Zonne-energie: overheid laat kans voor nieuw streekproduct liggen Melkveehouders belemmerd in verbreding van de landbouw

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Zonne-energie: overheid laat kans voor nieuw streekproduct liggen Melkveehouders belemmerd in verbreding van de landbouw"

Transcriptie

1 Zonne-energie: overheid laat kans voor nieuw streekproduct liggen Melkveehouders belemmerd in verbreding van de landbouw Verslag van project MijnDakJouwDak Is mede mogelijk gemaakt met financiering door: Europees Landbouwfonds voor Plattelandsontwikkeling: Europa investeert in zijn platteland

2 2 Managementsamenvatting Het advies van dit rapport is om volledig virtueel salderen mogelijk te maken en de regels rondom lokale energiecoöperaties, waaronder de postcoderoos en de administratieve verplichtingen, te versoepelen. De zon is van iedereen en de gewenste burgerparticipatie en ondernemerszin van onderaf kunnen alleen tot stand komen als daarvoor de juiste voorwaarden worden geschapen. Zolang dat niet gebeurt, blijft decentrale opwekking van hernieuwbare energie op het magere niveau van nu en zal de zon als streekproduct niet doorbreken. Het is aan de Tweede Kamer om hier verandering in aan te brengen. Agrarische ondernemers opereren in een zeer competitieve markt. Om in deze sector overeind te blijven, zoeken zij voortdurend naar nieuwe kansen. Schaalvergroting is een voor de hand liggende oplossing, maar stuit soms op verzet van de lokale bevolking en op weten regelgeving. Verbreding van het palet aan producten en diensten is een kansrijk alternatief en wordt om die reden gestimuleerd door de Europese Unie. Als deze verbreding van het boerenbedrijf gepaard gaat met een innige samenwerking tussen boeren en de lokale gemeenschap, versterkt dit niet alleen de levensvatbaarheid van het boerenbedrijf maar ook de sociale cohesie in de streek. Bovendien biedt het burgers de mogelijkheid om verantwoordelijkheid te nemen voor de eigen leefomgeving. Gedreven door de wens om op basis van bovenstaande ontwikkelingen bij te dragen aan een vitaal en duurzaam platteland, heeft Den Hâneker het initiatief genomen om samen met Stichting Streekcentrum Ooievaarsdorp Liesvelt en Gemeente Molenwaard het project MijnDakJouwDak te starten. Met dit project wil Den Hâneker een ultieme droom verwezenlijken: de zon als streekproduct van de Alblasserwaard en Vijfheerenlanden, waarbij boeren en burgers gezamenlijk zonne-energie produceren en consumeren. Dit maakt van de zon een nieuwe economische pijler voor het platteland, versterkt de legitimiteit en levensvatbaarheid van het boerenbedrijf en draagt bij aan de oplossing van het energievraagstuk. Doordat het zelf opwekken van zonne-energie mensen bewust maakt, zorgt het ook voor energiebesparing. Het besparen van energie en het opwekken van hernieuwbare energie zijn essentieel voor het oplossen van het klimaatvraagstuk en het realiseren van de energiedoelstellingen die Nederland in Europees verband is aangegaan. Van de totale verbruikte energie dient in % en in % afkomstig te zijn uit hernieuwbare bronnen. Dit zijn hoge ambities. Momenteel ligt dit namelijk bij 4,4% en loopt Nederland fors achter op andere Europese landen. De overheid heeft beleid ontwikkeld om deze doelstellingen te behalen. Daarin is een belangrijke rol weggelegd voor het opwekken van decentrale hernieuwbare energie. De salderingsregeling, waarbij de opgewekte stroom binnen voorwaarden verrekend mag worden met de verbruikte stroom, zou het lokaal opwekken van hernieuwbare energie moeten stimuleren. Toch is van een grootschalige uitrol van decentrale energieopwekking geen sprake. Met het project MijnDakJouwDak wilde Den Hâneker in eerste instantie de haalbaarheid onderzoeken om boeren en burgers gezamenlijk energie te laten opwekken op het dak van boerenschuren en deze te laten verrekenen met de energierekening van de deelnemers. Een twintigtal burgers en vier boeren waren graag bereid aan dit project deel te nemen. Voor dit project werd subsidie aangevraagd bij het Europees Landbouwfonds voor Plattelandsontwikkeling. De voorwaarden van deze subsidieregeling en het financiële rendement op de investering maakten de beoogde projectopzet echter onmogelijk. Daarom werd ervoor gekozen een demonstratieproject te realiseren, waarbij de mogelijkheden van decentrale opwekking van hernieuwbare energie in de streek zouden worden onderzocht en tegelijkertijd zou worden bijgedragen aan bewustwording en voorlichting van het bredere publiek over het belang

3 van duurzame energie en energiebesparing. In het demonstratieproject heeft Den Hâneker verschillende soorten PV-panelen laten installeren op het dak van Streekcentrum Ooievaarsdorp Liesvelt. In deze vorm werd recht gedaan aan de intentie van het project MijnDakJouw- Dak: het plaatsen van panelen op het dak van een ander en het verrekenen van de opbrengst met de eigen energierekening.zowel de juridische, financiële en organisatorische aspecten van deze constructie zijn belicht, waarbij de keuze tussen een huurovereenkomst en recht van opstal de belangrijkste is. Tussen beide partijen is uiteindelijk een samenwerkings- en huurovereenkomst gesloten voor de huur van het benodigde dakoppervlak van het streekcentrum. De kosten en opbrengsten van de panelen worden onderling verdeeld. Bovendien is een coöperatie opgericht voor de uitrol van het project MijnDakJouwDak in de streek. De voordelen van de droom die aan het project MijnDakJouwDak ten grondslag ligt, zijn divers. Zo versterkt het de levensvatbaarheid van het boerenbedrijf, draagt het bij aan het behalen van overheidsdoelstellingen, biedt het gelijke kansen voor daklozen en dakbezitters en voorkomt het verrommeling van de streek. Ook biedt het voordelen op het gebied van efficiency en leidt het tot bewustwording en daardoor tot energiebesparing. Bovenal geeft het boeren en burgers de mogelijkheid zelf actief bij te dragen aan een vitale en duurzame samenleving, iets wat essentieel is in een tijdperk waarin de overheid steeds verder terugtreedt en meer initiatief uit de samenleving verwacht. Niet voor niets zijn er in de afgelopen jaren zeer vele initiatieven ontstaan om lokaal energie op te wekken. gekomen. Dat akkoord zou een doorbraak zijn voor de opwek van hernieuwbare energie door lokale coöperaties. In dat akkoord is namelijk afgesproken dat het opwekken van energie op andermans daken gemakkelijker en aantrekkelijker moet worden, zodat ook mensen zonder (geschikt) dak zonne-energie kunnen opwekken en deze vorm van hernieuwbare energie bijdraagt aan het behalen van de overheidsdoelstellingen. Met een korting op de belasting op energie die in de buurt is opgewekt, zouden huishoudens en andere partijen gestimuleerd moeten worden in gezamenlijkheid projecten op te zetten voor de productie en consumptie van hernieuwbare energie. Ook met deze kortingsregeling is collectieve decentrale energieopwekking met zonnepanelen echter niet rendabel. Bovendien neemt het Energieakkoord de ongelijkheid tussen daklozen en dakbezitters niet weg. De vele haken en ogen aan de praktische werking van het Energieakkoord belemmeren de uitrol van het project MijnDakJouwDak en voorkomen daarmee dat de landbouw kan worden verbreed met de zon als streekproduct. De belangrijkste oorzaak: volledig salderen op afstand (oftewel: virtueel salderen) is niet toegestaan. De lokale opwek van duurzame energie op andermans dak wordt nog steeds fors belast en daarmee wordt de businesscase voor grootschalige investeringen van burgers en boeren in lokale energieprojecten sterk beperkt. Het gevolg is dat de kleinverbruiker van elektriciteit de melkkoe van de staatskas is en een succesvolle uitrol van MijnDak- JouwDak naar ons idee de participatiemaatschappij in optima forma onmogelijk is. Desalniettemin blijkt uit het project MijnDak- JouwDak net als uit andere initiatieven in Nederland dat het lokaal en collectief opwekken van zonne-energie op het dak van een ander spaak loopt op wet- en regelgeving. Daarin komt weinig verandering met het Energieakkoord, dat gedurende het project tot stand is 3

4 Dit rapport is een uitgave van Vereniging den Hãneker in het kader van het project MijnDakJouwDak, POP , het Europese project voor de regio Alblasserwaard en Vijfheerenlanden waarbij wij samen groene energie opwekken. Europa helpt het project en investeert mee middels het Europees Landbouwfonds voor Plattelandsontwikkeling: Europa investeert in zijn platteland. Is mede mogelijk gemaakt met financiering door: Europees Landbouwfonds voor Plattelandsontwikkeling: Europa investeert in zijn platteland Auteur: Gerard de Winter Datum: 14 januari 2014 Versie: 1 Agrarische Natuurvereniging Den Hâneker Wilgenweg AM Groot- Ammers MijnDakJouwDak is een initiatief van Den Hâneker, statutair gevestigd te Groot-Ammers, ingeschreven in het handelsregister van de Kamer van Koophandel te Rotterdam onder nummer

5 Inhoudsopgave Managementsamenvatting 2 Inhoudsopgave 5 Inleiding en aanleiding 6 Den Hâneker 6 Stichting Streekcentrum Ooievaarsdorp Liesvelt 6 Gemeente Molenwaard 6 1. Zonne-energie als streekproduct. Een visie op plattelandsontwikkeling 8 Ontwikkelingen op het platteland 8 Plattelandsvisie van Den Hâneker 9 2. Licht op de huidige energiemarkt. De context van decentrale energieopwekking 10 De Nederlandse energiesector 10 Het energiebeleid van de Rijksoverheid 13 Prijsopbouw elektriciteit en salderingsregeling 15 Probleemstelling wetgeving vóór het Energieakkoord Van droom naar werkelijkheid en terug. Het project MijnDakJouwDak nader belicht 23 Het oorspronkelijke plan van MijnDakJouwDak 23 Beoordeling subsidieaanvraag en beschikking subsidieverlening 27 Herbezinning op oorspronkelijk projectplan 29 Definitief projectplan MijnDakJouwDak 31 Uitvoering project MijnDakJouwDak Rondje langs de zonnevelden. Andere initiatieven en verrekenmethoden Breekt de zon langzaam door? Het Energieakkoord van Stimuleringsbeleid voor decentrale energie 40 Uitgelicht: het Energieakkoord en de korting op energiebelasting 42 Uitgelicht: het Energieakkoord en de postcoderoos 44 Evaluatie van de impact van het Energieakkoord Baden in zweet of zonlicht? De toekomst van decentrale energieopwekking 50 Evaluatie project MijnDakJouwDak 50 De toekomst van decentrale energieopwekking 52 Bijlage 1: Samenwerkingsovereenkomst MijnDakJouwDak 54 Bijlage 2: Oprichtingsakte coöperatie De Knotwilg 61 5

6 Inleiding en aanleiding Op 19 oktober 2013 stelde burgemeester Van der Borg van Gemeente Molenwaard onder luid applaus en in een prachtige herfstzon nieuwe zonnepanelen in werking op het dak van Streekcentrum Het Liesvelt. Deze feestelijke start van de duurzame energieopwekking van het streekcentrum was het een van de eerste concrete wapenfeiten van het project MijnDakJouwDak. MijnDakJouwDak is een initiatief van de agrarische natuur- en landschapsvereniging Den Hâneker. Met dit project wil Den Hâneker de bewustwording van de noodzaak van duurzame energie vergroten, bijdragen aan een energieneutrale en vitale streek en boeren en burgers met elkaar verbinden. Het onderliggende rapport is een volgend wapenfeit en een van de resultaten van MijnDakJouwDak. Het is geschreven in opdracht van het bestuur van Den Hâneker. Het rapport heeft als doel de kennis en ervaring die in het project MijnDakJouwDak is opgedaan op het gebied van decentrale hernieuwbare energie vast te leggen, inzicht te geven in de kansen daarvan en bij te dragen aan een succesvolle uitrol daarvan. Het project MijnDakJouwDak is gerealiseerd in een samenwerking tussen de agrarische natuur- en landschapsvereniging Den Hâneker, Stichting Streekcentrum Ooievaarsdorp Liesvelt en Gemeente Molenwaard. Den Hâneker Agrarische natuur- en landschapsvereniging Den Hâneker is bijna 20 jaar geleden opgericht door agrarische ondernemers om zich samen met burgers in te zetten voor het behoud en de verbetering van natuurwaarden en het aantrekkelijker maken van het landschap in het veenweidegebied van de Alblasserwaard en de Vijfheerenlanden. De samenwerking tussen agrariërs, burgers, overheden en andere organisaties is gericht op rust, ruimte, natuurontwikkeling en een sterkere biodiversiteit in de streek. Het uiteindelijke doel is het versterken van de vitaliteit van het platteland en het bevorderen van de samenhang door boeren en burgers verantwoordelijkheid te laten nemen voor hun eigen leefomgeving. Om dit te realiseren, zijn binnen Den Hâneker zes werkgroepen actief: De werkgroep Agrarisch Natuurbeheer stimuleert agrariërs om zorg te dragen voor weidevogelbeheer en botanisch beheer; De werkgroep Plattelandstoerisme richt zich op kleinschalige toeristische en recreatieve activiteiten op het platteland; De werkgroep Streekproducten stimuleert boeren en andere partijen om op ambachtelijke en streekeigen wijze producten te produceren; De werkgroep Educatie maakt jonge mensen er met lespakketten en excursies bewust van hoe mooi de streek is en wat er gedaan moet worden om het mooi te houden; De werkgroep Duurzame landbouw stimuleert bewust ondernemen en bewust consumeren in relatie tot boeren in andere landen onder het motto mondiaal denken, lokaal handelen ; De werkgroep Energie zet zich in voor duurzame energie die lokaal of regionaal wordt opgewekt. 6

7 Stichting Streekcentrum Ooievaarsdorp Liesvelt Stichting Streekcentrum Ooievaarsdorp Liesvelt is ontstaan uit een initiatief dat eind jaren 60 werd genomen om de terugloop van het aantal ooievaars in Nederland een halt toe te roepen. Hiervoor werd het ooievaarsdorp in Groot-Ammers opgericht. Rond de eeuwwisseling bleek de aanpak dermate succesvol, want de doelstellingen waren bereikt. Vogelbescherming Nederland trok zich uit Ooievaarsdorp Het Liesveld terug. Het streekcentrum kreeg een nieuwe naam en een nieuwe rol: Streekcentrum Ooievaarsdorp Het Liesvelt wil bezoekers kennis laten maken met de Alblasserwaard en de Vijfheerenlanden. Stichting Streekcentrum Ooievaarsdorp Liesvelt heeft ten doel: 1. Het beheren en exploiteren van het streekcentrum in het Ooievaarsdorp Liesvelt; 2. Het stimuleren van activiteiten op het gebied van (al dan niet agrarisch) natuur- en landschapsbeheer, (agro)toerisme en cultuurhistorie en daarmee samenhangend voorlichting en educatie; 3. Het bevorderen van het behoud en het herstel van natuur- en landschapswaarden in de Alblasserwaard en Vijfherenlanden, waaronder onder meer is begrepen de aandacht voor de bescherming van vogels, meer in het bijzonder de zorg voor het leefgebied van de ooievaar; 4. Het verrichten van alle verdere handelingen die met het bovenstaande in de ruimste zin verband houden of daartoe bevorderlijk kunnen zijn. Gemeente Molenwaard Gemeente Molenwaard is op 1 januari 2013 ontstaan door samenvoeging van de Zuid- Hollandse gemeenten Graafstroom, Liesveld en Nieuw-Lekkerland. In deze gemeente wonen circa mensen in 13 kernen. Met een oppervlakte van ca. 126 km2 is het een typische plattelandsgemeente met veel agrarische ondernemers. Gemeente Molenwaard werkt aan een levendig en leefbaar landelijk gebied met kernen waar het goed wonen is en richt zich daarbij met haar motto Molenwaard nabij op actief burgerschap en coöperatieve samenwerking. Als ondersteunende gemeente faciliteert zij graag projecten van derden die bijdragen aan de samenleving. Bovendien hecht zij grote waarde aan het polderlandschap dat de streek kenmerkt en stimuleert zij duurzame economische activiteiten die dit landschap in stand houden. De gemeenteraad heeft in de notitie Molenwaard Duurzaam vastgesteld dat de gemeente zich in haar duurzaamheidsbeleid onder meer richt op duurzame energie en duurzaam ondernemen. Projecten die door lokale groepen worden geïnitieerd en duidelijk bijdragen aan de doelstellingen van het gemeentelijke duurzaamheidsbeleid wil de gemeente graag faciliteren. 7

8 1. Zonne-energie als streekproduct Een visie op plattelandsontwikkeling Ontwikkelingen op het platteland Iedereen die zich enigszins heeft verdiept in de agrarische sector, weet dat het boerenleven niet altijd over rozen gaat. Als agrarisch ondernemer is het hard werken om een boterham te verdienen. Lage marktprijzen, internationale concurrentie, een dominante tussenhandel, de milieuproblematiek en vergaande wet- en regelgeving stellen de boeren voor de uitdaging om binnen deze omstandigheden duurzaam succesvol te opereren. Daarbij lijken grofweg twee oplossingsrichtingen te bestaan: schaalvergroting of verbreding. In beide gevallen zoekt men naar een balans tussen de economische levensvatbaarheid van het boerenbedrijf en de invloed daarvan op de natuurlijke omgeving waaraan zowel de boer als de inwoners en recreanten van de streek belang hechten. Bij schaalvergroting is de innovatie gericht op automatisering en specialisatie om zo omzetverhoging en kostenverlaging te realiseren. Meer hectares, meer vee (in het geval van veehouderij) en meer mechanisatie moeten leiden tot meer rendement. Deze oplossingsrichting kan echter ook leiden tot een grotere druk op de natuurlijke omgeving en op het mandaat van de omgeving om te kunnen blijven opereren (de zogenoemde 'license to operate'). Bij verbreding van het boerenbedrijf is de innovatie gericht op het ontwikkelen van nieuwe productmarktcombinaties. Het portfolio van de boer wordt uitgebreid met nieuwe producten en diensten voor (vaak) nieuwe doelgroepen. De agrarische ondernemers gaan streekproducten verkopen, bed & breakfast aanbieden of natuurbeheer uitvoeren. Daardoor hopen zij minder afhankelijk van hun kernactiviteiten te worden. De inkomsten uit deze nevenactiviteiten zijn echter mede door veranderingen in de vergoedingen voor agrarisch natuurbeheer vaak (nog) beperkt. Als boer ben je verbonden met de lokale gemeenschap. Daarom moet je je bedrijfsvoering niet alleen afstemmen op de markt, maar ook op je directe omgeving. Zodat je jezelf in de spiegel en de ander in de ogen kunt aankijken. Ad van Rees, agrarisch ondernemer Op het platteland is nog een andere beweging zichtbaar. Inwoners van de streek tonen meer betrokkenheid bij hun directe leefomgeving en willen daarvoor ook mede gevoed vanuit de lacune die ontstaat door de terugtredende overheid verantwoordelijkheid nemen. De waardering voor het karakteristieke landschap stijgt en mensen tonen zich steeds meer bewust van het belang van een gezond leefmilieu en een hechte gemeenschap. Burgers staan meer en meer open voor oplossingen die goed zijn voor henzelf en voor de lokale samenleving. 8 Een balans tussen People, Planet en Profit zoals maatschappelijk verantwoord ondernemen doorgaans wordt samengevat doet in die zin ook opgeld onder burgers. Een voorbeeld hiervan is de opkomst van het gebruik van zonnepanelen. Investeren in zonnepanelen kan door de schommelende energieprijzen, het lage rendement op de financiële markten en de fiscale voordelen een interessante beleggingsvariant zijn en vermindert tevens de afhankelijkheid van energieleveranciers. Het biedt bovendien de mogelijkheid

9 om bij te dragen aan een beter milieu en dus aan het welzijn van toekomstige generaties. Voor zover het gaat om collectieve investeringen in duurzame energieopwekking, is er ook sprake van een directe sociale component: gezamenlijk energie opwekken versterkt de onderlinge band. Plattelandsvisie van Den Hâneker Al vanaf de oprichting van de vereniging is het motto globaal denken, lokaal handelen een belangrijke inspiratiebron voor de activiteiten die Den Hâneker ontplooit. Betrokkenen bij Den Hâneker zijn zich voortdurend bewust van de kansen en uitdagingen waarmee hun achterban te maken heeft. Oplossingen worden niet gezocht in een nostalgisch verleden, maar in de combinatie van het benutten van nieuwe mogelijkheden met behoud van essentiële waarden en een beroep op de eigen verantwoordelijkheid. Den Hâneker is bovendien een vereniging van mensen die aanpakken en verbinden. Den Hâneker voelt als geen ander het belang van een vitaal platteland. Gestimuleerd door de ontwikkelingen die in de vorige paragraaf zijn beschreven en door het belang dat ook door de overheid en de Europese Commissie aan de diversificatie van de landbouw wordt gehecht, heeft Den Hâneker in 2006 en 2007 in samenwerking met CLM Onderzoek en Advies onderzoek gedaan naar nieuwe vormen van bedrijfsvoering van melkveehouders die de uitstoot van klimaatgassen beperken. Naar aanleiding van de uitkomsten van dat onderzoek heeft Den Hâneker in de zomer van 2010 de werkgroep Energie opgericht. De werkgroep is ervan overtuigd dat het energievraagstuk lokaal kan en moet worden opgelost en dicht daarbij de agrarische sector een grotere rol toe dan die van producent van voedsel. De ultieme wens is om van groene stroom een streekproduct te maken, waarbij de boer produceert en hij samen met burgers consumeert. De daken van boerenschuren zijn doorgaans veel beter geschikt voor de opwekking van zonneenergie en het gebruik van die daken voorkomt verrommeling van het aanzicht van de (deels beschermde) dorpskernen. In een hernieuwde band tussen boer en burger wordt decentrale energie een nieuwe economische pijler van het platteland. Het versterkt de legitimiteit van het boerenbedrijf in de lokale gemeenschap en biedt die gemeenschap de mogelijkheid om verantwoordelijkheid te nemen voor belangrijke uitdagingen van onze tijd. Het versterkt bovendien de sociale cohesie en de aantrekkelijkheid van de streek. Vanuit deze visie heeft de werkgroep Energie de volgende doelstellingen: Bevorderen van het opwekken van duurzame energie in een samenwerking tussen agrariërs en burgers; Het consumeren van lokaal en duurzaam opgewekte energie; Het tot stand brengen van verbinding en samenwerking tussen overheden, agrariërs en bewoners middels energieproductie en consumptie; Bewustwording entameren door voorlichting op het gebied van energiebesparing en duurzame energieopwekking; Gebruikmaken van de Trias Energetica en daarmee voorlichting over besparingen en ontwikkelen van nieuwe duurzame energiebronnen de voorrang geven. Het project MijnDakJouwDak is een van de eerste initiatieven van deze werkgroep. 9

10 2. Licht op de huidige energiemarkt De context van decentrale energieopwekking Zoals is gebleken uit de vorige hoofdstukken, gaat dit rapport over de mogelijkheden en onmogelijkheden van decentrale hernieuwbare energieopwekking. De opkomst van decentrale hernieuwbare energieopwekking, waaraan het project MijnDakJouwDak wil bijdragen, staat vanzelfsprekend niet op zichzelf. Deze ontwikkeling vindt plaats als onderdeel van de veranderingen op de huidige energiemarkt. Om die reden is het zinvol om kort stil te staan bij de Nederlandse energiesector, het energiebeleid van de Rijksoverheid en de praktische uitwerking daarvan. De Nederlandse energiesector Het energieverbruik in Nederland bedroeg in Petajoule. Deze energie wordt voor circa 90% gewonnen door de inzet van aardgas, aardolie en steenkool. Van het energieverbruik is 4,4% afkomstig uit hernieuwbare bronnen. Dit aandeel is vrijwel gelijk aan 2011 en moet in 7 jaar (2020) conform een Europese afspraak groeien naar 14%. In het regeerakkoord van het huidige kabinet is dit doel verhoogd naar 16% in 2020 en in het Energieakkoord is dit veranderd in 16% in Van deze hernieuwbare energie moet volgens het actieplan voor de EU-Richtlijn Hernieuwbare Energie in % worden opgewekt uit binnenlandse hernieuwbare bronnen (bron: Hernieuwbare energie in Nederland 2012, CBS, pag ). 10 De vraag naar groene stroom is 35 miljard kwh. Deze vraag is vooral afkomstig uit het bedrijfsleven en bedraagt circa 30% van het totale netto elektriciteitsverbruik. Aangezien er in Nederland onvoldoende groene stroom wordt geproduceerd, wordt bijna 33 miljard kwh geïmporteerd. Verreweg het meeste daarvan wordt geïmporteerd met Certificaten van Oorsprong van waterkrachtcentrales in Noorwegen (bron: jaarverslag CertiQ 2012). Of de toegenomen vraag naar groene stroom zorgt voor een toename in de opwekking van groene stroom is twijfelachtig. De handel in certificaten floreert in ieder geval wel.

11 Er ligt nog een grote uitdaging om het aandeel energie uit hernieuwbare bronnen te vergroten, zodat de doelstellingen kunnen worden behaald. Die doelstellingen zijn ambiti eus in relatie tot de voortgang tot nu toe, maar minder ambitieus in relatie tot de doelstellingen die andere Europese landen zich hebben gesteld (zie onderstaande grafiek uit Hernieuwbare energie in Nederland 2012, CBS). 11

12 Van het totaal aan in Nederland gewonnen energie uit hernieuwbare bronnen is bijna 50% elektriciteit en dit is circa 10% van de totale stroomvoorziening in Nederland. Biomassa is met 70% de belangrijkste leverancier voor hernieuwbare energie, gevolgd door windenergie met een aandeel van 20%. De bijdrage van zonne-energie aan de hernieuwbare energiemix kende weliswaar een forse stijging in 2012, maar betreft slechts 2% van de totale energie die werd opgewekt uit hernieuwbare bronnen en slechts 0,2% van de totale stroomvoorziening in Nederland (bron: Hernieuwbare energie in Nederland 2012, CBS, pag ). Ook hier blijft Nederland ver achter bij andere Europese landen (bron: Energietrends, ECN 2013): bron: EurObserv'ER

13 Het energiebeleid van de Rijksoverheid In het Energierapport 2011 licht het kabinet toe wat het beleid is ten aanzien van het energievraagstuk en de transitie die deze sector momenteel doormaakt. Het signaleert daarin een aantal trends en ontwikkelingen (Energierapport 2011, Ministerie van Economische Zaken, Landbouw & Innovatie, p. 13): De mondiale vraag naar energie stijgt. In Europa blijft de vraag naar energie door energiebesparing constant, maar het aandeel elektriciteit neemt toe. Er zijn wereldwijd voldoende energiebronnen aanwezig, maar de importafhankelijkheid van Nederland en Europa neemt toe. Hernieuwbare energie zal een steeds groter onderdeel gaan uitmaken van de energiemix, grijze energie blijft echter in de komende decennia nodig. Hernieuwbare energie is nog niet rendabel, en zal pas op de lange termijn concurrerend zijn met conventionele energiebronnen. De kosten voor energie stijgen, mede als gevolg van het stimuleren van hernieuwbare energie en benodigde investeringen in de energie-infrastructuur. Op basis van deze trends en ontwikkelingen heeft het kabinet vijf speerpunten in het beleid benoemd (Energierapport 2011, p. 2-7): 1. Versterken van de concurrentiekracht van de energiesector door energie als economische topsector aan te wijzen. Dit behelst onder meer een aanpak voor groene energie die gericht is op het ontwikkelen en het rendabel maken van hernieuwbare energietechnologieën door innovatie (vermoedelijk wordt hiermee technische en geen sociale innovatie bedoeld). 2. Uitbreiden van het aandeel hernieuwbare energie, mits dit op een economisch verstandige manier gebeurt. Op de lange termijn wil het kabinet een echte Europese interne markt voor hernieuwbare energie door innovatie en concurrentie. Op de korte termijn beoogt het kabinet met een jaarlijkse financiële stimulans van de productie van hernieuwbare energie een flinke stap richting het behalen van de doelstelling in 2020 te zetten. 3. Ruimte bieden aan alle energie-opties op weg naar 2050, zodat een evenwichtige mix ontstaat tussen groene en grijze energie (waaronder kernenergie, CO2-afvang en -opslag en energiecontracten met de onder meer China en Rusland) en waarbij de emissiehandel het belangrijkste instrument is om CO2-uitstoot te beperken. 4. Green Deals met partijen in de samenleving om onder het mom groen is groei in gezamenlijkheid concreet aan te tonen dat verduurzaming mogelijk en economisch aantrekkelijk is. 5. Investeren in een goed werkende Europese energiemarkt met een adequate infrastructuur, die rekening houdt met de fluctuaties in de opwekking van hernieuwbare energie, met de internationalisering van de energiesector en met de toename van het aandeel decentraal opgewekte energie. De markt krijgt van het kabinet meer ruimte; deregulering is het devies. 13

14 De grafieken in de vorige paragraaf roepen de vraag op of het hierboven beschreven kabinetsbeleid ertoe zal leiden dat Nederland de doelstellingen van 14% hernieuwbare energie in 2020 behaalt en dat Nederland in de komende jaren zijn energiemarkt kan ontwikkelen tot economische topsector. De haalbaarheid hiervan is op z n minst ambitieus te noemen. Het kabinet lijkt dat zelf ook te realiseren, gezien de volgende zinsnede in het Energierapport: Het kabinet zet daarmee een flinke stap richting het behalen van de doelstelling in Men lijkt hiermee te zeggen dat deze maatregelen niet voldoende zijn om de doelstelling te behalen. Mede om die reden is een bijdrage vanuit de samenleving noodzakelijk. Daarvoor moet echter creatieve ruimte worden gecreëerd. Een van de interessante speerpunten in het kabinetsbeleid is daarom de invoering van de Green Deals. Met de Green Deals beoogt het kabinet energiebesparing en decentrale duurzame energieopwekking te stimuleren. In het Energierapport staat (p. 44): Kansen benutten op het gebied van energiebesparing en lokale duurzame energieopwekking is niet alleen een financieel vraagstuk. In de praktijk blijkt dat er vaak andere knelpunten zijn, waardoor er onvoldoende wordt geïnvesteerd in verbetering van energie-efficiëntie en de lokale opwekking van hernieuwbare energie. Door een Green Deal met de samenleving aan te gaan, zal het kabinet deze knelpunten oplossen en samen met ambitieuze partijen laten zien dat verduurzaming van energie mogelijk én economisch aantrekkelijk is. Het gaat om concrete initiatieven, die als voorbeeld kunnen dienen voor andere partijen en daarmee de totale markt in beweging zetten. De introductie van de Green Deals is onder meer bedoeld om de transitie naar een schone, betrouwbare en economisch vitale energievoorziening te versterken door samenwerking tussen overheden en partijen in de samenleving te stimuleren. Het kabinet begroet daarmee initiatieven van onderop en wil die initiatieven de ruimte geven door belemmeringen weg te nemen. Dit is een positieve stimulans voor de vele concrete projecten op lokaal niveau die Nederland inmiddels rijk is (zie hoofdstuk 4). Dat is belangrijk, want decentrale energieopwekking uit hernieuwbare bronnen heeft volgens het Ministerie van Economische Zaken de volgende voordelen (bron: hand-out presentatie Meer lokaal minder belasting van M. Streefkerk, Ministerie van Economische Zaken, 15 november 2013): het draagt bij aan de 16%-doelstelling voor duurzame energie; het draagt bij aan het draagvlak voor duurzame energie; het leidt tot energiebewustzijn en besparing; het kan leiden tot meer energie-efficiëntie door minder netgebruik. Prijsopbouw elektriciteit en salderingsregeling Voor een goed begrip van de mogelijkheden en onmogelijkheden van decentrale hernieuwbare energieopwekking is het van belang inzicht te hebben in de prijsopbouw van elektriciteit en de salderingsregeling. Beide onderwerpen komen in deze paragraaf aan bod. 14

15 Prijsopbouw elektriciteit Een elektriciteitsrekening van particulieren is grofweg opgebouwd uit drie delen (bron: PolderPV): 1. Variabele kosten per kwh; 2. Vaste kosten per aansluiting; 3. Vaste post belastingvermindering (heffingskorting). De variabele kosten per kwh bestaan uit de componenten leveringstarief, energiebelasting, SDE-heffing en BTW. Een korte uitleg: Het leveringstarief is de prijs die het energiebedrijf ontvangt voor het geleverde product: stroom. Dit kale tarief is het enige tarief dat verschilt tussen energiebedrijven en dus door de markt wordt bepaald. Voor een gemiddeld huishouden ligt dit tarief bij de 6 6,5 cent per kwh exclusief BTW. De energiebelasting is een heffing op het gebruik van elektriciteit met als doel energiebesparing te stimuleren. Deze energiebelasting wordt in schijven berekend, waarbij over het eerste verbruiksdeel (tot kwh) de meeste belasting geheven. Hierdoor betalen particulieren aanzienlijk meer dan grootverbruikers als bedrijven. In 2013 is de energiebelasting in de eerste schijf 16,55 cent. < kwh 0, kwh 0, mln. kwh 0,0113 > 10 mln. kwh niet zakelijk 0,0010 > 10 mln. kwh zakelijk 0,0005 De SDE-heffing (Opslag Duurzame Energie) is een soort energiebelasting op het variabele deel van de energierekening waarvan de opbrengst wordt gebruikt om SDE-subsidie te verlenen aan grote projecten voor duurzame energieopwekking door bedrijven en (non-profit)instellingen. SDE staat voor Stimuleringsregeling Duurzame Energie. Huishoudens betalen met deze heffing rechtstreeks mee aan de stimulering van de productie van hernieuwbare energie. De heffing bedraagt in ,0011 euro per kwh voor verbruik onder de kwh per jaar, exclusief BTW. Over de bovenstaande drie kostencomponenten wordt 21% BTW berekend. Kortom, in de praktijk is de prijs per kwh als volgt (cijfers Essent voor kleinverbruikers (( kwh)): Leveringskosten per kwh 5,94 Energiebelasting 11,65 SDE-heffing 0,11 BTW 3,72 Totaal per kwh in eurocent 21,42 15

16 De vaste kosten bestaan uit de volgende componenten: vastrecht aansluiting, vastrecht transport, capaciteitsvergoeding, meetdienst, vastrecht leverancier en BTW. Deze kosten zijn gerelateerd aan de aansluiting en dus niet aan het verbruik. Energiebesparing en eigen opwek hebben dus geen invloed op dit deel van de energierekening. Volgens berekeningen van PolderPV zijn deze kosten opgelopen van 65,28 euro per jaar in 2002 naar 287,16 euro per jaar in 2013, beide inclusief BTW. Zo n 74% hiervan gaat naar de netbeheerder, 8,6% is voor de energieleverancier en 17,3% vloeit naar de staatskas. Het derde deel van de elektriciteitsrekening wordt bepaald door de heffingskorting (officieel: belastingvermindering). Met de heffingskorting wil de overheid de hoge energierekening van huishoudens enigszins compenseren. Deze vaste teruggavepost is tegelijk ingevoerd met de energiebelasting, omdat deze maatregel budgetneutraal moest zijn. Met andere woorden: met de invoering van de energiebelasting is voor een gelijk bedrag de heffingskorting ingevoerd. Deze belastingvermindering is sinds de invoering in ,53 euro per jaar incl. BTW voor huishoudens (geen inflatiecorrectie). Op de energienota worden de belastingen verrekend met de heffingskorting. Volgens Peter J. Segaar van PolderPV is de prijs per kwh gestegen van 16,71 cent in 2002 naar 22,89 cent in 2013 (op basis van NUON en Continuon/Alliander). Het deel dat daarvan naar de staatskas vloeit is gestegen van 51,9% in 2002 naar 68,7% in 2013, voornamelijk door een bijna verdubbeling van de energiebelasting per kwh. Hoe meer stroom er wordt verbruikt, des te gunstiger dit is voor huishoudboekje van het Ministerie van Financiën. Het leveringstarief is volgens berekeningen van PolderPV sinds 2002 gemiddeld slechts gestegen met 2,9% per jaar. De vaste lasten per aansluiting zijn echter gestegen met 14,42%. De heffingskorting is sinds 2002 gestegen met 7,79%. Zie voor details van deze en bovengenoemde berekeningen de website van PolderPV (www.polderpv.nl/financien9.htm). In tegenstelling tot wat algemeen wordt aangenomen, stijgt de energierekening dus niet zozeer door een hoger leveringstarief, maar vooral door stijgende vaste lasten en belastingen. 16

17 Een huishouden verbruikt jaarlijks gemiddeld kwh aan elektriciteit. De energierekening voor het deel elektriciteit ziet er in dat geval op basis van bovenstaande cijfers als volgt uit: Leveringskosten 207,98 Energiebelasting 407,85 SDE-heffing 3,76 BTW 130,11 Totale variabele kosten 749,70 Vaste kosten 287,16 Heffingskorting -385,53 Totale energierekening in euro 651,33 Salderingsregeling Een van de meest gebruikte begrippen binnen het thema decentrale opwekking van hernieuwbare energie is de salderingsregeling. Indien een gebruiker (bijv. een huishouden) achter de meter elektriciteit opwekt en meer kilowattuur opwekt dan hij op dat moment nodig heeft, wordt het surplus aan het elektriciteitsnet geleverd. De energiebedrijven zijn wettelijk verplicht om bij het opmaken van de jaarafrekening deze teruglevering te verrekenen met de elektriciteit die door de gebruiker is afgenomen. Dit heet salderen. Salderen is dus het verrekenen van het aantal kilowattuur dat door de gebruiker aan het net wordt teruggeleverd met het aantal kilowattuur dat deze gebruiker van het net heeft afgenomen. Hierdoor ontvangt de gebruiker in feite hetzelfde tarief van de energieleverancier voor zijn teruggeleverde stroom als dat hij betaalt voor de stroom die hij van de energieleverancier afneemt (inclusief alle componenten van de variabele kwh-prijs). 17

18 Een aantal regels met betrekking tot saldering (stand van zaken vóór het Energieakkoord 2013): Alleen de variabele elektriciteitskosten (inclusief alle componenten) kunnen worden gesaldeerd. De vaste kosten per aansluiting en de heffingskorting kunnen niet worden gesaldeerd. De vaste kosten betaalt een gebruiker altijd, ongeacht of hij energie opwekt of niet. Alleen de variabel kosten hebben dus invloed op de terugverdientijd van zonnepanelen. Een huishouden mag tot kwh teruggeleverde stroom verrekenen. Wordt er meer teruggeleverd dan kwh, dan betaalt de energiemaatschappij een redelijke terugleververgoeding (grofweg 70% van het gangbare tarief). Stroom die wordt opgewekt en direct wordt verbruikt, wordt niet meegenomen in de salderingsregeling en tellen niet mee voor het plafond van kwh. De stroom moet altijd via dezelfde aansluiting worden teruggeleverd als waarmee stroom wordt geleverd. Salderen met stroom die op een andere locatie is opgewekt, mag dus niet (NB: het Energieakkoord van 2013 biedt hiertoe wel de mogelijkheid. Zie hiervoor hoofdstuk 5). De aansluiting moet een kleinverbruikersaansluiting zijn (tot 3x80 Ampère). Hieronder volgt een aantal voorbeelden waarbij de tarieven uit de vorige paragraaf worden gehanteerd (deels ontleend aan de Consuwijzer, Voorbeeld 1: Een huishouden verbruikt in een jaar kwh aan stroom. Het levert kwh terug aan het net. In dat geval wordt de volledige teruglevering gesaldeerd. Het netto verbruik is dan kwh. Dit wordt door het energiebedrijf in rekening gebracht, inclusief energiebelasting, SDE-heffing en BTW. Het huishouden betaalt daarnaast ook voor de vaste kosten en krijgt belastingvermindering terug. Verbruik huishouden (in kwh) Teruglevering aan het net (in kwh) Netto verbruik Leveringskosten (1.000 x 0,0594) 59,42 Energiebelasting (1.000 x 0,1165) 116,53 SDE-heffing (1.000 x 0,011) 1,07 BTW 37,18 Totaal variabele kosten 214,2 Vaste kosten 287,16 Heffingskorting -385,53 115,83 18

19 Voorbeeld 2: Een huishouden verbruikt in een jaar kwh aan stroom. Het levert kwh terug aan het net. In dat geval wordt de volledige teruglevering gesaldeerd. Voor het overschot van 500 kwh ontvangt het huishouden een terugleververgoeding. Het huishouden betaalt daarnaast ook voor de vaste kosten en krijgt belastingvermindering terug. Verbruik huishouden (in kwh) Teruglevering aan het net (in kwh) Netto verbruik -500 Leveringskosten - Energiebelasting - SDE-heffing - Terugleververgoeding (tarief is aanname) (500 x 0,0594) - 29,71 BTW -6,24 Totaal variabele kosten -35,95 Vaste kosten 287,16 Heffingskorting -385,53-134,32 19

20 Voorbeeld 3: Een huishouden verbruikt in een jaar kwh aan stroom. Het levert kwh terug aan het net. Vanwege het plafond wordt kwh gesaldeerd. Over de resterende kwh wordt het leveringstarief betaald, maar zonder energiebelasting en SDE-heffing. Voor de energiebelasting en SDE-heffing geldt het plafond namelijk niet en wordt de volledige kwh gesaldeerd. Over het restant van 500 kwh wordt energiebelasting en SDE-heffing berekend. Voor de teruggeleverde stroom boven de salderingsgrens van kwh ontvangt het huishouden een terugleververgoeding. Verbruik huishouden (in kwh) Teruglevering aan het net (in kwh) Netto verbruik 500 Saldo voor energierekening Saldo voor terugleververgoeding Leveringskosten (1.500 x 0,0594) 89,13 Energiebelasting (500 x 0,1165) 58,26 SDE-heffing (500 x 0,011) 0,54 Terugleververgoeding (tarief is (1.000 x 0,0594) -59,42 aanname) BTW 18,59 Totaal variabele kosten 107,1 Vaste kosten 287,16 Heffingskorting -385,53 8,73 20

Businesscases zonne-energie: waar kan het, en wat levert het op?

Businesscases zonne-energie: waar kan het, en wat levert het op? Businesscases zonne-energie: waar kan het, en wat levert het op? Door: Ronald Franken en Maarten Corpeleijn (r.franken@atrive.nl / m.corpeleijn@atrive.nl) 3 september 2013 Ten geleide Met het nieuwe energie-akkoord

Nadere informatie

ENERGIE IN EIGEN HAND

ENERGIE IN EIGEN HAND Zonne-energie voor bedrijven? ENERGIE IN EIGEN HAND De Stichting Beheer Bedrijvenpark Merm, heeft een onderzoek gedaan naar de mogelijkheden voor bedrijven om d.m.v. aanbrengen van zonnepanelen op het

Nadere informatie

Mogelijkheden voor energie coöperaties. Jeroen Leclercq jeroen.leclercq@wijkenergie.coop 06-53544195

Mogelijkheden voor energie coöperaties. Jeroen Leclercq jeroen.leclercq@wijkenergie.coop 06-53544195 Mogelijkheden voor energie coöperaties Jeroen Leclercq jeroen.leclercq@wijkenergie.coop 06-53544195 Inhoud Samen sterker Belang van gezamenlijke projecten Variant 1: alles achter de meter Variant 2: korting

Nadere informatie

ALGEMENE INFORMATIE SALDEREN SOLAR2020. Uw Specialist in Zonnepaneelsystemen.NL

ALGEMENE INFORMATIE SALDEREN SOLAR2020. Uw Specialist in Zonnepaneelsystemen.NL ALGEMENE INFORMATIE SALDEREN SOLAR2020 Salderingsoverzicht Particulieren Door zelf zonne-energie op te wekken bespaart u op uw energierekening. Uw stroomtarief is opgebouwd uit een kaal leveringstarief,

Nadere informatie

Duurzame dienstverlening Rekenen aan rendement

Duurzame dienstverlening Rekenen aan rendement Duurzame dienstverlening Rekenen aan rendement Rekenen aan rendement zonnepanelen Monique van der Meij Energie-adviseur Monique.vanderMeij@flynth.nl mobiel: 06 53 26 19 68 LTO Noord Programma Ondernemer

Nadere informatie

ZONNEPANELEN PROJECT. RADIJSSTRAAT 2 t/m 82 te Groningen

ZONNEPANELEN PROJECT. RADIJSSTRAAT 2 t/m 82 te Groningen ZONNEPANELEN PROJECT RADIJSSTRAAT 2 t/m 82 te Groningen Waarom dit project? De ambitie van de gemeente Groningen is om in 2035 energieneutraal te zijn. De Gemeente Groningen ondersteund dit project met

Nadere informatie

Salderingsoverzicht 18-12-2012

Salderingsoverzicht 18-12-2012 Salderingsoverzicht 18-12-2012 Salderingsoverzicht Particulieren Door zelf zonne-energie op te wekken bespaart u op uw energierekening. Uw stroomtarief is opgebouwd uit een kaal leveringstarief, energiebelasting

Nadere informatie

Haal meer rendement uit uw zonnepanelen

Haal meer rendement uit uw zonnepanelen Haal meer rendement uit uw zonnepanelen 1. Vergoeding voor teruggeleverde zonnestroom nu voor iedereen bereikbaar: Stroom van zonnepanelen is één van de meest schone vormen van energie. Om deze reden wil

Nadere informatie

Agenda. Inleiding Wat is de terugverdientijd? Hoe zit het met de BTW? Energiebelasting en salderen Bedrijf zoekt buur Schenken en ANBI. Vragen?

Agenda. Inleiding Wat is de terugverdientijd? Hoe zit het met de BTW? Energiebelasting en salderen Bedrijf zoekt buur Schenken en ANBI. Vragen? Zon op kerk Johan van Drie Bram Faber 16 februari 2015 Agenda Inleiding Wat is de terugverdientijd? Hoe zit het met de BTW? Energiebelasting en salderen Bedrijf zoekt buur Schenken en ANBI Vragen? Zon

Nadere informatie

Salderingsoverzicht Particulieren

Salderingsoverzicht Particulieren Salderingsoverzicht Salderingsoverzicht Particulieren Door zelf zonne-energie op te wekken bespaart u op uw energierekening. Uw stroomtarief is opgebouwd uit een kaal leveringstarief, energiebelasting

Nadere informatie

Raymond Roeffel Directeur Trineco. Regelgeving, Organisatie en beheermodellen rondom Zonne

Raymond Roeffel Directeur Trineco. Regelgeving, Organisatie en beheermodellen rondom Zonne Raymond Roeffel Directeur Trineco Regelgeving, Organisatie en beheermodellen rondom Zonne Agenda Waarom zonnestroom? Wet en regelgeving rondom zonnesystemen Salderingstarieven De meest voorkomende situaties

Nadere informatie

Zonne-energie financieel

Zonne-energie financieel Zijtak OZ 39 7833 AN Nieuw Amsterdam Tel: 0591 532347 E mail: info@zon-panelen.nl Zonne-energie financieel Deze handleiding geeft een overzicht van het financiële plaatje van zonnestroom voor particulieren,

Nadere informatie

Salderingsoverzicht 2012 Inventarisatie van het beleid omtrent salderen en terugleveren van zonnestroom in de Nederlandse energiemarkt

Salderingsoverzicht 2012 Inventarisatie van het beleid omtrent salderen en terugleveren van zonnestroom in de Nederlandse energiemarkt Salderingsoverzicht 2012 Inventarisatie van het beleid omtrent salderen en terugleveren van zonnestroom in de Nederlandse energiemarkt Stichting Zonne-energie Wageningen Rogier Coenraads Frank Zegers Juli

Nadere informatie

INITIATIEFVOORSTEL CONFORM ARTIKEL 4:2 REGLEMENT VAN ORDE

INITIATIEFVOORSTEL CONFORM ARTIKEL 4:2 REGLEMENT VAN ORDE INITIATIEFVOORSTEL CONFORM ARTIKEL 4:2 REGLEMENT VAN ORDE 1. Rol van de gemeente bij het opzetten en ondersteunen van lokale duurzame energie initiatieven. 2. Onderzoek naar de mogelijkheden plaatsing

Nadere informatie

Salderingsoverzicht 18-12-2012

Salderingsoverzicht 18-12-2012 Salderingsoverzicht 18-12-2012 Salderingsoverzicht Particulieren Door zelf zonne-energie op te wekken bespaart u op uw energierekening. Uw stroomtarief is opgebouwd uit een kaal leveringstarief, energiebelasting

Nadere informatie

Stappenplan Zon op Huurwoning Amsterdam

Stappenplan Zon op Huurwoning Amsterdam Context Klimaatprobleem Er is sprake van een wereldwijd klimaatprobleem, waarbij de temperatuur over de afgelopen decennia structureel is opgelopen. Deze trend wordt veroorzaakt door de uitstoot van broeikasgas,

Nadere informatie

Eemstroom ZonneBerg - Licht op het dak

Eemstroom ZonneBerg - Licht op het dak Eemstroom ZonneBerg - Licht op het dak Globaal denken, lokaal handelen Zonlicht voorziet de aarde van enorm veel energie: duurzame energie. De hoeveelheid zoninstraling en de daaruit te halen energie is

Nadere informatie

Kees Smitskamp Guido Weber. 18 januari 2016

Kees Smitskamp Guido Weber. 18 januari 2016 Kees Smitskamp Guido Weber 18 januari 2016 } 19.30 Presentatie van Zonnecollectief Tuindorp Hengelo } 20.00 Presentatie Pure Energie uit Enschede } 20.15 Pauze } 20.45 Vragen } 21.30 Einde Zaalhuur, koffie,

Nadere informatie

Salderingsoverzicht 2012 - Update november

Salderingsoverzicht 2012 - Update november Salderingsoverzicht 2012 - Update november Inventarisatie van het beleid omtrent salderen en terugleveren van zonnestroom in de Nederlandse energiemarkt Stichting Zonne-energie Wageningen Rogier Coenraads

Nadere informatie

Verkoopbaarheid en verhuurbaarheid van vastgoed verhogen door Duurzame Energieopwekking

Verkoopbaarheid en verhuurbaarheid van vastgoed verhogen door Duurzame Energieopwekking Verkoopbaarheid en verhuurbaarheid van vastgoed verhogen door Duurzame Energieopwekking Erik van der Steen HYS legal 1 HYS Legal Inleiding Triodos Bank: Waarom we graag duurzaam vastgoed financieren Jones

Nadere informatie

Mogelijkheden collectieven

Mogelijkheden collectieven Mogelijkheden collectieven Welke mogelijkheden zijn er 23 januari 2914 Roelof Dijkstra Sectorstrategie Inhoud Over Enexis Trias Energetica Standaard situatie Zon-PV op eigen woning Collectieve opwek Waarom

Nadere informatie

Wido van Heemstra. Adviseur Agentschap NL. Saldering, de stand van zaken

Wido van Heemstra. Adviseur Agentschap NL. Saldering, de stand van zaken Wido van Heemstra Adviseur Agentschap NL Saldering, de stand van zaken Saldering: de stand van zaken Wido van Heemstra Agentschap NL Nationaal Zonne-energiedebat Universiteit Utrecht 13 mei 2013 Overzicht

Nadere informatie

Samenwerken met agrariërs geeft kansen voor groene energie. Ton van Korven Projectleider Bio-economie Ton.van.Korven@zlto.nl

Samenwerken met agrariërs geeft kansen voor groene energie. Ton van Korven Projectleider Bio-economie Ton.van.Korven@zlto.nl Samenwerken met agrariërs geeft kansen voor groene energie Ton van Korven Projectleider Bio-economie Ton.van.Korven@zlto.nl LTO inzet duurzame energie 1. Verbetering inkomenspositie door (decentrale)energieproductie

Nadere informatie

Wat betekenen de SDE+, Salderen, en postcoderoos voor de netbeheerder?

Wat betekenen de SDE+, Salderen, en postcoderoos voor de netbeheerder? Wat betekenen de SDE+, Salderen, en postcoderoos voor de netbeheerder? Enexis: Wij brengen energie waar mensen licht en warmte nodig hebben. Enexis: Een rijke historie IJsselmij Frigem EGD Ruil verzorgingsgebied

Nadere informatie

De Lokale Duurzame Energie Coöperatie. EnergieCoöperatieBoxtel WWW.ECBOXTEL.NL. Betaalbaar, duurzaam, eigen en onafhankelijk

De Lokale Duurzame Energie Coöperatie. EnergieCoöperatieBoxtel WWW.ECBOXTEL.NL. Betaalbaar, duurzaam, eigen en onafhankelijk De Lokale Duurzame Energie Coöperatie EnergieCoöperatieBoxtel Betaalbaar, duurzaam, eigen en onafhankelijk WWW.ECBOXTEL.NL LDEC: Waarom en waartoe leidt het Samen met leden realiseren van betaalbare, duurzame,

Nadere informatie

De zon als energiebron!

De zon als energiebron! De zon als energiebron! Zelf elektriciteit opwekken met de zon? Door middel van (diverse) subsidie(s) is het zéér rendabel! Met zonnepanelen verlaagt u uw energiekosten. Deze besparing wordt alleen maar

Nadere informatie

Loyens en Loeff seminar

Loyens en Loeff seminar Loyens en Loeff seminar Stientje van Veldhoven D66 woordvoerder energie en klimaat De politiek van salderen Een sterk merk? Bekijk decentrale opwekking / salderen vanuit een politieke bril: Decentraal

Nadere informatie

Slim investeren in zonnepanelen met SDE+

Slim investeren in zonnepanelen met SDE+ Slim investeren in zonnepanelen met SDE+ Nederland staat een enorme toename van duurzame energie te wachten. Ook de grootzakelijke markt heeft de smaak te pakken. Duurzame energie is steeds gewilder. Er

Nadere informatie

PARKSTAD LIMBURG ENERGIE TRANSITIE

PARKSTAD LIMBURG ENERGIE TRANSITIE 1 PARKSTAD LIMBURG ENERGIE TRANSITIE BIJEENKOMST 3 DECEMBER 2015 Programma Duurzaam Landgraaf TON ANCION WETHOUDER GEMEENTE LANDGRAAF RONALD BOUWERS PROJECTLEIDER DUURZAAMHEID WIE ZIJN WIJ? PROJECTTEAM

Nadere informatie

Zonnestroomprojecten Gemeente Amsterdam. ProjectManagement Bureau Joost de Valk

Zonnestroomprojecten Gemeente Amsterdam. ProjectManagement Bureau Joost de Valk Zonnestroomprojecten Gemeente Amsterdam ProjectManagement Bureau Joost de Valk Noodzaak en ambitie Klimaatbeleid Amsterdam: forse CO 2 reductie 40% in 2025 en klimaatneutraal bouwen en gemeentegebouwen

Nadere informatie

Bijlage A. Contractvoorwaarden 1 of 3 jaar vast tarief Vandebron

Bijlage A. Contractvoorwaarden 1 of 3 jaar vast tarief Vandebron Bijlage A Contractvoorwaarden 1 of 3 jaar vast tarief Vandebron 1 januari 2015 Artikel 1 Energielevering 1.1 Definities Afgenomen Elektriciteit Het aantal eenheden elektriciteit in kwh dat van het netwerk

Nadere informatie

(Stoute) Saldering Zonnepanelen veroveren Nederland: BRAAFschiks en STOUTschiks! Rogier Coenraads en Anne Stijkel Evenement HIER Opgewekt

(Stoute) Saldering Zonnepanelen veroveren Nederland: BRAAFschiks en STOUTschiks! Rogier Coenraads en Anne Stijkel Evenement HIER Opgewekt (Stoute) Saldering Zonnepanelen veroveren Nederland: BRAAFschiks en STOUTschiks! Rogier Coenraads en Anne Stijkel Evenement HIER Opgewekt Amersfoort, 15 november 2012 BRAAF Direct verbruik De waarde van

Nadere informatie

Oosterhout Nieuwe Energie Voorbereiding oprichting coöperatie

Oosterhout Nieuwe Energie Voorbereiding oprichting coöperatie 1 Oosterhout Nieuwe Energie Voorbereiding oprichting coöperatie Wij willen Betaalbare, Duurzame, Eigen Energie in Oosterhout 3 Waarom ONE Betaalbaar Duurzaam Eigen Samen Goedkoper dan de markt Winsten

Nadere informatie

Bijlage A. Contractvoorwaarden 1 of 3 jaar vast tarief Vandebron

Bijlage A. Contractvoorwaarden 1 of 3 jaar vast tarief Vandebron Bijlage A Contractvoorwaarden 1 of 3 jaar vast tarief Vandebron 1 januari 2016 Artikel 1 Energielevering 1.1 Definities Afgenomen Elektriciteit Het aantal eenheden elektriciteit in kwh dat van het netwerk

Nadere informatie

Dan op een ander dak!

Dan op een ander dak! Geen zonnepanelen op eigen dak? Dan op een ander dak! Een initiatief van Zon op Nederland Wat is Zon op Nederland In het kort: Zon op is burgerinitiatief Buurtbewoners kopen gezamenlijk zonnepanelen Op

Nadere informatie

De zon als energiebron

De zon als energiebron De zon als energiebron Voor bedrijven nog aantrekkelijker! Panelen die elektra opwekken worden ook wel zonnepanelen of PV (in Engels photo voltaic) panelen genoemd. De panelen worden aangesloten op één

Nadere informatie

Salderen. Artikel 95c

Salderen. Artikel 95c Salderen Salderen is de regeling dat zonnestroom die aan het elektriciteitsnet wordt terugeleverd, mag worden verrekend met uit het net geïmporteerde stroom. Als U bijvoorbeeld 2400 kwh stroom afneemt

Nadere informatie

28 december 2011. Subsidieaanvraag Stadsinitiatief Rotterdam. Solar Green Point

28 december 2011. Subsidieaanvraag Stadsinitiatief Rotterdam. Solar Green Point 28december2011 SubsidieaanvraagStadsinitiatiefRotterdam SolarGreenPoint Inhoudsopgave Voorwoord...1 1. Introductie Solar Green Point.......2 2. Salderingsregeling Electriciteitswet..........2 3. Activiteiten....3

Nadere informatie

100% groene energie. uit eigen land

100% groene energie. uit eigen land 100% groene energie uit eigen land Sepa green wil Nederland op een verantwoorde en transparante wijze van energie voorzien. Dit doen wij door gebruik te maken van duurzame energieopwekking van Nederlandse

Nadere informatie

Ontwikkelingen Zonne-energie

Ontwikkelingen Zonne-energie Ontwikkelingen Zonne-energie : Energieke Samenleving onderweg naar morgen Bert Bakker NIEUW: Bezuidenhoutseweg 50 2594 AW Den Haag 070 3040114 De oorsprong van (duurzame) energie De zon als energieleverancier

Nadere informatie

Bijlage: Green Deal Sun Share Breda

Bijlage: Green Deal Sun Share Breda 1. Breda DuurSaam Breda DuurSaam is een onafhankelijke coöperatie die projecten opzet, begeleidt en uitvoert die bijdragen aan een volhoudbare, leefbare en gezonde Bredase samenleving. Deze projecten richten

Nadere informatie

VAN ONRENDABELE GROND NAAR DUURZAAM RENDEMENT

VAN ONRENDABELE GROND NAAR DUURZAAM RENDEMENT VAN ONRENDABELE GROND NAAR DUURZAAM RENDEMENT De overheid wil duurzame energie stimu leren en innovatie van duurzame energietechnieken bevor deren: meer duurzame energie in de toekomst. Doel is 16% duur

Nadere informatie

Antwoord van minister Kamp (Economische Zaken), mede namens de staatssecretaris van Financiën (ontvangen 7 mei 2014)

Antwoord van minister Kamp (Economische Zaken), mede namens de staatssecretaris van Financiën (ontvangen 7 mei 2014) AH 1874 2014Z04158 van minister Kamp (Economische Zaken), mede namens de staatssecretaris van Financiën (ontvangen 7 mei 2014) Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2013-2014, nr. 1621 1 Is er een

Nadere informatie

Saldering. Wido van Heemstra Agentschap NL

Saldering. Wido van Heemstra Agentschap NL Saldering Wido van Heemstra Agentschap NL De wetgeving nu 2 Wat verstaan we onder salderen? In de wet wordt dit woord nergens gebruikt, dus verschillende interpretaties en misverstanden mogelijk Belangrijkste

Nadere informatie

C2 Saldering en zelflevering van zonnestroom Sunday 2013, Wido van Heemstra Agentschap NL. 20 november 2013

C2 Saldering en zelflevering van zonnestroom Sunday 2013, Wido van Heemstra Agentschap NL. 20 november 2013 C2 Saldering en zelflevering van zonnestroom Sunday 2013, Wido van Heemstra Agentschap NL 20 november 2013 Overzicht 1.Saldering 2.Zelflevering 3.Verlaagd tarief bij collectieve opwek Nb. Disclaimer: hoe

Nadere informatie

B. Cornelis 06 134 699 37 Ben.Cornelis@valkenswaard.nl. 39431/39439 9 juni 2016

B. Cornelis 06 134 699 37 Ben.Cornelis@valkenswaard.nl. 39431/39439 9 juni 2016 Agendapunt commissie: 5.4 steller telefoonnummer email B. Cornelis 06 134 699 37 Ben.Cornelis@valkenswaard.nl agendapunt kenmerk datum raadsvergadering portefeuillehouder M. Bax onderwerp Toepassing zonnepanelen

Nadere informatie

certificeert duurzame energie

certificeert duurzame energie certificeert duurzame energie Met het certificeren van duurzame energie voorzien we deze energieproductie van een echtheidscertificaat. Dit draagt wezenlijk bij aan het goed functioneren van de groeneenergiemarkt.

Nadere informatie

Energiecafé BECO. 16 Oktober 2014

Energiecafé BECO. 16 Oktober 2014 Energiecafé BECO 16 Oktober 2014 Programma Welkom Introductie Presentatie Voorzitter BECO Peer Verkuijlen Waarom BECO? Gemeente Bernheze wethouder Wijdeven Energiemarkt in beweging DE Unie Rense van Dijk

Nadere informatie

Greenspread. realising sustainable connections

Greenspread. realising sustainable connections Greenspread realising sustainable connections Greenspread, het Energieakkoord en CoopDeZon Inleiding Inleiding Greenspread richt zich op het ontwikkelen van lokale duurzame-energieproductiemiddelen. Greenspread

Nadere informatie

Zonnepanelen. Riethoven 15/10/2012 G. Theuws en Jan Hoeks. Giuseppe.Theuws@theuws.biz gtheuws2@csc.com Weebosch 84 5571NH Bergeijk

Zonnepanelen. Riethoven 15/10/2012 G. Theuws en Jan Hoeks. Giuseppe.Theuws@theuws.biz gtheuws2@csc.com Weebosch 84 5571NH Bergeijk Zonnepanelen Riethoven 15/10/2012 G. Theuws en Jan Hoeks Giuseppe.Theuws@theuws.biz gtheuws2@csc.com Weebosch 84 5571NH Bergeijk Agenda Waarom? Werking Wat heb je nodig? Wat kost energie? Wat levert het

Nadere informatie

Bewonersavond Zonnecentrale NH Kerk

Bewonersavond Zonnecentrale NH Kerk Bewonersavond Zonnecentrale NH Kerk 20 Juni 2013 That's one small step for a man, one giant leap for mankind." Inhoud 1. Intro 2. Uw stroomprijs 3. Kabinetsbeleid & effect 4. Het project 5. De organisatie

Nadere informatie

Duurzame accommodaties. Jaap Veld

Duurzame accommodaties. Jaap Veld Duurzame accommodaties Jaap Veld Zelziuz Zelziuz Advies Zon Thuis Zon Bedrijf Zon Agri Zon Thuis voor huurders Zonnestroom van Wp naar kwh Vermogen zonnestroominstallatie gespecificeerd in Watt peak (Wp)

Nadere informatie

Samenwerking met Greenchoice

Samenwerking met Greenchoice Samenwerking met Greenchoice Dit document is onderdeel van de Buurten met Energie toolbox, een project van Nudge. Deze toolbox is samengesteld om initiatiefnemers te ondersteunen bij het starten van een

Nadere informatie

Energieakkoord, gevolgen voor lokale energie. Inspiratiebijeenkomst Netwerk Duurzame Dorpen

Energieakkoord, gevolgen voor lokale energie. Inspiratiebijeenkomst Netwerk Duurzame Dorpen Energieakkoord, gevolgen voor lokale energie Inspiratiebijeenkomst Netwerk Duurzame Dorpen Hoofdlijnen Besparing finale energieverbruik van 1,5% per jaar 100 Petajoule* aan energiebesparing in het finale

Nadere informatie

Tarieven Qurrent Energie - Groene Stroom

Tarieven Qurrent Energie - Groene Stroom Tarieven Qurrent Energie - Groene Stroom Vaste Stroomtarieven voor 3 jaar vanaf start van levering, voor klanten die zich in oktober, november, december 2014 en 1 tot en met 4 januari 2015 hebben aangemeld

Nadere informatie

Belangrijke vragen over zonnepanelen

Belangrijke vragen over zonnepanelen Persoonlijk advies? Bent u benieuwd naar de mogelijkheden voor uw situatie? Neem geheel vrijblijvend contact op via mail: info@sygosolar.nl, of bel 0183-565308. Belangrijke vragen over zonnepanelen Met

Nadere informatie

Veel gestelde vragen over zonnepanelen gaan over:

Veel gestelde vragen over zonnepanelen gaan over: Veel gestelde vragen over zonnepanelen gaan over: 1. Opbrengst zonnepanelen 2. Huurverhoging en energiekosten 3. Teruglevering 4. Techniek 5. Plaatsing 6. Gebruik 7. De slimme meter 1. Opbrengst zonnepanelen

Nadere informatie

Zonnepanelen, wat U moet weten

Zonnepanelen, wat U moet weten 8-3-2014 GPI Elektrotechniek Zonnepanelen, wat U moet weten Fiscale voordelen GPI Elektrotechniek Fresialaan 5 6851 TH Huissen 026-4423257 Voordelen Maatschappelijk verantwoord ondernemen wordt steeds

Nadere informatie

Zonnestroom in Enspijk

Zonnestroom in Enspijk Zonnestroom in Enspijk Waarom zonnestroom? Wat is zonnestroom? Wat levert zonnestroom op? Hoe begin ik er aan? De zon straalt in 1 uur evenveel energie op aarde als het jaarlijkse wereldwijde energieverbruik

Nadere informatie

Zonne-energie voor ondernemers. Een zonnige en zuinige toekomst?

Zonne-energie voor ondernemers. Een zonnige en zuinige toekomst? Zonne-energie voor ondernemers Een zonnige en zuinige toekomst? Sjoerd Bootsma LTO Noord Advies Zonne-energie Onderwerpen Energie en duurzaamheid Ontwikkeling elektriciteitsprijs Aandeel groene stroom

Nadere informatie

VAN HARTE WELKOM INFORMATIE AVOND PV- PROJECT NAMENS WETHOUDER TON ANCION OP DE. Duurzame Verlichting Landgraaf

VAN HARTE WELKOM INFORMATIE AVOND PV- PROJECT NAMENS WETHOUDER TON ANCION OP DE. Duurzame Verlichting Landgraaf 1 NAMENS WETHOUDER TON ANCION VAN HARTE WELKOM OP DE INFORMATIE AVOND PV- PROJECT Duurzame Verlichting Landgraaf PROJECTLEIDER GEMEENTE LANDGRAAF: RONALD BOUWERS ALGEMEEN Een van de milieu ambities van

Nadere informatie

Zonnecoöperatie West-Friesland Burgerinitiatief. 1 september 2014

Zonnecoöperatie West-Friesland Burgerinitiatief. 1 september 2014 Zonnecoöperatie West-Friesland Burgerinitiatief 1 september 2014 Programma: Welkom! Wethouders Wijnne en Nootebos aan het woord Werkgroepleden Presentatie plannen Vragen? Afsluiting: circa 21.30 uur Wethouder

Nadere informatie

Regels Collectieve Zonne-Energiecentrale

Regels Collectieve Zonne-Energiecentrale Regels Collectieve Zonne-Energiecentrale 10 mei 2014 Mogelijkheden zonnepanelen Zelfopwekking op eigen dak met eigen panelen => zelf investeren => salderen + btw teruggave Zelfopwekking op eigen dak met

Nadere informatie

WATER- SCHAPPEN & ENERGIE

WATER- SCHAPPEN & ENERGIE WATER- SCHAPPEN & ENERGIE Resultaten Klimaatmonitor Waterschappen 2014 Waterschappen willen een bijdrage leveren aan een duurzame economie en samenleving. Hiervoor hebben zij zichzelf hoge ambities gesteld

Nadere informatie

Onderw erp Beschikbaar stellen daken maatschappelijk vastgoed aan energiecoöperaties voor zonnepanelen

Onderw erp Beschikbaar stellen daken maatschappelijk vastgoed aan energiecoöperaties voor zonnepanelen Collegevoorstel Sector : SOB Opsteller : P.M. Sparenburg Telefoon : (033) 469 50 43 User-id : SPAP Onderw erp Beschikbaar stellen daken maatschappelijk vastgoed aan energiecoöperaties voor zonnepanelen

Nadere informatie

Concept Development Opdracht 1B Battle of Concepts Enexis. Niels Joormann - 0819811 - CMD2a

Concept Development Opdracht 1B Battle of Concepts Enexis. Niels Joormann - 0819811 - CMD2a Concept Development Opdracht 1B Battle of Concepts Enexis Niels Joormann - 0819811 - CMD2a Inhoudsopgave Debriefing 03 Onderzoek 03 Omgevingsanalyse 04 Concept: Opgewekt! 05 Business Model Canvas 11 Pitch-presentatie

Nadere informatie

Flexibele & Rendabele Zonne-energie

Flexibele & Rendabele Zonne-energie Flexibele & Rendabele Zonne-energie Voor Verenigingen van Eigenaren Herman is een product van LENS Inleiding Zonne-energie is duurzaam én winstgevend. Wij geloven in een wereld waar mensen hier samen de

Nadere informatie

Gezamenlijk aan de slag met Zonne-energie

Gezamenlijk aan de slag met Zonne-energie Gezamenlijk aan de slag met Zonne-energie Advies op Maat Johannes Zijlstra 09-12-2013 LTO Noord Advies Onderwerpen Rendement zonnepanelen Wat bepaalt de terugverdientijd Rendementsberekening Voor wie is

Nadere informatie

VERENIGING BEWONERS HANZELAND ZWOLLE

VERENIGING BEWONERS HANZELAND ZWOLLE Nieuwe samenstelling bestuur Nieuwsbrief juli 2012 Vanaf juni 2012 heeft het bestuur van de vereniging een andere samenstelling. Graag willen wij ons aan u voorstellen. Van links naar rechts: Albert Brouwer

Nadere informatie

slim investeren in zonnepanelen

slim investeren in zonnepanelen Duurzaam ondernemen met SDE+ slim investeren in zonnepanelen SDE+ Stimulering Duurzame Energieproductie pvsystems.nl Gebruikt uw bedrijf of organisatie veel energie? Wilt u duurzaam ondernemen met subsidie?

Nadere informatie

Informatieavond 25 januari

Informatieavond 25 januari Informatieavond 25 januari Waarom is BoeN opgericht? Doelstellingen: lokaal Duurzaam Bewustwording Betaalbaar Onafhankelijk Wat wil BoeN? Werkgroepen: 1. Marketing en communicatie 2. Zonne energieprojecten

Nadere informatie

LochemEnergie Lochemse Coöperatieve Energievereniging

LochemEnergie Lochemse Coöperatieve Energievereniging LochemEnergie Lochemse Coöperatieve Energievereniging Ja ik wil zonne-energie, maar... Wat moet ik doen? Is het financieel rendabel? Welke zonnecellen zijn het beste? Waar en door wie worden panelen geïnstalleerd?

Nadere informatie

Regeling verlaagd tarief bij collectieve opwekking

Regeling verlaagd tarief bij collectieve opwekking Regeling verlaagd tarief bij collectieve opwekking Energiecafé 12 december 2013 Johan de Kanter Salderen Het kunnen verrekenen van afname van en levering aan het net en de consequenties daarvan voor Energiebelasting

Nadere informatie

Zonnepanelen: vergeet CO 2, het gaat om koopkracht!

Zonnepanelen: vergeet CO 2, het gaat om koopkracht! Zonnepanelen: vergeet CO 2, het gaat om koopkracht! ir. drs. Mark Workum Presentatie VNO-NCW 28-8-2012 Deze presentatie bevat drie onderwerpen Zonnepanelen zijn een goede investering (zeker voor particulieren)

Nadere informatie

Dit zijn wij En dit is wat we beloven. Informatie over: - Energiedirect.nl - Energiemarkt - Producten

Dit zijn wij En dit is wat we beloven. Informatie over: - Energiedirect.nl - Energiemarkt - Producten Dit zijn wij En dit is wat we beloven Informatie over: - Energiedirect.nl - Energiemarkt - Producten Onze klanten Ruim 700.000 consumenten in heel Nederland Ons adres Willemsplein 4, 5211 AK Den Bosch

Nadere informatie

Onderwerp: Kaders voor windenergie

Onderwerp: Kaders voor windenergie Aan het Algemeen Bestuur Datum: 02-10-2013 Onderwerp: Kaders voor windenergie Voorstel 1. Vaststellen van beleidskaders voor windenergie-initiatieven; 2. Kennis te nemen van het initiatief voor een windmolenpark

Nadere informatie

GEEN EIGEN DAK, WEL EIGEN ZONNEPANELEN? KOOP NU PANELEN OP ZONSTATION 1. EEN COLLECTIEF ZONNEDAK OP METROSTATION REIGERSBOS

GEEN EIGEN DAK, WEL EIGEN ZONNEPANELEN? KOOP NU PANELEN OP ZONSTATION 1. EEN COLLECTIEF ZONNEDAK OP METROSTATION REIGERSBOS ZONSTATION GEEN EIGEN DAK, WEL EIGEN ZONNEPANELEN? KOOP NU PANELEN OP ZONSTATION 1. EEN COLLECTIEF ZONNEDAK OP METROSTATION REIGERSBOS Amsterdam staat aan de vooravond van een energietransitie. Van vieze

Nadere informatie

Veel gestelde vragen over zonnepanelen

Veel gestelde vragen over zonnepanelen Veel gestelde vragen over zonnepanelen Hieronder treft u de antwoorden aan op veel gestelde vragen over zonnepanelen 1. Opbrengsten zonnepanelen 2. Huurverhoging en energiekosten 3. Terug levering 4. Techniek

Nadere informatie

Veel gestelde vragen Over zonnepanelen

Veel gestelde vragen Over zonnepanelen A. Opbrengsten zonnepanelen Hoeveel brengen de zonnepanelen op en kunnen jullie dat garanderen? De te verwachten opbrengst van een installatie is een indicatie. De werkelijke opbrengst kan iets hoger of

Nadere informatie

Zonne-energie in Nederland. Presentatie Landbouwers Gemeente Zijpe 28-09-2011

Zonne-energie in Nederland. Presentatie Landbouwers Gemeente Zijpe 28-09-2011 Zonne-energie in Nederland Presentatie Landbouwers Gemeente Zijpe 28-09-2011 Informatie Horizon Opgericht 2009 Veel ervaring in (duurzame) energie ca. 60 jaar Grootaandeelhouder HVC Groep in Alkmaar In

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2013 2014 Aanhangsel van de Handelingen Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de regering gegeven antwoorden 1874 Vragen van het lid

Nadere informatie

Energiekosten van een huishouden in Nederland

Energiekosten van een huishouden in Nederland Energiekosten van een huishouden in Nederland Veel consumenten hebben problemen om te bepalen hoe hoog hun energiekosten werkelijk zijn en hoe deze te controleren. De nota van het energiebedrijf is niet

Nadere informatie

Steller : S. Wind Aan : P. Westenberg Telefoon : 0229-252200 Afdeling - Bureau : Middelen en Beheer - Vastgoed Status : Versie 4

Steller : S. Wind Aan : P. Westenberg Telefoon : 0229-252200 Afdeling - Bureau : Middelen en Beheer - Vastgoed Status : Versie 4 ** 1 van 6 Onderwerp: Onderzoek initiatiefvoorstel zonnepanelen gemeentelijke Zaaknummer : 1001958 Datum : 25 september 2013 Steller : S. Wind Aan : P. Westenberg Telefoon : 0229-252200 Afdeling - Bureau

Nadere informatie

Alles over salderen en subsidies

Alles over salderen en subsidies Alles over salderen en subsidies Wido van Heemstra Agentschap NL Congres Solar Solutions Expo Haarlemmermeer 17 april 2013 Overzicht te behandelen onderwerpen 1. Salderen: -wat houdt het in, welke tariefcomponenten

Nadere informatie

Zonne-energie voor ondernemers

Zonne-energie voor ondernemers Zonne-energie voor ondernemers Een zonnige en zuinige toekomst? Johannes Zijlstra 20-03-2013 LTO Noord Advies Zonne energie; drijvende kracht!? 1 Zonuren Onderwerpen Energie en duurzaamheid Ontwikkeling

Nadere informatie

FAQ over AGEM Wat is de aanleiding voor het oprichten van AGEM? Wat willen we met de AGEM bereiken? Waarom is de AGEM nodig? Wat gaat de AGEM doen?

FAQ over AGEM Wat is de aanleiding voor het oprichten van AGEM? Wat willen we met de AGEM bereiken? Waarom is de AGEM nodig? Wat gaat de AGEM doen? FAQ over AGEM Wat is de aanleiding voor het oprichten van AGEM? De opwekking van duurzame energie loopt nog niet zo n vaart, ook niet in de Achterhoek. En zeker de wat grotere initiatieven, ook van bestaande

Nadere informatie

1.1/2.1 De zonne-energieinstallaties dragen bij aan het halen van de doelstellingen uit de Klimaatvisie Kempengemeenten.

1.1/2.1 De zonne-energieinstallaties dragen bij aan het halen van de doelstellingen uit de Klimaatvisie Kempengemeenten. Raadsvoorstel Bevoegdheid Raad Vergadering Gemeenteraad Oirschot Vergaderdatum: 25 oktober 2011 Registratienummer: 2011/66 Agendapunt nummer: 7 Onderwerp Besparing met zonne-energie Inleiding/aanleiding

Nadere informatie

Geen zonnepanelen op je eigen dak? Dan op een ander dak! Het kan met Zon op Nederland

Geen zonnepanelen op je eigen dak? Dan op een ander dak! Het kan met Zon op Nederland Geen zonnepanelen op je eigen dak? Dan op een ander dak! Het kan met Zon op Nederland Wat is Zon op Nederland In het kort: Zon op is een burgerinitiatief gestart door Eric de Lange en Geert Jan Stolk uit

Nadere informatie

Zon op Heerjansdam daar krijgen we energie van! Samenwerkingsverband Wat/Wie Buurtbewoners is kopen van omwonende burgers/ondernemers Zon samen op in een Heerjansdam Op Dit is het het dak tweede van een

Nadere informatie

Informatiebijeenkomst: 7 Bildtse Zonnedaken

Informatiebijeenkomst: 7 Bildtse Zonnedaken Informatiebijeenkomst: 7 Bildtse Zonnedaken Woensdag 29 juni 2016 Wat gaan we bespreken? Waarom duurzame energie? Wat is Mienskips Energie? Zonnecollectief 7 Bildtse Zonnedaken Vragen? Waarom duurzame

Nadere informatie

Informatiebrochure. Besparen met zonnepanelen. Quality solar solutions

Informatiebrochure. Besparen met zonnepanelen. Quality solar solutions Informatiebrochure Besparen met zonnepanelen Quality solar solutions Er is steeds meer vraag naar zonnepanelen. Zonnepanelen hebben veel voordelen. Een zonnepanelen-installatie levert duurzame elektrische

Nadere informatie

Waarom zonnestroom? 21 maart 2013 1

Waarom zonnestroom? 21 maart 2013 1 Waarom zonnestroom? De zon is ruim voorradig. Je eigen stroom duurzaam zelf opwekken. Verwachte levensduur panelen ca. 30 jaar. Minder afhankelijk van de grote maatschappijen Minder invloed van wat ver

Nadere informatie

ECO Oostermoer in oprichting

ECO Oostermoer in oprichting Samen sterk voor een leefbaar en duurzaam platteland ECO Oostermoer in oprichting Nieuwsbrief 18 juni 2012 Voor u ligt de eerste nieuwsbrief van ECO Oostermoer, waarin wij u nader informeren over de stand

Nadere informatie

AGEM Holding B.V. Bestuur: Wethouders AGEM U.A. en Guus Ydema. AGEM Levering B.V. Directeur: Guus Ydema

AGEM Holding B.V. Bestuur: Wethouders AGEM U.A. en Guus Ydema. AGEM Levering B.V. Directeur: Guus Ydema Informatiebijeenkomst Leefbaar Buitengebied Oude IJsselstreek Jacquo Harbers 2 december 2015 Coöperatieve vereniging Achterhoekse Groene Energiemaatschappij U.A. Bestuur: wethouders gemeenten AGEM Holding

Nadere informatie

ZON PRIVE ZONNIG VOORDEEL. Informatiebrochure over de zonnepanelenactie exclusief voor medewerkers van gemeente Utrecht

ZON PRIVE ZONNIG VOORDEEL. Informatiebrochure over de zonnepanelenactie exclusief voor medewerkers van gemeente Utrecht ZONNIG VOORDEEL ZON PRIVE 2013 Informatiebrochure over de zonnepanelenactie exclusief voor medewerkers van gemeente Utrecht De actie loopt tot en met 30 september 2013 2 Zon-Privé Utrecht Schoon, Slim

Nadere informatie

Algemene informatie postcoderoosprojecten

Algemene informatie postcoderoosprojecten Zon op Nederland wil zoveel mogelijk huishoudens in Nederland in staat stellen zelf zonneenergie op te wekken, ook als ze zelf geen (geschikt) dak hebben. Dat doen we door samen met lokale initiatiefgroepen

Nadere informatie

Eerste Kamer der Staten-Generaal

Eerste Kamer der Staten-Generaal Eerste Kamer der Staten-Generaal 1 Vergaderjaar 2013 2014 33 493 Wijziging van de Elektriciteitswet 1998, de Gaswet en de Warmtewet (wijzigingen samenhangend met het energierapport 2011) E NOTA NAAR AANLEIDING

Nadere informatie

High Level Business Case Energiecoöperatie

High Level Business Case Energiecoöperatie High Level Business Case Energiecoöperatie DE Ramplaan (Haarlem) Het project: een haalbaarheidsstudie Energie- en klimaatneutraliteit in bestaande woonwijk is technisch haalbaar en financieel haalbaar

Nadere informatie