Tot ziens, daar ben ik weer

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Tot ziens, daar ben ik weer"

Transcriptie

1 MSM De Gorbatsjov van de Nederjazz Yuri Honing luistert naar Miles Davis, maar kan ook genieten van The Best of ABBA. 17 EERST Is dit nou wel of niet gezond? Niemand weet het, en de wetenschap al helemaal niet. Correcte info over voeding is onmogelijk. 7 Special Urban Living/Wonen in Dagblad De Pers op 21 oktober a.s Donderdag September GRATIS, MAAR NIET GOEDKOOP GETTY IMAGES/BEELDBEWERKING DE PERS EERST Wat is er loos in Frankrijk? President Nicolas Sarkozy wil af van de boerka en de Roma, en neemt het liefst criminelen hun Franse nationaliteit af. En hij trekt zich helemaal niets aan van de internationale kritiek. Het lijkt erop dat Sarkozy de stem des volks heeft gevonden. Lees meer op pagina 5 UIT & THUIS Hout versterkt de trilling maar één kant op. Neem daarom een gitaar van arium. Pagina 18. PERSPECTIEF Ernst Jansz doet Dylan Tot ziens, daar ben ik weer Eerst mensen ontslaan om ze later weer aan te nemen als de nood hoog is, kan dat? Ja, dat kan best. Sterker: iedereen is tevreden over deze draaideur-methode. Lees meer op pagina 2 10 DISCRIMINATIE! Liever geen kleine man De mensenrechtencommissie van Zuid-Korea heeft twee relatiebemiddelingsbureaus op de vingers getikt, omdat ze geen mannen willen inschrijven die kleiner zijn dan 1,66 meter. Het zou een feit zijn dat kleine mannen niet populair zijn bij vrouwen. Een Koreaan van 1,58 meter had daarover geklaagd.

2 2 Eerst LANGE POTEN PETER MIDDENDORP Z ondagavond werd Wilders The Movie van Joost van der Valk uitgezonden, en in de dagen erna werd die zo ongenadig afgekraakt dat ik het hier een beetje voor de filmmaker op zou willen nemen. Het was geen goede film. De filmmaker had zich ten doel gesteld zijn onderwerp te volgen, maar Wilders liet zich niet volgen, en toen heeft Van der Valk ervoor gekozen de hele film achter Wilders aan te blijven hobbelen. Misschien had hij de film kunnen redden door het over de boeg van zelfspot te gooien, maar om bij zelfspot te komen, moeten wij eerst een laagje verontwaardiging wegkrabben, en dat is niet gelukt. In de laatste scène, vlak nadat Wilders hem weer voorbij is gelopen, horen we Van der Valk buiten beeld zeggen: Nou já, zeg! De verzachtende omstandigheid luidt dat er nog niemand in geslaagd is in beeld, woord of geschrift een enigszins bevredigende verhouding tot Wilders te vinden. In een debat heeft hij het nog nooit moeilijk gehad, wat vreemd is, want hoe groot ook het redenaarstalent, eens per jaar moet het initiatief je toch ontglippen. Commentatoren schrijven wat debaters verkeerd doen zij reageren rationeel op emoties maar vertellen niet hoe het wel moet. Over columnisten zullen we het maar niet hebben, en ook boekenschrijvers zijn nog niet tot resultaten gekomen. In arren moede trokken de schrijvers van Veel gekker kan het niet worden Wilders horoscoop, Fennema zoekt in Tovenaarsleerling zijn heil bij de verbeelding. In zijn fantasie zag hij Wilders spannende affairettes beleven. Dit doet denken aan een scène die de film niet haalde omdat daarin een anonieme bron onverifieerbaar over Wilders en een heroïnehoer vertelt. Ik weet niet wat deze voorbeelden betekenen; kennelijk bestaat er een breed gedeelde behoefte iets van Wilders liefdesleven bloot te leggen. Wilders The Movie staat dus niet op zichzelf. De film valt in een groep, een machteloze school, een nieuwe Hollandse traditie. Dat moet Van der Valk maar tegen zichzelf zeggen. Als hij behoefte voelt erover te praten, kan hij altijd bij ons, de verliezers, komen staan. 1 Werk Diezelfde mensen zoeken we nu weer Draaideurpersoneel vult eerste vacatures Werkgevers die eerst hun werknemers massaal dumpten, liggen nu weer voor ze op de knieën. Eveline Domevscek Mathijs Rotteveel Ze zijn gemotiveerd, loyaal en lekker snel ingewerkt. Betsie Grube, personeelsmanager van truckbouwer Scania in Zwolle, zit midden in een sollicitatieronde, maar heeft tussendoor even tijd voor een telefoontje. Twee jaar terug moest ze nog 350 flexwerkers op straat zetten. Nu willen we voor oktober 520 mensen aannemen. Het liefst ook weer de mensen die twee jaar geleden zijn vertrokken. Dat is gedeeltelijk gelukt. Van de 350 werknemers die toen weg moesten, zijn er alweer 140 terug. Grube: Toen ze weggingen hebben we ze een brief meegegeven, waarin ze konden aangeven of ze hier terug wilden komen. Zo n 60 procent wilde dat. Daarvan hebben sommigen nu helaas een nieuwe baan gevonden, maar bijna de helft is dus terug. Stukje ervaring Ging het bij Scania nog om flexibele werknemers, bij concurrent DAF werden in juli vorig jaar 350 vaste arbeidskrachten ontslagen. Naar diezelfde mensen zijn we nu weer op zoek, zegt woordvoerder Rob Appels. Het aantal flexibele werknemers groeit. Volgens onderzoek van Algemene Bond van Uitzendondernemingen (ABU) en TNO bestond het personeelsbestand van bedrijven drie jaar terug nog uit 15 tot 20 procent flexibele arbeiders. De crisis heeft duidelijk gemaakt dat dit te weinig is om alle klappen op te vangen. Dit percentage stijgt inmiddels richting de 25. Woordvoerder Remco Icke van ABU weet te vertellen dat dit bij kleinere bedrijven zelfs 30 procent wordt. Zonder deze werknemers hadden de bedrijven een Bij vertrek konden ze zeggen of ze terug wilden komen. 60 procent wilde dat. Betsie Grube, Scania Het gaat weer beter en we hebben honderd nieuwe arbeidskrachten nodig. Het liefst nemen we de mensen aan die eerder ontslagen zijn. Die hebben een stukje ervaring en weten hoe het hier werkt. Bij chipmachinefabrikant ASML kwamen ze tot dezelfde conclusie. Nu de zaken van ASML na de crisis weer meer dan hersteld zijn en ze ruim duizend vacatures hebben, mogen weer veel gedetacheerde werknemers terugkeren. Van de flexibele arbeiders die net bij ons zijn aangenomen, heeft 60 procent eerder bij ons gewerkt, zegt Lucas van Grinsven van ASML. Dat hadden er nog meer kunnen zijn, als velen niet al ander werk hadden gevonden. Eén van die teruggevraagde medewerkers is projectleider Wilko Baks (37). In maart vorig jaar kon hij zijn spullen pakken. Diezelfde spullen stond hij afgelopen augustus weer uit Handig om de klappen op te vangen veel groter probleem gehad. Dan hadden ze in hun vaste personeelsbestand moeten snijden en dat is duur. Er wordt vooral mee gewerkt in sectoren die heel conjunctuurgevoelig zijn, zoals de industrie, vervoer en elektronica. Zo heeft Philips een flexibele schil van 20 procent. Woordvoerder Eric Drent: Als wij vast personeel ontslaan, dan zien we ze vaak niet meer terug. Die begeleiden we van werk- naar-werk, dus ze vinden elders vast werk. Flexibele arbeiders zien we wel ns terug. Graag zelfs. 1 te pakken. Logisch, vindt Baks. Ik begrijp hoe ASML werkt en welke kansen het biedt. Daarom heb ik aan mijn detacheringbureau gevraagd om ASML in de gaten te houden. In de tijd dat hij zonder werk zat haalde hij zijn projectmanagementcertificaat en leefde hij op het geld dat hij in zijn betere periodes had gespaard. Baks: Je kan natuurlijk klagen omdat je ontslagen bent. Maar je weet dat dit kan gebeuren in deze branche, zeker als flexibele arbeider. Bovendien geeft het je tijd om rustig over je carrière na te denken. Toch had het niet heel veel langer moeten duren. Baks was het stil zitten inmiddels zat en hard aan het solliciteren, toen ASML weer aan de bel trok. Wrok Grote bedrijven kunnen dit prima maken, zegt Bart Wolters, branchemanager van uitzender Adecco. Die hebben een bepaalde aantrekkingskracht. Dat hoor ik ook regelmatig van mensen die ik bemiddel: oh, als ik dáár toch nog eens een opdracht kan doen. Dat soort reacties hoor je minder over kleinere bedrijven. Wrok tegen de werkgever die jou ook al eens op straat heeft gezet, ziet Wolters weinig. Waarom zou je? Als een bedrijf maar duidelijk is over de reden van ontslag. Die is in het geval van de crisis voor iedereen zichtbaar. Als je het afscheid op tijd aankondigt, dan hebben werknemers daar begrip voor. En dat vormt ook geen belemmering om terug te komen. Voor sommigen blijkt een vertrek achteraf een grote stap voorwaarts. Zoals voor Peter Rozemeijer (43). Hij dacht een jaar terug de deur van een hogeschool waar hij werkte, definitief achter zich dicht te slaan. Ik ben na mijn vertrek voor mezelf begonnen als projectmanager, zegt hij. Ik deed een paar andere opdrachten, maar een half jaar later belde de hogeschool weer, of ik geen freelanceklus bij ze kon doen. Nu werk ik er weer regelmatig als zelfstandige. Dat betekent: meer verdienen en veel meer vrijheid. Prima dus. 1 Militaire kunst De Zuid-Koreaanse marine is met groot materieel uitgerukt voor een nep-landingsoperatie in de Oost-Chinese Zee ten westen van Seoul. De demonstratie werd gehouden omdat het 60 jaar geleden is dat de troepen Volksgezondheid HUISARTS GEEN POLITIEAGENT De Landelijke Huisartsenvereniging LHV is tegen het voorstel om huisartsen niet meer uitsluitend te betalen voor geleverd werk, maar ook voor het resultaat dat ze hebben bereikt. De Raad voor de Volksgezondheid en Zorg (RVZ) lanceerde dit plan gisteren als stimulans voor artsen om patiënten gezonder te laten leven, bijvoorbeeld door lichaamsbeweging en gezond eten te bevorderen. De vereniging denkt dat het huisartsen zou afschrikken om te werken in bijvoorbeeld achterstandswijken, waar relatief veel mensen met een ongezonde levensstijl wonen. Een woordvoerster noemt het niet reëel om huisartsen minder te betalen als ze er niet in slagen patiënten tot gezonder gedrag te bewegen. Het gevaar bestaat dat mensen helemaal niet meer naar de huisarts gaan als die altijd over roken, overgewicht of bewegen begint. De huisarts is volgens haar geen politieagent. De ervaring leert dat de opgeheven vinger en vermaningen vaak juist averechts werken. Argus Balkenende op Prinsjesdag naar New York Explosieve situatie Zeker negen Iraakse militairen zijn gisteren omgekomen toen ze met hun bus over een bernbom reden. Ook raakten er vijf gewond. Wisselgeld Bonaire, Sint Eustatius en Saba moeten op 1 januari 2011 van Nederlands-Antilliaanse guldens switchen naar Amerikaanse dollars.

3 Eerst 3 ter ere van Koreaanse oorlog van de VN onder leiding van de Verenigde Staten deelnamen aan de Koreaanse Oorlog. De burgeroorlog tussen Noord en Zuid-Korea woedde tussen 1950 en 1953 en eindigde met een wapenstilstand. 1 FOTO: REUTERS Bulgarije POLITIE PAKT PORNOGRAFEN De politie van Bulgarije heeft twee Nederlandse mannen opgepakt op verdenking van het maken en online verspreiden van porno. Dat maakte het Bulgaarse ministerie van Binnenlandse Zaken gisteren bekend. In hun hotelkamer, die volgens het ministerie was omgebouwd tot filmstudio, werden briefjes gevonden met bedragen die aan actrices betaald waren. De mannen riskeren een jaar gevangenisstraf. Energie Maar bespaar je er wel energie mee? Slimme meter niet via celstraf maar gedragsbeïnvloeding We moeten linksom of rechtsom aan de slimme energiemeter, maar leidt die wel tot energiebesparing? Camil Driessen De celstraf is in ieder geval gesneuveld. De vorige poging van minister van Economische Zaken (EZ) Van der Hoeven om Nederland aan de slimme energiemeter te krijgen, strandde in de Eerste Kamer vanwege privacyoverwegingen en het dwingende karakter van de wet. Wie een slimme meter weigerde, riskeerde een celstraf van maximaal zes maanden en een boete tot euro. Het slimme van de energiemeter is dat die automatisch zijn standen doorgeeft aan de energiemaatschappij. Die hoeft dus geen meterstandmannen meer de straat op te sturen. De meter moet ook zorgen voor energiebesparing, door de consument meer inzicht te geven in het verbruik. Beïnvloeding In de nieuwe wet, die nu bij de Tweede Kamer ligt, is deelname vrijwillig. Als het wetsvoorstel is aangenomen zullen naast de al bestaande slimme meters bij wijze van proef nog honderdduizenden meters in huizen worden aangelegd. Daarna wordt de meter landelijk ingevoerd. Wil dat een succes zijn, dan moet 80 procent van de huishoudens aan de slimme meter, zo berekende onderzoeksbureau KEMA voor Van der Hoeven. Dat gaat nu niet via dwang met celstraf maar door middel van promotie gebeuren. Binnenkort worden we bedolven on- der een campagne van netbeheerders en de overheid via brochures en internet. Een woordvoerder van EZ wil daarover nog niets kwijt, maar duidelijk is dat het niet alleen over informatie gaat. In haar onderzoek schrijft KEMA namelijk: Het beïnvloeden van de consument om te kiezen voor de acceptatie van de intelligente meter heeft meer om het lijf dan alleen informatievoorziening. Het gaat om gedragsbeïnvloeding. KEMA oppert zelfs om weigeraars dan maar de kosten te laten betalen voor het handmatig opnemen van de meterstand. Het is niet wat automatisch gebeurt, maar ik sluit het ook niet uit, zegt de EZ-woordvoerder. De consument moet dus aan de meter. Vooral door te benadrukken dat aan privacybezwaren tegemoet is gekomen en dat de meter voor energiebesparing zorgt. Maar is dat wel zo? Tros Radar deed vorig jaar onderzoek onder mensen die al een slimme meter gebruiken. Daarvan gaf 53 procent aan nooit het energiegebruik te bekijken op de bijbehorende site. 60 procent zei niet bewuster om te gaan met energie. Alleen de aanwezigheid van een meter is dus niet genoeg. Uit onderzoek van de Universiteit van Oxford blijkt juist dat voor het succes het feedback effect cruciaal is. Mensen moeten weten hoeveel energie ze verbruiken, bij voorkeur per activiteit of apparaat. Alleen dan kunnen ze echt hun gedrag erop aanpassen. Maar feedback is met de nieuwe meters helemaal niet vanzelfsprekend. Naast n Bepaalde groep is geïnteresseerd. Een man keek er twee keer per dag op. Sonja van Dam, TU Delft de slimme meter zullen consumenten een systeem moeten aanschaffen willen ze hun energieverbruik tot in detail monitoren. Kastjes die variëren van 50 tot euro. Sonja van Dam van de TU Delft deed er onderzoek naar en kwam tot de conclusie dat de energiebesparing na 15 maanden met een speciaal kastje aanzienlijk was teruggelopen. Ook viel op dat er alleen een bepaalde doelgroep in geïnteresseerd is. Een man keek er twee keer per dag op. Dat is toch een specifiek type mensen miljoen euro Zoveel geld is nodig om te zorgen dat wilde tijgers kunnen overleven.

4

5 Eerst 5 STEL dat banken hun gang mogen gaan B anken zetten zich schrap voor de nieuwe regels waaraan zij binnenkort moeten voldoen. Die regels heten Basel-III en worden nu druk bediscussieerd door bankiers wereldwijd. De belangrijkste verandering ten opzichte van het oude regime is dat banken grotere kapitaalbuffers moeten aanhouden om klappen op te kunnen vangen. Zouden de strengere eisen er niet komen, dan is de kans op een nieuwe kredietcrisis natuurlijk een stuk groter. Juist omdat de buffers vroeger te klein waren, was de schade van de crisis zo uitzonderlijk groot. Zonder hervormingen zullen banken opnieuw ongeoorloofde risico s nemen, nu is gebleken dat overheden bereid zijn om de sector met miljarden te steunen als het nodig is. Met dank aan de belastingbetaler. Banken zouden liever gewoon doorgaan op de oude manier. Basel-III gaat immers ten koste van hun winstgevendheid nu ze minder kunnen uitlenen. Jammer voor de banken en hun aandeelhouders, zou je in eerste instantie zeggen, maar dan hadden die zich maar beter moeten gedragen. Helaas is het niet zo simpel. De hogere kosten die invoering van de aangescherpte spelregels met zich meebrengen zullen banken deels afwentelen op consumenten, zo meldde De Nederlandsche Bank gisteren. Dat betekent: lagere rente op spaargeld en hogere rente op leningen. Conclusie is dat we banken beter hun gang kunnen laten gaan, tenminste als we goedkoper uit willen zijn. Totdat de volgende crisis uitbreekt en de minister van Financiën weer zijn portemonnee moet trekken. Dan is regulering op termijn toch goedkoper. 1 De rubriek Stel verkent wat ook het nieuws had kunnen zijn. Reacties/suggesties: Brussel denkt er anders over, maar volgens 79 procent van de Fransen is het uitzetten van Roma een prima zaak. AP Frankrijk Xenofobe maatregelen moeten kiezers trekken Sarkozy s genadeloze strijd Het boerkaverbod, het uitzetten van de Roma en het afpakken van de Franse nationaliteit bij criminelen. Is Frankrijk in de war? Stefan de Vries PARIJS Er waait deze zomer een uiterst xenofobe wind in Frankrijk. De waterval aan maatregelen van president Nicolas Sarkozy tegen de Roma, boeven met (ook) een Frans paspoort en moslims, stuit op grote verontwaardiging in het buitenland. De Verenigde Naties zijn boos, de Europese Commissie kondigde juridische stappen aan en boerkaliefhebbers, al dan niet uit eigen land, zaaiden onrust met bommeldingen in Parijs. Maar de Fransen halen de schouders op. Er zijn nauwelijks mensen de straat op gegaan en als je de peilingen moet geloven is 79 procent vóór de ontruiming van de illegale Romakampen. En dat is opmerkelijk aangezien de problemen met de Roma voor zeer weinigen zichtbaar zijn. Ook staat 70 procent van de Fransen achter het boerkaverbod, ongeacht milieu of politieke kleur: de socialisten hebben eveneens voor gestemd. En dat terwijl de boerka net als de Roma een marginaal probleem is: er zouden slechts 300 boerka-draagsters zijn op een bevolking van 65 miljoen. Toch steunt de Franse bevolking, links én rechts, de maatregelen massaal. Bemoeizucht Intussen ergeren de bewoners van Neêrlands favoriete vakantieland zich aan de buitenlandse kritiek en Brusselse bemoeizucht. Alleen de linkse media en de socialistische oppositie delen de buitenlandse aanvallen op Sarkozy. Volgens het rechtse dagblad Le Figaro hoeft Parijs zich niet te schamen. Door idiote parallellen te trekken met de Jodenuitroeiing door de nazi s, zal de Europese Commissie haar imago, dat bij de Fransen toch al niet geweldig is, niet verbeteren. Sarkozy liet zich gisteren voor het eerst uit over de internationale ophef en gooide nog wat olie op het vuur: Onze politiek is de juiste. Laat Luxemburg maar wat van die Roma opnemen, daarmee verwijzend naar de nationaliteit van de Europese Commissaris Viviane Reding die het initiatief tot juridische stappen tegen Parijs nam. Waarom gaat Sarkozy toch zo tekeer? Simpel: de Franse president lonkt openlijk naar de kiezers van extreem-rechts. Die zoeken normaal gesproken hun heil bij de 82-jarige Jean-Marie Le Pen. Diens opvolger staat al klaar: zijn eigen dochter Marine. En zij doet het niet alleen goed in de media, maar ook zeer goed in verkiezingen en peilingen. Opmerkelijkste van de maatregelen die de Franse regering nam of wil nemen tegen buitenlanders, is de aanpak van de Roma. Het rumoer begon half juli, toen een grote groep woonwagenbewoners een gendarmekantoor aanviel, nadat één van hen door agenten was doodgeschoten. Sarkozy sprak enkele dagen later over de problemen van woonwagenbewoners en Roma en kondigde harde maatregelen aan. Een gedachteloze aanpak die binnen enkele weken is uitgroeid tot een internationaal diplomatiek probleem. Er zijn in Frankrijk zo n à gens du voyage oftewel reizigers, nagenoeg allen met de Franse nationaliteit. Ze hebben een slechte reputatie, maar worden vaak verward met de Roma. Die circa komen uit Bulgarije en Roemenië en mogen als EU-burger drie maanden in Frankrijk verblijven. De groepsgewijze uitzettingen van Sarkozy zouden in strijd zijn met het principe van het vrije verkeer van personen binnen de Unie. De Roma betalen de prijs voor de verkiezingsslag om CHERSO ANNO 1996 FLOOR WESTERVELD S oms, tijdens de lunch op mijn werk, besef ik dat ik tot een zeldzaam soort Nederlander behoor. Ik kijk geen televisie. Niet uit principe, maar gewoon omdat ik als ik eenmaal thuis ben, vergeet dat ik een televisie heb (misschien verklaart het feit dat de flatscreen vanwege esthetische motieven verstopt staat achter de bank ook iets). Gek genoeg lees ik liever een goed boek of de krant. Maar eens in de zoveel tijd komt er een programma voorbij dat zoveel ophef veroorzaakt in Nederland dat ik dit overschatte meubelstuk uit zijn schuilplaats tevoorschijn haal. Dit jaar niet voor Wie is de mol, maar voor Oh Oh Cherso. Columnisten hebben hun mond vol over het programma en de jeugd van tegenwoordig. Het toppunt van materialistisch hedonisme en leegheid. Een leven dat uitsluitend draait om luiheid, fastfood, instant seksuele bevrediging en kortetermijndenken. Het zouden je kinderen maar zijn. Ook mijn collega s raken er niet over uitgepraat. Een totaal nieuwe wereld gaat voor ze open. Een wereld zonder competentieprofielen, planningsoverleggen of implementatieproblemen. En daarom een wereld zo ongeloofwaardig dat er zelfs theorieën zijn dat het allemaal in scène is gezet en dat deze goeiige, doch ordinaire types slechts acteurs zijn. Ik weet wel beter. Wat ik mijn collega s namelijk niet durf te vertellen is dat ik in 1996 in augustus 17 dagen Lloret de Mar (de Spaanse variant van Chersonissos) boekte en dat ik me daar prima vermaakte met talloze sterretjes, jokertjes en kaboutertjes. Dat ik het jaar daarna Mallorca meepakte, Calella del Mar. En, als sluitstuk, vlak voordat ik in Leiden rechten ging studeren: Chersonissos. Been there, done that. Grootafnemer van de reizen van Gogo Tours, inclusief Kroegentocht, Dutch Night en Beach Party. De uurtjes Oh Oh Cherso zijn dan ook een feest der herkenning. Indrinken, kaartje blazen, truth or dare. Niets jeugd van tegenwoordig; anno 1996 reden touringcars vol jongeren ook massaal naar Spanje en Italië en vlogen klapvluchten (die vluchten waarbij je applaudisseert als je landt) af en aan naar de Griekse eilanden om daar de remmen los te laten. Dat ook ik het toppunt van materialistisch hedonisme moet zijn geweest, komt hard aan, heren/dames columnisten. Dat ik en met mij vele andere jongeren vervolgens elk jaar begin september weer braaf Latijnse woordjes aan het stampen waren en op dinsdagavond bij de dominee op catechisatie zaten, kun je zien als hypocrisie. Een dubbel leven. Ik zie het als jong zijn. En onbezonnen. En Gewoon Even Helemaal Lekker Leip. 1 Floor Westerveld is auteur van de roman Vrouw met bloem zoekt man met baard. Grensgevalletje Rusland en Noorwegen zijn er eindelijk uit waar de grens tussen de twee landen op de Noordpool loopt. Hier ging veertig jaar van geruzie aan vooraf. Say nope to the Pope Tientallen bekende Britten hebben in The Guardian geprotesteerd tegen het staatsbezoek dat paus Benedictus XVI vandaag brengt aan hun land. Vuurtje? De politie heeft een man in Leeuwarden aangehouden die zijn huis had laten vollopen met gas. Ook vroeg hij die ochtend zijn buren om een sigaretje.

6 6 Eerst Cyberpesten De politie speurt, chat en denkt mee zegt de digitale agent Slachtoffers van cyberpesten kunnen nu ook terecht bij de internetrechercheur. Julien Althuisius Je bent beste vriendinnen en dus deel je alles met elkaar. Zelfs het wachtwoord van je Hyves-account. Maar op een dag krijg je ruzie. Het klaslokaal is te klein. De digitale wereld echter ook. Je voormalig beste vriendin heeft ingelogd op je Hyves en heeft je profielfoto veranderd in die van een pornoster en laat onder jouw naam smerige berichten achter bij je contacten. Tegen de tijd dat je het doorhebt, is je wachtwoord al veranderd en heb je de poppen aan het dansen. Een typisch gevalletje cyberpesten. Iets waar internetrechercheur Boudewijn Mayeur van politie Limburg-Zuid regelmatig mee te maken heeft. Mayeur is behalve internetrechercheur ook internetsurveillant. En dat maakt hem uniek in Nederland. YouTube We willen onopvallend op het internet aanwezig zijn op zoek naar strafbare feiten en ook ópvallend als politie digitaal bereikbaar zijn. Dat houdt in dat Mayeur op een speciale website twee keer in de week een chatsessie houdt met jongeren die bij hem met allerlei vragen en problemen terechtkunnen. Het gaat vaak om pesterijen op internet, vragen over gedragingen die wel of niet strafbaar zijn en het melden van ongewenst (strafbaar) gedrag. Wat ik gemerkt heb is dat jongeren het prettig vinden om met een agent te praten zonder dat ze een bureau hoeven binnen te stappen. Cyberpesten is zeker een hot item op scholen. Vorige week deed een Sarah uit Amsterdam haar verhaal in het Algemeen Dagblad. Al enige tijd staat er een video van haar op YouTube met daarin foto s, telefoonnummers en een e- mailadres. Ze wordt in het filmpje uitgemaakt voor hoer, krijgt door het filmpje anonieme haatmails en scheldtelefoontjes en wordt zelfs op straat nageroepen. Sarahs verhaal is het topje van de ijsberg. Ruim 1 op de 5 jongeren heeft te maken met digitale pesterijen. Cyberpesten is zeker een hot item op scholen zegt maatschappelijk werker Metha Roijen van de website klikvoorhulp.nl. Roijen werkt intensief samen met Boudewijn Mayeur, ze verwijzen kinderen regelmatig naar elkaar door. Het pesten op het schoolplein gaat achter de computer door. Anoniem Digitaal pesten is een stuk makkelijker dan pesten in het echte leven. Anonieme s, chatberichten of sms jes maken het moeilijk de dader te achterhalen. Ouders hebben er volgens Roijen vaak geen weet van dat hun kinderen slachtoffer zijn. Als je digitaal gepest wordt kan iedereen het zien. Het effect is groter. Internetrechercheur Boudewijn Mayeur Boudewijn Mayeur meent dat cyberpesten een grotere invloed heeft dan fysieke pesterijen. Vroeger beperkte pesten zich meestal tot het schoolplein. Als je digitaal wordt gepest, kan de hele wereld het zien, het effect is veel groter. De scheidslijn tussen een pesterij en het plegen van een strafbaar feit is vaag. Mayeur raadt dan ook iedereen die gepest wordt aan hulp te zoeken. Hij benadrukt dat cyberpesten op zich niet strafbaar is. Als het pesten is van je bent lelijk dan is dat heel vervelend voor je en moet je vooral naar je school of naar je ouders stappen. Maar op het moment dat jouw foto, net zoals bij Sarah, onrechtmatig wordt gebruikt en er worden beledigende teksten bij gezet én er worden dingen gezegd die niet waar zijn, dan is er sprake van belediging, laster en smaad. Dat zijn misdrijven. En dan is het een kwestie van ipadres opvragen en opsluiten die hap. Toch? Niet helemaal. Gegevens achterhalen is niet altijd even gemakkelijk. We willen het heel graag, maar de politie is voor het digitaal opsporen soms ook afhankelijk van providers en beheerders van sites én moet werken binnen een juridisch kader waardoor het snel optreden niet altijd mogelijk is. 1 ONGEBAANDE PADEN ALETTA ANDRÉ Geen biefstukjes op Spelen in India C onservatieve hindoes kunnen opgelucht ademhalen: atleten bij de Gemenebestspelen, van 3 tot 13 oktober in New Delhi, krijgen geen biefstuk voorgeschoteld. De discussie over het wel of niet serveren van rundvlees bij het internationale evenement heeft de gemoederen in de Indiase hoofdstad maanden beziggehouden. In lijn met de belofte van de overheid om een Delhi van wereldklasse aan de deelnemers te presenteren, kondigde de organisatie een catering met internationale gerechten aan. Een opmerking die de hindoe-nationalistische partij BJP aangreep om de heilige koe weer eens op de politieke agenda te zetten. Want internationaal betekent rundvlees. Het is een herkenbaar vooroordeel dat veel Indiërs over buitenlanders hebben. Maar al te graag wijzen de mensen hier op de lokale normen en waarden. Op vegetarische buitenlanders wordt met verbazing gereageerd. En het blijkt moeilijk voor te stellen dat buitenlanders die niet principieel vegetarisch zijn, een biefstukloos maal doorstaan zonder afkickverschijnselen. Daarbij vergeten de hindoe conservatievelingen dat miljoenen Indiërs rundvlees eten. Niet alleen de 140 miljoen moslims, maar ook minder traditionele stadse jongeren en hindoes in deelstaten als Kerala zien n beef curry niet als heiligschennis. In Delhi is het slachten van koeien en de verkoop van rundvlees illegaal. Het is dan ook verbazingwekkend dat de discussie zo lang heeft geduurd. Was de organisatie bezorgd dat buitenlandse atleten geen respect hebben voor een dominante lokale traditie, maar ook niet voor de wet? Iets minder hokjesdenken als het om buitenlandse bezoekers gaat, zou pas wereldklasse zijn. 1 In Ongebaande paden berichten correspondenten over dingen van de dag in hun land.

7 Eerst 7 Voeding Consument in verwarring Gezond eten is hogere wiskunde Verantwoord eten? De wetenschap biedt graag tegenstrijdig advies. Julie Enthoven Een wijntje hier, een chocolaatje daar en uw hart is weer als nieuw. Spannend hoor, die voedingsadviezen die we dagelijks op ons bord krijgen. En handig, want volgens de Raad voor de Volksgezondheid moeten we zelf meer verantwoordelijkheid nemen voor onze gezondheid. Maar wie zich alle goedbedoelde onderzoeken wil aantrekken, bevindt zich dagelijks in een spagaat over alcohol, vitamine D en opgewarmde spinazie. Oorzaak: wetenschappers zijn het oneens en veel onderzoeken worden later weerlegd. Eigenlijk zou het wetenschappers verboden moeten worden om binnen tien jaar met iemand over hun onderzoek te praten. Behalve met andere wetenschappers, vindt Martijn Katan, hoogleraar voedingsleer aan de VU. Hij begrijpt de verwarring van de consument. Er is altijd een risico dat een onderzoek niet blijkt te kloppen. Veel wetenschappelijk werk gaat uiteindelijk de vuilnisbak in. Binnen tien jaar is foute informatie meestal wel rechtgezet. Spraakmakend Maar er ligt druk op professoren om resultaten snel te publiceren. Wetenschappers hebben voor hun onderzoek geld nodig van subsidiegevers. Om aan dit geld te komen helpt het als ze regelmatig in het nieuws zijn met ontdekkingen, legt Katan uit. De media publiceren vervolgens vooral de spectaculaire onderzoeksresultaten en laten de relativeringen weg. Daarnaast helpen belangengroepen en bedrijven fabeltjes de wereld in om de kassa te laten rinkelen. Volgens directeur Wim van Dalen van Stichting Alcoholpreventie is dit vaak het geval bij goednieuwsverhalen over drank. Als je uitzoekt waar positieve onderzoeken over alcohol vandaan komen, zit daar bijna altijd de industrie achter. Die gaat op zoek naar positieve effecten, en laat de negatieve achterwege. Maar de gemiddelde huisarts vindt één of twee wijntjes toch ook goed voor het hart? Van Dalen: Het is lange tijd veel te makkelijk geroepen dat alcohol gezond zou zijn. Het gezonde effect geldt alleen voor oudere mannen, onder allerlei voorwaarden. Als je één of twee glazen per dag drinkt, is er een aanvaardbaar gezondheidsrisico. Maar toch verhoogt ieder glas alcohol de kans op kanker. Dat wordt er vaak niet bijgezegd. Grijs gebied Alcohol is dus niet alleen maar goed of slecht, en dat geldt voor veel voedingsmiddelen. Maar wat gezond is, verschilt ook per individu, zegt woordvoerder Roy van der Ploeg van het Voedingscentrum. Of het gezond is om elke dag een stukje chocola te nemen, hangt bijvoorbeeld af van wat je verder allemaal eet. Het is daarom moeilijk om een algemeen advies te geven. Toch wordt het Voedingscentrum gezien als dé instantie die de raadsels van uw provisiekast kan oplossen. De instantie wordt geïnformeerd door de Gezondheidsraad. Over het werk van de raad is Katan positief: Ze nemen geen overhaaste beslissingen en onderzoeken de zaken desnoods drie maanden langer. Bovendien zijn ze onafhankelijk van de industrie. Daarmee probeert de raad in ieder geval de valkuilen van te snelle wetenschappelijke publicaties te vermijden. Desondanks zal de consument met een beetje onduidelijkheid moeten leren leven, meent Van der Ploeg. Er is vrijheid van meningsuiting en vrijheid van publicatie. Een wereld met alleen maar correcte informatie over voeding is onmogelijk. 1

8

9 Groei 9 Wie Nicolette Mak, mede-oprichter en eigenaar van Valid Group in Ouderkerk aan de Amstel. Wat De Valid Group bestaat uit een koeriersdienst, een vacaturebank, een administratiekantoor en een coachingsbedrijf. CV Mak introduceert in 1997 de dropdrank Dutch Dynamite. In 1999 start ze een koeriersbedrijf om in 2009 een vacaturebank te beginnen. Ambitie Een bewustzijnsverandering realiseren. Zorgen dat gelijkwaardigheid op de arbeidsmarkt voor iedereen mainstream is. Arbeidsmarkt Met een lastig lichaam vind je lastig werk Het systeem is de grootste handicap Valid People helpt mensen met een lichamelijke beperking aan werk: Het is belachelijk dat je je een hele papierwinkel op de hals haalt als je iemand met een lastig lichaam aanneemt. Matthias Bakker Het kantoor van Nicolette Mak en haar compagnon Arrad Eshel is nog niet ingericht. Ze zijn deze week een verdieping naar beneden verhuisd zodat hun stagiair met rolstoel ook aan het werk kan. Valid People streeft ernaar mensen met een lastig lichaam aan werk te helpen. Mak vermijdt het woord handicap omdat mensen dan denken dat het een geestelijke handicap is. Het systeem klopt niet, verklaart ze. Mensen met een beperking worden niet op hun verantwoordelijkheid aangesproken, aldus Mak. Ouders laten hun kinderen opgroeien als slachtoffer, zegt ze. Daarnaast hebben de overheid en de reïntegratiebureaus een beeld gecreëerd dat 90 procent alleen maar vakken kan vullen. Dropdrank Nicolette Mak is ondernemer. In 1997 introduceerde ze de dropdrank Dutch Dynamite op de Nederlandse markt. Ze is zelf inmiddels niet meer actief in de drankhandel. Ik schrijf nu alleen nog maar facturen uit, zegt ze met een glimlach. Elf jaar geleden begon Mak de koeriersdienst Valid Express waar uitsluitend chauffeurs met een lichamelijke beperking werken. Zo kon ze haar broer, die een erfelijke spierziekte heeft, aan het werk krijgen. Valid Express heeft inmiddels verschillende vestigingen en zestig mensen in dienst. Mak rekent voor: Elke euro omzet bij Valid Express staat voor een volledige aanstelling voor een chauffeur met een lichamelijke beperking en voor een besparing van euro aan uitkeringsgeld voor de samenleving. Het koeriersbedrijf bedruipt zichzelf, al zorgt de crisis voor moeilijke tijden. Maar Mak wil niet afhankelijk zijn van subsidies: Ik sta voor een commerciële, geen geitenwollensokkeninsteek. Vorig jaar is ze met een paar partners een speciale vacaturebank voor mensen met een lichamelijke beperking gestart. Mak liep bij spreekbeurten veel ondernemers tegen het lijf die stelden doe mij maar wat gehandicapten, maar vervolgens geen kandidaten konden vinden. Reïntegratiebureaus sluiten niet aan op de commerciële markt, verklaart ze. Er staan nu 500 werkzoekenden bij haar vacaturebank ingeschreven, een veel lager aantal dan ze had verwacht. In Dayenne Zwaagman en Nicolette Mak (rechts). FRANK GROELIKEN ieder geval drie mensen zijn inmiddels aan een baan geholpen. Mak rekent reïntegratiebureaus het lage aantal aanmeldingen aan: Die zitten als kippen op hun eieren en zien ons als concurrent. Arrad Eshel stelt: Het systeem is gehandicapter dan de meeste mensen. Mak is kritisch over de werkwijze van het UWV, de overheidsinstantie die de speciale Wajong-uitkeringen aan jonge gehandicapten verstrekt. Het is belachelijk dat je je een hele papierwinkel op de hals haalt als je iemand met een lastig lichaam aanneemt, zegt ze. Met haar koeriersbedrijf heeft ze veel ervaring opgedaan met het invullen van formulieren. Via Valid Solutions doet ze dit nu voor andere bedrijven en in de toekomst mogelijk ook voor het UWV. Bij ons kun je de papierwinkel afkopen, stelt Mak droogjes vast. In opdracht van het UVW werkt haar medewerkster Dayenne Zwaagman aan speciale cvfilmpjes waarin werkzoekenden hun eigen kwaliteiten presenteren. Convenant Mak hoopt dat een aparte vacaturebank in de toekomst helemaal niet meer nodig is: Het zou heel mooi zijn als wij onszelf over tien jaar kunnen opheffen. Wij willen geen directeurtje spelen maar gelijkwaardigheid creëren op de arbeidsmarkt, zegt ze. Om dit te bereiken heeft Valid People in juni een convenant opgesteld waarin bedrijven zich committeren mensen met een fysieke handicap of chronische aandoening werk te bieden. Politici van Mark Rutte tot Emile Roemer ondersteunen haar initiatief. Inmiddels hebben 116 bedrijven het convenant ondertekend. De bedrijven die meedoen krijgen een speciaal beeldmerk waarmee ze in hun advertenties kenbaar maken open te staan voor mensen met een lichamelijke beperking. Er wordt een nulmeting bij de bedrijven gedaan en na een half jaar gecontroleerd of de toezeggingen zijn nagekomen. De resultaten worden vervolgens op de website van Valid People gepubliceerd. Volgens Mak willen de werkgevers wel: De zet is nu aan mensen met een lastig lichaam zelf. 1 HANDEL- ANGST MARK LEENARDS at emoties een belangrijke rol spelen op de beurzen was Dal langer duidelijk. Dat angst vooral de afgelopen jaren de beurzen in z n greep hield is ook geen nieuws meer. Ik denk echter dat er een nieuwe vorm van emotie toegevoegd moet worden aan het lexicon van beleggers: handel-angst. Want iedereen zit al drie jaar stil, terwijl er niet geschoren wordt. Voor technische analisten zijn de koersbewegingen vrij overzichtelijk: eerst donderde alles in elkaar, toen trad er herstel op en nu beweegt de markt in een brede trading range. Voor fundamentele beleggers waren het echter rampjaren. Winstverhoudingen en analistenadviezen waren opeens contra-indicatoren. Correlatie Het ergste was de extreem hoge correlatie tussen individuele aandelen, sectoren en landen. De Wall Street Journal schreef in juli dat de onderlinge correlatie tussen aandelen het hoogst was sinds Dat geldt niet alleen voor grote Amerikaanse large caps, die voor 78 procent afhankelijk zijn van de algemene markttrend. Ook opkomende markten bewegen vrolijk mee met Amerikaanse indices. Hetzelfde geldt voor andere assets. De correlatie tussen de euro/ dollarkoers en de aandelenindices is verbazingwekkend hoog sinds enkele jaren. Het duidt op kuddegedrag van beleggers. Het duidt vooral ook op de enorme invloed van grote marktpartijen (zoals pensioenfondsen) die in alle assets beleggen en in hun beleid volledig op risico focussen. Dat verklaart waarom aandelen dalen als de dollar stijgt. Dan verkopen pensioenfondsen namelijk aandelen en kopen ze Amerikaanse staatsobligaties (en dus ook dollars). Zeer actieve handelaren, die inmiddels circa 70 procent van alle transacties voor hun rekening nemen, stimuleren de heftige bewegingen door op kortetermijntrends in te spelen. Zij kijken al helemaal niet naar fundamentele data. Stil De overige beleggers, onder wie veel particulieren en kleinere fondsen die de mogelijkheid hebben om minder te diversifiëren, zitten echter al jaren stil. Als men al wat doet, dan is het vaak een snelle trade in een indexaandeel. Ik hoor niemand om mij heen meer over buy and hold. Koersbewegingen en angstgraadmeters zoals de volatiliteit schieten misschien wel tekort als indicatoren. Het zijn de speelballen van actieve handelaren en ze worden in beweging gezet door pensioenfondsen die verplicht hun aandelenbelangen moeten op- en afbouwen. De echte angst onder beleggers valt af te lezen aan de hoge goudprijs en de erg lage rentes. Dat duidt op pure handel-angst. 1 Mark Leenards is fondsmanager van het SBS Global Equity Fund. Weer werk in de EU De daling van de werkgelegenheid in de Europese Unie is dit kwartaal volgens het statistisch bureau van de Europese Commissie tot stilstand gekomen. Plafond Het aantal vrouwen in de top van beursgenoteerde ondernemingen is volgens EUR-onderzoek vorig jaar met twee gestegen tegen elf het jaar daarvoor. Tweede recessie? De DNB verwacht dat de groei in de VS verder afzwakt: Of de VS in een tweede recessie belanden hangt voor een groot deel af van de woningmarkt.

10 10 Perspectief Romanticus Ernst Jansz Ik was gewoon een meeloper Ernst Jansz bespeelt vanaf vandaag de theaters met Dromen van Johanna, een show met twaalf door hemzelf vertaalde nummers van Bob Dylan. Natuurlijk ben ik een romanticus, altijd geweest ook. Arjan Terpstra Er zijn mensen die ineens vragen of we hond Bobby ook naar Dylan hebben vernoemd, zegt Ernst Jansz (1948) lachend, buiten op zijn erf. Nee zeg, dat hebben de kinderen gewoon bedacht hoor. De zanger wandelt met de fotograaf over zijn uitgestrekte erf in het gehucht Neerkant in De Peel, op zoek naar een mooi plekje voor een foto maar het zijn er te veel. Hoezo een landelijk leven? Jansz zal voor het grote publiek altijd geassocieerd worden met Doe Maar, de populairste band die Nederland heeft gekend. Het huis in Neerkant is onderdeel van die geschiedenis, als oog in de orkaan van hysterie die begin jaren tachtig rond de bandleden woedde. De andere jongens hebben veel meer last van die gekte gehad dan ik, zegt Jansz aan de keukentafel. Henny (Vrienten) woonde in Tilburg, daar was echt geen lol meer aan op een gegeven moment. Hier kwamen ze ook wel met busjes naartoe hoor, die meisjes, maar dat gebeurde niet elke dag, zal ik maar zeggen (lacht). Ik woonde toen in een schuur op het erf, maar gelukkig wist niemand dat, en dan zag je ze bij het huis door de ramen naar binnen kijken. Toen hebben we een hek om het perceel gezet, anders bleef iedereen maar zo de tuin in lopen. Tegelijk was er natuurlijk altijd de stilte van deze plek. Dan was je ontsnapt aan die enorme gekte, en dan stapte je hier uit de auto en dan hoorde je he-le-maal niets. Om je heen alleen maar de sterrenhemel, het bos Pffff. Voor mij was dat heel belangrijk, ja. De boerderij is al sinds eind jaren zestig Jansz woonplek. Aangekocht door de band CCC Inc, waar hij als wasbordspeler zijn muzikale carrière startte, om met zijn allen te wonen en muziek te maken, tot in de eeuwigheid. Hoewel op het hoogtepunt veertien mensen op het terrein leefden, liep de hippie-achtige commune uiteindelijk leeg. Op het eind was de boerderij ineens van Jansz en zijn vrouw nu dus al een jaar of veertig. Ik ben nooit een stadsmens geweest, ondanks dat ik in Amsterdam ben Als zijn eerste vriendinnetje naar Italië gaat om te studeren en niet op tijd terugkomt, schrijft Dylan zijn mooiste liefdesliedjes. opgegroeid. Maar ook daar speelde ik het liefst in de wildernis van een stuk spoordijk waar nooit rails op was gelegd. De Peel? Nooit van gehoord. Nogal een romantische plek hier. En die hippie-geschiedenis lijkt me ook typisch romantisch. Ik denk het wel. Maar dat kwam niet van mij af, maar van anderen in de band. En ik liep gewoon mee. Maar eenmaal meelopend was ik wel degene die de romantische gedachte over samenleven met zo n groep in het bos het langste met zich meedroeg. Ik vond het in de band ook wel belangrijk om dingen als benefietoptredens te doen, om op demonstraties tegen Vietnam te spelen en dergelijke. Ik droeg graag mijn idealistische steentje bij in die tijd. Ik vraag het ook omdat in de romantische traditie veel aandacht uitgaat naar thuisvoelen en identiteit. Thema s die een sterke rol spelen in je werk: je omgang met het Indië van je vader, je zoektocht naar de Amsterdamse Molenstraat uit je jeugd Als je romantiek omschrijft als het verlangen naar iets, of iets dat er bijna is, net niet meer is of juist verloren is gegaan, dan heb je gelijk. Dat speelt een hoofdrol in de levens van Indische Nederlanders, maar ook bij Chopin bijvoorbeeld, die mij altijd heeft aangesproken en die bedroefd was omdat hij zijn land niet meer inkon. Als dat romantiek is, dan ben ik daar behoorlijk mee behept. De afgelopen jaren gingen op aan een nieuw project. Jansz vertaalde twaalf nummers uit het vroege werk van Bob Dylan, zoals Visions of Johanna, Sad Eyed Lady of the Lowlands, Just like a woman, Desolation Row. Liefdesliedjes vooral, uit de jeugd van Jansz. Er is een cd van gemaakt, een theatertour met de vertaalde Dylan begint vanavond en in oktober verschijnt een boek met brieven van Jansz aan zijn vriend Huib Schreurs, waarin hij verslag doet van zijn speurtocht naar de juiste vertaling voor het haast onvertaalbare werk van Dylan. Hoe interpreteer je Dylan? Hij is voor alle doelen beschikbaar. Zie je in hem ook het soort romanticus waar we net over spraken? Ja, maar ik interpreteer hem graag naar mezelf toe, haha. (Kijkt even naar het tafelkleed) Dat is voor het Niet de eerste Ernst Jansz is niet de eerste die Dylan vernederlandst. Onder anderen Huub van der Lubbe en Ricky Koole gingen hem de laatste jaren voor. Waslijst Bryan Ferry, The Byrds, Joan Baez, The Hollies. Slechts enkelen van de waslijst aan artiesten die ooit een coveralbum met Dylannummers uitbrachten. Alles op een rijtje Bob Dylan liedteksten is een 640 pagina s tellend boek voor op de koffietafel met daarin de Nederlandse vertaling van bijna 200 liedjes.

11 Perspectief 11 FOTO S: KLAAS JAN VAN DER WEIJ eerst dat ik dat zo heb gezegd, besef ik. Mijn standaardantwoord over Dylan is dat ik hem helemaal niet wíl interpreteren. In mijn vertaling doe ik dat ook niet, letterlijk, maar in mijn gevoel over die liedjes natuurlijk heel erg. En die romantiek is er, als je het wilt zien, ook altijd. Als zijn eerste vriendinnetje naar Italië gaat om daar te studeren en niet op tijd terugkomt omdat ze nog even over de relatie na wil denken, dan schrijft Dylan zijn mooiste liefdesliedjes. En met name in de latere Dylan herken ik heel erg het verlangen naar iets wat verloren is gegaan. Je kunt je afvragen wat voor rol het speelt dat hij joods is. Want in de joodse traditie barst het van het verlangen. Een volk dat verjaagd is van de oorspronkelijke grond. Je kunt je afvragen als dat zo gebeurt, zoals ook met de Indo s is gebeurd toen ze in Nederland moesten blijven, of er niet een ingewortelde traditie ontstaat om je romantisch te uiten. Om je verlangen in muziek, kunst kenbaar te gaan maken, erover te praten op die manier. Ik denk dat dat met elkaar te maken heeft. Is autochtoon Nederland in die zin niet een beetje een armoedig zooitje? We hebben sinds de zeventiende eeuw amper nog iets meegemaakt Ja, als je daar samenhang in wilt zien, dan bespeur je wel een zekere armoe in de cultuur. In elk geval in de muziek, die ik het beste ken van de cultuurgebieden. We hebben wel iets, maar we hebben niet veel. Hoe moeten we dat zien dan? Je hebt veel met Bram Vermeulen gewerkt, dat lijkt me typisch iemand die wel iets bracht Ja, maar dat was een soort Rus. Grote, uitbundige emoties. Huilen op het podium, een dikke baard. Prachtig maar niet Nederlands. Het is mij over de jaren opgevallen dat dat soort mensen iets met Vlaanderen heeft, omdat hun themathiek en emoties daar veel meer dan in Nederland in vruchtbare aarde vallen. Stef Bos is al bijna een Belg geworden. Ramses Shaffy tourde veel door België, Boudewijn de Groot; hoewel geen man van grote gebaren toch een romanticus daar is een soort patroon zichtbaar. Ik denk dat dat komt omdat de Belgische traditie van leven veel rijker is, warmer, omarmend. Was het moeilijk om de soms onnavolgbare metaforen en de bonte Bob Dylan strooit met bijbelcitaten of het niets is. Een groot probleem bij het vertalen, want ik ken de Bijbel helemaal niet. vergelijkingen in Dylans werk te vertalen? Je gaat een behoorlijk unieke poëzie te lijf. Dat is een enorm proces. Waar hij rijmt, wil ik rijmen. Waar hij een metafoor gebruikt, wil ik dat ook. Haalt hij een bijbeltekst aan, moet ik dat ook doen. Dat gaf wel problemen ja, want een groot probleem is dat ik de Bijbel helemaal niet ken. En echt, hij strooit met bijbelcitaten of het niets is. En ik moet dan maar weten wat uit de bijbel komt en wat niet. En als je iets herkent, bots je op enorme verschillen in bijbelvertalingen. Onze Statenvertaling is op veel punten volkomen anders dan de Engelse bijbel die Dylan in zijn hoofd heeft. Je wilt niet geloven hoe stuitend dat is. Dylan spreekt bijvoorbeeld over musjes die uit de lucht vallen, naar een vers uit Mattheus (10:29), in Nederlandse vertalingen gaat het over twee musjes, en dan hebben ze het bij Lucas 12:6-7 ineens over vijf, die ook nog eens niet uit de lucht vallen. Volgens mij hebben de vertalers ook maar wat aangerommeld. Je hebt heel zorgvuldig geprobeerd te vertalen, net als je heel zorgvuldig spreekt. Dat is vaker zo bij Indische mensen. Heel lang heeft hier op het erf een Indische buurman gewoond, net iets ouder dan ik. Die legde altijd de klemtoon verkeerd. En als je daar iets van zei, kreeg je terug dat niet híj de klemtoon verkeerd legde, maar jullie doen het verkeerd, met nadruk op júllie. En zelfs jullie nieuwslezers. Hij was echt iemand van zijn generatie. Die had in Indië heel schools Nederlands onderwijs gehad, heel erg netjes en keurig, zoals Nederlands zou moeten zijn. Die mensen zijn met die bagage naar hier gekomen en hebben dat gekoesterd. Het heeft Nederland veel grote tekstdichters opgeleverd. Kijk maar om je heen: Boudewijn de Groot: Indisch. Lennart Nijgh: Indisch. Jan Rot: Indisch. Misschien is het vanuit die traditie voor hun in de grond meer iets waar je tegenaan kijkt dan waar je middenin zit, en dat heeft effect op het schrijven. En waar plaats je jezelf dan? Voor de buurman was je niet precies genoeg Ja, hahahaha. Leuk hè. Ik ben natuurlijk hier geboren, voor hem maakt dat een wereld van verschil. Maar die interesse voor taal, die komt wel uit mijn achtergrond voort. 1 Derde keer solo Na De Overkant en Molenbeekstraat is Dromen van Johanna het derde soloalbum voor Jansz. Hiernaast maakte hij talloze albums met CCC Inc. en Doe Maar. De Nederlandse Bob Dylan Zoek het nummer Ben ik te Min van de Eindhovense protestzanger Armand eens op en ontdek waarom hij de Nederlandse Bob Dylan wordt genoemd. Concert Benieuwd naar de herinterpretatie van Dylan door Ernst Jansz? Op 14 oktober is hij te zien en te beluisteren in Paradiso, Amsterdam.

12 WONEN Lezers van De Pers zien deze advertenties. Wilt u ook uw woning in kleur presenteren vanaf slechts 99,- inclusief BTW. Informeer bij uw makelaar of bel met Ieke van Hees (30) of René den Uijl (030) of Sylvia Alonso (070) of Margot Wijnen (070) Den Haag Vlielandsestraat 99 Den Haag Crispijnstraat 5 Berkel en Rodenrijs Markermeerstraat Huis te koop in Den Haag! Bovenwoning, 150 m², 7 kamers (4 slaapkamers), laminaat (hele huis), goed gelegen, dichtbij het strand, in rustige en bosrijke omgeving, heel goed onderhouden, school en winkels in de buurt. Prijs : , Vlielandsestraat JE Den Haag. Openhuis elke zaterdag van uur. Mob: Uniek 3 laags herenhuis met achtertuin en balkon, 3 slaapkamers. Zeer strategisch gesitueerd op uiterst populaire locatie in het Zeeheldenkwartier. Wonen in een dorp met alle voorzieningen van een stad binnen handbereik dat is wonen in Park Meervaart. Nabij centrum, scholen en sportaccommodaties. Van de 41 woningen nog maar enkele te koop. Per direct beschikbaar. Prijzen vanaf VON. Zie ook KOM NAAR HET OPEN HUIS DONDERDAG 16-9 VAN 18:30 TOT 20:30 Nog enkele woningen te koop in uniek villapark (totaal 45 woningen) gelegen aan historische Vaart, grenzend aan toekomstig natuurgebied. Prijzen vanaf ,- VON. Nu 8.000,- korting door subsidie. Zie ook KOM NAAR HET OPEN HUIS OP DONDERDAG 16-9 VAN 18:30 TOT 20:30 UUR TE KOOP BOUWGROND (met bouwvergunning) VOOR VRIJSTAANDE VILLA Zeer landelijk en centraal gelegen perceel bouwgrond (van ca. 500 m²) met bouwvergunning voor de bouw van een schitterende vrijstaande villa (van ca. 315 m² bvo) in Berkel en Rodenrijs. Voor de villa wordt een bouwvergunning afgegeven. Vraagprijs: ,- kk Dekker Makelaars Tel.: Tel.: Vraagprijs: ,- von Tel.: Dordrecht Jacob Catstraat 97 Berkenwoude Kerkweg 42 Oldemarkt Zieltjes 4 Zandvoort Haarlemmerstraat 33 Ede Louise Henriëttelaan 85 Randstad Appartement heeft een zeer leuke gerenoveerde benedenwoning met tuin in Dordrecht te koop: Deze kansrijke benedenwoning is centraal gelegen, zo zijn scholen, winkels, Weizigtpark, het centrum en het centraal station in de nabije omgeving. De woning is recent vrijwel volledig gerenoveerd (2010). De benedenwoning beschikt over een tuin Prachtig gerenoveerd vrijstaand woonhuis met riante verwarmde dubbele garage. Het geheel is gelegen aan een brede watergang en heeft vanuit de woonkamer uitzicht over het water, en het karakteristieke krimpenerwaardse polderlandschap. De woning is gelegen op circa minuten rijden vanaf het centrum van Rotterdam. In het vriendelijke dorp Oldemarkt, waar de mensen elkaar groeten, staat het huis aan de Zieltjes nr.4 te wachten op nieuwe bewoners, die er zullen kunnen genieten van de prachtige omgeving en vanaf hun eigen steiger kunnen varen richting Friesland of de Weerribben. Bent u die nieuwe bewoner(s)? Openhuis zaterdag 9 okt van uur. Wonen vlakbij het strand én dichtbij Haarlem en Amsterdam? In Zandvoort staat deze authentieke half vrijstaande verandawoning uit 1904 met 3 slaapkamers, diepe achtertuin (ca. 30 meter) met achterom en een vrijstaande garage. De woning biedt mogelijkheden voor uitbreiding. Gunstig gelegen nabij centrum, openbaar vervoer, duinen en het strand. kamerappartement (2004) op begane grond. Inkopen zorg is mogelijk. Inpandige berging met CV ketel, centraal afzuigsysteem, toilet ruimte. 1e slaapkamer met toegang tot badkamer, 2e toilet en wastafelmeubel. 2e slaap/werkkamer. Woonkamer met open keuken en deur naar terras. Inclusief privé parkeerplaats voor de deur. Inruil woning is bespreekbaar. Vraagprijs: ,- kk Tel.: Vraagprijs: ,- kk Tel.: Vraagprijs: ,- kk Tel.: Vraagprijs: ,- kk Trendmark Makelaardij O.G./www.trendmark.nl Tel.: Vraagprijs: ,- kk Tel.: UNIEK AANBOD Muiden De Lange Gangh 77 Midden in de woonwijk Mariahoeve gelegen woning met een zonnige tuin (met berging en achterom) op het zuidoosten. Aan de voorzijde rijden geen auto s (parkeren om de hoek of achter) en aan de achterzijde is een speelplein: zeer geschikt voor een jong gezin. Voorbehoud gunning. Nationale Hypotheek Garantie mogelijk. Vraagprijs: ,- k.k. Tel.:

13 Urban Living 13 Creatief bouwen Steden in de vorm van een neushoorn en een giraffe Soedan droomt over wonen Soedan wil mooi bouwen. Het geld is er niet, maar de plannen al wel. Isolatie Sparen met de spouwmuur Het was een raar bericht dat Milieucentraal deze week verzond. Stop je spaarloon in de spouwmuur. Hoe zit dat, Hans van Dijk? Minder bouw en minder inkomsten; woningcorporaties krijgen het de komende jaren zwaar. Floor van Dijck Het gaat niet zo goed met de woningcorporaties in Nederland, meldt het Centraal Fonds Volkshuisvesting (CFV). Uit prognosecijfers blijkt dat de vermogenspositie van de sector zich tot 2018 in neerwaartse zin zal Op papier is Rhino City al half af. Edward Deiters Het straatarme Zuid-Soedan is niet echt een plek die je associeert met stedenbouwkundige revolutie. Toch hebben ze hier wilde plannen. Er ligt een blauwdruk om het centrum van de hoofdstad Juba om te toveren in de vorm van een neushoorn. De tweede stad van het land, Wau, moet de vorm van een giraffe krijgen. Daniel Wani, een hoge ambtenaar op het Soedanese ministerie voor Huisvesting en planning, omschreef de plannen volgens The Independent als innovatief en uniek en zei dat al gesproken is met een lokaal bouwbedrijf en een Canadese firma. Gedetailleerde bouwtekeningen van Rhino City laten zien dat het hoofdbureau van politie in de mond van de neushoorn komt. Bij een van de oren komt een pretpark, op de rug een industriegebied en de vier poten moeten plaats bieden aan woonwijken. De plannen zouden zo n tien miljard dollar gaan kosten. Op een jaarlijkse landelijke begroting van amper twee miljard dollar is het plan dus voorlopig een utopie. Wani benadrukte op een persconferentie dan ook dat het hier gaat om plannen voor de toekomst. Een toekomst die is gebaseerd op de hoop van groeiende olieinkomsten en als een referendum begin volgend jaar gunstig uitpakt: zelfs de onafhankelijkheid van Zuid-Soedan. Daarmee zou het jongste land ter wereld ontstaan. En dat moet uiteraard op de kaart worden gezet. Zeker is dat er iets moet gebeuren. De 21-jarige burgeroorlog heeft diepe sporen achtergelaten. In Juba huizen veel van de bewoners in omgebouwde zeecontainers en de stad wordt omringd door almaar groeiende krottenwijken. Helemaal nieuw zijn de Soedanese plannen overigens niet. Zo smeet Dubai er vele miljarden dollars tegenaan om een aantal palmvormige eilanden voor zijn kust te bouwen. Daarna begonnen ze aan The World, een andere serie kunstmatige eilandjes in de vorm van de continenten. En zelfs in Dubai waren ze niet helemaal origineel: al in 1947 vaardigde Woningcorporaties Tot 2018 ontwikkelt de sector zich in neerwaartse zin ontwikkelen. Dit omdat woningen aan huur weinig opbrengen en de onderhoudskosten en woonrente steeds verder stijgen. Een groot deel van het bezit van woningcorporaties wordt zo onrendabel. Ook merkt het CFV dat de corporaties minder investeren en dat veel nieuwbouwprojecten niet doorgaan. De corporaties gaan ervan uit dat ze de komende jaren minder nieuwbouw zullen ontwikkelen en bouwen. Maar liefst te bouwen wooneenheden zijn uit de corporatieplannen geschrapt. Voor de periode voorspellen ze een daling van 24 procent. Flink wat minder nieuwbouw dus dan ze twee jaar geleden produceerden. Daarnaast verwachten ze ook minder te investeren in aankoop en verbeteringen. Accentverschillen Wel is sprake van duidelijke accentverschillen: corporaties gaan meer inzetten op woningverbetering en op investeren in maatschappelijk vastgoed. de toenmalige Argentijnse president Juan Domingo Peron decreet no uit. De nieuwe stadswijk even buiten Buenos Aires kreeg niet alleen de naam van zijn vrouw Evita, maar de vorm van Evita City, zoals de zielen tellende enclave tot op heden nog heet, is ook gemodelleerd naar het lieftallige hoofd van de presidentsvrouw. 1 Maar de cijfers laten ook nog iets positiefs zien: afgezien van dit alles was 2009 nog een recordjaar met de oplevering van nieuwe huurwoongelegenheden en nieuwe koopwoningen. De corporaties hebben in 2009 in totaal 8,3 miljard euro geïnvesteerd in vastgoed voor de eigen portefeuille. Maar om het negatieve tij dat hen te wachten staat nog te keren zullen veel corporaties de huren moeten verhogen of woningen moeten verkopen. 1 Floor van Dijck En voor de no-no s onder ons: wat is een spouwmuur precies? Een spouwmuur is een muur uit twee delen, een binnen- en buitenmuur met ertussen een laag lucht. In de jaren twintig kwamen bouwers erachter dat dat warmer is dan een massief stenen muur. Dat klopt, het isoleert een beetje meer, maar nog niet veel. Sinds 1976 ongeveer stoppen bouwers dan ook isolatie tussen de muren. Maar wij schatten dat ongeveer 1 miljoen huizen in Nederland, gebouwd tussen 1920 en 1976, nog spouwmuren heeft. Hoe werkt sparen met spouwmuren? We hebben er een woordgrap van gemaakt, omdat mensen vroeger echt hun spaargeld tussen de spouwmuren stopten. Maar investeren in spouwmuurisolatie levert een fikse Het comfort stijgt. Het is net alsof je huis een extra jasje heeft aangedaan. Hans van Dijk besparing op. We hebben berekend dat als je bij een rijtjeshuis de spouwmuren laat isoleren, dat je ongeveer euro kost. Maar over twintig jaar bespaar je er euro aan stookkosten mee. Bij een hoekhuis is dat nog veel meer. We hebben ook berekend hoeveel je overhoudt als je euro tegen een hoge rente op een spaarrekening zet of belegt, maar dit rendement haal je daar niet. Maar die isolatie geeft vast een enorme bende Nee, niet eens. Je laat dat doen door een bedrijf, die kijken of het bij jou kan en als dat zo is, boren die vanaf de buitenkant een gaatje in de muur en spuiten er zo schuim in. Dat geeft geen troep en het kan al in een dag. Je merkt meteen dat het comfort stijgt, het is alsof je huis een jasje heeft aangedaan. En nu is het extra voordelig omdat je voor isolatie maar 6 procent btw betaalt. 1 Zelfstandig ondernemen ZZP ER FLEURT DE BUURT OP Stadswijken hebben baat bij zzp ers, zo blijkt uit onderzoek van de SEV (Stuurgroep Experimenten Volkshuisvesting). Een groeiend aantal zelfstandige ondernemers werkt vanuit hun eigen stadswijk en dat verlevendigt de buurt. Zzp ers zijn sterk aan de wijk gebonden. Overdag bevolken ze de anders verlaten buurten en zorgen voor een economische impuls door in de wijk te werken, horeca te bezoeken en boodschappen te doen. Ook worden ze steeds zichtbaarder, bijvoorbeeld in koffietentjes waar ze met hun laptops het beeld bepalen. Vaak gaat het in leefbare buurten goed met de bewoners omdat ze participeren in de maatschappij, werken en ondernemen. Zzp ers hebben daar een belangrijke rol in. Momenteel zijn er bijna een miljoen zzp ers in Nederland en hun aantal groeit nog steeds. De onderzoekers willen op deze trend inspelen door lokaal speciale ontmoetings- en werkplekken in te richten, zoals espressobars of parken met draadloos internet. RotterdamWorldWatte? Met de gloednieuwe slogan RotterdamWorldPortWorldCity wil de stad zich profileren als wereldstad. De merknaam heeft echter nul effect op toeristen, zo blijkt uit een recent imago-onderzoek. Volksuniversiteit Utrecht Inschrijving voor 246 cursussen Laat uw instapniveau bepalen voor één van de 17 talen (165 taalcursussen). Of kies een cursus of workshop uit de categorie: Algemeen (46 cursussen), Bedrijfsgericht (13 cursussen), of Creatief (22 cursussen). lokaalhuur Overdag zijn de uitstekend geoutilleerde lokalen (whiteboard, flipover, hifi, beamer, airco) te huur tegen een aantrekkelijk tarief. Zie voor Informatie over cursusaanbod en huur:

14 TE KOOP Grote bouwkavels 8&9 april april 2011 GelreDome - Arnhem extra show! Vanaf 365,- per m 2 VON Reeds 5 verkocht! Kaartverkoop via Entree: v.a. b 67 (excl. servicekosten). Aanvang: uur ROGERWATERS.COM FACEBOOK.COM/ROGERWATERS De voordelen van een kavel aan de Zuidersingel: Ruime keuze: vanaf 610 m 2 tot ruim m 2 Aan het water, in het Lint Gunstig gelegen, goede ontsluiting Fraai omringend privégebied met groen en water Eigen privé oprijlaan Maximale ontwerpvrijheid Nu met gratis schetsontwerp door IBBM architecten! Waar wacht u nog op? Kijk voor meer informatie op: of SMS kavel naar 2400 Heeft u nog vragen? Bel met Suzanne Taal van VISADE:

15 Urban Living 15 Tijdelijke verhuur Niet zo simpel als het lijkt Denk goed na voor je huisbaas wordt Je huis staat te koop. Al maanden. Inmiddels is het nieuwe huis klaar en ben je verhuisd. En nu? Het oude leeg laten staan en dubbele lasten betalen? Of het oude tijdelijk verhuren? Floor van Dijck Op zich klinkt het niet ingewikkeld: jouw huis is van jou en daar mag je best iemand anders in laten wonen tot het verkocht is, toch? Zo simpel is het helaas niet: tijdelijke verhuur heeft meer om het lijf dan puur een ander in de woning laten wonen. Op fiscaal, financieel én wettelijk vlak zijn er punten waar je zeker op moet letten. De Vereniging Eigen Huis heeft het op dit moment behoorlijk druk met leden die vragen hebben over tijdelijke verhuur van woningen die door de stagnerende markt maar niet verkocht worden. Manon van Essen van de Vereniging Eigen Huis (VEH) kan er meer over vertellen. Tijdelijke verhuur is niet iets wat mensen uit een soort ideaal doen, het wordt vaak uit nood geboren. Het oude huis staat nog te koop, de bewoners zijn al verhuisd en de dubbele maandlasten worden de eigenaren te veel. Dan is verhuur een noodzakelijke optie. Dat kan ook prima, mits je rekening houdt met bepaalde regels. Executieverkoop Een van die regels is dat je toestemming moet hebben van de bank. In alle hypotheekvoorwaarden staat dat een huis niet zomaar verhuurd mag worden. Banken gaan heel verschillend met deze vraag om, hoort Van Essen van de klanten van VEH. In het algemeen wordt sterk gekeken naar de persoonlijke situatie. Sommige banken weigeren vrijwel altijd toestemming, andere realiseren zich dat zij zelf ook gebaat zijn bij het voorkomen van een executieveiling. Geen toestemming vragen lijkt een aantrekkelijk alternatief, maar is erg riskant, omdat je in problemen kunt komen en de bank de mogelijkheid geeft om het huis gedwongen te verkopen. Maak de balans op. Je huis leeg laten staan kan namelijk goedkoper zijn. Manon van Essen, VEH Naast de bank moet ook de gemeente toestemming geven middels een vergunning. Heb je een woning die laag scoort op de puntenschaal, dan stelt de gemeente een maximumhuur vast. En dat kan een prijs zijn die de kosten van de hypotheek niet eens dekt. Omdat je bij verhuur ook nog je recht op hypotheekrenteaftrek verliest, kan verhuur in het ergste geval meer geld kosten dan het oplevert. Fiscaal verhuist een verhuurde woning namelijk van box 1 naar box 3. Zolang de woning verhuurd is, komt die in box 3, maar zodra de huurder is vertrokken, komt het huis terug in box 1. De hypotheekrenteaftrek komt ook terug als er nog recht is op dubbele renteaftrek in verband met de niet-verkochte woning. Deze periode is recent verlengd, maar toch blijft het fiscale aspect een complicerende factor. Bel anders even met je belastinginspecteur om zekerheid te krijgen over je positie, tipt Van Essen. Ongestoord woongenot Een ander belangrijk punt zijn verzekeringen: zorg dat zaken als glas- en opstalverzekering goed geregeld zijn. En: stel met de huurder een goed contract op met duidelijke voorwaarden over eventuele schade. Inspecteer de woning vooraf om ellende achteraf te voorkomen. Want verhuur je een huis, dan heb je er opeens wel een hoop zorgen bij. Maak daarom echt de balans op of het financieel wel aantrekkelijk is om je huis te verhuren, adviseert Van Essen. Soms is leeg laten staan zelfs goedkoper. Wil je toch je huis verhuren, dan is het tenslotte nog een goed idee het uit de verkoop te halen. Een huurder heeft namelijk recht op ongestoord woongenot. En steeds makelaars en kijkers over de vloer krijgen is dat niet. Vooral als je je huis commercieel wilt verhuren tegen een stevige prijs, kan dat een probleem vormen. Van Essen: Van de markt halen is niet altijd slecht. Een voordeel is dat de woning daarna weer als nieuw in de verkoop de markt op gaat. Ook dat is een afweging die je bewust moet maken. 1 Brandveiligheid YMERE DICHT TOCHTGATEN Woningcorporatie Ymere is in de Haarlemmermeer begonnen met het dichten van gaten en kieren in woningen. De woningen voldoen op dit moment niet aan de brandveiligheidseisen. In de huizen kan het vuur binnen twintig minuten overslaan naar de buren. Dat bleek uit een onderzoek naar aanleiding van een brand in Hoofddorp. Ymere wil alle reparaties in maart hebben voltooid. Leefomgeving OMGEVING LIJDT ONDER CRISIS De kwaliteit van de leefomgeving staat onder druk door de economische crisis. Als gevolg van de crisis is het moeilijker om geld beschikbaar te krijgen voor de ontwikkeling van schone technieken. Als door bezuinigingen investeringen in stedelijke ontwikkeling en in natuur en landschap teruglopen, dan zal dit ten koste gaan van zowel de leefbaarheid in de steden als de kwaliteit van natuur en landschap. Deze conclusies trekt het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) in de dinsdag gepresenteerde Balans van de Leefomgeving. Volgens het PBL is het cruciaal dat het huidige beleid op dit gebied wordt voortgezet. Op de korte termijn profiteert de leefomgeving overigens nog van de economische neergang. De uitstoot van vervuilende stoffen is namelijk lager door de teruggelopen economische activiteit, en de druk op de schaarse ruimte is tijdelijk afgenomen. De afgelopen twintig jaar is de kwaliteit van de leefomgeving sterk verbeterd, stelt het PBL. Onderzoek HUURWONING IETS DUURDER De gemiddelde huurprijs van woningen in Nederland is met 2,8 procent gestegen ten opzichte van vorig jaar. Dat blijkt uit onderzoek van woningbemiddelingsbureau Direct Wonen. In augustus 2010 werd voor een huurwoning gemiddeld 751 euro gevraagd. In dezelfde periode vorig jaar was de gemiddelde huurprijs 730 euro. In Dordrecht stegen de huurprijzen het meest, Amsterdam blijft de duurste stad om te huren. Mag het ietsje meer zijn? De hypotheekrente die banken rekenen is vaak te hoog. De consumentenbond wil meer openheid over de opbouw van het bedrag. Hofstad op nummer één Den Haag gaat van de Europese steden het beste om met water. Het waterverbruik per inwoner is bijzonder laag en er zijn weinig lekkages. Trendy trash Je kunt tegenwoordig stickers kopen om je kliko te pimpen. Een saaie grijze bak gaat verdacht veel naar kunst ruiken met een Herman Brood-klikosticker.

16 16 entertainment Marks Soort Mensen; door Mark Koster, Maarten Bloem en Persis Bekkering Amsterdam, 13:45 Telefoongesprek met Pieter Storms Ligt Jort in het ziekenhuis? Pieter Storms voelt zich bij de neus genomen door de redactie van De Wereld Draait Door. Een verbaal gevecht met Jort Kelder eindigde zelfs in een handgemeen. Redactie MSM Door de telefoon bast Storms nog harder dan een dag ervoor aan tafel bij Matthijs van Nieuwkerk. Jort Kelder, met wie hij zou discussiëren over journalistieke ethiek maar met wie hij bekvechtte tot ver na de eindtune, kreeg drie ferme tikken en een scheldkanonnade van Storms en zijn vrouw, de omstreden zakenvrouw Nina Storms-Brink. Zo beweert Kelder op zijn site 925.nl, die prompt plat lag, niet berekend op zoveel publiciteit. Storms: Ligt-ie in het ziekenhuis? Ik heb hem één tikje op de wang gegeven. Jort overdrijft wel vaker en hij jokt. Volgens hem had hij nog nooit een rechtszaak verloren, maar hij verliest de ene na de andere. Kelder beweert ook dat Storms zijn ontslag als tafelheer eiste bij Van Nieuwkerk. Ik heb niets te eisen natuurlijk, maar ik heb tegen Matthijs gezegd dat ik zo n sidekick een schop onder zijn kont zou geven. Ik vermoed namelijk dat ook hij verbaasd was over de loop van het gesprek. Het was een set-up. Storms had naar eigen zeggen heel andere afspraken over de loop van de ipod Maxim Hartman Het is begrafenismuziek of turbo rock- n-roll MSM vraagt willekeurige BN ers: Psst, wat luister je? En dwingt hen hun playlist te tonen. uitzending met de redactie van DWDD gemaakt. Mijn vrouw Nina zou eigenlijk niet aanwezig zijn, maar is gelokt met de vraag of ze iets over Huub van der Lubbe zou kunnen vertellen, die laatst bij ons thuis een concert heeft gegeven. Zo belandde ze op de eerste rij bij het programma en wij, in onze naïviteit, zijn daarin getrapt. De discussie met Jort zou alleen gaan over de Endemolisering van de journalistiek, zoals ik dat noem. Zijn filmpje in een parkeergarage, waarin hij oproept tot anonieme tips aan zijn website 925.nl, zou centraal Redactie MSM Maxim Hartman kan bij MSM weinig fout doen. Zijn kinderprogramma Rembo&Rembo vinden we nog steeds tof, net als de dingen die hij is blijven doen voor de VPRO op de (te) vroege zondagochtend. Hartman figureert op dit moment in Expeditie Robinson als verstekeling, alle elektronica is daar verboden. Muziek is er dus niet bij. Het doet Hartman weinig: Ik vergeet te staan. Maar in de regiekamer zag ik dat foto s van Eric Smit, mijn vrouw en de beruchte cover van de Quote al klaarstonden terwijl we daar nadrukkelijk niet over zouden spreken. Die hebben we voor het geval dat, kreeg ik te horen. Zodra Jort het woord nam begon hij echter direct over Nina als mijn aanstaande ex en noemde mij golddigger. Dat filmpje waarover ik wilde praten is pas aan het eind vertoond, op mijn expliciete vraag. De gang van zaken van het gesprek kan niet toevallig zijn, daar geloof ik niet in. Ik ben bij de neus vaak muziek te luisteren. Doet hij dat wel, dan staat Little Boxes op, een nummer dat eindeloos kan doorgaan. Of hij luistert naar Die Antwoord, een Zuid-Afrikaanse rapformatie en White Trash, een band uit de jaren tachtig. De zanger heeft een onwijze teringstem, erg goed. Hartman mijdt sentimenteel gedoe Zoals zo n Sinead O Connor, van die melancholische muziek. Alleen als je echt alleen bent, moet je dat luisteren. Als verantwoorde beroepsclown Hartman muzikaal humoristisch wil worden geprikkeld, kiest hij voor blanke gospel. Dat Ik zou zo n sidekick een schop onder zijn kont geven. genomen. Buiten de weet van Matthijs om, hoop ik. Want ik acht hem heel hoog. Leugenbeestje Het echtpaar werd dan ook ziedend. Ja, ik was heel boos. Het is een leugenbeestje, die kleine Jort. Het is een schandvlek. Hij herhaalt dat de regie alles helemaal heeft omgedraaid. En Jort was ervan op de hoogte. We zijn erin getrapt. Bravo. Het is hem goed gelukt. Als dát de nieuwe manier van journalistiek bedrijven is, ben ik blij dat ik in Monaco woon. 1 is zo grappig en mooi. Vooral als het slecht gezongen is. Want black gospel is altijd onwijs goed gezongen. Muziek is voor mij: of het maakt mij aan het lachen, of ik word er agressief van. Anders kan ik er niet zoveel mee. Na wat nadenken wil hij er nog wat aan toevoegen. Ik hoorde laatst prachtige pianomuziek. Dat raakte mij enorm. Het bleek om de Gnossiene nummer 2 van Satie te gaan, heel ontroerend. Dus óf van díe begrafenismuziek óf heel snelle psychobilly, turbo rock- n-roll, dat is waar ik van houd. 1 Q&A Frits weet altijd alles, maar zegt niks De nieuwe Helden, sportglossy van Frits en Barbara Barend, is uit, zonder de scoop van de overspelige mevrouw Cocu. Frits, word je roestig? De bladen staan vol over de vrouw van Philip Cocu die is vreemdgegaan met een dorpsgenoot. Komt dit Nanninga-nieuwtje ook bij jou erin? Welnee, daar ben ik niet zo mee bezig. Maar als sporters er zelf duidelijk over zijn, tijdens een interview, dan vertellen we het wel. Zoals? Inge de Bruin was bijvoorbeeld wel heel open en vertelde over hoe haar ex-vriend haar zwaar mishandelde. Het nieuwtje moet functioneel zijn in iemands verhaal. Jij weet altijd alles van iedereen. Tjoep, blaadje en bankrekening vol. Nee, dat is niet het soort journalistiek waar ik groot mee ben geworden. Je maakt het blad met je dochter en binnenkort start RTL met jullie eigen talkshow. Frits, dit riekt naar ongegeneerd nepotisme! Ha, dat is het laatste waaraan ik ooit heb gedacht! Van geven noch van delen word je armer, toch? Eeh, nee? Barend en Van Dorp, dat waren twee ouwe lelijke mannen. Nu zit ik als ouwe lelijke man met een mooie jonge vrouw. Oud en jong, hetero en homo. We vertegenwoordigen de hele maatschappij! Wat kan zij wel wat papa Barend niet kan? De vrouwen van worden door Barbara eindelijk s gewoon geïnterviewd; als individu zoals Leontien van Nistelrooy in dit nieuwe nummer. Dat werkt enorm goed. 1 Brief aan Van Nieuwkerk STORMS BEKENT SCHULD Pieter Storms heeft een open brief aan Matthijs van Nieuwkerk geschreven. De tekst verscheen na het telefoongesprek met MSM op de website van De Telegraaf. Natuurlijk is het ook deels mijn eigen schuld, geeft de Breekijzer-presentator in dit epistel toe. Ik had beter niet als eerste voorbeeld het SM-verhaal in Quote moeten aanhalen. Zo kreeg Jort alle gelegenheid om Nina bij het gesprek te betrekken. Minnares Kutcher UIT DE BOWL GEKLAPT Snappen beroemheden nou nog steeds niet dat twintigjarige minnaressen geen geheimpjes kunnen bewaren? Wayne Rooney inmiddels wel, maar voor Ashton Kutcher komt deze wijsheid te laat. Hij ontmoette een jonge brunette in een bowlingcentrum in Hollywood, nota bene in aanwezigheid van mevrouw Kutcher, en sliep stiekem met haar. Nu weet iedereen het. Het is al de tweede twintiger die uit de school klapt. De Leeuw scheldt Ja, in zo n situatie mag je best even schelden. Hij vindt het kut dat de stekker uit De Zaterdagavondshow is getrokken. Tweet van de dag Die Barbie uit #ohohcherso is echt Populair aan het worden.was net bij Bart Smit. Daar verkopen ze al poppen van haar Dj en presentator Marcel Pardon is door deze tweet nu ook populair. Alles is nep OH, OH, GOOISCHE! Linda de Mol doet een onthulling waar we steil van achterover slaan: niet alles aan het rimpelloze uiterlijk van Gooische Vrouwen is echt! Plakwimpers, Bridget Jones-onderbroeken en haarstukjes, alles gooide Linda in het oktobernummer van haar gelijknamige blad eruit. En ze schaamt zich er niet eens voor. Wel haalt ze nog even uit naar vrouwen die doen alsof ze van nature zulke pronte borsten hebbben. Mail de tiplijn van MSM! Misschien heeft u een nieuwtje, wilt u ons iets influisteren of is er een topfeestje. Schroom niet en mail ons!

17 MsM 17 Tulpenbollen én Yuri Honing. De tenorsaxofonist is Neerlands grootste exportproduct en tourt door Azië, Latijns-Amerika en de VS met een jazzband, een popgroep en klassieke orkesten. Cross-over Weg met de hokjesgeest ABBA is van Beatles-niveau CHRISTIAAN KROP Mark Koster Hij is in goede conditie, maar of hij straks op meter hoogte in La Paz geluid uit zijn sax kan persen, is nog wel even spannend. Op een blokfluit is het al zwaar, laat staan op een tenor, zegt hij. Yuri Honing (43) is Neêrlands grootste jazzexportproduct. De Amsterdammer toert momenteel door Azië, Latijns-Amerika en Europa. Met een jazzkwartet, soms met een elektropopformatie en af en toe met een orkest. De Gorbatsjov van de vaderlandse jazz, zoals hij wel eens wordt genoemd vanwege die moedervlek op zijn wang, is een muzikale allesvreter die na twee decennia buffelen een internationale sterrenstatus heeft bereikt, die in Nederland onterecht onopgemerkt is gebleven. In Zuid-Korea speelt hij primetime op de nationale tv, in Peru staat de inheemse bevolking te heupwiegen terwijl hij zich buiten adem blaast en naar Dubai laat hij zich businessclass invliegen om vanuit zessterrenhotels op te treden voor de mondiale expatgemeenschap. Hij is zelf ook verbaasd over de internationale roem: Het is bizar dat je in Duitsland een uur lang een concert uitgezonden krijgt op de nationale radio, maar in Nederland niet, zegt hij, overigens zonder te klagen. De zoon uit een Hilversums muziekgeslacht wist op zijn vijfde al dat hij muzikant wilde worden, nadat zijn moeder de Engelse suites van Bach op de piano speelde. De jonge Honing had talent, maar dat is dus niet genoeg om de muziektop te bereiken, weet hij. Ik studeer nog steeds elke dag. Als je een dag niet oefent, hoor je dat meteen terug, is hij streng op zichzelf. Muzieketiquette Inmiddels speelt hij in verschillende formaties jazzmuziek, klassieke stukken en is hij ook nog leider van popgezelschap Phase 5. Moeiteloos rijgt hij Blondie s Denis aan de tegendraadse ritmiek van Stravinsky of gebruikt hij melodielijnen van John Coltrane om ABBA s Waterloo te herinterpreteren. Ik geloof dat het niet zoveel zin heeft om al die standards uit de jaren dertig nog eens na te spelen, zoals dat tot in de jaren tachtig gebruikelijk was. Dat is gebeurd. Weg met die bekrompen hokjesgeest dus! Ik kocht een keer The best of van ABBA bij Concerto (de bekende Amsterdamse cd-winkel) en toen zei de verkoper: Maar jij bent toch Yuri Honing, de jazzmuzikant Kijk, aan dergelijke muzieketiquette doet hij niet mee. ABBA is op een heleboel vlakken van Beatles-niveau. Ach, vraagt hij pesterig retorisch, werd Paul Verhoeven ook niet het land uitgejaagd toen hij in Nederland succes kreeg met cultuur-incorrecte films als Spetters en Soldaat van Oranje? Raak! Honing laat zich liever inspireren door kameleontische muzikanten als David Bowie of de muzikale polygamist Miles Davis, dan door commercieel doorgefokte hype-figuren. In zijn huis heeft de Miles-bewonderaar een levensgroot portret opgehangen van de nog altijd übercoole toeteraar. Honing knikt nog maar eens naar de kreet onder de Miles-poster, die dienst doet als pr-vehikel voor Apple: Think different. De trompettist, die sneller van muzikale identiteit wisselde dan Picasso van tekenstijl, coverde ooit Time after time van Cindy Lauper op zijn plaat You re under Arrest (1985) en dát was een openbaring voor Honing. De puristische jazzcritici verketterden de Amerikaan vanwege het hergebruiken van zoiets ordinairs als een popliedje, maar de jeugdige Honing omarmde de jazzdwarsdenker. Ik ben het oneens met cultuurpessimisten die menen dat de beste muziek vroeger werd gemaakt. Elke generatie brengt wat nieuws. Magische woorden Eén keer per jaar, op 29 december, mag hij zijn eigen muzikale odyssee presenteren in Paradiso als hij Honing s Winterreise opvoert. Dat is mijn feestje! Dat is mijn muzikale reis van dat jaar, glimt hij. Afgelopen jaren liet hij onorthodoxe versies horen van I feel love van Donna Summer, soleerde hij over door Huub van der Lubbe voorgelezen gedichten van Marsman en Campert en speelde hij nummers van Eric Vaarzon Morel. Binnenkort duikt hij de studio in met Sarah Bettens, de zangeres van het Vlaamse K s Choice, die inmiddels in Texas woont. Met haar heb ik al jaren contact en nu gaan we samen een paar nummers opnemen, zegt hij nieuwsgierig. Ze heeft een fantastische stem. Daar kun je van alles mee doen. Hij hoorde laatst Tina Turner, het oude rock- n-rollbeest, een jazzuitvoering opvoeren van Joni Mitchells Edith and The Kingpin, sierlijk begeleid door jazzpianist Herbie Hancock. Dan merk je pas hoe zo n cross-over kan uitpakken. Muziek is als mensen, herhaalt hij graag een uitspraak van wéér een andere held van hem, tenorist Wayne Shorter. Ik stond een keer met hem in de lift en toen sprak hij op weg naar beneden ineens de magische woorden: Notes are like people, you have to go down with them, step by step, and greet them all. 1 Ajax-jazz Yuri Honing behoort tot het Ajax van de naoorlogse jazzgeneratie. Hij studeerde begin jaren 90 af aan het conservatorium, samen met leeftijdgenoten als altist Benjamin Herman, trompettist Eric Vloeimans en bassist Tony Overwater. Hij trad op met o.a. Herbie Hancock en Wayne Shorter. 1 Fans only We zaten er al jaren naar te snakken, maar het komt nu eindelijk onder de hamer: de originele inboedel van Charlie Chaplin. Hebben, dat hemelbed! Guido is een modelizer We willen het helemaal niet weten, maar Story meldt dat Guido Weijers mogelijk niet meer alleen is. Na een modeshow hing een modelletje om z n nek. Harms nieuwe baantje Het gat na On Air heeft Harm Edens alweer gedicht: hij is verteller in de musical Rocky over the rainbow samen met Jacques d Ancona en Gijs Staverman.

18 18 Uit & thuis RONDJE RANDSTAD AGENDA VRIJDAG T/M ZONDAG MUZIEK Isobel Campbell & Mark Lanegan Vr, Melkweg, Amsterdam Het Schotse duo bracht onlangs een geweldig derde album uit. Nu doet de tour Nederland aan. Gospelfestival Amsterdam Za, Heineken Music Hall, Amsterdam De grote sterren van de gospelwereld komen samen in Amsterdam tijdens een bruisend muziekfeest (foto). Wine & Sushi Listening Zo, WTC Gebouw, Rotterdam Voor de luie zondag: een combinatie van een sushi-workshop, een wijnproeverij en loungemuziek. FESTIVALS Jordaan Festival Vr, div. locaties, Amsterdam De viering van het Amsterdamse lied door gewone mensen, voor gewone mensen. Het Rotterdamse Oogst Festival Za, Heemraadsplein, Rotterdam Het platteland komt naar de stad! Festival brengt polder en randstad samen. Met muziek van I Am Oak. Sounds of Mexico Za, Wereldmuseum, Rotterdam Een groep jonge, talentvolle Mexicaanse en Nederlandse artiesten brengt een bijzonder muzikaal programma. NIGHTLIFE GirlsLoveDJs Vr, AIR, Amsterdam Anders dan de naam doet vermoeden: iedereen is welkom, iedereen houdt van dj s. Asian Lovers Vr, Panama, Amsterdam Laat de charme van het oosten je betoveren. Prikkelingen en verbeeldingen in het teken van het thema Azië. Klub Radar Za, Tivoli De Helling, Utrecht Zo n beetje elk genre en alles daar tussenin komt voorbij tijdens deze uitdagende avond met vijf bandjes en een dj. Muziek Nieuwe gitaar Bomen kappen is niet meer nodig De gitaren van Aristides worden gemaakt van composiet. Veel beter dan hout. En stukken duurzamer. ECO SPOT ARJAN TERPSTRA Kunststof is het verboden woord bij de gitaarfabriek Aristides in Amsterdam. En zegt een werknemer dat hij gitaren van plastic maakt, dan heeft zijn laatste werkuur waarschijnlijk geslagen. Bakeliet dan?, grap ik tijdens de rondleiding nog even, maar nee, ook daarvoor gaan de mondhoeken niet omhoog. Links en rechts slingeren aluminium mallen op de werkbanken, volgegoten met een warme rubberachtige vloeistof, en het ruikt hier voor mijn lekenneus toch echt naar gesmolten barbiepop. Maar hoe ik ook probeer de werknemers van hun apropos te brengen: ze bouwen hier met composiet. Een met een geheime samenstelling die Arium is gedoopt en waarin ook harsen en keramiek zijn verwerkt. Sinds 1992 wordt er aan gesleuteld door techneuten van de TU Delft. Is het dan gek dat men er, nu van Arium een gloedvol nieuw product is gemaakt, erg serieus over is? Je snapt het helemaal als je weet waar deze strak ontworpen gitaar toe in staat is een van de mensen die aan de strakke vormen tekende, ontwierp voor ProRail ook de dubbeldekker. Arium is gewoon beter dan hout, legt woordvoerder Chris Dekker uit. Hout versterkt de trilling van de snaren maar twee kanten op. Arium is zo samengesteld dat de trilling in drie dimensies wordt voortgezet. Je toon houdt daarom veel langer aan dan bij een houten gitaar. Dat blijkt als we de assemblagehal verlaten en we eventjes met de 010 mogen spelen, een zilverkleurige gitaar met stoere, strakke lijnen. Er wordt een versterker aangesloten, ik sla een snaar aan en tot mijn grote verbazing stopt het geluid niet meer. De E-snaar heeft een sustain van 45 seconden, doceert Dekker, maar ik hoor hem al niet meer. Ik probeer toonladders en akkoorden, en mijn mond valt open van verbazing. Speel je al twintig jaar gitaar, moet je je gehele repertoire aanpassen op geluid dat niet stopt als je het niet dempt. Ineens begrijp ik een stuk beter waarom topgitaristen als Adje Vandenberg (Vandenberg, Whitesnake) en Bert Meulendijk zo enthousiast zijn over een gitaar van plastic: de toon is gewoon erg mooi. Het is een gitaar die eeuwig meegaat, hij verliest zijn kwaliteiten niet. Aristides Poort En toch is dat niet de reden waarom ik naar het kleine fabriekje ben gekomen. De Arium-gitaren hebben namelijk meer in hun mars dan enkel mooie klanken produceren. Zo zijn ze bijzonder duurzaam, en wel om meerdere redenen. Ten eerste is het een gitaar die in potentie eeuwig meegaat, legt Aristides naamgever en oprichter Aristides Poort uit. Het materiaal degradeert niet, zoals hout dat doet, en verliest dus ook zijn kwaliteiten niet. En mocht een gitaar door geweld stuk gaan, dan kan het materiaal worden hergebruikt. Woordvoerder Chris Dekker (links) en general manager Pascal Langelaar. Maar ook op een andere manier zijn de Aristides-gitaren duurzaam. In de instrumentbouw is hout van oudsher het belangrijkste materiaal. Maar door het succes van de industriële instrumentenbouwers en de bereikbaarheid van goede instrumenten voor de massa, is er wereldwijd schaarste aan goede houtsoorten ontstaan. Zeker in het topsegment merk je dat de bouwers soms wat radeloos worden, zegt Poort. Hout moet precies de goede nerf hebben, mooi gedroogd zijn voor een heldere klank. Iedereen weet dat het superhout dat iedereen zoekt vrijwel op is. En zelfs als je het vindt, is het een dure bedoening: in elke serie van tien gitaren kun je er een zo weggooien omdat het hout niet klinkt. Die gaan bij topmerken als Gibson of Fender gewoon in de shredder. Niemand weet dan waarom, en je hebt er wel een boom voor omgehakt. Vandaar Poorts pleidooi voor kunststof pardon, composietgitaren. Met onze gitaren garanderen we PLACE TO GO NL70 Goede wijn proeven per Haags glaasje Waar Bazarstraat 42, Den Haag Wanneer ma t/m zo 11 tot 01 Organisatie Wicked Wines. E lke wijnkaart is voor mij net zo onbegrijpelijk als de Troonrede. Toch heeft het z n charmes om een lekkere wijn uit te kunnen kiezen. De huiswijnen zijn meestal nergens binnen te houden. Een enkeling daargelaten zoals bij de Hathor. Waar goede verhalen over de ronde gaan is Wicked Wines, ergens bij het Anna Paulownaplein. Het is niet een hele opvallende zaak, dus bij deze: op een hoek met de groengestreepte markiezen moet je zijn. Over Wicked Wines wordt veel gepraat in Den Haag. Typisch, want de zaak bestaat al 9 jaar. Sinds de overname 1,5 jaar geleden is er veel veranderd aan het interieur en de menukaart. We hebben kroegtijden, dus vaak wordt er nageborreld aan de bar en er komen bekenden van vroeger een drankje drinken, vertelt Jeffrey, één van de eigenaren. Niet zo gek ook want de zaak voelt warm aan; huiselijk en toch modern. Achterin is een verhoging die een beetje doet denken aan Dudok, maar beneden zijn gezellig zitjes en een uitbouw die weer ietwat Oosters aandoet. Met niet te aanwezige upbeat-muziek is dit de perfecte mix van gezellig en hip. Binnen krijgen we meteen de kaart. Doorbladerend naar de wijnlijst merk ik dat ze veel wijnen open hebben die je dus per glas kunt bestellen. Zonder enige wijnervaring springen er zo drie namen uit die ik ken, HA! Ook zijn de wijnen niet zo prijzig als verwacht. Dat komt doordat ze veel wijnen hebben maar niet spectaculair aparte wijnen, vertelt mijn medeproever met veel meer verstand van wijn dan ik. Ook was zij gecharmeerd van het feit dat de flessenlijst andere wijnen bevat dan de wijnen per glas. Wij dronken de blijkbaar trendy Grüner Veltliner. De sfeer was fantastisch net als de wijn. Volgende keer probeer ik een andere, dat kan met deze prijzen, en zo ga ik proberen mijn wijn-knowledge op te krikken. Staat leuk. 1 * Deze rubriek is een samenwerking tussen NL Unlimited en De Pers. Zie voor meer clubrecensies de NL-magazines. Mobiele biofriet Biologisch friethuis Friethoes opent, na de eerste vestiging in Haarlem begin dit jaar, nu de landelijke mobiele frietkar. In heel het land actief. Poolse punk en Slavische ska Voor de Utrechtse donderdagavond: Balkan Beats in ACU. Vrijwel elke muzieksoort komt langs, alles afkomstig uit het oosten. Verse wodka Do wodkamarkt kan weer een nieuwe gast verwelkomen. Belvedere IX heet het nieuwe drankje, deze week officieel gelanceerd.

19 Uit & thuis 19 RONDJE RANDSTAD Eten Festival van de Rollende Keukens Een recalcitrant openluchtrestaurant Doorgaans staan ze op festivals en filmlocaties, maar eens per jaar komen alle rijdende keukens van Nederland samen voor het grootste openluchtrestaurant. Maaike Boersma Laten we hopen dat het dit weekend beter weer is dan de afgelopen dagen, anders zou het grootste openluchtrestaurant van Nederland, het Festival van de Rollende Keukens, wel eens aardig nat kunnen gaan. Het festival werd vier jaar geleden geboren uit recalcitrantie van de kooklustige mannen van Mister Kitchen en Koen Vollaers van Pacific Parc, omdat we een keer een groot openluchtrestaurant wilden organiseren op het Westergasterrein in Amsterdam, maar dat liep vast op vergunningsperikelen, vertelt Igor Sorko van Mister Kitchen. Wat nou als we allemaal mobiele keukens regelen, dachten we. Daarvoor hoeven we immers alleen maar een parkeervergunning aan te vragen voor het evenement en die zijn niet zo moeilijk te krijgen. En als er dan controles komen, kunnen we zo de boel opklappen en wegrijden. Dat bleek niet nodig maar het concept van het openluchtrestaurant en de keukens op wielen sloeg aan en de In de restaurantjes is van alles te krijgen van Japans tot vissoep. ARJEN VELDT twintig wagens van de eerste editie zijn er inmiddels meer dan veertig geworden. En nu hebben we wel netjes een evenementenvergunning hoor, zegt Sorko lachend. Ter vermaak Zelf omschrijft de organisator de sfeer van het festival als de Parade, maar dan draait het niet om de voorstellingen en daarnaast het eten, maar juist andersom. Bij ons draait het echt om het koken en daarnaast heeft elke wagen z n eigen muziek, maar alleen ter vermaak. De wagens verschillen fiks van elkaar. Er komen van die enorme cateringwagens die gebruikt worden op filmsets, echt professionele horecakeukens met een afwasstraat en al in de wagen. Ook hebben we een dubbeldekker en oude streekbussen. Maar het andere uiterste is een vrouw die een chocoladefondue heeft op een steenkruier, een soort kruiwagen. Voorwaarde voor alle aanmelders is dat ze kunnen rijden. Wel ziet de organisatie er op toe dat er niet te veel dezelfde wagens komen. Als we al genoeg pannenkoekenwagens hebben, wijzen we de volgende af. En lelijke frietkotten, die willen we ook niet. In de restaurantjes is van alles te krijgen, van pannenkoeken, Japans tot een Bretonse vissoep. De prijzen zijn laag, tussen 0,50 cent en maximaal 10 euro, maar de porties zijn ook wat kleiner. Gemiddeld eet men hier bij vier verschillende tentjes. Worstenlijn Elke wagen is eigen baas en verantwoordelijk voor de eigen inkomsten. Het enige wat ze niet mogen verkopen zijn bier, fris en wijn, dat is verkrijgbaar aan de centrale bar en die inkomsten zijn voor de organisatie. Veel wagens maken een speciaal drankje voor bij hun gerecht, een cocktail of portje, zegt Sorko. Zelf staat Mister Kitchen ook op het festival, met hun eigen worstenlijn die er live gedraaid zal worden en die vanaf november in de Bijenkorf komt te liggen, en die we nu gaan testen op het publiek. Het festival duurt van vrijdagmiddag tot en met zondagavond en per avond verwacht Sorko zo n vierduizend gasten. Maar we zijn natuurlijk vreselijk afhankelijk van het weer, zucht hij bijna. Ach, relativeert hij zijn eigen evenement, verder heeft het ook geen pretentie. Er zit geen verdieping in, geen thematisering, en geen ambitie. Alleen goed eten. 1 FOTO S: FRANK GROELIKEN een topgeluid, onder welke condities dan ook. Dat lukt je met de allerduurste houten gitaar echt nooit. Rest nu nog de bekendheid van het merk, waarvan per jaar een paar dozijn exemplaren de fabriek verlaten. Media-aandacht voor de blitse dingen helpt, zegt Dekker. Maar wat echt het verschil zou maken, is als er een nieuwe Jimi Hendrix opstaat, die de kwaliteiten van deze gitaar optimaal benut. Tot dan blijft de markt, die erg conservatief is, waarschijnlijk doodleuk bomen kappen. 1 Cultuur Het is een verzamelterm Dutch Design Double, Hollands ontwerpglorie Wat Dutch Design precies is, daar zijn we nog niet helemaal uit. Maar we vieren wel vast voor de derde maal het succes ervan. Maaike Boersma Architect Rem Koolhaas wordt geprezen in het buitenland, Marcel Wanders is een icoon en in tientallen landen wordt voorgelezen uit Nijntjeboeken van Dick Bruna. Dutch Design doet het goed, niet alleen in eigen land, maar vooral ook daarbuiten. Om dat nog eens extra in de spotlights te zetten organiseren de steden Utrecht en Amsterdam voor de derde maal Dutch Design Double, met 25 evenementen in twee maanden. Maar Dutch Design, waar hebben we het dan eigenlijk over? Die vraag speelt inderdaad in bredere kring, erkent Tim Vermeulen van designplatform Premsela. We hebben net opdracht gegeven om nu eens goed uit te zoeken waar die term vandaan komt en wat er mee bedoeld wordt. Is het stiekem niet een term vooral bedacht door het buitenland? Ja, beaamt Vermeulen, Het is begin jaren negentig door buitenlandse designcritici geïntroduceerd toen zij merkten dat er toch wel heel veel interessante ontwerpers uit Nederland kwamen. Ze noemden het een Nederlandse golf. Dutch Designs is een verzamelterm, een kwaliteitslabel. Maar, benadrukt Vermeulen, niet alles wat Nederlandse ontwerpers Niet alles wat Nederlandse ontwerpers maken is Dutch Design. Tim Vermeulen maken, is meteen ook Dutch Design. Het is een school, het gaat om eenvoud, maar wel gelaagd, er moet bijvoorbeeld een breder verhaal achter zitten. Het overkoepelende thema van Dutch Design Double is architect en ontwerper Rietveld, die in Utrecht werd geboren. Volgens Vermeulen is Rietveld inderdaad een der coryfeeën van Dutch Design. Zijn ontwerpen hebben een permanente verwondering over de wereld om hem heen. De 25 evenementen vinden op verschillende locaties en data plaats. Zaterdag opent in de Oude Kerk in Amsterdam een overzichtstentoonstelling van de ontwikkelingen in Dutch Design in de afgelopen jaren. Het Utrechts Architectuurcentrum Aorta staat dit weekend in het teken van Nature, Materials and Architecture, met een overzicht van meer dan 100 duurzame materialen MINUTEN IN HAARLEM MAAIKE BOERSMA Diversiteit en gezelligheid Kleinschalig, divers, stads en gezellig. Wat geldt voor Haarlem als geheel, zie je ook terug in de Gierstraat. 16:00:00 By Myra is een textielwalhalla waar je niet snel uitgekeken bent. 16:11:00 Bij Schreuder en Kraan vind je alles voor een chique, antieke gedekte tafel. Van serviesgoed, bestek, glaswerk en tafellinnen tot hele tafels. 16:40:06 Bij Kado Kado shop je natuurlijk niet alleen voor andermans verjaardag. 16:59 Waarmee kun je een middag shoppen beter afsluiten dan met een goed biertje van de tap? In t Kantoor heb je keus te over, Hiphopstrijd Vrijdag nemen hiphopdansers het tegen elkaar op in Paradiso tijdens HipHop4ever. Met een internationale jury, veel prijzengeld en workshops. Oude rocker De rockende oudgediende Paul Weller is in het land om te toeren in het kader van zijn nieuwe album Wake up the Nation. Vandaag in Tivoli, Utrecht. Nederlandse identiteit Prinses Máxima heeft de Nederlandse identiteit nooit gevonden, theatergroep De Appel hoopt dat met Tuin van Holland wel te lukken.

20 20 Op de buis/mix PENOZA NED3 Tweede aflevering van de Nederlandse Sopranos. HET MOOISTE MEISJE VAN DE KLAS, NED1 Jaap Jongbloed gaat op zoek naar het mooiste meisje uit een klas in Almelo. ANDERE TIJDEN NED2 Geschiedenisserie met ditmaal unieke, onbekende beelden uit de oorlog. DE MEEST SCHOKKENDE VLIEGTUIGRAMPEN, SBS Titel dekt de lading. Reportage over rampen en drama s in de lucht. THE SIMPSONS VERONICA Onze gele vrienden zijn nog steeds komisch en scherp. Nederland 1 Nederland 2 Nederland 3 RTL 4 RTL 5 17:15 De grabbelton 17:19 Buitenspelen 17:25 Sesamstraat 17:57 CDA 17:59 EénVandaag 18:00 NOS Journaal 18:15 EénVandaag 18:40 NOS Sportjournaal 18:55 Timboektoe 19:25 De vakantiedokter 20:00 NOS Journaal 20:30 De beste zangers van Nederland 21:25 Het mooiste meisje van de klas 22:10 Politie te paard 22:55 Pauw & Witteman 23:50 NOS Journaal 17:00 NOS Journaal 17:05 Nederland helpt 17:35 Tijd voor MAX 18:25 Kruispunt 18:55 Man bijt hond 19:25 Dekselse dames 19:55 That s the question 20:25 Uitgesproken 20:50 De Taalmeester 21:30 Andere tijden 22:00 Nieuwsuur 22:55 Holland Doc: Akkers van Margraten 17:15 Te leuk om waar te zijn 17:45 AVRO AvaStars Live 18:00 Amika 18:23 Het Klokhuis 18:45 NOS Jeugdjournaal 19:00 SpangaS 19:24 Nederland 3 19:25 De Wereld Draait Door 20:25 Keuringsdienst van Waarde 20:55 Penoza 21:50 NOS Journaal op 3 22:00 MaDiWoDoVrijdagShow 22:50 PowNews 23:10 WIA4 23:40 De Wereld Draait Door 17:05 As the world turns 18:00 RTL Nieuws 18:15 Editie NL 18:35 RTL Boulevard 19:30 RTL Nieuws 19:55 RTL Weer 20:00 Goede tijden, slechte tijden 20:30 Een dubbeltje op z n kant in bedrijf 21:30 Het zesde zintuig - Plaats delict 22:30 Secret millionaire 23:35 RTL Nieuws 23:45 RTL Weer 23:50 RTL Boulevard 17:35 The king of Queens 18:00 Everybody loves Raymond 18:30 The nanny 19:00 Wie is de chef? 19:30 Over de kook 20:00 Take me out 20:30 Expeditie Robinson 2010: Refreshed 21:35 Oh oh Cherso 22:05 Big trouble in tourist Thailand 23:00 Shock doc: Mijn gigantische misvormde voet RTL 7 RTL 8 SBS 6 NET 5 Veronica 18:00 Stom, stommer, stomst! 19:00 RTL Voetbal: UEFA Europa League AZ - FC Sheriff 21:00 RTL Voetbal: UEFA Europa League PSV - Sampdoria 23:15 RTL Voetbal: UEFA Europa League Napoli - FC Utrecht (samenvatting) 23:40 RTL Voetbal: UEFA Europa League - Samenvattingen 17:05 Fabeltjeskrant 17:10 Oprah Winfrey show 18:05 Dr. Phil 19:00 Kinderziekenhuis 19:35 Style by jury 20:30 Hope floats 22:45 As the world turns 23:35 Oprah Winfrey show 17:00 De grote verhuizing 18:00 Huizenjacht 19:00 Hart van Nederland - Vroege editie 19:20 Shownieuws - Vroege editie 20:00 Trauma NL 20:30 House 21:25 Medical examiners 22:30 Hart van Nederland - Late editie 22:45 Piets weerbericht 22:50 Shownieuws - Late editie 23:20 De meest schokkende vliegtuigrampen 17:00 Friends 17:30 Will & Grace 18:30 Airline 19:30 Bondi rescue 20:00 The little couple 20:30 Sweet home Alabama 22:35 Law & Order: Special Victims Unit 23:30 Cold case 17:05 Zack & Cody 17:30 Zeke & Luther 18:00 Veronica s funniest commercials ever! 18:10 3rd Rock from the sun 18:40 According to Jim 19:05 Still standing 19:30 Two and a half men 20:00 The big bang theory 20:30 Storm seekers 22:15 Twister valley 00:05 The Simpsons LEZERSCOLUMN Sandy van Chanel Fred Caren O p de herenafdeling van het grote warenhuis waar ik werk schittert de opwinding door afwezigheid. Het bizarre verzoek van mijn chef bracht daar verandering in, hij is tenslotte een getrouwde vent met twee kleine kinderen. Wat een sukkel en wat een saaie job: de enige gein beleef je door te flirten op afstand met het leger van levende barbiepoppen op de parfumafdeling, allemaal stijf van de make-up en de foutcouture, maar wel sexy. Vooral Sandy van Chanel. Flirten op afstand met haar is het hoogtepunt van mijn dag. Het verzoek van mijn chef? Hij wist dat mijn appartementje vlakbij was en vroeg of hij het een uurtje mocht gebruiken. Waarvoor dan? Hij wond er geen doekjes om en wees naar Sandy die veertig meter verderop bezig was met haar geurtjes. Zij lachte en zwaaide terug. Zwaar klote, Sandy en die gladjakker. Maar uiteindelijk stemde ik in. Waarom? Opwinding misschien, zij ligt straks in mijn bed en niet om te twitteren. Ik gaf de sleutel en kreeg een fles champagne van deze discount Don Juan. Hij zou alles netjes op zijn plaats terugzetten. Dit klonk meer als dreiging dan geruststelling, hoorde smijten met meubelen tot zijn liefdesrepertoire? Ik waarschuwde voor mijn alziende conciërge en van zijn goedkope knipoog kreeg ik terstond buikpijn. Ik kwam om halftien thuis, het was muisstil en ik rook niets. Maar wat wilde ik ruiken? Geil neuken? Sandy? Het bed zag er ongebruikt uit. Misschien hielden ze het op een expreswip op het tapijt en snel wegwezen. Hallo! Werd er hier furieus geneukt of niet? In ieder geval was hun clandestiene hartstocht nu gone with the wind. Ik deed het raam dicht en nam een biertje. Achteraf gezien best sneu voor zijn vrouw. Sandy, ga eens een coole vent scoren, meid. Er werd aan de deur getikt. Ik deed open en daar stond ze: Hoi, Sandy iets vergeten?, stamelde ik. Nee, dus. Even waren we stil en toen zei ze: Ik wist niet dat jij zo van Chet Baker hield. Ik tuurde naar haar paarse laarzen: Nou ja, My Funny Valentine klassieker, nietwaar. Zij lachte: Krijg ik geen glas champagne van je? 1 * Uw column in De Pers? Stuur uw pennenvrucht (maximaal 350 woorden) naar OPLOSSINGEN PUZZELS Door Hercules & Valkema / Sudoku (vorige week donderdag) Zweeds raadsel Cryptogram Horizontaal: 3. Piccolo; 6. opstel; 8. arak; 10. blind; 12. opzet; 13. toeren. Verticaal: 1. Piet; 2. scala; 4. lala; 5. colbert; 7. stille; 9. kat; 11. dove.

Te huur HOOFDSTUK 4 WOORDEN. Kies het goede woord. 1 Ik woon in een flat op de vierde... a verdieping b appartement

Te huur HOOFDSTUK 4 WOORDEN. Kies het goede woord. 1 Ik woon in een flat op de vierde... a verdieping b appartement 51 51 HOOFDSTUK 4 Te huur WOORDEN 1 1 Ik woon in een flat op de vierde.... a verdieping b appartement 2 Het is een rijtjeshuis met een grote woonkamer en drie.... a tuinen b slaapkamers 3 Mijn woonkamer

Nadere informatie

Ik ben Sim-kaart. Mobiel bellen groep 7-8. De Simkaart is een meisje, tikkeltje ondeugend en een echte kletsgraag. Aangeboden door

Ik ben Sim-kaart. Mobiel bellen groep 7-8. De Simkaart is een meisje, tikkeltje ondeugend en een echte kletsgraag. Aangeboden door De Simkaart is een meisje, tikkeltje ondeugend en een echte kletsgraag Hoi! Blijf even aan de lijn. Ik zit namelijk op de andere. Wacht even. Hoi, ik kom zo even terug want ik moet even iets zeggen over

Nadere informatie

Ik ben Sim-kaart. Mobiel bellen groep 5-6. De Simkaart is een meisje, tikkeltje ondeugend en een echte kletsgraag. Aangeboden door

Ik ben Sim-kaart. Mobiel bellen groep 5-6. De Simkaart is een meisje, tikkeltje ondeugend en een echte kletsgraag. Aangeboden door De Simkaart is een meisje, tikkeltje ondeugend en een echte kletsgraag Hoi! Blijf even aan de lijn. Ik zit namelijk op de andere. Wacht even. Hoi, ik kom zo even terug, want ik moet even iets zeggen over

Nadere informatie

Een land waar. mensen goed geïnformeerd zijn over handicaps

Een land waar. mensen goed geïnformeerd zijn over handicaps Een land waar mensen goed geïnformeerd zijn over handicaps Lilian (48) vraagt haar zoontje om even een handje te komen geven. Dat doet hij en dan gaat hij weer lekker verder spelen. Wij nemen plaats aan

Nadere informatie

De twee zaken waarover je in dit boek kunt lezen, zijn de meest vreemde zaken die Sherlock Holmes ooit heeft opgelost.

De twee zaken waarover je in dit boek kunt lezen, zijn de meest vreemde zaken die Sherlock Holmes ooit heeft opgelost. Sherlock Holmes was een beroemde Engelse privédetective. Hij heeft niet echt bestaan. Maar de schrijver Arthur Conan Doyle kon zo goed schrijven, dat veel mensen dachten dat hij wél echt bestond. Sherlock

Nadere informatie

Zondag 6 maart 2016, 10.00 uur Jeugddienst. Voorganger: ds. Bert de Wit

Zondag 6 maart 2016, 10.00 uur Jeugddienst. Voorganger: ds. Bert de Wit Preek Zondag 6 maart 2016, 10.00 uur Jeugddienst Thema: @Home Voorganger: ds. Bert de Wit Schriftlezing: Lucas 15:11-32 Een vader had twee zonen zo begint het verhaal. Met de beschrijving van een gezin.

Nadere informatie

de aanbieding reclame, korting De appels zijn in de a Ze zijn vandaag extra goedkoop.

de aanbieding reclame, korting De appels zijn in de a Ze zijn vandaag extra goedkoop. Woordenlijst bij hoofdstuk 4 de aanbieding reclame, korting De appels zijn in de a Ze zijn vandaag extra goedkoop. alleen zonder andere mensen Hij is niet getrouwd. Hij woont helemaal a, zonder familie.

Nadere informatie

De PAAZ, wat is dat? Informatie voor kinderen van 8 tot 12 jaar

De PAAZ, wat is dat? Informatie voor kinderen van 8 tot 12 jaar De PAAZ, wat is dat? Informatie voor kinderen van 8 tot 12 jaar De afgelopen weken was het niet zo leuk bij Pim thuis. Zijn moeder lag de hele dag in bed. Ze stond niet meer op, deed geen boodschappen

Nadere informatie

13/6/2012 TRANSCRIPT RIET INTERVIEW. Sanni

13/6/2012 TRANSCRIPT RIET INTERVIEW. Sanni 13/6/2012 INTERVIEW TRANSCRIPT RIET Naam interviewer Naam respondent Pseudoniem respondent Datum interview 30-05-2012 Plaats interview Alkmaar Begintijd interview 12.00 Eindtijd interview 13.20 Leeftijd

Nadere informatie

Docentenvel opdracht 19 (campagne voor een duurzame wereld en een samenwerkend Europa)

Docentenvel opdracht 19 (campagne voor een duurzame wereld en een samenwerkend Europa) Docentenvel opdracht 19 (campagne voor een duurzame wereld en een samenwerkend Europa) Lees ter voorbereiding onderstaande teksten. Het milieu De Europese Unie werkt aan de bescherming en verbetering van

Nadere informatie

Beste lezers van De Geldfabriek,

Beste lezers van De Geldfabriek, Beste lezers van De Geldfabriek, Ik hoop dat jullie veel plezier hebben gehad met het lezen van dit verhaal. Vonden jullie ook dat Pippa wel erg veel aan mooie spullen dacht? En dat sommige mensen onaardig

Nadere informatie

Actielessen. Les 5. Feest in de buurt! Wat leert u in deze les? Veel succes! http://www.edusom.nl

Actielessen. Les 5. Feest in de buurt! Wat leert u in deze les? Veel succes! http://www.edusom.nl http://www.edusom.nl Actielessen Les 5. Feest in de buurt! Wat leert u in deze les? Nieuwe woorden Grammatica: werkwoorden in de verleden tijd Veel succes! Deze les is ontwikkeld in opdracht van: Gemeente

Nadere informatie

Interview met de Spaanse arts Betty Cerda de Palou, 63 jaar oud en sinds 32 jaar in Maastricht

Interview met de Spaanse arts Betty Cerda de Palou, 63 jaar oud en sinds 32 jaar in Maastricht 1 Interview met de Spaanse arts Betty Cerda de Palou, 63 jaar oud en sinds 32 jaar in Maastricht Betty: Ik ben Betty Cerda de Palou. Ik woon in Maastricht al 32 jaar. Ik ben 63 jaar. Ik ben arts, maar

Nadere informatie

MEMORY WOORDEN 1.1. TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1

MEMORY WOORDEN 1.1. TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1 MEMORY WOORDEN 1.1 TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1 ik jij hij zij wij jullie zij de baby het kind ja nee de naam TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 2 MEMORY WOORDEN 1.2 TaalCompleet A1 Memory Woorden

Nadere informatie

Je mag toch geen suiker? Dat dacht mijn oma. Na drie jaar... Had ze een hele vieze taart voor me gemaakt, terwijl de hele familie iets lekkers at.

Je mag toch geen suiker? Dat dacht mijn oma. Na drie jaar... Had ze een hele vieze taart voor me gemaakt, terwijl de hele familie iets lekkers at. ~1~ s n a l a b n i Happy A ls ouder van een kind met een chronische ziekte weet u vast als geen ander hoe moeilijk de balans is tussen goede zelfzorg en een prettig en gelukkig leven. Om er achter te

Nadere informatie

Nee, ik ben niet pet. Ik ben EEN pet. De Pet van een Douanier.

Nee, ik ben niet pet. Ik ben EEN pet. De Pet van een Douanier. Nee, ik ben niet pet. Ik ben EEN pet. De Pet van een Douanier. Hé. Hallo! Wat ontzettend leuk dat je naar mij kijkt. Ja, je ziet het goed. Ik ben een pet. Nee, ik ben niet pet. Ik ben EEN pet. De Pet van

Nadere informatie

Voor Maresa Jacobse: bedankt voor al je hulp Proloog: 7 januari Chantal dekte de tafel en keek op de klok. Nog even en dan was Menno er ook. Vanavond aten ze weer met zijn drieën. Soms vond ze dat nog

Nadere informatie

Theorieboek. leeftijd, dezelfde hobby, of ze houden van hetzelfde. Een vriend heeft iets voor je over,

Theorieboek. leeftijd, dezelfde hobby, of ze houden van hetzelfde. Een vriend heeft iets voor je over, 3F Wat is vriendschap? 1 Iedereen heeft vrienden, iedereen vindt het hebben van vrienden van groot belang. Maar als we proberen uit te leggen wat vriendschap precies is staan we al snel met de mond vol

Nadere informatie

Mijn ouders zijn gescheiden en nu? Een folder voor jongeren met gescheiden ouders over de OTS en de gezinsvoogd

Mijn ouders zijn gescheiden en nu? Een folder voor jongeren met gescheiden ouders over de OTS en de gezinsvoogd Mijn ouders zijn gescheiden en nu? Een folder voor jongeren met gescheiden ouders over de OTS en de gezinsvoogd 1 Joppe (13): Mijn ouders vertelden alle twee verschillende verhalen over waarom ze gingen

Nadere informatie

Antwoordenmodel. Herhalingsoefeningen De Sprong, Thema 1. Oefening 1. studiejaar 2007/2008 studiejaar 2008/2009. 255 euro per maand 272 euro per maand

Antwoordenmodel. Herhalingsoefeningen De Sprong, Thema 1. Oefening 1. studiejaar 2007/2008 studiejaar 2008/2009. 255 euro per maand 272 euro per maand Antwoordenmodel Herhalingsoefeningen De Sprong, Thema 1 Oefening 1 1. studiejaar 2007/2008 studiejaar 2008/2009 255 euro per maand 272 euro per maand 182.000 studenten 200.000 studenten 5.800 Nederlandse

Nadere informatie

Reality Reeks Verwerkingsopdrachten. Mooi meisje Verliefd op een loverboy

Reality Reeks Verwerkingsopdrachten. Mooi meisje Verliefd op een loverboy Reality Reeks Verwerkingsopdrachten Mooi meisje Verliefd op een loverboy Lees blz. 3. Woont Laura in de stad of op het platteland? Hoe weet je dat? Lees blz. 5 en 7. Woont Laura s oma al lang op de boerderij?

Nadere informatie

Het Rosie Pr0ject. in makkelijke taal. Graeme Simsion

Het Rosie Pr0ject. in makkelijke taal. Graeme Simsion Het Rosie Pr0ject in makkelijke taal Graeme Simsion Dit boek heeft het keurmerk Makkelijk Lezen 1 Mijn naam is Don Tillman. Ik ben professor op een universiteit in Australië. Daar werk ik al tien jaar.

Nadere informatie

Inhoud. Inleiding... 4 Hoofdstuk 1 Het ontstaan van de rechten... 6 Hoofdstuk 2 De belangrijkste rechten...12

Inhoud. Inleiding... 4 Hoofdstuk 1 Het ontstaan van de rechten... 6 Hoofdstuk 2 De belangrijkste rechten...12 Inhoud Inleiding... 4 Hoofdstuk 1 Het ontstaan van de rechten... 6 Hoofdstuk 2 De belangrijkste rechten...12 Onderwerp 1 Gelijkheid...13 De rechten van Tim... 14 Onderwerp 2 Toegankelijkheid...17 De rechten

Nadere informatie

U schrijft ook dat wij Belgen bang zijn voor elkaar. Hoezo?

U schrijft ook dat wij Belgen bang zijn voor elkaar. Hoezo? Wablieft praat met Paul Verhaeghe De maatschappij maakt mensen ziek Materieel hebben we het nog nooit zo goed gehad. De meesten van ons hebben een inkomen, een dak boven ons hoofd Toch voelen veel mensen

Nadere informatie

Nee, ik ben niet pet. Ik ben EEN pet. De Pet van een Douanier. GROEP 7-8

Nee, ik ben niet pet. Ik ben EEN pet. De Pet van een Douanier. GROEP 7-8 Nee, ik ben niet pet. Ik ben EEN pet. De Pet van een Douanier. GROEP 7-8 Hé. Hallo! Wat ontzettend leuk dat je naar mij kijkt. Ja, je ziet het goed. Ik ben een pet. Nee, ik ben niet pet. Ik ben EEN pet.

Nadere informatie

>>> Dag tegen het Pesten 19-04-12 >>> Codename Future - Tel. 070-3024770 - Fax. 070-3644934 www.codenamefuture.nl 1

>>> Dag tegen het Pesten 19-04-12 >>> Codename Future - Tel. 070-3024770 - Fax. 070-3644934 www.codenamefuture.nl 1 >>> Codename Future - Tel. 070-3024770 - Fax. 070-3644934 www.codenamefuture.nl 1 Inhoudsopgave Colofon 3 Dag tegen het pesten 4 Highlights 4 Pesten gebeurt in mijn klas het meest met 5 Welke uitspraak

Nadere informatie

Hoe lang duurt geluk?

Hoe lang duurt geluk? Hoe lang duurt geluk? Op dit moment ben ik gelukkig. Na veel pech ben ik dan eindelijk een vrolijke schrijver. Mijn roman is goed gelukt. En ik verdien er veel geld mee. En ik heb ook nog eens een mooie,

Nadere informatie

Spreekopdrachten thema 4 Wonen

Spreekopdrachten thema 4 Wonen Spreekopdrachten thema 4 Wonen Opdracht 1 bij 4.1 ** Uitleg voor de docent: Op de volgende pagina vind je een blad met plaatjes. Knip de plaatjes uit en doe ze in een envelop. Geef elk tweetal een envelop.

Nadere informatie

Elke miskraam is anders (deel 2)

Elke miskraam is anders (deel 2) Elke miskraam is anders (deel 2) Eindelijk zijn we twee weken verder en heb ik inmiddels de ingreep gehad waar ik op zat te wachten. In de tussen tijd dacht ik eerst dat ik nu wel schoon zou zijn, maar

Nadere informatie

O, antwoordde ik. Verder zei ik niets. Ik ging vlug de keuken weer uit en zonder eten naar school.

O, antwoordde ik. Verder zei ik niets. Ik ging vlug de keuken weer uit en zonder eten naar school. Voorwoord Susan schrijft elke dag in haar dagboek. Dat dagboek is geen echt boek. En ook geen schrift. Susans dagboek zit in haar tablet, een tablet van school. In een map die Moeilijke Vragen heet. Susan

Nadere informatie

Vertel de kinderen, of praat met hen over het verschil tussen film, tv kijken of naar het theater gaan.

Vertel de kinderen, of praat met hen over het verschil tussen film, tv kijken of naar het theater gaan. LESBRIEF Binnenkort gaan jullie met jullie groep naar de voorstelling Biggels en Tuiten Hieronder een aantal tips over hoe je de groep goed kan voorbereiden op de voorstelling. VOOR DE VOORSTELLING Vertel

Nadere informatie

Inhoud. Een nacht 7. Voetstappen 27. Strijder in de schaduw 51

Inhoud. Een nacht 7. Voetstappen 27. Strijder in de schaduw 51 Inhoud Een nacht 7 Voetstappen 27 Strijder in de schaduw 51 5 Een nacht 6 Een plek om te slapen Ik ben gevlucht uit mijn land. Daardoor heb ik geen thuis meer. De wind neemt me mee. Soms hierheen, soms

Nadere informatie

Naam: NEDERLAND IN OORLOG Begin WO2 (1932 tot 1940)

Naam: NEDERLAND IN OORLOG Begin WO2 (1932 tot 1940) Naam: NEDERLAND IN OORLOG Begin WO2 (1932 tot 1940) Adolf Hitler In 1933 kwam Adolf Hitler in Duitsland aan de macht. Hij was de leider van de nazi-partij. Hij zei tegen de mensen: `Ik maak van Duitsland

Nadere informatie

Een nieuwe generatie Disney-schurken

Een nieuwe generatie Disney-schurken 17 SEPTEMBER 2015 TV Een nieuwe generatie Disney-schurken 19 fden nog lang Door Menno Woudt - En ze lee ookje. Maar hoe en gelukkig. Zo eindigt elk spr echt verder? gaan al die verhalen eigenlijk scendants

Nadere informatie

IK OVERLEEFDE AUSCHWITZ

IK OVERLEEFDE AUSCHWITZ Ferenc Göndör IK OVERLEEFDE AUSCHWITZ Uitgeverij Eenvoudig Communiceren 3 Mijn vader Lang geleden kwam een jonge, joodse man naar het land Hongarije. Mohr Goldklang was zijn naam. Dat was mijn opa. Mohr

Nadere informatie

REGELS. Onderstreep de pluralisvorm in de zin.

REGELS. Onderstreep de pluralisvorm in de zin. 61 61 REGELS 1 Onderstreep de pluralisvorm in de zin. 1 Ik woon met mijn gezin in een rijtjeshuis met vier slaapkamers. 2 De vijf appartementen in deze flat zijn heel klein. 3 Hij heeft een groot huis

Nadere informatie

OOGGETUIGE. Johannes 20:30-31

OOGGETUIGE. Johannes 20:30-31 1 januari OOGGETUIGE Johannes 20:30-31 Een nieuw jaar ligt voor ons. Wat er gaat komen, weten we niet. Al heb je waarschijnlijk mooie plannen gemaakt. Misschien heb je goede voornemens. Om elke dag uit

Nadere informatie

DE KLEINE ONDERNEMER 50% KORTING HEEFT OOK KLEINGELD, ZEG MAAR.

DE KLEINE ONDERNEMER 50% KORTING HEEFT OOK KLEINGELD, ZEG MAAR. DE KLEINE ONDERNEMER 50% KORTING HEEFT OOK KLEINGELD, ZEG MAAR. Die oorspronkelijke bewoners gingen weg omdat, punt 1, geen huizen met een tuin. Drie kamers, vier kinderen, dat werkt allemaal niet. We

Nadere informatie

Toespraak Gerdi Verbeet bij de Indiëherdenking 15 augustus 2014 in Den Haag

Toespraak Gerdi Verbeet bij de Indiëherdenking 15 augustus 2014 in Den Haag Toespraak Gerdi Verbeet bij de Indiëherdenking 15 augustus 2014 in Den Haag Elk jaar op de ochtend van 14 augustus is er een korte plechtigheid in de ontvangsthal van de oude Tweede Kamer. Een kleine groep

Nadere informatie

4 communicatie. Ik weet welke informatie anderen nodig hebben om mij te kunnen begrijpen. Ik vertel anderen wat ik denk of voel.

4 communicatie. Ik weet welke informatie anderen nodig hebben om mij te kunnen begrijpen. Ik vertel anderen wat ik denk of voel. 4 communicatie Communicatie is het uitwisselen van informatie. Hierbij gaat het om alle informatie die je doorgeeft aan anderen en alle informatie die je van anderen krijgt. Als de informatie aankomt,

Nadere informatie

Plak jij een etiket op mensen?

Plak jij een etiket op mensen? Plak jij een etiket op mensen? Een vooroordeel is erger dan je denkt 1 Iedereen ziet er verschillend uit. Er zijn geen twee mensen precies hetzelfde. Iedereen is anders Iedereen is anders. Bekijk de kinderen

Nadere informatie

HOOFDSTUK 13. Naar het museum. Kies uit: saai knappe felle grappig bekendste. 1 De Nachtwacht is het schilderij van Rembrandt.

HOOFDSTUK 13. Naar het museum. Kies uit: saai knappe felle grappig bekendste. 1 De Nachtwacht is het schilderij van Rembrandt. 215 215 HOOFDSTUK 13 Naar het museum WOORDEN 1 Kies uit: saai knappe felle grappig bekendste 1 De Nachtwacht is het schilderij van Rembrandt. 2 De Nederlandse schilder Van Gogh schilderde vaak met kleuren.

Nadere informatie

Actielessen. Lesbrief 3. Leren in de bibliotheek. Wat leert u in deze les? Veel succes! http://www.edusom.nl

Actielessen. Lesbrief 3. Leren in de bibliotheek. Wat leert u in deze les? Veel succes! http://www.edusom.nl http://www.edusom.nl Actielessen Lesbrief 3. Leren in de bibliotheek Wat leert u in deze les? Hoe je kunt leren in de bibliotheek en op het internet Grammatica: voltooide tijd Veel succes! Deze les is

Nadere informatie

Weer naar school. De directeur stapt het toneel op. Goedemorgen allemaal, zegt hij. * In België heet een mentor klastitularis.

Weer naar school. De directeur stapt het toneel op. Goedemorgen allemaal, zegt hij. * In België heet een mentor klastitularis. Weer naar school Kim en Pieter lopen het schoolplein op. Het is de eerste schooldag na de zomervakantie. Ik ben benieuwd wie onze mentor * is, zegt Pieter. Kim knikt. Ik hoop een man, zegt ze. Pieter kijkt

Nadere informatie

Interviewfragmenten. Vraag 1: Heeft u een zeer goede, goede, redelijke of slechte gezondheid?

Interviewfragmenten. Vraag 1: Heeft u een zeer goede, goede, redelijke of slechte gezondheid? Interviewfragmenten Onderstaande fragmenten zijn uitsuitend bedoeld voor gebruik bij het boek Onderzoek doen met vragenlijsten. Het is niet toegestaan deze fragmenten te publiceren of anderszins te verspreiden.

Nadere informatie

Brandaan. Geschiedenis WERKBOEK

Brandaan. Geschiedenis WERKBOEK 6 Brandaan Geschiedenis WERKBOEK 6 Brandaan Geschiedenis WERKBOEK THEMA 4 Eindredactie: Monique Goris Leerlijnen: Hans Bulthuis Auteurs: Katrui ten Barge, Wilfried Dabekaussen, Juul Lelieveld, Frederike

Nadere informatie

Een buik van wol. Tom! Tom! Cato kwam hard aan rennen. En zei: vandaag word mevr. Catharina. 90 jaar en ik wil haar een heel mooi cadeau

Een buik van wol. Tom! Tom! Cato kwam hard aan rennen. En zei: vandaag word mevr. Catharina. 90 jaar en ik wil haar een heel mooi cadeau Een buik van wol. Tom! Tom! Cato kwam hard aan rennen En zei: vandaag word mevr. Catharina 90 jaar en ik wil haar een heel mooi cadeau Geven. Ja maar wat zei Tom. Umm wacht ik Weet het zei Cato een herinnering.

Nadere informatie

Lesbrief 40. Een nieuwe woning zoeken

Lesbrief 40. Een nieuwe woning zoeken http://www.edusom.nl Beginnerslessen Lesbrief 40. Een nieuwe woning zoeken Wat leert u in deze les? Waar u op kunt letten als u een nieuwe woning zoekt. Een gesprek voeren over een nieuwe woning. Uitdrukkingen!

Nadere informatie

Gevaarlijke liefde. Weet jij wie die jongen is? Zit hij ook bij ons op school? Mooi hè, Kim? Maar wel duur! Ik geloof dat hij Ramon heet!

Gevaarlijke liefde. Weet jij wie die jongen is? Zit hij ook bij ons op school? Mooi hè, Kim? Maar wel duur! Ik geloof dat hij Ramon heet! Gevaarlijke liefde Gevaarlijke liefde In de pauze Mooi hè, Kim? Maar wel duur! Weet jij wie die jongen is? Zit hij ook bij ons op school? Als je verliefd wordt ben je in de wolken. Tegelijk voel je je

Nadere informatie

De Samenleving: samen of ieder voor zich? Oefening 2. 1. b. Alle mensen zijn anders en dat moeten we respecteren. 2 Han van Eijk - Leef

De Samenleving: samen of ieder voor zich? Oefening 2. 1. b. Alle mensen zijn anders en dat moeten we respecteren. 2 Han van Eijk - Leef Thema 2 De Samenleving: samen of ieder voor zich? Oefening 2 1. b. Alle mensen zijn anders en dat moeten we respecteren. 2 Han van Eijk - Leef Niemand hoeft alleen maar goed of slecht te zijn. Niemand

Nadere informatie

Kom verder. Mail vragen en opmerkingen naar: nt2@uitgeverijboom.nl. Veel plezier met dit boek,

Kom verder. Mail vragen en opmerkingen naar: nt2@uitgeverijboom.nl. Veel plezier met dit boek, Kom verder Welkom bij het vak Kennis van de Nederlandse Samenleving, KNS. Dit boek vertelt je over Nederland. Veel van wat je moet weten over het leven in Nederland, staat in dit boek. Je haalt straks

Nadere informatie

Een van de agenten komt naar hem toe. Nou, het is me het dagje wel, zegt hij. Nu zijn er toch rellen in de stad.

Een van de agenten komt naar hem toe. Nou, het is me het dagje wel, zegt hij. Nu zijn er toch rellen in de stad. Een dode De voetbalwedstrijd is afgelopen. Het stadion is bijna leeg. Het is koud, de zon schijnt bleek. Munck staat op de tribune van vak H en staart naar de dode man op de bank. Wat vreselijk, denkt

Nadere informatie

Lekker ding. Maar Anita kijkt boos. Hersendoden zijn het!, zegt ze. Die Jeroen is de ergste. Ik kijk weer om en zie hem meteen zitten.

Lekker ding. Maar Anita kijkt boos. Hersendoden zijn het!, zegt ze. Die Jeroen is de ergste. Ik kijk weer om en zie hem meteen zitten. Lekker ding Pas op!, roept Anita. Achter je zitten de hersendoden! Ik kijk achterom. Achter ons zitten twee jongens en drie meisjes hun boterhammen te eten. Ze zijn gevaarlijk, zegt Anita. Ze schudt haar

Nadere informatie

Papa en mama hebben ruzie. Ton en Toya vinden dat niet leuk. Papa wil graag dat Ton en Toya bij hem op bezoek komen, maar van mama mag dat niet.

Papa en mama hebben ruzie. Ton en Toya vinden dat niet leuk. Papa wil graag dat Ton en Toya bij hem op bezoek komen, maar van mama mag dat niet. Bezoek op kantoor Papa en mama hebben ruzie. Ton en Toya vinden dat niet leuk. Papa wil graag dat Ton en Toya bij hem op bezoek komen, maar van mama mag dat niet. Ton en Toya hebben wat problemen thuis.

Nadere informatie

3 Bijna ruzie. Maar die Marokkanen en Turken horen hier niet. Ze moeten het land uit, vindt Jacco.

3 Bijna ruzie. Maar die Marokkanen en Turken horen hier niet. Ze moeten het land uit, vindt Jacco. 1 Het portiek Jacco ruikt het al. Zonder dat hij de voordeur opendoet, ruikt hij al dat er tegen de deur is gepist. Dat gebeurt nou altijd. Zijn buurjongen Junior staat elke avond in het portiek te plassen.

Nadere informatie

Het paaltje van Oosterlittens Er stond weer een pot met bonen! Elke avond kreeg de schoenmaker van Oosterlittens bonen te eten. Maar de schoenmaker

Het paaltje van Oosterlittens Er stond weer een pot met bonen! Elke avond kreeg de schoenmaker van Oosterlittens bonen te eten. Maar de schoenmaker Het paaltje van Oosterlittens Er stond weer een pot met bonen! Elke avond kreeg de schoenmaker van Oosterlittens bonen te eten. Maar de schoenmaker klaagde nooit. Hij was te arm om vlees te kopen. Elke

Nadere informatie

Veel gestelde vragen kwartaalcijfers pensioenfondsen

Veel gestelde vragen kwartaalcijfers pensioenfondsen Veel gestelde vragen kwartaalcijfers pensioenfondsen 1. De kwartaalcijfers van de pensioenfondsen zijn negatief. Hoe komt dat? Het algemene beeld is dat het derde kwartaal, en dan in het bijzonder de maand

Nadere informatie

Er is toch niemand die jou aardig vindt. SUKKEL.

Er is toch niemand die jou aardig vindt. SUKKEL. Liefde Ik laat je nooit in de steek. Ik zal je helpen. Jij bent mijn beste vriendin. Het mooiste wat ik heb, geef ik aan jou. Ik ben verliefd... Ik heb alles voor je over. IK HOU VAN JOU! Ik bid voor je.

Nadere informatie

Resultaten & conclusies onderzoek:

Resultaten & conclusies onderzoek: Resultaten & conclusies onderzoek: Kinderen over armoede en vluchtelingen door Kinderen Goedgekeurd! Er hebben in totaal 50 scholen deelgenomen aan deze enquête. Dit gaat om een 3000-tal leerlingen. 1.

Nadere informatie

Elk kind heeft het recht om...

Elk kind heeft het recht om... Elk kind heeft het recht om... Rechten is hetgeen je mag doen en mag hebben. Je hoeft er niet eerst iets anders voor te doen. Rechten heb je gewoon. Ook jij hebt rechten. Iedereen heeft ze. Kinderrechten

Nadere informatie

Wat is verantwoordelijkheid en waarom is het belangrijk?

Wat is verantwoordelijkheid en waarom is het belangrijk? Wat is verantwoordelijkheid en waarom is het belangrijk? Verantwoordelijkheid. Ja, ook heel belangrijk voor school!!! Het lijkt veel op zelfstandigheid, maar toch is het net iets anders. Verantwoordelijkheid

Nadere informatie

Hij had dezelfde soort helm op als in het beeld vooraf...2 Mijn vader was verbaasd dat ik alles wist...3 Ik zat recht overeind in mijn bed te

Hij had dezelfde soort helm op als in het beeld vooraf...2 Mijn vader was verbaasd dat ik alles wist...3 Ik zat recht overeind in mijn bed te Hij had dezelfde soort helm op als in het beeld vooraf...2 Mijn vader was verbaasd dat ik alles wist...3 Ik zat recht overeind in mijn bed te kijken...4 De mensenmenigte opende zich in het midden...5 Toen

Nadere informatie

Spreekbeurt Dag. Oglaya Doua

Spreekbeurt Dag. Oglaya Doua Spreekbeurt Dag Oglaya Doua Ik werd wakker voordat m n wekker afging. Het was de dag van mijn spreekbeurt. Met m n ogen wijd open lag ik in bed, mezelf afvragend waarom ik in hemelsnaam bananen als onderwerp

Nadere informatie

Stelling Wanneer een man met een ander geloof, of zonder geloof, in de synagoge komt, moet ook hij een keppeltje opzetten.

Stelling Wanneer een man met een ander geloof, of zonder geloof, in de synagoge komt, moet ook hij een keppeltje opzetten. Opdracht Bespreek met je klas deze stellingen. Dit kan met alle leerlingen tegelijkertijd of jullie kunnen in groepjes antwoord geven, deze opschrijven en ze kort presenteren voor de klas. Bedenk in ieder

Nadere informatie

Meer succes met je website

Meer succes met je website Meer succes met je website Hoeveel geld heb jij geïnvesteerd in je website? Misschien wel honderden of duizenden euro s in de hoop nieuwe klanten te krijgen. Toch levert je website (bijna) niets op Herkenbaar?

Nadere informatie

Mijn loverboy Verloren onschuld

Mijn loverboy Verloren onschuld Mijn loverboy Verloren onschuld in makkelijke taal simone schoemaker 8 Het verhaal van Lisa De dag begint goed. Ik word wakker met een blij gevoel. Yes, ik ben jarig! Ik ben zestien! Mijn moeder feliciteert

Nadere informatie

Fictiedossier Op blote voeten Maren Stoffels

Fictiedossier Op blote voeten Maren Stoffels Fictiedossier Op blote voeten Maren Stoffels Mariska Wijlens Klas 3T2 Docent: Mevrouw Scholten 1. Zakelijke gegevens Titel: Op blote voeten Auteur: Maren Stoffels Uitgever: Leopold Jaar van verschijnen:

Nadere informatie

H E T V E R L O R E N G E L D

H E T V E R L O R E N G E L D H E T V E R L O R E N G E L D Personen Evangelieschrijver Vrouw (ze heet Marie) Haar buurvrouwen en vriendinnen; o Willemien o Janny o Sjaan o Sophie (Als het stuk begint, zit de evangelieschrijver op

Nadere informatie

WWW.HOPE-XXL.COM. Mede mogelijk gemaakt door de Iona Stichting en Vos/Abb

WWW.HOPE-XXL.COM. Mede mogelijk gemaakt door de Iona Stichting en Vos/Abb De meeste mensen in Nederland hebben het goed voor elkaar. We hebben genoeg eten, we hoeven niet bang te zijn voor oorlog en we zijn dan ook tevreden met ons leven. Maar dat is niet overal op de wereld

Nadere informatie

De beslissing. Aan mij zal het niet liggen, antwoordde Jens. Maar jij

De beslissing. Aan mij zal het niet liggen, antwoordde Jens. Maar jij De beslissing De winter daarvoor was de beslissing gevallen. We zaten met een glas wijn bij mijn ouders in de woonkamer en vertelden over Kreta, en ook dat we van plan waren naar Zuid- Duitsland te verhuizen.

Nadere informatie

Blijvende onrust op de beurs: hoe nu verder?

Blijvende onrust op de beurs: hoe nu verder? Blijvende onrust op de beurs: hoe nu verder? Zoals u waarschijnlijk weet, is de beurs nog steeds bijzonder nerveus en vooral negatief. De directe aanleiding is de tegenvallende groei in China waar wij

Nadere informatie

WAAROM DIT BOEKJE? VERBODEN

WAAROM DIT BOEKJE? VERBODEN WAAROM DIT BOEKJE? Dit boekje gaat over seksuele intimidatie op het werk. Je hebt te maken met seksuele intimidatie als een collega je steeds aanraakt. Of steeds grapjes maakt over seks. Terwijl je dat

Nadere informatie

Pizza Verdi. Opdrachtenblad. Regie: Gary Nadeau Jaar: 2011 Duur: 8 minuten

Pizza Verdi. Opdrachtenblad. Regie: Gary Nadeau Jaar: 2011 Duur: 8 minuten Pizza Verdi Regie: Gary Nadeau Jaar: 2011 Duur: 8 minuten Opdrachtenblad Lesuurpakket Pizza Verdi (thema s: sociale verschillen, stereotyperingen/vooroordelen; verdiepingsopdracht Amerikaanse burgerrechten)

Nadere informatie

DE VLUCHT & andere spannende verhalen

DE VLUCHT & andere spannende verhalen DE VLUCHT & andere spannende verhalen 2 Bianca Kruger DE VLUCHT & andere spannende verhalen Enschede 2015 3 Hoewel aan de totstandkoming van deze uitgave de uiterste zorg is besteed, aanvaarden auteur

Nadere informatie

Hallo, ik ben Leo! Leuk om kennis met je te maken! Ik ben lang en dun en ik heb heel veel krullen. Ik moet eerlijk zeggen...ik mag er best wezen!

Hallo, ik ben Leo! Leuk om kennis met je te maken! Ik ben lang en dun en ik heb heel veel krullen. Ik moet eerlijk zeggen...ik mag er best wezen! Hallo, ik ben Leo! Leuk om kennis met je te maken! Ik ben lang en dun en ik heb heel veel krullen. Ik moet eerlijk zeggen...ik mag er best wezen! Maar om nog eerlijker te zijn, gisteren zag ik er heel

Nadere informatie

Wees duidelijk tegen je klanten

Wees duidelijk tegen je klanten Ronald Dingerdis Wees duidelijk tegen je klanten 3 In onze training Klantgerichtheid en communicatie vroeg een cursist me onlangs of je tegen je klant kan zeggen dat hij extreem vervelend is. Dat hij onredelijk

Nadere informatie

In de Hema. O, zegt Kiia. Dat heb ik niet gehoord. Nee, dat blijkt, lacht de vrouw.

In de Hema. O, zegt Kiia. Dat heb ik niet gehoord. Nee, dat blijkt, lacht de vrouw. In de Hema Wat vind je van deze?, vraagt Kiia. Ze kijkt aandachtig in de spiegel. Naar de geruite pet op haar hoofd. Mam?, vraagt Kiia weer. Hoe vind je hem? Ze stopt een pluk van haar blonde haar onder

Nadere informatie

Strategieles Verbanden (Relaties en verwijswoorden) niveau A

Strategieles Verbanden (Relaties en verwijswoorden) niveau A Strategieles Verbanden (Relaties en verwijswoorden) niveau A Wat doe je in deze les? Bij Nieuwsbegrip lees je altijd een tekst met het stappenplan. Je gaat vaak op zoek naar verbanden in een tekst. Wat

Nadere informatie

Spreekbeurten.info Spreekbeurten en Werkstukken http://spreekbeurten.info

Spreekbeurten.info Spreekbeurten en Werkstukken http://spreekbeurten.info Onderduiken Mijn spreekbeurt gaat over mensen die in de tweede wereldoorlog zijn ondergedoken. Mijn werkstuk heb ik gemaakt over Anne Frank. Anne Frank is in de tweede wereld oorlog ook ondergedoken. Vandaar

Nadere informatie

22 januari 2015. Onderzoek: Jouw vrijheid, mijn vrijheid

22 januari 2015. Onderzoek: Jouw vrijheid, mijn vrijheid 22 januari 2015 Onderzoek: Jouw vrijheid, mijn vrijheid 1 Over het EenVandaag Opiniepanel Het EenVandaag Opiniepanel bestaat uit ruim 45.000 mensen. Zij beantwoorden vragenlijsten op basis van een online

Nadere informatie

U leert in deze les om een mening vragen. U wilt dan weten wat iemand vindt.

U leert in deze les om een mening vragen. U wilt dan weten wat iemand vindt. UW MENING GEVEN spreken inleiding en doel Een mening is wat iemand denkt of vindt. U leert in deze les om een mening vragen. U wilt dan weten wat iemand vindt. U leert ook uw mening geven. Uw mening geven

Nadere informatie

Actielessen. Lesbrief 4. Samen op pad. Wat leert u in deze les? Veel succes! http://www.edusom.nl

Actielessen. Lesbrief 4. Samen op pad. Wat leert u in deze les? Veel succes! http://www.edusom.nl http://www.edusom.nl Actielessen Lesbrief 4. Samen op pad Wat leert u in deze les? Hoe je kunt leren op het internet Grammatica: werkwoorden met zich Veel succes! Deze les is ontwikkeld in opdracht van:

Nadere informatie

Project Alcohol 2014

Project Alcohol 2014 Project Alcohol 2014 Naam: Jong geleerd is oud gedaan!!!! Laat je niet Naam: F L s E s E N Klas:!!! 1 Inleiding De carnaval komt eraan. Een feest dat gevierd moet worden. Maar is het feestje van plezier

Nadere informatie

kamer neemt om ze daar samen te drinken. B. is het hier niet mee eens; hij vindt koffiedrinken tijdverspilling. Henk E. heeft beter in de gaten hoe

kamer neemt om ze daar samen te drinken. B. is het hier niet mee eens; hij vindt koffiedrinken tijdverspilling. Henk E. heeft beter in de gaten hoe De positie van directeurbeheer is vacant. Tot nu toe werd deze post als nevenfunctie door een van de wetenschappelijk medewerkers vervuld, het bracht nauwelijks werk mee. Na de huidige democratisering

Nadere informatie

Bert staat op een ladder. En trekt aan de planten die groeien in de dakgoot. Hij verstopt de luidspreker en het stopcontact achter de planten.

Bert staat op een ladder. En trekt aan de planten die groeien in de dakgoot. Hij verstopt de luidspreker en het stopcontact achter de planten. Helaas Wanneer besloot Bert om Lizzy te vermoorden? Vreemd. Hij herinnert zich het niet precies. Het was in ieder geval toen Lizzy dat wijf leerde kennen. Dat idiote wijf met haar rare verhalen. Bert staat

Nadere informatie

Info. Aanraken, knuffelen en meer... Informatie voor cliënten. Expertisecentrum voor epilepsie en slaapgeneeskunde

Info. Aanraken, knuffelen en meer... Informatie voor cliënten. Expertisecentrum voor epilepsie en slaapgeneeskunde Info Aanraken, knuffelen en meer... Informatie voor cliënten Expertisecentrum voor epilepsie en slaapgeneeskunde Inhoud INHOUD 1. Waar gaat het over 3 2. Aanraken 4 3. Hoe noem jij dat? 5 4. Baas over

Nadere informatie

DINEREN IN DE HOFTRAMMM

DINEREN IN DE HOFTRAMMM DINEREN IN DE HOFTRAMMM De bijzondere creatie van Bobby van Galen en Pierre Wind Foto s en tekst: Martien Versteegh Eigenaar en gastheer Bobby van Galen heet u van harte welkom Het begon met een droom

Nadere informatie

Koningspaard Polle en de magische kamers van paleis Kasagrande

Koningspaard Polle en de magische kamers van paleis Kasagrande Koningspaard Polle en de magische kamers van paleis Kasagrande Eerste druk 2015 R.R. Koning Foto/Afbeelding cover: Antoinette Martens Illustaties door: Antoinette Martens ISBN: 978-94-022-2192-3 Productie

Nadere informatie

SLACHTOFFERSCHAP, TRAUMA EN GEWELD - EEN ONONTWARBARE KLUWEN? 25 mei 2016, Antropia, Driebergen - 25 mei 2016, gedichten Ingmar Heytze

SLACHTOFFERSCHAP, TRAUMA EN GEWELD - EEN ONONTWARBARE KLUWEN? 25 mei 2016, Antropia, Driebergen - 25 mei 2016, gedichten Ingmar Heytze SLACHTOFFERSCHAP, TRAUMA EN GEWELD - EEN ONONTWARBARE KLUWEN? 25 mei 2016, Antropia, Driebergen - 25 mei 2016, gedichten Ingmar Heytze MONITOR Dit wordt geen nieuw verhaal. We doen wat met ons werd gedaan,

Nadere informatie

Examenopgaven VBO-MAVO D 2004

Examenopgaven VBO-MAVO D 2004 Examenopgaven VBO-MAVO D 2004 tijdvak 1 woensdag 2 juni 9.00 11.00 uur NEDERLANDS SCHRIJFVAARDIGHEID D FUNCTIONEEL SCHRIJVEN Bij dit examen hoort een uitwerkbijlage. Dit examen bestaat uit 4 opdrachten.

Nadere informatie

Presentatie Cor Rook d.d. 7 juni 2016 in de Josefkerk te Zwolle, zelf voor 12 tot 15 uur per week werkzaam als fondsenwerver voor goede doelen,

Presentatie Cor Rook d.d. 7 juni 2016 in de Josefkerk te Zwolle, zelf voor 12 tot 15 uur per week werkzaam als fondsenwerver voor goede doelen, Presentatie Cor Rook d.d. 7 juni 2016 in de Josefkerk te Zwolle, zelf voor 12 tot 15 uur per week werkzaam als fondsenwerver voor goede doelen, over fondsenwerving (Bron The Spirituality Of Fundraising

Nadere informatie

FOTOREGELS. Uitleg en regels rondom het gebruik van foto s. Het auteursrecht. Als ik een foto koop, krijg ik dan ook de rechten op de foto?

FOTOREGELS. Uitleg en regels rondom het gebruik van foto s. Het auteursrecht. Als ik een foto koop, krijg ik dan ook de rechten op de foto? FOTOREGELS Uitleg en regels rondom het gebruik van foto s Over auteursrecht op foto s is bij consumenten wel eens onduidelijkheid. Soms kan dat tot vervelende situaties leiden voor zowel klant als fotograaf.

Nadere informatie

Monica is jarig. Iemand vertelt over haar sollicitatiegesprek. Monica en Arend praten over opleiding, werken en een eigen bedrijf.

Monica is jarig. Iemand vertelt over haar sollicitatiegesprek. Monica en Arend praten over opleiding, werken en een eigen bedrijf. Les 1 Werk en inkomen (1) Monica is jarig. Iemand vertelt over haar sollicitatiegesprek. Monica en Arend praten over opleiding, werken en een eigen bedrijf. Evert en Monica -2 Rijbewijs Monica is jarig.

Nadere informatie

CASE STUDY MDM LEERT KLANTEN ZELF VISSEN

CASE STUDY MDM LEERT KLANTEN ZELF VISSEN Exact Online CASE STUDY MDM LEERT KLANTEN ZELF VISSEN www.exactonline.nl 2 EXACT ONLINE CASE STUDY ACCOUNTANCY MDM LEERT KLANTEN ZELF VISSEN MDM accountants & belastingadviseurs uit Den Haag is hard op

Nadere informatie

Arras. De Champs-Élysées

Arras. De Champs-Élysées Utrecht, de Domstad Neeltje Jans Arras Kasseien in Noord-Frankrijk De Champs-Élysées Alpe d Huez Gâteau à la broche Utrecht, de Domstad De Tour de France start in 2015 in Utrecht. Utrecht wordt ook wel

Nadere informatie

OPVOEDEN ZO!!! De cursus is bedoeld voor ouders van kinderen van 3 tot 12 jaar

OPVOEDEN ZO!!! De cursus is bedoeld voor ouders van kinderen van 3 tot 12 jaar OPVOEDEN ZO!!! Algemeen Het opvoeden van kinderen is leuk maar kan soms ook heel zwaar zijn. Bij het opvoeden van je kind komt heel wat kijken. Jij bent tenslotte diegene, die hem het goede voorbeeld moet

Nadere informatie

LESMAP VINKENSLAG. opdracht: help de vogels op de speelplaats en maak voor hen een voederplaats.

LESMAP VINKENSLAG. opdracht: help de vogels op de speelplaats en maak voor hen een voederplaats. LESMAP VINKENSLAG Welkom op de voorstelling 'Vinkenslag'. Op de volgende bladzijden vind je, en en over de voorstelling om rechtstreeks in de klas te gebruiken. Paragrafen voorzien van een groen bolletje

Nadere informatie

Uitleg Zing in 19 mei 2013: Dat is verleidelijk!

Uitleg Zing in 19 mei 2013: Dat is verleidelijk! Uitleg Zing in 19 mei 2013: Dat is verleidelijk! In onze vorige Zing In hebben we het gehad over de druk die op jonge mensen wordt gelegd, op de vaak hoge eisen die we aan hen stellen. Maar niemand is

Nadere informatie

Waar gaan we het over hebben?

Waar gaan we het over hebben? Waar gaan we het over hebben? Onderwerp: Sommige meisjes zijn heel snel verliefd, andere meisjes zullen niet snel of misschien zelfs helemaal niet verliefd worden. Dit is bij ieder meisje anders. Wat gebeurt

Nadere informatie