROJECTMANAGEMENT IN HET MKB VIJF GOUDEN TIPS VOOR HELDER ONLINE PROJECTMANAGEMENT IN HET MKB Inhoudsopgave Inhoudsopgave 2 Inleiding 3 Veranderingen in de markt 3 De vijf

Nadere informatie

Opzetten medewerker tevredenheid onderzoek

Opzetten medewerker tevredenheid onderzoek Opzetten medewerker tevredenheid onderzoek E: info@malvee.com T: +31 (0)76 7002012 Het opzetten en uitvoeren van een medewerker tevredenheid onderzoek is relatief eenvoudig zolang de te nemen stappen bekend

Nadere informatie

Uw eigen denken kan de oorzaak zijn van het probleem

Uw eigen denken kan de oorzaak zijn van het probleem Uw eigen denken kan de oorzaak zijn van het probleem Wat dienstverlenende organisaties kunnen leren van de manier waarop Toyota zijn auto s maakt. Wees bereid anders te denken Wij nodigen u uit om eens

Nadere informatie

Verder in Fusie & Overnames

Verder in Fusie & Overnames Verder in Fusie & Overnames (Mid size en familiebedrijven) Datum: december 2009 Plaats: Zeewolde Door: Triple Play Keynote speaker: Mr. Pieter J.H. Mensink MBA Verbonden door vertrouwen; groeien door samenhang

Nadere informatie

FUNCTIEFAMILIE 5.3 Projectmanagement

FUNCTIEFAMILIE 5.3 Projectmanagement Doel van de functiefamilie Leiden van projecten en/of deelprojecten de realisatie van de afgesproken projectdoelstellingen te garanderen. Context: In lijn met de overgekomen normen in termen van tijd,

Nadere informatie

Sage CRM. De complete oplossing voor KMO s en hun klantenrelatiebeheer. Duidelijkheid en efficiëntie, Altijd en overal!

Sage CRM. De complete oplossing voor KMO s en hun klantenrelatiebeheer. Duidelijkheid en efficiëntie, Altijd en overal! Sage CRM Duidelijkheid en efficiëntie, Altijd en overal! De complete oplossing voor KMO s en hun klantenrelatiebeheer Innovatie, gebruiksgemak en efficiëntie verenigd Living Your Business Sage CRM Eenvoud

Nadere informatie

Mamut Validis Jan de Wit, Channel Manager NL

Mamut Validis Jan de Wit, Channel Manager NL Mamut Validis Jan de Wit, Channel Manager NL 19 mei 2009 janw@mamut.nl Agenda Overzicht Mamut Validis Wat is de business need? Actueel door Credit Crunch Wie gebruikt Mamut Validis en wanneer? Sales Materiaal:

Nadere informatie

Werkgoesting in de zorg 25 maart 2010, Hasselt

Werkgoesting in de zorg 25 maart 2010, Hasselt Werkgoesting in de zorg 25 maart 2010, Hasselt Verslag werkgroep 6A: innovatie in de zorgberoepen Actie 1: e-learning E-learning wordt als waardevol aanzien: Flexpoint: Federgom organiseert tegenwoordig

Nadere informatie

1 Waarom de AA-Accountant?

1 Waarom de AA-Accountant? Bedrijfsovername Inleiding Wilt u een onderneming starten? Overweeg dan eens het kopen van een bedrijf. Een bedrijfsovername biedt veel voordelen. U hebt al een goede startpositie, een basis waar u op

Nadere informatie

Sage CRM. De complete oplossing voor KMO s en hun klantenrelatiebeheer. Duidelijkheid en efficiëntie, Altijd en overal!

Sage CRM. De complete oplossing voor KMO s en hun klantenrelatiebeheer. Duidelijkheid en efficiëntie, Altijd en overal! Sage CRM Duidelijkheid en efficiëntie, Altijd en overal! De complete oplossing voor KMO s en hun klantenrelatiebeheer Innovatie, gebruiksgemak en efficiëntie verenigd CRM Beheer en ontwikkel uw verkoop

Nadere informatie

ORDINA SAMEN SLIMMER WERKEN

ORDINA SAMEN SLIMMER WERKEN ORDINA SAMEN SLIMMER WERKEN VAN AGENDEREN NAAR DOEN Terwijl u dit leest, voltrekt zich een revolutie in het zakelijk landschap. Het Nieuwe Werken (HNW) staat volop in de aandacht. En niet zonder reden:

Nadere informatie

Curriculum Vitae. Interim (Assistent) Controller WO BE

Curriculum Vitae. Interim (Assistent) Controller WO BE Curriculum Vitae Interim (Assistent) Controller WO BE Delfin Finance Contactpersoon: Mark Simons Telefoonnummer: +31 (0)6 523 76 775 E-mail: m.simons@delfin.eu Algemeen Kandidaatnummer Aantal jaren ervaring

Nadere informatie

Uitbesteding van boekhoudkundige activiteiten bij Vlaamse kmo s

Uitbesteding van boekhoudkundige activiteiten bij Vlaamse kmo s Uitbesteding van boekhoudkundige activiteiten bij Vlaamse kmo s PROF.DR. PATRICIA EVERAERT, Docent Lessius Hogeschool en KULeuven GERRIT SARENS, Doctoraatsonderzoeker UGent (Vakgroep Accountancy en Bedrijfsfinanciering)

Nadere informatie

HET SUCCES VAN QLIKVIEW. Breda, 31 augustus 2011 Leon de Ridder, UNIT4

HET SUCCES VAN QLIKVIEW. Breda, 31 augustus 2011 Leon de Ridder, UNIT4 HET SUCCES VAN QLIKVIEW Breda, 31 augustus 2011 Leon de Ridder, UNIT4 UNIT4 BI SOLUTIONS Leon de Ridder UNIT4, beursgenoteerd, 24 landen Specialist in BI & Financial Management Sinds 1996 actief, > 800

Nadere informatie

Van Samenhang naar Verbinding

Van Samenhang naar Verbinding Van Samenhang naar Verbinding Sogeti Page 2 VAN SAMENHANG NAAR VERBINDING Keuzes, keuzes, keuzes. Wie wordt niet horendol van alle technologische ontwikkelingen. Degene die het hoofd koel houdt is de winnaar.

Nadere informatie

Canon s visie op digitale transformatie van organisaties. you can

Canon s visie op digitale transformatie van organisaties. you can Canon s visie op digitale transformatie van organisaties you can Digitale transformatie van organisaties Als we kijken naar de belangrijkste ontwikkelingen op het gebied van communicatie in de afgelopen

Nadere informatie

HANDLEIDING START-UP PLAN

HANDLEIDING START-UP PLAN HANDLEIDING START-UP PLAN HANDLEIDING START-UP PLAN Dit document geeft informatie aan ondernemers, investeerders en burgers die interesse hebben voor het Start-up Plan. Deze handleiding moet samen met

Nadere informatie

HANDLEIDING START-UP PLAN

HANDLEIDING START-UP PLAN HANDLEIDING START-UP PLAN HANDLEIDING START-UP PLAN Dit document geeft informatie aan ondernemers, investeerders en burgers die interesse hebben voor het Start-up Plan. Deze handleiding moet samen met

Nadere informatie

Doe veilig zaken het is gedekt!

Doe veilig zaken het is gedekt! Doe veilig zaken het is gedekt! Vooruitgang brengt altijd risico s met zich mee Frederick B. Wilcox Waar ligt u s nachts wakker van? Zorgen over niet betaald worden? Geen bankkrediet verkrijgen? Cashflow

Nadere informatie