O&S. in Nijmegen. Ontstaan en ontwikkeling van onderzoek en statistiek in de gemeente Nijmegen. T. van Gruijthuijsen R. Hermens

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "O&S. in Nijmegen. Ontstaan en ontwikkeling van onderzoek en statistiek in de gemeente Nijmegen. T. van Gruijthuijsen R. Hermens"

Transcriptie

1 O&S Ontstaan en ontwikkeling van onderzoek en statistiek in de gemeente Nijmegen in Nijmegen T. van Gruijthuijsen R. Hermens Nijmegen, april

2 gemeente Nijmegen Alle rechten voorbehouden, Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand of openbaar gemaakt in enige vorm of op enige wijze zonder voorafgaande toestemming van de gemeente Nijmegen.

3 Voorwoord Het boek O&S in Nijmegen beschrijft de ontwikkeling van de gemeentelijke functie onderzoek en statistiek in het naoorlogse Nijmegen. Een periode met ongekende veranderingen. Het inwonertal groeit van naar en het aantal woningen van nog geen naar Het bebouwd oppervlak van de stad en het aantal arbeidsplaatsen verdrievoudigt. Na de oorlog bedraagt het aantal studenten aan onze Universiteit minder dan 1000, nu zijn het er meer dan In 1949 zijn er 1200 personenauto s in Nijmegen, tegen nu. Het Nijmegen van nu is in velerlei opzicht een totaal andere stad dan die van Dit boek laat ons zien hoe de functie onderzoek en statistiek in 1944, te midden van menselijke ellende en oorlogsverwoestingen, ontstaat. De omvangrijke schade in kaart brengen is de eerste onderzoeksvraag. Daarna stellen de groeikracht van de stad, de veranderende maatschappelijke verhoudingen en de perioden van economische op- en neergang het bestuur voor grote uitdagingen en essentiële vragen. Hoe ontwikkelen zich de bevolking en de behoefte aan woningen? Waar vinden we ruimte voor al die woningen en welke voorzieningen horen daarbij? Hoe functioneert het stadscentrum in een stad die steeds verder westwaarts groeit? Welke groei kent de beroepsbevolking en hoe ontwikkelt zich de werkgelegenheid en werkeloosheid? Welke behoeften aan voorzieningen en steun hebben Nijmegenaren die zich zelf niet kunnen redden? Wat vinden burgers van het leefklimaat in hun woonwijk en hun stad? Welke waardering hebben burgers voor onze gemeentelijke dienstverlening? Wat merken burgers van ons beleid en welk oordeel hebben ze daarover? We lezen dat onderzoekers en statistisch medewerkers zich in al die jaren tot profijt van de stad hebben ingezet om een zo goed mogelijk antwoord op deze en heel veel andere vragen te geven. Naar mijn mening heeft de functie onderzoek en statistiek een respectabele en waardevolle plaats verworven binnen onze gemeente Nijmegen. Drs. Bert G. Jeene Wethouder gemeente Nijmegen, portefeuille Financiën, Economie & Toerisme en Stadsregio, waaronder onderzoek en statistiek 3

4 1944 Inhoudsopgave Voorwoord 3 Samenvatting 6 1 Aanleiding 6 2 De ontwikkeling van onderzoek en statistiek samengevat 6 3 Terugblik 10 4 De leeftijdsvraag beantwoord 14 1 Inleiding: Hoe oud of jong zijn wij? 15 2 Van eenmansfunctie in oorlogstijd naar een zelfstandige afdeling Behoefte aan sociografisch en economisch onderzoek in een stad in puin De eerste jaren na de oorlog: de pioniers, hun werk en ontplooiing Onderzoeksactiviteiten in de jaren vijftig en zestig Statistische documentatie Werkwijzen van onderzoek en statistiek Medewerkers en huisvesting van onderzoek en statistiek Organisatie in de periode Bloei als zelfstandige afdeling Van wederopbouw naar welvaart en welzijn in de jaren zeventig Een klimaat voor bloei van onderzoek en statistiek in Nijmegen Onderzoeksactiviteiten Statistische documentatie Werkwijzen van onderzoek en statistiek Medewerkers en huisvesting van onderzoek en statistiek Organisatie in de periode Crisis en wederopstanding tot twee onderzoekseenheden Crisis en gemeentelijke reorganisatie Twee onderzoekseenheden binnen een sectorenmodel Onderzoeksactiviteiten 64

5 Van statistische documentatie naar statistische bestuursinformatie Werkwijzen onderzoek en statistiek Medewerkers en huisvesting onderzoek en statistiek Organisatie in de periode Fusie en modernisering tot één gemeentelijke afdeling O&S De kwaliteit van de overheid staat ter discussie, ook in Nijmegen Eén afdeling Onderzoek en Statistiek binnen de nieuwe organisatie Maatschappelijk ongenoegen vraagt om nieuwe aanpakken waarin resultaten tellen Activiteiten onderzoek en statistiek Werkwijzen van onderzoek en statistiek Medewerkers en huisvesting van onderzoek en statistiek Organisatie in de periode Terugblik Verschuivende verhoudingen Leermomenten Slot 123 Bijlagen 1 Belangrijke data organisatieontwikkeling onderzoek en statistiek Organisatieschema onderzoek en statistiek in de periode Hoofden/chefs van (onder)afdeling onderzoek en statistiek Verantwoordelijke wethouders voor onderzoek en statistiek Huisvesting functie onderzoek en statistiek in Nijmegen Toelichting achtergronden van ontwikkelingen rond Toelichting relatie onderzoeksmethoden en rolverschuiving overheid Geraadpleegde bronnen en algemene literatuur 138 Verantwoording afbeeldingen 139 5

6 1944 Samenvatting 1 Aanleiding Enkele jaren geleden ontstond binnen de afdeling Onderzoek en Statistiek van de gemeente Nijmegen (O&S) de vraag: hoe oud of jong zijn wij? Valt er binnenkort iets te jubileren? Het zoeken naar de startdatum leidde tot deze rapportage over onderzoek en statistiek binnen de gemeente Nijmegen. Daarmee beantwoorden we niet alleen de leeftijdsvraag. We laten ook zien hoe de functie onderzoek en statistiek zich ontwikkeld heeft binnen een veranderende maatschappij, stad en gemeentelijke organisatie. 2 De ontwikkeling van onderzoek en statistiek samengevat Geboren in crisistijd maar met een voorspoedige jeugd ( ) De Tweede Wereldoorlog treft de stad Nijmegen in 1944 buitengewoon hard, met grote menselijke ontreddering en omvangrijke verwoesting in centrum en infrastructuur. Er is onderzoek nodig naar de omvang van de oorlogsschade en naar de behoefte aan middelen voor herstel. Ook de wederopbouwplannen vragen om sociografisch en economisch vooronderzoek. In mei 1944 volgt de aanstelling van de eerste onderzoeker bij de dienst Stedebouw. Deze onderzoeker, A. van der Borg, valt het eerste jaar nog onder verantwoordelijkheid van het Rijk, onder de zogenaamde Algemeen Gemachtigde van den Wederopbouw. Op 1 augustus 1945 neemt de gemeente Nijmegen Van der Borg in dienst. De functie onderzoek en statistiek is vanaf dat moment een gemeentelijke taak. De wederopbouw en de opvang van de sterke stedelijke groei geven aan ruimtelijke ordening en volkshuisvesting een belangrijke positie binnen de 6

7 gemeentelijke organisatie. Deze komt in 1949 tot uiting in de oprichting van een machtige Dienst Publieke Werken & Volkshuisvesting (PW&V). De functie onderzoek en statistiek vindt bijna vanzelfsprekend een plaats binnen deze Dienst, als een onderafdeling van Stedebouw of Onroerende Zaken. Aanvankelijk is A. van der Borg de eerst verantwoordelijke voor onderzoek en statistiek, vanaf 1960 H. Nijssen. De functie onderzoek en statistiek vertolkt het sociaaleconomische element binnen de overwegend technisch en fysiek georiënteerde organisatie PW&V. De onderzoeksvragen richten zich vanaf het eerste begin op grote thema s die tot op de dag van vandaag actueel zijn: vernieuwing en ontwikkeling van het stadscentrum, economische ontwikkeling, demografische veranderingen met gevolgen voor woningbehoefte en stedelijke voorzieningen en, zeer markant, analyses van de ruimtelijke ontwikkelingsmogelijkheden binnen en buiten de gemeentegrenzen. Naast onderzoek verschijnen statistische publicaties: eerst de kwartaalreeks Stand van Zaken, daarna Statistische Jaarboeken, opgevolgd door een losbladige Statistische Documentatie. Bloei als zelfstandige afdeling ( ) In de jaren zeventig krijgen niet alleen materiële maar ook immateriële behoeften prioriteit op de agenda van de landelijke en gemeentelijke overheid. Het gaat niet alleen om welvaart, maar voortaan ook om welzijn. Er is sprake van een andere bestuursstijl, ook als een reactie op weerstand en kritiek vanuit de samenleving. Het gemeentebestuur stelt (hoofdlijnen van) het beleid open voor inspraak van burgers. In ontstaat voor het eerst een geheel zelfstandige afdeling onderzoek en statistiek, met de naam Sociaal Economisch Onderzoek (SEO), onder leiding van J. Cuisinier. Gemeentelijke middelen verruimen, ook voor onderzoek en statistiek. Een periode van tien jaar groei en bloei van SEO treedt aan. Ondanks de opkomst van nieuwe maatschappelijke beleidsvelden, blijft SEO organisatorisch verbonden met ruimtelijke ordening en volkshuisvesting, ofwel de Dienst PW&V. Passend in de nieuwe tijdgeest gaat een brede analyse en onderbouwing aan de opstelling van structuurplannen vooraf. Weging van alternatieven en programmering zijn nieuwe elementen in de planvorming. Onderzoekers zijn, in de rol van planoloog, vaak gangmakend en hebben een grote inbreng in de opzet, inhoud en rapportages van de structuurplannen. Het overige onderzoek, soms ook inclusief beleidsvertaling, richt zich vooral op bestemmingsplannen, bevolkingsprognoses, O&S in Nijmegen 7

8 1944 volkshuisvesting, economische ontwikkeling en leerlingenprognoses. Grootschalig enquêteonderzoek doet zijn entree met het woningmarktonderzoek. Onderzoekers van SEO zijn prominent vertegenwoordigd in de voorbereiding van ontwikkelingsplannen en actieprogramma s op stadsgewestelijk niveau. Statistieken worden gepubliceerd via de eerder genoemde losbladige Statistische Documentatie. In 1978 ontstaat ook buiten PW&V een onderzoeksfunctie. De Gemeentelijke Sociale Dienst (GSD) stelt een onderzoeker aan die werkt aan opdrachten vanuit de GSD en de Dienst Educatie en Welzijn. Crisis en wederopstanding tot twee onderzoekseenheden ( ) De bloeiperiode van SEO eindigt in de eerste helft van de jaren tachtig. Een internationale economische recessie treft de stad Nijmegen in die tijd buitengewoon hard. Dit leidt tot een omvangrijke uitkeringsafhankelijkheid, pessimisme en hardnekkige gemeentelijke begrotingstekorten. Bezuinigingen en een grootschalige reorganisatie zijn daarvan het gevolg. Belangrijk doel van de gemeentelijke reorganisatie is de vergroting van de stuurbaarheid en effectiviteit. Beleidstaken gaan over naar de Diensten, die voortaan voor zowel voorbereiding als uitvoering van beleid verantwoordelijk zijn. De Diensten worden in twee clusters ondergebracht: de zogenaamde Harde en Zachte Sector. 1 Ook SEO gaat op de schop. De sterke band met ruimtelijke ordening wordt doorbroken. Beleidsgerichte taken van SEO gaan, inclusief formatie, over naar beleidsafdelingen binnen de nieuwe Diensten. De onderzoeksformatie deelt men toe aan de twee sectoren. Daardoor ontstaan twee onderzoekseenheden. Deze werken op basis van een jaarlijks door het bestuur vast te stellen onderzoeksprogramma. In 1985 start, onder leiding van T. van Gruijthuijsen, een verkleind SEO als onderzoekseenheid voor de Harde Sector. Binnen de Zachte Sector komt een nieuwe onderzoekseenheid met W. Vegt als aanspreekpunt. Iedere onderzoekseenheid bedient een eigen cluster van beleidsvelden. Statistiek blijft als taak binnen SEO. Nijmegen werkt vanaf 1985 met een offensief marktgericht beleid aan een betere toekomst. Het accent ligt op stedelijke en economische vernieuwing 1 De Harde Sector bestaat uit drie diensten (Stadsontwikkeling, Volkshuisvesting, Economische Zaken). De Zachte Sector uit twee diensten (Sociale Zaken, Educatie en Welzijn). 8

9 (Brabantse Poort, Spoorzone, Centrum 2000), in combinatie met toeleiding van werklozen naar de arbeidsmarkt. Tegelijkertijd start een ambitieus programma voor vernieuwing en verdichting van woongebieden binnen de stad. De sterk verjongde onderzoekseenheden gaan vanaf 1985 aanvankelijk schuchter aan de slag. Zij winnen zelfvertrouwen wanneer bestuurders en beleidsambtenaren hen met uitdagende opdrachten aan het werk zetten. De introductie van de personal computer opent deuren naar voorheen ongekende mogelijkheden. We zien allerlei nieuwe vormen van markt-, evaluatie-, klanten- en monitoronderzoek ontstaan, met een grote variatie aan onderwerpen. De statistiekproducten veranderen van aard. De nieuwe publicaties Statistisch Jaarbeeld en Sociale Atlas signaleren trends en sterke sociaaleconomische verschillen binnen de stad. In 1989 nodigt het College onder leiding van burgemeester Dales de onderzoekseenheden uit om verkenningen uit te voeren voor thema s die belangrijk zijn voor de toekomst van de stad: wijkbeheer, economie en arbeidsmarkt en maatschappelijke effecten van demografische veranderingen. De resultaten vinden hun weg in diverse beleidsvelden. SEO participeert als kennisleverancier in de modelstudie voor gewenste verstedelijking. Hieruit komt de nieuwe stadsuitbreiding in de Waalsprong tevoorschijn. In 1993 vindt de eerste van een reeks Stadspeilingen plaats. Hoe denken burgers over hun stad, woonwijk, gemeentelijke bestuur en dienstverlening? De jaren negentig kenmerken zich door een kwalitatieve opbloei van onderzoek en statistiek. De onderzoeksprogrammering waarborgt nut en noodzaak van de producten. Diensten en bestuur spreken waardering uit voor de toegevoegde waarde van onderzoek en statistiek. In die periode zien we dat de beide onderzoekseenheden steeds vaker gezamenlijk werken aan gemeentebrede onderwerpen. Fusie en modernisering tot één gemeentelijke afdeling O&S ( ) In 1999 verlaat de gemeente het sectorenmodel. Deze organisatie schiet tekort en is onvoldoende voor de toekomst toegerust. Het bestuur komt in het beleidsproces vaak te laat in beeld. Er is geen samenhangende gemeentelijke strategie. De samenwerking tussen Diensten laat te wensen over. De gemeentelijke organisatie is te weinig vraag- en resultaatgericht. Een structuur- en cultuurverandering is nodig. Onderdeel van het reorganisatiebesluit van 1998 is de fusie van de beide onderzoekseenheden tot één gemeentelijke afdeling Onderzoek en Statis- O&S in Nijmegen 9

10 1944 tiek. O&S krijgt een plaats binnen een nieuw type gemeentelijke dienst: een procesdirectie 2, belast met het stadsplan, grote projecten, wijkaanpak en citymarketing. T. van Gruijthuijsen wordt benoemd tot afdelingshoofd O&S; T. Merkx volgt hem in 2006 op. De Collegeakkoorden vanaf 2002 zetten in op een ongedeelde stad, met extra aandacht voor de kwaliteit van de dagelijkse leefomgeving (schoon, heel, veilig), wijkaanpak, dienstverlening en communicatie met burgers. Colleges baseren hierop kernprioriteiten voor de jaarlijkse onderzoeksprogramma s. Deze leiden tot nieuwe of verbeterde producten, zoals Stads- en Wijkmonitor, Dienstverleningsmonitor, Bestuursmonitor, digitaal Stadspanel en periodieke effectmeting van gemeentelijke organisatieveranderingen. Ook bij de opdrachten voor andere beleidsprogramma s nemen monitoring en beleidseffectmetingen een steeds grotere plaats in. Voorbeelden van thema s waarvoor monitors ontwikkeld zijn: stadscentrum, milieu, jongeren, onderwijs, integrale veiligheid, integratie, economisch vestigingsklimaat (bedrijvenpeiling), bezoek en waardering culturele podia, evenementen, effecten woonruimteverdeling, trends in bouwen en wonen. Een recentere vorm van vinger aan de pols houden is de Crisismonitor. O&S presenteert zich in deze periode als kennis- en informatiecentrum. Deze ambitie komt bij uitstek tot uiting in de Stads- en Wijkmonitor, waarin kennis en informatie uit allerlei onderzoeken en monitors samen gebracht zijn. O&S gebruikt internet als krachtig medium om kennis en informatie te delen. Op de gemeentelijke website vindt men onder het label Onderzoek en Cijfers onderzoeksrapporten en de databank Stadsgetallen. De nieuwsbrief RespOnS informeert belangstellenden over de actuele stand van lopend en gerealiseerd onderzoek. 3 Terugblik Verschuivende verhoudingen Terugkijkend over de periode zien wij de verhoudingen tussen bestuur, beleid en onderzoek en statistiek veranderen. We onderscheiden drie perioden. 2 Aanvankelijk is de Directie Strategie en Projecten (DSP) de thuisbasis voor O&S. Door een fusie van DSP met de procesdirectie voor wijkaanpak (DWL) ontstaat de Directie Wijk en Stad (DWS). O&S is sindsdien onderdeel van DWS. 10

11 : ook coproducent van beleid In de eerste periode heeft onderzoek ook een rol als coproducent van beleid, met een sterk accent op ruimtelijke en economische ontwikkeling. Vraagstukken van wederopbouw, stadsuitleg, woningbouw, voorzieningen en werkgelegenheid staan centraal. Statistiek heeft een algemeen documenterende functie. In de reorganisatiejaren krijgen de dubbelrol en de bijna exclusieve band van onderzoek met ruimtelijke ordening kritiek. Deze leidt tot een raadsbesluit over een organisatorische scheiding van onderzoek en beleid en een loskoppeling van ruimtelijke ordening : faciliterend voor diensten In de daarop volgende periode bepaalt het jaarlijks onderzoeksprogramma de inzet van onderzoek en statistiek. Statistiek heeft een gemeentelijke functie: documenterend en signalerend. Onderzoek heeft in deze fase een faciliterende rol voor beleidsontwikkeling en uitvoering in alle gemeentelijke diensten. Het onderzoekswerk is in deze periode aanvankelijk klant- en casegericht. Dat geeft een risico van verkokering en versnippering van informatie en kennis. Daar komen twee reacties op. Ten eerste ontwikkelt onderzoek, in opdracht van Diensten, diverse monitors, met als doel het systematisch signaleren van trends, trendbreuken en effecten van beleid. Ten tweede geeft het bestuur enkele beleidsveldoverkoepelende opdrachten, zoals Sociale Atlas, strategische verkenningen en Stadspeiling : gemeentelijke kennisfactor In de afgelopen periode werkt O&S zowel aan opdrachten die voortkomen uit de programma s in de Stadsbegroting, als ook aan gemeentebrede opdrachten. De sturingsfunctie van het onderzoeksprogramma is sterker dan in de voorgaande periode. Colleges nemen nadrukkelijker het voortouw door hoofdthema s aan te wijzen. De collegeleden zijn direct betrokken bij onderzoeksopdrachten voor programma s waarvoor zij verantwoordelijk zijn. De functie onderzoek en statistiek vult in deze periode haar rol als kennisfactor 3 voor het algemeen gemeentelijk beleid in. In opdracht van het bestuur integreert O&S de opgebouwde kennis en informatie in de Stads- en Wijkmonitor, de kennisbank Onderzoek en Cijfers en de databank Stadsgetallen. 3 Deze term verwijst naar het raadsbesluit (begin 1999) over de nieuwe gemeentelijke organisatie, waarin O&S als kennisfactor binnen de procesdienst DSP (later DWS) is geplaatst. O&S in Nijmegen 11

12 1944 Leermomenten De organisatorische scheiding van beleid en onderzoek in 1985 is de functie onderzoek en statistiek ten goede gekomen. Onderzoek moet niet op de stoel van de beleidsmaker willen zitten en het omgekeerde is ook onverstandig. Dat betekent niet dat er sprake is van academische afstandelijkheid vanuit onderzoek richting beleid. De functie onderzoek en statistiek gaat uit van vragen en behoeften van het bestuur en ambtelijke organisatie. Zij kan waarde toevoegen door te laten zien hoe de staat van de stad en wijken is en wat er verandert. Ofwel een verhelderingsfunctie. Op de tweede plaats kan onderzoek en statistiek door evaluatieonderzoek meetbaar en zichtbaar maken of beleid de gewenste effecten heeft. De ervaringen sinds 1985 hebben geleerd dat de onderzoeksprogrammering steviger en waardevoller wordt wanneer het bestuur de kernprioriteiten aanwijst en vooraf onderzoeksopdrachten toetst en zo nodig saneert. Dit verhoogt de legitimiteit, relevantie en urgentie van de opdrachten. Op de tweede plaats is flexibiliteit van belang voor inpassing van onvoorziene spoedeisende opdrachten. De continue nabijheid van opdrachtgevers, gebruikers en het onderzoeksgebied schept voordelen voor onderzoek en statistiek. Het stimuleert gedrevenheid en betrokkenheid om vanuit de eigen rol en verantwoordelijkheid de best mogelijke antwoorden te geven. Korte afstand kan ook het risico hebben van beïnvloeding. De kernwaarden van het vak onderzoek en statistiek verzetten zich tegen manipulatie en ongewenste beïnvloeding. Die kernwaarden zijn: betrouwbaarheid, integriteit en onafhankelijkheid in analyse en conclusie. De functie onderzoek en statistiek moet goed zijn in het uitdiepen van de onderzoeksvraag. Waarom deze vraag, wie zijn de belanghebbenden en welke beslissingen hangen er mee samen? Dat kan ook aanleiding geven om een onderzoeksopdracht af te raden, omdat onderzoek in dat geval naar verwachting geen voldoende antwoord kan geven. Voor onderzoek en statistiek is het belangrijk om te anticiperen op de onderzoeksvragen van morgen en overmorgen. Wat voor soort kennis en vakbekwaamheden zijn daarvoor nodig? Welke vragen roepen bijvoorbeeld de mondiale veranderingen in de economische machtsverhoudingen en de 12

13 vergroening van de economie en samenleving op? Wat gaat het krimpen van overheidsmiddelen betekenen? Manifesteert de landelijke onvrede over allerlei publieke onderwerpen zich ook lokaal? Hebben we goede thermometers om deze tendensen te meten? Kennis van buiten is ook kennis. Een synthese van resultaten van eerder en extern verricht onderzoek (collega-afdelingen, universiteiten, SCP, CBS, Atlas Nederlandse gemeenten, particuliere bureaus, etc.) kan in sommige gevallen een heel efficiënt aanbod zijn om een onderzoeksvraag te beantwoorden. Ook is het nuttig om nieuwe kennis van buiten die van belang is voor Nijmegen te signaleren, zodat bestuurders en beleidsmakers daarmee hun voordeel kunnen doen. De beschikbaarheid van diverse onderzoeksresultaten en statistische informatie voor allerlei programma s in de Stadsbegroting schept een uniek voordeel voor onderzoek en statistiek. Dat voordeel is de laatste vijftien jaar steeds meer productief gemaakt door kennisintegratie ; voorbeelden daarvan zijn de Stads- en Wijkmonitor en de Crisismonitor. Op de tweede plaats ondersteunt deze een rol als kennisadviseur. Diverse beleidsmakers en projectmanagers schakelden in de afgelopen decennia onderzoekers in met vragen, zoals: wat weten wij hier al over, waar liggen kansen en risico s, kunnen we doelen en doelbereik meetbaar maken? Kennisintegratie en -advisering blijven in de toekomst vitaal voor de toegevoegde waarde van onderzoek en statistiek. Zelf uitvoeren van onderzoek en statistiek levert diverse voordelen op. Bij nieuwe opdrachten wordt voortgebouwd op de aanwezige voorraad aan kennis en informatie. Opdrachten kunnen onderling afgestemd worden. De condities voor samenhangend beheer en integratie van kennis en informatie zijn gunstig. Dit houdt overigens niet in dat zelf doen altijd beter en voordeliger is. Wanneer onderzoek en statistiek onvoldoende specialistische kennis heeft, is uitbesteden meestal te verkiezen. Ook het enquêteveldwerk leent zich voor uitbesteding en gebundelde inkoop. In gevallen waarin onderzoek arbitrerend en de gemeente belanghebbend is kan uitbesteding wijs zijn. Het managen van information overload is wetenschap en business geworden. O&S heeft met Onderzoek en Cijfers, Stadsgetallen en de nieuwsbrief O&S in Nijmegen 13

14 1944 RespOnS de ambitie om een brug naar de overladen gebruiker te slaan. Samenvattingen en persberichten zijn gewoontegoed. De vraag is of het effectief is en blijft. Kunnen nieuwe media en middelen in de communicatie helpen, zoals sociale netwerken, twitteren, slimme zoeksystemen en grafische visualisatie van complexe informatie? 4 De leeftijdsvraag beantwoord De aanleiding tot dit rapport is de vraag: hoe oud of jong is de gemeentelijke functie onderzoek en statistiek binnen de gemeente Nijmegen? Gaan we uit van de eerste activiteiten van onderzoeksmatige en statistische aard, dan ligt de start in Onder verantwoordelijkheid van het rijk gaat in dat jaar de eerste onderzoeker, A. van der Borg, bij de dienst Stedebouw aan het werk. Als echte startdatum zien wij 1 augustus 1945, wanneer de gemeente Nijmegen Van der Borg in dienst neemt. In augustus 2010 bestaat de gemeentelijke functie onderzoek en statistiek 65 jaar. Een respectabele en gedenkwaardige leeftijd. A. van der Borg overlijdt op woensdag 22 september 2010 op 91-jarige leeftijd. 14

15 Inleiding Hoe oud of jong zijn wij? De aanleiding Enkele jaren geleden ontstond binnen de afdeling O&S van de gemeente Nijmegen de vraag: hoe lang bestaat de functie onderzoek en statistiek binnen de gemeente? Niemand wist daar zo een, twee, drie antwoord op te geven. De vraag stellen is hem beantwoorden. Het is het begin van een zoektocht die verrassende ontmoetingen en inzichten oplevert. Rob Hermens 4 duikt in de archieven om de periode tussen 1944 en in kaart te brengen. Tini van Gruijthuijsen 5 neemt het op zich om de periode vanaf te beschrijven. Voor de vroegste geschiedenis waren we aangewezen op archiefmateriaal en herinneringen van een kleine groep oud-medewerkers. Voor de periode vanaf konden we putten uit ervaringen en herinneringen van een grotere groep medewerkers en uit ruimer bronmateriaal. Zonder hen was t zo niet gelukt In maart 2008 is de eerste onderzoeker bij de gemeente Nijmegen, A. van der Borg, geïnterviewd over de beginperiode van onderzoek en statistiek. Oud-medewerkers Wim van de Poel en Piet Wermenbol hebben ons geïnformeerd over de jaren zestig en zeventig. Jan Arts heeft diverse vragen over de onderzoeksfunctie bij de Sociale Dienst/ Sociale Zaken ( ) beantwoord. We hebben het eindconcept voorgelegd aan deze informanten, met uitzondering van A. van der Borg die in september 2010 is overleden. Dit concept is ook becommentarieerd door oud-directeuren Henk Nieuwenhuis en Ed de Boer en door medewerkers van de huidige afdeling O&S. Diverse (oud)medewerkers van onderzoek en statistiek hebben ons ideeën aan de hand gedaan voor anekdotes en terzijdes, die ook deel uitmaken van dit boek. Wij bedanken alle informanten en commentatoren voor hun waardevolle bijdragen. 4 Sinds 1988 werkt Rob Hermens in diverse functies bij de gemeente Nijmegen, waaronder die van onderzoeker bij de afdeling O&S. 5 Tini van Gruijthuijsen heeft gedurende 33 jaar bij onderzoek en statistiek gewerkt, waarvan 21 jaar als afdelingshoofd. Sinds 2006 is hij met prepensioen. O&S in Nijmegen 15

16 1944 Terugblik over ruim 65 jaar De vraag naar de leeftijd van onderzoek en statistiek, waarmee het allemaal begon, beantwoorden we in dit boek. In 2010 is er gedurende 65 jaar sprake van een herkenbare functie onderzoek en statistiek binnen de gemeente Nijmegen. Bij een kroonjaar hoort ook een terugblik: wat is er allemaal gebeurd en waarom? Deze publicatie voorziet in die behoefte. Het is een verhaal over pionieren en opbouwen, over veranderende organisatievormen en werkplekken en over bloei, crises en wederopstanding van onderzoek en statistiek in Nijmegen. Hoe is dit rapport opgebouwd? Aan de hand van trendbreuken in de ontwikkeling van onderzoek en statistiek onderscheiden we binnen het tijdvak vier perioden. De hoofdstukindeling van dit rapport hebben we hierop gebaseerd. Ieder hoofdstuk heeft een zelfde opbouw. We schetsen eerst een beeld van belangrijke ontwikkelingen in maatschappij, stad, bestuur en gemeentelijke organisatie. Voor iedere periode typeren we producten en werkwijzen van onderzoek en statistiek. We kijken naar de mensen die er werken. Ieder hoofdstuk eindigt met een paragraaf over de organisatorische context van onderzoek en statistiek. In de laatste twee hoofdstukken kijken we terug en melden wat we opgestoken hebben. Elk hoofdstuk bevat ook beeldmateriaal en een aantal anekdotes en terzijdes. Achteraan staan bijlagen, met schematische informatie over organisatie van onderzoek en statistiek in de periode Twee bijlagen bevatten achtergrondinformatie die behoort bij passages in de hoofdtekst. In de laatste bijlage geven wij een overzicht van de belangrijkste algemene bronnen die we gebruikt hebben. 16

17 Titels, namen en spelling Ter wille van de leesbaarheid hebben we in de hoofdtekst afgezien van het vermelden van titels bij namen, met uitzondering van die van professor (prof.). Voornamen van personen zijn voluit geschreven wanneer deze personen in de betreffende periode binnen hun directe werkomgeving ook zo aangesproken werden. Als dat niet zo was, volstaan we met het vermelden van de eerste voorletter. Namen door de tijd heen Het algemeen met de voornaam aanspreken en tutoyeren van collega s in de directe werkomgeving begint vanaf 1965 geleidelijk te ontstaan en is vanaf, ongeacht functie en leeftijd, standaardgedrag, met overigens frappante uitzonderingen. Daardoor kan het voorkomen dat de voornaam van sommige personen in het begin van de tekst met de eerste letter is aangegeven en in een latere periode voluit is geschreven. Namen van organisaties zijn geschreven in de spelling die in de betreffende periode van kracht is; bijvoorbeeld dienst of afdeling Stedebouw, in plaats van de hedendaagse spelling Stedenbouw. De spelling van Raad en College beginnen we in de hele tekst met een hoofdletter, hoewel dit sinds kort niet meer de gewoonte is. O&S in Nijmegen 17

18 Van eenmansfunctie in oorlogstijd naar een zelfstandige afdeling Behoefte aan sociografisch en economisch onderzoek in een stad in puin Na het verwoestende bombardement van 22 februari 1944 beginnen de Nijmegenaren met het begraven van de omgekomenen en met het opruimen van de puinhopen. In hetzelfde jaar ontstaan de eerste plannen voor wederopbouw. Er is onderzoek nodig naar de omvang van de oorlogsschade en naar de behoefte aan middelen voor herstel. Dit is de directe aanleiding om een onderzoeker aan te stellen. Op 15 mei 1944 gaat de Tilburgse econoom A. van der Borg bij de pas opgerichte Stedebouwkundige Dienst aan de slag. Zijn opdracht is breed geformuleerd: De Sociograaf is belast met het stedebouwkundig vooronderzoek in algemeenen zin, omvattende o.m. studie betreffende de te verwachten omvang der bevolking, haar samenstelling en behoeften n.l. inzake huisvesting, werkgelegenheid en ontspanning. Voorts de economische structuur van de gemeente, vraagstukken van bedrijf, handel en verkeer. 6 In het eerste jaar is Van der Borg nog niet in dienst van de gemeente. De werkzaamheden vallen onder de Nederlandse Staat, onder verantwoordelijkheid van de Algemeen Gemachtigde van den Wederopbouw. Hij is al wel werkzaam op basis van de gemeentelijke arbeidsovereenkomst. Van der Borg doet zijn werk te midden van oorlogsgeweld. In de septemberdagen van 1944 bevrijden de geallieerden Nijmegen. De gevechten zijn hevig. De binnenstad wordt geteisterd door grote branden, aangestoken door zich terugtrekkende Duitsers. In de maanden daarna is Nijmegen frontstad tot de geallieerden in februari 1945 richting Duitsland oprukken. 6 Informatie uit een brief 7 juni 1944 van stedenbouwkundige A. Siebers aan het College van B&W. 18

19 In die periode zijn veel militairen in de stad gelegerd. De burgerbevolking heeft te lijden van de voortdurende beschietingen. Opnieuw zijn veel slachtoffers en omvangrijke verwoestingen te betreuren. Werken in oorlogstijd Onderzoeker van het eerste uur A. van der Borg vertelt ons niet alleen over de oorlogsverschrikkingen, maar ook over de buitengewoon moeilijke werkomstandigheden in zijn eerste jaar. Het gemeentehuis is door brand vernield en het is nauwelijks mogelijk om te werken. Er is gebrek aan alles. Assistenten worden er op uit gestuurd om schrijfpapier te verzamelen A. van der Borg tijdens het interview op 17 maart 2008 de verwoeste stad in maart 1944 gezien vanuit de toren van de Dominicuskerk O&S in Nijmegen 19

20 De eerste jaren na de oorlog: de pioniers, hun werk en ontplooiing Onderzoek en statistiek voor het eerst een gemeentelijke taak Op 1 augustus 1945 volgt de aanstelling van A. van der Borg als ambtenaar bij de gemeente Nijmegen. Hij ziet dit zelf als formeel startpunt van zijn werk bij de gemeente. De functie onderzoek en statistiek is voortaan een gemeentelijke taak en onderdeel van de gemeentelijke organisatie. Voor de wederopbouw is wetenschappelijk en stedebouwkundig vooronderzoek nodig. In een brief aan B&W van 17 september 1947 omschrijft A. Siebers, het hoofd van de Stedebouwkundige Dienst, dit als Sociaal economisch onderzoek, betreffende de structuur van de binnenstad, op zichzelf en in samenhang met de gehele Gemeente en het Gewest; bevolkingsonderzoek; bevolkingsprognose; welvaartsonderzoek; enquêtering; verzameling en bewerking van technische en economische gegevens bestaand gebruik en vereiste bestemmingen van gronden, begrotingen, exploitatieberekening. De eerste onderzoeksproducten Herbouw van de verwoeste binnenstad heeft prioriteit met daarbij bijzondere aandacht voor de vereiste middelen voor het herstel. In 1947 keurt de gemeenteraad het Herbouwplan voor de binnenstad goed. In 1947 of 1948 verschijnt een Engelstalige publicatie Rebuilding Nijmegen. Het beknopte onderzoeksrapport geeft een sociaaleconomische karakteristiek van de ontwikkeling van Nijmegen en van de oorlogsverwoesting, afgesloten door een overzicht van de gigantische hoeveelheid investeringen die de reconstructie in tien jaar tijd ( ) zal vergen. Er verschijnen in deze eerste naoorlogse jaren onderzoeksrapporten over de aanleg van een industriehaven, de situatie op de arbeidsmarkt, de ontwikkeling van de bevolking en over de sociaaleconomische structuur. 7 Opvallend is dat dit structuuronderzoek zich uitstrekt over het Rijk van Nijmegen met de omliggende plaatsen. Hierdoor wordt het onderzoek veel en veel 7 Rapport betreffende een onderzoek naar het potentieel der Nijmeegse arbeidsmarkt, in het bijzonder in verband met opleiding en beroep der jarigen (1947, Arbeidsbureau); Werkgelegenheid en werkloosheid in Nijmegen (1948, Sociaal Economische afdeling); Voornaamste ambachten te Nijmegen (einde jaren veertig, Sociaal Economische afdeling); Rapport inzake de wenselijkheid van een nieuwe haven en industrieterrein in Nijmegen (1948, ETI); Voorlopig overzicht van de ontwikkeling van de bevolking van de gemeente Nijmegen en omgeving en de verwachtingen voor de toekomst (1949, ETI/ Sociaal Economische afdeling). 20

O&S. in Nijmegen. T. van Gruijthuijsen R. Hermens. Ontstaan en ontwikkeling van onderzoek en statistiek in de gemeente Nijmegen

O&S. in Nijmegen. T. van Gruijthuijsen R. Hermens. Ontstaan en ontwikkeling van onderzoek en statistiek in de gemeente Nijmegen 1984 1985 1998 1999 2010 O&S Ontstaan en ontwikkeling van onderzoek en statistiek in de gemeente Nijmegen in Nijmegen T. van Gruijthuijsen R. Hermens O&S Ontstaan en ontwikkeling van onderzoek en statistiek

Nadere informatie

Rekenkamercommissie Wijdemeren

Rekenkamercommissie Wijdemeren Rekenkamercommissie Wijdemeren Protocol voor het uitvoeren van onderzoek 1. Opstellen onderzoeksopdracht De in het werkprogramma beschreven onderzoeksonderwerpen worden verder uitgewerkt in de vorm van

Nadere informatie

Rapport 833 Derriks, M., & Kat, E. de. (2020). Jeugdmonitor Zeeland Amsterdam: Kohnstamm Instituut.

Rapport 833 Derriks, M., & Kat, E. de. (2020). Jeugdmonitor Zeeland Amsterdam: Kohnstamm Instituut. Samenvatting Rapport 833 Derriks, M., & Kat, E. de. (2020). Jeugdmonitor Zeeland Amsterdam: Kohnstamm Instituut. De Jeugdmonitor Zeeland De Jeugdmonitor Zeeland is een plek waar allerlei informatie bij

Nadere informatie

STRUCTUURVISIE DEN HAAG ZUIDWEST

STRUCTUURVISIE DEN HAAG ZUIDWEST concept DECEMBER 2003 GEMEENTE DIENST STEDELIJKE ONTWIKKELING CONCEPT versie december 2003 1 Gemeente Den Haag, Dienst Stedelijke Ontwikkeling Met medewerking van: Dienst Stadsbeheer Ingenieursbureau Den

Nadere informatie

Historische Vereniging Warder Bedrijfsplan 2011

Historische Vereniging Warder Bedrijfsplan 2011 Historische Warder Bedrijfsplan 2011 februari 2011 1 van 7 samenvatting Op 21 januari is de Historisch Warder opgericht. De vereniging heeft tot doel om: de geschiedenis van Warder vast te leggen en zo

Nadere informatie

OP 23 september 1987 bestond de Stichting 'Economisch

OP 23 september 1987 bestond de Stichting 'Economisch OPRICHTING VAN HET ECONOMISCH TECHNOLOGISCH INSTITUUT VOOR ZUID-HOLLAND TE ROTTERDAM EN DE VOORGESCHIEDENIS DOOR DRS. M. VAN DER VELDEN OP 23 september 1987 bestond de Stichting 'Economisch Technologisch

Nadere informatie

Onderwerp Motie "Investeren in cultuurhistorie is investeren in de economie"

Onderwerp Motie Investeren in cultuurhistorie is investeren in de economie Collegevoorstel Openbaar Onderwerp Motie "Investeren in cultuurhistorie is investeren in de economie" Programma / Programmanummer Ruimte & Bouwen / 9210 BW-nummer Portefeuillehouder H. Kunst Samenvatting

Nadere informatie

Alleen ter besluitvorming door het College Actief informeren van de Raad (uiterlijk 5 april 2011) Collegevoorstel Openbaar

Alleen ter besluitvorming door het College Actief informeren van de Raad (uiterlijk 5 april 2011) Collegevoorstel Openbaar Collegevoorstel Openbaar Onderwerp Twitterrichtlijnen Programma / Programmanummer Facilitaire diensten / 1043 BW-nummer Portefeuillehouder Th. de Graaf Samenvatting Doordat er geen richtlijnen zijn dreigt

Nadere informatie

Krimp in Fryslân. Inwonertal

Krimp in Fryslân. Inwonertal Krimp in Fryslân Bevolkingsdaling, lokaal en regionaal, is een vraagstuk van nu én de komende jaren. Hoewel pas over enkele decennia de bevolking van Fryslân als geheel niet meer zal groeien, is in sommige

Nadere informatie

Manifeste lokale woningbehoefte. Vraag zoekt locatie

Manifeste lokale woningbehoefte. Vraag zoekt locatie Manifeste lokale woningbehoefte Vraag zoekt locatie 10-3-2015 Inleiding In de gemeentelijke Visie op Wonen en Leefbaarheid (2012) is uitgesproken dat de gemeente in principe in alle kernen ruimte wil zoeken

Nadere informatie

Raadsvoorstel. Aan de gemeenteraad,

Raadsvoorstel. Aan de gemeenteraad, Raadsvoorstel Griffiersnummer: Onderwerp: Vaststelling herindelingsontwerp Datum B&W-vergadering: 17 juli 2012 Datum raadsvergadering: 30 juli 2012 Datum politieke avond: 11 juli 2012 Portefeuillehouder:

Nadere informatie

Stadjers en instellingen over de gebiedsgebonden aanpak van het sociale domein

Stadjers en instellingen over de gebiedsgebonden aanpak van het sociale domein Stadjers en instellingen over de gebiedsgebonden aanpak van het sociale domein Onderzoek en Statistiek Groningen heeft als kernactiviteiten instrumentontwikkeling voor en uitvoering van beleidsgericht

Nadere informatie

Maatschappelijke structuurvisie 2013-2025. Projectopdracht / Plan van Aanpak

Maatschappelijke structuurvisie 2013-2025. Projectopdracht / Plan van Aanpak Maatschappelijke structuurvisie 2013-2025 Projectopdracht / Plan van Aanpak Afdeling Beleid, cluster Maatschappij januari 2013 Inhoudsopgave Aanleiding... 3 Doelstelling... 3 Resultaat... 3 Afbakening...

Nadere informatie

1.1 Bevolkingsontwikkeling 9. 1.2 Bevolkingsopbouw 10. 1.2.1 Vergrijzing 11. 1.3 Migratie 11. 1.4 Samenvatting 12

1.1 Bevolkingsontwikkeling 9. 1.2 Bevolkingsopbouw 10. 1.2.1 Vergrijzing 11. 1.3 Migratie 11. 1.4 Samenvatting 12 inhoudsopgave Samenvatting 3 1. Bevolking 9 1.1 Bevolkingsontwikkeling 9 1.2 Bevolkingsopbouw 10 1.2.1 Vergrijzing 11 1.3 Migratie 11 1.4 Samenvatting 12 2. Ontwikkelingen van de werkloosheid 13 2.1 Ontwikkeling

Nadere informatie

Nota van Zienswijzen behorende bij het Bestemmingsplan Buitengebied Rucphen 2012, De Leijkens

Nota van Zienswijzen behorende bij het Bestemmingsplan Buitengebied Rucphen 2012, De Leijkens Nota van Zienswijzen behorende bij het Bestemmingsplan Buitengebied Rucphen 2012, De Leijkens Rucphen, 7 november 2012 INHOUD; 1. Procedure 2. Ingediende zienswijzen 3. Inhoud zienswijzen en inhoudelijke

Nadere informatie

Locatie Het Mozaïek / De Haag

Locatie Het Mozaïek / De Haag Locatie Het Mozaïek / De Haag Informatie avond omwonenden 4 maart 2014 Agenda voor vanavond Opening en welkomstwoord door wethouder Van Dalen Doel van deze avond Wijziging bevolkingsopbouw -> wijzigen

Nadere informatie

Aanpassing grenzen bebouwde kom Nijmegen-NoordProgramma / Programmanummer Mobiliteit / 1072

Aanpassing grenzen bebouwde kom Nijmegen-NoordProgramma / Programmanummer Mobiliteit / 1072 Datum raadsvergadering / Nummer raadsvoorstel 25 mei 2011 / 117/2010 Fatale termijn: besluitvorming vóór: N.v.t. Onderwerp Aanpassing grenzen bebouwde kom Nijmegen-Noord Aanpassing grenzen bebouwde kom

Nadere informatie

Planbureau voor de Leefomgeving PERSBERICHT. Bevolking daalt in kwart Nederlandse gemeenten. Nieuwe regionale bevolkingsprognoses tot 2040:

Planbureau voor de Leefomgeving PERSBERICHT. Bevolking daalt in kwart Nederlandse gemeenten. Nieuwe regionale bevolkingsprognoses tot 2040: Planbureau voor de Leefomgeving PERSBERICHT Nieuwe regionale bevolkingsprognoses tot 2040: Bevolking daalt in kwart Nederlandse gemeenten De komende dertig jaar treedt in delen van Nederland, vooral in

Nadere informatie

G e m e e n t e S l u i s

G e m e e n t e S l u i s Raadsvoorstel Pag. 1 Datum vergadering 16 juli 2009 Nr. Omschrijving agendapunt Portefeuillehouder Voorstel tot het opstarten van de inspraakprocedure voor de Structuurvisie Wonen conform de gemeentelijke

Nadere informatie

Openbaar. Vaststellen Onderzoeksopzet Workfast. Alleen ter besluitvorming door het College Actief informeren van de Raad. Collegevoorstel.

Openbaar. Vaststellen Onderzoeksopzet Workfast. Alleen ter besluitvorming door het College Actief informeren van de Raad. Collegevoorstel. Collegevoorstel Openbaar Onderwerp Vaststellen Onderzoeksopzet Workfast Programma Economie & Werk Portefeuillehouder T. Tankir Samenvatting Op 4 maart 2015 heeft de gemeenteraad de motie Onderzoek naar

Nadere informatie

Raadsvergadering, 2 februari 2010. Voorstel aan de Raad. Onderwerp: Economisch Actie Programma

Raadsvergadering, 2 februari 2010. Voorstel aan de Raad. Onderwerp: Economisch Actie Programma Raadsvergadering, 2 februari 2010 Voorstel aan de Raad Onderwerp: Economisch Actie Programma Nr.: 369 Agendapunt: Voorbespreking & 15 Datum: 19 januari 2010 Onderdeel raadsprogramma: Portefeuillehouder:

Nadere informatie

panel: : Stadsvisie 2030

panel: : Stadsvisie 2030 Uitkomsten 1 e peiling Enkhuizer stadspanel panel: : Stadsvisie 2030 Concept, 4 februari 2009 Samenvatting Inwoners van de gemeente Enkhuizen hebben in januari 2009 op verzoek van het gemeentebestuur hun

Nadere informatie

LMD brandweer. Kansen voor ontwikkeling en doorgroei

LMD brandweer. Kansen voor ontwikkeling en doorgroei LMD brandweer Kansen voor ontwikkeling en doorgroei LMD brandweer kansen voor ontwikkeling en doorgroei Als leidinggevende bij de brandweer heb je een bijzondere en veelzijdige baan. Je werkt in een snel

Nadere informatie

Zondag Ontwikkeling. Profiel. Over Zondag Ontwikkeling. ...gelooft in mogelijkheden, niet in beperkingen

Zondag Ontwikkeling. Profiel. Over Zondag Ontwikkeling. ...gelooft in mogelijkheden, niet in beperkingen Zondag Ontwikkeling...gelooft in mogelijkheden, niet in beperkingen Zondag Ontwikkeling is altijd op zoek naar betere oplossingen op het gebied van wonen en commercieel vastgoed. Ons streven is om snel

Nadere informatie

1. Wethouder Jeene te machtigen om de intentieovereenkomst Internationaal Onderwijs Gelderland te tekenen.

1. Wethouder Jeene te machtigen om de intentieovereenkomst Internationaal Onderwijs Gelderland te tekenen. Collegevoorstel Openbaar Onderwerp Intentieovereenkomst Internationaal Onderwijs Gelderland Programma / Programmanummer Economie / 9510; Onderwijs / 9520 BW-nummer Portefeuillehouder B. Jeene, H. Beerten

Nadere informatie

VOORSTEL AAN BURGEMEESTER EN WETHOUDERS VAN DE GEMEENTE ROERMOND

VOORSTEL AAN BURGEMEESTER EN WETHOUDERS VAN DE GEMEENTE ROERMOND , 8 a ^ gemeente Roermond VOORSTEL AAN BURGEMEESTER EN WETHOUDERS VAN DE GEMEENTE ROERMOND datum indiening: 19 december 2013 datum/agendapunt B&Wvergadering: 070114/201 afdeling: Kabinet en Communicatie

Nadere informatie

Rapportage. Effectmeting naar onderzoek Weten waarom uit 2008. Alphen-Chaam. Rekenkamercommissie Alphen-Chaam / Baarle-Nassau.

Rapportage. Effectmeting naar onderzoek Weten waarom uit 2008. Alphen-Chaam. Rekenkamercommissie Alphen-Chaam / Baarle-Nassau. 1 Rekenkamercommissie Alphen-Chaam / Baarle-Nassau Rapportage Effectmeting naar onderzoek Weten waarom uit 2008 Alphen-Chaam 7 juli 2011 W E T E N W A A R O M A L P H E N - C H A A M 2 1 Inleiding De Rekenkamercommissie

Nadere informatie

Blijvend geld en aandacht nodig voor Nationale landschappen, Provincies doen meer dan het Rijk

Blijvend geld en aandacht nodig voor Nationale landschappen, Provincies doen meer dan het Rijk Nationale landschappen: aandacht en geld nodig! 170610SC9 tk 7 Blijvend geld en aandacht nodig voor Nationale landschappen, Provincies doen meer dan het Rijk De Rekenkamer Oost-Nederland heeft onderzoek

Nadere informatie

Nota van B&W. Onderwerp Vaststellen Welstandscriteria Deo

Nota van B&W. Onderwerp Vaststellen Welstandscriteria Deo Onderwerp Vaststellen Welstandscriteria Deo Nota van B&W Portefeuille J.Nieuwenburg Auteur: A.M. Schneider Telefoon: a.schneider@haarlem.nl E-mail: a.schneider@haarlem.nl Reg.nr. SB/PMB/2008/78185 Met

Nadere informatie

Bestedingskader middelen Stedelijke Herontwikkeling

Bestedingskader middelen Stedelijke Herontwikkeling Bestedingskader middelen Stedelijke Herontwikkeling Inleiding Stedelijke herontwikkeling Voor de ruimtelijke ontwikkeling van Utrecht is de Nieuwe Ruimtelijke Strategie opgesteld die in 2012 door de Raad

Nadere informatie

Portefeuillehouder: M.A.P. Michels Behandelend ambtenaar J. van der Meer, 0595 447719 gemeente@winsum.nl (t.a.v. J. van der Meer)

Portefeuillehouder: M.A.P. Michels Behandelend ambtenaar J. van der Meer, 0595 447719 gemeente@winsum.nl (t.a.v. J. van der Meer) Vergadering: 11 december 2012 Agendanummer: 12 Status: Besluitvormend Portefeuillehouder: M.A.P. Michels Behandelend ambtenaar J. van der Meer, 0595 447719 E mail: gemeente@winsum.nl (t.a.v. J. van der

Nadere informatie

Startnotitie Visie winkelcentra Heemstede (eerste fase)

Startnotitie Visie winkelcentra Heemstede (eerste fase) Startnotitie Visie winkelcentra Heemstede (eerste fase) 1. Inleiding In het collegeakkoord voor de periode 2014-2018 is als één van de doelstellingen geformuleerd: Het college zet zich in voor een florerende

Nadere informatie

Grote gemeenten goed voor driekwart van bevolkingsgroei tot 2025

Grote gemeenten goed voor driekwart van bevolkingsgroei tot 2025 Persbericht PB13 062 1 oktober 2013 9:30 uur Grote gemeenten goed voor driekwart van bevolkingsgroei tot 2025 Tussen 2012 en 2025 groeit de bevolking van Nederland met rond 650 duizend tot 17,4 miljoen

Nadere informatie

Alleen ter besluitvorming door het College Actief informeren van de Raad. Collegevoorstel Openbaar. Onderwerp Toekenning garantstelling Museum WO II

Alleen ter besluitvorming door het College Actief informeren van de Raad. Collegevoorstel Openbaar. Onderwerp Toekenning garantstelling Museum WO II Openbaar Onderwerp Toekenning garantstelling Museum WO II Programma / Programmanummer Citymarketing & Externe betrekkingen / 1013 BW-nummer Portefeuillehouder Th. de Graaf Samenvatting Het bestuur van

Nadere informatie

Onderwerp Beantwoording vragen raadskamer over het rapport Evaluatie Bestuurlijke Arrangementen Antillianengemeenten 2005-2008

Onderwerp Beantwoording vragen raadskamer over het rapport Evaluatie Bestuurlijke Arrangementen Antillianengemeenten 2005-2008 Collegevoorstel Openbaar Onderwerp Beantwoording vragen raadskamer over het rapport Evaluatie Bestuurlijke Arrangementen Antillianengemeenten 2005-2008 Programma / Programmanummer Integratie & Emancipatie

Nadere informatie

2. Brief aan de raad over de digitalisering van openbare bekendmakingen vast te stellen.

2. Brief aan de raad over de digitalisering van openbare bekendmakingen vast te stellen. Openbaar Onderwerp Digitalisering Openbare Bekendmakingen Programma / Programmanummer Facilitaire diensten / 1043, Dienstverlening en Burgerzaken / 1011 BW-nummer Portefeuillehouder Th. de Graaf Sinds

Nadere informatie

4. Ondersteuning van het Plan van Aanpak Europese Cultuurregio Randstad.

4. Ondersteuning van het Plan van Aanpak Europese Cultuurregio Randstad. Ruimte voor kunst en cultuur in de Randstad Doel De Minister van OCW en de wethouders Kunst en Cultuur van Amsterdam/Rotterdam/Den Haag en Utrecht stellen zich ten doel de internationale betekenis en concurrentiepositie

Nadere informatie

Onderwerp van het voorstel Evaluatie Programmaraad Gelderland Zuid en benoeming nieuw lid

Onderwerp van het voorstel Evaluatie Programmaraad Gelderland Zuid en benoeming nieuw lid 15/2003 Registratienummer 2.62145 Opgesteld door, telefoonnummer Paula Croonen, 2261 Programma Cultuur Portefeuillehouder A.J.F.M. Hirdes Onderwerp van het voorstel Evaluatie Programmaraad Gelderland Zuid

Nadere informatie

Aan de raad AGENDAPUNT 11. Doetinchem, 4 juli 2009. Economische visie en actieplan Dynamisch Duurzaam Doetinchem

Aan de raad AGENDAPUNT 11. Doetinchem, 4 juli 2009. Economische visie en actieplan Dynamisch Duurzaam Doetinchem Aan de raad AGENDAPUNT 11 Economische visie en actieplan Dynamisch Duurzaam Doetinchem Voorstel: 1. de foto van de sociaal-economische situatie in Doetinchem voor kennisgeving aannemen; 2. het beleidskader

Nadere informatie

Aan de raad van de gemeente LEIDSCHENDAM-VOORBURG

Aan de raad van de gemeente LEIDSCHENDAM-VOORBURG Aan de raad van de gemeente LEIDSCHENDAM-VOORBURG Datum 20 december 2011 Onderwerp Raadsbrief: Sociale structuurvisie Categorie B Verseonnummer 668763 / 681097 Portefeuillehouder De heer Rensen en de heer

Nadere informatie

Gooi en Vechtstreek: Meer ruimte voor bedrijventerreinen, overleg met ondernemersverenigingen

Gooi en Vechtstreek: Meer ruimte voor bedrijventerreinen, overleg met ondernemersverenigingen 22 april 199797-000527 concept-nota Hoofdlijnen ruimtelijk beleid regio Gooi en Vechtstreek Gooi en Vechtstreek: Meer ruimte voor bedrijventerreinen, overleg met ondernemersverenigingen Het bebouwde deel

Nadere informatie

CONCEPT t.b.v. ter inzage legging ontwerpbestemmingsplan

CONCEPT t.b.v. ter inzage legging ontwerpbestemmingsplan CONCEPT t.b.v. ter inzage legging ontwerpbestemmingsplan Onderwerp Portefeuillehouder Steller Collegevergadering Raadsvergadering Raadsvoorstel 2015/ Adam Elzakalai H. Grootveld 1. Samenvatting Wat willen

Nadere informatie

Geachte heer/mevrouw,

Geachte heer/mevrouw, Van: Aan: Onderwerp: Brief gemeente Utrechtse Heuvelrug met zienswijze Noordvleugelprovincie Datum: dinsdag, 1 oktober 2013 14:05:40 Bijlagen: Verzonden brief UH met Zienswijze Noordvleugelprovincie.pdf

Nadere informatie

Rekenkamercommissie Oostzaan

Rekenkamercommissie Oostzaan Rekenkamercommissie Oostzaan Jaarplan 2015 Missie Rekenkamercommissie De rekenkamer heeft de ambitie om door middel van haar onderzoeken een positieve bijdrage te leveren aan de kwaliteit van het bestuur

Nadere informatie

Besluitvorming aan de Raad Formele advisering van de Raad

Besluitvorming aan de Raad Formele advisering van de Raad Collegevoorstel Advies: Openbaar Onderwerp Beantwoording schriftelijke vragen GL Programma / Programmanummer Wonen / 4210 Portefeuillehouder P. Depla Samenvatting De fractie van Groen Links heeft het college

Nadere informatie

Collegevoorstel Advies: openbaar. Onderwerp Benoeming Nijmeegse Stadsdichter. Programma / Programmanummer Kunst en Cultuur / 6310.

Collegevoorstel Advies: openbaar. Onderwerp Benoeming Nijmeegse Stadsdichter. Programma / Programmanummer Kunst en Cultuur / 6310. Collegevoorstel Advies: openbaar Onderwerp Benoeming Nijmeegse Stadsdichter Programma / Programmanummer Kunst en Cultuur / 6310 Portefeuillehouder T. Hirdes Samenvatting Op initiatief van de gemeenteraad

Nadere informatie

Kiezen, Delen én Doen Samen voor een sterke woningmarkt. platform woningcorporaties noord-holland noord

Kiezen, Delen én Doen Samen voor een sterke woningmarkt. platform woningcorporaties noord-holland noord Kiezen, Delen én Doen Samen voor een sterke woningmarkt platform woningcorporaties noord-holland noord Voorwoord Op 15 december 2011 is door ruim 20 corporaties uit de subregio s Noordkop, West-Friesland,

Nadere informatie

'Maak werk van Vrije tijd in Brabant'

'Maak werk van Vrije tijd in Brabant' 'Maak werk van Vrije tijd in Brabant' OPROEP VANUIT DE VRIJETIJDSSECTOR Opgesteld door: Vrijetijdshuis Brabant, TOP Brabant, Erfgoed Brabant, Leisure Boulevard, NHTV, MKB, BKKC, Stichting Samenwerkende

Nadere informatie

1. Aanpak beoordeling Regionale en Innovatieve Projecten door RGA

1. Aanpak beoordeling Regionale en Innovatieve Projecten door RGA BEOORDELINGSKADER REGIONALE EN INNOVATIEVE PROJECTEN 1. Aanpak beoordeling Regionale en Innovatieve Projecten door RGA De regionale samenwerking Groningen-Assen is ontstaan om economische kansen te benutten

Nadere informatie

Duurzame ontwikkeling:

Duurzame ontwikkeling: Duurzaam Tynaarlo Duurzame ontwikkeling: Een ontwikkeling die kan voorzien in de behoeften van de huidige generaties zonder die van de toekomstige generaties in gevaar te brengen. (Our common future 1987)

Nadere informatie

Externe communicatie ambtelijke samenwerking Beemster- Purmerend

Externe communicatie ambtelijke samenwerking Beemster- Purmerend Externe communicatie ambtelijke samenwerking Beemster- Purmerend Gemeente Beemster Versie: definitief Goedkeuring: gemeentesecretaris Beemster, Els Kroese Juni 2012 Auteur: Nancy van der Vin, Filtercommunicatie

Nadere informatie

Kennisnemen van Informatie over voortgang proces Oorlogsmuseum Overloon en erfgoed van de Tweede Wereldoorlog

Kennisnemen van Informatie over voortgang proces Oorlogsmuseum Overloon en erfgoed van de Tweede Wereldoorlog Statenmededeling Onderwerp Militair erfgoed Tweede Wereldoorlog en Oorlogsmuseum Overloon Aan Provinciale Staten van Noord-Brabant, Kennisnemen van Informatie over voortgang proces Oorlogsmuseum Overloon

Nadere informatie

(070) 373 8393. Brief aan de leden T.a.v. het college en de raad. Samenvatting. informatiecentrum tel. ons kenmerk BAOZW/U201300267 Lbr.

(070) 373 8393. Brief aan de leden T.a.v. het college en de raad. Samenvatting. informatiecentrum tel. ons kenmerk BAOZW/U201300267 Lbr. Brief aan de leden T.a.v. het college en de raad informatiecentrum tel. (070) 373 8393 betreft Archiefconvenant; wijzigingen in de Archiefwet en -regelgeving Samenvatting uw kenmerk ons kenmerk BAOZW/U201300267

Nadere informatie

CULTUREEL ERFGOED EN DE VERTALING NAAR RUIMTELIJKE PLANNEN

CULTUREEL ERFGOED EN DE VERTALING NAAR RUIMTELIJKE PLANNEN CULTUREEL ERFGOED EN DE VERTALING NAAR RUIMTELIJKE PLANNEN Onderzoek naar cultuurhistorische structuren, landschappen en panden Aansluitend op Belvedere- (Behoud door ontwikkeling) en het MoMo-beleid (Modernisering

Nadere informatie

Behandelend ambtenaar Thijs Klompmaker, 0595-447781 gemeente@winsum.nl (t.a.v. Thijs Klompmaker)

Behandelend ambtenaar Thijs Klompmaker, 0595-447781 gemeente@winsum.nl (t.a.v. Thijs Klompmaker) Vergadering: 19 juni 2007 Agendanummer: 13 Status: bespreekstuk Behandelend ambtenaar Thijs Klompmaker, 0595-447781 E-mail: gemeente@winsum.nl (t.a.v. Thijs Klompmaker) Aan de gemeenteraad, Onderwerp:

Nadere informatie

Organisatie van advies en inspraak van het lokaal cultuurbeleid 2013-2018

Organisatie van advies en inspraak van het lokaal cultuurbeleid 2013-2018 Organisatie van advies en inspraak van het lokaal cultuurbeleid 2013-2018 1. DOELSTELLING : ADVIES EN INSPRAAK BIJ HET LOKAAL CULTUURBELEID 1.1. Met het oog op de voorbereiding en de evaluatie van het

Nadere informatie

GESCHIEDENIS EN STAATSINRICHTING CSE KB

GESCHIEDENIS EN STAATSINRICHTING CSE KB Examen VMBO-KB 2005 tijdvak 1 woensdag 25 mei 9.00 11.00 uur GESCHIEDENIS EN STAATSINRICHTING CSE KB Gebruik het bronnenboekje. Dit examen bestaat uit 35 vragen. Voor dit examen zijn maximaal 50 punten

Nadere informatie

Raadsvergadering van 14 maart 2013 Agendanummer: 9.1. Onderwerp: Inrichting stelsel Zorg voor jeugd (transitie jeugdzorg)

Raadsvergadering van 14 maart 2013 Agendanummer: 9.1. Onderwerp: Inrichting stelsel Zorg voor jeugd (transitie jeugdzorg) RAADSVOORSTEL Verseon kenmerk: 386736 Raadsvergadering van 14 maart 2013 Agendanummer: 9.1 Onderwerp: Inrichting stelsel Zorg voor jeugd (transitie jeugdzorg) Verantwoordelijk portefeuillehouder: A. Grootenboer-Dubbelman

Nadere informatie

Gemeente Maastricht. Toelichting deel uitmakende van het bestemmingsplan Kern Itteren. Bijlage 3

Gemeente Maastricht. Toelichting deel uitmakende van het bestemmingsplan Kern Itteren. Bijlage 3 Gemeente Maastricht Toelichting deel uitmakende van het bestemmingsplan Kern Itteren Bijlage 3 Maastricht, augustus 2000 Provincie Li N Aan Burgemee van-de gemeente Maastricht Postbus 1992 6201 BZ MAASTRICHT

Nadere informatie

Peiling over Europa en EDIC

Peiling over Europa en EDIC Peiling over Europa en EDIC Peiling over Europa en EDIC Datum: september 2013 Colofon Gemeente Nijmegen Onderzoek en Statistiek contactpersoon: Ad Manders tel.: (024) 329 98 89 emailadres: onderzoek.statistiek@nijmegen.nl

Nadere informatie

Wat gaan we doen? Colofon. Almeerse Scholen Groep. Koersplan maart 2015

Wat gaan we doen? Colofon. Almeerse Scholen Groep. Koersplan maart 2015 Colofon De uitgebreide versie van het ASG Koersplan 2015-2018 kunt u vinden op www.almeersescholengroep.nl. Dit is een uitgave van de Almeerse Scholen Groep. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd

Nadere informatie

Onderdeel organisatiekoers: programma Duurzaam gezonde organisatie Portefeuillehouder: Carel van Gelder

Onderdeel organisatiekoers: programma Duurzaam gezonde organisatie Portefeuillehouder: Carel van Gelder Raadsvergadering, 28 januari 2014 Voorstel aan de Raad Onderwerp: Regiegemeente Wijk bij Duurstede Nr.: 20140218 4 RV Agendapunt: 4 Datum: 30 december 2013 Onderdeel organisatiekoers: programma Duurzaam

Nadere informatie

Toename bevolking v.a. 2008

Toename bevolking v.a. 2008 Collegevoorstel Inleiding De provincie prognosticeert de ontwikkeling van de woningbouw en bevolking voor elke gemeente. Het is aan elke gemeente om deze prognose om te zetten in een planning en deze te

Nadere informatie

Risicomanagement en NARIS gemeente Amsterdam

Risicomanagement en NARIS gemeente Amsterdam Risicomanagement en NARIS gemeente Amsterdam Robert t Hart / Geert Haisma 26 september 2013 r.hart@risicomanagement.nl / haisma@risicomanagement.nl 1www.risicomanagement.nl Visie risicomanagement Gemeenten

Nadere informatie

SOCIAAL PERSPECTIEF. sociale structuurvisie Zaanstad 2009-2020

SOCIAAL PERSPECTIEF. sociale structuurvisie Zaanstad 2009-2020 SOCIAAL PERSPECTIEF sociale structuurvisie Zaanstad 2009-2020 SOCIAAL PERSPECTIEF sociale structuurvisie Zaanstad 2009-2020 De sociale ambitie: Zaanstad manifesteert zich binnen de metropoolregio Amsterdam

Nadere informatie

Raadsvoorstel. Status: Besluitvormend. Agendapunt: 10. Aankoop kantoorpand Rabobank te Nieuwleusen. Datum: 2 september 2014.

Raadsvoorstel. Status: Besluitvormend. Agendapunt: 10. Aankoop kantoorpand Rabobank te Nieuwleusen. Datum: 2 september 2014. Raadsvoorstel Status: Besluitvormend Agendapunt: 10 Onderwerp: Aankoop kantoorpand Rabobank te Nieuwleusen Datum: 2 september 2014 Portefeuillehouder: Decosnummer: 235 Informant: P. la Roi E. p.laroi@dalfsen.nl

Nadere informatie

NR. GEMEENTEBESTUUR UITGEEST. Nota / advies van: Mw. mr. J. (Jelly) Beentjes Behandelende afdeling: Ruimte Datum: 22-03-2012

NR. GEMEENTEBESTUUR UITGEEST. Nota / advies van: Mw. mr. J. (Jelly) Beentjes Behandelende afdeling: Ruimte Datum: 22-03-2012 GEMEENTEBESTUUR UITGEEST Nota / advies van: Mw. mr. J. (Jelly) Beentjes Behandelende afdeling: Ruimte Datum: 22-03-2012 NR. TITEL: (concept) Regionaal Actie Programma (RAP) KORTE PROBLEEMSTELLING/ONDERWERP:

Nadere informatie

Afstudeeronderzoek van E. van Bunningen BSc (Het volledige Engelstalige onderzoeksrapport kunt downloaden via deze link)

Afstudeeronderzoek van E. van Bunningen BSc (Het volledige Engelstalige onderzoeksrapport kunt downloaden via deze link) CONCENTRATIE VAN MAATSCHAPPELIJKE DIENSTEN IN GEMEENTELIJK VASTGOED NAAR AANLEIDING VAN DEMOGRAFISCHE TRANSITIE Een casestudie in landelijke gemeenten in Noord-Brabant, Nederland Afstudeeronderzoek van

Nadere informatie

Kadernota xteme inhuur

Kadernota xteme inhuur Kadernota Externe inhuur Stuknummer: b!07.00560 gemeente Den Helder Concept Kadernota xteme inhuur Inhoudsopgave Kadernota Externe inhuur 1. Inleiding 3 2. Kaders 3 2.1. Definitie 3 2.2. Reikwijdte van

Nadere informatie

Logistiek medewerker. Persoonlijke effectiviteit: 2. Accuratesse

Logistiek medewerker. Persoonlijke effectiviteit: 2. Accuratesse Persoonlijke effectiviteit: 2. Accuratesse Werkt gedurende langere periode nauwkeurig en zorgvuldig, met oog voor detail, gericht op het voorkómen van fouten en slordigheden, zowel in eigen als andermans

Nadere informatie

Tussenbalans en richten van het vervolgproces

Tussenbalans en richten van het vervolgproces Raadsnotitie Samen bouwen aan het huis van de democratie in Bloemendaal: Tussenbalans en richten van het vervolgproces Aan De gemeenteraad van Bloemendaal Van Waarnemend burgemeester van gemeente Bloemendaal

Nadere informatie

Meldpunt geen stage. Alleen ter besluitvorming door het College Actief informeren van de Raad. Collegevoorstel Openbaar. Onderwerp

Meldpunt geen stage. Alleen ter besluitvorming door het College Actief informeren van de Raad. Collegevoorstel Openbaar. Onderwerp Openbaar Onderwerp Meldpunt geen stage Programma Economie & Werk BW-nummer Portefeuillehouder T. Tankir Samenvatting Wij vinden het van groot belang dat alle jongeren in onze gemeente de kans krijgen zich

Nadere informatie

Wat voor burgemeester wilt u? Resultaten inwonersenquête profielschets nieuwe burgemeester

Wat voor burgemeester wilt u? Resultaten inwonersenquête profielschets nieuwe burgemeester Wat voor burgemeester wilt u? Resultaten inwonersenquête profielschets nieuwe burgemeester April 2007 Colofon uitgave Afdeling Bestuursinformatie Sector Bestuurs- en Concernzaken Gemeente Utrecht Postbus

Nadere informatie

Quick scan re-integratiebeleid. Een oriënterend onderzoek door de rekenkamercommissie

Quick scan re-integratiebeleid. Een oriënterend onderzoek door de rekenkamercommissie Quick scan re-integratiebeleid Een oriënterend onderzoek door de rekenkamercommissie Doetinchem, 16 december 2011 1 1. Inleiding De gemeenteraad van Doetinchem heeft op 18 december 2008 het beleidsplan

Nadere informatie

Jonge Stedenbouwkundigen

Jonge Stedenbouwkundigen herontwerp de stad Amsterdam Lesmateriaal VO Museum Het Grachtenhuis Lesmateriaal VO herontwerp de stad Amsterdam Lesmateriaal ter voorbereiding of verwerking van een bezoek aan museum Het Grachtenhuis

Nadere informatie

Toekomstige demografische veranderingen gemeente Groningen in een notendop

Toekomstige demografische veranderingen gemeente Groningen in een notendop VLUGSCHRIFT Bevolkingsprognose gemeente Groningen - Toekomstige demografische veranderingen gemeente Groningen in een notendop Inleiding De omvang en samenstelling van de bevolking van de gemeente Groningen

Nadere informatie

Visie De bibliotheek Noordenveld is er voor iedereen! Zij is laagdrempelig, toegankelijk en biedt literatuur, informatie, inspiratie en interactie.

Visie De bibliotheek Noordenveld is er voor iedereen! Zij is laagdrempelig, toegankelijk en biedt literatuur, informatie, inspiratie en interactie. Aan de gemeenteraad Roden, 12 juni 2013 G E M E E N T E T N O O R D E N V E L D Agendapunt: 6.5/19062013 Documentnr.: RV13.0062 : : Raadd.d.1 Onderwerp Beleidskader Bibliotheekwerk 2013-2016 Onderdeel

Nadere informatie

VISIE OP DE ORGANISATIE

VISIE OP DE ORGANISATIE VISIE OP DE ORGANISATIE WE ZIJN ER ALS ORGANISATIE VOOR PUBLIEK, ONDERNEMERS, BESTUUR EN COLLEGA S 00 INHOUDSOPGAVE 0. Inhoudsopgave 2 1. Missie visie kernwaarden 3 2. Toelichting 4 3. De kernwaarden 5

Nadere informatie

HERONTWIKKELING MOLENWAL

HERONTWIKKELING MOLENWAL STARTNOTITIE HERONTWIKKELING MOLENWAL (VOORMALIGE BUSREMISE) Maart 2011 Gemeente Oudewater Sector REV 1 Inhoudsopgave INHOUDSOPGAVE... 2 1 INLEIDING... 3 2 PLANGEBIED... 4 2.1 HET PLANGEBIED... 4 2.2 PROGRAMMA...

Nadere informatie

Onderwerp: Plan van Aanpak project 080 inrichting Waterfront Moerdijk

Onderwerp: Plan van Aanpak project 080 inrichting Waterfront Moerdijk RAADSVOORSTEL Verseon kenmerk: 375089 Raadsvergadering van 13 december 2012 Agendanummer: 10.2 Onderwerp: Plan van Aanpak project 080 inrichting Waterfront Moerdijk Verantwoordelijk portefeuillehouder:

Nadere informatie

Aan de gemeenteraad, 1. Gevraagd raadsbesluit Bij de herontwikkeling van Bergwijkpark Noord te streven naar een multifunctioneel gebied

Aan de gemeenteraad, 1. Gevraagd raadsbesluit Bij de herontwikkeling van Bergwijkpark Noord te streven naar een multifunctioneel gebied RAADSVOORSTEL Nr.: 07-39 Onderwerp: Rapportage Bergwijkpark Noord Diemen, 1 mei 2007 Aan de gemeenteraad, 1. Gevraagd raadsbesluit Bij de herontwikkeling van Bergwijkpark Noord te streven naar een multifunctioneel

Nadere informatie

Openbaar. Vragen CDA inzake inzet van vrijwilligers in wijkcentra. Alleen ter besluitvorming door het College. Collegevoorstel.

Openbaar. Vragen CDA inzake inzet van vrijwilligers in wijkcentra. Alleen ter besluitvorming door het College. Collegevoorstel. Collegevoorstel Openbaar Onderwerp Vragen CDA inzake inzet van vrijwilligers in wijkcentra Programma Sport & Accommodaties BW-nummer Portefeuillehouder R. Helmer-Englebert Samenvatting De fractie van het

Nadere informatie

Datum : 29 oktober 03 Nummer PS :PS2003WEM22 Dienst/sector : WEM Commissie :WEM. Bijlage(n): pag. 7

Datum : 29 oktober 03 Nummer PS :PS2003WEM22 Dienst/sector : WEM Commissie :WEM. Bijlage(n): pag. 7 6 7 $ 7 ( 1 9 2 2 5 6 7 ( / Datum : 29 oktober 03 Nummer PS :PS2003WEM22 Dienst/sector : WEM Commissie :WEM Registratienummer : 2003WEM004725i Portefeuillehouder :J.Binnekamp 7LWHO Aanwending middelen

Nadere informatie

WAT VIND JIJ BELANGRIJK?

WAT VIND JIJ BELANGRIJK? WAT VIND JIJ BELANGRIJK? Inkomen? Werk? Onderwijs? Zorg? Wonen? MAAK DAN EENS KENNIS MET PVDA/GROENLINKS Wij zijn constructieve mensen die kiezen voor progressieve, sociale en duurzame politiek in Zeewolde.

Nadere informatie

Veelgestelde vragen over nieuwbouwwijk Vijfakkers-Noord

Veelgestelde vragen over nieuwbouwwijk Vijfakkers-Noord Veelgestelde vragen over nieuwbouwwijk Vijfakkers-Noord 18 en 20 september 2012 Algemeen Wat wordt er ontwikkeld in de nieuwbouwwijk Vijfakkers-Noord? In de nieuwbouwwijk Vijfakkers-Noord worden circa

Nadere informatie

Gemeente Gouda Postbus 1086 2800 BB Gouda. Gouda, 23 oktober 2013

Gemeente Gouda Postbus 1086 2800 BB Gouda. Gouda, 23 oktober 2013 Stichting Wijkteam Plaswijck p/a De Buurtstee, Gildenburg 1, 2804 VJ Gouda info@wijkteamplaswijck.nl www.wijkteamplaswijck.nl Telefoon 06-239.56.999 Twitter: @wtplaswijck Facebook: wijkteamplaswijckgouda

Nadere informatie

- Stembureau Het Vlot (oude locatie) wordt vervangen door Sportzaal De Brug.

- Stembureau Het Vlot (oude locatie) wordt vervangen door Sportzaal De Brug. Zaaknummer: AVGCL16 Onderwerp Verkiezing van de leden van provinciale staten Collegevoorstel Inleiding Op 2 maart 2011 worden de leden van provinciale staten gekozen. Voor deze verkiezingen moeten stembureaus

Nadere informatie

Raadsvergadering van 21 januari 2010. Onderwerp: Uitvoeringsnota Millenniumgemeente. Verantwoordelijke portefeuillehouder: W.J.M. Vissers SAMENVATTING

Raadsvergadering van 21 januari 2010. Onderwerp: Uitvoeringsnota Millenniumgemeente. Verantwoordelijke portefeuillehouder: W.J.M. Vissers SAMENVATTING RAADSVOORSTEL Agendanummer Raadsvergadering van 21 januari 2010 Onderwerp: Uitvoeringsnota Millenniumgemeente Verantwoordelijke portefeuillehouder: W.J.M. Vissers SAMENVATTING Naar aanleiding van een motie

Nadere informatie

Inventaris van het archief van het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid: Stafafdeling Beleidsontwikkeling, 1977-1991

Inventaris van het archief van het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid: Stafafdeling Beleidsontwikkeling, 1977-1991 Nummer archiefinventaris: 2.15.5224 Inventaris van het archief van het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid: Stafafdeling Beleidsontwikkeling, 1977-1991 Auteur: Centrale Archief Selectiedienst

Nadere informatie

ontwerpvoorstel aan de raad

ontwerpvoorstel aan de raad pagina 1 van 8 ontwerpvoorstel aan de raad Tijdelijke studentenhuisvesting Van Lieflandlaan Het college van burgemeester en wethouders stelt de raad voor het volgende te besluiten: 1 Vooruitlopend op de

Nadere informatie

Onderwerp Locatie asielzoekerscentrum

Onderwerp Locatie asielzoekerscentrum Onderwerp Locatie asielzoekerscentrum Portefeuillehouder Van der Zwan Datum collegebesluit 20 november 2015 Opsteller H. Jorritsma, J. van Leeuwestijn Registratie GF15.20102 Agendapunt 3 Voorstel 1. Instemmen

Nadere informatie

STATUTEN CULTUURRAAD

STATUTEN CULTUURRAAD STATUTEN CULTUURRAAD 1. DOELSTELLING Art.1 Het Decreet op het lokaal en geïntegreerd Cultuurbeleid van 12 juli 2001 bepaalt dat de organisatie van advies en inspraak voor het cultuurbeleid een bevoegdheid

Nadere informatie

Ladder voor duurzame verstedelijking Bestemmingsplan Huis ter Heide West, gemeente Zeist

Ladder voor duurzame verstedelijking Bestemmingsplan Huis ter Heide West, gemeente Zeist Ladder voor duurzame verstedelijking Bestemmingsplan Huis ter Heide West, gemeente Zeist De Ladder voor duurzame verstedelijking is in de Structuurvisie Infrastructuur en Ruimte (SVIR) geïntroduceerd en

Nadere informatie

Woningvoorraad en woningbehoefte in Nederland

Woningvoorraad en woningbehoefte in Nederland Wonen in Hilversum Woningvoorraad en woningbehoefte in Nederland De Nederlandse woningmarkt staat momenteel in het middelpunt van de belangstelling. Deze aandacht heeft vooral betrekking op de ordening

Nadere informatie

Inleiding. Partijen. Inhoud overeenkomst

Inleiding. Partijen. Inhoud overeenkomst Notitie bij raadsvoorstel Bestuursovereenkomst tussen de provincie Noord-Brabant en de gemeenten in de provincie Noord-Brabant in het kader van de uitvoering van reconstructieen gebiedsplannen ex artikel

Nadere informatie

portefeuillehouder ak e i e \* Secretaris akkoord

portefeuillehouder ak e i e \* Secretaris akkoord Gemeente Zandvoort B&W-ADVIES Verordening Nadere regels Beleidsnota Overig Na besluit (B&W/Raad): Uitgaande brief verzenden Stukken retour Publicatie Afdeling / werkeenheid: MD/BA Auteur : P. Haker Datum

Nadere informatie

Nota van B&W. Onderwerp Verordening Wsw-raad

Nota van B&W. Onderwerp Verordening Wsw-raad Onderwerp Verordening Wsw-raad Nota van B&W Portefeuille H. van der Molen Auteur Dhr. P. Haker Telefoon 5114039 E-mail: phaker@haarlem.nl Reg.nr. SZW/BB/2008/84084 Bijlage A B & W-vergadering van 13 mei

Nadere informatie

Onderwerp : Verordening commissie bezwaarschriften 2012

Onderwerp : Verordening commissie bezwaarschriften 2012 Vergadering d.d. : 21 november 2012 Agendapunt : 7.3 Registratienummer : R 399654 Onderwerp : Verordening commissie bezwaarschriften 2012 De raad, het college van burgemeester en wethouders en de burgemeester

Nadere informatie

Notitie Regionale aanpak vluchtelingenproblematiek Regio Kennemerland 6 november 2015

Notitie Regionale aanpak vluchtelingenproblematiek Regio Kennemerland 6 november 2015 Notitie Regionale aanpak vluchtelingenproblematiek Regio Kennemerland 6 november 2015 1. Inleiding In de regio Kennemerland (inclusief de gemeente Haarlemmermeer) hebben de gemeentelijke bestuurders een

Nadere informatie