De ontwikkeling van een predictiemodel voor schouderdystocie

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "De ontwikkeling van een predictiemodel voor schouderdystocie"

Transcriptie

1 De ontwikkeling van een predictiemodel voor schouderdystocie M.B. van der Jagt, student*, C.M.J. Rusch-Groot, statisticus* en prof. dr. S.G. Oei, gynaecoloog Samenvatting Schouderdystocie is een serieuze obstetrische complicatie die kan leiden tot ernstige neonatale en maternale morbiditeit. Predictie van schouderdystocie kan enerzijds bijdragen aan een anticiperend beleid ten aanzien van de bevalling en anderzijds aan de ontwikkeling van een realistische bevallingssimulator voor schouderdystocie. De ontwikkeling van het predictiemodel voor schouderdystocie is gebaseerd op literatuurgegevens en draagt bij aan de identificatie van patiënten met een verhoogd risico voor schouderdystocie. Per risicofactor(-combinatie) zijn predictieve waardes bepaald op basis van statistische gegevens uit diverse onderzoeken. Er zijn 21 onderzoeken geïdentificeerd. Per patiënt kunnen 89 kansbepalingen voor schouderdystocie worden uitgevoerd, gebaseerd op 26 risicofactoren. Nauwkeurige predictie van schouderdystocie is vooralsnog niet haalbaar. Goed voorbereid zijn door middel van simulatietrainingen op onverwachte schouderdystocie blijft dus belangrijk. Het predictiemodel zal worden verfijnd, zodat met behulp van weegfactoren één kans op schouderdystocie per patiënt berekend kan worden. Inleiding Schouderdystocie het niet geboren worden van de schouder na de geboorte van het hoofd ondanks adequate obstetrische zorg heeft een incidentie van ongeveer 0,15 tot 1,35% 1. Schouderdystocie is met zowel tijdelijk als blijvend foetaal letsel geassocieerd. Onder tijdelijk foetaal trauma vallen de passagière parese van de plexus brachialis en de clavicula- of humerusfracturen, terwijl blijvend letsel kan bestaan uit Erbse paralyse, mentale retardatie, neuropsychiatrische disfuncties en perinatale sterfte als gevolg van asfyxie 2. Deze traumata zijn geassocieerd met fundusdruk en excessieve neerwaartse tractie van het foetale caput tijdens de geboorte. Een deel van de mechanische traumata is te voorkomen door correcte toepassing van de handgrepen om schouderdystocie op te lossen. In de ernstiger gevallen van schouderdystocie ontstaat de neurologische schade vaak door asfyxie als gevolg van het lange interval tussen de geboorte van het hoofd en de schouders 2. De maternale morbiditeit bestaat vooral uit vaginale, cervicale en/of rectale laceraties, atonie en hemorragie 3. * Faculteit Biomedische Technologie, Technische Universiteit Eindhoven Om de morbiditeit ten gevolge van schouderdystocie te voorkomen, is het enerzijds van belang van te voren een goede inschatting te maken van het optreden van schouderdystocie, zodat de beste methode van bevalling kan worden gekozen, en anderzijds als verlosteam goed voorbereid te zijn op het optreden van schouderdystocie door regelmatige oefening in een simulatiecentrum. De huidige literatuur wijst weliswaar diverse factoren aan die zijn geassocieerd met schouderdystocie, geen enkele factor is echter geschikt als afdoende predictor voor schouderdystocie. Voorspelling van schouderdystocie is vooralsnog onvoldoende mogelijk 4. In deze studie zijn alle significante factoren die zijn geassocieerd met schouderdystocie samengevoegd in één predictiemodel om na te gaan of de combinatie van een groot aantal literatuurgegevens een betere predictie geeft. Methode Om de risicofactoren die met schouderdystocie geassocieerd zijn in kaart te brengen, is een systematisch literatuuronderzoek in PubMed en ScienceDirect gedurende april tot juni 2006 uitgevoerd. Deze factoren konden ondergebracht worden in zes categorieën: factoren uit vorige zwangerschappen, foetale factoren, maternale factoren, factoren uit de huidige zwangerschap, intrapartale factoren en postpartale factoren. Aangezien postpartale factoren niet gebruikt kunnen worden voor de predictie van schouderdystocie zijn deze niet verder gebruikt in deze studie. Vervolgens zijn per risicofactor statistische data gezocht in de literatuur. In MS Excel is daarna per risicofactor en combinatie van risicofactoren per studie een kans bepaald voor het optreden van schouderdystocie. Elke risicofactor of combinatie resulteert in een persoonlijke kans. In het geval dat een betreffende risicofactor niet aanwezig is in een specifiek persoon wordt de incidentie van de totale populatie gegeven, tenzij de populatie uit de betreffende studie specifieke inclusiecriteria had, zoals diabetes mellitus. In deze gevallen is geen kans bepaald. Omdat de definitie van schouderdystocie per studie verschilt, moeten de berekende kansen vooralsnog worden geïnterpreteerd als de kans op schouderdystocie volgens de definitie uit de betreffende studie. Met het model zijn vervolgens twee fictieve patiënten geëvalueerd, om inzicht te geven in de mate van de verschillen tussen een hoogrisico en een laagrisico patiënt met een gelijkgeschat hoog geboortegewicht. Er wordt niet inhoudelijk vergeleken. De inputgegevens voor het model van beide patiënten zijn weergegeven in tabel

2 Resultaten Er zijn 26 significante risicofactoren gevonden die in 21 studies zodanig statistisch zijn beschreven dat hieruit predictieve waardes zijn te bepalen. In tabel 2 is een overzicht gegeven van de gebruikte literatuur. Het predictiemodel geeft de kans op schouderdystocie weer per studie per risicofactor of combinatie wat resulteert in een maximum van 89 kansen. Deze waardes zijn gebaseerd op literatuurgegevens. Per risicofactorcategorie is een staafdiagram gemaakt dat de kansen uitzet per risicofactor of combinatie per studie. Uit de grafieken (figuur 1-5) blijkt dat een eerder doorgemaakte schouderdystocie, al dan niet gecombineerd met een hoog verwacht geboortegewicht, de hoogste kansen geeft. De verschillen tussen de persoon met en zonder risicofactoren zijn echter op sommige plaatsen nauwelijks verschillend ondanks de aan- of afwezigheid van een bepaalde risicofactor, uitgezonderd het gelijke verwachte neonatale gewicht. Een overzicht van de gebruikte literatuur voor het predictiemodel is gegeven in tabel 2. Per studie zijn alleen die risicofactoren weergegeven die gebruikt konden worden in het model. Discussie Het predictiemodel is afgeleid uit 21 studies, met incidenties variërend van 0,11 tot 3,0% voor de gehele onderzochte populatie. In het geval een persoon geen risicofactoren heeft, zullen de voorspelde waardes uit de kolom met berekende kansen dus variëren tussen de 0,0011 en de 0,030. Hoewel dit een factor 20 verschilt, heeft dit geen klinische relevantie, aangezien een kans van 0,020 niet leidt tot een aanpassing van het bevallingsbeleid. Het model berekent vooralsnog 89 kansen op schouderdystocie, terwijl het gewenster is om per vrouw één kans te bepalen. Om dit te bereiken kan het model retrospectief gefit worden met behulp van een grote populatie. Dit resulteert in de bepaling van weegfactoren per berekende kans, zodat de som van deze gewogen kansen één kans voor schouderdystocie oplevert per vrouw. Wellicht leidt dit tot een gereduceerd model doordat bepaalde risicofactoren geen significante rol blijken te spelen. Hiermee is dan tevens het probleem van de verschillende schouderdystocie-definities opgelost, aangezien het fitten van het model gebeurt met één definitie voor schouderdystocie. De validatie van de modelfit kan dan prospectief plaatsvinden om de klinische bruikbaarheid en bevallingsuitkomst te evalueren. Uiteraard dient dit te gebeuren met de definitie van schouderdystocie zoals gebruikt tijdens het fitten van het model. Bij het gebruik van het model wordt aangenomen dat het schatten van het foetale gewicht ten tijde van de partus voldoende nauwkeurig kan worden gedaan. Uit onderzoek blijkt echter dat dit nog niet het geval is 5. De meeste studies zoals gebruikt in het model zijn retrospectief, waardoor het exacte geboortegewicht ten tijde van het onderzoek bekend was. Daarom kan het predictiemodel alleen gebruikt worden onder de aanname dat foetale gewichtsschatting nauwkeurig kan worden bepaald ten tijde van de partus. Tabel 1. Gegevens van risicofactoren voor twee fictieve patiënten, zoals gebruikt in het model Parameter Waarde Waarde dimensie (risico factor patiënt) (non-risico factor patiënt) of optie Eerdere SD J N J/N Gewicht van zwaarste vorige kind g Leeftijd van de moeder jaren Lengte van de moeder 1,66 1,66 m Gewicht vóór de zwangerschap 82,2 62 kg Gewicht tijdens de bevalling 97,8 75 kg DM J N J/N Chronische hypertentie J N J/N Pariteit 3 1 >=0 Verwacht foetaal gewicht (EW BW) g Schouderbreedte 128,3 110 mm AD-BPD 2,6 1,6 cm Fundushoogte cm Zwangerschapsduur 42 2/7 40 2/7 weken+dagen/7 Duur van 7-10 cm dilatatie min PROM J N J/N Epidurale anaesthesie J N J/N Inductie van de baring J N J/N Oxytocinegebruik JY N J/N Duur van passieve 2 e tijdperk 33 5 min Duur van actieve 2 e tijdperk min Totale duur van 2 e tijdperk min Forcipaal/Vacuüm VF - V/F/FV Hoog-/laag-pelvisch geassisteerde bevalling low - hoog/midden/laag/outlet SD = schouderdistocie; DM = diabetes millitus; EW = estimated fetal weight; BW = birth weight; AD - BPD = abdominal diameter - biparietal diameter; PROM = prelabour rupture of membranes 127

3 Tabel 2. Literatuuroverzicht van de in het model gebruikte literatuur Auteur Jaar N SD SD Significante risicofactoren SD definition Remarks (N) prevalentie die in het predictiemodel zijn gebruikt Levy ,20% DM, baringsinductie, additionele zelfde populatie chronische hypertensie, manoeuvers als Sheiner fundushoogte Mazouni ,40% EW, lengte van moeder, foetale manipulatie case control pariteit, BMI, DM, baringsinductie, F/V Sheiner ,20% EW, DM, baringsinductie, additionele zelfde populatie F/V manoeuvers als Levy Ouzounian ,60% EW, DM, multipariteit, - oxytocinegebruik, baringsinductie, F/V Demissie ,45% F/V - V/F research Mehta ,80% EW, 2e tijdperk, F/V schouders worden nullipariteit, case niet spontaan geboren control Christofferson ,11% baringsinductie, epidurale - case control anaesthesie, F/V Al Hadi ,57% EW, duur van 7-10 cm moeilijkheden met de case control dilatatie, actief & passief schouders 2e tijdperk Ginsberg ,50% previous SD SD definitie volgens eerdere SD de accoucheur populatie Neumann ,28% oxytocin, F/V onmogelijkheid om n-dm populatie, schouders te verlossen case control met standaardprocedure Verspyck ,16% verwachte schouderbreedte - neonatale schouderbreedte studie Nesbitt % DM, EW, F/V - > 3500 g Bahar ,16% eerdere SD, EW, DM, additionele manoeuvers case control augmentatie met oxytocine, vacuum Cohen AD-BPD Woods en/of posterior g, DM arm manoever noodzakelijk Geary ,60% gewicht vorige kind, EW, moeilijkheden met de case control pariteit, gewichtstoename schouders moeder, vacuum Lewis % eerdere SD, gewicht voor impactie van de eerdere SD de zwangerschap, gewicht foetale schouder op populatie bij de bevalling, 2e tijdperk, het perineum EW McFarland ,60% EW, leeftijd moeder, pariteit, moeilijkheden met de case control gewicht bij de bevalling, schouders DM, zwangerschapsduur, F/V Yeo ,63% EW, pariteit, gewicht voor additionele de zwangerschap, DM, manoeuvers augmentatie met oxytocine Nocon ,40% EW SD definitie volgens case control de accoucheur Sandmire ,49% DM, fundushoogte onmogelijkheid om case control schouders te verlossen met standaardprocedure Gross ,63% EW, 2e tijdperk - > 4000 g Total: ,03% F = forcipale extractie, V= vacuum extractie, SD = schouderdistocie, DM = diabetes millitus, EW = estimated fetal weight, BMI = body mass index, AD - BPD = abdominal diameter - biparietal diameter 128

4 Figuur 1. Risicofactoren uit eerdere zwangerschappen. SD = schouderdistocie; EW = estimated fetal weight. Figuur 2. Foetale risicofactoren. DM = diabetes mellitus. Figuur 3. Maternale risicofactoren. PPROM = preterm prelabour rupture of membrance; AD - BPD = abdominal diameter - biparietal diameter; BMI = body mass index. 129

5 Het predictiemodel pretendeert niet compleet te zijn. Vele onderzoeksgroepen hebben zich beziggehouden met het in kaart brengen van predictiefactoren voor schouderdystocie. Helaas waren niet in elk hierover gepubliceerd onderzoek de juiste statistische data voorhanden om een predictieve waarde te bepalen en de kans bestaat dat onderzoeken met wel voldoende gegevens gemist zijn bij het doorzoeken van de literatuur. Het model kan blijvend aangevuld worden met predictieve waardes gebaseerd op studies naar schouderdystocie, mits hiervoor juiste weegfactoren bepaald worden. De toevoeging van nieuwe gegevens zal de nauwkeurigheid van het model vergroten. Conclusie Met behulp van het predictiemodel is het mogelijk om op maximaal 89 verschillende manieren een kans op schouderdystocie te bepalen, gebaseerd op 26 relevante risicofactoren uit 21 studies. Uit de vergelijking van twee patiënten met hetzelfde geschatte geboortegewicht, waarvan één met en één zonder risicofactoren, blijkt reeds dat bepaalde factoren geen grote voorspellende waarde hebben. Een verdere verfijning van het model kan plaatsvinden door het model te fitten op een grote populatie met een eenduidige definitie voor schouderdystocie, wat zal resulteren in één kans voor schouderdystocie op basis van de som van de gewogen kansen. Modelvalidatie kan plaatsvinden door prospectief gebruik van het model, waarbij de predictie vergeleken wordt met de klinische uitkomst per patiënt. Een verhoogde voorspelde kans kan leiden tot aanpassing van het bevallingsbeleid. De klinische bruikbaarheid Figuur 4. Risicofactoren uit de zwangerschap. EW = estimated Petal weight van het model kan in de toekomst blijken uit een mogelijke daling van de foetale en maternale morbiditeit ten gevolge van schouderdystocie. Literatuur zie pagina 138 Figuur 5. Intrapartum risicofactoren. augum = augmentatie. 130

Protocol Schouderdystocie / Schouderdystocie in anamnese

Protocol Schouderdystocie / Schouderdystocie in anamnese Protocol Schouderdystocie / Schouderdystocie in anamnese gebaseerd op de Richtlijn Schouderdystocie van de NVOG, 17-09-2008 Afspraken tussen verloskundigen welke lid zijn van het en de gynaecologen maatschap

Nadere informatie

Vrouwen die zwanger zijn van een meerling hebben een verhoogde kans op vroeggeboorte

Vrouwen die zwanger zijn van een meerling hebben een verhoogde kans op vroeggeboorte Samenvatting Vrouwen die zwanger zijn van een meerling hebben een verhoogde kans op vroeggeboorte in vergelijking met vrouwen die zwanger zijn van een eenling. Ongeveer 5-9% van de eenlingen wordt te vroeg

Nadere informatie

Kennispoort conferentie 2016

Kennispoort conferentie 2016 Kennispoort conferentie 206 Het effect van de geplande plaats van bevalling op obstetrische interventies en maternale uitkomsten bij laagrisico vrouwen Belangen spreker (potentiële) belangenverstrengeling

Nadere informatie

Protocol Schouderdystocie / Schouderdystocie in anamnese gebaseerd op de Richtlijn Schouderdystocie van de NVOG, 17-09-2008

Protocol Schouderdystocie / Schouderdystocie in anamnese gebaseerd op de Richtlijn Schouderdystocie van de NVOG, 17-09-2008 Protocol Schouderdystocie / Schouderdystocie in anamnese gebaseerd op de Richtlijn Schouderdystocie van de NVOG, 17-09-2008 Afspraken tussen verloskundigen welke lid zijn van het en de gynaecologen maatschap

Nadere informatie

Duwen en trekken Plexus brachialisletsel uit obstetrisch oogpunt

Duwen en trekken Plexus brachialisletsel uit obstetrisch oogpunt Duwen en trekken Plexus brachialisletsel uit obstetrisch oogpunt NVKVV congres Oostende Ellen Roets Vrouwenkliniek 9 maart 2014 1 Plexus brachialisletsel met obstetrisch oog Enkele algemene overwegingen

Nadere informatie

24 weken zwanger en dan? Kansen, onmogelijkheden, resultaten en toekomst

24 weken zwanger en dan? Kansen, onmogelijkheden, resultaten en toekomst 24 weken zwanger en dan? Kansen, onmogelijkheden, resultaten en toekomst Dr. J.J. Duvekot, gynaecoloog/perinatoloog Moeder en Kind Centrum subafdeling verloskunde en prenatale geneeskunde Erasmus MC, Rotterdam

Nadere informatie

Samenvatting en Discussie

Samenvatting en Discussie 101 102 Pregnancy-related thrombosis and fetal loss in women with thrombophilia Samenvatting Zwangerschap en puerperium zijn onafhankelijke risicofactoren voor veneuze trombose. Veneuze trombose is een

Nadere informatie

Plasma volume expansie in ernstige hypertensieve aandoeningen van de zwangerschap

Plasma volume expansie in ernstige hypertensieve aandoeningen van de zwangerschap Samenvatting Plasma volume expansie in ernstige hypertensieve aandoeningen van de zwangerschap Samenvatting Dit proefschrift beschrijft het effect van plasma volume expansie in de behandeling van ernstige

Nadere informatie

Perinatale sterfte verschillen naar zorgregio s in Nederland

Perinatale sterfte verschillen naar zorgregio s in Nederland Perinatale sterfte verschillen naar zorgregio s in Nederland Anita CJ Ravelli, AMC afdeling Klinische Informatiekunde Mede namens: Martine Eskes, Jan Jaap HM Erwich, Hens AA Brouwers, Erna Kerkhof, Joris

Nadere informatie

CHAPTER 12. Samenvatting

CHAPTER 12. Samenvatting CHAPTER 12 Samenvatting Samenvatting 177 In hoofdstuk 1 wordt een toegenomen overleving gerapporteerd van zeer vroeggeboren kinderen, gerelateerd aan enkele nieuwe interventies in de perinatologie. Uitkomsten

Nadere informatie

mw.dr. J. Dijs-Elsinga (PRN), mw. C. de Vries (PRN) mw.dr. E. de Miranda (KNOV), mw.dr. A.C.J. Ravelli (AMC), dhr. P.

mw.dr. J. Dijs-Elsinga (PRN), mw. C. de Vries (PRN) mw.dr. E. de Miranda (KNOV), mw.dr. A.C.J. Ravelli (AMC), dhr. P. Betreft: Perinatale Zorg in Nederland Auteur Redactie Tabellen, figuren en bijlagen Stichting Perinatale Registratie Nederland dhr.dr. H.A.A. Brouwers (NVK), dhr.prof.dr. H.W. Bruinse (NVOG), mw.dr. J.

Nadere informatie

Nederlandstalige samenvatting

Nederlandstalige samenvatting Nederlandstalige samenvatting 147 Samenvatting 148 Nederlandstalige samenvatting Nederlandstalige samenvatting Achtergrond en doel van het onderzoek De keizersnede was oorspronkelijk bedoeld als noodprocedure

Nadere informatie

IN ZWANG PROTOCOL: Preventie recidief spontane vroeggeboorte

IN ZWANG PROTOCOL: Preventie recidief spontane vroeggeboorte IN ZWANG PROTOCOL: Preventie recidief spontane vroeggeboorte DEFINITIE: Vroeggeboorte: bevalling bij amenorroeduur < 37 weken Bij een zwangerschapsduur van meer dan 35 weken wordt het risico van belangrijke

Nadere informatie

Samenvatting. Hoofdstuk 1. Hoofdstuk 2

Samenvatting. Hoofdstuk 1. Hoofdstuk 2 Samenvatting 125 Samenvatting Hoofdstuk 1 Gedurende de laatste 20 jaar is binnen de IVF de aandacht voornamelijk uitgegaan naar de verbetering van zwangerschapsresultaten. Hierdoor is er te weinig aandacht

Nadere informatie

Voorwoord 13. Hoofdstuk 1 Fysiologisch en anatomisch rappel 15

Voorwoord 13. Hoofdstuk 1 Fysiologisch en anatomisch rappel 15 Inhoudstafel Voorwoord 13 Hoofdstuk 1 Fysiologisch en anatomisch rappel 15 1.1 Menstruele cyclus 15 1.1.1 Ovulatie 15 1.1.2 Menstruele cyclus ter hoogte van het endometrium 17 1.2 Gametogenese 18 1.3 De

Nadere informatie

Betreft: Perinatale Zorg in Nederland 2013

Betreft: Perinatale Zorg in Nederland 2013 Betreft: Perinatale Zorg in Nederland Auteur Redactie Tabellen, figuren en bijlagen Stichting Perinatale Registratie Nederland dhr.dr. H.A.A. Brouwers (NVK), dhr.prof.dr. H.W. Bruinse (NVOG), mw.dr. J.

Nadere informatie

VSV: Verloskundige kringen van: de Kempen-Eindhoven-

VSV: Verloskundige kringen van: de Kempen-Eindhoven- VSV: Verloskundige kringen van: de Kempen-Eindhoven- Strabrecht en Máxima Medisch Centrum, Transmurale richtlijn : 14 Datum invoering: september 2008 Datum revisie: Schouderdystocie In deze richtlijn worden

Nadere informatie

Model I GEBOORTE VAN EEN LEVEND KIND STROOK C. (Strook in te vullen en onder gesloten omslag te plaatsen door de geneesheer of de vroedvrouw)

Model I GEBOORTE VAN EEN LEVEND KIND STROOK C. (Strook in te vullen en onder gesloten omslag te plaatsen door de geneesheer of de vroedvrouw) STROOK C GEBOORTE VAN EEN LEVEND KIND (Strook in te vullen en onder gesloten omslag te plaatsen door de geneesheer of de vroedvrouw) 1. Vorige geboorten 6.4 Maternale indicaties die het type van bevalling

Nadere informatie

Opzet. Methode. Inleiding. Resultaten. Conclusie. Martine Eskes, Adja Waelput, Sicco Scherjon, Klasien Bergman en Anita Ravelli

Opzet. Methode. Inleiding. Resultaten. Conclusie. Martine Eskes, Adja Waelput, Sicco Scherjon, Klasien Bergman en Anita Ravelli Martine Eskes, Adja Waelput, Sicco Scherjon, Klasien Bergman en Anita Ravelli Een kwart van de aterme perinatale sterfte betreft SGA (

Nadere informatie

Registratieformulier voor de gegevens rondom de zwangerschap en bevalling

Registratieformulier voor de gegevens rondom de zwangerschap en bevalling Registratieformulier voor de gegevens rondom de zwangerschap en bevalling Beste collega, Hierbij treft u het registratieformulier aan voor de gegevens rondom de zwangerschap en bevalling van uw patiënte.

Nadere informatie

Addendum. Nederlandse Samenvatting

Addendum. Nederlandse Samenvatting Addendum A Nederlandse Samenvatting 164 Addendum Cardiovasculaire ziekten na hypertensieve aandoeningen in de zwangerschap Hypertensieve aandoeningen zijn een veelvoorkomende complicatie tijdens de zwangerschap.

Nadere informatie

Samenvatting. Het Terneuzen Geboortecohort. Detectie en Preventie van Overgewicht en Cardiometabool Risico vanaf de Geboorte

Samenvatting. Het Terneuzen Geboortecohort. Detectie en Preventie van Overgewicht en Cardiometabool Risico vanaf de Geboorte Het Terneuzen Geboortecohort Detectie en Preventie van Overgewicht en Cardiometabool Risico vanaf de Geboorte In Hoofdstuk 1 worden de achtergrond, relevantie, gebruikte definities en concepten, en de

Nadere informatie

Dutch summary. Nederlandse samenvatting

Dutch summary. Nederlandse samenvatting Dutch summary Nederlandse samenvatting 127 Kinderen die te vroeg geboren worden, dat wil zeggen bij een zwangerschapsduur korter dan 37 weken, worden prematuren genoemd. Na de bevalling worden ernstig

Nadere informatie

Protocol Obesitas. 1.0 Definitie obesitas

Protocol Obesitas. 1.0 Definitie obesitas Protocol Obesitas 1.0 Definitie obesitas Obesitas is een abnormale gezondheidstoestand waarbij er een overschot aan vetweefsel is. De meest gebruikte definitie is gebaseerd op de Quetelet-index of Body

Nadere informatie

Betreft: Perinatale Zorg in Nederland 2010

Betreft: Perinatale Zorg in Nederland 2010 Betreft: Perinatale Zorg in Nederland Auteur Redactie Tabellen, figuren en bijlagen Stichting Perinatale Registratie Nederland dhr.dr. H.A.A. Brouwers (NVK), dhr.prof.dr. H.W. Bruinse (NVOG), mw.dr. J.

Nadere informatie

Betreft: Perinatale Zorg in Nederland 2009

Betreft: Perinatale Zorg in Nederland 2009 Betreft: Perinatale Zorg in Nederland Auteur Stichting Perinatale Registratie Nederland Redactie dhr.dr. H.A.A. Brouwers (NVK), dhr.prof.dr. H.W. Bruinse (NVOG), mw.dr. J. Dijs-Elsinga (PRN), mw. A.M.

Nadere informatie

Obesitas en zwangerschap, bevalling en kraambed

Obesitas en zwangerschap, bevalling en kraambed Obesitas en zwangerschap, bevalling en kraambed Algemene informatie Obesitas is een van de snelst groeiende gezondheidsproblemen in de Westerse wereld. Naarmate de mate van obesitas onder vrouwen toeneemt,

Nadere informatie

Schouderdystocie. Devlieger R Jacquemyn Y. Cursus Praktische Vaardigheden

Schouderdystocie. Devlieger R Jacquemyn Y. Cursus Praktische Vaardigheden Schouderdystocie Devlieger R Jacquemyn Y Disaster stares the accoucheur in the face (Calder 2003) The ultimate obstetric nightmare schouderdystocie Definitie Gevolgen Foetaal-neonataal Materneel Obstetricus

Nadere informatie

Het effect van obesitas tijdens de zwangerschap op de antropometrie van het kind drie tot zes jaar later

Het effect van obesitas tijdens de zwangerschap op de antropometrie van het kind drie tot zes jaar later Het effect van obesitas tijdens de zwangerschap op de antropometrie van het kind drie tot zes jaar later Karolien Lagrin Master in de Verpleeg- en Vroedkunde Overgewicht en obesitas Wereldwijd gezondheidsprobleem

Nadere informatie

EPIDEMIOLOGIE VAN URINAIRE INCONTINENTIE TIJDENS DE ZWANGERSCHAP EN HET POSTPARTUM

EPIDEMIOLOGIE VAN URINAIRE INCONTINENTIE TIJDENS DE ZWANGERSCHAP EN HET POSTPARTUM Prevalence (%) 3/29/2012 EPIDEMIOLOGIE VAN URINAIRE INCONTINENTIE TIJDENS DE ZWANGERSCHAP EN HET POSTPARTUM Masterproef voorgelegd tot het behalen van de graad van Master in de Verpleegkunde en Vroedkunde

Nadere informatie

Inleiden bij 41 of 42 weken?

Inleiden bij 41 of 42 weken? INDuction versus EXpectant management INDEX Inleiden bij 41 of 42 weken? Een overzicht van de evidence Judit Keulen MSc Esteriek de Miranda PhD Doel & vraagstelling INDEX Heranalyse van perinatale en maternale

Nadere informatie

ENQUÊTE COLLEGE MOEDER/PASGEBORENE Materniteit & neonatologie Deel voor gynaecologen

ENQUÊTE COLLEGE MOEDER/PASGEBORENE Materniteit & neonatologie Deel voor gynaecologen ENQUÊTE COLLEGE MOEDER/PASGEBORENE Materniteit & neonatologie Deel voor gynaecologen LUIK 1. Algemene vragen (kwantitatief luik) Hoeveel bevallingen hadden plaats in uw dienst in de loop van 2004? Aantal

Nadere informatie

Nederlandstalige samenvatting

Nederlandstalige samenvatting Nederlandstalige samenvatting 121 122 In hoofdstuk 1 van dit proefschrift worden de zwangerschapsaandoeningen preeclampsie en het HELLP syndroom, het vóórkomen, het herhalingsrisico in een volgende zwangerschap

Nadere informatie

Betreft: Perinatale Zorg in Nederland 2015

Betreft: Perinatale Zorg in Nederland 2015 Betreft: Perinatale Zorg in Nederland Auteur Perined Tabellen, figuren en bijlagen mw.dr. A.E. van Dijk, mw.dr. J. Dijs-Elsinga, mevr.dr. E. de Miranda, Bestuur Perined: dhr. drs. J.H. Blaauw, dhr. dr.

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting

Nederlandse samenvatting Nederlandse samenvatting Bij foetale en neonatale long hypoplasia is het aantal long cellen, luchtwegen en alveoli verminderd hetgeen resulteert in een verminderd long volume en gewicht. Long hypoplasie

Nadere informatie

Fetal Origins of Socioeconomic Inequalities. in Early Childhood Health. The Generation R Study. Lindsay Marisia Silva SAMENVATTING

Fetal Origins of Socioeconomic Inequalities. in Early Childhood Health. The Generation R Study. Lindsay Marisia Silva SAMENVATTING Fetal Origins of Socioeconomic Inequalities in Early Childhood Health The Generation R Study Lindsay Marisia Silva SAMENVATTING Sociaal-economische gezondheidsverschillen vormen een groot maatschappelijk

Nadere informatie

Samenvatting R1 R2 R3 R4 R5 R6 R7 R8 R9

Samenvatting R1 R2 R3 R4 R5 R6 R7 R8 R9 SAMENVATTING 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 134 Type 2 diabetes is een veel voorkomende ziekte die een grote impact heeft op zowel degene waarbij

Nadere informatie

Obesitas. Oktober. Zorgpad Low risk B en High risk A

Obesitas. Oktober. Zorgpad Low risk B en High risk A Obesitas Zorgpad Low risk B en High risk A Oktober Dit document bevat mogelijk vertrouwelijke informatie van JIJWIJ. Het kopiëren en/of verspreiden van dit document zonder voorafgaande schriftelijke toestemming

Nadere informatie

Betreft: Perinatale Zorg in Nederland 2014

Betreft: Perinatale Zorg in Nederland 2014 Betreft: Perinatale Zorg in Nederland Auteur Redactie Tabellen, figuren en bijlagen Perined mw.dr. J. Dijs-Elsinga (Perined), dhr.dr. F. Groenendaal (NVK), mw. A.M. van Huis (KNOV), mw.dr. E. de Miranda

Nadere informatie

Zwangerschap en overgewicht

Zwangerschap en overgewicht Zwangerschap en overgewicht Inleiding In deze folder leest u meer over de mogelijke gevolgen van overgewicht tijdens de zwangerschap en bevalling. Tijdens de zwangerschap vormt overgewicht voor u en uw

Nadere informatie

Algemene uitleg van het CEpiP-luik02 Brussel

Algemene uitleg van het CEpiP-luik02 Brussel Algemene uitleg van het CEpiP-luik02 Brussel Algemene uitleg CEpiPluik02 _ www.cepip.be _ info@cepip.be 1 Het CEpiP-luik moet ingevuld worden in geval van: Levendgeborene: De C-strook niet meer invullen

Nadere informatie

Samenvatting (Summary in Dutch)

Samenvatting (Summary in Dutch) Samenvatting (Summary in Dutch) * 132 Baby s die te vroeg geboren worden (bij een zwangerschapsduur korter dan 37 weken) hebben een verhoogd risico op zowel ernstige ontwikkelingproblemen (zoals mentale

Nadere informatie

Dr. Marijke C.Ph. Slieker-ten Hove. Bekkenfysiotherapeut

Dr. Marijke C.Ph. Slieker-ten Hove. Bekkenfysiotherapeut Naam Bekkenfysiotherapeut Titel proefschrift/thesis Samenvatting Dr. Marijke C.Ph. Slieker-ten Hove Ja Pelvic Floor Function and Disfunction in a general female population Algemeen Het hoofdonderwerp van

Nadere informatie

Diabetes en zwangerschap.

Diabetes en zwangerschap. Diabetes en zwangerschap. Samenvatting van de lezing door dr. B.W. Mol, als gynaecoloog verbonden aan het Máxima Medisch Centrum te Eindhoven en Veldhoven, op dinsdag 24 oktober 2006 voor de DVN afd. Eindhoven.

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting Over moedersterfte en de rol van vertraging

Nederlandse samenvatting Over moedersterfte en de rol van vertraging Nederlandse samenvatting Over moedersterfte en de rol van vertraging 125 Vertraging Ieder jaar worden er miljoenen vrouwen zwanger over de hele wereld. Vaak eindigt dit in de geboorte van een gezond kind

Nadere informatie

Regionaal Protocol Obesitas

Regionaal Protocol Obesitas Regionaal Protocol Obesitas Inleiding Obesitas is een snelgroeiend gezondheidsprobleem in de Westerse wereld. Momenteel varieert in Nederland de prevalentie obesitas tussen de 6.5% en 15.5%, afhankelijk

Nadere informatie

Obesitas en zwangerschap

Obesitas en zwangerschap Obesitas en zwangerschap Risico s en beleid Maaike Kloosterman-de Groot, verloskundige UMCG Casus G2P1 Algemene anamnese: BMI 42 (lengte 1.56 m en gewicht 102 kg) Reuma, zonder medicatie Primaire subfertiliteit

Nadere informatie

Het Erasmus MC hartteam, vruchtbare samenwerking voor moeder en kind.

Het Erasmus MC hartteam, vruchtbare samenwerking voor moeder en kind. Het Erasmus MC hartteam, vruchtbare samenwerking voor moeder en kind. Dr. J.J. Duvekot, gynaecoloog/perinatoloog Moeder en Kind Centrum subafdeling verloskunde en prenatale geneeskunde Erasmus MC, Rotterdam

Nadere informatie

Induction of Labor versus Expectant management in women with Preterm Prelabor Rupture of Membranes between 34 and 37 weeks

Induction of Labor versus Expectant management in women with Preterm Prelabor Rupture of Membranes between 34 and 37 weeks Induction of Labor versus Expectant management in women with Preterm Prelabor Rupture of Membranes between 34 and 37 weeks David van der Ham namens de PPROMEXIL projectgroep ISRCTN 29313500 ZonMW projectnummer:

Nadere informatie

Model III D OVERLIJDEN VAN EEN KIND JONGER DAN EEN JAAR OF VAN EEN DOODGEBOORTE STROOK C. A. Inlichtingen met betrekking tot de geboorte

Model III D OVERLIJDEN VAN EEN KIND JONGER DAN EEN JAAR OF VAN EEN DOODGEBOORTE STROOK C. A. Inlichtingen met betrekking tot de geboorte STROOK C 1. Vorige geboorten aantal levendgeboren kinderen OVERLIJDEN VAN EEN KIND JONGER DAN EEN JAAR OF VAN EEN DOODGEBOORTE (Strook in te vullen en onder gesloten omslag te plaatsen door de geneesheer)

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting

Nederlandse samenvatting Nicotine en alcohol kunnen de placenta passeren en zo het risico op nadelige uitkomsten voor het ongeboren kind verhogen. Stoppen met roken en alcoholgebruik tijdens de zwangerschap lijkt vanzelfsprekend,

Nadere informatie

Nederlandse Samenvatting

Nederlandse Samenvatting Nederlandse Samenvatting 99 Nederlandse Samenvatting Depressie is een veel voorkomend en ernstige psychiatrisch ziektebeeld. Depressie komt zowel bij ouderen als bij jong volwassenen voor. Ouderen en jongere

Nadere informatie

Cover Page. The handle holds various files of this Leiden University dissertation.

Cover Page. The handle  holds various files of this Leiden University dissertation. Cover Page The handle http://hdl.handle.net/1887/33299 holds various files of this Leiden University dissertation. Author: Stralen, Giel van Title: The aberrant third stage of labour Issue Date: 2015-06-16

Nadere informatie

Tweede screening bij Rhc-negatieve vrouwen: Wat levert het op?

Tweede screening bij Rhc-negatieve vrouwen: Wat levert het op? Tweede screening bij Rhc-negatieve vrouwen: Wat levert het op? 1 INHOUD PSIE programma Antistoffen Ontstaan en Risico Achtergrond Rhc-screening Doel Rhc-screening Evaluatiestudie Rhc-screening Opzet Inclusies

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting

Nederlandse samenvatting Nederlandse samenvatting Cardiovasculaire Beoordeling na Hypertensieve Afwijkingen van de Zwangerschap Hypertensieve zwangerschapscomplicaties rondom de uitgerekende datum zijn veelvoorkomende complicaties.

Nadere informatie

Verburg Curven. Rosalinde Snijders

Verburg Curven. Rosalinde Snijders Verburg Curven Rosalinde Snijders Inhoud! Metingen tijdens de zwangerschap! Over percentielen! Factoren die van belang zijn! Vervolgonderzoek www.shakespeak.com We gaan stemmen Internet 1 2 1 Deze presentatie

Nadere informatie

Growing into a different brain

Growing into a different brain 221 Nederlandse samenvatting 221 Nederlandse samenvatting Groeiend in een ander brein: de uitkomsten van vroeggeboorte op schoolleeftijd De doelen van dit proefschrift waren om 1) het inzicht te vergroten

Nadere informatie

Samenvatting en conclusies

Samenvatting en conclusies Samenvatting en conclusies 8 Chapter 8 74 Samenvatting Hoofdstuk 1 geeft een algemene inleiding op dit proefschrift. De belangrijkste doelen van dit proefschrift waren achtereenvolgens: het beschrijven

Nadere informatie

Ketenprotocol. Minder leven. Auteurs: E. Davelaar & S. van der Lugt

Ketenprotocol. Minder leven. Auteurs: E. Davelaar & S. van der Lugt Ketenprotocol Auteurs: E. Davelaar & S. van der Lugt Datum: September 2015 Algemeen Het Verloskundig Samenwerkings Verband Zoetermeer (VSV Zoetermeer ) is in 2012 formeel opgericht ter verbetering van

Nadere informatie

Disclosure belangen. (potentiële) belangenverstrengeling. Geen. Voor bijeenkomst mogelijk relevante relaties met bedrijven.

Disclosure belangen. (potentiële) belangenverstrengeling. Geen. Voor bijeenkomst mogelijk relevante relaties met bedrijven. Disclosure belangen (potentiële) belangenverstrengeling Geen Voor bijeenkomst mogelijk relevante relaties met bedrijven Bedrijfsnamen Sponsoring of onderzoeksgeld Honorarium of andere (financiële) vergoeding

Nadere informatie

Inhoud. De gezonde vrouw 19. Factoren van de baring 31. Woord vooraf 13. Inleiding 15. uitdrijvingsfase 62 HOOFDSTUK Gezonde voeding 19

Inhoud. De gezonde vrouw 19. Factoren van de baring 31. Woord vooraf 13. Inleiding 15. uitdrijvingsfase 62 HOOFDSTUK Gezonde voeding 19 Inhoud Woord vooraf 13 Inleiding 15 HOOFDSTUK 1 De gezonde vrouw 19 1.1. Gezonde voeding 19 1.2. Gezonde psyche en gedrag van de vrouw tijdens de reproductieve leeftijd 22 1.3. Plaats van bevallen en zorgmodellen

Nadere informatie

development of sucking patterns in preterm infants

development of sucking patterns in preterm infants 9 Samenvatting 123 Dit proefschrift gaat over de ontwikkeling van zuigpatronen bij premature pasgeborenen. Deze baby s hebben vaak problemen met het leren drinken uit de borst of de fles en het is niet

Nadere informatie

Introductie. Methoden. Jeanette Mesman, Ank de Jonge, Judith Manniën, Joost Zwart, Jeroen van Dillen en Jos van Roosmalen

Introductie. Methoden. Jeanette Mesman, Ank de Jonge, Judith Manniën, Joost Zwart, Jeroen van Dillen en Jos van Roosmalen Jeanette Mesman, Ank de Jonge, Judith Manniën, Joost Zwart, Jeroen van Dillen en Jos van Roosmalen Introductie De relatieve veiligheid van geplande thuisbevallingen is een onderwerp van voortdurende discussie

Nadere informatie

Regionaal Protocol Verwijsbeleid 1 e lijn naar VC de Poort

Regionaal Protocol Verwijsbeleid 1 e lijn naar VC de Poort Regionaal Protocol Verwijsbeleid 1 e lijn naar VC de Poort Nadat de zwangere voor de eerste controle bij de verwijzer is geweest waar zij uitleg heeft gekregen over de procedure rondom de 1 e trimester

Nadere informatie

hoofdstuk 2 Hoofdstuk 3

hoofdstuk 2 Hoofdstuk 3 Samenvatting Foetale houding en gedrag zijn het resultaat van een interactie tussen foetale (neuromotorische) ontwikkeling en intra-uteriene omgevingsinvloeden. Het is bekend dat veranderingen in intra-uteriene

Nadere informatie

Zwangerschap bij de psychiatrische patient. Cijfers telefoondienst TIS. TIS kenniscentrum. vragen/exposities SSRI s 20-11-2015

Zwangerschap bij de psychiatrische patient. Cijfers telefoondienst TIS. TIS kenniscentrum. vragen/exposities SSRI s 20-11-2015 Zwangerschap bij de psychiatrische patient Bernke te Winkel Wetenschappelijk medewerker Teratologie Informatie Service TIS kenniscentrum Cijfers telefoondienst TIS Informatie geven Website (en boek) -

Nadere informatie

Veel vrouwen gebruiken medicijnen tijdens hun zwangerschap. Van veel van deze medicijnen zijn de mogelijke teratogene effecten vaak nog niet goed beke

Veel vrouwen gebruiken medicijnen tijdens hun zwangerschap. Van veel van deze medicijnen zijn de mogelijke teratogene effecten vaak nog niet goed beke 107 Veel vrouwen gebruiken medicijnen tijdens hun zwangerschap. Van veel van deze medicijnen zijn de mogelijke teratogene effecten vaak nog niet goed bekend. Onderzoek naar welke medicijnen gebruikt worden

Nadere informatie

Nederlanse Samenvatting. Nederlandse Samenvatting

Nederlanse Samenvatting. Nederlandse Samenvatting Nederlandse Samenvatting 197 198 Samenvatting In het proefschrift worden diverse klinische aspecten van primaire PCI (Primaire Coronaire Interventie) voor de behandeling van een hartinfarct onderzocht.

Nadere informatie

Samenvatting Veranderingen in het vroege leven: transitie in zwangerschaps- en geboorte-uitkomsten in Zuid-India

Samenvatting Veranderingen in het vroege leven: transitie in zwangerschaps- en geboorte-uitkomsten in Zuid-India Samenvatting Veranderingen in het vroege leven: transitie in zwangerschaps- en geboorte-uitkomsten in Zuid-India Inleiding Risicofactoren en processen tijdens de prenatale periode, de geboorte, en de neonatale

Nadere informatie

Examen Statistische Modellen en Data-analyse. Derde Bachelor Wiskunde. 14 januari 2008

Examen Statistische Modellen en Data-analyse. Derde Bachelor Wiskunde. 14 januari 2008 Examen Statistische Modellen en Data-analyse Derde Bachelor Wiskunde 14 januari 2008 Vraag 1 1. Stel dat ɛ N 3 (0, σ 2 I 3 ) en dat Y 0 N(0, σ 2 0) onafhankelijk is van ɛ = (ɛ 1, ɛ 2, ɛ 3 ). Definieer

Nadere informatie

Frequentiematen voor ziekte: Hoe vaak komt de ziekte voor

Frequentiematen voor ziekte: Hoe vaak komt de ziekte voor Frequentiematen voor ziekte: Hoe vaak komt de ziekte voor 4 juni 2012 Het voorkomen van ziekte kan op drie manieren worden weergegeven: - Prevalentie - Cumulatieve incidentie - Incidentiedichtheid In de

Nadere informatie

VSV Zoetermeer. Ketenprotocol. Diabetes gravidarum. Auteurs: Esther van Uffelen Ingrid Mourits. Versie 1.0

VSV Zoetermeer. Ketenprotocol. Diabetes gravidarum. Auteurs: Esther van Uffelen Ingrid Mourits. Versie 1.0 Ketenprotocol Auteurs: Esther van Uffelen Ingrid Mourits 1 Inleiding Het Verloskundig Samenwerkings Verband Zoetermeer (VSV Zoetermeer ) is in 2012 opgericht ter verbetering van de verloskundige zorg in

Nadere informatie

Hoofdstuk 1 Hoofdstuk 2

Hoofdstuk 1 Hoofdstuk 2 179 In dit proefschrift werden de resultaten beschreven van studies die zijn verricht bij volwassen vrouwen met symptomen van bekkenbodem dysfunctie. Deze symptomen komen frequent voor en kunnen de kwaliteit

Nadere informatie

11/01/2013. Een minuutje geduld. Geboorte.. De mens. Afklemmen van de navelstreng anno 2012 Controversieel? . andere zoogdieren

11/01/2013. Een minuutje geduld. Geboorte.. De mens. Afklemmen van de navelstreng anno 2012 Controversieel? . andere zoogdieren Geboorte.. De mens Een minuutje geduld Vroeg- of Laattijdig afnavelen Dr. David Van Laere Neonatoloog UZ Antwerpen. andere zoogdieren Afklemmen van de navelstreng anno 2012 Controversieel? Zoek de verschillen?

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting

Nederlandse samenvatting 138 Uitstel van ouderschap De positie van de vrouw in de westerse maatschappij is de laatste tientallen jaren fundamenteel veranderd. Vrouwen zijn hoger opgeleid dan vroeger en werken vaker buitenshuis.

Nadere informatie

informatie voor u Bevallen na een eerdere keizersnede

informatie voor u Bevallen na een eerdere keizersnede informatie voor u Bevallen na een eerdere keizersnede In het verleden ben je een keer bevallen via een keizersnede. Je bent nu weer zwanger en gaat straks bevallen. Mogelijk heb je al nagedacht over de

Nadere informatie

Bevallen na een eerdere keizersnede. Poli Gynaecologie

Bevallen na een eerdere keizersnede. Poli Gynaecologie 00 Bevallen na een eerdere keizersnede Poli Gynaecologie 1 In het verleden ben je een keer bevallen via een keizersnede. Je bent nu weer zwanger en gaat straks bevallen. Mogelijk heb je al nagedacht over

Nadere informatie

Het meten van motoriek bij kinderen: prognose en evaluatie

Het meten van motoriek bij kinderen: prognose en evaluatie Het meten van motoriek bij kinderen: prognose en evaluatie Samenvatting Samenvatting Hoe een kind zich op lange termijn gaat ontwikkelen is altijd een boeiende zaak, maar met name als het kind geboren

Nadere informatie

Hoofdstuk 1 Hoofdstuk 2 Hoofdstuk 3

Hoofdstuk 1 Hoofdstuk 2 Hoofdstuk 3 Samenvatting S 146 In vitro fertilizatie (IVF) is in de loop van de jaren wereldwijd uitgegroeid tot een routine procedure binnen de voortplantingsgeneeskunde voor koppels met vruchtbaarheidsproblemen.

Nadere informatie

Obstetrische nefrologie

Obstetrische nefrologie ASN Review 2014 Obstetrische nefrologie Dr. A. van Tellingen Zaans Medisch Centrum Dr. A. van Tellingen Internist-nefroloog Disclosure potential conflicts of interest Research contracts: Geen Consulting:

Nadere informatie

BasisFiche Keizersneden... 3. Beschrijving en Achtergrond van de Indicator... 3. Definitie... 3. Relatie tot Kwaliteit... 3. Technische Fiche...

BasisFiche Keizersneden... 3. Beschrijving en Achtergrond van de Indicator... 3. Definitie... 3. Relatie tot Kwaliteit... 3. Technische Fiche... Keizersneden Logo Quality Indicators Project Moeder & Kind TABEL 1 INFORMATIE Naam Keizersneden Domein Moeder & Kind Identificatie M&K004 Auteur Geert Van de Water Datum 4/10/2013 Versie 1 Status Publicatie

Nadere informatie

Chapter 10. Samenvatting

Chapter 10. Samenvatting Chapter 10 Samenvatting 1 Hoofdstuk 1 beschrijft de achtergrondinformatie van de relatie tussen intrauteriene groeivertraging, waarvan het lage geboortegewicht een uiting kan zijn, en de gevolgen in de

Nadere informatie

Medicalisering van de partus:

Medicalisering van de partus: Medicalisering van de partus: Gevolgen voor de borstvoeding Rob Hardeman Klinisch verloskundige Ziekenhuis Rivierenland Tiel "Borstvoeding loont" 7-10-2008 Medicaliseren van de partus Actief ingrijpen

Nadere informatie

1 FEBRUARI 1991. - Koninklijk besluit betreffende de uitoefening van het beroep van vroedvrouw.

1 FEBRUARI 1991. - Koninklijk besluit betreffende de uitoefening van het beroep van vroedvrouw. 1 FEBRUARI 1991. - Koninklijk besluit betreffende de uitoefening van het beroep van vroedvrouw. BS 06/04/1991 in voege 16/04/1991 Gewijzigd door: KB 08/06/2007 gdp 1 / 5 Artikel 1. 1. De houder of houdster

Nadere informatie

NVOG Modelprotocol. Datering van de zwangerschap

NVOG Modelprotocol. Datering van de zwangerschap NVOG Modelprotocol Datering van de zwangerschap Voorlichting regiobijeenkomsten Larisa van Leijden, arts-echoscopist/-onderzoeker Eva Pajkrt, gynaecoloog AMC Inhoud Toelichting protocol - doel & belang

Nadere informatie

Samenvatting. Samenvatting

Samenvatting. Samenvatting 12 Samenvatting Hoofdstuk 1 is een algemene inleiding en beschrijft de achtergronden en het doel van dit proefschrift. Met het stijgen van de leeftijd nemen de incidentie en prevalentie van hart- en vaatziekten

Nadere informatie

SAMENVATTING. MVW_proefschrift_170x240_17042013.indd 172

SAMENVATTING. MVW_proefschrift_170x240_17042013.indd 172 SAMENVATTING MVW_proefschrift_170x240_17042013.indd 172 ALIFE@WORK DE EFFECTEN VAN EEN LEEFSTIJLPROGRAMMA MET BEGELEIDING OP AFSTAND VOOR GEWICHTSCONTROLE BIJ WERKNEMERS ACHTERGROND Overgewicht, waarvan

Nadere informatie

Evidence based richtlijnontwikkeling (EBRO) training voor patiënten. Ton Kuijpers, Epidemioloog

Evidence based richtlijnontwikkeling (EBRO) training voor patiënten. Ton Kuijpers, Epidemioloog Evidence based richtlijnontwikkeling (EBRO) training voor patiënten Ton Kuijpers, Epidemioloog Guru based medicine Inhoud Voorbeeld van een wetenschappelijk onderzoeksdesign (RCT) Mate van bewijs Conclusies

Nadere informatie

Afwachtend beleid bij subfertiele paren met een goede kans op natuurlijke conceptie

Afwachtend beleid bij subfertiele paren met een goede kans op natuurlijke conceptie SAMENVATTING Afwachtend beleid bij subfertiele paren met een goede kans op natuurlijke conceptie Een paar is subfertiel als er na een jaar onbeschermde geslachtsgemeenschap geen zwangerschap optreedt.

Nadere informatie

Chapter 10. Samenvatting

Chapter 10. Samenvatting Chapter 10 Samenvatting Samenvatting 149 Dit proefschrift richt zich op symptomen van neonatale adaptatie (NA) na blootstelling aan selectieve antidepressiva (SA) in utero. Deze symptomen zijn meestal

Nadere informatie

Hoofdstuk 1 Hoofdstuk 2-5 Hoofd- stuk 2 en 3 Hoofdstuk 2 Hoofdstuk 3 Hoofdstuk 4 en 5

Hoofdstuk 1 Hoofdstuk 2-5 Hoofd- stuk 2 en 3 Hoofdstuk 2 Hoofdstuk 3 Hoofdstuk 4 en 5 Patella tendinopathie (ook wel jumper s knee of springersknie genoemd) is een veel voorkomende blessure in sporten waarin veel wordt gesprongen, zoals basketbal en volleybal. In top- en recreatieve basketballers

Nadere informatie

NEDERLANDSE SAMENVATTING

NEDERLANDSE SAMENVATTING NEDERLANDSE SAMENVATTING Nederlandse Samenvatting 195 NEDERLANDSE SAMENVATTING DEEL I Evaluatie van de huidige literatuur De stijgende incidentie van slokdarmkanker zal naar verwachting continueren in

Nadere informatie

Bevalling na eerdere keizersnede

Bevalling na eerdere keizersnede Bevalling na eerdere keizersnede Inleiding In het verleden bent u een keer bevallen via een keizersnede. U bent nu weer zwanger en gaat straks bevallen. Mogelijk heeft u al nagedacht over de manier van

Nadere informatie

Body mass index en zwangerschapscomplicaties

Body mass index en zwangerschapscomplicaties Academiejaar 2009-2010 Body mass index en zwangerschapscomplicaties Elisabeth DENAEGHEL Promotor: Prof. Dr. M.Temmerman Co-promotor: Dr. H. Verstraelen Scriptie voorgedragen in de 2 de Master in het kader

Nadere informatie

Is een goed kind ook een gezond kind, dat blijft altijd een vraag. Dr. P.K. Flu Dr. J.W. de Leeuw Gynaecologen, Ikazia Ziekenhuis

Is een goed kind ook een gezond kind, dat blijft altijd een vraag. Dr. P.K. Flu Dr. J.W. de Leeuw Gynaecologen, Ikazia Ziekenhuis Is een goed kind ook een gezond kind, dat blijft altijd een vraag Dr. P.K. Flu Dr. J.W. de Leeuw Gynaecologen, Ikazia Ziekenhuis Casus U ziet op uw spreekuur een 35 jarige zwangere vrouw, gravida 4, para

Nadere informatie

Samenvatting Beloop van beperkingen in activiteiten bij oudere patiënten met artrose van heup of knie

Samenvatting Beloop van beperkingen in activiteiten bij oudere patiënten met artrose van heup of knie Beloop van beperkingen in activiteiten bij oudere patiënten met artrose van heup of knie Zoals beschreven in hoofdstuk 1, is artrose een chronische ziekte die vaak voorkomt bij ouderen en in het bijzonder

Nadere informatie

Echo s in de verloskunde. November 2015 M. Kelderman Echoscopiste prenatale diagnostiek

Echo s in de verloskunde. November 2015 M. Kelderman Echoscopiste prenatale diagnostiek + Echo s in de verloskunde November 2015 M. Kelderman Echoscopiste prenatale diagnostiek + Echo s 6 tot 14 weken Vitaliteits echo Termijn echo Datering o.b.v. 1e dag L.M. is onjuist Tussen 8+4 en 12+6

Nadere informatie

Zwanger en bevallen na eerdere keizersnee

Zwanger en bevallen na eerdere keizersnee Zwanger en bevallen na eerdere keizersnee Informatie voor patiënten F1147-0000 juli 2016 Bronovo www.bronovo.nl Bronovolaan 5 2597 AX Den Haag Postbus 96900 2509 JH Den Haag 070 312 41 41 Medisch Centrum

Nadere informatie

Van Klacht Naar Kracht deelnemersresultaten april 2010-2011

Van Klacht Naar Kracht deelnemersresultaten april 2010-2011 Feitenkaart Van Klacht Naar Kracht deelnemersresultaten april 010-011 In september 007 is de uitvoering van het Rotterdamse leefstijlprogramma Van Klacht naar Kracht gestart. Het doel van het programma

Nadere informatie