Actieplan Laaggeletterdheid 2017 en verder

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Actieplan Laaggeletterdheid 2017 en verder"

Transcriptie

1 Actieplan Laaggeletterdheid 2017 en verder Plan om laaggeletterdheid te signaleren, terug te dringen en te voorkomen in de gemeente Coevorden Drenthe College, Bibliotheek Coevorden, Brede School SOM, Maatschappelijk Welzijn Coevorden, Gemeente Coevorden en Stichting Lezen & Schrijven 1

2 Inleiding Laaggeletterdheid is een overkoepelende term voor mensen die grote moeite hebben met basisvaardigheden als taal, rekenen, digitale vaardigheden en het begrijpen en toepassen van informatie. Een laaggeletterde is iemand met een laag taalniveau (onder 1F, het niveau waarmee een kind de basisschool hoort te verlaten). In veel gevallen is het een verborgen probleem. Uitspraken als "Mijn moeder liet mij mijn eigen afwezigheidsbriefjes voor school schrijven, dat kon zij niet of "Ik ben mijn bril vergeten zijn veel gehoorde smoesjes. Ook het dragen van een mitella kan een oplossing zijn om maar niet te hoeven schrijven, zodat een ander helpt met bijvoorbeeld het invullen van papieren en de laaggeletterde zelf niets hoeft te laten merken. In tegenstelling tot analfabeten kunnen laaggeletterden wel een beetje lezen en schrijven, maar hebben zij hier grote moeite mee. Enkele voorbeelden van problemen die zij kunnen ondervinden zijn de volgende: het niet goed kunnen lezen van medicijnbijsluiters, veiligheidsvoorschriften en (overheids)brieven. Hoe groot is het probleem laaggeletterdheid? In Nederland is 1 op de 9 mensen tussen de 16 en 65 jaar laaggeletterd. In totaal zijn dat 1,3 miljoen Nederlanders die grote moeite hebben met lezen en schrijven. Bij laaggeletterdheid wordt vaak aan allochtonen gedacht, vanuit de veronderstelling dat zij de Nederlandse taal onvoldoende kennen. Uit onderzoek is echter gebleken dat ongeveer twee derde van de laaggeletterden van Nederlandse afkomst is en slechts een derde van allochtone afkomst. Daarnaast is het voor allochtonen gemakkelijker om hulp te vragen. Zij komen in principe in aanmerking voor een inburgeringstraject. Autochtonen schamen zich sneller voor laaggeletterdheid en willen het verborgen houden. Het herkennen en oplossen van laaggeletterdheid is moeilijk, mede omdat er nog een taboe op rust en de laaggeletterde zich niet altijd uit zichzelf meldt voor ondersteuning. Hierdoor is het moeilijk om zicht te krijgen op de daadwerkelijke omvang en kenmerken van deze groep in onze gemeente. Uit het Onderzoeksrapport Regionale spreiding van geletterdheid in Nederland blijkt dat het percentage laaggeletterden in de gemeente Coevorden tussen de 11-13% ligt. Dit komt in absolute aantallen neer op zo n laaggeletterden. Laaggeletterdheid heeft grote gevolgen voor het dagelijks leven. Laaggeletterden zijn minder zelfredzaam, minder sociaal actief en ze zijn vaker ziek dan geletterden. Daarnaast ondervinden zij problemen bij de opvoeding van kinderen, het volgen van onderwijs en het vinden en behouden van werk. Iemand die een taalniveau onder 2F heeft (het niveau aan het eind van het vmbo), is niet taalmachtig genoeg om een reguliere baan te krijgen/behouden. Naar schatting kost laaggeletterdheid de Nederlandse samenleving jaarlijks 556 miljoen euro. Uit onderzoek blijkt dat taalscholing niet alleen taalvaardiger maakt, maar ook gelukkiger. Cursisten voelen zich na afloop van een (taal) traject gezonder, zowel fysiek als psychisch. 2

3 Aangezien communicatie met bedrijven, de overheid en instanties steeds vaker via de digitale weg verloopt (in ieder geval op schriftelijke wijze) kunnen de problemen die laaggeletterden ervaren gaan toenemen. Het is daarom belangrijk om deze problematiek integraal aan te pakken. Door te werken aan basisvaardigheden, wordt namelijk gewerkt aan alle levensgebieden! Binnen het gehele sociale domein kan laaggeletterdheid vroegtijdig worden gesignaleerd. Door beter te leren lezen en schrijven vergroot je de kans op een gezond en gelukkig leven. Wie verdient dat niet? Laaggeletterdheid in de regio De aanpak van laaggeletterdheid is niet alleen in de gemeente Coevorden belangrijk. Zowel landelijk, op provinciaal niveau als in Arbeidsmarktregio Drenthe verband staat het hoog op de agenda. De gemeente Coevorden is aangesloten bij het Bondgenootschap voor Geletterd Drenthe. Dit Bondgenootschap bestaat uit gemeenten, maatschappelijke partners en werkgevers (op dit moment bestaande uit al bijna 50 partijen). Het Bondgenootschap heeft het taalakkoord ondertekend. Met de ondertekening van dit Taalakkoord is de gezamenlijke ambitie onderschreven om laaggeletterdheid in de komende vijf jaren met 10% te reduceren. Daarnaast staat de aanpak van laaggeletterdheid op de agenda van de arbeidsmarktregio Drenthe, waartoe de gemeente Coevorden behoort. De middelen voor volwasseneducatie (WEBmiddelen) zijn niet aan individuele gemeenten toegekend, maar aan de centrumgemeente Emmen. De zes gemeenten die tot deze arbeidsmarktregio behoren hebben gezamenlijke afspraken gemaakt over de wijze waarop het educatiebudget wordt ingezet. In dit actieplan wordt met beide plannen rekening gehouden. Maar niet alleen vanuit arbeidsmarktperspectief bezien is er aandacht voor laaggeletterdheid. Ook vanuit Gezond in de Stad (GIDS), een programma dat zich richt op het terugdringen van gezondheidsachterstanden, wordt onderkend dat er een samenhang is tussen het beschikken over voldoende gezondheidsvaardigheden en laaggeletterdheid. Coevorden is één van de 164 GIDS gemeenten. 3

4 Dit geldt ook voor Kans voor de Veenkoloniën, een acht jaar durend programma, waarmee inwoners met eigen initiatieven en met steun van uiteenlopende organisaties hun leefsituatie kunnen verbeteren. Het doel dat daarmee centraal staat is de gezondheidsverschillen in deze regio aanzienlijk en duurzaam te verkleinen. Binnen Kans voor de Veenkoloniën ligt de focus niet alleen op gezondheid, maar ook op factoren die daar invloed op hebben, zoals armoede, werkgelegenheid, taalvaardigheid, etc. We kunnen concluderen dat er binnen de regio en in onze gemeente volop aandacht is voor laaggeletterdheid en de negatieve effecten daarvan. Verbinding met sociaal domein Zoals in deze inleiding is benoemd is het belangrijk om laaggeletterdheid integraal aan te pakken. Door aan laaggeletterdheid te werken, wordt gewerkt aan alle levensgebieden. De aanpak van laaggeletterdheid vergroot namelijk niet slechts de perspectieven op betaald werk of vrijwilligerswerk. Lees- en schrijfvaardigheden zijn ook een voorwaarde om zelfredzaam te kunnen zijn, wat een belangrijk doel van de Wmo en Jeugdwet is. Binnen het gehele sociale domein kan laaggeletterdheid vroegtijdig worden gesignaleerd. Doel van dit actieplan In dit document wordt beschreven hoe wij laaggeletterdheid willen voorkomen en verminderen in de gemeente Coevorden. Deze aanpak gaat bijdragen aan een betere signalering, verwijzing en daarmee een groter bereik van laaggeletterden. De aanpak is uitgewerkt in activiteiten, doelstellingen en resultaten, een begroting, en de wijze waarop dit wordt georganiseerd. Tevens besteden we aandacht aan specifieke doelgroepen, waar en hoe laaggeletterdheid gesignaleerd kan worden en met welke aanpak meer laaggeletterden toe geleid kunnen worden naar een geschikt (taal)traject. 4

5 Laaggeletterdheid in gemeente Coevorden Doel en ambitie De doelstelling - het voorkomen en verminderen van laaggeletterdheid - willen we realiseren door het opbouwen van een duurzame lokale infrastructuur. Lokale partners als de Bibliotheek, de gemeente Coevorden, Maatschappelijk Welzijn Coevorden, Drenthe College en de Brede School spelen hierin onder andere een grote rol. We willen als kerngroep aan de slag om het percentage laaggeletterden in de gemeente Coevorden te laten afnemen. In 2017 willen we in totaal 80 laaggeletterden bereiken en hen een passend taaltraject aanbieden. De eerste helft van 2017 is de opbouwfase. In de tweede helft van het jaar verwachten we de vrijwilligers opgeleid te hebben en zijn de eerste taaltrajecten opgestart. Taaltrajecten kunnen bestaan uit diplomagericht, niet-diplomagericht of nonformeel onderwijs. Het diplomagerichte taalonderwijs betreft cursussen die worden aangeboden op een Regionaal Opleidingscentrum (ROC) en die opleiden tot een diploma. Het niet diplomagerichte en non-formele taalonderwijs wordt buiten de school gegeven en leidt niet tot het behalen van een diploma. Non-formeel onderwijs wordt vaak gegeven door een professional in samenwerking met een vrijwilliger. Niet-diplomagericht onderwijs wordt verzorgd door uitsluitend vrijwilligers. Wat voor een individuele laaggeletterde een passend taaltraject is, is afhankelijk van onder andere het te bereiken doel. Doelgroepen We willen als kerngroep zoveel mogelijk laaggeletterden bereiken. Zonder mensen uit te sluiten gaat onze specifieke aandacht uit naar de volgende doelgroepen: - Kinderen in de leeftijd van 0-12 jaar oud. Als kerngroep vinden wij het belangrijk om ons onder andere specifiek op deze doelgroep te richten. Om te voorkomen dat een kind met onvoldoende taalvaardigheid het schoolsysteem verlaat, is het belangrijk om hier vroegtijdig aandacht aan te besteden. Een kind dat opgroeit in een taalrijke omgeving, heeft later veel minder kans om laaggeletterd te worden (preventieve werking/vroeg signalering). - Jongeren in de leeftijd van jaar oud. Naast dat het belangrijk is dat een kind het schoolsysteem verlaat met voldoende taalvaardigheid, is het belangrijk dat deze leerlijn wordt vastgehouden. Het creëren van een doorlopende leerlijn is dan ook een van de doelstellingen die wij als kerngroep beogen te bereiken (curatieve werking). - Laaggeletterde ouders. Een veelgehoord signaal vanuit basisscholen is dat de ouders van kinderen die moeite met lezen en schrijven hebben hier zelf ook problemen van ondervinden, terwijl de rol van ouders in de taalontwikkeling van kinderen cruciaal is. Als ouders een laag taalniveau hebben, kan dat grote invloed hebben op de taalontwikkeling van kinderen. Het lezen en schrijven wordt in dergelijke situaties vanuit de thuissituatie vaak niet gestimuleerd, waardoor kinderen/jongeren slechts vanuit school worden gestimuleerd goede taalvaardigheden te ontwikkelen. Door ouders te stimuleren en de kans te bieden hun taalniveau te verbeteren wordt een belangrijke bijdrage geleverd aan de taalontwikkeling van kinderen. Leerkrachten kunnen ten aanzien van het bereiken van laaggeletterde ouders een grote rol spelen. - Laaggeletterde werkzoekenden. Werkzoekenden komen gemakkelijker aan een baan door een betere taalbeheersing. Een voldoende taalniveau is belangrijk om volwaardig op de arbeidsmarkt te kunnen participeren. - Vergunninghouders. Vergunninghouders zijn asielzoekers die een verblijfsvergunning hebben ontvangen en verhuizen naar een eigen woonruimte in een gemeente. Wij willen als kerngroep de doelgroep die in onze gemeente is gehuisvest extra ondersteuning bieden waardoor het inburgeringstraject wordt versneld. Nadat een vergunninghouder is ingeburgerd is het van belang om het 5

6 taalniveau te behouden (om te voorkomen dat het niveau achteruit gaat) en uit te breiden. De ervaring leert namelijk dat het taalniveau doorgaans na de inburgering onvoldoende is en taalintensivering nodig is voor toetreding tot de arbeidsmarkt. Stichting Lezen & Schrijven Stichting Lezen & Schrijven ondersteunt de gemeente Coevorden bij het ontwikkelen van het actieplan. De afgelopen drie jaar heeft Stichting Lezen & Schrijven in een zestal pilotregio s succesvolle ervaring opgedaan in het ontwikkelen van een ketenaanpak. Voor het signaleren van laaggeletterdheid zijn methodieken en instrumenten ontwikkeld. In gezamenlijkheid met regionale organisaties brengt Stichting Lezen en Schrijven het taalaanbod in kaart en stemt het af. Het is van belang om taal laagdrempelig en dicht bij huis te organiseren en het aan te bieden in de context van de deelnemers. Hiertoe werft Stichting Lezen en Schrijven vrijwilligers en leiden hen op tot taalmaatje, taalcoach of taaltrainer. Een formele taalaanbieder, zoals in de gemeente Coevorden het ROC Drenthe College, of door een informele taalaanbieder zoals de bibliotheek of het Sociale Team, voert de taalscholing aan de deelnemers uit. Al deze aanbieders maken gebruik van de inzet van vrijwilligers in combinatie met een professional. De mate van inzet van de vrijwilliger is verschillend. Er is minstens één inhoudelijk professional die zorgdraagt voor een goede intake van de deelnemer en op maat een taaltraject biedt. Een inhoudelijk professional wordt beoordeeld op zijn professionele kwaliteit en ervaring en kan daarom zowel een betaalde als onbetaalde kracht zijn. De professional vervult een onafhankelijke rol binnen het taalnetwerk. Stichting Lezen en Schrijven meten de resultaten van taalverhoging en de effecten op de sociale inclusie structureel. Aanpak Taal voor het Leven Met de aanpak Taal voor het Leven kan elke organisatie of gemeente effectief en duurzaam laaggeletterden vinden en naar een hoger taal, rekenen en digitale vaardigheden niveau brengen. De aanpak van diverse lokale partners combineert de kracht van getrainde vrijwilligers, professionele docenten, kwalitatief hoogwaardig lesmateriaal en goede mogelijkheden om het geleerde toe te passen in de praktijk. Er zijn verschillende instrumenten ontwikkeld om laaggeletterden te vinden (de Taalmeter), te scholen (speciaal lesmateriaal en opleiding van vrijwilligers) en de voortgang te meten (monitoring van cursisten). Succesvolle implementatie van de aanpak zorgt bovendien voor actievere participatie van de deelnemers. Taal voor het Leven heeft als doel dat iedereen kan meedoen aan de maatschappij. Om goed mee te kunnen doen in de samenleving, moet iemand Nederlands kunnen spreken, lezen en schrijven. Daarbij hoort ook het kunnen rekenen en omgaan met een computer. Aan de slag De Taal voor het Leven aanpak omvat een aantal landelijk ondersteunende basiselementen die zijn uit te breiden met modules waarmee de aanpak aansluit op de lokale situatie. De taal voor het leven aanpak bestaat uit: Vindplaats/signalering Het vinden van laaggeletterden kan via diverse routes; zoals inzet van de screeningsinstrumenten zoals de Taalmeter, Rekenmeter of Digimeter, intermediairs en lokale PR. De eerste twee zorgen voor de substantiële aantallen deelnemers, lokale PR geeft het onderwerp een brede bekendheid. Taalmeter: een online screeningsinstrument waarmee organisaties snel mensen kunnen opsporen die moeite hebben met lezen en schrijven. Het duurt 12 minuten en is bedoeld voor mensen tot en met MBO 4 niveau. Intermediairs: organisaties als (basis)scholen, schuldhulpverlening, jeugdzorg, kringloopwinkel, voedselbank, sociale wijkteams, maar ook werkgevers enz. komen met laaggeletterden in aanraking. We kunnen kijken hoe ze het signaleren en doorverwijzen van laaggeletterden kunnen opnemen in hun eigen werk. 6

7 PR: via een PR werkgroep kan er met regelmaat aandacht worden geschonken aan laaggeletterdheid. Dit kan via lokale huis aan huis bladen, radio en televisie Vrijwilligers opleiden, werven en matchen Het werven van vrijwilligers kan op diverse manieren gebeuren, denk aan advertenties in lokale bladen, flyers, voorlichtingsbijeenkomst of bestaande vrijwilligers benaderen. Alle taalvrijwilligers volgen een basistraining gedurende 4 dagdelen en ontvangen na afronding een certificaat. Deze wordt in een landelijk centraal systeem opgenomen zodat het zichtbaar blijft wie welke training heeft gevold en kan met de lokale partijen worden afgesproken hoe de kwaliteit behouden blijft. Een vrijwilliger kan verschillende rollen vervullen; taalsupporter, voorlezer, taalmaatje, taalcoach en taaltrainer. Het professionaliseren van vrijwilligers vormt de kern van de Taal voor het Leven aanpak. Daarom is het belangrijk dat alle vrijwilligers de basistraining volgen. Scholingstraject Het scholingstraject is afhankelijk van het leerdoel van de deelnemer. Dit kan zijn: werk, het volgen van een opleiding, het doen van vrijwilligerswerk of sociaal redzaam zijn. Het opzetten van een Taalpunt Voor zowel organisaties als potentiële deelnemers is het belangrijk dat er een herkenbare plaats is om met vragen rondom taalscholing terecht te kunnen. Deze herkenbare plaats dient laagdrempelig te zijn en dichtbij de burgers te staan. Het Taalpunt is een samenwerkingsverband tussen de lokale partners. Iedereen die beter wil leren lezen, schrijven, rekenen en andere basisvaardigheden kan er terecht. Het Taalpunt wordt vaak gecoördineerd door een Taal(punt)-coördinator, veelal een professional of opgeleide vrijwilliger. Zij adviseren laaggeletterden bij de keuze van een geschikt taalaanbod. Daarnaast is het een inhoudelijke vraagbaak voor vrijwilliger en er worden intervisie en verdiepingsbijeenkomsten georganiseerd. Als coördinatiepunt van de taalsamenwerking wordt in de gemeente Coevorden om te beginnen het Taalpunt ingericht in de bibliotheek Coevorden en in het dorpshuis/ bibliotheek in Schoonoord. Ervaring moet uitwijzen of dit voldoende is. Taalcoördinatie Als spil tussen het signaleren van laaggeletterdheid en een passende taalscholing is de functie van taalcoördinatie noodzakelijk. Taken die bij de taalcoördinatie behoren zijn: Werving, intake en training van vrijwilligers Begeleiding en intervisie van vrijwilligers Intake en bepalen leertraject van deelnemers Matchen van vrijwilliger en deelnemer Afstemming tussen diplomagericht (formeel) en niet diplomagericht leren (nonformeel) Onderhouden contacten partners laaggeletterdheid, zoals sociale dienst, welzijnsorganisatie, ROC etc. Registreren van vrijwilligers en deelnemers (monitoring resultaten) De taken die hierboven beschreven staan worden ondergebracht bij een onafhankelijk taalcoördinator. De taalcoördinatie is een onderdeel van de taalsamenwerking en is dus van de partners gezamenlijk. De taalcoördinator heeft het Taalpunt als uitvalsbasis van waaruit hij/ zij opereert en is daarnaast zichtbaar en benaderbaar in de directe omgeving van de laaggeletterde en bij vindplaatsen. 7

8 Kerngroep De kernpartners in de taalsamenwerking nemen, zo mogelijk met gesloten beurs, ieder een onderdeel op zich om de taalsamenwerking te realiseren, door het inzetten van medewerkers of het beschikbaar stellen van ruimte en faciliteiten. Dit zijn de o.a. de volgende taken, ingezet vanuit ieders expertise: ROC Drenthe College: Inhoudelijk deel training vrijwilligers Aanbieden van scholing, kort en langdurende trajecten zowel diploma- als nietdiplomagericht Afstemming diplomagericht en niet-diplomagericht leren (inhoud) Onderhouden contacten met samenwerkingspartners Consultatie voor leertraject op maat Inhoudelijke intervisie vrijwilligers Leslokalen, ruimte en faciliteiten, Lesmaterialen Registratie, toetsing en examinering Bibliotheek Fysieke plaats Taalpunt Interne coördinatie laaggeletterdheid en werkgeverschap taal coördinator Cursusplaats (voor kleine en grotere groepen) Computerfaciliteiten Leesmaterialen (fysiek en digitaal) om te oefenen Taalpunt opnemen in PR bibliotheek Licenties Licenties Taalkitdutch Welzijnsorganisatie MWC Bespreekbaar maken van laaggeletterdheid bij laaggeletterden Signaleren en toeleiden van potentiele deelnemers naar de taalcoördinatie (Laagdrempelige) cursusruimte: bijvoorbeeld in Brede School Gemeente Aanjager en regievoerder taalsamenwerking Toeleiden van potentiele deelnemers naar de taalcoördinatie Financiert de taalcoördinator Financiert een deel van de taallessen van individuele deelnemers (vanuit educatieen participatiebudget) Financieel Uitgangspunt is dat de uitvoering plaatsvindt binnen de beschikbare educatiegelden (WEB) waarbij gekeken wordt hoe betrokken maatschappelijke organisaties vanuit hun eigen aanbod ondersteunende activiteiten kunnen aanbieden. Daarnaast kunnen we voor 2017 incidentele GIDS-gelden benutten. Activiteit Lasten Dekking Toelichting Taalcoördinator GIDS-gelden Educatiegelden 2017 Taalpunt n.t.b. p.m Educatiegelden 2017 Formeel aanbod Educatiegelden Educatiegelden

Door slim samenwerken bereik je meer Workshop 13-11-2014

Door slim samenwerken bereik je meer Workshop 13-11-2014 Door slim samenwerken bereik je meer Workshop 13-11-2014 Uw wensen en verwachtingen van de workshop Met welke partijen kan je samen werken, voorbeelden en tips Wie pakt welke rol in de aanpak van laaggeletterdheid?

Nadere informatie

Verankering laaggeletterdheid in gemeentelijk beleid. Soler Berk Stichting Lezen & Schrijven

Verankering laaggeletterdheid in gemeentelijk beleid. Soler Berk Stichting Lezen & Schrijven Verankering laaggeletterdheid in gemeentelijk beleid Soler Berk Stichting Lezen & Schrijven Dinsdag 30 oktober 2012 Stichting Lezen & Schrijven Stichting Lezen & Schrijven initiatief van H.K.H. Prinses

Nadere informatie

Hierbij delen wij u mee dat op donderdag 13 februari het Bondgenootschap Laaggeletterdheid regio Nijmegen is opgericht.

Hierbij delen wij u mee dat op donderdag 13 februari het Bondgenootschap Laaggeletterdheid regio Nijmegen is opgericht. Maatschappelijke Ingekomen stuk D1 (PA 12 maart 2014) Ontwikkeling Beleidsontwikkeling Aan de gemeenteraad van Nijmegen Korte Nieuwstraat 6 6511 PP Nijmegen Telefoon 14024 Telefax (024) 323 59 92 E-mail

Nadere informatie

Nota van B&W. onderwerp Volwasseneneducatie en ontwikkeling Taaihuis. Portefeuilehouder John Nederstigt

Nota van B&W. onderwerp Volwasseneneducatie en ontwikkeling Taaihuis. Portefeuilehouder John Nederstigt gemeente Haarlemmermeer Nota van B&W onderwerp Portefeuilehouder John Nederstigt Collegevergadering 5jUÜ2016 inlichtingen Caroline van de Vijver-Guldenmund (023 567 4294) Registratienummer 2016.0033428

Nadere informatie

TAAL: ons een zorg? Laaggeletterdheid in de zorg. Michiel Sträter Stichting Lezen & Schrijven Lions Schiedam sept. 2014

TAAL: ons een zorg? Laaggeletterdheid in de zorg. Michiel Sträter Stichting Lezen & Schrijven Lions Schiedam sept. 2014 TAAL: ons een zorg? Laaggeletterdheid in de zorg Michiel Sträter Stichting Lezen & Schrijven Lions Schiedam sept. 2014 Dit weet u na deze presentatie Taal: ons een zorg? 1. Laaggeletterdheid in de zorg

Nadere informatie

Workshop Taal Werkt! 11 september 2014

Workshop Taal Werkt! 11 september 2014 Workshop Taal Werkt! 11 september 2014 Programma Wat is laaggeletterdheid? Laaggeletterdheid binnen het bedrijfsleven Taalvrijwilligers binnen bedrijven Brainstorm Wat is laaggeletterdheid? 5 Feiten &

Nadere informatie

Taal verbindt mensen Wij verbinden mensen met taal Want Taal doet meer dan schrijven, spreken en lezen Het is de sleutel naar een nieuwe toekomst!

Taal verbindt mensen Wij verbinden mensen met taal Want Taal doet meer dan schrijven, spreken en lezen Het is de sleutel naar een nieuwe toekomst! Taal verbindt mensen Wij verbinden mensen met taal Want Taal doet meer dan schrijven, spreken en lezen Het is de sleutel naar een nieuwe toekomst! Taal doet meer In Utrecht wonen meer dan 15.000 volwassenen

Nadere informatie

Informatie voor doorverwijzers Aanbod taalcoaching

Informatie voor doorverwijzers Aanbod taalcoaching Informatie voor doorverwijzers Aanbod taalcoaching Taal doet meer Taal doet meer heeft een niet meer weg te denken rol in de Utrechtse samenleving op het gebied van integratie en participatie. Door taal

Nadere informatie

De Bibliotheek; óók partner in het sociale domein

De Bibliotheek; óók partner in het sociale domein De Bibliotheek; óók partner in het sociale domein Laaggeletterden hebben vaker te maken met armoede, Schuldhulp en gezondheidsproblemen. Gemeenten, wijkteams en consulenten Werk en Inkomen zijn zich hier

Nadere informatie

Een dekkend taalnetwerk in Utrecht TIP en TOP. Congres Taal voor het Leven 30 oktober 2013

Een dekkend taalnetwerk in Utrecht TIP en TOP. Congres Taal voor het Leven 30 oktober 2013 Een dekkend taalnetwerk in Utrecht TIP en TOP Congres Taal voor het Leven 30 oktober 2013 Even voorstellen Marga Tubbing, taalregisseur regio Utrecht marga@lezenenschrijven.nl 06-44349008 Lineke Maat,

Nadere informatie

Eigen Kracht 2013 2014 van barrière naar carrière

Eigen Kracht 2013 2014 van barrière naar carrière Eigen Kracht 2013 2014 van barrière naar carrière Projectplan Eigen Kracht - Van barrière naar carrière LEVgroep Penningstraat 55 5701 MZ Helmond Projectperiode 2013 2014 1 1 Inleiding Eigen Kracht is

Nadere informatie

Regionaal Educatieprogramma Holland Rijnland. Uitvoeringsplan Inhoud

Regionaal Educatieprogramma Holland Rijnland. Uitvoeringsplan Inhoud Regionaal Educatieprogramma Holland Rijnland Uitvoeringsplan 2016 Inhoud Inleiding... 2 Ambitie... 3 Uitvoering... 3 Toegang... 3 Het aanbod... 4 Rol van de Stichting Lezen en Schrijven... 6 Inkoop of

Nadere informatie

de Bibliotheek en basisvaardigheden Kunst van Lezen 0-18 jaar

de Bibliotheek en basisvaardigheden Kunst van Lezen 0-18 jaar de Bibliotheek en basisvaardigheden Kunst van Lezen 0-18 jaar Jos Debeij Gerlien van Dalen Adriaan Langendonk VNG regionale conferenties 15 en 16 april 2015 de Bibliotheek en basisvaardigheden 1 Inhoud

Nadere informatie

Meer vaardig meer burger!

Meer vaardig meer burger! (Digi)taalhuis Wageningen Projectplan 2016/2017 Meer vaardig meer burger! Kernpartners, Wageningen, augustus 2016 1. Probleemstelling In Nederland zijn 1,3 miljoen mensen tussen de 16 en 65 jaar minder

Nadere informatie

Regioplan inzet WEB middelen 2015 Een taalinfrastructuur met regionale partners en geschoolde vrijwilligers.

Regioplan inzet WEB middelen 2015 Een taalinfrastructuur met regionale partners en geschoolde vrijwilligers. 8 Regioplan inzet WEB middelen 2015 Een taalinfrastructuur met regionale partners en geschoolde vrijwilligers. Datum: 1 december 2014 1 Inleiding 1.1 Waarom dit Regioplan? Per 1 januari 2015 wijzigt de

Nadere informatie

Een nieuw convenant. Bondgenootschap Geletterdheid Holland Rijnland

Een nieuw convenant. Bondgenootschap Geletterdheid Holland Rijnland Een nieuw convenant Bondgenootschap Geletterdheid Holland Rijnland 2017-2020 1. De opmaat naar een nieuw convenant In Nederland hebben meer dan twee miljoen mensen veel moeite met lezen en schrijven. Taalvaardig

Nadere informatie

Subsidieaanvraag Taalhuis Netwerkaanpak tegen laaggeletterdheid

Subsidieaanvraag Taalhuis Netwerkaanpak tegen laaggeletterdheid Subsidieaanvraag Taalhuis Netwerkaanpak tegen laaggeletterdheid 17 oktober 2016 Contactpersoon: Cyril Crutz Directeur-bestuurder 0485-583 500 / 06-27093679 c.crutz@biblioplus.nl www.biblioplus.nl Inleiding

Nadere informatie

Het non-formele bibliotheekaanbod voor volwassenen

Het non-formele bibliotheekaanbod voor volwassenen Het non-formele bibliotheekaanbod voor volwassenen Programma s laagdrempelig Voor veel laaggeletterden is leren en het volgen van formeel of non-formeel onderwijs allerminst een vanzelfsprekend. Zaken

Nadere informatie

Maatschappelijke Ontwikkeling Ingekomen stuk D6 (PA 17 april 2013) Beleidsontwikkeling. Datum uw brief

Maatschappelijke Ontwikkeling Ingekomen stuk D6 (PA 17 april 2013) Beleidsontwikkeling. Datum uw brief Ingekomen stuk D6 (PA 17 april 2013) Aan de gemeenteraad van Nijmegen Korte Nieuwstraat 6 6511 PP Nijmegen Telefoon 14024 Telefax (024) 323 59 92 E-mail gemeente@ nijmegen.nl Postadres Postbus 9105 6500

Nadere informatie

Projectplan. Aanpak laaggeletterdheid bij patienten en/of medewerkers. [Naam organisatie] [auteur] [datum] Werken aan taal heeft veel voordelen

Projectplan. Aanpak laaggeletterdheid bij patienten en/of medewerkers. [Naam organisatie] [auteur] [datum] Werken aan taal heeft veel voordelen Projectplan Aanpak laaggeletterdheid bij patienten en/of medewerkers [Naam organisatie] [auteur] [datum] Werken aan taal heeft veel voordelen [Naam organisatie] vindt het belangrijk om alert te zijn op

Nadere informatie

Meer (voor)lezen, beter in taal. De Bibliotheek en basisvaardigheden Kunst van Lezen 0-18 jaar

Meer (voor)lezen, beter in taal. De Bibliotheek en basisvaardigheden Kunst van Lezen 0-18 jaar Meer (voor)lezen, beter in taal De Bibliotheek en basisvaardigheden Kunst van Lezen 0-18 jaar Adriaan Langendonk Miniconferentie Flevoland 23 september 2015 de Bibliotheek en basisvaardigheden 1 Inhoud

Nadere informatie

SAMEN DIGITAAL : de opgave

SAMEN DIGITAAL : de opgave SAMEN DIGITAAL : de opgave -> Bibliotheek Utrecht, Mariken van Meer Internetvaardigheden Utrechtse situatie De Utrechtse aanpak / Leven en Leren -> Stichting Digisterker, Piet Boekhoudt CBS typen internetvaardigheden

Nadere informatie

De bibliotheek draagt actief bij aan preventie en participatie!

De bibliotheek draagt actief bij aan preventie en participatie! De bibliotheek draagt actief bij aan preventie en participatie! 2 Wat speelt er? 3 De drie decentralisaties en de kanteling in het sociaal domein Willen we echt een inclusieve samenleving bouwen waar iedereen,

Nadere informatie

Informatie voor doorverwijzers Aanbod taalcoaching

Informatie voor doorverwijzers Aanbod taalcoaching Informatie voor doorverwijzers Aanbod taalcoaching Taal doet meer Taal doet meer heeft een niet meer weg te denken rol in de Utrechtse samenleving op het gebied van integratie en participatie. Door taal

Nadere informatie

Geachte voorzitter, RIS Aan de voorzitter van de Commissie Samenleving. Ton Benning. Onderwijs, Cultuur en Welzijn.

Geachte voorzitter, RIS Aan de voorzitter van de Commissie Samenleving. Ton Benning. Onderwijs, Cultuur en Welzijn. Typ teksttyp teksttyp tekst Rabin S. Baldewsingh Wethouder van Sociale Zaken, Werkgelegenheid, Wijkaanpak en Sport 060 Retouradres: Postbus 12600, 2500 DJ Den Haag Aan de voorzitter van de Commissie Samenleving

Nadere informatie

Regionaal programma volwasseneneducatie 2015

Regionaal programma volwasseneneducatie 2015 Regionaal programma volwasseneneducatie 2015 Arbeidsmarktregio Groot-Amsterdam April 2015 Inleiding De gemeenten in de arbeidsmarktregio Groot-Amsterdam hebben de voor het jaar 2015 geplande educatieve

Nadere informatie

Opdrachtverstrekking volwasseneneducatie

Opdrachtverstrekking volwasseneneducatie Collegevoorstel Inleiding: De gemeente ontvangt van het Rijk middelen voor volwasseneneducatie. Deze middelen moeten ingezet worden bij het regionaal opleidingscentrum (roc). Onze gemeente zet deze middelen

Nadere informatie

Tel mee met Taal 2016 2018

Tel mee met Taal 2016 2018 Tel mee met Taal 2016 2018 versie 8 december 2015 Actieprogramma Tel mee met Taal 2016-2018 Tel mee met Taal in een notendop Tel mee met Taal is een landelijk actieprogramma van de ministeries van Onderwijs,

Nadere informatie

Commissie Samenleving Harderwijk 12 mei 2016

Commissie Samenleving Harderwijk 12 mei 2016 Commissie Samenleving Harderwijk 12 mei 2016 Agenda 1. Welkom 2. Ontwikkelingen 3. Strategienota 4. Digitale vaardigheden 5. Taalvaardigheden (inleiding door Chérif Ait Abderrahman (Stichting Lezen en

Nadere informatie

Taalhuis Haarlemmermeer

Taalhuis Haarlemmermeer Taalhuis Haarlemmermeer Wat is een Taalhuis? Het Taalhuis in de Bibliotheek Haarlemmermeer is een plek waar volwassenen beter kunnen leren lezen, schrijven, rekenen en omgaan met de computer. Burgers kunnen

Nadere informatie

Eh bril vergeten. Als je niet kunt lezen en schrijven

Eh bril vergeten. Als je niet kunt lezen en schrijven Eh bril vergeten Als je niet kunt lezen en schrijven Plannen van de gemeente Borger-Odoorn voor 2012 Als je niet kunt lezen en schrijven Als je niet kunt lezen en schrijven zijn er veel dingen die je

Nadere informatie

1 h APR Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap. Algemene Rekenkamer De heer drs. A Visser Lange Voorhout EA DEN HAAG.

1 h APR Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap. Algemene Rekenkamer De heer drs. A Visser Lange Voorhout EA DEN HAAG. Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap >Retouradres Postbus 16375 2500 BJ Den Haag Algemene Rekenkamer De heer drs. A Visser Lange Voorhout 8 2500 EA DEN HAAG Datum Betreft 1 h APR.2016 Reactie

Nadere informatie

Balans opmaken: Resultaten Taal voor het Leven eerste jaar

Balans opmaken: Resultaten Taal voor het Leven eerste jaar Balans opmaken: Resultaten Taal voor het Leven eerste jaar De Lage Landen Drs. Rita van Dijk & Prof. Dr. Maurice de Greef De kracht van taal http://www.youtube.com/watch?v=z06cbr1ox3a Opbrengsten taaltrajecten

Nadere informatie

Evaluatieonderzoek project Taal voor het Leven. Prof. Dr. M. Segers

Evaluatieonderzoek project Taal voor het Leven. Prof. Dr. M. Segers Evaluatieonderzoek project Taal voor het Leven Prof. Dr. M. Segers Taal voor het Leven Taal voor het Leven creëert een netwerk en infrastructuur in de regio om laaggeletterden taal, digitale vaardigheden

Nadere informatie

Convenant Bondgenootschap Laaggeletterdheid regio Nijmegen

Convenant Bondgenootschap Laaggeletterdheid regio Nijmegen Collegevoorstel Openbaar Onderwerp Convenant Bondgenootschap Laaggeletterdheid regio Nijmegen Programma / Programmanummer Onderwijs / 1073 BW-nummer Portefeuillehouder H. Beerten Samenvatting Laaggeletterdheid

Nadere informatie

Laaggeletterdheid, herkennen & doorverwijzen

Laaggeletterdheid, herkennen & doorverwijzen Laaggeletterdheid, herkennen & doorverwijzen Lydia de Jong, Jorijn Tragter 28 mei 2016 Wie zijn wij? Voorkomen en verminderen van laaggeletterdheid en bevordering van digitale vaardigheid. Actie programma

Nadere informatie

Informatie voor doorverwijzers. Aanbod ISKB taalcoaching

Informatie voor doorverwijzers. Aanbod ISKB taalcoaching Informatie voor doorverwijzers Aanbod ISKB taalcoaching 25 jaar ISKB Taal en meer In 2011 vierde de ISKB met vrijwilligers, cursisten en leerlingen haar 25 jarig bestaan. We hebben een niet meer weg te

Nadere informatie

Wetgeving rond participatiesamenleving biedt kansen. voor bibliotheken

Wetgeving rond participatiesamenleving biedt kansen. voor bibliotheken Wetgeving rond participatiesamenleving biedt kansen voor bibliotheken Breng vraag en aanbod bij elkaar en help laaggeletterden vooruit Nederland telt 1,3 miljoen laaggeletterde volwassenen (16-65 jaar).

Nadere informatie

Terugkombijeenkomst Taalhuizen 23 sept 2014

Terugkombijeenkomst Taalhuizen 23 sept 2014 Terugkombijeenkomst Taalhuizen 23 sept 2014 Programma Opening Tussentijdse resultaten - tools - workshop - communicatiematerialen vanuit L&S Uitwisseling ervaringen Afsluiting en evt vervolgafspraken Tussentijdse

Nadere informatie

#telmeemettaal PROGRAMMA

#telmeemettaal PROGRAMMA Welkom PROGRAMMA Inleiding Tel mee met Taal Actielijn 1 Lokale netwerkaanpak/taal voor het Leven Actielijn 2 Taalakkoorden Actielijn 3 Leesbevordering/Kunst van Lezen Actielijn 5 Kennis en communicatie

Nadere informatie

Ontwikkelingen. in zorg en welzijn. Wij houden daarbij onverkort vast aan de Koers 2010-2013,

Ontwikkelingen. in zorg en welzijn. Wij houden daarbij onverkort vast aan de Koers 2010-2013, KOERS 2014-2015 3 Het (zorg)landschap waarin wij opereren verandert ingrijpend. De kern hiervan is de Kanteling, wat inhoudt dat de eigen kracht van burgers over de hele breedte van de samenleving uitgangspunt

Nadere informatie

Werving tbv Educatieve Trajecten. 19 juni 2013. Drenthe College

Werving tbv Educatieve Trajecten. 19 juni 2013. Drenthe College Werving tbv Educatieve Trajecten 19 juni 2013 Drenthe College Drenthe College - Middelgroot ROC met werkgebied: provincie Drenthe - Ca 650 medewerkers en 8300 studenten - 3 sectoren voor beroepsonderwijs

Nadere informatie

Uitvoeringsplan

Uitvoeringsplan AANPAKKEN VAN LAAGGELETTERDHEID = INVESTEREN IN DE TOEKOMST GEMEENTE STEENWIJKERLAND a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z Uitvoeringsplan 2014 2017 a b c d e f g h i j k l m n o p q r s

Nadere informatie

4.3. Aanbod voor (ouders van) basisschoolkinderen

4.3. Aanbod voor (ouders van) basisschoolkinderen Alle ouders met kinderen tot 4 jaar die in ons werkgebied wonen. Pedagoog. 4.3. Aanbod voor (ouders van) basisschoolkinderen Dit aanbod is gericht op kinderen die naar de basisschool gaan en hun ouders.

Nadere informatie

Aanvalsplan laaggeletterdheid Leeuwarden

Aanvalsplan laaggeletterdheid Leeuwarden Aanvalsplan laaggeletterdheid Leeuwarden Leeuwarden, 25 februari 2016 SAMENVATTING De strijd tegen laaggeletterdheid is een strijd voor participatie. Als mensen in staat zijn informatie te verwerven en

Nadere informatie

Regionaal Educatieprogramma. Arbeidsmarktregio Holland Rijnland

Regionaal Educatieprogramma. Arbeidsmarktregio Holland Rijnland Regionaal Educatieprogramma Arbeidsmarktregio Holland Rijnland 2015 en aanpak 2016 1 Inleiding en Leeswijzer Aanleiding Op 1 januari 2015 is de Wet educatie en beroepsonderwijs (WEB) gewijzigd. Dit heeft

Nadere informatie

Taalhuis Bibliotheek Lochem en Bibliotheek Zutphen

Taalhuis Bibliotheek Lochem en Bibliotheek Zutphen Taalhuis Bibliotheek Lochem en Bibliotheek Zutphen Plan van aanpak verminderen laaggeletterdheid en versterken digitale vaardigheden in de gemeenten Lochem en Zutphen Het samenwerkingsverband van partners

Nadere informatie

Alleen ter besluitvorming door het College Bestuursagenda

Alleen ter besluitvorming door het College Bestuursagenda Openbaar Onderwerp Subsidie informele taalondersteuning 2014 Programma / Programmanummer Zorg & Welzijn / 1051/ Werk & Inkomen/ 1061 B. Frings/ T. Tankir Samenvatting Met dit voorstel verlenen wij een

Nadere informatie

Drenthe Telt mee met Taal Bondgenootschap en taalakkoord betekent ketensamenwerking Een workshop over het provinciale Bondgenootschap voor een

Drenthe Telt mee met Taal Bondgenootschap en taalakkoord betekent ketensamenwerking Een workshop over het provinciale Bondgenootschap voor een Drenthe Telt mee met Taal Bondgenootschap en taalakkoord betekent ketensamenwerking Een workshop over het provinciale Bondgenootschap voor een Geletterd Drenthe en het lokale bondgenootschap Hoogeveen

Nadere informatie

Blijven is meedoen in Houten

Blijven is meedoen in Houten Blijven is meedoen in Houten Deelplan participatie en werk Onderdeel van Actieplan opvang en integratie statushouders (januari 2016) Juni 2016 1. Inleiding Op 19 januari 2016 heeft de gemeenteraad het

Nadere informatie

Nederland FACTS & FIGURES. Laaggeletterdheid in. Geletterdheid. VAN DE 1,3 MILJOEN laaggeletterden tussen de 15 en 65 jaar zijn: 65% 35%

Nederland FACTS & FIGURES. Laaggeletterdheid in. Geletterdheid. VAN DE 1,3 MILJOEN laaggeletterden tussen de 15 en 65 jaar zijn: 65% 35% Laaggeletterdheid in Nederland FACTS & Ongeveer 1 op de 9 Nederlanders tussen de 16 en 65 jaar is laaggeletterd. In totaal zijn dat 1,3 miljoen mensen. Van deze groep is 65% autochtoon. Het aantal laaggeletterden

Nadere informatie

PRODUCTEN & DIENSTEN 2017 Taalcoaching vergroot je wereld

PRODUCTEN & DIENSTEN 2017 Taalcoaching vergroot je wereld PRODUCTEN & DIENSTEN 2017 Taalcoaching vergroot je wereld Meer dan 600.000 anderstaligen doen niet mee in onze samenleving doordat ze de taal onvoldoende beheersen. Taalcoaching zorgt voor meer zelfvertrouwen,

Nadere informatie

Taal voor het leven jaar ervaring in de regio's

Taal voor het leven jaar ervaring in de regio's Legenda 0800 nummer Inzet taalambassadeurs (regionale) campagne Website Herkennen bij balie, door arts etc Gezinsaanpak via school Laaggeletterdheid in de opvang Taal voor Thuis: methodiek taalstimulering

Nadere informatie

B&W Vergadering. B&W Vergadering 23 augustus 2016

B&W Vergadering. B&W Vergadering 23 augustus 2016 2.1.7 Volwasseneneducatie 2016-2017 1 Dossier 735 voorblad.pdf B&W Vergadering Dossiernummer 735 Vertrouwelijk Nee Vergaderdatum 23 augustus 2016 Agendapunt 2.1.7 Omschrijving Volwasseneneducatie 2016-2017

Nadere informatie

Bedankt dat ik (Gerrit Kok) als voorzitter van de werkgroep Laaggeletterdheid Dalfsen u mag informeren, maar ook om uw ondersteuning ga vragen.

Bedankt dat ik (Gerrit Kok) als voorzitter van de werkgroep Laaggeletterdheid Dalfsen u mag informeren, maar ook om uw ondersteuning ga vragen. Tekst voor het inspreken over Laaggeletterdheid op 10 oktober 2014 Geachte raadsleden, Bedankt dat ik (Gerrit Kok) als voorzitter van de werkgroep Laaggeletterdheid Dalfsen u mag informeren, maar ook om

Nadere informatie

Integrale aanpak What s in a name? Studiedag 3 november 2016

Integrale aanpak What s in a name? Studiedag 3 november 2016 Integrale aanpak What s in a name? Studiedag 3 november 2016 Nieuw, ervaren of expert? - Wie zitten er in de zaal? - Welke vragen leven er? In het kort - GIDS gelden - Gezondheidsverschillen - Integrale

Nadere informatie

Actieplan aanpak laaggeletterdheid arbeidsmarktregio Helmond-de Peel

Actieplan aanpak laaggeletterdheid arbeidsmarktregio Helmond-de Peel Actieplan aanpak laaggeletterdheid arbeidsmarktregio Helmond-de Peel Versie 6 juli 2016 Inhoud Inleiding... 3 Laaggeletterdheid in de regio... 3 Aanpak laaggeletterdheid... 4 Leeswijzer... 4 Regionale

Nadere informatie

A: Wettelijke eisen en stappenplan Wet Taaleis

A: Wettelijke eisen en stappenplan Wet Taaleis Memo wet Taaleis Deze memo gaat over de Wet Taaleis Participatiewet en valt in twee onderdelen uiteen. In onderdeel A wordt een toelichting gegeven op de wettelijke eisen en wordt globaal het werkproces

Nadere informatie

Project Taalcoaches. 1 januari 2009 31 december 2011. Locatie Moerdijk. Vluchtelingenwerk Brabant-West. Projectvoorstel taalcoaches.

Project Taalcoaches. 1 januari 2009 31 december 2011. Locatie Moerdijk. Vluchtelingenwerk Brabant-West. Projectvoorstel taalcoaches. Locatie Moerdijk VluchtelingenWerk Brabant-West Postbus 173 4250 DD Werkendam Telefoon (0183) 50 90 16 Fax (0183) 50 90 17 afdeling@vluchtelingenwerk.org Project Taalcoaches 1 januari 2009 31 december

Nadere informatie

De top 10 van Biblionet Drenthe in Jaarverslag ingekort tot tien speerpunten

De top 10 van Biblionet Drenthe in Jaarverslag ingekort tot tien speerpunten De top 10 van Biblionet Drenthe in 2015 Jaarverslag ingekort tot tien speerpunten 1 Onderwijs: Succesvolle projecten en een sterk netwerk Biblionet Drenthe draagt bij aan het verbeteren van de lees- en

Nadere informatie

Advies onderzoeksfase Lef L up! Samenvatting

Advies onderzoeksfase Lef L up! Samenvatting Advies onderzoeksfase Lef L up! Samenvatting Achtergrond Aansluitend op de strategische doelstelling van Noorderlink 'Mobiliteit tussen Noorderlink organisaties bevorderen' gaan we de kracht van het netwerk

Nadere informatie

Taalcoach in de bieb

Taalcoach in de bieb Taalcoach in de bieb Het mobiliseren en faciliteren van Utrechtse vrijwilligers voor een aanval op laaggeletterdheid in de bibliotheken concept 16/02/12 Samenvatting Utrecht kent ruim 26.000 laaggeletterden.

Nadere informatie

Pilotproject Lezen & Schrijven in de Opvang

Pilotproject Lezen & Schrijven in de Opvang Pilotproject Lezen & Schrijven in de Opvang Congres Taal voor het Leven 30-10-2013 Marleen van der Kolk (Federatie Opvang) Christine Clement (Stichting Lezen & Schrijven) Programma Voorstellen Taal voor

Nadere informatie

Lydia de Jong, netwerk coördinator NH en ZH: De bibliotheek voor ontmoeting in. de buurt. TYMPAAN 20 mei 2015

Lydia de Jong, netwerk coördinator NH en ZH: De bibliotheek voor ontmoeting in. de buurt. TYMPAAN 20 mei 2015 Lydia de Jong, netwerk coördinator NH en ZH: De bibliotheek voor ontmoeting in de buurt 2 TYMPAAN 20 mei 2015 De bibliotheek is een laagdrempelige plek voor ontmoeting in de buurt, want: 3 Je kunt er altijd

Nadere informatie

Concrete aanpak van (dreigend) thuiszitten:

Concrete aanpak van (dreigend) thuiszitten: Concrete aanpak van (dreigend) thuiszitten: dit is wat wij doen > Bundeling van krachten Activiteiten Passend onderwijs zonder thuiszitters een illusie? Wij denken van niet. Of eigenlijk weten we dat wel

Nadere informatie

De bibliotheek actief in het sociale domein. Veranderende wetten en de rol van de bibliotheek daarbij

De bibliotheek actief in het sociale domein. Veranderende wetten en de rol van de bibliotheek daarbij De bibliotheek actief in het sociale domein Veranderende wetten en de rol van de bibliotheek daarbij Programma Wetten op een rij: Wet Langdurige Zorg (Wlz) Wet Maatschappelijke Ondersteuning 2015 (Wmo

Nadere informatie

GIDS-gemeenten die de JOGGaanpak & GIDS combineren

GIDS-gemeenten die de JOGGaanpak & GIDS combineren GIDS-gemeenten die de JOGGaanpak & GIDS combineren Notitie versie 1.0 September 2016 Door Frea Haker (Gezond in ) Eveline Koks (Jongeren Op Gezond Gewicht) Anneke Meijer (Coördinatie Gezond Gewicht Fryslân

Nadere informatie

Aanvalsplan laaggeletterdheid en de toekomst van de volwasseneneducatie

Aanvalsplan laaggeletterdheid en de toekomst van de volwasseneneducatie Aanvalsplan laaggeletterdheid en de toekomst van de volwasseneneducatie Ina den Hollander Weert, 19 mei 2011 Kenniscirkel Leven Lang Leren Brabantse en Limburgse bibliotheken Wat is laaggeletterdheid?

Nadere informatie

Bondgenootschap voor een Geletterd Drenthe

Bondgenootschap voor een Geletterd Drenthe Bondgenootschap voor een Geletterd Drenthe Meerjarenbeleidsplan 2015-2018 Concept 27-05-2015 Inhoud 1. Voorwoord... Fout! Bladwijzer niet gedefinieerd.3 2. Laaggeletterdheid... 4 3. Het ontstaan van het

Nadere informatie

tieve En Ect Educa traj

tieve En Ect Educa traj Educatieve trajecten Educatieve trajecten In opdracht van gemeentes verzorgt het ROC Kop van Noord- Holland opleidingen voor volwassenen om participatie in de samenleving of op het werk te vergroten: de

Nadere informatie

Onderwerpen/deelprojecten regionaal uitvoeringsprogramma depressiepreventie 2008 t/m 2011 Gelderse Roos

Onderwerpen/deelprojecten regionaal uitvoeringsprogramma depressiepreventie 2008 t/m 2011 Gelderse Roos Bijlage 2 Onderwerpen/deelprojecten regionaal uitvoeringsprogramma depressiepreventie 2008 t/m 2011 Gelderse Roos A1 Uitbrengen jaarkrant A2 Advertentie huis aan huis bladen A3 Consultatie B1 Brochures

Nadere informatie

Aanbod. laaggeletterdheid en inburgering

Aanbod. laaggeletterdheid en inburgering Aanbod laaggeletterdheid en inburgering voor Organisaties voor volwasseneneducatie 2014-2015 Inhoudsopgave Inleiding...2 Aanbod algemeen Kernaanbod...3 Aanvullend aanbod: wisselcollecties...4 Aanvullend

Nadere informatie

Inhoud educatie-opleidingen, toetsing en certificering

Inhoud educatie-opleidingen, toetsing en certificering Inhoud educatie-opleidingen, toetsing en certificering In iedere FAQ-lijst vindt u eerst de lijst met vragen, zodat u de voor u interessante vragen en antwoorden op de pagina s hierna makkelijk terug kunt

Nadere informatie

BEANTWOORDING SCHRIFTELIJKE VRAGEN. Datum. 8 november Onderwerp. Ons kenmerk. Taaleis BSW/ RIS294999

BEANTWOORDING SCHRIFTELIJKE VRAGEN. Datum. 8 november Onderwerp. Ons kenmerk. Taaleis BSW/ RIS294999 Datum 8 november 2016 BEANTWOORDING SCHRIFTELIJKE VRAGEN Onderwerp Taaleis RIS294999 De raadsleden mevrouw Van der Gaag en de heer Kapteijns hebben op 9 september 2016 een brief met daarin dertien vragen

Nadere informatie

Wat is laaggeletterdheid? Stichting Lezen & Schrijven

Wat is laaggeletterdheid? Stichting Lezen & Schrijven Programma 1. 2. 3. 4. 5. 6. Laaggeletterdheid aanpakken in de zorg Introductie Feiten & cijfers laaggeletterdheid Relatie geletterdheid & gezondheid Aanpak laaggeletterdheid Vragen? Slot (20 min) (20 min)

Nadere informatie

Memo. Aan u wordt gevraagd:

Memo. Aan u wordt gevraagd: Memo Aan : PHO Economie en Werkgelegenheid FoodValley Van : ambtelijke werkgroep volwasseneneducatie Datum : 24 november 2014 Onderwerp : Regionale inzet Volwasseneneducatie 2015 Aanleiding Rond de zomer

Nadere informatie

Voorgesteld wordt de in de algemene uitkering te ontvangen middelen voor taalcoaches te oormerken voor dit doel zodat dekking aanwezig is.

Voorgesteld wordt de in de algemene uitkering te ontvangen middelen voor taalcoaches te oormerken voor dit doel zodat dekking aanwezig is. College V200900272 Onderwerp: Projct taalcoaches Collegevoorstel Inleiding: Op 4 februari 2009 heeft de gemeente Heusden een subsidietoekenning tot een bedrag van 75.000,-- ontvangen voor het realiseren

Nadere informatie

REGIONALE LAAGGELETTERDHEID Gemeente Enschede

REGIONALE LAAGGELETTERDHEID Gemeente Enschede REGIONALE LAAGGELETTERDHEID Gemeente Enschede Uitgevoerd door: Etil Kohnstamm Instituut Researchcentrum voor Onderwijs en Arbeidsmarkt (ROA), Universiteit Maastricht Datum: 22 september 2015 DEZE FACTSHEETRAPPORTAGE

Nadere informatie

Bijlage: Update project inburgering nieuwkomers Winterswijk

Bijlage: Update project inburgering nieuwkomers Winterswijk Bijlage: Update project inburgering nieuwkomers Winterswijk 31-12-2016 Na de voorbereidingen is per 1 september 2016 gestart met de uitvoering van het projectplan inburgering nieuwkomers in Winterswijk.

Nadere informatie

Uitvoering Participatieverklaring

Uitvoering Participatieverklaring Openbaar Onderwerp Uitvoering Participatieverklaring Programma Zorg & Welzijn BW-nummer Portefeuillehouder B. Frings Samenvatting Aan gemeenten is gevraagd om voor 1 september 2016 een Plan van Aanpak/Brief

Nadere informatie

Pilotproject Taal voor Thuis

Pilotproject Taal voor Thuis Pilotproject Taal voor Thuis Onderdeel van proefprogramma Taal voor het Leven Congres Taal voor het Leven 30-10-2013 Gerda Welleman Cleo Dieteren 30-10-2013 Pilotproject Taal voor Thuis 1 Voorstellen Gerda

Nadere informatie

Stappenplan Taalcoach. Uitgangspunt: Hoe zet je een taalcoachproject op?

Stappenplan Taalcoach. Uitgangspunt: Hoe zet je een taalcoachproject op? Stappenplan Taalcoach Uitgangspunt: Hoe zet je een taalcoachproject op? I nleiding Eind juni is het project Taalcoach van start gegaan. Het doel van het project is het realiseren van een taalkoppel, bestaande

Nadere informatie

Statushouders. Stand van zaken. 1 Regio Gooi en Vechtstreek

Statushouders. Stand van zaken. 1 Regio Gooi en Vechtstreek Statushouders Stand van zaken 1 Regio Gooi en Vechtstreek Inhoud programma 1. Taakstelling 2016-2020 2. Arbeidsparticipatie 3. Eerste opvangonderwijs 2 Regio Gooi en Vechtstreek Huisvesting taakstelling

Nadere informatie

Cleo-Patria. vrouwen- en buurtstudio s. in het kort

Cleo-Patria. vrouwen- en buurtstudio s. in het kort Cleo-Patria vrouwen- en buurtstudio s in het kort Cleo-Patria vrouwen- en buurtstudio s Cleo-Patria staat voor een concept dat inmiddels op ca. 10-15 locaties succesvol is en wordt toegepast. De doelstelling

Nadere informatie

Nederland FACTS & FIGURES. Laaggeletterdheid in. Geletterdheid. VAN DE 1,3 MILJOEN laaggeletterden tussen de 15 en 65 jaar zijn: 65% 35%

Nederland FACTS & FIGURES. Laaggeletterdheid in. Geletterdheid. VAN DE 1,3 MILJOEN laaggeletterden tussen de 15 en 65 jaar zijn: 65% 35% Laaggeletterdheid in Nederland FACTS & Ongeveer 1 op de 9 Nederlanders tussen de 16 en 65 jaar is laaggeletterd. In totaal zijn dat 1,3 miljoen mensen. Van deze groep is 65% autochtoon. Het aantal laaggeletterden

Nadere informatie

Actieplan Veilige School 2015-2018

Actieplan Veilige School 2015-2018 Actieplan Veilige School 2015-2018 Inleiding De actieplannen Veilige School 1 van de afgelopen jaren hebben er voor gezorgd dat het onderwerp veiligheid goed op de kaart van het Haagse onderwijs staat.

Nadere informatie

Aanpak van laaggeletterdheid

Aanpak van laaggeletterdheid Aanpak van laaggeletterdheid 2016 Aanpak van laaggeletterdheid De tekst van het rapport Aanpak van laaggeletterdheid is vastgesteld op 18 april 2016. Het rapport is op 20 april 2016 aangeboden aan de Tweede

Nadere informatie

Management samenvatting Ongekend Talent. De woorden Ongekend Talent zijn begonnen om een verhaal te vertellen

Management samenvatting Ongekend Talent. De woorden Ongekend Talent zijn begonnen om een verhaal te vertellen Management samenvatting Ongekend Talent De woorden Ongekend Talent zijn begonnen om een verhaal te vertellen De managementsamenvatting van Ongekend Talent is mede mogelijk gemaakt door Equal subsidiering

Nadere informatie

Burgemeester en wethouders van gemeente Amersfoort, gelezen de nota (...) d.d. (...) nr. (...);

Burgemeester en wethouders van gemeente Amersfoort, gelezen de nota (...) d.d. (...) nr. (...); Burgemeester en wethouders van gemeente Amersfoort, gelezen de nota (...) d.d. (...) nr. (...); gelet op de Algemene wet bestuursrecht en de vigerende Algemene Subsidieverordening; SUBSIDIEREGELING VOLWASSENEN

Nadere informatie

1 van 5. Registratienummer: Bijlage(n) 2 Onderwerp. Beleidsplan Participatiewet. Middenbeemster, 30 september 2014. Aan de raad

1 van 5. Registratienummer: Bijlage(n) 2 Onderwerp. Beleidsplan Participatiewet. Middenbeemster, 30 september 2014. Aan de raad VERG AD ERING GEM EENT ER AAD 20 14 VOORST EL Registratienummer: 1150476 Bijlage(n) 2 Onderwerp Beleidsplan Participatiewet Aan de raad Middenbeemster, 30 september 2014 Inleiding en probleemstelling Gemeenten

Nadere informatie

Januari NIEUWSBRIEF Convenant Bondgenootschap Geletterdheid. Regio Holland Rijnland.

Januari NIEUWSBRIEF Convenant Bondgenootschap Geletterdheid. Regio Holland Rijnland. Januari 2017 NIEUWSBRIEF Convenant Bondgenootschap Geletterdheid Regio Holland Rijnland www.hollandrijnland.nl Een nieuw convenant Geletterdheid De portefeuillehouders van de veertien gemeenten in Holland

Nadere informatie

De bibliotheek actief in het sociale domein. Veranderende wetten en de rol van de bibliotheek daarbij

De bibliotheek actief in het sociale domein. Veranderende wetten en de rol van de bibliotheek daarbij De bibliotheek actief in het sociale domein Veranderende wetten en de rol van de bibliotheek daarbij Programma Wetten op een rij: Wet Langdurige Zorg (Wlz) Wet Maatschappelijke Ondersteuning 2015 (Wmo

Nadere informatie

Visie Jongerenwerk Leidschendam-Voorburg

Visie Jongerenwerk Leidschendam-Voorburg Visie Jongerenwerk Leidschendam-Voorburg Juni 2014 Waarom een visie? Al sinds het bestaan van het vak jongerenwerk is er onduidelijkheid over wat jongerenwerk precies inhoudt. Hierover is doorgaans geen

Nadere informatie

Wijzigingen binnen de Wi (Wet inburgering) in samenhang met wijziging van de WEB (Wet Educatie en Beroepsonderwijs/volwasseneneducatie)

Wijzigingen binnen de Wi (Wet inburgering) in samenhang met wijziging van de WEB (Wet Educatie en Beroepsonderwijs/volwasseneneducatie) Gemeente Ede Memo Aan : Raadscommissie Maatschappelijke Zaken Van : College van burgemeester en wethouders Datum : 18 december 2012 Opsteller : N. Weigergangs Registratienummer : 734124 Onderwerp : Wijzigingen

Nadere informatie

Schoolondersteuningsprofiel

Schoolondersteuningsprofiel Schoolondersteuningsprofiel samenwerkingsverband primair onderwijs Inhoudsopgave Inleiding 3 1. 4 2. Missie en Visie 4 3. ondersteuning 5 4. Wat kan de 6 4.1 Regionale afspraken minimaal te bieden ondersteuning

Nadere informatie

Taal maakt gezonder Aanpak van laaggeletterdheid in de zorg. Marieke Wiebing, Stichting Lezen & Schrijven

Taal maakt gezonder Aanpak van laaggeletterdheid in de zorg. Marieke Wiebing, Stichting Lezen & Schrijven Taal maakt gezonder Aanpak van laaggeletterdheid in de zorg Marieke Wiebing, Stichting Lezen & Schrijven Stichting Lezen & Schrijven Initiatief: H.K.H. Prinses Laurentien Voorzitter: Marja van Bijsterveldt

Nadere informatie

DEEL I: MAATSCHAPPELIJK MEEDOEN KADERS VOOR VRIJWILLIGE INZET & MANTELZORGONDERSTEUNING

DEEL I: MAATSCHAPPELIJK MEEDOEN KADERS VOOR VRIJWILLIGE INZET & MANTELZORGONDERSTEUNING DEEL I: MAATSCHAPPELIJK MEEDOEN KADERS VOOR VRIJWILLIGE INZET & MANTELZORGONDERSTEUNING 2015-2018 INLEIDING Dit document geeft kaders bij de actieplannen vrijwillige inzet en mantelzorgondersteuning. Het

Nadere informatie

Stichting Lezen & Schrijven. Paul Mosterd, directeur Marlies Olthuis, themamanager bedrijven

Stichting Lezen & Schrijven. Paul Mosterd, directeur Marlies Olthuis, themamanager bedrijven Stichting Lezen & Schrijven Paul Mosterd, directeur Marlies Olthuis, themamanager bedrijven Educatie Werkt!, Amsterdam 30 september 2011 Stichting Lezen & Schrijven Stichting Lezen & Schrijven initiatief

Nadere informatie

Sectorgids Educatie OnderwijsBoulevard 2015-2016

Sectorgids Educatie OnderwijsBoulevard 2015-2016 : specialisten in maatwerk Sectorgids Educatie 2015-2016 Sector Educatie - 2 Inhoudsopgave pagina Inleiding 1 BasisEducatie in de 2 Nederlands als tweede Taal (NT2) en inburgering in de 3 4 6 3 MBO opleidingen

Nadere informatie