VITALE MENSEN KUNNEN LANGER DEELNEMEN AAN DE MAATSCHAPPIJ. nationaal congres active ageing Nieuwe website Active Ageing Nederland

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "VITALE MENSEN KUNNEN LANGER DEELNEMEN AAN DE MAATSCHAPPIJ. nationaal congres active ageing 2015. Nieuwe website Active Ageing Nederland"

Transcriptie

1 nationaal congres active ageing 2015 magazine voor active ageing professionals Nieuwe website Active Ageing Nederland Met robots langer zelfstandig WelkomLife, nieuwe website voor 50-plussers Zorgsector kan geld besparen met duurzame maatregelen Hein Vergeer: VITALE MENSEN KUNNEN LANGER DEELNEMEN AAN DE MAATSCHAPPIJ

2 ACTIVE AGEING NEDERLAND BREIDT ZICH UIT Voor Active Ageing Nederland is 2015 professionals sterker. Mede door de een bijzonder jaar. Tot nu toe was het nieuwe websites hebben prominente platform vooral gericht op de professio- partijen zich bij het platform aangesloten. U en Actorion Communicatie: nals die dagelijks met senioren bezig zijn. Voor de professionals werd in 2013 de Voorbeelden zijn Van der Valk International (de hotelketen die zich meer wil website in het leven richten op de thema s gezondheid en Eén team. Eén doel. geroepen. Sinds kort is er ook een website voor 50-plussers, voor vitale mensen die nog volop in het leven staan en voor mensen die meer aandacht en zorg nodig hebben. Deze website is onder de naam gelanceerd. De site biedt (actuele) informatie over vitaliteit) en LekkerLeven (een organisatie die producten en diensten aan huis aanbiedt). Deze nieuwe hoofdpartners presenteren zich in dit magazine. In nog geen drie jaar tijd is er veel gebeurd. In 2012 werd het idee geboren 3 allerlei zaken die het leven prettiger om in Nederland samen met publieke en Communicatie is ónze sport. Bouwen aan een boodschap kunnen maken. Daarnaast worden (unieke) producten en diensten aan- private partijen een platform op te richten op het gebied van active ageing. die scoort. De lat hoog leggen. Samen de horden nemen. geboden. Met de speciale website voor Een platform dat zich richt op professio- Soms met een lange adem, maar ook met oog voor snelheid als het moet. Met dat ene doel voor ogen: een goed resultaat voor onze klanten. Dat is de drive van onze adviseurs: de wil om te winnen. Met dezelfde passie en emotie als in sport. consu menten komt Active Ageing Nederland tegemoet aan de wensen van diverse partners die zich zowel op professionals als op consumenten richten. nals en op senioren. In 2013 werd het platform officieel gepresenteerd. Daarna sloten tientallen overheden, kennisinstellingen, bedrijven en andere organisaties zich bij het platform aan. Sprint naar of toets behendig Het concept van WelkomLife is ontwikkeld door Hein Vergeer. De oud-schaatser In 2014 werd het platform ondergebracht in een zelfstandige organisatie en anno houdt zich al jaren bezig met thema s als 2015 houdt Active Ageing Nederland zich gezondheid, voeding, sport en beweging. bezig met projecten voor o.a. gemeenten Allemaal zaken die ook op latere leeftijd en zorginstellingen, met de organisatie een belangrijke rol kunnen spelen. van congressen en inspiratiesessies, Hein Vergeer, die zich na zijn sportloop- met de uitgave van magazines en met baan heeft gespecialiseerd in marketing de exploitatie van de eerder genoemde en communicatie, is sinds maart van dit websites. jaar partner geworden van Active Ageing Nederland. Binnen deze samenwerking In dit magazine leest u meer over Active wordt het concept van WelkomLife verder Ageing Nederland, over onze partners ontwikkeld. Verderop in dit magazine en over het Nationaal Congres Active vertelt Hein Vergeer waarom hij zich aan Ageing dat onlangs in Nieuwegein werd Actorion Communicatie zorgt o.a. voor: strategisch advies detacheringen / interim-management productiecoördinatie interactieve media Actorion Communicatie Arnhemsestraatweg NK Velp T E Active Nederland heeft verbonden. De combinatie van en maakt Active Ageing Nederland en het platform van gehouden. Ik wens u veel leesplezier! Namens Active Ageing Nederland Peter Smit

3 Colofon Active Ageing is een magazine voor mensen die beroepsmatig bezig zijn met het onderwerp active ageing. Het magazine wordt uitgegeven door Active Ageing Nederland in een oplage van exemplaren. INHOUD Redactieadres Active Ageing Nederland Arnhemsestraatweg NK Velp 3 Voorwoord T F Stap voor stap sterker worden E 10 Platforms draaien 24/7 13 Column Andrea Maier Concept en realisatie 4 14 Nieuwsberichten Active Ageing Nederland en deelnemers 46 We willen onze gasten vitaal houden 5 Active Ageing Nederland Basisontwerp en vormgeving Ontwerpbureau NEO, Velp Redactie Peter Smit (hoofdredacteur), Peter Bergmans, Jan Brinkers, Tom Ederveen, Geert Geujen, Bert Krikke, Hans Rebers, Bert van Straten, Brenda Theunis, Thalita van der Valk, Joery Wildekamp en Johan van Zeist. Fotografie en beeld Active Ageing Nederland, BonGo Solar, DrieGasthuizenGroep, Fraunhofer, Habion, Softbank, SOS Alarm, Van der Valk Hotel Tiel en Yalp. Druk Drukkerij Damen, Werkendam Copyright Het auteursrecht op de in dit magazine verschenen artikelen wordt door de uitgever voorbehouden. De verantwoordelijkheid voor een artikel ligt bij de betreffende organisatie. Uitgave Juli Opmars van de beweegtuin 17 Geschiedenis Active Ageing Nederland 18 Met robots langer zelfstandig 20 Bewegen van vitaal belang voor ouderen 21 Column Arjan Oortgiesen 22 Voordat seconden minuten worden 26 Overzicht van (hoofd)partners 28 Seniorvriendelijke gemeenten in opmars 32 De zorg verduurzaamt 35 Column Mathieu de Greef 36 DrieGasthuizenGroep geeft energie 40 Het draait om een gezonde leeftstijl 43 Column Louis Neven 44 Zes actuele, interactieve workshops 48 Valk Events 49 Pop-up event voor vitale senioren

4 STAP VOOR STAP STERKER WORDEN PLATFORM ACTIVE AGEING NEDERLAND RICHT ZICH OP GEZOND EN ZELFSTANDIG OUDER WORDEN 6 Nog even en dan is bijna de helft van de Nederlanders 50-plusser. Een volwassen markt met sterke groeicijfers, bestaande uit kapitaalkrachtige babyboomers en vitale Active Ageing Nederland is in 2013 gestart om een bijdrage te leveren aan gezond en zelfstandig ouder worden in Nederland. Samen met overheden, zorgsinstellingen, kennisinstituten, bedrijven en andere organisaties worden producten en diensten ontwikkeld voor vitale en minder vitale ouderen. Inmiddels hebben meer dan 50 partners en deelnemers zich aan het landelijke platform verbonden. mogen begroeten. Partijen die landelijk opereren, zoals Van der Valk International en LekkerLeven, maar ook gemeenten en zorginstellingen. Door het aantal en de verscheidenheid aan partners, die allemaal met ouderen te maken hebben, is een ijzersterk fundament gelegd en daar zijn we heel blij mee. Inspiratiebronnen Belangrijke inspiratiebronnen voor de 7 senioren met een ruim bestedingsbudget. Maar dezelfde markt laat ook een sterke groei zien van mensen die aandacht en zorg nodig hebben, mensen die vereenzamen of te maken krijgen met ondervoeding. Bob van Wijk Tekst: Peter Smit Beeld: Active Ageing Nederland De vergrijzing is in Nederland in volle gang. De Rijksoverheid spreekt van een demografische transitie die grote invloed zal hebben op (de inrichting van) de samenleving. De sterke vergrijzing vraagt om een nieuwe kijk op beleidsthema s als huisvesting, infrastructuur, mobiliteit, gezondheid & voeding, sport & beweging en vrije tijd. Active Ageing Nederland voorziet in een behoefte, dat is in de afgelopen periode wel duidelijk geworden, zegt Bob van Wijk, die als adviseur aan het landelijke platform is verbonden. Steeds meer partijen sluiten zich bij het platform aan. Dit blijft een boeiend proces. Met elke nieuwe partij wordt de autoriteit versterkt en worden de mogelijk heden om een belangrijke bijdrage te leveren vergroot. Partners plukken de vruchten van hun deelname aan het netwerk. En: We zien dat de twee nieuwe websites het platform extra aantrekkingskracht geven. We hebben dit jaar al een groot aantal nieuwe partners start van Active Ageing Nederland waren het Europese jaar van Active Ageing en het bevorderen van solidariteit tussen generaties (2012) van de Europese Unie en het mondiale netwerk van Age Friendly Cities van de Wereld Gezondheidsorganisatie (WHO). Active Ageing richt zich vooral op gezond en zelfstandig ouder worden. De WHO legt een accent op het proces van het optimaliseren van de mogelijkheden voor ouderen op het gebied van onder meer gezondheid, sociale participatie en veiligheid. Centraal staat de verbetering van de kwaliteit van leven van ouderen. Dit geldt zowel voor individuen als voor bevolkingsgroepen. Volgens de WHO stelt Active Ageing mensen in staat om hun kansen op fysiek, sociaal en mentaal welzijn gedurende het hele leven te verzilveren en om te participeren in de samen leving, terwijl ze kunnen rekenen op adequate bescherming, veiligheid en zorg. Projecten De thema s van de WHO zijn ook de thema s die zijn geadopteerd door

5 Naast het project Seniorvriendelijke Gemeenten heeft Active Ageing Nederland meer projecten van de grond getild. Hoge prioriteit wordt in 2015 toegekend aan de verdere invulling en uitbreiding van de digitale platforms voor professionals (www.activeageing. nl) en voor 50-plussers (www.welkomlife.nl), de werving van nieuwe (hoofd) partners en deelnemers, het verduurzamen van zorginstellingen via een slim energieconcept, de aanleg van beweegpleinen bij o.a. zorgstellingen, de organisatie van congressen en de uitgave van magazines en nieuwsbrieven. Seniorvriendelijke Gemeenten Het project Seniorvriendelijke Gemeenten kent verschillende participatiemogelijkheden. Zo kunnen gemeenten vrijblijvend een test doen op de website Deze test bestaat uit een reeks vragen. Per antwoord krijgt een gemeente een score. Na het beantwoorden van de vragen wordt een eindscore bereikt. Op basis van de test kunnen de gemeenten vragen om een nader onderzoek (monitor) en/of een adviestraject. Voor een vervolg op de test moeten gemeenten een vergoeding betalen. De test is ontwikkeld door Active Ageing Nederland en Grontmij, één van de hoofdpartners. Door deelname aan de test ziet een gemeente of zij in aanmerking komt voor het predikaat Seniorvriendelijke Gemeente. Beweegpleinen & Ontmoetingsplekken Active Ageing Nederland maakt zich samen met zorginstellingen en gemeenten sterk voor de aanleg van beweegpleinen, ontmoetingsplekken Visie Het realiseren van activiteiten en producten die bijdragen en vitaliteitstuinen voor senioren. Waar mogelijk wordt een relatie gelegd tussen voldoende bewegen en gezonde voeding. Voor het realiseren van de beweegpleinen (inclusief een beweegprogramma) wordt onderzoek gedaan naar provinciale en lokale subsidies, fondsen en sponsormogelijkheden. In de regel levert ook een gemeente en/of een zorginstellingen een bijdrage aan de totstandkoming van een beweegplein. Het eerste beweegplein wordt aan gelegd in de gemeente Hattem. Doelstellingen Active Ageing De doelstellingen van Active Ageing Nederland zijn: Een aantoonbare bijdrage leveren aan de kwaliteit van leven van ouderen Gemeenten helpen bij het verbeteren van hun seniorenbeleid Het realiseren van nieuwe vormen van samenwerking of strategische allianties tussen overheden, kennisinstellingen, bedrijven en andere organisaties. Het geld dat hiermee wordt vrijgespeeld, kan worden aangewend voor de aanleg van beweegpleinen, het Ambities Active Ageing Het terugdringen van sociale uitsluiting van ouderen door het stimuleren van actieve deelname aan de samenleving. Het realiseren dat senioren mondiger, gezonder en gelukkiger oud worden. Het verbeteren van de gezondheid van oudere mensen. Gemeenten helpen bij het verbeteren van hun seniorenbeleid. Het ontsluiten van gemeentelijke informatie voor senioren. Het vergroten van de invloed van senioren in hun eigen gemeente en woonomgeving. Het ondersteunen van sociale netwerken. aan het creëren van seniorvriendelijke gemeenten. Active Ageing Nederland. Het concept Verduurzaming Zorgvastgoed openstellen van het restaurant van de Partners en deelnemers leveren een aantoonbare bijdrage is in april 2013 gepresenteerd tijdens Samen met het bedrijf Dutch Sustainability Concepts is Active Ageing Neder- buurt, et cetera. zorginstelling voor ouderen uit de aan active ageing in Nederland. Zij zetten zich nationaal, het Nationaal Congres Active Ageing in regionaal en lokaal in om gezond leven, bewegen en s-hertogenbosch. Tijdens dat congres, land bezig met het verduurzamen van Steeds meer zorg instellingen tonen zelfstandig wonen voor 50-plussers aantrekkelijk te maken. dat meer dan 400 bezoekers trok, werd de accommodaties van zorginstellingen. Hierbij is het streven dat een zamingstraject, waarbij onder meer belangstelling voor dit verduur- Het project richt zich onder meer op het uitwisselen van tevens het startsein gegeven voor het kennis en ervaring, het delen van best practices, het volgen project Seniorvriendelijke Gemeenten. zorginstellingen door een pakket aan wordt gekeken naar de komst van van trends en ontwikkelingen, het steunen van nieuwe Gemeenten kunnen via deelname aan maatregelen fors kan bezuinigen op ledverlichting, isolatiemaatregelen en initiatieven en het bij elkaar brengen van partijen (online dit project ontdekken of zij met hun de (vaak hoge) energielasten. Tegelijk de plaatsing van zonnepanelen. en offline) die met active ageing bezig zijn. seniorenbeleid op de goede weg zitten. wordt de leefomgeving binnen een Active Ageing Nederland praat over 8 zorginstelling een stuk comfortabeler. energiemaatregelen met zorginstellin- 9 gen in Heerde, Hattem, Arnhem, Renkum, Bemmel, Rotterdam en Wijchen. De opbouw van allianties tussen overheden, bedrijven, kennisinstellingen en andere organisaties. Stimuleren dat senioren meer sporten en bewegen. Het informeren van senioren over (gezonde) voeding. Meer en betere informatieverstrekking voor senioren. Nieuwe projecten, initiatieven, trends en ontwikkelingen in beeld brengen. Gebruik maken van subsidiemogelijkheden van de Rijksoverheid en de Europese Unie.

6 PLATFORMS DRAAIEN 24/7 Tekst: Hans Rebers Beeld: Active Ageing Nederland NIEUWE WEBSITES VOOR PROFESSIONALS EN VOOR SENIOREN Eind mei was het grote moment daar: Elsemieke Havenga en Lowie van de lancering van de nieuwe website Doninck. Daarnaast staan we uiteraard van Active Ageing Nederland: uitgebreid stil bij onze partners en We hebben de deelnemers. Zij bepalen voor een afgelopen tijd bij het platform veel belangrijk deel de kracht van het Een vernieuwd online platform voor nieuwe partners en deelnemers mogen netwerk. Inmiddels zijn er meer dan professionals op het gebied van active begroeten. Hierdoor heeft het project 50 partijen bij ons platform aangesloten. ageing en een splinternieuw online een stevige fundering gekregen, aldus Overheden en zorginstellingen, platform voor vitale senioren die Peter Smit, initiatiefnemer van het maar ook kennisinstituten, bedrijven 10 midden in het leven staan. Met de platform en directeur van Active Ageing en sportorganisaties. 11 Nederland. nieuwe websites en ontstaat er een uniek netwerk dat 24 uur per dag en zeven dagen per week werkt. Peter Smit, initiatiefnemer van het platform Active Ageing Nederland: We zijn trots op het resultaat. Het is nu zaak dat we de platforms verder uitbreiden. Het platform voor professionals wordt een ontmoetingsplek voor mensen die dagelijks met senioren werken. Deze website belicht trends en ontwikkelingen en plaatst nieuwe projecten, plannen en ideeën letterlijk in de etalage. Professionals kunnen op deze site informatie halen en brengen. Bovendien wordt de site voorzien van een test die gemeenten duidelijk maakt of zij met hun seniorenbeleid op de goede weg zijn. Over deze test kunt u meer lezen vanaf pagina 28 in dit congresmagazine. Smit doet een oproep aan deze partners om zoveel mogelijk kennis via de site met het netwerk te delen. Een netwerk als Active Ageing Neder land werkt pas goed als de leden bereid zijn kennis met elkaar te delen. Graag ontvangen wij nieuwsberichten, rapporten, evenementen en andere content die voor de overige partners van het platform en andere professionals op het gebied van gezond en zelfstandig ouder worden interessant zijn. Ook voor andere ideeën als een column of een opiniestuk staan we open! De nieuwsberichten op de nieuwe site zijn gegroepeerd rondom de thema s van het platform. Zo blijven professionals via op de hoogte van wat er speelt binnen hun vakgebied en binnen het netwerk, aldus Smit. Ook de diverse projecten van Active Ageing Nederland (de Beweegpleinen en Seniorvriendelijke Gemeenten) hebben een prominente plek op de site, net als onze ambassadeurs zoals Olga Commandeur, WelkomLife: voor senioren die van het leven willen genieten De logische volgende stap in de ontwikkeling van het netwerk is de lancering van de nieuwe website die onlangs operationeel werd. Het platform voor senioren biedt informatie voor vitale senioren die uit het leven willen halen wat erin zit. Smit: Naast serieuze thema s als huisvesting, financiën en mobiliteit, besteden we aandacht aan

7 BEGIN BIJ DE KINDEREN 12 allerlei onderwerpen die het leven aangenamer kunnen maken. Denk aan informatie over reizen, kunst & cultuur, gezonde voeding en beweging. De website is het eerste resultaat van de samenwerking tussen Active Ageing Nederland en Hein Vergeer. De oudtopsporter, die gespecialiseerd is in marketing en communicatie, heeft de van ervaren en betrouwbare dienstverleners. Iedereen kan zijn eigen pakket samenstellen. Wat de één graag zelf doet, besteedt een ander liever uit. Het dienstenpakket is om die reden zeer uitgebreid. WelkomLife-kaart Voor minder dan een euro per maand kunnen mensen lid worden van Door medische successen en knappe dokters worden wij tegenwoordig ouder dan ooit tevoren. Ik noem dit graag een cadeautje dat we onszelf hebben gegeven. Een cadeautje ook dat we moeten koesteren, wat in mijn ogen nog te weinig gebeurt. Door allerlei ziekten die samenhangen met veroudering, is de kwaliteit van deze extra levensjaren namelijk niet basis gelegd. Wat te denken van kinderen van een moeder die rookt? Vaak worden zij geboren met ondergewicht, wat op latere leeftijd weer kan leiden tot ontwikkelingsproblemen en een grotere kans op bijvoorbeeld infecties. De toename van het aantal obese kinderen in Europa en Noord-Amerika zal in de toekomst leiden tot een grote 13 Peter Smit en Hein Vergeer basis gelegd voor het concept van Naast informatie vormt de webshop een belangrijk onderdeel van de nieuwe site. Deze webshop zit vol met producten en diensten die zijn ontwikkeld voor vitale 50-plussers. Onder de naam zijn producten en diensten te bestellen die het leven prettiger maken. Een helpende hand kan soms immers uitkomst bieden. WelkomLife regelt een huishoudelijke hulp, tuinman of klusjesman. Een kapster of een pedicure aan huis? Via onze website wordt het geregeld! Samenwerking met LekkerLeven Active Ageing Nederland werkt via samen met LekkerLeven door gebruik te maken van het aanbod van producten en diensten van LekkerLeven. Hierbij gaat het om allerlei zaken die het leven aangenamer maken of diensten die het mogelijk maken dat mensen langer zelfstandig thuis wonen. Via de nieuwe website kunnen bezoekers 24 uur per dag en 7 dagen per week van deze diensten gebruik maken. Bezoekers krijgen direct toegang tot een netwerk WelkomLife, aldus Smit. Met de speciale WelkomLife-kaart kan het hele jaar door gebruik worden gemaakt van aanbiedingen en kortingen op producten en diensten. Vaak zijn dit unieke diensten en producten die we zelf samenstellen of ontwikkelen met gerenommeerde partijen. En dit tegen een prijs van slechts 11,95 per jaar. Met de WelkomLife-kaart kan ook korting verkregen worden bij restaurants, reisorganisaties of bij bedrijven die klussen in en rond huis uitvoeren, denk aan het beveiligen of aanpassen van een woning. De kaart kan alleen, met een partner of met het hele gezin gebruikt worden. Ook voor WelkomLife kunnen partners van het platform Active Ageing Nederland content aanleveren, aldus Smit. Op de nieuwe website spreken we direct de senioren (50-plussers) aan. Hebt u content die hen aanspreekt? Een nieuw product speciaal voor deze doelgroep? Leuke evenementen? Een inspirerend verhaal? Laat het ons weten, we bespreken het graag met u. Op deze manier creëren we samen een uniek en sterk netwerk! Andrea Maier (1978) groeit op in een huisartsenpraktijk in Duitsland, studeert medicijnen in Lübeck en vertrekt na haar promotie naar Nederland. Aan de Universiteit Leiden doet ze gelijktijdig de opleiding tot internist ouderengeneeskunde en een tweede promotieonderzoek naar celveroudering. Ze zet een laborato - rium op en ontwikkelt een eigen onder - zoekslijn. In 2012, op de leeftijd van 34 jaar, wordt ze benoemd tot hoogleraar interne geneeskunde met speciale aandacht voor de gerontologie aan het VUmc. zo hoog als deze zou kunnen zijn. Maar we kunnen hier iets aan doen. Naarmate we ouder worden, krijgen we steeds meer ziektes die samenhangen met ouderdom. Deze ziektes proberen we te bestrijden met behandelingen en medicaties, die allemaal hun eigen bijwerkingen hebben. Uiteindelijk ontstaat een soort competitie van ziektes en het is van tevoren vaak niet duidelijk welke ziekte uiteindelijk leidt tot overlijden. Op oudere leeftijd is geen enkele kwaal echt te repareren. Vergelijk het met een oude spijkerbroek: je kan deze wel blijven oplappen, maar de kans is groot dat je alleen maar meer gaten veroorzaakt. Dat is geneeskunde op oudere leeftijd: ga ik nog iets repareren of richt ik dan meer schade aan? Daarom is het in mijn visie beter om deze ziekten te voorkomen, door meer de nadruk te leggen op preventie. En daarvoor moet je beginnen bij de kinderen, want voor veel ouderdomsziekten wordt in de kinderjaren al de toename van het aantal mensen met suikerziekte type II. Maar ook inactiviteit op latere leeftijd (een derde van de Nederlanders komt na het pensioen bij wijze van spreken de bank nauwelijks meer af ) vergroot de kans op ouderdomsziekten als harten vaataandoeningen. Maar wat kunnen we hier dan tegen doen? Voor veel van de geschetste problemen is immers een technische of medische oplossing voorhanden in de vorm van bijvoorbeeld robotica of pillen. En bovendien wordt het ons wel erg makkelijk gemaakt om lui te zijn, weinig te bewegen en slecht te eten. Één oplossing is om bij het inrichten van de openbare ruimte niet alleen de focus te leggen op gemak. Maar bovenal: begin bij jezelf en wees een voorbeeld! Eet gezond en niet teveel en beweeg voldoende. Koester het cadeau van de extra levensjaren en zorg ervoor dat je ze in goede gezondheid kan doorbrengen. Andrea Maier

8 NIEUWS ACTIVE AGEING NEDERLAND NIEUWSBERICHTEN Tekst: Vanessa Troost Beeld: Yalp Najaarscongres Active Ageing Nederland in Tiel In het najaar staat het Van der Valk Hotel Tiel voor een dag volledig in het teken van gezond en zelfstandig oud worden tijdens het najaarscongres van Active Ageing Nederland. Een logische keus qua locatie, want Van der Valk heeft zich officieel als hoofdpartner aangesloten bij het netwerk van Active Ageing Nederland. Elders in dit magazine leest u in een interview met Elfi van der Valk, hotelmanager bij Van der Valk Hotel Tiel, waarom zij voor dit netwerk gekozen hebben. Het heeft overigens al zijn vruchten afgeworpen, aldus Elfi van der Valk: We kijken samen met Active Ageing Nederland naar de ontwikkeling van speciale arrangementen en werken we nauw samen met Active Ageing-ambassadeur Hein Vergeer. Via de website en onze nieuwsbrief houden we u uiteraard op de hoogte van de exacte datum en het programma. Bij de aanleg van speelterreinen wordt een totaal en op maat gemaakt plan opgeleverd, inclusief bestrating en groenvoorzieningen. Kompan heeft ervaring met de aanleg van beweegplekken voor senioren in opdracht van o.a. gemeenten en zorginstellingen. Alle speel- en beweegplekken worden vanaf de tekentafel ontworpen om de lichamelijke en geestelijke gezondheid te verbeteren. De speelplekken worden aantrekkelijk vormgegeven en bieden een hoge speelwaarde, optimale veilig heid, unieke innovatie en langdurige kwaliteit. >> Mogens Frederiksen in Denemarken. Het Nederlandse kantoor van Kompan is gevestigd in Waardenburg. Kompan heeft eigen expertisecentra. Naast het Kompan Play Institute, een internationaal netwerk van deskundigen op het gebied van (kinder)spel, is onlangs speciaal kenniscentrum geopend voor onderzoek en ontwikkeling van outdoor fitness voor vol wassenen en senioren. Aan het hoofd van het Kompan Fitness Instituut staat Rob Boogmans, een Nederlandse fysiotherapeut, fitnessexpert én de oprichter van Standing Strong, een exclusief outdoor fitness concept. Wereldwijze vergrijzing De explosieve groei van het aantal ouderen speelt niet alleen in Nederland. De World Health Organisation (WHO) geeft aan dat er sprake is van een wereldwijde vergrijzing. Het aantal ouderen is in veel landen al groter dan ooit tevoren. Een langdurige periode van lage geboortecijfers en een langere levensduur zorgen ervoor dat zowel het percentage ouderen als het aantal ouderen snel groeit. >> De verwachting is dat rond het jaar 2050 meer dan 22 procent van de wereldbevolking ouder dan 60 jaar zal zijn. De prognoses van de WHO geven bovendien aan dat steeds meer mensen in stedelijke gebieden gaan wonen. In 2030 wonen drie van de vijf mensen in een stad. De sterke vergrijzing en de trek naar de stad zijn volgens de WHO twee belang rijke mondiale trends in de komende decennia. Het is van belang dat overheden en beleidsmakers serieus rekening houden met deze trends, omdat de gevolgen van deze ontwikkelingen volgens de WHO zeer ingrijpend zullen zijn. Volgens de WHO zijn nieuwe maatregelen gewenst. Maatregelen die betrekking hebben op thema s als huisvesting, infrastructuur, mobiliteit, werkgelegenheid, gezondheid en welzijn. De WHO doet de aanbeveling om de (toekomstige) behoeften van de sterk groeiende groep ouderen op korte en lange termijn mee te nemen in plannen voor stedelijke ontwikkeling, in nieuwe beleidsplannen en in het aanbieden van voorzieningen en diensten. Kompan, nieuwe hoofdpartner Kompan is een nieuwe partner van het Active Ageing netwerk. Dit bedrijf is s werelds grootste fabrikant van speelplekken voor jong en oud. Het HANNN bundelt krachten met speel- en beweegconcept van Kompan Active Ageing Nederland bevordert het welzijn en de fysieke, Het Healthy Ageing Network Northern mentale en sociale ontwikkeling van Kompan werd in 1970 opgericht door Netherlands (HANNN) is een economisch 14 senioren. kunstenaar Tom Lindhart Wils en Hans cluster van bedrijven, kennis- 15 instellingen en zorgorganisaties die producten en diensten ontwikkelen die bijdragen aan een gezonder Nederland. Zij hebben zich aangesloten bij Active Ageing Nederland. Directeur Daan Bultje legt uit waarom HANNN besloten heeft de krachten te bundelen met Active Ageing Nederland. Een belangrijke uitdaging is opschaling: hoe zorg je voor doorbraken op het gebied van preventie, personalized health, zelfmanagement. Daarom is het belangrijk om verbinding te zoeken met andere netwerken en elkaar te versterken. Ik ken Active Ageing Nederland als een energieke club met een sterke hang naar implementatie. Dat sluit goed aan bij wat we zoeken. De verwachting is dat HANNN over een paar jaar een bredere coalitie van bedrijven, kennisinstellingen, zorgorganisaties en ondernemers tot stand heeft gebracht, die in staat is in alle aspecten van het dagelijks leven te zorgen voor gezonde innovaties. Waarbij het opschalen minstens zo belangrijk is als het verzinnen van nieuwe producten. Bovendien hoop ik dat we Noord-Nederland dan in het linker rijtje van gezondheid hebben weten te krijgen.

9 Tekst: Johan van Zeist Beeld: Yalp SENIOREN LATEN BEWEGEN IS BELANGRIJK EN UITDAGEND OPMARS VAN DE BEWEEGTUIN VAN CONCEPT OP PAPIER TOT NETWERK MET STERKE PARTNERS GESCHIEDENIS IN VOGELVLUCHT ACTIVE AGEING NEDERLAND Olga Commandeur heeft haar naam Olga: Sinds mei 2012 werk ik samen Volgens Olga is het zowel belangrijk als In ongeveer drie jaar tijd is Active 2012 Start concept active ageing en voorbereiding project Seniorvriendelijke Gemeenten verbonden aan de beweegtuinen van met Yalp om de beweegtuinen voor uitdagend senioren in beweging te Ageing Nederland uitgegroeid van een 2012 Research in Nederland en in andere EU-landen (o.a. Engeland, Spanje, Finland) Yalp en ondersteunt zorginstellingen ouderen te ondersteunen. Op bijna krijgen. De generatie ouderen van nu is concept op papier tot het netwerk dat 2013 Lancering website (voor professionals) om hun plein tot succes te maken. vijftig locaties door het hele land heb ik nog opgevoed met rusten als je ergens u nu kent met inmiddels meer dan 2013 Nationaal Congres Active Ageing in s-hertogenbosch (voorjaar) 16 Beweegtuinen zijn locaties die worden al zorgprofessionals opgeleid met de last van had. Ook was er voor hen 50 partners. Maar wat is er in die 2013 Presentatie en start project Seniorvriendelijke Gemeenten 17 ingericht met speciale beweegtoestellen voor ouderen. Tijdens het Nationaal Congres Active Ageing 2015 heeft Olga in een work - shop uitgelegd hoe u met beweegtuinen senioren in beweging en uit het sociaal isolement krijgt. Train-de-Trainer-cursus om op hun eigen beweegtoestel met ouderen al spelend te bewegen. De kracht van deze beweegtuinen is dat spelend bewegen functionele vormen bevat, die zich direct vertalen naar het beter functioneren in het dagelijks leven. Ouderen hebben door lichamelijke en psychische gebreken een begrenzing in hun beweegmogelijkheden. Vaak is het echter zo dat er nog veel winst te behalen is door het meer opzoeken van hun mogelijkheden. Maar ook het sociale element is heel belangrijk. Mensen doen het samen, met elkaar, met de trainer of met de kleinkinderen. Het bekende kopje koffie na afloop is bijna even belangrijk. weinig mogelijkheid om aan sport en spel mee te kunnen doen. Gelukkig zie je dat onder invloed van allerlei voorlichtings- en beweegcampagnes het door begint te dringen dat juist bewegen het beste medicijn is tegen heel veel kwalen, maar ook in het voorkomen van allerlei ongemakken. Het motiveren blijft echter heel erg lastig. Maar als je senioren letterlijk bij de hand neemt en ze laat ervaren wat bewegen met ze doet en dat het ook leuk kan zijn, dan krijg je ze wel mee. En bovendien levert het Olga vaak erg leuke reacties op. De mooiste staat haar nog helder voor de geest. Dat was een oudere man die in eerste instantie zei dat hij nooit over het obstakel zou kunnen komen. Door hem aanwijzingen te geven over hoe hij zijn lichaamshouding kon aanpassen, lukte het hem uiteindelijk. Die man zat bijna te huilen van geluk, zo trots en blij was hij dat het gelukt was. tussentijd allemaal gebeurd? En wat staat er te gebeuren? Active Ageing Nederland in vogelvlucht! 2013 Start nationaal Active Ageing Platform met (hoofd)partners en deelnemers 2013 Inspiratiesessie voor (nieuwe) partners en deelnemers in Ede 2013 Uitgave themamagazines en nieuwsbrieven 2013 Organisatie van netwerksessies / themabijeenkomsten 2013 Nationaal Congres Active Ageing op Nationaal Sportcentrum Papendal (winter) 2014 Ontwikkeling digitale platforms voor professionals en voor senioren 2014 Oprichting Active Ageing Nederland BV (maart) 2014 Nationaal Congres Active Ageing in Breda (voorjaar) 2014 Uitgave themamagazines en nieuwsbrieven 2014 Samenwerking met ouderenbond Unie KBO 2014 Hein Vergeer (oud-topsporter) wordt partner van Active Ageing Nederland 2015 Start nieuwe website (plus webshop) voor professionals: Start nieuwe website (plus webshop) voor 50-plussers: Introductie concept beweegpleinen voor gemeenten en/of zorginstellingen 2015 Introductie concept verduurzamen zorgvastgoed 2015 Nationaal Congres Active Ageing in Nieuwegein (zomer) 2015 Uitgave van magazines en nieuwsbrieven 2015 Nationaal Congres Active Ageing in Tiel (najaar) Op oudereninbeweging deelt Olga Commandeur tips en beweegtuin-oefeningen. U kunt zich gratis aanmelden.

10 MET ROBOTS LANGER ZELFSTANDIG Tekst: Tom Ederveen (Robots.nu) Beeld: Softbank & Fraunhofer KUNNEN ROBOTS ONS IN DE TOEKOMST ECHT GAAN HELPEN? In de komende jaren zijn er allerlei Wat kunnen robots voor ons doen? maatschappelijke en technische Robots zijn niet in één keer de oplossing redenen waarom robots interessant voor alles. Ze worden al ingezet worden in ons dagelijkse leven. De voor enkelvoudige taken zoals stofzuigen, bevolking vergrijst in gestaag tempo. dweilen en het gras maaien. Mensen worden gedreven door Straks zijn er niet genoeg mensen Maar doordat robots ook steeds betere vooruitgang en vernieuwing. beschikbaar om de zorg te verlenen spraaktechnologie hebben, kunnen Omdat het ons leven makkelijker zoals we die nu kennen. Ook is het luisteren en een aantrekkelijke vormgeving maakt. Omdat het kan. En omdat steeds belangrijker om de kosten in de hebben, worden ze ook sociaal 18 we nieuwsgierig zijn. hand te houden en langer zelfstandig ingezet voor spelletjes en het voeren 19 te wonen. van gesprekjes. Allerlei nieuwe technologieën helpen ons daarbij. Robots zijn daar een voorbeeld van. Maar welke rol kunnen ze echt gaan spelen in ons leven? En hoe kunnen we ze inzetten om mensen gezond en zelfstandig ouder te laten worden? Technologie kan slimmer worden ingezet om taken uit handen te nemen. En dan komen robots niet in plaats van de zorg door mensen, maar naast de zorg door mensen. Technologisch zijn er veel ontwikkelingen geweest. Robots zijn uitgerust met spraak- en gezichtsherkenning, bewegen flexibel in ruimten, kunnen dingen oppakken en kunnen spreken. En binnen afzienbare tijd zullen ze worden uitgerust met intelligente software waardoor ze nog beter inzetbaar worden doordat ze zelf kunnen leren en worden aangepast aan je persoonlijke wensen. In Japan wordt de robot Pepper nu al ingezet om mensen van informatie te voorzien in winkels van Softbank en van Nestlé. En in Nederland wordt de zorgrobot Paro gebruikt in de zorg voor dementerende bejaarden en worden er proeven gedaan met telepresencerobots voor monitoring op afstand. Maar ook in onze eigen omgeving zijn er tal van dingen te bedenken waar we robots nuttig kunnen inzetten. Ook servicerobots met uitgebreidere functies ontwikkelen zich snel. Zo kun je denken aan taken als bewaken en oppassen wanneer je van huis bent door in te bellen in je huis of dat van een dierbare. Anders dan gewone bewakings- en alarmsystemen, kun je robots door het huis laten bewegen, apparaten laten bedienen en acties laten uitvoeren. In de zorg en om langer zelfstandig wonen mogelijk te maken, kunnen aantrekkelijke robots worden ingezet voor gezelschap, het stimuleren van beweging en het bieden van structuur in dagritmes. Door een combinatie van leefstijlmonitoring, patroonherkenning en beweging, wordt het mogelijk om afwijkingen te herkennen. Met behulp van beeldzorg, beweging, sensoren en de camera in robots, kan op afstand een situatie snel worden ingeschat en kan hulp worden ingeschakeld. Als ze ook nog gaan helpen bij maaltijden en tillen en bewegen, worden ze een echte persoonlijke assistent in huis.

11 20 Persoonlijke zorgrobots bieden assistentie bij lichamelijke en geestelijke handicaps. Door de grote verschillen in persoonlijke behoeften, is dit nog wel de lastigste categorie. Het maakt nogal een verschil of je slecht ziet, niet kunt lopen of je armen niet kunt gebruiken. Nu is het nog niet goed mogelijk of te duur; maar het valt heel goed voor te stellen dat we op termijn een persoon- deze er ook aantrekkelijk uitzien. En dat hoeft dan niet te betekenen dat deze er als een mens uitziet; misschien zelfs wel liever niet. Maar in zijn algemeenheid hebben humanoid en sociale robots wel menselijke kenmerken, zoals armen, benen, hoofd en romp. Vooral omdat het hierdoor voor ons mensen als sociale wezens leuker wordt om met ze te communiceren. Iedereen kent het nummer The Times They Are A-Changing van Bob Dylan wel. Ruim vijftig jaar geleden uitgebracht op het moment dat er veel stond te veranderen in de wereld. De aangeharkte wereld van de jaren vijftig ging op de schop, we gingen de ruimte in, in elk huis kwam een tv, we kregen allemaal een auto en we gingen voor het eerst massaal naar in onszelf. Fit blijven en blijven leren. Daarnaast moeten we ervoor zorgen dat de zorg en ondersteuning voor kwetsbaren betaalbaar blijft. Dat kunnen we door meer zelf te doen, verantwoordelijkheid te nemen voor onze gezondheid waar het kan en anderen te helpen. Een nieuwe samenleving maken door hierin actief te participeren en door actief te 21 lijke robot kunnen samenstellen. Eentje die precies die ondersteuning kan bieden voor je eigen situatie. Hoe zien ze eruit? Robots roepen veel associaties op. Geholpen door generaties sciencefictionfilms maken we ons hier een voorstelling van. Van een gemene slechterik die de wereld wil overnemen, tot een goedaardige vriend die er is om ons te helpen. Wanneer is een robot een robot? Er zijn wel een paar karakteristieken voor robots te noemen. Ze zijn fysiek aanwezig, kunnen bewegen, kunnen autonoom doen waarvoor ze ontwikkeld zijn en zijn interactief. Voor robots met een bepaalde taak zal het uiterlijk hier specifiek op aangepast zijn. Dat kan dan heel goed gewoon het uiterlijk van een apparaat hebben, zoals een stofzuiger, maar ook heel specifiek zoals de vorm van een dier of mens. Bij robots die in de zorg worden ingezet voor ondersteuning of gezelschap, is het natuurlijk veel belangrijker dat Voor speciale toepassingen wordt het uiterlijk van de robot aangepast aan het doel, zoals de zachte robotzeehond Paro bij dementie, de robot Kasper voor autistische kinderen en de robot Pleo om kinderen voor te bereiden op een operatie. Van handig en leuk apparaat tot assistent en vriend In de komende jaren zullen we zien dat er leuke, nuttige, slimme en vriende lijke robots op de markt komen. Van robots in de vorm van dieren als speelkameraadje, tot robots als nuttige apparaten in ons huis en voor het signaleren van onveilige situaties. Van slimme robots voor hulp bij handicaps en speciale behoeften tot aan robots die onderdeel worden van ons dagelijkse leven. En wie weet, misschien hebben we in de toekomst allemaal een robotvriend in huis. Meer informatie Meer weten over robots en robottoepassingen waar mensen in het dagelijks leven mee te maken krijgen? Kijk op de website Arjan Oortgiesen is directeur van LekkerLeven. LekkerLeven biedt een compleet pakket aan zorg- en gemaks - diensten. Handig voor mensen die zolang mogelijk zelfstandig willen wonen of het gemakkelijke vinden dat zaken in en rondom het huis geregeld zijn. THE TIMES THEY ARE A-CHANGING het buitenland. Bejaard was als we 65 werden. We gingen dan genieten van de AOW en wonen in de eerste bejaardenhuizen. En als we geluk hadden werden we 75 of 80 jaar oud. Ook nu zitten we middenin een tijdperk van grote veranderingen. In elk huis zijn gemiddeld minimaal vijf apparaten (smartphone, tablet, laptop, etc.) waarmee we vanuit huis kunnen communiceren en organiseren. We moeten langer doorwerken, naar alle waarschijnlijkheid over een aantal jaren wellicht tot ons zeventigste jaar. We worden in een hoog tempo ouder, elk jaar honderd dagen met zijn allen en dat houdt nog even niet op. Nieuwe medische technologieën en gezonde voeding op maat maken het ons mogelijk om gezond ouder te worden. Mooie vooruitzichten, die echter ook wat van ons vragen. Om het pensioen betaalbaar te houden, moeten we langer doorwerken. Dit betekent dat we zullen moeten blijven investeren blijven. Door elkaar te ontmoeten, te helpen en van waarde te zijn. Een kans en uitdaging voor iedereen. Inmiddels zijn alle mogelijkheden voorhanden om een dergelijke samenleving te creëren. Gemeenten hebben nog meer de verantwoordelijkheid gekregen om de burger te ondersteunen en te faciliteren. Zorgaanbieders gaan zich richten op de klantbehoefte in plaats van het product dat ze leveren. Burgers nemen initiatieven om elkaar te ondersteunen en te helpen zonder dat daar een overheid aan te pas komt. En als individu heb je de mogelijkheid om vanuit je huis zoveel als mogelijk zelf te regelen waardoor je, ongeacht hoe oud je wordt, zo lang mogelijk de regie in handen houdt. Of het nu gaat om het regelen van een huishoudelijke hulp of maaltijd, aanpassingen in je woning of gezellig een dag uit. Het is allemaal mogelijk. Een mooi perspectief. Tijd voor verandering dus! Arjan Oortgiesen

12 VOORDAT SECONDEN MINUTEN WORDEN... Een 112 noodsituatie! Iedere Nederlander of organisatie kan er mee te maken krijgen. SOS ALARM HELPT LEVENS REDDEN Verantwoordelijkheid voor de veiligheid binnen organisaties of voor gezin, familie, vrienden, relaties en collega s hebben we samen: bedrijven, mensen en overheid. Bij een noodsituatie krijgen we te maken met de aanrijtijden (circa 8-12 minuten) van de politie, brandweer of ambulance. Hiermee bieden we aan wat er nog niet was, zoals georganiseerde eerstehulp tijdens de aanrijtijden door mensen met eerstehulpvaardigheden in de buurt, het delen van informatie (met de 112-meldkamer en met hulp - verleners), waarbij je zelf bepaalt wie welke informatie krijgt. Het is toch prachtig dat mensen en hulpver leners in de buurt elkaar helpen in een Je bent er nooit genoeg op voor bereid. Wij samen zijn SOS ALARM 22 Spoedige hulp en informatie is op dat De Landelijke SOS ALARM Hulpdienst is nood situatie tot de officiële hulpdiensten 23 moment belangrijk voor het slachtoffer, een non-profit stichting. Directeur arriveren! Hiermee mobiliseren de calamiteit en/of hulpverleners. Antoine Janssen: Dit is geen nieuwe wij de kracht van de samenleving en hulporganisatie, maar een toevoeging. vergroten we de zelfredzaamheid en Een soort paraplu waaronder we samen veiligheid. Dit is 100% burgerparticipatie! nog beter kunnen werken aan onze Ik vind dat een rustgevende veilig heid en alarmering van hulpverleners gedachte in het geval een dierbare in de buurt tijdens de aanrijtijden. van mij iets zou overkomen... Tekst: SOS ALARM Beeld: SOS ALARM Vragen bij een noodsituatie Is 112 geïnformeerd? Wie kan er (eerste)hulp verlenen? Wie is het slachtoffer? Zijn er persoonlijke of medische gegevens bekend? Moeten er dierbaren geïnformeerd worden? Hoe krijgen we contact met de zorgcentrale? Een pand met bewoners moet ontruimd worden: hebben we genoeg mensen die kunnen helpen ontruimen en aandacht geven aan de bewoners? Hierdoor kan er sneller gestart worden met de (eerste)hulpverlening en helpen we levens te redden tot de officiële hulpdiensten arriveren. Wie zijn SOS ALARM Burgerhulpverleners? De Burgerhulpverleners zijn hulpverleners die geregistreerd zijn bij het Nationaal Register. Dat zijn EHBO ers, BHV ers, reanimatiehulpverleners, politieagenten, defensiemedewerkers, Reddingsbrigade- of KNRM-vrijwilligers, brandweermannen, verpleegkundigen, artsen en ambulancepersoneel. Zij krijgen de noodoproep in hun vrije tijd of tijdens werktijd, aldus Janssen. Als zij in de buurt van het ongeval zijn, kunnen zij alvast (eerste)hulp verlenen, voordat de officiële hulpverleners er zijn. Heel belangrijk. Ga maar na: bij een slagaderlijke bloeding of brand telt elke seconde. Ondertussen heeft de 112-meldkamer de professionele hulpdiensten gealarmeerd. Zo snel mogelijk hulp, dat is toch wat

13 je iedereen van wie je houdt, toewenst? Al SOS ALARM Burgerhulpverleners zijn geregistreerd. De verwachting is dat dit het komende jaar doorgroeit naar ruim hulpverleners. Hoe werkt alarmeren van 112 & beschikbaar zijn via de SOS ALARMkaart informatie mag inzien, zodat privacy SOS ALARM Burgerhulpverleners die snel gescand kan worden. gewaarborgd blijft. Dat versnelt en in de buurt? Antoine Janssen: Iedereen die in het verbetert de zorg voor het slachtoffer. De melder geeft via de gratis Nationale bezit is van een SOS ALARMkaart kan De officiële hulpverleners die geregistreerd 24 SOS ALARM app aan dat het om een en geeft zo de informatie door aan de zij automatisch een alarmering en daarop zijn of haar medische gegevens zijn bij het Nationale Register 25 noodsituatie gaat, welke situatie het betreft en hoeveel personen betrokken zijn. Vervolgens worden automatisch gekwalificeerde en geregistreerde SOS ALARM Burgerhulpverleners die in de buurt zijn gealarmeerd. Zij kunnen snel ter plekke zijn en de eerste hulpverlening starten in afwachting van de officiële hulpverleners. Dit kan van levensbelang zijn in het geval van bijvoorbeeld een hartstilstand of slagaderlijke bloeding. Ondertussen wordt er gebeld met het alarmnummer 112. De 112-centralist alarmeert vervolgens politie, brandweer en/of ambulance. Antoine Janssen De app kan ook extra informatie aan de meldkamer doorgeven. Hiervoor is géén koppeling nodig met 112. De app heeft een data2voice-functionaliteit waarmee de informatie op verzoek doorgegeven wordt aan de centralist. Het gaat hierbij bijvoorbeeld om de aard van de situatie en de exacte locatie. Deze data2voice-functionaliteit vertaalt de data naar gesproken tekst centralist tijdens de verbinding met 112. Het activeren van deze locatiefunctionaliteit kan in bepaalde situaties wense lijk zijn om tijd te besparen. Bijvoorbeeld bij een specifieke calamiteit (overval, hartprobleem), als de locatie bij de beller niet bekend is, wanneer de beller stottert, slechthorend of -sprekend is, of de Nederlandse taal niet beheerst. Organisaties registreren nationaal hun bedrijfshulpverleners De SOS ALARM Burgerhulpverleners die in de nabijheid zijn, kunnen uw bedrijfshulpverleners eventueel ondersteunen bij een 112-noodsituatie. Ook voor uw BHV-organisatie is het wenselijk als er hulp geboden wordt aan slachtoffer(s) en aan uw bedrijfshulpverleners tijdens de aanrijtijden, tot officiële hulpverleners arriveren. SOS ALARM Burgerhulpverleners in de buurt van de calamiteit worden gealarmeerd via de Nationale SOS ALARM app. Als uw BHV-medewerkers geregistreerd zijn binnen het Nationale Register van Hulpverleners, ontvangen indien gewenst afhankelijk van het aantal benodigde hulpverleners ondersteuning van SOS ALARM Burgerhulpverleners in de buurt. Zij starten de (eerste)hulpverlening tijdens de aanrijtijden tot de politie, brandweer of ambulance arriveren. Uw BHV-organisatie kan na registratie als MV(B)O partner ook gealarmeerd worden bij een 112-noodsituatie met een collega of relatie in de buurt. Persoonlijke en medische informatie beschikbaar is voor hulpverleners en dierbaren Om hulp verder te verbeteren, is het belangrijk dat voor hulpverleners snel persoonlijke en medische gegevens Uw organisatie nationaal registreren als MV(B)O Partner? Maatschappelijk Verantwoord en Betrokken Organisatie in Nederland? Voor zorginstellingen, alarmcentrales en/of grotere organisaties zijn er extra mogelijkheden m.b.t. de SOS ALARM Diensten. U kunt hierover contact opnemen met de Stichting Landelijke SOS ALARM Hulpdienst via invullen (medicatiegebruik, allergieën en chronische ziekten), of welke dierbaren (partner, ouders of kinderen) geïnformeerd dienen te worden bij een 112-noodsituatie. De Landelijke SOS ALARM Hulpdienst zorgt ervoor dat Nationale SOS ALARMkaart voor uw medewerkers, bewoners of relaties? Voor organisaties is de SOS ALARMkaart beschikbaar met extra functies. Bijvoorbeeld: Automatische alarmering van de (zorg)alarmcentrale bij een 112 noodsituatie met vermelding van de locatie / calamiteit. U wordt direct geïnformeerd indien een klant van de zorginstelling of alarmcentrale betrokken is bij een noodsituatie na het scannen van de SOS ALARMkaart. U kunt hier over contact opnemen met SOS ALARM Nederland via deze informatie beschikbaar is voor hulpverleners die zijn geregistreerd binnen het Nationale Register indien de drager dit wenst. Hulpverleners en omstanders kunnen die gegevens scannen en weten dan direct waarmee ze rekening moeten houden. Terwijl de drager van de SOS ALARMkaart bepaalt wie welke van Nederlanders met Hulpvaardigheden, kunnen al tijdens de aanrijtijd die informatie lezen en met die kennis beter en sneller hulp verlenen. Als je de contactgegevens van dierbaren hebt ingevuld, krijgen zij automatisch (direct via ) een melding dat er een noodsituatie is met iemand die zij kennen. Privacy bij de SOS ALARMkaart is essentieel: de kaarthouder bepaalt altijd zelf welke gegevens erop staan en welke hulpverleners die gegevens mogen lezen. Als iemand de SOS ALARMkaart gescand heeft, ontvangt de drager van de SOS ALARMkaart een , sluit Janssen af. De SOS ALARMkaart is beschikbaar voor iedereen, de keuze welke informatie je wilt delen met hulpverleners en of je dierbaren snel geïnformeerd dienen te worden, bepaalt iedereen zelf. Meer informatie Meer informatie over de Stichting Landelijke SOS ALARM Hulpdienst: Meer informatie over de SOS ALARMkaart:

14 NETWERK ACTIVE AGEING NEDERLAND BESTAAT UIT AL MEER DAN 50 ORGANISATIES! OVERZICHT (HOOFD)PARTNERS & DEELNEMERS Deelnemers 26 Hoofdpartners Partners 27

15 SENIORVRIENDELIJKE GEMEENTE IN OPMARS Tekst: Bert van Straten, Peter Bergmans, Jan Brinkers en Geert Geujen Beeld: Active Ageing Nederland, Yalp ACTIVE AGEING NEDERLAND EN UNIE KBO: KEURMERK IS WENSELIJK blijven? Active Ageing Nederland, Grontmij en Unie KBO ontwikkel(d)en een aantal instrumenten, die gemeenten daarbij kunnen ondersteunen. Te beginnen met de monitor Seniorvriendelijke Gemeenten en benchmark, via de websites van Active Ageing tot en met een keurmerk. Hoe krijgen gemeenten het voor elkaar om de leefomgeving seniorvriendelijk in te richten, zodat zij ouderen faciliteert en uitdaagt om te Nederland vergrijst in rap tempo. De komende decennia komen er jaarlijks zo n vijftigduizend senioren bij. De overheid stimuleert dat ouderen, ook ouderen met een zorgvraag, langer zelfstandig blijven wonen. Zij willen dat zelf vaak ook. Bij het ouder worden verandert echter de beleving van de ruimtelijke inrichting. Oudere mensen bewegen vaak wat trager dan anderen Grontmij kan een monitor uitvoeren en adviesrapportage opstellen. Om een indruk te krijgen hoe de monitor werkt, is een verkorte digitale enquête ontwikkeld, die op de website van Active Ageing Nederland (www.activeageing. nl) kosteloos kan worden ingevuld. Daaruit volgt dan een indicatie van de seniorvriendelijke staat van de gemeente. 28 blijven bewegen en sociaal actief te en stellen door lichamelijke en geeste- 29 lijke veranderingen andere eisen aan de omgeving. De leefomgeving kan zo door senioren als minder aantrekkelijk of zelfs gevaarlijk worden beleefd. Met als gevolg dat zij vaker thuis blijven, minder bewegen en sociale contacten verminderen. Goed seniorenbeleid is daarom breder dan zorg en woningaanpassing. Het welzijn wordt mede bepaald door de kwaliteit van de leefomgeving: de inrichting van de openbare ruimte in de wijk en de bereikbaarheid van voorzieningen. In de gemeente Breda is een pilot van de monitor uitgevoerd. Uit de resultaten blijkt dat de gemeente Breda op vier thema s hoge scores behaalt. Voor de aandachtsgebieden Mobiliteit en Openbare ruimte en gebouwen kan Breda echter de score nog verbeteren. De monitor biedt de gemeente praktische handvatten en inspiratie om het gesprek aan te gaan met partners in die aandachtsgebieden om de scores verder te verbeteren. Monitor Het is van belang dat gemeenten een goed beeld krijgen van de feitelijke inrichting van de leefomgeving. Daartoe hebben Grontmij en Active Ageing Nederland een monitor Seniorvriendelijke Gemeenten ontwikkeld. Voor zes thema s (Mobiliteit, Beweging en participatie, Zorg en gezondheid, Openbare ruimte en gebouwen, Wijk en woning, Communicatie en organisatie) brengt de monitor systematisch in kaart hoe de gemeente er qua seniorvriendelijkheid voorstaat. Mobiliteit Beweging en participatie Zorg en gezondheid Openbare ruimte en gebouwen Wijk en woning Communicatie en organisatie

16 Beweegprogramma s in Arnhem is geïnteresseerd. Belangrijke inspiratiebronnen voor de start van Volgens de WHO stelt Active Ageing mensen Verzorgings- en verpleeghuizen zijn Overal zijn de ervaringen positief: Active Ageing Nederland waren het Europese in staat om hun kansen op fysiek, sociaal en wettelijk verplicht beweegprogramma s aan te bieden. Zij hebben daarom rollator aan hun oefeningen en hebben diverse deelnemers begonnen met jaar van Active Ageing en het bevorderen van mentaal welzijn gedurende het hele leven te solidariteit tussen generaties (2012) van de verzilveren en om te participeren in de samenleving, terwijl ze kunnen rekenen op adequate veel aandacht voor een beweegvriendelijke buitenruimte rondom hun instel- Het Nederlands Instituut voor Sport die na verloop van tijd niet meer nodig. Europese Unie en het mondiale netwerk van Age Friendly Cities van de Wereld Gezondheidsorganisatie (WHO). Active Ageing richt van de WHO zijn ook de thema s die zijn bescherming, veiligheid en zorg. De thema s ling. Met de aanleg van een Vitaliteitstuin of beweegplein kunnen zij daar Instituut voor onderzoek van de en Bewegen (NISB) en het Nederlands zich vooral op gezond en zelfstandig ouder geadopteerd door Active Ageing Nederland. invulling aan geven. Het concept gezondheidszorg (Nivel) hebben de worden. Het concept is in april 2013 gepresenteerd Vitaliteitstuin is door Grontmij ontwikkeld en daagt senioren uit te bewegen, als beweeginterventie erkend. 31 oefeningen op de toestellen inmiddels tijdens het Nationaal Congres Active Ageing 30 De WHO legt een accent op het proces van in s-hertogenbosch. Tijdens dat congres werd het optimaliseren van de mogelijkheden voor tevens het startsein gegeven voor het project ouderen op het gebied van onder meer Seniorvriendelijke Gemeenten. Gemeenten gezondheid, sociale participatie en veiligheid. kunnen via deelname aan dit project ontdekken Centraal staat de verbetering van de kwaliteit of zij met hun seniorenbeleid op de goede van leven van ouderen. Dit geldt zowel voor weg zitten. de geest scherp te houden en in contact te komen met anderen. Het rendement van de aanleg van deze Vitaliteitstuin verveelvoudigt als de tuin bijvoorbeeld ook door fysiotherapeuten wordt gebruikt voor oefeningen en de tuin ook buurtbewoners uitnodigt. Denk bijvoorbeeld aan samen tuinieren, buurtactiviteiten, een schooltuin, een speelplek voor kinderen of klein schalige sportvoorzieningen. De tuin maakt op deze wijze onderdeel van de openbare ruimte en groenstructuur van de wijk. Door meerdere functies te combineren, kan een aanspraak worden gedaan op verschillende gelabelde budgetten en worden deze efficiënter ingezet. Het overleg aangaan met nieuwe en soms onverwachte partners is hierbij essentieel. Beweegpleinen Naast of aanvullend op de Vitaliteitstuinen, heeft Active Ageing Nederland in samenwerking met Yalp het concept Beweegpleinen ontwikkeld. Momenteel wordt gewerkt aan een beweegplein voor woonzorginstelling Hanzeheerd in Hattem. Ook DrieGasthuizenGroep Voor mensen met dementie komt daar bovenop dat bewegen remmend werkt op het dementeringsproces. De oefeningen in de beweegtuin versterken de zelfredzaamheid en verminderen of voorkomen overgewicht, doordat spieren weer gebruikt worden. Quick wins Ook voor het seniorvriendelijk maken van de leefomgeving is er laaghangend fruit. Ga slim om met de mogelijkheden van direct toepasbare, praktische oplossingen, eventueel in afwachting van meer structurele ingrijpende maatregelen. Met name het belang van veilige en aantrekkelijke wandelverbindingen mag daarbij niet onderschat worden. Laat bijvoorbeeld verkeerslichten voor voetgangers langer op groen staan in zones waar veel senioren komen, creëer wandelverbindingen met egale trottoirs en zorg voor duidelijke bewegwijzering. Denk verder aan voldoende beschutting, rustpunten en sanitair. En niet te vergeten goede straatverlichting ten behoeve van de sociale veiligheid. De WHO als inspiratiebron Betrek senioren bij (her)ontwikkeling Bij de (her)ontwikkeling van openbare gebouwen en buitenruimte wordt veelal uitgegaan van de standaardmaatvoeringen en eisen. Het is echter van belang stil te staan bij de gebruikersgroep van de voorziening. Bestaat deze, nu of in de toekomst, naar verwachting voor een groot deel uit senioren? Dan is het raadzaam hier vroeg in het planproces rekening mee te houden. Samenhang maatregelen Voor succesvol seniorenbeleid is het gewenst samenhang aan te brengen in de voorzieningen. Zo n aanpak koppelt woningaanpassingen voor het levensloopbestendig wonen (woningstichting, particuliere woningeigenaren, Wmo-financiering) aan de realisatie van woonservicezones in de wijk (gemeente, welzijns- en zorginstellingen, aanbieders van dagelijkse diensten). Ook de niveaus van dienstverlening in het (openbaar) vervoer (vervoers- en taxibedrijven) en voor veiligheid (politie en hulpdiensten) worden door betrokken partijen afgestemd op de behoeften van senioren. Keurmerk Ouderenbonden, Active Ageing Nederland, Grontmij en andere partners zijn warm voorstander van het ontwikkelen van een keurmerk seniorvriendelijkheid. Eerder deed Unie KBO dat voor ziekenhuizen. Binnenkort willen ze in overleg met de VNG en het ministerie van VWS om de mogelijkheden van zo n keurmerk te onderzoeken. Daarmee wordt de weg gebaand naar een landelijke benchmark, die gemeenten stimuleert én beloont voor hun inspanningen. individuen als voor bevolkingsgroepen. Meer informatie ir. Bert van Straten en ir. Peter Bergmans zijn senior adviseurs Gebieds- Advies bij Grontmij, Jan Brinkers is beleidsadviseur bij Unie KBO en drs. Geert Geujen is senior adviseur bij Acive Ageing Nederland en Actorion Communicatie. Neem voor meer informatie contact op met Active Ageing Nederland, tel

17 DE ZORG VERDUURZAAMT Tekst: Geert Geujen Beeld: Active Ageing Nederland, BonGo Solar GOED VOOR GEEST, GEZONDHEID EN GELDBUIDEL aan energie. In het onderzoek van Platform 31 en Financial Ideas bijvoorbeeld, is sprake van jaarlijks ongeveer 400 miljoen, waarvan op redelijk eenvoudige wijze 100 miljoen kan worden bespaard. TNO en Agentschap NL concluderen dit ook. Overigens gaat achter vergroening meer schuil dan alleen energiebesparing. dak- en gevelisolatie, diverse verlichtingsmaatregelen en de zogenoemde systeemoptimalisatie. Hierbij kan men denken aan het goed afstellen van de klimaatinstallatie en het toepassen van tijds- of daglichtafhankelijke regelaars en bewegingssensoren. Ook zijn bij nieuwbouw en renovatie warmte- en koudeopslag aantrekkelijke opties. Bedrijfseconomisch en gezond Ledverlichting wint binnen de zorgsector snel aan populariteit. De toepassingsmogelijkheden zijn schier onbegrensd en hebben een relatief korte terugverdientijd. Volgens de ervaringen van Green Liz Nederland (www.greenliz.nl), dat veel E-scans uitvoert bij maatschappelijk vastgoed, zoals woonzorginstellingen, ligt de terugverdientijd van ledverlichting in de algemene ruimten (met veel branduren) tussen de drie en vijf jaar, met een rendement van ipso facto 20 tot 35% op het geïnvesteerde vermogen. Ledverlichting is niet alleen goed voor de geldbuidel, maar met uitgekiende 32 Verduurzaming in de zorgsector mag zich verheugen in een groeiende belangstelling. Uit verscheidene inventarisaties blijkt dat de zorg - sector onnodig veel geld uitgeeft TNO en Agentschap NL hebben in 2011 de energiekosten van de ziekenhuizen, verpleeghuizen, verzorgingshuizen en GHZ/GGZ/Jeugdzorg-inrichtingen in beeld gebracht en kwamen uit op een bedrag van 567 miljoen. Deze sector kan relatief eenvoudig tussen de 12 en 25% besparen op de energielasten. In verpleeg- en verzorgingshuizen, woonzorgcentra is de nieuwe term, is de meeste energiewinst te behalen met ledsystemen werken ze ook positief in op de psyche van mensen. Vooral voor mensen met psychogeriatrische aandoeningen, zoals dementie. Tegenwoordig bestaan er lichtsystemen, die zowel qua intensiteit als kleurtemperatuur zodanig te regelen zijn, dat er een optimale en simultane prikkeling van verscheidene hersendelen van patiënten met dementie en andere hersenaandoeningen plaats- 33 vindt. Deze prikkeling heeft een activerend en gezondheidsbevorderend effect. In plaats van bepaalde cliënten in een verpleeghuis overdag in het donker te zetten, kan het juist heilzaam zijn ze met licht te activeren. Wetenschappelijk onderzoek heeft dit effect onomstotelijk vastgesteld. Grootschalige renovatie Ledverlichting, zonnepanelen, schakelklokken, beweegsensoren en zo meer noemen we het zogenoemde laaghangend fruit. Grotere energiebesparende renovaties leveren het meeste op bij gebouwen uit bouwjaar 1992 tot en met Oudere gebouwen vallen af omdat de investering niet meer rendabel te maken is; nieuwer vastgoed is doorgaans al goed geïsoleerd, heeft dubbel glas en HR-verwarmingssystemen. Verwarming en warm water is overigens een thema, dat misschien niet meteen als laaghangend fruit wordt gezien, maar waar wel eveneens grote besparingen te behalen zijn. Bedenk: de elektriciteitsprijs stijgt weliswaar op langere termijn, maar de gasprijs

18 34 nog veel sneller met of zonder koppeling aan de olieprijs. Besparingen in de thermische huishouding bieden veel kansen. Zo is de inzet van Luchtwarmtewaterpompen (LWWP) een goed alternatief voor gasketels of boilers die warm water produceren. De elektrisch aangedreven LWWpompen kunnen prima warm tapwater maken en toevoeren naar een boiler. Ze zijn niet geschikt voor hogetemperatuur verwarming, maar weer wel voor lagetemperatuur verwarmingssystemen, zoals vloerverwarming Alle zegen komt van boven Onze atomaire energiebron, de zon, is de stuwende kracht achter al het leven op aarde. We maken er steeds meer gebruik van. En terecht. De duurzaamheid ook in de zin van lange operationele tijd van zonnepanelen is aangetoond. De CO2- en energiefootprint van zonnepanelen is zeer gunstig. Binnen vier jaar gaan we het break-evenpoint voorbij, in termen van input aan energie en grondstoffen in de productie van zonnepanelen versus de besparing op fossiele brand stoffen en grondstoffen door in bedrijf zijnde panelen. Vanaf dat moment zijn ze dus absoluut groen te noemen. En met een verwachte levensduur van minimaal 25 jaar blijft dat lange tijd zo. De laatste jaren zijn er, naast de zonneboilers (voor de productie van warm water) ook gecombineerde zonnepanelen op de markt die zowel elektriciteit als warm water produceren. Energieneutraliteit zorgvastgoed De term energieneutrale gebouwen komt nog wel eens om de hoek kijken. Maar wat is dat eigenlijk, energieneutraal? De letterlijke vertaling is een zodanige constructie en (technische) inrichting van een gebouw, dat het zelf evenveel energie produceert als het verbruikt. Als dit wordt doorvertaald naar de praktijk van zorgvastgoed, dan doorloopt men een aantal stappen. Als voorbeeld kijken we naar elektrische installaties en hun verbruik: We brengen eerst het totale stroomverbruik over vier jaar genomen, in beeld en berekenen het gemiddelde. Vervolgens gaan we op inrichtingsniveau het energieverbruik inventariseren, bijvoorbeeld de verlichting, keuken, lift en andere elektrische installaties. We kijken per installatie of er energievriendelijkere alternatieven zijn. Van alle energievriendelijke alternatieven wier aanschaf bedrijfseconomisch verantwoord is, nemen we het totaal aan energieverbruik. Dan trekken we het oude stroomverbruik van deze installaties af van het totale stroomverbruik. We krijgen dan het zogenoemde reststroomgehalte. Bij deze reststroom tellen we vervolgens het totale verbruik aan elektriciteit van de alternatieve installaties op en verkrijgen zo het verwachte toekomstige stroomverbruik. Ten slotte kunnen we dan uitrekenen hoeveel zonnepanelen we nodig hebben om deze hoeveelheid elektriciteit zelf te produceren. Natuurlijk is de praktijk wat ingewikkelder, maar in principe wordt wel het beschreven stappenplan gevolgd. Overigens: alle beetjes helpen. Energieneutraliteit is een mooie doelstelling, maar men kan ook met minder zonnepanelen beginnen. Immers, voor elke kwh aan groene stroom hoeven weer minder fossiele brandstoffen te worden verbruikt. Mathieu de Greef is bewegingswetenschapper bij de Rijksuniversiteit Groningen en lector Ouderenzorg aan de Hanzehogeschool Groningen. Hij is gespecialiseerd in het stimuleren van lichamelijke activiteit van ouderen en mensen met een chronische aandoening. MANAGING THE ENERGIECRISIS BIJ VEROUDERING Veroudering is een slijtageslag die veroorzaakt wordt door een afname van onze fysiologische reserves, het verval van biologische regulatiemechanismen en het ontstaan van multimorbiditeit. Het meest duidelijk komt dit tot uitdrukking in de verandering van onze energiehuishouding. Door veroudering is er sprake van afname van de hoeveelheid energie die we nodig hebben voor de instandhouding van ons lichaam en die we in ons dagelijks leven gebruiken voor werk, huishouden en vrije tijd. Het gevolg is dat zich een energiecrisis voordoet die kwetsbaarheid bevordert, waardoor onze zelfredzaamheid en onafhankelijkheid steeds meer worden aangetast. Daarbij is kwetsbaarheid een veelzijdig fenomeen dat gekenmerkt wordt door aantasting van onze fysieke, sociale, cognitieve én mentale vermogens. Door het behoud van lichamelijke activiteiten blijft ons energieverbruik echter op peil én bevorderen onze fysieke fitheid, onze cognitie, de werking van onze biologische klok, onze weerstand en onze sociale contacten. Er is een overweldigende wetenschappelijke evidentie dat zowel meer en minder intensieve vormen van bewegen fitheidseigenschappen, zoals kracht en uithoudingsvermogen, verbeteren. Ook bij kwetsbare ouderen, met of zonder chronische aandoeningen, heeft lichamelijke activiteit aantoonbare effecten op kracht, mobiliteit, verbetering van de loopsnelheid, toename van het balansvermogen en afname van de valkans. Bovendien heeft lichamelijk activiteit aantoonbare effecten op het behoud en de verbetering van onze cognitieve prestaties zoals het uitvoeren van complexe taken, het concentratievermogen, de informatieverwerkingssnelheid en de werking van het geheugen. Ook verbetert lichamelijke activiteit onze weerstand door het bevorderen van een toename van cytokines met anti-ontstekingseigenschappen. Tot slot bevordert lichamelijk activiteit de werking van onze biologische klok. Deze klok reguleert onder andere ons het slaap-waakritme, onze hormoonafscheiding, de werking van onze organen en onze lichaamstemperatuur. Aangetoond is dat bewegen bij veroudering een positief effect heeft op onder andere de afscheiding van melatonine (slaaphormoon) en cortisol, de regulatie van het immuunsysteem en het slaapwaakritme. Ondanks de beschikbare kennis over het belang van bewegen is nog steeds een substantieel deel van de bevolking onvoldoende lichamelijk actief. Er zijn steeds meer aanwijzingen dat het niet of onvoldoende geïnformeerd zijn (health literacy) over het belang van bewegen een dominante oorzaak van bewegingsarmoede is. Om de boodschap over te brengen moeten we ons niet alleen concentreren op de bood schap zelf (message), maar met name op de manier waarop we dat doen (the medium). Mathieu de Greef 35

19 DRIEGASTHUIZENGROEP GEEFT ENERGIE Tekst: Bert Krikke Beeld: DrieGasthuizenGroep HUIS EN HAARD EERSTE ENERGIENEUTRALE WOONZORGGEBOUW VAN ONS LAND 36 DrieGasthuizenGroep geeft energie. Deze slogan is nog niet vaak gebruikt, maar dat lijkt een kwestie van tijd. De bouw van het eerste energieneutrale woonzorggebouw van DrieGasthuizenGroep heeft de nieuwe regelgeving in de zorg en innoverende trends op woonzorggebied vertaald in nieuwe huisvestingsconcepten en een gedifferentieerder woonproduct. De nieuwste ontwikkeling is Huis en Haard. Op deze locatie wordt volgens de BREAAM-systematiek (zie kader op de volgende pagina) duurzame nieuwbouw gerealiseerd met vier groepen psychogeriatrische (PG) zorgcliënten en achttien woonzorgstudio s. Op het People aspect gaat het er om bij de cliënten van DrieGasthuizenGroep een gezonde leefomgeving centraal te stellen en voor haar personeel de werkomgeving en arbeidsbevrediging te verbeteren. Op het Planet aspect betreft dit de brede aanpak van milieuvraagstukken rond zorg en de gebouwen waarin zorg wordt geleverd. Op het Profit aspect gaat het om inte graal economisch en duurzaam 37 Nederland gaat van start. Met de locatie Huis en Haard in Arnhem krijgt DrieGasthuizenGroep op veel aspecten van duurzaamheid en leefbaarheid een paradepaadje. Omschakeling naar duurzaamheid Vanaf 2010 is DrieGasthuizenGroep stapsgewijs begonnen met het doorvoeren van duurzaamheidsmaatregelen. Deze zijn eerst beperkt gebleven tot energiebesparing en later gevolgd door maatregelen om de hoeveelheid afval op haar locaties te beperken. Toen mede als gevolg van het scheiden van wonen en zorg er zich een aantal nieuwe projecten aandiende, heeft DrieGasthuizenGroep besloten om duurzaamheid door middel van een gerichte visie nog verder te integreren in haar bedrijfsvoering. Een belangrijk denkkader voor duurzaamheid biedt het 3P model, waarin People, Planet en Profit in evenwicht worden gebracht. voorraadbeheer (grondstoffen, materialen, kennis) in plaats van alleen kosten-batenanalyses. Beleving Onder duurzaamheid in de zorg wordt door DrieGasthuizenGroep niet alleen de technische duurzaamheid van gebouwen verstaan. Het gaat om de belevingskwaliteit van de gebouwen, zowel door de cliënten als door het personeel, en natuurlijk om de duurzame aspecten in het verlenen van de zorg aan cliënten. Hierbij kan beleving worden vertaald in het begrip healing environment: een omgeving waarin cliënten zich thuis voelen en die bijdraagt aan hun geestelijke en lichamelijke gezondheid. Bij het personeel gaat het om werkplezier, werkcomfort en een gezonde omgeving om in te werken. Huis en Haard als duurzaamheidsicoon Na het opstellen van de visie zijn bij verschillende nieuwbouwprojecten duurzaamheidsmaatregelen doorgevoerd. Deze hadden betrekking op

20 materiaalgebruik en energiebesparing. Bij de nieuwbouw van Huis en Haard werd duidelijk dat, als er echt duurzaam gebouwd moet worden, dit vanaf het begin van het proces moet worden natuurproduct. De kozijnen zijn van accoya hout, een houtsoort uit Europa die door middel van een high-techproces de kenmerken heeft van tropisch hardhout. Daarnaast is er veel aandacht jaar levert dit geld op, wat weer kan worden besteed aan de zorg. Zo levert duurzaamheid een win-winsituatie op. Informatie meegenomen. Hiervoor is de BREEAMmethodiek van de Dutch Green Building environment: veel licht en ruimte in 4TheCity, adviesbureau voor vastgoed voor het creëren van een healing Drs. ing. Bert Krikke is directeur van Council gekozen (DGBC). Het bleek dat de gebouwen, direct zicht op de groene en gebiedsontwikkeling en adviseur Invacare Colibri Huis en Haard het eerste zorggebouw is dat deze, in vastgoedland bekende omgeving, goede ventilatie en beleving van natuurlijke materialen. van DrieGasthuizenGroep. 38 methodiek hanteert. Dit zijn slechts enkele van het scala 39 aan genomen ontwerpmaatregelen. Er is in het ontwerpproces met een brede vertegenwoordiging uit de organisatie veel tijd besteed aan het opstellen van het Programma van Wensen en het Programma van Eisen, en de vertaling ervan naar het gebouw. Belangrijk was dat het een flexibel gebouw zou worden, dat adaptief is naar de toekomst. Dit is bereikt door dragende constructies zo te plaatsen dat appartementen en woonzorgstudio s desgewenst verkleind of gekoppeld kunnen worden. Healing environment Veel tijd is ook besteed aan het kiezen van duurzame materialen. Het gebouw heeft een spouwisolatie van vlas, een Groene stroomproductie Het meest opvallende duurzaamheidsaspect is natuurlijk het dak dat grotendeels bestaat uit zonnepanelen. Door slim te ontwerpen is het reguliere dak volledig vervangen door zonnepanelen, waardoor er flink in de kosten is bespaard en het energiedak een terugverdientijd heeft van ongeveer vier jaar. De panelen zijn bevestigd op een stalen constructie en zijn vanaf een kleine afstand al niet meer te onderscheiden van normaal dak. In totaal bestaat het dak uit m 2 panelen. Het gebouw heeft hierdoor een energielabel A ++++ en levert energie! In de exploitatie over vijftien BREEAM in de zorg BREEAM staat voor Building Research Establishment Environmental Assessment Methodology. Het BREEAM label is nieuw in de woonzorgsector. Een modern kantoor kan tegenwoordig niet meer zonder en ook steeds meer winkels en andere gebouwen worden duurzam gebouwd door middel van dit label. Energie is een belangrijk onderdeel (10%). Brede duurzaamheid gaat echter om meer, zoals afvalbeperking, materiaalgebruik, waterbesparing, beperking van vervoer en stimuleren van fietsgebruik en OV, primaire voorzieningen in de directe omgeving en groen dat een functie heeft voor de bewoners. Een complex geheel dat echter bij een integraal ontwerpproces kan leiden tot gebouwen met een hogere kwaliteit en betere toekomstwaarde. Colibri 4-wiel microscooter De Invacare Colibri lichtgewicht micro scootmobiel (De)montage zonder moeite Comfortabele en veilige rij eigenschappen Tot 11 km (12 Ah) 8 km/u Snelheid tot 8 km/u Tot 16 km (18 Ah) Uitzonderlijk wendbaar Kleurpanelen zijn eenvoudig te verwisselen door middel van clip-on mechanisme. 136 kg 2 x 12 Ah 2 x 18 Ah Invacare B.V. - Tel:

Wat is er echt belangrijk in ons leven.. Ons gezin, familie en vrienden we kunnen nu helpen en onze verantwoordelijkheid met elkaar nemen!

Wat is er echt belangrijk in ons leven.. Ons gezin, familie en vrienden we kunnen nu helpen en onze verantwoordelijkheid met elkaar nemen! Wat is er echt belangrijk in ons leven.. Ons gezin, familie en vrienden we kunnen nu helpen en onze verantwoordelijkheid met elkaar nemen! SOS ALARM georganiseerde burgerhulpverlening en informatie over

Nadere informatie

SOC bijeenkomst, 26 november 2014

SOC bijeenkomst, 26 november 2014 1 Stijlvol Ouder Jeannette Dijkman Anders kijken naar ouder worden Onderzoek, marketing, communicatie, seniorenmakelaar Inhoud: Algemene trends en toekomstperspectief Demografische ontwikkelingen De nieuwe

Nadere informatie

Projectplan Ouderen en Levensvragen / Zingeving Cuijk.

Projectplan Ouderen en Levensvragen / Zingeving Cuijk. Projectplan Ouderen en Levensvragen / Zingeving Cuijk. Levens- / en zingevingvragen zijn op de achtergrond geraakt in onze samenleving, soms ook in het welzijnswerk. Toch zijn kwetsbaarheid en eenzaamheid

Nadere informatie

Ouderen en nieuwe technologie

Ouderen en nieuwe technologie Ouderen en nieuwe technologie Mature Market Monitor 2: rapportage Peter Jobsen p.jobsen@motivaction.nl Pieter Paul Verheggen p.verheggen@motivaction.nl Edgar Keehnen keehnen@agewise.nl Ouderen positief

Nadere informatie

samen op een Olga Commandeur plein

samen op een Olga Commandeur plein Is een initiatief van: Ga voor meer informatie naar www.yalp.nl /oudereninbeweging " Wist u dat: 200.000 ouderen in Nederland slechts 1 maal per maand bezoek ontvangen van familie?" Olga commandeur Ouderen

Nadere informatie

Speech van commissaris van de koningin Max van den Berg, Symposium LifeLines, Groningen (UMCG), 1 oktober 2012

Speech van commissaris van de koningin Max van den Berg, Symposium LifeLines, Groningen (UMCG), 1 oktober 2012 Speech van commissaris van de koningin Max van den Berg, Symposium LifeLines, Groningen (UMCG), 1 oktober 2012 Dames en heren, [Inleiding] Ik vind het wel leuk, maar ook een beetje spannend. Maar moet

Nadere informatie

Hoe kunt u met minder geld toch de kwaliteit van dienstverlening waarborgen voor kwetsbare doelgroepen?

Hoe kunt u met minder geld toch de kwaliteit van dienstverlening waarborgen voor kwetsbare doelgroepen? Hoe kunt u met minder geld toch de kwaliteit van dienstverlening waarborgen voor kwetsbare doelgroepen? Visie tafelleider: Met minder geld hetzelfde of misschien zelfs meer doen. Dat is de grote uitdaging

Nadere informatie

Werken aan de zorg van morgen

Werken aan de zorg van morgen Werken aan de zorg van morgen Uitkomsten zorgdebat VNG Jaarcongres 2015 E-health, wonen en zorg Whitepaper Ruim baan voor initiatieven om langer gezond thuis te wonen Hoofdstuk 1: Uitdagingen Hoofdstuk

Nadere informatie

intelligent software for monitoring centres

intelligent software for monitoring centres intelligent software for monitoring centres Waarom UMO? Binnen Europa en daarbuiten hebben landen te maken met de vergrijzing. Daardoor stijgt de zorgvraag in het komende decennium sterk. Hoe wordt die

Nadere informatie

Sámen werken aan. Voor gemeenten en MKB. erduurzaming

Sámen werken aan. Voor gemeenten en MKB. erduurzaming Sámen werken aan verduurzaming Voor gemeenten en MKB erduurzaming Sámen werken aan verduurzaming Voor gemeenten en MKB Gemeenten hebben forse ambities op het gebied van duurzaamheid, innovatie en lokale

Nadere informatie

De alles-in-1 Zorgapp

De alles-in-1 Zorgapp De alles-in-1 Zorgapp Tevreden cliënten en medewerkers Impact van zorgapps op de zorgverlening Meerwaarde van zorgapps in het zorgproces De rol van de zorgverlener verandert in rap tempo door nieuwe technologie

Nadere informatie

Minigids Hybride Evenementen Het evenement dat niemand wil missen is hybride Een wereld waar offline en online samenkomen!

Minigids Hybride Evenementen Het evenement dat niemand wil missen is hybride Een wereld waar offline en online samenkomen! Minigids Hybride Evenementen Het evenement dat niemand wil missen is hybride Een wereld waar offline en online samenkomen! Introductie In een wereld die op alle vlakken steeds meer digitaal verbonden raakt,

Nadere informatie

Event menu Minigids event app

Event menu Minigids event app Event menu Minigids event app Hoe en waarom een mobiele evenementen app? Introductie De evenementenbranche verandert. Een evenement is niet langer een ad hoc activiteit. Het is een belangrijk onderdeel

Nadere informatie

Technologie en de toekomst van de zorg. Luc de Witte Maastricht University Zuyd University of Applied Sciences

Technologie en de toekomst van de zorg. Luc de Witte Maastricht University Zuyd University of Applied Sciences Technologie en de toekomst van de zorg Luc de Witte Maastricht University Zuyd University of Applied Sciences Deze presentatie De zorg is in transformatie; innoveren moet Technologie gaat hierbij een grote

Nadere informatie

TRANSITIE LANGDURIGE ZORG VERGT INVESTERING IN SAMENWERKING

TRANSITIE LANGDURIGE ZORG VERGT INVESTERING IN SAMENWERKING ZORGVERZEKERAARS NEDERLAND - ZN DIALOOG NR 6-9 OKTOBER 2014 1 TRANSITIE LANGDURIGE ZORG VERGT INVESTERING IN SAMENWERKING Hoe geef je in het licht van de transitie langdurige zorg optimaal vorm aan de

Nadere informatie

PCOB. Actief netwerk van en voor senioren. Gemeenschappelijk actief

PCOB. Actief netwerk van en voor senioren. Gemeenschappelijk actief PCOB Actief netwerk van en voor senioren Gemeenschappelijk actief PCOB: gemeenschappelijk actief! Dynamisch, betrokken, professioneel en christelijk geïnspireerd; het zijn dé kenmerken van de PCOB. We

Nadere informatie

Productkaarten Connectprogramma

Productkaarten Connectprogramma Productkaarten Connectprogramma De kracht van het netwerk: sámen maken we Brabant Brabant op de kaart zetten als de meest gastvrije en innovatieve regio van Europa. Zodat meer bezoekers naar Brabant komen,

Nadere informatie

9 redenen waarom jouw website geen klanten oplevert.

9 redenen waarom jouw website geen klanten oplevert. 9 redenen waarom jouw website geen klanten oplevert. Introductie Een goed ingerichte website met een goed uitgevoerde marketingstrategie is het ideale marketing tool voor ondernemers. Een goede website

Nadere informatie

Meer succes met je website

Meer succes met je website Meer succes met je website Hoeveel geld heb jij geïnvesteerd in je website? Misschien wel honderden of duizenden euro s in de hoop nieuwe klanten te krijgen. Toch levert je website (bijna) niets op Herkenbaar?

Nadere informatie

De participatiebibliotheek

De participatiebibliotheek Voor meer informatie: Marjolein Bakker adviseur Communicatie marjolein.bakker@bibliotheek-zoetermeer.nl Hoofdbibliotheek Stadhuisplein 2 2711 EC Zoetermeer T 079-34 38 200 www.bibliotheek-zoetermeer.nl

Nadere informatie

Roadmap Institute for Positive Health. April 2016 Stichting IPH

Roadmap Institute for Positive Health. April 2016 Stichting IPH Roadmap Institute for Positive Health April 2016 Stichting IPH INTRODUCTIE VAN DE IPH ROADMAP De IPH roadmap schetst de resultaten die IPH de komende jaren wil realiseren. De weg naar de resultaten toe

Nadere informatie

Innoveren in de topsectoren chemie en energie. InnovatieLink biedt MKB ers praktische oplossingen en ondersteuning

Innoveren in de topsectoren chemie en energie. InnovatieLink biedt MKB ers praktische oplossingen en ondersteuning Innoveren in de topsectoren chemie en energie InnovatieLink biedt MKB ers praktische oplossingen en ondersteuning Om innovaties in de topsectoren chemie en energie kansrijker te maken helpt InnovatieLink

Nadere informatie

Informatie voor instellingen:

Informatie voor instellingen: Informatie voor instellingen: Meer passende tijdsbesteding voor cliënten Invulling geven aan de zorgvraag het sociale netwerk onderhouden en uitbreiden Efficiënter werken voor persoonlijke begeleiders

Nadere informatie

een zelfstandiger leven dankzij het gebruik van apps

een zelfstandiger leven dankzij het gebruik van apps 4 een zelfstandiger leven dankzij het gebruik van apps Cliënten moeten zo min mogelijk afhankelijk zijn van zorgprofessionals. Jan Alblas, directeur Pameijer een zelfstandiger leven dankzij het gebruik

Nadere informatie

Participatieverslag Nieuw & Anders

Participatieverslag Nieuw & Anders Participatieverslag Nieuw & Anders Op 26 en 31 maart vonden twee bijeenkomsten plaats met de titel Nieuw & Anders plaats. Twee bijeenkomsten die druk bezocht werden door vrijwilligers, verenigingen en

Nadere informatie

Vooruit naar de oorsprong

Vooruit naar de oorsprong Vooruit naar de oorsprong strategisch kader 2014-2016 1 Strategisch kader in 12 puntjes 1 We zien goed en plezierig wonen als basis van bestaan 2 We bieden mensen met lagere inkomens goede, passende woonruimte

Nadere informatie

ZinCafé BRENTANO S. Een heel seizoen vol boeiende lezingen. Ter inspiratie (en met een lekker drankje).

ZinCafé BRENTANO S. Een heel seizoen vol boeiende lezingen. Ter inspiratie (en met een lekker drankje). BRENTANO S Programma 2015 Een heel seizoen vol boeiende lezingen. Ter inspiratie (en met een lekker drankje). Anders luisteren naar De Matthäus Passion 24 maart Wat gebeurt er als hersenen ouder worden

Nadere informatie

E-participatie via sociale media: hoe doe je dat? Door: Janine Bake

E-participatie via sociale media: hoe doe je dat? Door: Janine Bake E-participatie via sociale media: hoe doe je dat? Door: Janine Bake Kijkt u eens om u heen, zit u ook met een computer, mobiele telefoon, misschien wel twee en mogelijk ook nog andere type computer zoals

Nadere informatie

Nationale Coalitie tegen Eenzaamheid. Kom Erbij

Nationale Coalitie tegen Eenzaamheid. Kom Erbij Nationale Coalitie tegen Eenzaamheid Kom Erbij Meer dan een miljoen Nederlanders sterk eenzaam Meer dan een miljoen Nederlanders voelt zich sterk eenzaam. De invloed van eenzaamheid is groot en leidt

Nadere informatie

Alzheimer Nederland en sociale media

Alzheimer Nederland en sociale media Alzheimer Nederland en sociale media Het gebruik van sociale netwerksites heeft de afgelopen jaren een stevige vlucht genomen. Bijna iedere Nederlander die online actief is, is verbonden aan één of meer

Nadere informatie

Gewoon een veilig gevoel.

Gewoon een veilig gevoel. Gewoon een veilig gevoel. Kwaliteit van leven, comfort, zelfredzaamheid en gevoel van vrijheid voor gebruikers. Dat is wat wij als Telezorg nastreven met het ComServer platform. ComServer De scheiding

Nadere informatie

Samen, duurzaam doen!

Samen, duurzaam doen! Samen, duurzaam doen! Een online platform voor duurzaamheid in de Kromme Rijn en Utrechtse Heuvelrug Transitie: We leven niet in een tijdperk van verandering maar in een verandering van tijdperken Jan

Nadere informatie

Minigids Event Registration

Minigids Event Registration Registration Form Surname: Name: Company: Email: Minigids Event Registration Hoe en waarom online congres- en event registratie? Introductie Een evenement is een belangrijk moment. Je wilt een goede indruk

Nadere informatie

DORPSGESPREK BALKBRUG 2025

DORPSGESPREK BALKBRUG 2025 VRIJDAG 19 juni 2015 DORPSGESPREK BALKBRUG 2025 01 mei 2015 Hoi! EVEN VOORSTELLEN Wij zijn een groep enthousiaste dorpelingen die samen willen bouwen aan de toekomst van Balkbrug en daarop slim samenwerken.

Nadere informatie

De nieuwe zorgmedewerker

De nieuwe zorgmedewerker Werkblad De nieuwe zorgmedewerker De zorg verandert in snel tempo. Ook jouw rol als verzorgende of helpende verandert: meer aandacht voor individuele cliënten en hun netwerk. Werken met een zorg-leefplan

Nadere informatie

Resultaten bewonersonderzoek, meting 2013

Resultaten bewonersonderzoek, meting 2013 Resultaten bewonersonderzoek, meting 2013 In de periode half mei/ begin juli 2013 heeft USP Marketing Consultancy in opdracht van Volkshuisvesting opnieuw een bewonersonderzoek gedaan naar de tevredenheid

Nadere informatie

Inzet van WoonZorgTechnologie als antwoord op de nieuwe wetgeving

Inzet van WoonZorgTechnologie als antwoord op de nieuwe wetgeving Stichting KIEN Vitaal thuis werksessie Inzet van WoonZorgTechnologie als antwoord op de nieuwe wetgeving Lars Nieuwenhoff 12 november 2014 Lars Nieuwenhoff lars@inn4care.nl Beroepsofficier (KMA) Universiteit

Nadere informatie

WHITEPAPER. Waarom een online magazine? Welke voordelen zijn er te behalen? Inhoud & bladritme ONLINE MAGAZINES

WHITEPAPER. Waarom een online magazine? Welke voordelen zijn er te behalen? Inhoud & bladritme ONLINE MAGAZINES WHITEPAPER ONLINE MAGAZINES Waarom een online magazine? Welke voordelen zijn er te behalen? Inhoud & bladritme INTRODUCTIE Je hebt deze whitepaper gedownload omdat je geïnteresseerd bent in online magazines.

Nadere informatie

Thema maatschappelijke participatie

Thema maatschappelijke participatie Naam organisatie Jongerenvereniging KPJ Limburg 1. Activiteitnaam (en nummer) LimburgPaviljoen 2. Korte omschrijving Jongeren hebben verfrissende ideeën en weten hoe ze andere jongeren kunnen enthousiasmeren.

Nadere informatie

PKV NIEUWSBRIEF september 2015 Samen bereiken we meer door onze kennis en ervaring te delen!

PKV NIEUWSBRIEF september 2015 Samen bereiken we meer door onze kennis en ervaring te delen! PKV NIEUWSBRIEF september 2015 Samen bereiken we meer door onze kennis en ervaring te delen! Meld u nu aan voor de Regiotour 2015: Versterk elkaar! In het najaar 2015 trekt het bestuur weer het land in

Nadere informatie

Netwerkbijeenkomst 31-10 Workshop promotie van het gebied

Netwerkbijeenkomst 31-10 Workshop promotie van het gebied Netwerkbijeenkomst 31-10 Workshop promotie van het gebied Centrale vraag De regionale organisaties hebben vaak een belangrijke rol in de promotie van het gebied. De subsidies voor promotie zijn er niet

Nadere informatie

Namens Nederland. Overzicht resultaten - ANBO Juli 2015 VERTROUWELIJK EN AUTEURSRECHTELIJK BESCHERMD

Namens Nederland. Overzicht resultaten - ANBO Juli 2015 VERTROUWELIJK EN AUTEURSRECHTELIJK BESCHERMD Overzicht resultaten - ANBO Juli 2015 VERTROUWELIJK EN AUTEURSRECHTELIJK BESCHERMD in het kort Wat: Een grootschalige enquête over de toekomst van Nederland. Deelnemers (ruim 100.000) konden aangeven wat

Nadere informatie

Informatie & Tarieven 2013. competities. magazines. webinars. websites. boeken. events. e-zines. get elektorized

Informatie & Tarieven 2013. competities. magazines. webinars. websites. boeken. events. e-zines. get elektorized Informatie & Tarieven 2013 competities magazines webinars websites boeken events e-zines get elektorized The world s most comprehensive platform for electronics professionals with a passion Elektor is

Nadere informatie

Speech van commissaris van de koningin en voorzitter RvT Energy Valley Max van den Berg, inspiratiemiddag Enexis, Dwingeloo, 7 september 2012

Speech van commissaris van de koningin en voorzitter RvT Energy Valley Max van den Berg, inspiratiemiddag Enexis, Dwingeloo, 7 september 2012 Speech van commissaris van de koningin en voorzitter RvT Energy Valley Max van den Berg, inspiratiemiddag Enexis, Dwingeloo, 7 september 2012 Dames en heren, [Inleiding] Mensen die op inspiratie wachten

Nadere informatie

pggm.nl Persoonlijke Balans in de beleving van PGGM- leden Enquête De Persoonlijke Balans

pggm.nl Persoonlijke Balans in de beleving van PGGM- leden Enquête De Persoonlijke Balans pggm.nl Persoonlijke Balans in de beleving van PGGM- leden Enquête De Persoonlijke Balans In maart 2014 heeft PGGM haar leden gevraagd naar hun persoonlijke balans: wat betekent persoonlijke balans voor

Nadere informatie

De Rabobank is een unieke bank. Wij hebben geen aandeelhouders, maar leden. We zijn een coöperatie.

De Rabobank is een unieke bank. Wij hebben geen aandeelhouders, maar leden. We zijn een coöperatie. In deze folder leest u wie we zijn, wat we doen en op welke manieren u ons kunt bereiken. U ervaart onze maatschappelijke betrokkenheid in Enschede en Haaksbergen. En u leest waarom lid worden van Rabobank

Nadere informatie

zorgvernieuwingsprijs

zorgvernieuwingsprijs Nationale Nationale zorgvernieuwingsprijs zorgvernieuwingsprijs Concept Een Incare afdeling van het UWV kan inspelen op de behoefte van mannelijke werklozen door startcursussen, vervolgcursussen en praktijkstages

Nadere informatie

Toespraak van staatssecretaris Dijksma bij het Groentecongres

Toespraak van staatssecretaris Dijksma bij het Groentecongres Toespraak van staatssecretaris Dijksma bij het Groentecongres Toespraak 26-03-2015 Toespraak van de staatssecretaris Dijksma (EZ) bij het Groentecongres op 26 maart 2015 in het World Trade Centrum in Rotterdam.

Nadere informatie

Spiegelgesprek Wie en wat? Hoe? Resultaat?

Spiegelgesprek Wie en wat? Hoe? Resultaat? Spiegelgesprek Wie en wat? Luisteren naar ervaringen van cliënten kan de kwaliteit van de zorg en het aanbod sterk verbeteren. Jongeren en ouders vertellen tijdens het spiegelgesprek aan de hand van een

Nadere informatie

Klant centraal. Behoefte aan meer 25. Meer producten en diensten om uw rendement te verhogen. Contact

Klant centraal. Behoefte aan meer 25. Meer producten en diensten om uw rendement te verhogen. Contact Behoefte aan meer 25 Klant centraal Inspelen op uw behoefte Uw mediabehoefte staat bij Rodi Media centraal. Met Meer Media kunt u meer dan alleen een advertentie plaatsen, krant drukken of drukwerk verspreiden.

Nadere informatie

MIND YOUR BODY, IT S PRECIOUS!

MIND YOUR BODY, IT S PRECIOUS! Fotografie: Studio Cas (www.studiocas.nl) Vormgeving: claer (www.claer.nl) MIND YOUR BODY, IT S PRECIOUS! WWW.BODYANDMIND.AMSTERDAM Nicolien Brzesowsky. 06 21 95 06 62 www.bodyandmind.amsterdam. info@bodyandmind.amsterdam

Nadere informatie

De 24-uurs zorg van morgen.

De 24-uurs zorg van morgen. De 24-uurs zorg van morgen. Samen verbonden voor innovatieve zorg en gezondheidsdiensten. We delen de zorg. Voor wie is Centrale24? We geloven dat we de zorg in Nederland samen beter kunnen maken. Daarom

Nadere informatie

6-Minutenzone van levensbelang. Laura Slits Claartje de Leeuw 24 november 2015

6-Minutenzone van levensbelang. Laura Slits Claartje de Leeuw 24 november 2015 6-Minutenzone van levensbelang Laura Slits Claartje de Leeuw 24 november 2015 Elke week krijgen 300 mensen in Nederland een hartstilstand buiten het ziekenhuis Bij hartstilstand binnen 6 minuten Nergens

Nadere informatie

Veiligheid in De Vliegert

Veiligheid in De Vliegert Veiligheid in De Vliegert PRESENTATIE : BEN JANSSEN PLAATSVERVAN GEN D PREVENTIE - EN ARBO COÖRDINATOR Beleidsuitgangspunten De veiligheid, gezondheid en het welzijn van onze medewerkers en vrijwilligers

Nadere informatie

WHITEPAPER FASHION 22% VAN NEDERLANDERS IS VOORLOPER OP HET GEBIED VAN KLEDING 75% VAN NEDERLANDERS STAAT OPEN VOOR NIEUWE AANBIEDERS VAN KLEDING

WHITEPAPER FASHION 22% VAN NEDERLANDERS IS VOORLOPER OP HET GEBIED VAN KLEDING 75% VAN NEDERLANDERS STAAT OPEN VOOR NIEUWE AANBIEDERS VAN KLEDING WHITEPAPER FASHION 75% VAN NEDERLANDERS STAAT OPEN VOOR NIEUWE AANBIEDERS VAN KLEDING 22% VAN NEDERLANDERS IS VOORLOPER OP HET GEBIED VAN KLEDING Vooral vrouwen zijn geïnteresseerd in kleding. Zij zoeken

Nadere informatie

Culturele en Maatschappelijke Vorming. CMV voltijd de opleiding en het werkveld.... van mensen zonder werk ondernemers maakt

Culturele en Maatschappelijke Vorming. CMV voltijd de opleiding en het werkveld.... van mensen zonder werk ondernemers maakt Culturele en Maatschappelijke Vorming CMV voltijd de opleiding en het werkveld... van mensen zonder werk ondernemers maakt Culturele en Maatschappelijke Vorming (CMV) voltijd Samenleven in buurt en stad,

Nadere informatie

10 WEB DESIGN TIPS VOOR EEN SUCCESVOLLE WEBSITE

10 WEB DESIGN TIPS VOOR EEN SUCCESVOLLE WEBSITE 10 WEB DESIGN TIPS VOOR EEN SUCCESVOLLE WEBSITE Is uw website aan vernieuwing toe? Pas deze tips toe en haal meer uit je website De laatste jaren zien we grote veranderingen op het gebied van webdesign.

Nadere informatie

Cultuur is een eerste levensbehoefte

Cultuur is een eerste levensbehoefte 10 Cultuur is een eerste levensbehoefte Interview Tekst Kelly Bakker Foto s Tessa Wiegerinck Journalist, cultuurkenner en ondernemer in één Je stapt in die achtbaan en kan dan eigenlijk niet meer anders

Nadere informatie

COMMUNICEREN VANUIT JE KERN

COMMUNICEREN VANUIT JE KERN COMMUNICEREN VANUIT JE KERN Wil je duurzaam doelen bereiken? Zorg dan voor verbonden medewerkers! Afgestemde medewerkers zijn een belangrijke aanjager voor het realiseren van samenwerking en innovatie

Nadere informatie

FAQ s ZES MINUTEN ZONE KOUDENHOVEN. 1. Wat is een zes minuten zone? 2. Waarom wordt een Zes Minuten Zone ingericht? 3. Hoe werkt een Zes Minuten

FAQ s ZES MINUTEN ZONE KOUDENHOVEN. 1. Wat is een zes minuten zone? 2. Waarom wordt een Zes Minuten Zone ingericht? 3. Hoe werkt een Zes Minuten In de nieuwsbrief van de wijkvereniging kon u vorige week lezen over de voortgang van de Zes Minuten Zone in Koudenhoven. We hebben u in die brief een uitgebreide uitleg beloofd naar aanleiding van de

Nadere informatie

Minigids Event Network Hoe en waarom faciliteer ik netwerken op mijn bedrijfsevenement?

Minigids Event Network Hoe en waarom faciliteer ik netwerken op mijn bedrijfsevenement? Minigids Event Network Hoe en waarom faciliteer ik netwerken op mijn bedrijfsevenement? Introductie Evenementen en congressen zijn nog steeds een belangrijk moment om nieuwe klanten aan te trekken en bestaande

Nadere informatie

Voorbeeldadvies Cijfers

Voorbeeldadvies Cijfers Voorbeeldadvies GGD Twente heeft de taak de gezondheid van de Twentse jeugd, volwassenen en ouderen in kaart te brengen. In dit kader worden diverse gezondheidsmonitoren afgenomen om inzicht te verkrijgen

Nadere informatie

ONZE COLLECTIEVE ZORGVERZEKERING

ONZE COLLECTIEVE ZORGVERZEKERING ONZE COLLECTIEVE ZORGVERZEKERING ZILVEREN KRUIS ACHMEA EN KBO: SAMEN STERK Uniek aanbod voor KBO-leden: samen verzekerd, samen voordeel! Tot 1 januari 2015 kunt u veranderen van zorgverzekering. Kies net

Nadere informatie

Ouderen horen erbij en doen mee! Position paper dagbesteding ouderen

Ouderen horen erbij en doen mee! Position paper dagbesteding ouderen Ouderen horen erbij en doen mee! Position paper dagbesteding ouderen Ouderen horen erbij en doen mee! 1 Ouderen horen erbij en doen mee! Ouderen horen erbij en doen mee! Ouderen willen blijven meedoen

Nadere informatie

Resultaten Onderzoek September 2014

Resultaten Onderzoek September 2014 Resultaten Onderzoek Initiatiefnemer: Kennispartners: September 2014 Resultaten van onderzoek naar veranderkunde in de logistiek Samenvatting Logistiek.nl heeft samen met BLMC en VAViA onderzoek gedaan

Nadere informatie

Chasing Spaces, Lizzy Ansinghstraat 163, 1072 RG Amsterdam, telefoonnummer: 020-89 32 446

Chasing Spaces, Lizzy Ansinghstraat 163, 1072 RG Amsterdam, telefoonnummer: 020-89 32 446 Chasing Spaces, Lizzy Ansinghstraat 163, 1072 RG Amsterdam, telefoonnummer: 020-89 32 446 Persbericht Amsterdam, 30 september 2015 Jacht op pop-up locaties in Amsterdam geopend Leegstaande winkel- en bedrijfspanden

Nadere informatie

ONZE INSPIRATIESESSIES EN WORKSHOPS

ONZE INSPIRATIESESSIES EN WORKSHOPS JONGEREN BEGRIJPEN, MOTIVEREN & UITDAGEN ONZE INSPIRATIESESSIES EN WORKSHOPS Hoe denken jongeren? Hoe kun je ze motiveren? Hoe help je ze hun talenten te ontdekken? Met onze inspiratiesessies en workshops

Nadere informatie

OosterparkBOOM! Waar staat de OosterparkBOOM eind 2014?

OosterparkBOOM! Waar staat de OosterparkBOOM eind 2014? OosterparkBOOM! Waar staat de OosterparkBOOM eind 2014? Mark C Hoogenboom Deze tekst is eind 2013 geschreven alsof het eind 2014 is. De tekst is bedoeld om een beeld te schetsen waar de OosterparkBOOM

Nadere informatie

Ondersteuning en hulp. in de gemeente Bunnik vanaf 1 januari 2015

Ondersteuning en hulp. in de gemeente Bunnik vanaf 1 januari 2015 Ondersteuning en hulp in de gemeente Bunnik vanaf 1 januari 2015 Voorwoord Dichtbij, bereikbaar en aanspreekbaar Het klinkt zo vanzelfsprekend en simpel: biedt mensen ondersteuning en hulp dichtbij, in

Nadere informatie

Scherm opbouw. uitgangssituatie. uitgangspunt 3-10-2011. Zorg TV een ontwikkeltraject. Zorg TV is een communicatie infrastructuur

Scherm opbouw. uitgangssituatie. uitgangspunt 3-10-2011. Zorg TV een ontwikkeltraject. Zorg TV is een communicatie infrastructuur uitgangssituatie Zorg TV een ontwikkeltraject Uitgangssituatie Proteion Thuis: alarmering op afstand deur openen Doelstelling Inzet technologie bij contact met de cliënt Verhoging efficiency Verbetering

Nadere informatie

Kick-off programma Kwaliteit van de Samenleving in Zuid-Holland 10 december 2015

Kick-off programma Kwaliteit van de Samenleving in Zuid-Holland 10 december 2015 Kick-off programma Kwaliteit van de Samenleving in Zuid-Holland De aftrap Op heeft JSO met u de aftrap gegeven van het programma Kwaliteit van de Samenleving in Zuid- Holland. Het programma voorziet in

Nadere informatie

Tips voor Succesvolle Productlancering

Tips voor Succesvolle Productlancering Tips voor Succesvolle Productlancering Door Welmoet Babeliowsky 2015-2016 Hallo! Ben je zelfstandige, coach, trainer of adviseur? Dan heb ik gelijk een vraag aan je! Stel je eens voor: Dat je een nieuw

Nadere informatie

The Brand Check werken aan een sterk merk

The Brand Check werken aan een sterk merk The Brand Check werken aan een sterk merk Wat is The Brand Check? Een compacte, interactieve werksessie, als startpunt voor verscherpte positionering van je merk. Je maakt kennis met de 5 gouden stappen

Nadere informatie

Met Travel Builders naar een betere klantreis. Geen dikke map. Stuur uw klanten op reis met een App! Nieuwe kansen

Met Travel Builders naar een betere klantreis. Geen dikke map. Stuur uw klanten op reis met een App! Nieuwe kansen Met Travel Builders naar een betere klantreis Geen dikke map. Stuur uw klanten op reis met een App! Travel Builders neemt reisorganisaties mee op reis. Naast de prachtige reizen die u als reisorganisatie

Nadere informatie

Antwoorden op vragen over veranderingen Wmo/Awbz

Antwoorden op vragen over veranderingen Wmo/Awbz Antwoorden op vragen over veranderingen Wmo/Awbz BEREIKBAARHEID EN INFORMATIE Hoe word ik als cliënt geïnformeerd over de veranderingen? Met een brief van de gemeente Met een persoonlijk gesprek in 2015

Nadere informatie

Basis Comfortpakket van Beweging 3.0

Basis Comfortpakket van Beweging 3.0 Beweging 3.0 Postbus 1599 3800 BN Amersfoort T 033-469 20 20 E klantenservice@beweging3.nl I www.beweging3.nl WZO-064-1114 Basis Comfortpakket van Beweging 3.0 Een veilig gevoel! Een veilig gevoel met

Nadere informatie

Zorg op Afstand bij Dementerenden

Zorg op Afstand bij Dementerenden Zorg op Afstand bij Dementerenden Monique Kemner, projectleider Zorg en Diensten op Afstand, Sector Thuisdiensten, ZuidZorg Gerard van Glabbeek, Innovatie en Implementatie Zorg en Diensten op Afstand,

Nadere informatie

Het beste uit jezelf

Het beste uit jezelf Het beste uit jezelf 2 3 Met elkaar bouwen aan het Huis van Philadelphia Philadelphia wil dat mensen met een beperking gelukkig kunnen zijn en het beste uit zichzelf kunnen halen. Daarom doen we ons werk

Nadere informatie

Kennis- en experimentenprogramma Langer Thuis

Kennis- en experimentenprogramma Langer Thuis Kennis- en experimentenprogramma Langer Thuis Vervolg 2016 2017 Platform31 In samenwerking met Aedes-Actiz Kenniscentrum Wonen-Zorg Den Haag, 21 maart 2016 Inhoudsopgave Langer Thuis in eigen buurt: activiteiten

Nadere informatie

Ik heb een vraag over: Voorwoord. Ik voel me thuis niet prettig, kan ik met iemand praten?

Ik heb een vraag over: Voorwoord. Ik voel me thuis niet prettig, kan ik met iemand praten? Ik heb een vraag...... over zorg, huiselijk geweld en kindermishandeling, hulp en ondersteuning, opvoeding en jeugdhulp, ziekenhuisopname, beschermd wonen, schulden, werkloosheid, mijn arbeidsbeperking

Nadere informatie

SPORTSTIMULERING IN DE OPVANG

SPORTSTIMULERING IN DE OPVANG www.livingvision.nl MANAGEMENT SAMENVATTING SPORTSTIMULERING IN DE OPVANG Oktober 2009 Meedoen, de uitdaging De sportvisie van de Federatie Opvang is onderdeel van het programma Meedoen van de Federatie

Nadere informatie

1 Demografische trends in de gezondheidszorg 29. 2 Specifieke behoeften ten aanzien van domotica voor zorg en welzijn 37

1 Demografische trends in de gezondheidszorg 29. 2 Specifieke behoeften ten aanzien van domotica voor zorg en welzijn 37 Inhoud Voorwoord 8 Inleiding 11 Over de auteurs 16 deel 1 zorg 27 1 Demografische trends in de gezondheidszorg 29 2 Specifieke behoeften ten aanzien van domotica voor zorg en welzijn 37 3 Jong en zorgbehoevend;

Nadere informatie

Verkiezingsprogramma D66 Maastricht 2014-2018. Samen Sterker

Verkiezingsprogramma D66 Maastricht 2014-2018. Samen Sterker Samen Sterker Samenleven > niet gelijk, maar gelijkwaardig > aantrekkelijke, ecologische woonstad > iedereen een eerlijke kans op de arbeidsmarkt Samenleven Mensen zijn niet allemaal gelijk, maar wel gelijkwaardig.

Nadere informatie

Living Tomorrow, gekend van het Huis van de Toekomst, presenteert haar nieuwe innovatie- en sensibiliseringsproject Zorgwoning van de Toekomst.

Living Tomorrow, gekend van het Huis van de Toekomst, presenteert haar nieuwe innovatie- en sensibiliseringsproject Zorgwoning van de Toekomst. Een innovatie- en sensibiliseringsproject rond zorg, wellness, comfort en gezondheid vandaag en morgen Living Tomorrow Zorgwoning vd Toekomst 2013-2016 Living Tomorrow, gekend van het Huis van de Toekomst,

Nadere informatie

Nypels Speelt. 8 ingrediënten voor verbindend samenwerken

Nypels Speelt. 8 ingrediënten voor verbindend samenwerken Nypels Speelt 8 ingrediënten voor verbindend samenwerken Inleiding Het Nypels wordt steeds leuker, doe jij ook mee? Nypels Speelt, onder die titel wordt op een nieuwe manier gewerkt aan de betrokkenheid

Nadere informatie

Het heft in eigen handen - De implementatie van 16 miljoen netwerken Conferentie Pharos & RVZ, 1 november 2011

Het heft in eigen handen - De implementatie van 16 miljoen netwerken Conferentie Pharos & RVZ, 1 november 2011 Het heft in eigen handen - De implementatie van 16 miljoen netwerken Conferentie Pharos & RVZ, 1 november 2011 Dr. Marjan Faber IQ healthcare, UMC St Radboud, Nijmegen MijnZorgnet, Nijmegen m.faber@iq.umcn.nl

Nadere informatie

Geachte lezer, Anne-Corine Schaaps directeur

Geachte lezer, Anne-Corine Schaaps directeur Geachte lezer, Fijn dat u even tijd neemt om kortweg kennis te maken met het beleid van stichting Welcom. Door het beleid voor de komende vier jaren te omschrijven, laat Welcom zien wat ze in de samenleving

Nadere informatie

In opdracht van Pameijer Rotterdam

In opdracht van Pameijer Rotterdam Online ondersteuning in het dagelijks functioneren van cliënten met chronisch psychiatrische problematiek of een verstandelijke beperking: een haalbaarheidsstudie in de dagelijkse praktijk. In opdracht

Nadere informatie

academie Leren en doen! Trainingen en bijeenkomsten Najaar 2012 www.zorgbelang-brabant.nl

academie Leren en doen! Trainingen en bijeenkomsten Najaar 2012 www.zorgbelang-brabant.nl academie Leren en doen! Trainingen en bijeenkomsten Najaar 2012 www.zorgbelang-brabant.nl Academie Zorgbelang Trainingen Welkom! Graag presenteren we u het aanbod van de Academie Zorgbelang Brabant voor

Nadere informatie

RAPPORTAGE WACHTKAMERINTERVIEWS

RAPPORTAGE WACHTKAMERINTERVIEWS RAPPORTAGE WACHTKAMERINTERVIEWS Gezondheidscentrum Heelkom ARGO BV 2015 Rapportage wachtkamerinterview Inleiding Onder de cliënten van Gezondheidscentrum Heelkom is vorig jaar een tevredenheidsonderzoek

Nadere informatie

SOCIAAL PERSPECTIEF. sociale structuurvisie Zaanstad 2009-2020

SOCIAAL PERSPECTIEF. sociale structuurvisie Zaanstad 2009-2020 SOCIAAL PERSPECTIEF sociale structuurvisie Zaanstad 2009-2020 SOCIAAL PERSPECTIEF sociale structuurvisie Zaanstad 2009-2020 De sociale ambitie: Zaanstad manifesteert zich binnen de metropoolregio Amsterdam

Nadere informatie

Niet elke patiënt kan en wil de regie nemen, maar een patiënt moet wel de keuze hebben

Niet elke patiënt kan en wil de regie nemen, maar een patiënt moet wel de keuze hebben Tekst: Annemaret Bouwman Fotografie: Ingrid Alberti NPCF beschrijft visie op persoonlijk gezondheidsdossier Niet elke patiënt kan en wil de regie nemen, maar een patiënt moet wel de keuze hebben Patiëntenfederatie

Nadere informatie

Be good & sell it! 10 tips voor heldere communicatie over duurzame locaties

Be good & sell it! 10 tips voor heldere communicatie over duurzame locaties Be good & sell it! 10 tips voor heldere communicatie over duurzame locaties Inleiding Be good & sell it! Goed dat je dit e-book hebt gedownload! Hoe belangrijk is het voor jou om helder te communiceren

Nadere informatie

M-commerce, sociale media en veranderend winkelgedrag beïnvloeden de ontwikkelingen in de globale retailmarkt. Dat blijkt uit de enquête

M-commerce, sociale media en veranderend winkelgedrag beïnvloeden de ontwikkelingen in de globale retailmarkt. Dat blijkt uit de enquête DigitasLBi presenteert nieuwe enquête over wereldwijd winkelgedrag en onthult enkele belangrijke trends voor Belgische markt Brussel, 24 april, 2014 M-commerce, sociale media en veranderend winkelgedrag

Nadere informatie

Begeleiding, wonen en dagbesteding voor mensen met een verstandelijke beperking

Begeleiding, wonen en dagbesteding voor mensen met een verstandelijke beperking Begeleiding, wonen en dagbesteding voor mensen met een verstandelijke beperking 1 Er zíjn in zorg Ieder mens is uniek. Mensen met een verstandelijke beperking hebben vaak wat meer hulp nodig om hun eigen,

Nadere informatie

Beleidsplan Stichting OnbeperktSport

Beleidsplan Stichting OnbeperktSport Beleidsplan Stichting OnbeperktSport Inhoud Voorwoord 1 Organisatie 2 Doelgroep/Doelstellingen 3 Bestuur 4 Samenwerkingsverbanden 5. Het beheer van het vermogen 6. Financieel beleid 7 Promotie Voorwoord

Nadere informatie

Kick-off Kenniskring Zelfredzaamheid ICT, Zorg en Welzijn 20 maart 2014, In de Ruimte, Utrecht

Kick-off Kenniskring Zelfredzaamheid ICT, Zorg en Welzijn 20 maart 2014, In de Ruimte, Utrecht Kick-off Kenniskring Zelfredzaamheid ICT, Zorg en Welzijn 20 maart 2014, In de Ruimte, Utrecht 13.30 - Opening danielle@digitalestedenagenda.nl h.haveman@enschede.nl www.twitter.com/dezorgendestad 1 Digitale

Nadere informatie

uw partner in toegankelijkheid

uw partner in toegankelijkheid uw partner in toegankelijkheid Werkplan OLGA 2011-2012 (april) 1. Inleiding a. Wat is OLGA? b. Overleg OLGA c. Aandacht! d. Bewustwording 2. Activiteiten 2011 a. Extern overleg b. Uitgankelijkheid c. Politiek

Nadere informatie

WERKEN IN CRISISSITUATIES DAAR MOET JE OP TRAINEN. Onderdeel van Twente Safety Campus

WERKEN IN CRISISSITUATIES DAAR MOET JE OP TRAINEN. Onderdeel van Twente Safety Campus WERKEN IN CRISISSITUATIES DAAR MOET JE OP TRAINEN Onderdeel van Twente Safety Campus 1 2 De totstandkoming van Safety Care Center is ontstaan na een gedeelde behoefte om specifiek voor organisaties in

Nadere informatie

HR Praktijk Dag 2013

HR Praktijk Dag 2013 HR Praktijk Dag 2013 Hét congres om uw organisatie te profileren onder HR-professionals Sponsorkit Datum: Thema: Locatie: 30 mei 2013, www.hrpraktijkdag.nl Kasteel de Vanenburg in Putten Uw persoonlijk

Nadere informatie