Medische beslissingen aan de grenzen van levensvatbaarheid:

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Medische beslissingen aan de grenzen van levensvatbaarheid:"

Transcriptie

1 Medische beslissingen aan de grenzen van levensvatbaarheid: Evenwicht zoeken op een slappe koord Filip Cools, MD, PhD Neonatologie, UZ Brussel

2 Overzicht De grijze zone van levensvatbaarheid Harde data ivm lange termijn uitkomst Kunnen we de uitkomst individueel voorspellen? De Vlaamse consensus 2 VINZ symposium

3 Grens van levensvatbaarheid Immaturiteit is zo uitgesproken dat elke behandeling onmogelijk is. zwangerschapsweken 3 VINZ symposium

4 Grens van levensvatbaarheid Immaturiteit is zo uitgesproken dat kans op overleving en/of aanvaardbare neurologische uitkomst zo laag is dat elke behandeling onredelijk is. Maturiteit is dermate gevorderd dat kans op overleving en/of goede neurologische uitkomst zo groot is dat in de regel behandeling altijd aangewezen is zwangerschapsweken 4 VINZ symposium

5 Grens van levensvatbaarheid Immaturiteit is zo uitgesproken dat kans op overleving en/of aanvaardbare neurolopgische uitkomst zo laag is dat elke behandeling onredelijk is. grijze zone Maturiteit is dermate gevorderd dat kans op overleving en/of goede neurologische uitkomst zo groot is dat in de regel behandeling altijd aangewezen is 22-24w 24-26w zwangerschapsweken 5 VINZ symposium

6 Aanbevelingen in de grijze zone Afbakenen van de boven- en ondergrens Houding in de grijze zone 6 VINZ symposium

7 Aanbevelingen in de grijze zone (Guillen et al. Pediatrics 2015) 7 VINZ symposium

8 Aanbevelingen in de grijze zone 24 ziekenhuizen in de US pasgeborenen < 27w (Rysavy et al. N Eng J Med 2015) 8 VINZ symposium

9 Vlaamse adviestekst mbt behandeling rondom de grens van levensvatbaarheid : MIC UZA: Yves Jacquemyn, Inge Beckstedde, Paul Ramaekers, Jeannette De Loor, Yves Leroij NIC UZA: Patrick Van Reempts, David Van Laere, Henri Blom, Sabrina Laroche, Ludo Mahieu MIC UZG: Ellen Roets, Kristien Roelens, Elke Sleurs NIC UZG: Piet Vanhaesebrouck, Alexandra Zecic MIC Brugge: Anne Loccufier, Hilde Logghe NIC Brugge: Luc Cornette, Wim Decaluwé MIC VUB: Monika Laubach, Hendrik Cammu, Anniek Vorsselmans NIC VUB: Filip Cools MIC St Augustinus: Tina Vanderheyden, Philip Loquet NIC St Augustinus: Katleen Plaskie, Christine Vandeputte MIC UZ Leuven: Roland Devlieger, Myriam Hanssen NIC UZ Leuven: Gunnar Naulaers, Liesbeth Thewissen MIC AZ Middelheim: Marc Coppens, Barudy Vasquez NIC AZ Middelheim: An Jespers, Hilde Van De Broek MIC ZOL: Wilfried Gyselaers NIC ZOL: Claire Theyskens Buitenlands advies: Erasmus MC, Rotterdam: Jerome Cornette 9 VINZ symposium

10 Overzicht De grijze zone van levensvatbaarheid Harde data ivm lange termijn uitkomst Kunnen we de uitkomst individueel voorspellen? De Vlaamse consensus 10 VINZ symposium

11 Uitkomst van extreme vroeggeboorte Prospectieve, populatie-gebaseerde studies met minimale uitval Lange termijn uitkomst die kwaliteit van leven bepalen Per zwangerschapsweek MAAR: Paradox in relevantie van informatie tgv vertraging Interpretatie is niet hard : definitie van kwaliteit van leven? 11 VINZ symposium

12 Uitkomst van extreme vroeggeboorte Overleving Neurologische beperking Hersenverlamming (spastische di- of quadriplegie) Motorische ontwikkeling Mentale / cognitieve ontwikkeling Taalontwikkeling Visuele ontwikkeling Gehoor School / opleiding Gedrag / psychiatrische aandoeningen Chronische ziekten (cardiovasculair, diabetes) Werkgelegenheid, sociaal functioneren, gezin, financieel 12 VINZ symposium

13 Relevante wetenschappelijke informatie Land Inclusie criteria Periode van inclusie Laatste follow-up EXPRESS Zweden < 27 wk ,5 jaar Meta-analyse 9 studies wk jaar EPICURE 1&2 U.K wk jaar EPIBEL België wk ontslag 13 VINZ symposium

14 Overlevingskansen voor levendgeborenen EXPRESS studie: 100% 90% 80% 70% 60% 50% 40% 30% Belgische NICU s late sterfte laat-neonatale sterfte vroeg-neonatale sterfte overleving 20% 10% 0% 22 wk (n=51) 23 wk (n=101) 24 wk (n=144) 25 wk (n=205) 26 wk (n=206) (EXPRESS Group. JAMA 2009) 14 VINZ symposium

15 Overlevingskansen voor levendgeborenen Regionale verschillen: (Johnson, Marlow. Arch Dis Child 2017) 15 VINZ symposium

16 Overlevingskansen voor levendgeborenen Evolutie in de tijd: (Zeger et al. BMJ 2016) 16 VINZ symposium

17 Overlevingskansen voor levendgeborenen Evolutie in de tijd: EPICURE 1 (1995) versus EPICURE 2 (2006): (Costeloe et al. BMJ 2012) 17 VINZ symposium

18 Overlevingskansen voor levendgeborenen Sterk verbeterd in voorbije 20 jaar Beter dan algemeen ingeschat 22w: 10 40% 23w: 30 50% 24w: 45 65% 25w: 70 80% 26w: >80% Lineair verband met aantal weken zwangerschap, behalve voor 22w Overleving aan de grens van levensvatbaarheid is een reflectie van onze houding tov die we aannemen tav actief beleid of niet 18 VINZ symposium

19 Neurologische handicap Hersenverlamming (spastische diplegie / quadriplegie) Vertraagde psychomotore ontwikkeling: Motorisch (grof-, fijn-) Cognitief Taal Visuele handicap / blindheid Gehoorsvermindering / doofheid Normaal Milde beperking Matige beperking Ernstige beperking Matige beperking: Ontwikkelingsscore tussen -2SD en -3SD Matig ernstige CP (stappen met hulpmiddel) Visusverlies maar niet volledig blind Gehoorsverlies maar niet volledig doof 19 VINZ symposium

20 Neurologische handicap Hersenverlamming (spastische diplegie / quadriplegie) Vertraagde psychomotore ontwikkeling: Motorisch (grof-, fijn-) Cognitief Taal Visuele handicap / blindheid Gehoorsvermindering / doofheid Normaal Milde beperking Matige beperking Ernstige beperking Ernstige beperking: IQ score tussen > -3SD Ernstige CP (niet zelfstandig stappen) Blindheid Doofheid 20 VINZ symposium

21 Neurologische handicap EXPRESS studie: neurosensoriële handicap op 6,5 j 60% 55% 40% 30% 25% (Serenius et al. JAMA Pediatr 2016) 21 VINZ symposium

22 Neurologische handicap EXPRESS studie: cognitieve, taal- en motorische score op 2,5 jaar Cognitief Taal Motorisch (EXPRESS Group. JAMA 2009) 22 VINZ symposium

23 Neurologische handicap Jongens versus meisjes: Hersenverlamming: Cognitief: Jongens 26% Meisjes 14% (EPICure. N Eng J Med 2005) 25 VINZ symposium

24 Neurologische handicap Presentatie van neurologisch deficit: Ernstige afwijking op 30 md is heel predictief voor matige/ernstige handicap op 6 jaar Normaal onderzoek op 30 md is helemaal geen garantie voor een normale ontwikkeling op 6 jaar (Marlow et al. N Eng J Med 2005) 26 VINZ symposium

25 Neurologische handicap Evolutie in de tijd: (Zeger et al. BMJ 2016) 27 VINZ symposium

26 Neurologische handicap Evolutie in de tijd: EPICURE 1 (1995) versus EPICURE 2 (2006): (Moore et al. BMJ 2012) 28 VINZ symposium

27 Neurologische handicap Neurologische morbiditeit (matig/ernstig) blijft belangrijk aan de grens van levensvatbaarheid Er is een lineair verband met het aantal weken zwangerschap Soms is er een late presentatie (na 2 jaar) In tegenstelling tot de toename in overlevingskansen van extreem prematuren over de tijd, is het risico op neurologische handicap onveranderd gebleven. 29 VINZ symposium

28 Schoolse prestaties EPICURE: leeftijd 11 jaar 40% had ernstige cognitieve beperking (IQ score < -2SD) Jongens: dubbel zo hoog risico op ernstige beperking dan meisjes Verband met zwangerschapsduur? (23-24w: 45%, 25w: 36%) 13% aangepast onderwijs (jongens) 62% had extra begeleiding ( special educational needs ) 30 VINZ symposium

29 Schoolse prestaties Sterk verband tussen extreme prematuriteit en een lager cognitief IQ Meerderheid heeft leerproblemen Hoger risico om het basisonderwijs niet te kunnen afmaken Eindigen globaal minder hoog in opleidingsniveau 31 VINZ symposium

30 Gedragsmatig, emotioneel, sociaal Minder gedetailleerde informatie over extreem prematuren geboren in de grijze zone Hoger risico op aandachtstoornissen (ADHD) Hoger risico op emotionele stoornissen Hoger risico op autisme spectrum disorder Minder competent op socio-emotioneel vlak 32 VINZ symposium

31 Gedragsmatig, emotioneel, sociaal 33 VINZ symposium

32 Problemen op adolescente / volwassen leeftijd Slechts beperkte informatie van oudere cohorten (70 er en 80 er jaren) Lager opleidingsniveau Psychiatrische stoornissen: aandacht (ADHD), emotionele (angst, depressie), ASD Sociale problemen (relationeel, risicovol gedrag) Meer kans op werkloosheid, lager inkomen 34 VINZ symposium

33 Kwaliteit van leven Ex-prematuren schatten hun eigen kwaliteit van leven beter in dan we zouden verwachten Algmene QoL Fysiek functioneren Zelfbeeld (Roberts et al. J Pediatr 2013) 36 VINZ symposium

34 Kwaliteit van leven Ex-prematuren schatten hun eigen kwaliteit van leven beter in dan we zouden verwachten Ouders van ex-prematuren rapporteren wel meer stress, negatieve impact op familiaal functioneren, financiële impact (Roberts et al. J Pediatr 2013) 37 VINZ symposium

35 Vlaamse adviestekst mbt behandeling rondom de grens van levensvatbaarheid Afbakenen van de boven- en ondergrens grijze zone 22w 23w 24w 25w 26w 27w zwangerschapsweken 38 VINZ symposium

36 Vlaamse adviestekst mbt behandeling rondom de grens van levensvatbaarheid Afbakenen van de boven- en ondergrens Welke houding nemen we aan in die grijze zone? 39 VINZ symposium

37 Overzicht De grijze zone van levensvatbaarheid Harde data ivm lange termijn uitkomst Kunnen we de uitkomst individueel voorspellen? De Vlaamse consensus 40 VINZ symposium

38 Zwangerschapsleeftijd als scheidsrechter? Zwangerschapsduur in volle weken uitgedrukt is te weinig verfijnd Zwangerschapsleeftijd is niet de enige voorspellende factor voor de uitkomst (Dupont-Thibodeau et al. Semin Pernatol 2014) 24 5/7 weken, meisje Geschat gewicht 700 g Onstuitbare arbeid Foetale longrijping voltooid Normaal CTG 24 5/7 weken, jongen Ongevolgde zwangerschap IUGR (geschat gewicht 550 g) Brain sparing op echo Suboptimaal CTG Sectio op foetale indicatie Geen foetale longrijping 41 VINZ symposium

39 Voorspellende factoren voor uitkomst (Tyson et al. N Eng J Med 2008) 42 VINZ symposium

40 Voorspellende factoren voor uitkomst 25% 65% (Tyson et al. N Eng J Med 2008) 43 VINZ symposium

41 Predictiemodellen 44 VINZ symposium

42 Predictiemodellen: beperkingen Meeste modellen zijn niet gevalideerd Zwangerschapsleeftijd Geeft enkel een schatting van een risico, met een Eenling versus meerling zekere graad van onzekerheid daarrond Geslacht Preciese individuele Geboortegewicht voorspellingen blijven zeer moeilijk omdat het zeer multifactorieel is Antenatale voorbereiding met corticosteroiden Geboorte in tertiair centrum Chorioamnionitis/PPROM Vaginale stuitgeboorte (Tyson et al. N Eng J Med 2008) (Dupont-Thibodeau et al. Semin Perinatol 2014) (Källen et al. Acta Obst Gynecol Scand 2015) 45 VINZ symposium

43 Predictiemodellen: beperkingen Meeste modellen zijn niet gevalideerd Geeft enkel een schatting van een risico, met een zekere graad van onzekerheid daarrond Preciese individuele voorspellingen blijven zeer moeilijk omdat het zeer multifactorieel is Inschatten van toekomstige kwaliteit van leven is zeer moeilijk (Tyson et al. N Eng J Med 2008) (Dupont-Thibodeau et al. Semin Perinatol 2014) (Källen et al. Acta Obst Gynecol Scand 2015) 46 VINZ symposium

44 Antenatale counseling in de grijze zone Gezamenlijke besluitvorming Obstetrici en neonatologen Ouderpaar Respect voor religieuze, culturele, ethnische en sociale aspecten (Cummings et al. AAP. Pediatrics 2015) 47 VINZ symposium

45 Antenatale counseling in de grijze zone Gezamenlijke besluitvorming Optimaal geinformeerd ivm kansen en risico s Gesprek Folder, visueel materiaal Eerder beperkte statistische informatie Verschillende mogelijke uitkomsten (Cummings et al. AAP. Pediatrics 2015) 48 VINZ symposium

46 Antenatale counseling in de grijze zone Gezamenlijke besluitvorming Optimaal geinformeerd ivm kansen en risico s Individueel afwegen rekening houdend met meerdere factoren Zwangerschapsduur (rekening houdend met imprecisie) Perinatale factoren (foetale groei, antenatale steroiden, ) Familiale, sociale, factoren (Cummings et al. AAP. Pediatrics 2015) 49 VINZ symposium

47 Antenatale counseling in de grijze zone Gezamenlijke besluitvorming Optimaal geinformeerd ivm kansen en risico s Individueel afwegen rekening houdend met meerdere factoren In het beste belang van het kind 50 VINZ symposium

48 Antenatale counseling in de grijze zone Moet leiden tot een geïntegreerd pre- en postnataal beleid Vooraf besproken en besloten, maar kan/moet regelmatig geherevalueerd en evt aangepast worden Best geen wait-and-see houding (Cummings et al. AAP. Pediatrics 2015) 51 VINZ symposium

49 Overzicht De grijze zone van levensvatbaarheid Harde data ivm lange termijn uitkomst Kunnen we de uitkomst individueel voorspellen? De Vlaamse consensus 52 VINZ symposium

50 Vlaamse adviestekst mbt behandeling bij extreme vroeggeboorte Consensusdocument breed gedragen door gynaecologen en neonatologen van alle NIC-MIC centra Discussievergaderingen met presentatie van best available evidence VINZ symposium

51 Vlaamse adviestekst mbt behandeling bij extreme vroeggeboorte < 24 w Geen actief beleid, comfort zorgen A priori geen actief beleid, tenzij expliciete vraag van ouders, na volledig geïnformeerd te zijn en zich akkoord verklarend. Patiënt hoeft niet in een tertiair centrum te blijven Geen foetale monitoring Geen antenatale steroiden Geen keizersnede op foetale indicatie Geen neonatale reanimatie Aandacht voor palliatieve zorgen! 54 VINZ symposium

52 Vlaamse adviestekst mbt behandeling bij extreme vroeggeboorte < 24 w Geen actief beleid, comfort zorgen w Geïndividualiseerd beleid Niet alleen gebaseerd op zwangerschapsduur, maar ook op andere factoren (foetale groei, foetaal welzijn, chorioamnionitis, kans tot foetale longrijping en cerebrale protectie, ) Niet protocol-matig, maar sterk geïndividualiseerd en gedragen door de ouders Niet cijfer-matig, maar zo goed mogelijk ondersteund door de best evailable evidence en met heldere presentatie voor ouders 55 VINZ symposium

53 Vlaamse adviestekst mbt behandeling bij extreme vroeggeboorte < 24 w Geen actief beleid, comfort zorgen w Geïndividualiseerd beleid Counseling gebeurt best in een tertiair centrum Doorverwijzing voor counseling gebeurt best ruim op tijd! (zeker voor 23 5/7 w) 56 VINZ symposium

54 Vlaamse adviestekst mbt behandeling bij extreme vroeggeboorte < 24 w Geen actief beleid, comfort zorgen w Geïndividualiseerd beleid Igv niet-actief beleid: patiënt kan terugverwezen worden naar het perifere ZH Geen foetale monitoring Antenatale steroiden vanaf 25 5/7 w Igv actief beleid: Antenatale steroiden (vanaf 23 5/7 w) Foetale bewaking vanaf 24 0/7 w Mogelijkheid van keizersnede op foetale indicatie 57 VINZ symposium

55 Vlaamse adviestekst mbt behandeling bij extreme vroeggeboorte < 24 w Geen actief beleid, comfort zorgen w Geïndividualiseerd beleid Overleg met ouders wordt duidelijk beschreven in het medisch dossier Er wordt NIET om een getekend schriftelijk informed consent gevraagd 58 VINZ symposium

56 Vlaamse adviestekst mbt behandeling bij extreme vroeggeboorte < 24 w Geen actief beleid, comfort zorgen w Geïndividualiseerd beleid > 26 0 w Actief beleid A priori WEL actief beleid TENZIJ er andere factoren zijn die de prognose extreem bezwaren (bijv: extreme IUGR) 59 VINZ symposium

57 Take home message Betrouwbare en gedetailleerde informatie ivm lange termijn prognose van geboorte op de grens van levensvatbaarheid is zeer belangrijk Ondanks al die informatie zal het altijd moeilijk blijven om op individuele basis precieze voorspellingen te maken Het is een complex besluitvormingsproces waarin ouders in toenemende mate een sleutelrol spelen Elke beslissing moet genomen worden in het beste belang van het kind 60 VINZ symposium

24 weken zwanger en dan? Kansen, onmogelijkheden, resultaten en toekomst

24 weken zwanger en dan? Kansen, onmogelijkheden, resultaten en toekomst 24 weken zwanger en dan? Kansen, onmogelijkheden, resultaten en toekomst Dr. J.J. Duvekot, gynaecoloog/perinatoloog Moeder en Kind Centrum subafdeling verloskunde en prenatale geneeskunde Erasmus MC, Rotterdam

Nadere informatie

Probably not important

Probably not important Probably not important Definitie counseling Laagdrempelige vorm van (emotionele) hulpverlening Letterlijk: raadgeven Het doel van counseling is het helpen van mensen bij: Het oplossen of hanteren van problemen

Nadere informatie

Dutch summary. Nederlandse samenvatting

Dutch summary. Nederlandse samenvatting Dutch summary Nederlandse samenvatting 127 Kinderen die te vroeg geboren worden, dat wil zeggen bij een zwangerschapsduur korter dan 37 weken, worden prematuren genoemd. Na de bevalling worden ernstig

Nadere informatie

ENQUÊTE COLLEGE MOEDER/PASGEBORENE Materniteit & neonatologie Deel voor gynaecologen

ENQUÊTE COLLEGE MOEDER/PASGEBORENE Materniteit & neonatologie Deel voor gynaecologen ENQUÊTE COLLEGE MOEDER/PASGEBORENE Materniteit & neonatologie Deel voor gynaecologen LUIK 1. Algemene vragen (kwantitatief luik) Hoeveel bevallingen hadden plaats in uw dienst in de loop van 2004? Aantal

Nadere informatie

Vrouwen die zwanger zijn van een meerling hebben een verhoogde kans op vroeggeboorte

Vrouwen die zwanger zijn van een meerling hebben een verhoogde kans op vroeggeboorte Samenvatting Vrouwen die zwanger zijn van een meerling hebben een verhoogde kans op vroeggeboorte in vergelijking met vrouwen die zwanger zijn van een eenling. Ongeveer 5-9% van de eenlingen wordt te vroeg

Nadere informatie

CHAPTER 12. Samenvatting

CHAPTER 12. Samenvatting CHAPTER 12 Samenvatting Samenvatting 177 In hoofdstuk 1 wordt een toegenomen overleving gerapporteerd van zeer vroeggeboren kinderen, gerelateerd aan enkele nieuwe interventies in de perinatologie. Uitkomsten

Nadere informatie

Vlaamse consensus over beleid bij congenitale toxoplasmose (CT)

Vlaamse consensus over beleid bij congenitale toxoplasmose (CT) Vlaamse consensus over beleid bij congenitale toxoplasmose (CT) A. Zecic NICU, UZ Gent Transmissierisico tijdens de zwangerschap Maternale seroconversie Incidentie Ziekte bij pasgeborene 1e trim 15 % ernstig

Nadere informatie

De medische ontwikkelingen op het grensvlak van levensvatbaarheid. Mirjam van Weissenbruch

De medische ontwikkelingen op het grensvlak van levensvatbaarheid. Mirjam van Weissenbruch De medische ontwikkelingen op het grensvlak van levensvatbaarheid Mirjam van Weissenbruch Agenda Inleiding Historisch perspectief Ontwikkelingen in de neonatologie De regels in Nederland Wat mag wel wat

Nadere informatie

Zuurstof of niet bij reanimatie pasgeborene?

Zuurstof of niet bij reanimatie pasgeborene? Zuurstof of niet bij reanimatie pasgeborene? 6e Nationale Reanimatie Congres Frank van den Dungen Kinderarts-neonatoloog Afd. IC Neonatologie VU medisch centrum NVK werkgroep Reanimatie Pasgeborenen INHOUD

Nadere informatie

Overzichtskaart. Te vroeg en/of small for gestational age (SGA) geboren kinderen

Overzichtskaart. Te vroeg en/of small for gestational age (SGA) geboren kinderen Overzichtskaart Te vroeg en/of small for gestational age (SGA) geboren kinderen 1. Inleiding: voor wie? Alle kinderen in de leeftijd van 0-4 jaar die op een PGO/contactmoment van JGZ komen na: Een zwangerschapsduur

Nadere informatie

Hopeloos moederschap, een verloskundig paradigma.

Hopeloos moederschap, een verloskundig paradigma. Hopeloos moederschap, een verloskundig paradigma. Dienst voor Perinatale Zorg Hôpital du Vésinet Frankrijk 1 ? Verloskunde? wanneer de medische zorg verzwaart door : dan. een belangrijke co morbiditeit

Nadere informatie

Obstetrie. Extreme vroeggeboorte van uw kind

Obstetrie. Extreme vroeggeboorte van uw kind Obstetrie Extreme vroeggeboorte van uw kind Inhoudsopgave 1. Vroege geboorte...4 2. Perinatologisch Centrum...5 Overplaatsing...5 3. Levenskansen en kwaliteit van leven...6 Risico s...7 4. Gesprek over

Nadere informatie

nazorg-poli neonatale intensive care unit

nazorg-poli neonatale intensive care unit nazorg-poli neonatale intensive care unit inleiding Door vroeggeboorte en/of problemen voorafgaand aan, of rondom de bevalling, verbleef uw kind op de Neonatale Intensive Care Unit (NICU) van ons ziekenhuis.

Nadere informatie

Kwetsbaar zwanger. Kind en Gezin. Kristien Roelens Martine Meulebroek UZ Gent. 25 oktober 2012

Kwetsbaar zwanger. Kind en Gezin. Kristien Roelens Martine Meulebroek UZ Gent. 25 oktober 2012 Kwetsbaar zwanger Kind en Gezin Kristien Roelens Martine Meulebroek UZ Gent 25 oktober 2012 1 1 Indeling Tieners en zwangerschap Lage SES en zwangerschap Migranten en zwangerschap Geweld en zwangerschap

Nadere informatie

11/01/2013. Een minuutje geduld. Geboorte.. De mens. Afklemmen van de navelstreng anno 2012 Controversieel? . andere zoogdieren

11/01/2013. Een minuutje geduld. Geboorte.. De mens. Afklemmen van de navelstreng anno 2012 Controversieel? . andere zoogdieren Geboorte.. De mens Een minuutje geduld Vroeg- of Laattijdig afnavelen Dr. David Van Laere Neonatoloog UZ Antwerpen. andere zoogdieren Afklemmen van de navelstreng anno 2012 Controversieel? Zoek de verschillen?

Nadere informatie

Algemeen. Prematuur geboren kinderen: Sociaalcommunicatieve ontwikkeling in de eerste levensjaren. Leen De Schuymer

Algemeen. Prematuur geboren kinderen: Sociaalcommunicatieve ontwikkeling in de eerste levensjaren. Leen De Schuymer Prematuur geboren kinderen: Sociaalcommunicatieve ontwikkeling in de eerste levensjaren Leen De Schuymer Algemeen Deze resultatenbundel is gebaseerd op het doctoraatsonderzoek van Leen De Schuymer. Dit

Nadere informatie

Nota. Verwijzing naar een perinatologisch centrum. Samenwerking tweede en derde lijn.

Nota. Verwijzing naar een perinatologisch centrum. Samenwerking tweede en derde lijn. Nota Verwijzing naar een perinatologisch centrum. Samenwerking tweede en derde lijn. Dr. J.J. Duvekot, gynaecoloog, Erasmus MC, Rotterdam, namens de Otterlo Werkgroep en in samenwerking met de sectie Neonatologie

Nadere informatie

Opzet. Methode. Inleiding. Resultaten. Conclusie. Martine Eskes, Adja Waelput, Sicco Scherjon, Klasien Bergman en Anita Ravelli

Opzet. Methode. Inleiding. Resultaten. Conclusie. Martine Eskes, Adja Waelput, Sicco Scherjon, Klasien Bergman en Anita Ravelli Martine Eskes, Adja Waelput, Sicco Scherjon, Klasien Bergman en Anita Ravelli Een kwart van de aterme perinatale sterfte betreft SGA (

Nadere informatie

Sophia Kinderziekenhuis. Polikliniek Neonatologie

Sophia Kinderziekenhuis. Polikliniek Neonatologie Sophia Kinderziekenhuis Polikliniek Neonatologie Pasgeborenen die intensieve zorg nodig hebben gehad, ontwikkelen zich over het algemeen goed. Mocht de ontwikkeling toch anders verlopen, dan is het belangrijk

Nadere informatie

Recente trends in de gezondheid van jongeren in Vlaanderen

Recente trends in de gezondheid van jongeren in Vlaanderen Recente trends in de gezondheid van jongeren in Vlaanderen Prof. dr. Karel Hoppenbrouwers m.m.v. Ciska Pieters, Cécile Guérin, Mathieu Roelants Inhoud van de presentatie Aspecten van gezondheid Perinatale

Nadere informatie

Afname van de sterfte maar toename van de morbiditeit van zeer preterm geboren kinderen in een periode van tien jaar

Afname van de sterfte maar toename van de morbiditeit van zeer preterm geboren kinderen in een periode van tien jaar Onderzoeken Afname van de sterfte maar toename van de morbiditeit van zeer preterm geboren kinderen in een periode van tien jaar Auteurs dr. M.J.K. de Kleine, kinderarts-neonatoloog, dr. A.L. den Ouden*,

Nadere informatie

Cursus Verloskundige Vaardigheden

Cursus Verloskundige Vaardigheden Cursus Verloskundige Vaardigheden Donderdag 13 en vrijdag 14 november 2014 MSD, Lynx Binnenhof 5, 1200 Brussel Beste aspirant- lid, Beste VVOG- lid, Ernstige, acute situaties in de verloskunde zijn niet

Nadere informatie

BasisFiche Keizersneden... 3. Beschrijving en Achtergrond van de Indicator... 3. Definitie... 3. Relatie tot Kwaliteit... 3. Technische Fiche...

BasisFiche Keizersneden... 3. Beschrijving en Achtergrond van de Indicator... 3. Definitie... 3. Relatie tot Kwaliteit... 3. Technische Fiche... Keizersneden Logo Quality Indicators Project Moeder & Kind TABEL 1 INFORMATIE Naam Keizersneden Domein Moeder & Kind Identificatie M&K004 Auteur Geert Van de Water Datum 4/10/2013 Versie 1 Status Publicatie

Nadere informatie

Behandelgrens pasgeborenen en grens abortushulpverlening. Overleg behandelgrens pasgeborenen

Behandelgrens pasgeborenen en grens abortushulpverlening. Overleg behandelgrens pasgeborenen Bezoekadres: Parnassusplein 5 2511 VX Den Haag T 070 340 79 11 F 070 340 78 34 www.rijksoverheid.nl Datum 30 maart 2011 Behandelgrens pasgeborenen en grens abortushulpverlening Bijlagen Omschrijving Overleg

Nadere informatie

Zwangerschap bij de psychiatrische patient. Cijfers telefoondienst TIS. TIS kenniscentrum. vragen/exposities SSRI s 20-11-2015

Zwangerschap bij de psychiatrische patient. Cijfers telefoondienst TIS. TIS kenniscentrum. vragen/exposities SSRI s 20-11-2015 Zwangerschap bij de psychiatrische patient Bernke te Winkel Wetenschappelijk medewerker Teratologie Informatie Service TIS kenniscentrum Cijfers telefoondienst TIS Informatie geven Website (en boek) -

Nadere informatie

Addendum bij de multidisciplinaire richtlijn Dreigende Vroeggeboorte gepubliceerd in 2011. Opgesteld door de Otterlo Werkgroep, versie 2014

Addendum bij de multidisciplinaire richtlijn Dreigende Vroeggeboorte gepubliceerd in 2011. Opgesteld door de Otterlo Werkgroep, versie 2014 Addendum bij de multidisciplinaire richtlijn Dreigende Vroeggeboorte gepubliceerd in 2011 Opgesteld door de Otterlo Werkgroep, versie 2014 Uitgangsvraag: Leidt een rescue -behandeling met corticosteroïden

Nadere informatie

Perinatale sterfte verschillen naar zorgregio s in Nederland

Perinatale sterfte verschillen naar zorgregio s in Nederland Perinatale sterfte verschillen naar zorgregio s in Nederland Anita CJ Ravelli, AMC afdeling Klinische Informatiekunde Mede namens: Martine Eskes, Jan Jaap HM Erwich, Hens AA Brouwers, Erna Kerkhof, Joris

Nadere informatie

Alcoholgebruik voor, tijdens en na de zwangerschap

Alcoholgebruik voor, tijdens en na de zwangerschap Alcoholgebruik voor, tijdens en na de zwangerschap Kencijfers van de Vlaamse geboortecohorte JOnG! Karel Hoppenbrouwers Dienst Jeugdgezondheidszorg KU Leuven Inhoud van de presentatie Wat is gekend i.v.m.

Nadere informatie

Neonatale screening op aangeboren hartafwijkingen d.m.v. saturatiemeting

Neonatale screening op aangeboren hartafwijkingen d.m.v. saturatiemeting Neonatale screening op aangeboren hartafwijkingen d.m.v. saturatiemeting Ilona Narayen Arts-onderzoeker neonatologie LUMC AMSTERDAM SYMPOSIUM 2016 Casus A term meisje, 4 dagen oud SEO: gb Levenloos aangetroffen

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting (Dutch summary)

Nederlandse samenvatting (Dutch summary) Nederlandse samenvatting (Dutch summary) 1 Vroeggeboorte na antenatale inflammatie bronchiale hyperreactiviteit als onderliggende oorzaak van Vroeggeboorte Over vroeggeboorte, ook wel prematuriteit genoemd,

Nadere informatie

NAH bij kinderen en jongeren: plasticiteit en herstel Caroline van Heugten

NAH bij kinderen en jongeren: plasticiteit en herstel Caroline van Heugten NAH bij kinderen en jongeren: plasticiteit en herstel Caroline van Heugten Universiteit Maastricht c.vanheugten@np.unimaas.nl Inhoud presentatie Plasticiteit van het brein Hersenletsel Schade en herstel

Nadere informatie

Richtlijn JGZ-richtlijn Vroeg en/of small voor gestational age (SGA) geboren kinderen

Richtlijn JGZ-richtlijn Vroeg en/of small voor gestational age (SGA) geboren kinderen Richtlijn JGZ-richtlijn Vroeg en/of small voor gestational age (SGA) geboren kinderen Inleiding Aanleiding In Nederland werden in 2008 in totaal 13.649 kinderen (7,7% van alle pasgeborenen) te vroeg (zwangerschapsduur

Nadere informatie

Samenvatting (Summary in Dutch)

Samenvatting (Summary in Dutch) Samenvatting (Summary in Dutch) * 132 Baby s die te vroeg geboren worden (bij een zwangerschapsduur korter dan 37 weken) hebben een verhoogd risico op zowel ernstige ontwikkelingproblemen (zoals mentale

Nadere informatie

Gezond op school? Aspecten van de gezondheid en gezondheidsproblemen bij schoolkinderen in Vlaanderen

Gezond op school? Aspecten van de gezondheid en gezondheidsproblemen bij schoolkinderen in Vlaanderen Gezond op school? Aspecten van de gezondheid en gezondheidsproblemen bij schoolkinderen in Vlaanderen Ciska Pieters - Mathieu Roelants Prof. dr. Karel Hoppenbrouwers Studiedag SWVG Leuven, 2 december 2010

Nadere informatie

Growing into a different brain

Growing into a different brain 221 Nederlandse samenvatting 221 Nederlandse samenvatting Groeiend in een ander brein: de uitkomsten van vroeggeboorte op schoolleeftijd De doelen van dit proefschrift waren om 1) het inzicht te vergroten

Nadere informatie

Aanbeveling perinatale zorgen rond levensvatbaarheid in Vlaanderen

Aanbeveling perinatale zorgen rond levensvatbaarheid in Vlaanderen Aanbeveling perinatale zorgen rond levensvatbaarheid in Vlaanderen Deze tekst werd opgesteld in overleg tussen alle Vlaamse NIC en MIC-diensten vertegenwoordigd door: MIC UZA:Yves Jacquemyn, Inge Beckstedde,

Nadere informatie

Studie type Populatie Patiënten kenmerken Interventie Controle Dataverzameling

Studie type Populatie Patiënten kenmerken Interventie Controle Dataverzameling Evidence tabel bij ADHD in kinderen en adolescenten (studies naar adolescenten met ADHD en ) Auteurs, Gray et al., 2011 Thurstone et al., 2010 Mate van bewijs A2 A2 Studie type Populatie Patiënten kenmerken

Nadere informatie

Kinderen met leerproblemen en genetisch onderzoek

Kinderen met leerproblemen en genetisch onderzoek Kinderen met leerproblemen en genetisch onderzoek Griet Van Buggenhout, MD, PhD Centrum voor Menselijke Erfelijkheid, Leuven Griet.VanBuggenhout@uzleuven.be Genetisch onderzoek en leerproblemen 1. Algemene

Nadere informatie

Een gezonde start? Cohorte 0-jarigen. Cohorte 0-jarigen: Aspecten van de gezondheid en groei van een Vlaamse geboortecohorte

Een gezonde start? Cohorte 0-jarigen. Cohorte 0-jarigen: Aspecten van de gezondheid en groei van een Vlaamse geboortecohorte Cohorte 0-jarigen Een gezonde start? Aspecten van de gezondheid en groei van een Vlaamse geboortecohorte Cécile Guérin - Mathieu Roelants Prof. dr. Karel Hoppenbrouwers Studiedag SWVG Leuven, 2 december

Nadere informatie

Follow-uponderzoek van veel te vroeg geboren kinderen op de leeftijd van vijf jaar

Follow-uponderzoek van veel te vroeg geboren kinderen op de leeftijd van vijf jaar Follow-uponderzoek van veel te vroeg geboren kinderen op de leeftijd van vijf jaar samenvatting van het proefschrift Follow up assessment of very preterm infants at five years of age dr. M.J.K. de Kleine,

Nadere informatie

Het meten van motoriek bij kinderen: prognose en evaluatie

Het meten van motoriek bij kinderen: prognose en evaluatie Het meten van motoriek bij kinderen: prognose en evaluatie Samenvatting Samenvatting Hoe een kind zich op lange termijn gaat ontwikkelen is altijd een boeiende zaak, maar met name als het kind geboren

Nadere informatie

Neuro-cognitieve ontwikkeling van meerlingen een populatiegebonden onderzoek

Neuro-cognitieve ontwikkeling van meerlingen een populatiegebonden onderzoek Symposium 50-jarig bestaan Oost-Vlaams Meerlingenregister Neuro-cognitieve ontwikkeling van meerlingen een populatiegebonden onderzoek Zaterdag 25-10-2014 UZ Gent Prof. Dr. Evert Thiery Universiteit Gent

Nadere informatie

Angst voor de pijn. Prof. dr. Arie Franx. Pre-eclampsia and cardiovascular disease. Kennispoort Verloskunde, 3 februari 2012

Angst voor de pijn. Prof. dr. Arie Franx. Pre-eclampsia and cardiovascular disease. Kennispoort Verloskunde, 3 februari 2012 Angst voor de pijn Pre-eclampsia and cardiovascular disease Kennispoort Verloskunde, 3 februari 2012 Prof. dr. Arie Franx Overdracht van 1 e naar 2 e lijn voor sedatie/pijnbestrijding Nederland 2001-2010,

Nadere informatie

mw.dr. J. Dijs-Elsinga (PRN), mw. C. de Vries (PRN) mw.dr. E. de Miranda (KNOV), mw.dr. A.C.J. Ravelli (AMC), dhr. P.

mw.dr. J. Dijs-Elsinga (PRN), mw. C. de Vries (PRN) mw.dr. E. de Miranda (KNOV), mw.dr. A.C.J. Ravelli (AMC), dhr. P. Betreft: Perinatale Zorg in Nederland Auteur Redactie Tabellen, figuren en bijlagen Stichting Perinatale Registratie Nederland dhr.dr. H.A.A. Brouwers (NVK), dhr.prof.dr. H.W. Bruinse (NVOG), mw.dr. J.

Nadere informatie

Persconferentie van de ministers Vanhengel en Cerexhe. Brusselse babyboom: de recentste gegevens over de gezondheid van pasgeborenen

Persconferentie van de ministers Vanhengel en Cerexhe. Brusselse babyboom: de recentste gegevens over de gezondheid van pasgeborenen Persconferentie van de ministers Vanhengel en Cerexhe Brusselse babyboom: de recentste gegevens over de gezondheid van pasgeborenen Vrijdag 1 februari om 12u30 Elisabeth ziekenhuis PERSDOSSIER Op vraag

Nadere informatie

Aangeboren hartafwijkingen, een prenatale diagnose. Lieke Rozendaal Kindercardioloog LUMC 20-01-2015

Aangeboren hartafwijkingen, een prenatale diagnose. Lieke Rozendaal Kindercardioloog LUMC 20-01-2015 Aangeboren hartafwijkingen, een prenatale diagnose Lieke Rozendaal Kindercardioloog LUMC 20-01-2015 20 januari 2015 Aangeboren hartafwijkingen (AHA) Zeldzaam: 6-8 op 1000 pasgeborenen Complexe hartafwijkingen:

Nadere informatie

22/11/2011. Inhoud LITERATUUR BRUSSEN. Gezonde kinderen

22/11/2011. Inhoud LITERATUUR BRUSSEN. Gezonde kinderen Een chronisch ziek kind in het gezin: Kwaliteit van leven van gezonde broers en zussen Trui Vercruysse Psychosociale oncologie, 25 november 2011 Inhoud Literatuur siblings/brussen Gezonde kinderen Zieke

Nadere informatie

beslissing dient volgens het shared decision making model gemaakt te worden, rekening houdend met de normen en waarden.

beslissing dient volgens het shared decision making model gemaakt te worden, rekening houdend met de normen en waarden. Datum: 17 november 2015 Locatie: Congrescentrum In de Driehoek, Utrecht Geschreven door Veronique Erkens-Waucomont, Gezondheidszorg in opleiding tot Klinisch psycholoog Kind & Jeugd Opening Brenda van

Nadere informatie

Perinatale Zorg in Nederland

Perinatale Zorg in Nederland Perinatale Zorg in Nederland 2002 Inhoud Proloog 5 Introductie 6 Leeswijzer 7 Hoofdstuk 1 Vrouwen bevallen in 2002 9 Tabel 1.1 Bevallen vrouwen naar eenling/meerling en pariteit in 2002 11 Tabel 1.2 Bevallen

Nadere informatie

Kind en Voeding Effect op langere termijn

Kind en Voeding Effect op langere termijn Kind en Voeding Effect op langere termijn Arend F Bos Kinderarts neonatoloog UMCG Food for Healthy Ageing, Groningen, June 2012 Opzet presentatie Het vakgebied Neonatologie Relatie voeding groei Hersengroei

Nadere informatie

ENQUÊTE COLLEGE MOEDER/PASGEBORENE Materniteit & neonatologie Deel voor pediaters IN TE VULLEN DOOR PEDIATER

ENQUÊTE COLLEGE MOEDER/PASGEBORENE Materniteit & neonatologie Deel voor pediaters IN TE VULLEN DOOR PEDIATER ENQUÊTE COLLEGE MOEDER/PASGEBORENE Materniteit & neonatologie Deel voor pediaters LUIK 1. Algemene vragen (kwantitatief luik) Hoeveel bevallingen hadden plaats in uw dienst in de loop van 2004? Aantal

Nadere informatie

Palliatieve zorg voor kinderen

Palliatieve zorg voor kinderen Palliatieve zorg voor kinderen Recht op leven geeft recht op zorg Amsterdam, 24-4-2014 Eduard Verhagen Beatrix Kinderziekenhuis / Universitair Medisch Centrum Groningen a.a.e.verhagen@umcg.nl Een jongen

Nadere informatie

Dit proefschrift presenteert de resultaten van het ALASCA onderzoek wat staat voor Activity and Life After Survival of a Cardiac Arrest.

Dit proefschrift presenteert de resultaten van het ALASCA onderzoek wat staat voor Activity and Life After Survival of a Cardiac Arrest. Samenvatting 152 Samenvatting Ieder jaar krijgen in Nederland 16.000 mensen een hartstilstand. Hoofdstuk 1 beschrijft de achtergrond van dit proefschrift. De kans om een hartstilstand te overleven is met

Nadere informatie

Richtlijn. Perinataal Beleid bij Extreme Vroeggeboorte

Richtlijn. Perinataal Beleid bij Extreme Vroeggeboorte Richtlijn Perinataal Beleid bij Extreme Vroeggeboorte INITIERENDE VERENIGINGEN Het ministerie van VWS heeft ZonMw verzocht een richtlijn te laten opstellen voor behandelbeslissingen rondom extreme vroeggeboorte,

Nadere informatie

Samenvatting. De foetus als patiënt?

Samenvatting. De foetus als patiënt? Samenvatting Sinds de Gezondheidsraad in 1990 advies uitbracht over invasieve diagnostiek en behandeling van de foetus hebben zich op dit terrein belangrijke ontwikkelingen voorgedaan, vooral door het

Nadere informatie

G. Naulaers Voorzitter college Moeder-Kind sectie neonatologie Dienst Neonatologie UZ Leuven

G. Naulaers Voorzitter college Moeder-Kind sectie neonatologie Dienst Neonatologie UZ Leuven G. Naulaers Voorzitter college Moeder-Kind sectie neonatologie Dienst Neonatologie UZ Leuven PREGNANC Y GENETICS NEONATAL INTENSIVE CARE HOME ENVIRONMENT INFANT CARE SCHOOL ENVIRONMENT -parental sounds

Nadere informatie

Grootstedelijke perinatale gezondheid Aanvalsplan Perinatale Sterfte Rotterdam

Grootstedelijke perinatale gezondheid Aanvalsplan Perinatale Sterfte Rotterdam Grootstedelijke perinatale gezondheid Aanvalsplan Perinatale Sterfte Rotterdam Eric A.P. Steegers, Verloskunde en Prenatale Geneeskunde, Erasmus MC, Rotterdam Rotterdam circa 9000 zwangeren per jaar 5000

Nadere informatie

U verblijft in observatie

U verblijft in observatie Informatiebrochure voor patiënten U verblijft in observatie op de materniteit 1. Vroeggeboorte... 4 1.1 Wat is vroeggeboorte? 1.2 Signalen 1.3 Oorzaken 1.4 Behandeling 1.5 Neonatologie 2. Wegwijs op de

Nadere informatie

Predictieve genetische tests

Predictieve genetische tests Predictieve genetische tests De ervaring bij de ziekte van Huntington Gerry Evers-Kiebooms (1) De genetica in de gezondheidszorg (2) Predictieve test voor de ziekte van Huntington (3) Predictief testen

Nadere informatie

Verpleegkundige zorg rondom een zieke zwangere en kraamvrouw

Verpleegkundige zorg rondom een zieke zwangere en kraamvrouw Verpleegkundige zorg rondom een zieke zwangere en kraamvrouw Dreigende vroeggeboorte bij 24/0 en 32/0 weken of geboortegewicht lager ingeschat dan 1250 gram Van tevoren bekende foetale afwijkingen Ernstige

Nadere informatie

Hoe bevalt Gent met een vroedvrouw?

Hoe bevalt Gent met een vroedvrouw? 3/23/15 Midwifery led care in UZ Gent 24 maart 2015 congresdag NVKVV - UVV 1 3/23/15 Wie zijn we? Samenwerking met UZ Gent hoe is het begonnen? -Vanuit de sterke vraag van zwangere vrouwen -Vanuit onze

Nadere informatie

Disclosure belangen spreker. (potentiële) belangenverstrengeling

Disclosure belangen spreker. (potentiële) belangenverstrengeling Disclosure belangen spreker (potentiële) belangenverstrengeling Geen onderzoekt de ontwikkeling van kinderen in de regio Utrecht Inhoud Kader en doel YOUth Normale ontwikkeling van de hersenen Abnormale

Nadere informatie

Wanneer de roze wolk begint te donderen Behoeften van vrouwen tijdens hoog risico zwangerschap

Wanneer de roze wolk begint te donderen Behoeften van vrouwen tijdens hoog risico zwangerschap Wanneer de roze wolk begint te donderen Behoeften van vroen tijdens hoog risico zwangerschap Sarah Mortier Sarah.mortier@ehb.be Isabelle Vandelannoote Isabelle.vandelannoote@ehb.be Erasmushogeschool Brussel

Nadere informatie

Het SPE bezorgt ons sinds jaren een oerdegelijke rapportering van het verloskundig handelen in Vlaanderen. Velen

Het SPE bezorgt ons sinds jaren een oerdegelijke rapportering van het verloskundig handelen in Vlaanderen. Velen The European Perinatal Health Report 2013 Health & Care of Pregnant Women and Babies in Europe 2010 Wat leert het de Vlaamse Gynaecoloog? Geert Page en Luc De Baene Geert Page Het SPE bezorgt ons sinds

Nadere informatie

Retinopathie (ROP) bij te vroeg geboren kinderen. Oogheelkunde

Retinopathie (ROP) bij te vroeg geboren kinderen. Oogheelkunde Retinopathie (ROP) bij te vroeg geboren kinderen Oogheelkunde Wat is prematuren retinopathie? Prematuren retinopathie (ROP) is een aandoening die kan ontstaan in het netvlies van te vroeg geboren kinderen.

Nadere informatie

Levende Donor Niertransplantatie anno 2014. Nierziekte Nierfalen

Levende Donor Niertransplantatie anno 2014. Nierziekte Nierfalen Levende Donor Niertransplantatie anno 2014 NOODZAAK IN HET LICHT VAN HET ORGAANTEKORT? VOOR- EN NADELEN VANUIT DIVERSE PERSPECTIEVEN? Mark JF Helbert, MD., PhD. Nefroloog ZNA Middelheim Living donor advocate

Nadere informatie

Early motor repertoire and long-term neurological outcome Bruggink, Janneke Leontien Maria

Early motor repertoire and long-term neurological outcome Bruggink, Janneke Leontien Maria Early motor repertoire and long-term neurological outcome Bruggink, Janneke Leontien Maria IMPORTANT NOTE: You are advised to consult the publisher's version (publisher's PDF) if you wish to cite from

Nadere informatie

Chapter 15. Samenvatting

Chapter 15. Samenvatting Chapter 15 Samenvatting Chapter 15 316 Samenvatting Deel I In Nederland worden ieder jaar ongeveer 14.000 kinderen te vroeg (prematuur) geboren, dat wil zeggen bij een zwangerschapsduur van minder dan

Nadere informatie

Betreft: Perinatale Zorg in Nederland 2013

Betreft: Perinatale Zorg in Nederland 2013 Betreft: Perinatale Zorg in Nederland Auteur Redactie Tabellen, figuren en bijlagen Stichting Perinatale Registratie Nederland dhr.dr. H.A.A. Brouwers (NVK), dhr.prof.dr. H.W. Bruinse (NVOG), mw.dr. J.

Nadere informatie

MRSA in de verloskunde Dépistage MRSA en gynécologie Sara Pinxten

MRSA in de verloskunde Dépistage MRSA en gynécologie Sara Pinxten MRSA in de verloskunde Dépistage MRSA en gynécologie Sara Pinxten Verpleegkundig ziekenhuishygiëniste AZ Sint-Jan Brugge-Oostende AV Probleemstelling uit de praktijk Sedert januari 2010 gebeurt in AZ Sint-Jan

Nadere informatie

1 ½ lijns geboortezorg;

1 ½ lijns geboortezorg; 1 ½ lijns geboortezorg; Evidentie in het Geboortecentrum Sophia Health and logistics congres 13 oktober 2011 Hanneke de Graaf Directeur Geboortecentrum Sophia en Onderzoeker Geboortezorg Erasmus MC 1 Wat

Nadere informatie

info Maternele Intensieve Zorgen - Dag op dag MB 2783

info Maternele Intensieve Zorgen - Dag op dag MB 2783 info Maternele Intensieve Zorgen - Dag op dag MB 2783 Inhoud > Welkom 3 Het team van de MIC 4 Uw verblijf 5 Onderzoeken 7 De bevalling en kraamperiode 9 Ontslag 11 Praktische info 15 inhoudsverantwoordelijke:

Nadere informatie

1. ACTIVITEITENRAPPORT 2007 EN PLANNING 2008

1. ACTIVITEITENRAPPORT 2007 EN PLANNING 2008 1. ACTIVITEITENRAPPORT 2007 EN PLANNING 2008 COLLEGE MOEDER-PASGEBORENE SECTIE PASGEBORENE Doelstellingen Periode van het activiteitenverslag: 1 januari 2007 tot 31 december 2007 opgesteld door Piet Vanhaesebrouck

Nadere informatie

Kinderfysiotherapie in het St. Anna ziekenhuis

Kinderfysiotherapie in het St. Anna ziekenhuis Kinderfysiotherapie in het St. Anna ziekenhuis Kinderfysiotherapie Binnen de afdeling fysiotherapie van het St. Anna Ziekenhuis bestaat ook de afdeling kinderfysiotherapie. De kinderfysiotherapeuten die

Nadere informatie

U verblijft in observatie op de materniteit

U verblijft in observatie op de materniteit Informatiebrochure patiënten U verblijft in observatie op de materniteit 1. Vroeggeboorte... 4 1.1 Wat is vroeggeboorte?... 4 1.2 Signalen... 4 1.3 Oorzaken... 5 1.4 Behandeling... 6 2. Wegwijs op de

Nadere informatie

Samenvatting Chapter 15

Samenvatting Chapter 15 Samenvattting Samenvatting Chapter 15 Er zijn 2 soorten tweelingen: een-eiig en twee-eiig. Twee-eiige tweelingen komen vaker voor dan een-eiige tweelingen (65% versus 35%). Alle tweeeiige tweelingen hebben

Nadere informatie

Perinatale Zorg in Nederland

Perinatale Zorg in Nederland Perinatale Zorg in Nederland 2001 Inhoud Proloog 3 Introductie 4 Hoofdstuk 1 Vrouwen bevallen in 2001 7 Hoofdstuk 2 Geboren kinderen 21 Hoofdstuk 3 Perinatale sterfte 33 Hoofdstuk 4 Foetale sterfte 37

Nadere informatie

Developmental Coordination Disorder. Miriam Verstegen Kinderrevalidatiearts

Developmental Coordination Disorder. Miriam Verstegen Kinderrevalidatiearts Developmental Coordination Disorder Miriam Verstegen Kinderrevalidatiearts 11-06-2015 Inhoud Developmental Coordination Disorder Criteria Kenmerken Comorbiditeiten Pathofysiologie Behandeling Prognose

Nadere informatie

Induction of Labor versus Expectant management in women with Preterm Prelabor Rupture of Membranes between 34 and 37 weeks

Induction of Labor versus Expectant management in women with Preterm Prelabor Rupture of Membranes between 34 and 37 weeks Induction of Labor versus Expectant management in women with Preterm Prelabor Rupture of Membranes between 34 and 37 weeks David van der Ham namens de PPROMEXIL projectgroep ISRCTN 29313500 ZonMW projectnummer:

Nadere informatie

Naar de middelbare school; Puberteit, ieder kind komt er een keer doorheen, ook met een NAH

Naar de middelbare school; Puberteit, ieder kind komt er een keer doorheen, ook met een NAH Cluster B Naar de middelbare school; Puberteit, ieder kind komt er een keer doorheen, ook met een NAH René Steinmann Pubertijd: Van de basisschool naar het voortgezet onderwijs Eindelijk naar de middelbare

Nadere informatie

Richtlijn Multidisciplinaire richtlijn Excessief huilen

Richtlijn Multidisciplinaire richtlijn Excessief huilen Richtlijn Multidisciplinaire richtlijn Excessief huilen Onderbouwing Uitgangsvraag Welke effectieve methoden voor preventie, signalering, diagnostiek en behandeling van een baby die excessief huilt zijn

Nadere informatie

Samenvatting, conclusies en discussie

Samenvatting, conclusies en discussie Hoofdstuk 6 Samenvatting, conclusies en discussie Inleiding Het doel van het onderzoek is vast te stellen hoe de kinderen (10 14 jaar) met coeliakie functioneren in het dagelijks leven en wat hun kwaliteit

Nadere informatie

De Multidisciplinaire Richtlijn SSRI s tijdens zwangerschap, kraambed en lactatie. Tom Schneider, gynaecoloog Mede namens de Richtlijncommissie

De Multidisciplinaire Richtlijn SSRI s tijdens zwangerschap, kraambed en lactatie. Tom Schneider, gynaecoloog Mede namens de Richtlijncommissie De Multidisciplinaire Richtlijn SSRI s tijdens zwangerschap, kraambed en lactatie Tom Schneider, gynaecoloog Mede namens de Richtlijncommissie Waarom een richtlijn Prevalentie depressie 20%, angststoornissen

Nadere informatie

uitnodiging symposium

uitnodiging symposium uitnodiging symposium Koesteren, daar gaan ouders vóór zaterdag 29 maart 2014 officiële opening neonatale intensieve zorgenafdeling (NIZ) UZ Leuven campus Gasthuisberg Ruim 10 jaar geleden werd het startschot

Nadere informatie

Richtlijn Gezonde slaap en slaapproblemen bij kinderen (2017)

Richtlijn Gezonde slaap en slaapproblemen bij kinderen (2017) Richtlijn Gezonde slaap en slaapproblemen bij kinderen (2017) 2. Introductie slaapproblemen Deze introductie beschrijft de definitie van slaapproblemen en slaapstoornissen, de prevalentie en de gevolgen

Nadere informatie

PDF hosted at the Radboud Repository of the Radboud University Nijmegen

PDF hosted at the Radboud Repository of the Radboud University Nijmegen PDF hosted at the Radboud Repository of the Radboud University Nijmegen The following full text is a publisher's version. For additional information about this publication click this link. http://hdl.handle.net/66/9

Nadere informatie

Wat hoor ik? Over geluid en geluidsbronnen op een open NICU

Wat hoor ik? Over geluid en geluidsbronnen op een open NICU Wat hoor ik? Over geluid en geluidsbronnen op een open NICU The influence of patient- and unit-specific factors on the noise levels in an open-plan neonatal intensive care unit Munhun Park 1, Sabrina Laroche

Nadere informatie

Maternele intensieve zorgen. dag op dag. T +32(0) F +32(0) Campus Sint-Jan Schiepse bos 6.

Maternele intensieve zorgen. dag op dag. T +32(0) F +32(0) Campus Sint-Jan Schiepse bos 6. Maternele intensieve zorgen dag op dag T +32(0)89 32 50 50 F +32(0)89 32 79 00 info@zol.be Campus Sint-Jan Schiepse bos 6 B 3600 Genk Campus Sint-Barbara Bessemerstraat 478 B 3620 Lanaken Medisch Centrum

Nadere informatie

Broos aan de start: prematuur geboren. (Prof. H. Cammu, SPE)

Broos aan de start: prematuur geboren. (Prof. H. Cammu, SPE) Broos aan de start: prematuur geboren. (Prof. H. Cammu, SPE) Begin 20 ste eeuw bedroeg de babysterfte in onze regio 10%. Vandaag, ruim een eeuw later is de sterfte gezakt naar minder dan 1%, een enorm

Nadere informatie

Gehoorscreening en -diagnostiek in een NICU-populatie

Gehoorscreening en -diagnostiek in een NICU-populatie Gehoorscreening en -diagnostiek in een NICU-populatie André Goedegebure, Saskia Coenraad, Hans Hoeve Afdeling KNO, Erasmus MC Rotterdam Sophia Kinder Ziekenhuis (SKZ) Vergroot risico gehoorverlies NICU

Nadere informatie

Wat is een specifieke taalontwikkelingsstoornis? dr Ellen Gerrits, logopedist Congres TaalStaal 9 november 2012 Koninklijke Auris Groep

Wat is een specifieke taalontwikkelingsstoornis? dr Ellen Gerrits, logopedist Congres TaalStaal 9 november 2012 Koninklijke Auris Groep Wat is een specifieke taalontwikkelingsstoornis? dr, logopedist Congres 9 november 2012 Koninklijke Auris Groep Over welke kinderen praten we vandaag? Engels: Specific Language Impairment: Is SLI wel zo

Nadere informatie

Samenvatting Samenvatting Hoofdstuk 1 bevat een korte inleiding over eeneiige tweelingzwangerschappen en de daarbij voorkomende problemen. Ongeveer 1-2% van alle zwangerschappen zijn tweelingzwangerschappen.

Nadere informatie

Een hypotone pasgeborene. Drs. J.E. Deelen, Dr. S. Peeters, Prof. Dr. Y. Vandenplas, Drs. E.A. Smit-Kleinlugtenbeld

Een hypotone pasgeborene. Drs. J.E. Deelen, Dr. S. Peeters, Prof. Dr. Y. Vandenplas, Drs. E.A. Smit-Kleinlugtenbeld Een hypotone pasgeborene Drs. J.E. Deelen, Dr. S. Peeters, Prof. Dr. Y. Vandenplas, Drs. E.A. Smit-Kleinlugtenbeld Moeder 2 G3P2 Bloedgroep A positief Serologie negatief GBS positief Moeder Graviditeit

Nadere informatie

Nederlandse Vereniging voor Obstetrie en Gynaecologie RICHTLIJN. Verwijzing naar een perinatologich centrum Samenwerking tweede en derde lijn

Nederlandse Vereniging voor Obstetrie en Gynaecologie RICHTLIJN. Verwijzing naar een perinatologich centrum Samenwerking tweede en derde lijn NVOG Nederlandse Vereniging voor RICHTLIJN Verwijzing naar een perinatologich centrum Samenwerking tweede en derde lijn No 23 juni 1999 1 OMSCHRIJVING VAN HET PROBLEEM Er zijn geen formele landelijke afspraken

Nadere informatie

Inleiding Mensen met een verstandelijke beperking.

Inleiding Mensen met een verstandelijke beperking. Inleiding Mensen met een verstandelijke beperking. Aly Waninge Fysiotherapeute Koninklijke Visio De Brink Lector Participatie en gezondheid van mensen met een visuele en verstandelijke beperking Hanzehogeschool

Nadere informatie

Opname pasgeborenen op N* en NIC Moeder & Kind

Opname pasgeborenen op N* en NIC Moeder & Kind Logo Quality Indicators Project Moeder & Kind TABEL 1 INFORMATIE Naam Domein Moeder & Kind Identificatie M&K003 Auteur Geert Van de Water Datum 4/10/2013 Versie 1 Status Publicatie INHOUD BasisFiche...

Nadere informatie

Praktijk Inge Oud. Hart voor Hersenen

Praktijk Inge Oud. Hart voor Hersenen Praktijk Inge Oud Hart voor Hersenen -Hersenletsel krijg je niet alleen -De impact van hersenletsel op gezinnen -Aanbevelingen Even wat cijfers - 226.000 mensen met een gediagnosticeerde beroerte - 60%

Nadere informatie

Hoofdstuk 1 Hoofdstuk 2 Hoofdstuk 3

Hoofdstuk 1 Hoofdstuk 2 Hoofdstuk 3 Samenvatting S 146 In vitro fertilizatie (IVF) is in de loop van de jaren wereldwijd uitgegroeid tot een routine procedure binnen de voortplantingsgeneeskunde voor koppels met vruchtbaarheidsproblemen.

Nadere informatie

Healthy Pregnancy 4 All vroege start, lang profijt. Adja Waelput. 8 juni 2015, UMCG

Healthy Pregnancy 4 All vroege start, lang profijt. Adja Waelput. 8 juni 2015, UMCG Healthy Pregnancy 4 All vroege start, lang profijt Adja Waelput 8 juni 2015, UMCG Gezond ouder worden gebeurt in de baarmoeder en die verschillen zijn er al vanaf de geboorte Perinatale sterfte 2000-2008

Nadere informatie

Van AWBZ naar Jeugdwet. Een presentatie over de Factsheet Jeugd met een beperking Werkgroep Jeugd met een Beperking van het Transitiebureau Jeugd

Van AWBZ naar Jeugdwet. Een presentatie over de Factsheet Jeugd met een beperking Werkgroep Jeugd met een Beperking van het Transitiebureau Jeugd Van AWBZ naar Jeugdwet Een presentatie over de Factsheet Jeugd met een beperking Werkgroep Jeugd met een Beperking van het Transitiebureau Jeugd De wetten De Jeugdwet De Wet Langdurige Zorg (Wlz) De Zorgverzekeringswet

Nadere informatie