De Kracht van de Achterhoek

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "De Kracht van de Achterhoek"

Transcriptie

1 De Kracht van de Achterhoek Koersnotitie voor de Achterhoekse Human Capital Agenda versie Inleiding De Achterhoekse economie drijft als vanouds op de kwaliteit van de regionale arbeidsmarkt. Ondernemers vestigen zich graag in deze regio wanneer zij kunnen vertrouwen op het arbeidsethos en de gedegen beroepsopleidingen, waarvoor de Achterhoek bekend staat. Recent wees de Erasmus Universiteit Rotterdam de Achterhoek, met Twente, aan als de meest innovatieve regio van Nederland. Die kwaliteit is onder andere zichtbaar in onze belangrijkste werkgelegenheids-dragers en topsectoren: de Maakindustrie, de Zorgsector en de Agro-food, inclusief de opkomende Biobased economie. Deze notitie gaat in op de noodzaak om het kwalitatieve en kwantitatieve peil van onze werkgelegenheid te behouden en te versterken. Ondernemers, onderwijs en overheden worden uitgenodigd daartoe een Human Capital Agenda op te stellen en uit te voeren. De Provincie Gelderland is de initiator van deze Agenda, die in de Gelderse regio s wordt ingevuld door de drie O s, en voorziet de regionale projectplannen met een budget van 10 miljoen in de periode tot Is de provincie de aanjager, de plannen en acties dienen te komen van regionale ondernemers en hun partners. Wij beschrijven in deze notitie in het kort de kracht en de knelpunten van de Achterhoekse arbeidsmarkt. Wij benoemen op basis hiervan de actiepuntenlijst van de Achterhoekse Human Capital Agenda en doen voorstellen over de uitvoering. Maken en Zorgen De Achterhoekse arbeidsmarkt in kernbegrippen focust als vanzelf op de drie belangrijkste branches van ambachtelijke bedrijvigheid in onze regio: de Maakindustrie, de Agrofood sector(inclusief de biobased economie) en de Zorg. In werkgelegenheidscijfers (UWV maart 2013): Industrie (21%) en Zorg (16%) zijn de Achterhoekse grootste werkgelegenheidssectoren. De marktsectoren industrie, bouw en landbouw hebben de gevolgen van de economische crisis inmiddels aan den lijve ondervonden. De Zorg is geen marktsector, maar een budget-gestuurde sector, sterk afhankelijk van het gevoerde overheidsbeleid. De Zorg groeide tot voor kort, maar krijgt nu te maken met stelselwijzigingen en bezuinigingen. We kunnen stellen dat beide topsectoren momenteel in zwaar weer verkeren. Maar de Human Capital Agenda van de Achterhoek vraagt om een langere termijn visie. Wanneer straks de economische crisis voorbij is, zal blijken dat er wederom arbeidsmarktproblemen in onze regio zullen zijn. Enerzijds door het cumulatieve effect van vergrijzing én ontgroening maar nog meer door een tekort aan kwalitatief goed geschoold personeel: door de ophoging van de pensioenleeftijd is het essentieel dat de zittende beroepsbevolking adequaat geschoold blijft en ook aan de toekomstige instroom van jongeren worden steeds hogere eisen gesteld. 1

2 Kijken we eerst kort vanuit het arbeidsmarktperspectief naar de vier hoofdrolspelers Maakindustrie, Agrofood, Energie en Milieu Techniek (EMT) en Zorg. De Maakindustrie is kansrijk en heeft ook een belangrijk effect op andere sectoren, zoals bijvoorbeeld de technische ontwikkeling in de zorg en de bio-based bedrijvigheid. Ook de ontwikkeling van Agrofood-bedrijven heeft potentie: tussen 15 en 20 % van de werkgelegenheid is gerelateerd aan deze sector, die zich ook uitbreidt naar toerisme en horeca. Maar beide sectoren zijn zeer kwetsbaar wanneer onvoldoende kwalitatief geschoold personeel beschikbaar is. Er is sprake van een groeiende mismatch die zich vooral uit in moeilijk vervulbare vacatures op MBO-niveau 3 en 4 en op HBO-niveau. De instroommogelijkheden op lagere niveaus nemen af. Ook blijft het een opgave om te zorgen dat meer jongeren kiezen voor een technische beroepsopleiding. De Achterhoekse Groene Energie Maatschappij AGEM illustreert de ambities die de regio heeft in Energie en Milieutechniek. In het Akkoord van Groenlo hebben de deelnemers van de Tafel van Groenlo (de 3 O's: ondernemingen, overheden, onderwijs) de ambitie uitgesproken om in 2030 energieneutraal te worden. Dit is vervolgens in de Achterhoek Agenda 2020 vastgelegd. In de Zorg verwachten we grote veranderingen. Stelselwijzigingen, bezuinigingen en technische innovaties zijn naast demografische ontwikkelingen de grote aanjagers van nieuw HR beleid: er zullen andere eisen worden gesteld aan de professionals, met een appèl op het ondernemerschap van zowel professional als patiënt. De nieuwe professional wordt onderdeel van een transmuraal georganiseerde zorgketen. Achterhoekse partijen in Zorg en Welzijn: werkgevers, werknemers, zzpers, HAN, ROC Graafschap College, gemeenten en UWV hebben inmiddels een Sociaal Akkoord gesloten dat de competentiegerichte ontwikkeling van zittende en nieuwe medewerkers mogelijk wil maken. De sector streeft dus naar sociale innovatie en dat is juist een sterk punt van de Achterhoek. Innovatieve topregio We mogen het hardop zeggen, nu de Erasmus Universiteit Rotterdam het heeft gepubliceerd: de Achterhoek is met Twente de meest innovatieve regio van Nederland. Moeten we het qua technologische innovatie nog net even afleggen tegen Eindhoven en omgeving, op het gebied van sociale en radicale innovatie scoren we het hoogst. 1 Sociale innovatie bestaat uit vier hefbomen: het ontwikkelen van nieuwe managementvaardigheden (leiderschap); het hanteren van innovatieve organisatievormen (flexibel organiseren); het realiseren van hoogwaardige arbeidsrelaties (slimmer werken) en de samenwerking met externe partijen (co-creatie). Onder radicale innovaties verstaan we product- en dienstinnovaties voor nieuwe klanten en nieuwe markten. Dat gaat naast de techniek dus vooral over ondernemerschap. Ergo: de inzet van het menselijk kapitaal en hoe dat te organiseren en te benutten is onze kracht. De kern van het topsectorenbeleid en dus van de Human Capital Agenda is te investeren in deze kracht. In het vervolg van deze notitie zullen we het dus naast de blijvende investering in de 1 Zie: 28 november

3 technische innovatie in ondermeer de sector techniek - hebben over de duurzame inzetbaarheid van onze schoolverlaters en van de werkers in vooral de maakindustrie, de agro-food en de zorg. Wat is er voor nodig om de concurrentiekracht van deze Achterhoekse topsectoren op peil te houden? Wat kunnen we doen om in een krimpende regio met een hoogwaardige zorgtraditie het niveau van werkenden in zorg aan te passen aan de nieuwe tijd? De kritische succesfactor van de moderne arbeidsmarkt, die ook de basis moet zijn voor de invulling van goed werkgeverschap en goed werknemerschap in het nationale Sociaal Akkoord, is employability: duurzame inzetbaarheid. Zeker met de wetenschap dat de huidige werknemer, met het opschuiven van de pensioengerechtigde leeftijd, langer inzetbaar moet blijven is het investeren in duurzame inzetbaarheid van groot belang. De employable werknemer in de eenentwintigste eeuw beschikt over een grote mate van flexibiliteit en geeft blijk van intern ondernemerschap. De werknemer neemt initiatieven in de ontwikkeling van zijn werk én van zijn eigen competenties. Zijn werkgever gunt hem functionele autonomie in een nieuwe managementmix van controle en vertrouwen. Werkenden worden investeringsmanager van hun eigen kapitaal. Wanneer bedrijven, werknemers en scholen zich in willen zetten voor het op peil houden van kennis en competenties van werknemers, zullen zij op zoek moeten naar innovatieve modellen van post-initiële scholing. 2 Het bevorderen van employability, de duurzame inzetbaarheid van mensen, is geen aanpak die exclusief is voorbehouden aan het bedrijfsleven en het onderwijs. De Human Capital Agenda voor de Achterhoek wil nadrukkelijk ook de niet werkenden betrekken bij de toekomst van onze arbeidsmarkt. Ook al lijkt de tendens aanwezig dat er steeds minder banen zullen zijn kijk bijvoorbeeld naar de ontwikkeling van 3-D printing er zijn straks nog steeds veel handen nodig. Zorgen voor de toekomst In bijeenkomsten van de Provincie Gelderland met regionale ondernemers uit de topsectoren Maakindustrie, Agrofood, inclusief de biobased economie en de Zorg zijn een aantal sectoroverstijgende knelpunten gesignaleerd, die we kunnen vertalen in twee uitgangspunten voor de Achterhoekse Human Capital Agenda: 1. Hoe jongeren te boeien en te binden aan onze topsectoren, met name in de Techniek? Ondernemers stellen vast dat ze - door zich te concentreren op bedrijventerreinen - het contact met de lokale samenlevingen verliezen, met name met de jeugd daarbinnen. Vooral de technische industrie klaagt over het gebrek aan imago van de bedrijven bij jonge potentiële instromers. Grijze kennis, die gaat verdwijnen, moet adequaat kunnen worden vervangen door groene kennis. Hoe dit goed te organiseren? En moet dat per se dezelfde kennis zijn of vraagt een innovatieve regio juist nieuwe vaardigheden van een nieuwe generatie? 2 Mirjam van Praag, Kroonlid SER, Inleiding: De kracht van de stille arbeidsrevolutie, in: De nieuwe generatie ondernemers en werkenden, SER-symposium 1 februari

4 2. De innovatieve kracht van de regio wordt bedreigd doordat het noodzakelijke een leven lang leren te weinig wordt toegepast in de ondernemingen en organisaties. Ondernemers denken a priori sectoraal, waardoor het regionaal organiserend vermogen, nodig voor de samenwerking met het beroepsonderwijs, een stiefkindje blijft. Er is onvoldoende aandacht voor toegepast vakmanschap. En met name MKB bedrijven, de motor van de Achterhoekse economie, zullen meer dan in het verleden moeten investeren in het zittende personeel met als doel de duurzame inzetbaarheid van de werknemers te vergroten. In de beleidsdiscussie rond het belang van MBO plus en HBO onderwijs in de Achterhoek is bovendien de demografische ontwikkeling van de regio aan de orde gesteld: een gelijktijdige vergrijzing en ontgroening en een mogelijke achterstand in actuele kennis bij het zittende personeel, vormen een reële bedreiging voor de beschikbaarheid van voldoende kwalitatief geschoold personeel in de nabije toekomst, wanneer deze economische crisis voorbij is. In de aansluiting onderwijs-arbeidsmarkt moeten we stelling durven nemen: niet alleen de persoonlijke loopbaanwens mag de instroom in bepaalde opleidingen bepalen, ook de arbeidsmarktrelevantie van die keuze telt mee. Aan de basis hiervan staat goed arbeidsmarktonderzoek. Tenslotte is de euregionale arbeidsmarkt recent opnieuw onder de aandacht gebracht: de samenwerking met onze Duitse buren kan voor een forse economische impuls zorgen. In de recent ontwikkelde Kennisagenda Achterhoek stellen we dat een verdere versterking van de Achterhoekse economie en met name de invulling van onze Human Capital Agenda van bedrijven en scholen vraagt om heel nauw samen te werken. De gezamenlijke focus zal zich ondermeer moeten richten het versterken van ondernemerschap bij werknemers, op het realiseren van cross-overs tussen sectoren en tussen onderwijsprogramma s, op euregionale samenwerking en op een duurzame inzetbaarheid van beroepsbevolking. De Achterhoekse focus moet liggen op Agro/food, Zorg en de Maakindustrie; daarmee stimuleren we ook aanverwante sectoren zoals Toerisme en Recreatie, Handel en de bio-based economie. HUMAN CAPITAL AGENDA: Maakindustrie Ondernemerschap Jongeren binden aan Techniek Agro/food (incl biobased economie) INNOVATIE technisch sociaal radicaal Flexibiliteit Cross-overs Vraaggericht onderwijs Verbinden van talent Euregionale samenwerking Zorg Duurzame inzetbaarheid (Figuur: Innovatie en Human Capital Agenda in de Achterhoek) 4

5 De Human Capital Agenda In de Human Capital Agenda van de Achterhoek verklaren de regionale ondernemers, scholen en overheden te zullen investeren in de duurzame inzetbaarheid van hun medewerkers, leerlingen en werkzoekenden door de volgende acties: 1. Het realiseren van crossovers tussen sectoren en opleidingen, het bevorderen van ondernemerschap bij werknemers en het bevorderen van intersectorale mobiliteit. Samenwerking en dwarsverbanden vormen de rode draad van deze Agenda. Denken buiten de kaders is gedrag dat veelal aangeleerd moet worden. Inzicht in wat de eigen opleiding/specialisatie kan betekenen in een andere opleiding of branche/sector, is elementair voor dit gedrag. De verpleegkundige die een stukje ICT studeert kunnen we ons zo voorstellen. Maar het is ook nuttig dat de ICT-er leerstof krijgt aangeboden over zorgprocessen. Cross-over is feitelijk crossing borders. Cross-overs zijn in de Achterhoekse arbeidsmarkt wellicht relevant tussen: - agrarische opleidingen en zorg - agrarische opleidingen en toerisme - agrarische opleidingen en detailhandel - agrarische opleidingen en techniek - zorgopleidingen en techniek - zorgopleidingen en agrarische opleidingen - zorgopleidingen en toerisme - technische opleidingen en agro/food - technische opleidingen en zorg - technische opleidingen en detailhandel De duurzaam inzetbare werknemer beschikt over een grote mate van flexibiliteit en geeft blijk van intern ondernemerschap. De opleidingen bereiden de toekomstige werknemer voor op een dergelijke houding. Werkgevers, werknemers en onderwijsinstellingen zetten zich gezamenlijk in voor het op peil houden van kennis en competenties van werknemers en gaan op zoek naar innovatieve structuren voor bij- en opscholing. 2. Het versterken van vraaggericht onderwijs, specifiek van de instroom in bèta-technische opleidingen op niveau MBO 3, 4 4+ en HBO en van ondernemerschapsaspecten in opleidingen; het verbinden van talent aan de Achterhoek. Met de oprichting van het Centrum voor Innovatief vakmanschap Oost Nederland (CIVON) is al een belangrijke stap gezet in de aansluiting tussen technisch onderwijs en de arbeidsmarkt. De focus van dit samenwerkingsverband tussen een groot aantal ondernemers en het Graafschap College ligt op het ondersteunen van innovatievragen uit de markt met innovatieve oplossingen. Het versterkt de maakindustrie in Oost-Nederland door het bevorderen van innovatie en talent- en kennisontwikkeling op het gebied van High Tech Systemen en Materialen. Recent heeft de Provincie Gelderland ,- subsidie toegekend voor een viertal projecten in de maakindustrie: 5

6 Het ontwikkelen van een nieuwe doorlopende leerlijn Mechatronica; hierbij gaat het om het optimaal samenbrengen van een mechanisch systeem en het bijbehorende regelsysteem. Het versterken van de innovatiecompetenties van directie en medewerkers van kleine en middelgrote industriële bedrijven, gericht op het vergroten van het innovatievermogen en concurrentievoordeel van de bedrijven. Het bevorderen dat technisch personeel (huidige en toekomstige werknemers, zijinstromers, opleiders en werkgevers) beschikken over de juiste kennis, inzicht en benodigde vaardigheden voor de plaat verwerkende industrie. Het realiseren van een positief beeld over de maakindustrie aan de hand van StartLabmodules. (Bron: website Provincie Gelderland) En durven we het aan om CIVON de doelstelling mee te geven in 2016 een HBO opleiding Mechatronica te hebben gevestigd in de Achterhoek? Technasia: In de Achterhoek zijn 3 Technasia van start gegaan. Bij een Technasium volgen leerlingen het gewone programma met een bèta profiel van HAVO en VWO maar ze hebben daar bovenop het extra vak Onderzoeken en Ontwerpen. In een Technasium ontwikkelen HAVO en VWO leerlingen hierdoor hun kennis en vaardigheden op het gebied van technologisch onderzoek en ontwerpen. Uitgangspunt van het onderwijs is een reële vraag van het bedrijfsleven. Leerlingen leren op basis van de vraag van het bedrijf een onderzoek te doen en vervolgens concrete oplossingen te bedenken voor de vraag. Doel van een Technasium is dat meer leerlingen kiezen voor een bèta profiel en dat deze leerlingen al op jonge leeftijd onderzoeks- en ontwerpvaardigheden worden aangereikt. De Innovatiehub Een bedrijf kan een stagecoördinator (afgestudeerde hbo er) in huis halen, die ervoor zorgt, dat een continue Het grote stroom voordeel van studenten voor Achterhoek in het bedrijf is dat stage leerlingen loopt en/of al tijdens afstudeert. hun voortgezet De coördinator onderwijs, kan in dus samenwerking ook vóór het met moment het bedrijf ze de regio nieuwe verlaten projecten voor initiëren een HBO/WO en de stagiaires studie, kennis afstudeerders maken met de ondersteunen interessante met bedrijvigheid de uitvoering in deze ervan. regio. Een stagecoördinator onderhoudt contacten met diverse kennisinstellingen en bevindt zich in studentennetwerken. Hij/zij volgt zelf een post-hbo opleiding, waarvoor hij/zij de opdrachten bij het betrokken bedrijf uitvoert. Tussen het bedrijf en de betrokken HBO-opleiding worden financiële afspraken gemaakt. 3. Het investeren in de vitaliteit en inzetbaarheid van zittend personeel, door bij- en opscholing, en in werkzoekenden door projectmatig leer-/werktrajecten aan te bieden. Ondernemers en hun medewerkers investeren in hun bedrijf en loopbaan door in samenwerking met het beroepsonderwijs en met beroepsonderwijs gerelateerde organisaties, zoals bijvoorbeeld het CIVON, de Kenniswerkplaats Biobased Economie en de Smaakacademie gericht en projectmatig aan kennisvermeerdering of behoud te werken. Gemeenten geven in hun participatie- en re-integratiebeleid prioriteit aan samenwerkingsconstructies met regionale bedrijven, waarin werkervaring, training en scholing bijdragen aan de duurzame inzetbaarheid van werkzoekenden. 6

7 Samen met de MKB bedrijven moet worden bekeken op welke wijze een verdere bij- en opscholing van zittende werknemers kan worden gerealiseerd. 4. Het binden van talent aan de Achterhoek/euregio door het versterken van samenwerking over de grens en het faciliteren van (internationale) kenniswerkers. Grensoverschrijdende samenwerking: De Achterhoek zoekt de samenwerking met regio s over de grens, met een vergelijkbaar profiel, om daarmee kennisuitwisseling en vermeerdering te realiseren. De Duitse taal wordt structureel onderdeel van ons beroepsonderwijs. We starten uitwisselingsprogramma s met leerlingen, werknemers, docenten en werkgevers. Wij streven naar de volgende meetbare resultaten: in 2016 heeft 50% van de VMBO scholen een structurele samenwerking met een Duitse school over de grens ; in 2016 heeft 50% van de opleidingen van het MBO een structurele samenwerking met een Duitse equivalente school over de grens; de Duitse taal wordt in 2016 aangeboden op alle scholen, zowel het V(MB)O (verplicht vanaf het eerste jaar) als het MBO; er zijn in 2016 structurele samenwerkingsafspraken tussen de Achterhoek en ten minste twee regio s met een soortgelijk profiel. Er is sprake van een structurele samenwerking met de kennisinstellingen over de grens (Fachhochshule Bocholt, Fachhochshule Kleef). De contacten met de Universiteit in Münster moeten nog worden gerealiseerd. Faciliteren bedrijven bij werving van kenniswerkers en buitenlandse werknemers: De Achterhoek werft medewerkers van buiten de regio, zowel vanuit andere delen van Nederland als ook van buiten Nederland. We faciliteren het bedrijfsleven bij het aanstellen van buitenlandse werknemers. Mogelijke barrières voor buitenlandse werknemers om zich te vestigen in de Achterhoek worden zoveel mogelijk weggenomen. Wij ontwikkelen een retentiebeleid (boeien en binden) voor buitenlandse werknemers, door het bieden van mogelijkheden om de Nederlandse taal te leren, sociale activiteiten, carrièremogelijkheden, huisvesting, werkgelegenheid voor de partner en opvang voor de kinderen. Het organiserend vermogen van de Human Capital Agenda De verantwoordelijkheid voor de uitvoering van de acties ligt in eerste instantie bij de bedrijven, de scholen en de gemeenten. In het kader van deze Agenda sluiten zij een akkoord, waarin zij de acties verder concretiseren en van een tijdpad voorzien. In dit akkoord wordt ook vastgelegd op welke manier de drie partijen zich willen laten ondersteunen. Ondersteuning in informatie, coördinatie, monitoring en verantwoording kan analoog aan de insteek van de Provincie Gelderland worden aangeboden door het POA. De specifieke aandacht die de technische innovatie vraagt is in goede handen bij het CIVON. Overigens is er voor de employability-doelstellingen en daaraan verbonden scholingsaspecten behoefte aan sectoraal organiserend vermogen: een Servicepunt Techniek. In het Sociaal Akkoord Zorg en Welzijn, dat 7

8 partijen een dezer dagen ondertekenen, spreken zij onder meer af dat er een Digitaal Kennisknooppunt Zorg en Welzijn gaat komen. Met de sector dient te worden afgestemd of hierin voldoende organiserend vermogen voorhanden komt om de acties van de Human Capital Agenda te ondersteunen. Activiteiten per topsector: In de Maakindustrie ligt de nadruk zowel op technische, radicale als sociale innovatie. De activiteiten zullen worden opgenomen in het Techniekpact Achterhoek de Liemers, dat door alle Achterhoekse en Liemerse arbeidsmarktpartijen is afgesloten op 26 november jl. en waarin is gekozen voor 3 actielijnen: 1. Kiezen voor Techniek: De Achterhoek kent 7 technieklokalen, meestal gesitueerd bij een VMBO school, waarin technieklessen voor basisschoolleerlingen worden gegeven. In de Liemers is een technieklokaal in ontwikkeling. Er is een regionaal overlegplatform Technieklokalen, waaraan zowel het basisonderwijs, het VO als het bedrijfsleven deelnemen. Zij richten zich op een verdere professionalisering, borging en verbreding van het techniekonderwijs aan basisschoolleerlingen. In het voortgezet onderwijs zijn er in de Achterhoek 3 Technasia, waarbij HAVO en VWO leerlingen een extra vak krijgen onderzoeken en ontwerpen om in samenwerking met het bedrijfsleven meer bèta gerichte kennis te vergaren. 2. Leren in de Techniek: Het CIVON en de initiatieven die actueel worden ontplooid, zijn hierboven al genoemd. Zijn rol in de aansluiting onderwijs-arbeidsmarkt en in een leven lang leren is evident. Ook de innovatiehubs zijn een belangrijk instrument om de verbinding tussen onderwijs en bedrijfsleven te versterken. 3. Werken in de Techniek: Over de opzet van een Servicepunt Techniek loopt een overleg tussen de Achterhoekse werkgevers, UWV, Graafschap College en de Kenniscentra. Hierin zullen afspraken over het functioneren van de Achterhoekse Techniek-arbeidsmarkt aan de orde komen: bijvoorbeeld over van-werk-naar-werk arrangementen, bij- en opscholing en intersectorale mobiliteit. In de sector Agro-Food en Biobased Economie: In het kader van de Human Capital Agenda is inmiddels een subsidie aangevraagd voor het ontwikkelen van een kenniswerkplaats bio-based economie, waar werkgevers in samenwerking met de kennisinstellingen, waaronder het AOC, willen zorgdragen voor de duurzame ontwikkeling en samenwerking in de bio-based industrie in de Achterhoek. Een tweede project is het versterken van een regionale foodketen om de ambachtelijke producten van de Achterhoek verder te ontwikkelen en de kennis hierover te borgen in de Smaakacademie. In de sector Health is de vitaliteit en de inzetbaarheid van medewerkers hét speerpunt. Veel nadruk ligt derhalve op sociale innovatie In het Regionaal Sociaal Akkoord Zorg en Welzijn Achterhoek, dat op 16 december 2013 is ondertekend, committeren de arbeidsmarktpartijen zich aan een gezamenlijke aanpak, waarin informatie wordt uitgewisseld en plannen worden gemaakt en gefinancierd. In het kader van de Sectorenplannen, waarvoor het Rijk landelijk 600 miljoen heeft uitgetrokken, is een regionaal sectorplan Zorg en Welzijn ontwikkeld. 8

9 Ook nieuwe technologische ontwikkelingen m.b.t. zorg is een belangrijk aandachtspunt. Het Fieldlab Zorg heeft hierbij een aanjagende functie. 9

De Kracht van de Achterhoek

De Kracht van de Achterhoek De Kracht van de Achterhoek Koersnotitie voor de Achterhoekse Human Capital Agenda Inleiding De Achterhoekse economie drijft als vanouds op de kwaliteit van de regionale arbeidsmarkt. Ondernemers vestigen

Nadere informatie

Samenwerkingsagenda Hogeschool van Arnhem en Nijmegen en de Provincie Gelderland

Samenwerkingsagenda Hogeschool van Arnhem en Nijmegen en de Provincie Gelderland en de Provincie Gelderland 22 maart 2016 Overwegende dat: De provincie Gelderland veel waarde hecht aan de aanwezigheid van onderwijs/kennisinstellingen in haar Provincie. Uiteraard in hun functie van

Nadere informatie

short-logo NATIONAAL TECHNIEKPACT 2020 SAMENVATTING ÉÉN JAAR NA ONDERTEKENING RAPPORTAGE

short-logo NATIONAAL TECHNIEKPACT 2020 SAMENVATTING ÉÉN JAAR NA ONDERTEKENING RAPPORTAGE RAPPORTAGE NATIONAAL TECHNIEKPACT 2020 ÉÉN JAAR NA ONDERTEKENING SAMENVATTING short-logo MEI 2014 go Pagina 2 SAMENVATTING RAPPORTAGE NATIONAAL TECHNIEKPACT 2020 ÉÉN JAAR NA ONDERTEKENING Met het doel

Nadere informatie

Arbeidsmarktagenda 21

Arbeidsmarktagenda 21 Arbeidsmarktagenda 21 Topsectoren en de HCA Voor de twee agrarische topsectoren is een Human Capital Agenda opgesteld met als doel, de aansluiting tussen onderwijs en arbeidsmarkt te verbeteren, zowel

Nadere informatie

Gelderland- een voorbeeld voor innovatief en duurzaam arbeidsmarktbeleid

Gelderland- een voorbeeld voor innovatief en duurzaam arbeidsmarktbeleid Gelderland- een voorbeeld voor innovatief en duurzaam arbeidsmarktbeleid WHITEPAPER De centrale rol van de Gelderse regionale Platforms Onderwijs-Arbeidsmarkt (POA s) Maart 2015 Namens de gezamenlijke

Nadere informatie

POA DE LIEMERS: TERUGBLIK OP 2014. Hierna treft u een samenvatting van een aantal POA-activiteiten. PROVINCIALE HUMAN CAPITAL AGENDA TOPSECTOREN

POA DE LIEMERS: TERUGBLIK OP 2014. Hierna treft u een samenvatting van een aantal POA-activiteiten. PROVINCIALE HUMAN CAPITAL AGENDA TOPSECTOREN POA DE LIEMERS: TERUGBLIK OP 2014 Hierna treft u een samenvatting van een aantal POA-activiteiten. PROVINCIALE HUMAN CAPITAL AGENDA TOPSECTOREN Er zijn HCA (Human Capital Agenda)-projecten gestimuleerd

Nadere informatie

Maak van Brabant een proeftuin voor de arbeidsmarktvernieuwing. Bied ruimte om op topniveau te presteren!

Maak van Brabant een proeftuin voor de arbeidsmarktvernieuwing. Bied ruimte om op topniveau te presteren! Maak van Brabant een proeftuin voor de arbeidsmarktvernieuwing Bied ruimte om op topniveau te presteren! Brabant loopt voorop. Als innovatieve regio willen we tot de Europese top horen. Dat ligt binnen

Nadere informatie

SAMENWERKINGSARRANGEMENT LANDSDEEL NOORD PLATFORM BÈTA TECHNIEK 2014-2016

SAMENWERKINGSARRANGEMENT LANDSDEEL NOORD PLATFORM BÈTA TECHNIEK 2014-2016 SAMENWERKINGSARRANGEMENT LANDSDEEL NOORD & PLATFORM BÈTA TECHNIEK 2014-2016 --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Nadere informatie

TECHNIEKPACT GELDERLAND

TECHNIEKPACT GELDERLAND TECHNIEKPACT GELDERLAND Nederland is als kenniseconomie gelukkig weer terug is in de top 5 van meest concurrerende economieën in de wereld. Die positie is bereikt door innovatieve bedrijven en kennisinstellingen

Nadere informatie

Krachten bundelen, kennis delen en allianties vormen

Krachten bundelen, kennis delen en allianties vormen The Next Step: Coalition of the Willing Krachten bundelen, kennis delen en allianties vormen The Next Step: Coalition of the Willing Krachten bundelen, kennis delen en allianties vormen Een regio om trots

Nadere informatie

REGIONAAL CONVENANT ARBEIDSMARKT ZUIDOOST BRABANT 2020

REGIONAAL CONVENANT ARBEIDSMARKT ZUIDOOST BRABANT 2020 REGIONAAL CONVENANT ARBEIDSMARKT ZUIDOOST BRABANT 2020 Onderstaande partijen en personen, verenigd in het Regionaal Arbeidsmarkt Platform Zuidoost Brabant, hierna te noemen Partijen : Overheid - De samenwerkende

Nadere informatie

2.3 Programma 3: De werkende gemeente

2.3 Programma 3: De werkende gemeente 2.3 Programma 3: De werkende gemeente Wat willen we bereiken? Algemeen Als gemeente kiezen we voor een strategische focus op werken en leren. Door het versterken van de economische ontwikkeling in onze

Nadere informatie

Samenvatting. Achtergrond en adviesvraag. Wie is de kenniswerker? Innovatieve vaardigheden zijn hèt onderscheidende kenmerk

Samenvatting. Achtergrond en adviesvraag. Wie is de kenniswerker? Innovatieve vaardigheden zijn hèt onderscheidende kenmerk Samenvatting Achtergrond en adviesvraag De vraag naar kenniswerkers groeit wereldwijd sterker dan ooit. Kenniswerkers zijn de hoeksteen van de samenleving geworden, en zijn in toenemende mate bepalend

Nadere informatie

Integrale arbeidsmarktbenadering

Integrale arbeidsmarktbenadering Werk met meerwaarde REGIONAAL SECTORPLAN Integrale arbeidsmarktbenadering regio Helmond-De Peel Inhoud Introductie sectorplan Arbeidsmarktanalyse Knelpuntanalyse Thema s uit Sociaal Akkoord Instrumenten:

Nadere informatie

Bijlage 2. Human Capital Agenda s

Bijlage 2. Human Capital Agenda s Bijlage 2 Capital s De topsectoren gaan een human (onderwijs en scholing) voor de langere termijn opstellen en zullen onderwijsinstellingen hierbij betrekken. De s bevatten o.a. een analyse van de behoefte

Nadere informatie

Versterken van de topsectoren: Life Science and Health, Ruimtevaarttechnologie, Biobased Economie

Versterken van de topsectoren: Life Science and Health, Ruimtevaarttechnologie, Biobased Economie Economische Zaken Doel Stimuleren van de regionale economie. Versterken van de topsectoren: Life Science and Health, Ruimtevaarttechnologie, Biobased Economie en de Greenports Duin- en Bollenstreek, Boskoop

Nadere informatie

SAMENWERKINGSARRANGEMENT LANDSDEEL ZUIDWEST PLATFORM BÈTA TECHNIEK 2014-2016

SAMENWERKINGSARRANGEMENT LANDSDEEL ZUIDWEST PLATFORM BÈTA TECHNIEK 2014-2016 SAMENWERKINGSARRANGEMENT LANDSDEEL ZUIDWEST & PLATFORM BÈTA TECHNIEK 2014-2016 --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Nadere informatie

middelbaar beroepsonderwijs Brainport regio Eindhoven Onderwijsvisie Onze kijk op onderwijs

middelbaar beroepsonderwijs Brainport regio Eindhoven Onderwijsvisie Onze kijk op onderwijs middelbaar beroepsonderwijs Brainport regio Eindhoven Onderwijsvisie Onze kijk op onderwijs Summa College maart 2013 Inhoudsopgave Hoofdstuk 1: De vijf onderwijspijlers 4 Hoofdstuk 2: De vijf onderwijspijlers

Nadere informatie

Afsprakenkader. Partners in Leren en Werken in. Zorg en Welzijn Zeeland. Vastgesteld in de FluenZ Adviesraad. ViaZorg

Afsprakenkader. Partners in Leren en Werken in. Zorg en Welzijn Zeeland. Vastgesteld in de FluenZ Adviesraad. ViaZorg Afsprakenkader Partners in Leren en Werken in Zorg en Welzijn Zeeland ViaZorg 2014 Vastgesteld in de FluenZ Adviesraad INHOUD Inleiding 1. Hoe kunnen de opleidingen kwalitatief beter en vooral uitdagender?

Nadere informatie

November 2014 PLAN VAN DE ARBEID VOORNE PUTTEN

November 2014 PLAN VAN DE ARBEID VOORNE PUTTEN November 2014 PVDA PLAN VAN DE ARBEID VOORNE PUTTEN Een plan van De Partij van de Arbeid Voorne putten Werkgroep Economie & Werk Voorne Putten PvdA Nissewaard Gert-Jan Alberts Kim van de Kant PvdA Hellevoetsluis

Nadere informatie

Transitieverklaring van ROC Leiden, ID College, ROC Mondriaan en Nova College

Transitieverklaring van ROC Leiden, ID College, ROC Mondriaan en Nova College Transitieverklaring van ROC Leiden, ID College, ROC Mondriaan en Nova College 1. Achtergrond en perspectief De ernstige financiële problemen van het ROC Leiden noodzaken tot een nieuw perspectief voor

Nadere informatie

Topsectoren. Hoe & Waarom

Topsectoren. Hoe & Waarom Topsectoren Hoe & Waarom 1 Index Waarom de topsectorenaanpak? 3 Wat is het internationale belang? 4 Hoe werken de topsectoren samen? 5 Wat is de rol voor het MKB in de topsectoren? 6 Wat is de rol van

Nadere informatie

Districtsactiviteitenplan 2014 district Zuid-Holland

Districtsactiviteitenplan 2014 district Zuid-Holland Districtsactiviteitenplan 2014 district Zuid-Holland Basisprincipe DAP 2014 Bij het Districtsactiviteitenplan 2014, hierna DAP 2014, zijn de volgende aspecten van belang: Centrale thema s 2014 Kansen grijpen

Nadere informatie

Een uitdagende arbeidsmarkt. Erik Oosterveld 24 juni 2014

Een uitdagende arbeidsmarkt. Erik Oosterveld 24 juni 2014 Een uitdagende arbeidsmarkt Erik Oosterveld 24 juni 2014 Wat waren de gevolgen van de recessie? Hoeveel banen zijn er verloren gegaan? In welke sectoren heeft de recessie het hardst toegeslagen? Werkgelegenheid

Nadere informatie

Bijlage 5 Ontwikkeling sectortafels regio Rijnmond juni 2013

Bijlage 5 Ontwikkeling sectortafels regio Rijnmond juni 2013 Bijlage 5 Ontwikkeling sectortafels regio Rijnmond juni 2013 Inhoud 1. Helderheid over het doel en beoogde resultaat van de sectortafels. 2. Keuze van de sectoren waarvoor deze sectortafels worden opgericht.;

Nadere informatie

Aanpak arbeidsmarkt Zuidoost-Nederland 2016-2020. Illustratie regionaal arbeidsmarkt dashboard. Inleiding

Aanpak arbeidsmarkt Zuidoost-Nederland 2016-2020. Illustratie regionaal arbeidsmarkt dashboard. Inleiding Aanpak arbeidsmarkt Zuidoost-Nederland 2016-2020 Illustratie regionaal arbeidsmarkt dashboard. Inleiding Wil Zuidoost-Nederland als top innovatie regio in de wereld meetellen, dan zal er voldoende en goed

Nadere informatie

PARTICIPATIE: ÓÓK IN OOST-GRONINGEN!

PARTICIPATIE: ÓÓK IN OOST-GRONINGEN! PARTICIPATIE: ÓÓK IN OOST-GRONINGEN! DOELEN VAN PARTICIPATIEWET ALLEEN TE HALEN ALS RIJK, PROVINCIE, GEMEENTEN, ONDERWIJS EN SOCIALE PARTNERS GEZAMENLIJK AAN DE SLAG GAAN! DE PARTICIPATIEWET IN OOST-GRONINGEN:

Nadere informatie

De chemie tussen onderwijs en bedrijfsleven; een natuurlijk bondgenootschap

De chemie tussen onderwijs en bedrijfsleven; een natuurlijk bondgenootschap De chemie tussen onderwijs en bedrijfsleven; een natuurlijk bondgenootschap Kwaliteitscentrum Examinering (KCE) Het Kwaliteitscentrum Examinering beoordeelt de kwaliteit van de examens van alle beroepsopleidingen

Nadere informatie

Analyse integrale aanpak arbeidsmarktbeleid Zuidoost-Nederland Samenvatting

Analyse integrale aanpak arbeidsmarktbeleid Zuidoost-Nederland Samenvatting Analyse integrale aanpak arbeidsmarktbeleid Zuidoost-Nederland Samenvatting Versie 28 november 2012 In opdracht van de Brainport 2020-commissie Samenvatting Brainport 2020 heeft de ambitie om Zuidoost-Nederland

Nadere informatie

Arbeidsmarkt Achterhoek Februari 2013

Arbeidsmarkt Achterhoek Februari 2013 Arbeidsmarkt Achterhoek Februari 2013 Inhoud Werkgelegenheid Vacatures Werkloosheid Bevolkingsontwikkeling Aandachtspunten komende jaren Activiteiten POA Achterhoek PAG 2 Structuur werkgelegenheid regio

Nadere informatie

Onderzoeksrapport: zorgelijke terugloop leerwerkplekken mbo

Onderzoeksrapport: zorgelijke terugloop leerwerkplekken mbo Onderzoeksrapport: zorgelijke terugloop leerwerkplekken mbo - Algemene daling in aantal mbo-studenten. Deze daling wordt grotendeels veroorzaakt door de afname van het aantal leerwerkplekken. - Vooral

Nadere informatie

STRATEGISCH PLAN 20152020. Excellent onderwijs voor een innovatieve regio

STRATEGISCH PLAN 20152020. Excellent onderwijs voor een innovatieve regio STRATEGISCH PLAN 20152020 Excellent onderwijs voor een innovatieve regio introductie Met meer dan 10.000 studenten en ruim 800 medewerkers zijn we het grootste opleidingencentrum voor beroepsonderwijs

Nadere informatie

Advies aan de staatssecretarissen van Veiligheid en Justitie en Onderwijs, Cultuur en Wetenschap inzake cybersecurity in het onderwijs en het

Advies aan de staatssecretarissen van Veiligheid en Justitie en Onderwijs, Cultuur en Wetenschap inzake cybersecurity in het onderwijs en het Advies aan de staatssecretarissen van Veiligheid en Justitie en Onderwijs, Cultuur en Wetenschap inzake cybersecurity in het onderwijs en het bedrijfsleven. 3 Excellenties, De wereld digitaliseert in hoog

Nadere informatie

HET GELDERS ONDERWIJS MODEL

HET GELDERS ONDERWIJS MODEL HET GELDERS ONDERWIJS MODEL In dialoog over samen investeren in kwalificeren voor de toekomst! WZW, de werkgeversvereniging voor zorg- en welzijnsorganisaties in Gelderland, wil samen met al haar betrokken

Nadere informatie

Aandacht voor jouw ambitie!

Aandacht voor jouw ambitie! Aandacht voor jouw ambitie! ROC Rivor is hét opleidingscentrum van regio Rivierenland. Wij bieden een breed scala aan opleidingen, cursussen en trainingen voor jongeren en volwassenen. Toch zijn we een

Nadere informatie

Verantwoordingsdocument September 2014 PERSONEELSPLAN

Verantwoordingsdocument September 2014 PERSONEELSPLAN Verantwoordingsdocument September 2014 PERSONEELSPLAN Inhoud 1. Inleiding... 3 2. Organisatiestructuur... 4 2.1 Rollen binnen de Netwerkschool (zie bijlage)... 4 2.2 Het kernteam... 5 2.3 De Interne flexibele

Nadere informatie

P. den Oudsten (HCAT techniekpact) en P. van Zwanenburg (Arbeidsmarktperspectief)

P. den Oudsten (HCAT techniekpact) en P. van Zwanenburg (Arbeidsmarktperspectief) DATUM 3 juli 2013 CODE 2013/3 PAGINA 1/5 AUTEUR Drs. T. Windmulder REGISTRATIENUMMER 13004801 P. den Oudsten (HCAT techniekpact) en P. van Zwanenburg (Arbeidsmarktperspectief) ONDERWERP Human Capital Agenda

Nadere informatie

WELKOM. 8 e netwerkbijeenkomst 27 oktober 2011

WELKOM. 8 e netwerkbijeenkomst 27 oktober 2011 WELKOM 8 e netwerkbijeenkomst 27 oktober 2011 Partners LeerWerkLoket PROGRAMMA 8e Netwerkbijeenkomst Leren & Werken 16.00 uur Welkom Jan Pieters, Hogeschool InHolland o.a. lid van de stuurgroep Leerwerkloket

Nadere informatie

Techniek College Rotterdam

Techniek College Rotterdam Samenwerking Albeda / Zadkine Op weg naar: Techniek College Rotterdam Kwartaallezing 26 november 2015 1 overview: Waarom Techniek College Rotterdam? en de weg tot nu toe. Beleid Focus op Vakmanschap van

Nadere informatie

De arbeidsmarkt in Zuidoost-Brabant. UWV Gerald Ahn 9 september 2014

De arbeidsmarkt in Zuidoost-Brabant. UWV Gerald Ahn 9 september 2014 De arbeidsmarkt in Zuidoost-Brabant UWV Gerald Ahn 9 september 2014 Recente persberichten (CBS) Wisselende berichten over de markt Werkloosheid in juli verder gedaald Stijging WW-uitkeringen Consumptie

Nadere informatie

Techniekpact; waarom, wat en hoe. Jurgen Geelhoed Projectleider Techniekpact

Techniekpact; waarom, wat en hoe. Jurgen Geelhoed Projectleider Techniekpact Techniekpact; waarom, wat en hoe Jurgen Geelhoed Projectleider Techniekpact Vraag van de technische arbeidsmarkt Waarom het techniekpact? Schaarste aan goed opgeleide technici (alle niveaus) loopt op

Nadere informatie

Position Paper. Samenwerking Noord. Samenwerken door Samen te Doen!

Position Paper. Samenwerking Noord. Samenwerken door Samen te Doen! Position Paper Samenwerking Noord Samenwerken door Samen te Doen! Mei 2015 Samenwerking Noord is een netwerkorganisatie van (semi)overheidsorganisaties gericht op een duurzame ontwikkeling van de ICT functie

Nadere informatie

Researchcentrum voor Onderwijs en Arbeidsmarkt Gelieerd aan Maastricht University, SBE 3 afdelingen:

Researchcentrum voor Onderwijs en Arbeidsmarkt Gelieerd aan Maastricht University, SBE 3 afdelingen: De arbeidsmarkt tot 2018. Is er ruimte voor jongeren? Didier Fouarge d.fouarge@maastrichtuniversity.nl RPA Netwerkbijeenkomst, Alphen aan den Rijn, 13 februari 2014 2 Researchcentrum voor Onderwijs en

Nadere informatie

Navigatie techniekpact

Navigatie techniekpact Navigatie techniekpact Beleidsthema s en - doelen Beleid in cijfers Beleidsinstrumentarium EZ 1 Versie oktober 2015 Beleidsthema s en doelen techniekpact Zorgen voor voldoende gekwalificeerde technici

Nadere informatie

- Ontwikkelingen arbeidsmarkt - Human Capital Agenda / Zorgpact - Sectorplan

- Ontwikkelingen arbeidsmarkt - Human Capital Agenda / Zorgpact - Sectorplan - Ontwikkelingen arbeidsmarkt - Human Capital Agenda / Zorgpact - Sectorplan Annette de Groot, directeur Utrechtzorg Erna Laclé, projectleider sectorplan IVVU, 8 september 2015 Missie Utrechtzorg Bijdragen

Nadere informatie

Beter worden in wat we samen zijn!

Beter worden in wat we samen zijn! Beter worden in wat we samen zijn! Wie zijn we? Wat doen we? De gemeenten in de regio Stedendriehoek werken samen. Samen staan we sterk en maken we ons sterk voor het nog verder verbeteren van het VESTIGINGSKLIMAAT.

Nadere informatie

Infrastructuur landsdeel Zuidoost. 3 hogescholen met bètatechniek 3 universiteiten Jet-Net: 38 scholen en 13

Infrastructuur landsdeel Zuidoost. 3 hogescholen met bètatechniek 3 universiteiten Jet-Net: 38 scholen en 13 Facts & Figures 24 Deel II LANDSDEEL zuidoost De Human Capital Agenda Brainport 2 vormt de basis voor het regionaal Techniekpact van het landsdeel Zuidoost, bestaande uit de provincies Noord-Brabant en

Nadere informatie

HAN en duurzame energie

HAN en duurzame energie Beroepsonderwijs tijdens de energie transitie HAN en duurzame energie Van buiten naar binnen. Tinus Hammink programma-manager SEECE Hogeschool van Arnhem en Nijmegen HBO en topsectoren; keuze van HAN 1.

Nadere informatie

dit* doorpakken in topsectoren

dit* doorpakken in topsectoren dit* doorpakken in topsectoren dit*doorpakken in topsectoren dit* is een prioriteitenprogramma. dit* zijn de maatregelen die nodig zijn om de groei van de Brabants-Zeeuwse economie te stimuleren, als voortrekker

Nadere informatie

Hoofdlijnen voor het plan van aanpak voor de bestrijding van jeugdwerkloosheid 2013 2014

Hoofdlijnen voor het plan van aanpak voor de bestrijding van jeugdwerkloosheid 2013 2014 Hoofdlijnen voor het plan van aanpak voor de bestrijding van jeugdwerkloosheid 2013 2014 Aanpak jeugdwerkloosheid In een brief van 5 maart jl. hebben de Ministeries van SZW en OCW aangegeven dat zij een

Nadere informatie

Human Capital Tafel Logistiek in Drenthe op 3 oktober 2013

Human Capital Tafel Logistiek in Drenthe op 3 oktober 2013 Human Capital Tafel Logistiek in Drenthe op 3 oktober 2013 Op 3 oktober 2013 hebben Stenden Hogeschool en de provincie Drenthe samen met Transport en Logistiek Nederland, EVO en de Kamer van Koophandel

Nadere informatie

Veranderende zorg: Eenvisie op de zorgverlenervan de toekomst en de opleiding.

Veranderende zorg: Eenvisie op de zorgverlenervan de toekomst en de opleiding. Veranderende zorg: Eenvisie op de zorgverlenervan de toekomst en de opleiding. René Luigies zorginnovatiemakelaar Health Valley +31 611 366 339 +31 345 558 349 r.luigies@eusamed.eu rene.luigies @Lodewijkjes

Nadere informatie

Hier komt uw titel te staan 1

Hier komt uw titel te staan 1 Hier komt uw titel te staan 1 Regionale visie van de 3 O s Regionale visie van de 3 O s De regionale visie vormt de basis en het uitgangspunt voor het gezamenlijk meerjarig inzetten van acties door diverse

Nadere informatie

gemeente Eindhoven Betreft Stand van zaken stagebeleid gemeente Eindhoven

gemeente Eindhoven Betreft Stand van zaken stagebeleid gemeente Eindhoven gemeente Eindhoven Raadsnummer ZOR4O6O Inboeknummer robstor46z Dossiernummer o44.6o4 z november zoro Raadsinformatiebrief Betreft Stand van zaken stagebeleid gemeente Eindhoven Inleiding In juli 2009 is

Nadere informatie

Venturaplus. Werkplan 2016 Dit willen wij in 2016 realiseren

Venturaplus. Werkplan 2016 Dit willen wij in 2016 realiseren Venturaplus Werkplan 2016 Dit willen wij in 2016 realiseren Venturaplus is een samenwerkingsverband van werkgevers in zorg en welzijn en beroepsopleidingen in Friesland. Onze focus is de arbeidsmarkt.

Nadere informatie

Cluster Agro en Food Regio Zwolle

Cluster Agro en Food Regio Zwolle Cluster Agro en Food Regio Zwolle Dé proeftuin voor duurzame, innovatieve systemen en nieuwe verdienmodellen: een living lab voor Agro en Food Cluster Agro en Food Regio Zwolle Werk en innovatie Sterk

Nadere informatie

Leercyclus Enschede-Dordrecht-Zwolle

Leercyclus Enschede-Dordrecht-Zwolle Leercyclus Enschede-Dordrecht-Zwolle Regionaal uitvoeringsprogramma economie en arbeidsmarktbeleid Enschede, 26 januari 2012 Gido ten Dolle Programmadirecteur Ruimtelijk economische strategie en arbeidsmarktbeleid

Nadere informatie

Regionaal sectorplan. Presentatie Utrechtzorg

Regionaal sectorplan. Presentatie Utrechtzorg Regionaal sectorplan Presentatie Utrechtzorg dinsdag 19 november 2013 Missie Utrechtzorg Het samen met de deelnemers en stakeholders in balans brengen van de regionale arbeidsmarkt in de sector Zorg en

Nadere informatie

Factsheet Almeerse arbeidsmarkt Juni 2013

Factsheet Almeerse arbeidsmarkt Juni 2013 Factsheet Almeerse arbeidsmarkt Juni 2013 Snel een beeld van de Almeerse arbeidsmarkt Werkgevers krijgen de komende jaren in toenemende mate te maken met een tekort aan gekwalificeerde medewerkers. Zij

Nadere informatie

Aansluiting onderwijs en arbeidsmarkt; kan dat wel?

Aansluiting onderwijs en arbeidsmarkt; kan dat wel? Aansluiting onderwijs en arbeidsmarkt; kan dat wel? 1 Waar wil ik het over hebben? Het MBO De arbeidsmarkt Jongeren Waar hebben wij het over als we het hebben over aansluiting? Mijn conclusies 2 Het MBO

Nadere informatie

Samen naar. arbeidsmarkt in de Achterhoek. een toekomstbestendige

Samen naar. arbeidsmarkt in de Achterhoek. een toekomstbestendige Samen naar een toekomstbestendige arbeidsmarkt in de Achterhoek Het Platform Onderwijs Arbeidsmarkt (POA) is een essentiële partner binnen de Achterhoek Agenda 2020, waarin overheden, ondernemers en organisaties

Nadere informatie

F4-GEMEENTEN. Manifest voor de vorming van een nieuw provinciaal coalitieakkoord. Versterk Economie en Werkgelegenheid

F4-GEMEENTEN. Manifest voor de vorming van een nieuw provinciaal coalitieakkoord. Versterk Economie en Werkgelegenheid LEEUWARDEN SÚDWEST-FRYSLÂN SMALLINGERLAND HEERENVEEN Versterk Economie en Werkgelegenheid Manifest voor de vorming van een nieuw provinciaal coalitieakkoord SAMEN WERKEN AAN EEN SLAGVAARDIG FRYSLÂN 2 3

Nadere informatie

ACTIEPLAN TECHNIEKPACT GOOI & VECHTSTREEK 2020 SAMEN WERKEN AAN TECHNIEK & ICT VOOR DE TOEKOMST

ACTIEPLAN TECHNIEKPACT GOOI & VECHTSTREEK 2020 SAMEN WERKEN AAN TECHNIEK & ICT VOOR DE TOEKOMST ACTIEPLAN TECHNIEKPACT GOOI & VECHTSTREEK 2020 SAMEN WERKEN AAN TECHNIEK & ICT VOOR DE TOEKOMST 2 WAAROM EEN TECHNIEKPACT? Nederland staat bekend om zijn concurrentiekracht, innovatief vermogen en benutting

Nadere informatie

Werkgelegenheid, vacatures en werving in de provincie Utrecht 2013. De knelpunten die Utrechtse bedrijven ervaren

Werkgelegenheid, vacatures en werving in de provincie Utrecht 2013. De knelpunten die Utrechtse bedrijven ervaren Werkgelegenheid, vacatures en werving in de provincie Utrecht 2013 De knelpunten die Utrechtse bedrijven ervaren Ester Hilhorst Economic Board Utrecht Februari 2014 Inhoud Samenvatting Crisis kost meer

Nadere informatie

Arbeidsmarktbeleid. Samenwerken aan optimale regionale arbeidsmarkt. Opdracht. Rol van Holland Rijnland

Arbeidsmarktbeleid. Samenwerken aan optimale regionale arbeidsmarkt. Opdracht. Rol van Holland Rijnland Arbeidsmarktbeleid Onderwijs, jeugdbeleid, arbeidsmarktbeleid, zorg, welzijn en cultuur. Voor deze maatschappelijke thema s heeft Holland Rijnland een Sociale Agenda ontwikkeld. Vanuit deze agenda wisselen

Nadere informatie

Regiorapportage Nijmegen

Regiorapportage Nijmegen Regiorapportage Nijmegen In opdracht van SER Gelderland Oktober 2008 Drs. J.D. Gardenier L.T. Schudde M. Nanninga MSc CAB Martinikerkhof 30 9712 JH Groningen 050-3115113 cab@cabgroningen.nl www.cabgroningen.nl

Nadere informatie

Intersectorale mobiliteit. Kees Hagens Rijnland Advies

Intersectorale mobiliteit. Kees Hagens Rijnland Advies Intersectorale mobiliteit Kees Hagens Rijnland Advies Programma 1. Inleiding en overzicht intersectorale mobiliteit Kees Hagens, Rijnland Advies 2. Technisch Talent Werkt Margreet Westerbeek, Koninklijke

Nadere informatie

Onszelf vernieuwen om onszelf te blijven. De economische route voor de regio Stedendriehoek

Onszelf vernieuwen om onszelf te blijven. De economische route voor de regio Stedendriehoek Onszelf vernieuwen om onszelf te blijven De economische route voor de regio Stedendriehoek 1In de regio Stedendriehoek is het prima wonen, recreëren en werken. De regionale economie is veelzijdig van aard.

Nadere informatie

Ontwikkelingen op de Drentse arbeidsmarkt

Ontwikkelingen op de Drentse arbeidsmarkt Ontwikkelingen op de Drentse arbeidsmarkt Bart Paashuis Janneke Gardeniers 10 maart 2011 basis voor beslissingen Opzet presentatie 1. Onderzoek 2. Aanbod op de Drentse arbeidsmarkt 3. Vraag op de Drentse

Nadere informatie

Quickscan ICT 2012 samenvatting

Quickscan ICT 2012 samenvatting Quickscan ICT 2012 samenvatting Vraag & aanbod personeel in de ICT sector KBB 2012.25 Curaçao, november 2013 Kenniscentrum Beroepsonderwijs Bedrijfsleven Curaçao kenniscentrum beroepsonderwijs bedrijfsleven

Nadere informatie

Afsluiting TIM 2. Woord van welkom. Doel van de avond. Programma. Afsluiting. presenteren van klankborden over

Afsluiting TIM 2. Woord van welkom. Doel van de avond. Programma. Afsluiting. presenteren van klankborden over Afsluiting TIM 2 Woord van welkom Doel van de avond presenteren van klankborden over Programma Afsluiting TIM 2 Eindpresentatie Visie op de regio Eindhoven Programma Doelstelling van de eindpresentatie

Nadere informatie

Prof.dr. Henk W. Volberda Rotterdam School of Management, Erasmus University Wetenschappelijk directeur INSCOPE

Prof.dr. Henk W. Volberda Rotterdam School of Management, Erasmus University Wetenschappelijk directeur INSCOPE Prof.dr. Henk W. Volberda Rotterdam School of Management, Erasmus University Wetenschappelijk directeur INSCOPE Bevindingen Erasmus Innovatiemonitor Zorg Eindhoven, 5 oktober 2012 TOP INSTITUTE INSCOPE

Nadere informatie

Arbeidsmarkt informatie in vogelvlucht

Arbeidsmarkt informatie in vogelvlucht Arbeidsmarkt informatie in vogelvlucht Macro-ontwikkelingen Gegevens vanuit ROA: researchcentrum voor Onderwijs en Arbeidsmarkt naar opleiding en beroep 2016 SBB en doelmatigheidsonderzoek UWV sectorale

Nadere informatie

Plannen Economische Agenda 20113-2014

Plannen Economische Agenda 20113-2014 Plannen Economische Agenda 20113-2014 Aanvalsplan 1: Marketing regio Amersfoort: be good and tell it Wat is het doel: Gerichte marketingcampagnes starten op het gebied van ondernemen in Amersfoort en de

Nadere informatie

Met plezier heb ik de uitnodiging aangenomen hier vandaag te spreken.

Met plezier heb ik de uitnodiging aangenomen hier vandaag te spreken. De gesproken tekst geldt. Toespraak van drs. A.Th.B. Bijleveld- Schouten, commissaris van dekoningin in de provincie Overijssel, bij de Nieuwjaarsbijeenkomst van TSE Overijssel, op donderdag 27 januari

Nadere informatie

ONDERZOEK JONGWERKT BEHOEFTEN VAN JONGEREN IN EEN VERANDERENDE ARBEIDSMARKT

ONDERZOEK JONGWERKT BEHOEFTEN VAN JONGEREN IN EEN VERANDERENDE ARBEIDSMARKT ONDERZOEK JONGWERKT BEHOEFTEN VAN JONGEREN IN EEN VERANDERENDE ARBEIDSMARKT Aanleiding Stichting Jongwerkt wil jong talent boeien en binden. De mooie Achterhoek is een krimpgebied en legt zich toe op smart

Nadere informatie

Marc van der Meer. Vakmensen en bewust vertrouwen professionalisering van MBO-docenten

Marc van der Meer. Vakmensen en bewust vertrouwen professionalisering van MBO-docenten Marc van der Meer Vakmensen en bewust vertrouwen professionalisering van MBO-docenten Inhoudsopgave - Deel 1. Ongenoegen en poli@sering - Deel 2. De arbeidsmarkt in het mbo - Deel 3. Professionaliseringsagenda

Nadere informatie

ARBEIDSMARKT. in de Vlaams-Nederlandse Delta 2015-2040. Van knelpunt naar slimme kracht. Dick van der Wouw Joris Meijaard

ARBEIDSMARKT. in de Vlaams-Nederlandse Delta 2015-2040. Van knelpunt naar slimme kracht. Dick van der Wouw Joris Meijaard ARBEIDSMARKT in de Vlaams-Nederlandse Delta 2015-2040 Van knelpunt naar slimme kracht Dick van der Wouw Joris Meijaard Typisch VN Delta Doorvoerhavens en (petro)chemische industrie Goede universiteiten

Nadere informatie

Niets is moeilijk voor wie weet hoe het werkt.

Niets is moeilijk voor wie weet hoe het werkt. Kennis in beweging eten werkt Niets is moeilijk voor wie weet hoe het werkt. Weten werkt Partner in praktijkleren en personeelsontwikkeling. Dat wil Kenniscentrum GOC zijn voor alle bedrijven en medewerkers

Nadere informatie

RAIL 2011 Werkcollege

RAIL 2011 Werkcollege RAIL 2011 Werkcollege Bart Paashuis, Etil Douwe Grijpstra, Research voor Beleid Opzet werkcollege RAIL 2011 Wat is RAIL Aanbod op de Limburgse arbeidsmarkt Vraag op de Limburgse arbeidsmarkt Discrepanties

Nadere informatie

Barometer Arbeidsmarkt Regio Achterhoek (BARA) April 2011

Barometer Arbeidsmarkt Regio Achterhoek (BARA) April 2011 Barometer Arbeidsmarkt Regio Achterhoek (BARA) April 2011 In deze notitie van het UWV WERKbedrijf, die vanwege de resultaten van de Quick Scan wat later verschijnt dan gebruikelijk, worden de actuele ontwikkelingen

Nadere informatie

Wat verwachten werkgevers van het onderwijs als het gaat om duurzaamheid?

Wat verwachten werkgevers van het onderwijs als het gaat om duurzaamheid? Wat verwachten werkgevers van het onderwijs als het gaat om duurzaamheid? Een onderzoek onder werkgevers in de topsectoren en de overheid. Onderzoeksrapport Samenvatting 1-11-2013 1 7 Facts & figures.

Nadere informatie

Samen kiezen voor verrijking

Samen kiezen voor verrijking Samen kiezen voor verrijking Hans Timmerman Senior Beleidsmedewerker VGN Gusta van der Zanden Sectordirecteur Deltion College Marjan Emck Onderwijskundige Summa College Wat gaat er veranderen Uitgangspunten

Nadere informatie

REGIONALE BEDRIJFSSCHOOL: ALS JE ZE NIET KUNT KRIJGEN DAN MOET JE ZE ZELF MAKEN!!

REGIONALE BEDRIJFSSCHOOL: ALS JE ZE NIET KUNT KRIJGEN DAN MOET JE ZE ZELF MAKEN!! REGIONALE BEDRIJFSSCHOOL: ALS JE ZE NIET KUNT KRIJGEN DAN MOET JE ZE ZELF MAKEN!! BRONNEN AANLEIDING TRECHTERMODEL OPLEIDEN VIA AOC FINANCIËN Doel: Veiligstellen arbeidspotentieel voor de Twentse levensmiddelenbedrijven

Nadere informatie

Arbeidsmarkt Metaalbewerking 2004 Regio Gelderland

Arbeidsmarkt Metaalbewerking 2004 Regio Gelderland Arbeidsmarkt Metaalbewerking 2004 Regio Gelderland Overview Hieronder wordt ingegaan op een aantal arbeidsmarktaspecten in de regio Gelderland, die op basis van de resultaten van het huidige monitoronderzoek

Nadere informatie

Techniekagenda Noord Nederland

Techniekagenda Noord Nederland Techniekagenda Noord Nederland - op weg naar de Regionale Actieagenda Techniek Noord Nederland - noordelijke bijdrage aan het landelijke TechniekPact 2013-2020 Drachten, 25 april 2013 1. Inleiding In het

Nadere informatie

M200608. Vooral anders. De kwaliteit van het personeel van de toekomst. Frans Pleijster

M200608. Vooral anders. De kwaliteit van het personeel van de toekomst. Frans Pleijster M200608 Vooral anders De kwaliteit van het personeel van de toekomst Frans Pleijster Zoetermeer, september 2006 De Werknemer van de toekomst Van alle ondernemingen in het midden- en kleinbedrijf verwacht

Nadere informatie

Nieuwe ronde Regionaal investeringsfonds mbo

Nieuwe ronde Regionaal investeringsfonds mbo Nieuwe ronde Regionaal investeringsfonds mbo Voor zowel studenten als werkgevers is het belangrijk dat een beroepsopleiding goed aansluit op de arbeidsmarkt. Daarom werken steeds meer scholen en bedrijven

Nadere informatie

Amsterdamse haven en innovatie

Amsterdamse haven en innovatie Amsterdamse haven en innovatie 26 september 2011, Hoge School van Amsterdam Haven Amsterdam is een bedrijf van de gemeente Amsterdam Oostelijke handelskade (huidige situatie) Oostelijke handelskade (oude

Nadere informatie

Toptechniek en Techniekpact. Een duurzame route

Toptechniek en Techniekpact. Een duurzame route Toptechniek en Techniekpact Een duurzame route Toptechniek en Techniekpact Een duurzame route In, door en uitstroom in de Techniek Techniekpact 3 Actielijnen: Kiezen voor techniek Leren in de techniek

Nadere informatie

Test je kennis over de arbeidsmarkt in de regio Haaglanden. Lian de Bruijn Regionaal beleidsadviseur onderwijs arbeidsmarkt

Test je kennis over de arbeidsmarkt in de regio Haaglanden. Lian de Bruijn Regionaal beleidsadviseur onderwijs arbeidsmarkt Test je kennis over de arbeidsmarkt in de regio Haaglanden Lian de Bruijn Regionaal beleidsadviseur onderwijs arbeidsmarkt 0 Hoeveel kenniscentra voor beroepsonderwijs zijn er tot 1 augustus 2015? A. 8

Nadere informatie

Stageverslag. Eddy van Hijum

Stageverslag. Eddy van Hijum Stageverslag Eddy van Hijum Zwolle, 11 december 2015 Voorwoord Als provincie Overijssel hebben we de ambitie de meest ondernemersvriendelijke provincie van Nederland te zijn. Om deze ambitie te kunnen

Nadere informatie

Sectorplan zorg en welzijn

Sectorplan zorg en welzijn Sectorplan 2014 2016 zorg en welzijn Welzijn & Maatschappelijke Dienstverlening Jeugdzorg en Kinderopvang en Landelijke plan zorg en Regionale plannen zorg Woensdag 25 februari 2015 Programma 2 sectorplannen:

Nadere informatie

Wat doet OTIB in 2011?

Wat doet OTIB in 2011? Wat doet OTIB in 2011? 1. Inleiding Wat doet OTIB, het Opleidings- en ontwikkelingsfonds voor het Technisch InstallatieBedrijf, in 2011? Voor u ligt een samenvatting van de geplande activiteiten en instrumenten

Nadere informatie

Wat gaan we doen? Colofon. Almeerse Scholen Groep. Koersplan maart 2015

Wat gaan we doen? Colofon. Almeerse Scholen Groep. Koersplan maart 2015 Colofon De uitgebreide versie van het ASG Koersplan 2015-2018 kunt u vinden op www.almeersescholengroep.nl. Dit is een uitgave van de Almeerse Scholen Groep. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd

Nadere informatie

Het creëren van een innovatieklimaat

Het creëren van een innovatieklimaat Het creëren van een innovatieklimaat Bertholt Leeftink Directeur- Generaal Bedrijfsleven & Innovatie Inhoud 1. Waarom bedrijven- en topsectorenbeleid? 2. Verdienvermogen en oplossingen voor maatschappelijke

Nadere informatie

Regionaal werkgelegenheidsbeleid: werk voor iedereen en overal?

Regionaal werkgelegenheidsbeleid: werk voor iedereen en overal? 2 Regionaal werkgelegenheidsbeleid: werk voor iedereen en overal? Jouke van Dijk, Hoogleraar Regionale Arbeidsmarktanalyse Rijksuniversiteit Groningen, Faculteit Ruimtelijke Wetenschappen, Economische

Nadere informatie

Aan de raad AGENDAPUNT 11. Doetinchem, 4 juli 2009. Economische visie en actieplan Dynamisch Duurzaam Doetinchem

Aan de raad AGENDAPUNT 11. Doetinchem, 4 juli 2009. Economische visie en actieplan Dynamisch Duurzaam Doetinchem Aan de raad AGENDAPUNT 11 Economische visie en actieplan Dynamisch Duurzaam Doetinchem Voorstel: 1. de foto van de sociaal-economische situatie in Doetinchem voor kennisgeving aannemen; 2. het beleidskader

Nadere informatie

Programmalijnen. Stichting izovator:

Programmalijnen. Stichting izovator: Programmalijnen Stichting izovator 2014 Stichting izovator, 27 november Stichting izovator: Oude Amersfoortseweg 121 1212 AA Hilversum E-mailadres: info@izovator.nl Website: www.izovator.nl 1 1. Context

Nadere informatie

Aan de slag met duurzame inzetbaarheid 3 november 2015

Aan de slag met duurzame inzetbaarheid 3 november 2015 Duurzame inzetbaarheid uitgangspunt personeelsbeleid Het voorstel is duurzame inzetbaarheid centraal te stellen in het personeelsbeleid om medewerkers van alle levensfasen optimaal inzetbaar te houden

Nadere informatie