Portfolioplan Duurzaamheid

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Portfolioplan Duurzaamheid 2010-2014"

Transcriptie

1 Portfolioplan Duurzaamheid Inhoudsopgave 1. Inleiding pag De opgave 3 3. Visie op duurzaamheidsbeleid 3 4. Omgeving 4 5. De aanpak 4 6. Doelstellingen 6 7. Organisatie 6 8. De impuls-projecten in de portfolio Duurzame Ontwikkelings- en Energiemaatschappij Restwarmtenet Nieuwe Dordtse Biesbosch Duurzaamheidsfabriek 9 9. De plus op de portfolio Communicatie Verduurzaming interne bedrijfsvoering Sturing en monitoring overige projecten Overige projecten en maatregelen Middelen, capaciteit en dekking Planning portfolio plus 14 Portfolioplan duurzaamheid pag. 1 van 14

2 Portfolioplan Duurzaamheid Inleiding Het stadsbestuur van Dordrecht zet duurzaamheid hoog op de agenda. Het is een van de transformaties in beleid die het College van B&W in de huidige raadsperiode wil bereiken. In Dordrecht en de regio Drechtsteden is het goed wonen, werken, winkelen en recreëren, constateren we in het politiek akkoord. En dat willen we zo houden. We moeten ervoor zorgen dat huidige én toekomstige generaties in kwalitatief goede omstandigheden hier kunnen leven en blijven leven. Daarom werken we verder aan een duurzame samenleving. In Dordrecht loopt al een flink aantal initiatieven op het gebied van duurzaamheid. Denk bijvoorbeeld aan het restwarmte-initiatief waar HVC zich hard voor inzet, aan Energie op Maat, aan het educatieve programma over duurzaamheid van Weizigt NMC, aan de afvalscheiding etcetera. Ook heeft de gemeente in het Energiebeleidsplan aangegeven veel voornemens te hebben op het gebied van energiemaatregelen. Tegelijkertijd vinden we het belangrijk dat duurzaamheid nóg breder en nóg integraler op de agenda komt. En het accent verschuift steeds meer van de bewustwordingsfase naar de fase dat we het vooral gaan doen. Onder we verstaan we: Dordtse bewoners van alle leeftijden, bedrijfsleven en maatschappelijke instellingen, waaronder ook de gemeentelijke organisatie zelf. In het Politiek Akkoord is de focus met duurzaamheid gelegd op 4 domeinen: 1. Klimaatverandering: Uitvoering Waterbeleidsplan dat met klimaatverandering rekening houdt, Energiebeleidsplan en lobby voor uitvoering Deltaplan commissie Veerman. 2. Energieverbruik/energieopwekking: Door gemeente zelf; restwarmte, energieloket. We werken aan energiebesparing en opwekken van duurzame energie (minder fossiele brandstoffen). 3. Duurzame inrichting: Dit betreft gebouwen, bedrijventerreinen en buitengebied. We laten ons hierbij niet alleen leiden door onze behoeften van deze tijd, maar we kijken ook hoe een en ander past in onze toekomstige samenleving. 4. Flora & fauna: Nieuwe Dordtse Biesbosch, duurzame recreatie en toerisme in de Biesbosch, Weizigt NMC en behoud van de kwaliteit van de stadsparken. We willen voldoende en aantrekkelijke natuur in Dordrecht dat op een gezonde manier wordt gebruikt en een gezond leefmilieu t.a.v. geluid, veiligheid, bodem, water en lucht. Om de focus extra te richten op het realiseren van enkele aansprekende resultaten, is voor de nieuwe collegeperiode gekozen voor een aanpak met een projectenportfolio. Daarin worden 4 nieuwe en al lopende projecten opgenomen waarmee het college deze periode een transformatie op duurzaamheid specifiek zichtbaar wil maken. Daarnaast lopen vele andere projecten (in de lijnorganisatie) op het gebied van duurzaamheid. Deze projecten worden gemonitord zodat het college, waar nodig, tijdig kan bijsturen vanuit het oogpunt van realisatie van de duurzaamheidsdoelstellingen. De aanpak wordt aangevuld met communicatie-activiteiten zodat Portfolioplan duurzaamheid pag. 2 van 14

3 kennisdeling via goede initiatieven en goede voorbeelden kan leiden tot bewustwording en duurzamer gedrag van burgers, bedrijven en instellingen, waaronder de gemeentelijke organisatie. In dit plan zijn achtereenvolgens onze opgave, de aanpak, de portfolioprojecten, de monitoring, de communicatie en tenslotte de benodigde middelen en financiering uitgewerkt. 2. Voor welke opgave staan we? Duurzaamheid betekent toekomstbestendig zijn. Een duurzame samenleving betekent dat de huidige generatie in haar noden voorziet, zonder de mogelijkheden daartoe voor de volgende generatie te beperken. Hier willen we aan gaan werken. Hiervoor is onder meer nodig dat we zorgen voor nieuwe, schonere energiebronnen en op den duur voor een sluitende kringloop van grondstoffen (ook wel in het Engels aangeduid als cradle to cradle ). We sluiten ons aan bij afspraken en doelstellingen om daarin stappen te zetten. Bijvoorbeeld de ambitie van veel steden in Nederland, waaronder Dordrecht, om in 2050 klimaatneutraal of energieneutraal te zijn. De gemeenteraad heeft de ambitie om in 2050 klimaatneutraal te zijn, uitgesproken op 16 februari Duurzaamheid krijgt momenteel veel aandacht, is innovatief en in de producttoepassing vaak energie- of materiaalzuinig en daarmee (uiteindelijk) goedkoper. Duurzaamheid kent 3 dimensies, te weten: people, planet, profit. D.w.z. werken aan duurzaamheid doe je voor en met de mensen (people), voor natuur en milieu (planet) en economisch rendabel (profit). 3. Onze visie op duurzaamheidsbeleid De mensen zelf zijn de sleutel tot succes. Anders omgaan met energiegebruik, productie, consumptie en afval is een absolute voorwaarde. Het gemeentebestuur wil vooral als aanjager en bruggenbouwer in de stad impulsen aan verduurzaming geven. Tegelijkertijd beseffen we ook dat we vanuit de gemeentelijke organisatie een voorbeeldrol hebben te vervullen. Dat doen we dan ook. We willen investeren in de verduurzaming van onze bedrijfsvoering en in ons vastgoed. En tenslotte hebben we als overheid de zorg voor een duurzaam milieu en natuurbeheer. Binnen de activiteiten die we kiezen, onderscheiden we fysieke maatregelen die nodig zijn om duurzaam handelen mogelijk te maken en vervolgens de maatregelen die stimuleren dat er daadwerkelijk tot duurzaam gedrag wordt overgegaan. We willen bereiken dat Dordtse bewoners, bedrijfsleven en maatschappelijke instellingen bij hun activiteiten in Dordrecht steeds duurzamer gedrag vertonen: t.a.v. wonen, ondernemen, mobiliteit, etc.. Kennis over duurzaamheid is een belangrijke randvoorwaarde voor bewustwording die noodzakelijk is om duurzaam handelen te realiseren. Het accent zal de komende jaren gaan verschuiven van de bewustwording dat duurzame ontwikkeling noodzakelijk is naar de fase van het daadwerkelijk doen ( Geen woorden, maar daden ). Het college wil vooral resultaten laten zien samen met partners (burgers, bedrijven etc.) en daarbij door communicatie ook eraan werken dat die navolging krijgen. Dordrecht stelt zich op in de voorste linie van gemeenten die aan duurzaamheid impulsen gaan geven. We realiseren ons dat er veel mogelijk is om duurzaamheid te bevorderen, vooral door innovatie te stimuleren. Met projecten als Duurzaamheidsfabriek, restwarmtenet en Duurzame ontwikkelings- en energiemaatschappij vervullen we hiermee een voorbeeldfunctie, ook buiten Dordrecht. Juist nu is de tijd rijp om met duurzaamheid Portfolioplan duurzaamheid pag. 3 van 14

4 forse stappen te zetten. De visie op duurzaamheid voor Dordrecht zal in dialoog met diverse doelgroepen verder worden ontwikkeld (zie par.5). 4. De omgeving waarbinnen we opereren en onze partners Zeker zo belangrijk als de resultaten die we als gemeente zelf willen laten zien, zijn de initiatieven en projecten van onze partners en uiteraard onze gezamenlijke projecten. Behalve onze interne duurzaamheidsaanpak moeten alle resultaten die we beogen, worden gerealiseerd samen met partners, ondernemers en de burgers. Zoals het energieloket dat we willen instellen (zie par. 8). Dat gebeurt in nauwe samenwerking met HVC en het voornemen bestaat om gezamenlijk een Duurzame ontwikkelings- en energie maatschappij (DOE Dordrecht voorlopige werktitel) op te richten. Het restwarmtenet is een project van HVC waaraan de gemeente Dordrecht medewerking verleent (collegebesluit juli 2009). HVC heeft daartoe een aanbieding gedaan en is in gesprek met de woningcorporaties en enkele projectontwikkelaars en gebouweigenaren. Ook bij onze ontwikkelingen in de Biesbosch zijn diverse partners betrokken zoals Waterschap en Staatsbosbeheer. Bij de ontwikkeling van de Duurzaamheidsfabriek op het Leerpark is Da Vinci onze partner, maar ook een aantal bedrijven uit onze regio zijn hierbij betrokken. HVC centrale Dordrecht Daarnaast zijn we op sommige punten afhankelijk van andere overheden. Bij de Biesbosch spelen de Dienst Landelijke Ontwikkeling van het Rijk en de Provincie Zuid-Holland een belangrijke rol. En bij alle projecten is het van belang het maximale te onderzoeken en waar mogelijk te benutten wat betreft subsidiëring. Ook de Europese overheid mogen we niet vergeten: De EU zet immers in op een duurzame economische groeistrategie. De provincie is zelfs een duurzaamheidsoffensief gestart dat niet alleen is vertaald naar de structuurvisie, maar ook is vertaald in een provinciaal budget van 70 mln. Wat betreft rijkssubsidie is het ons niet gelukt de subsidieaanvraag bij het Innovatieprogramma Klimaatneutrale Steden te verzilveren, omdat voor dit subsidiepotje veel meer belangstelling was dan er subsidie beschikbaar was. Wat betreft Europese subsidie verkennen we momenteel de mogelijkheden om een EFRO-aanvraag m.b.t. restwarmte in te dienen. Er liggen kansen voor een nieuwe aanvraag op de Brede Doeluitkering voor gedragsbeïnvloeding bij verkeer en vervoer, t.b.v. activiteiten in het kader van de Europese Mobiliteitsweek in 2011 en volgende jaren. Het partnerschap zal verder gaan groeien, doordat duurzaamheid voor steeds meer bedrijven en organisaties een belangrijk thema is. Maar ook onder burgers zien we bewustwording en aandacht voor duurzaamheid groeien. Wijken en buurten die zich organiseren om gezamenlijk bijvoorbeeld zwerfafval in te zamelen, duurzame energie te gaan afnemen of gezamenlijk energiebesparende maatregelen te treffen in hun woningen, wat vanwege gebundelde inkoop per huishouden besparingen oplevert. De gemeente zal hierop inspelen en waar nodig ondersteunen middels Energie op Maat en DOE. Daarbij is het zaak om duidelijke spelregels vast te stellen, zodat er geen spanning ontstaat tussen het gemeentelijk beleid en de initiatieven van bedrijven en burgers. 5. De aanpak In het politiek akkoord heeft het college aangegeven er waarde aan te hechten om snel duidelijke resultaten te boeken die bovendien goed zichtbaar zijn. Verder is samenwerking met partners in de stad belangrijk in het kader van bestuurlijke vernieuwing. Deze uitgangspunten hanteren wij daarom ook bij de aanpak van de duurzaamheidsopgave. Portfolioplan duurzaamheid pag. 4 van 14

5 Gekozen is voor een vorm van sturing op dit transformatiedossier onder de noemer Projectenportfolio plus, gecombineerd met duurzaamheidsprojecten in de lijn. De plus staat voor de activiteiten die het effect van de portfolioprojecten en duurzaamheidsprojecten in de lijn moeten versterken zodat er gedragsverandering op gang komt en goede initiatieven navolging krijgen. In dit verband werken we aan een (beknopte) integrale visie op duurzaamheid én een bijbehorende overkoepelende communicatiestrategie. Hierin krijgt Weizigt NMC een centrale rol. Het is belangrijk dat inwoners, scholen, ondernemers en maatschappelijke instellingen in Dordrecht duidelijk merken dat het college inzet op duurzaamheid en dat de gemeente deze doelgroepen graag betrekt bij projecten om ze samen met hen tot een succes te maken. Die visie/strategie kan mede worden gebaseerd op bestaande beleidskaders (bijv. energiebeleidsplan, waterplan, milieubeleidsprogramma etc.). Daarnaast is van belang om aan te sluiten bij bestaande en toekomstige (stedelijke) netwerken op het gebied van duurzaamheid (o.a. Urgenda). De projectenportfolio is een set van een beperkt aantal impulsprojecten waarmee het College de transformatie in duurzaamheid heel specifiek zichtbaar wil maken in Dordrecht om navolging te creëren. Daarnaast lopen al veel verschillende projecten op het gebied van duurzaamheid. De projecten blijven in de lijnorganisatie, met extra aandacht of als impulsproject in de projectenportfolio, of d.m.v. monitoring - voor tijdige realisatie en bereiken van beoogde effecten. Monitoring per project gebeurt primair door de verantwoordelijke projectleider en sectordirecteur of opdrachtgevend directeur. Vanuit de programmasturing vindt een integratieslag plaats op de monitoring ( plus activiteit) zodat de voortgang van de stedelijke transformatie op duurzaamheid inzichtelijk kan worden gemaakt. Het sturingskader kan zodoende als volgt worden weergegeven: Plus: - Visie & communicatiestrategie - Educatie en gedragsverandering (o.a. inzet Weizigt NMC) - Monitoring - Aanzet verduurzaming interne bedrijfsvoering Projectenportfolio Projecten en activiteiten in de lijn 4 impulsprojecten: Duurzame ontwikkelings- en Energiemaatschappij Restwarmtenet Duurzaamheidsfabriek Nieuwe Dordtse Biesbosch (duurzaam recreatie en toerisme) - Uitvoering Waterbeleidsplan - Uitvoering plan Veerman waterveiligheid - Uitvoering Energiebeleid - Duurzame gebiedsontwikkeling Stadswerven en Wielwijk - Projecten duurzame bedrijfsterreinen - Duurzaamheid in PALT afspraken - Stedelijke Ecologische Structuur - Projecten duurzame stedelijke mobiliteit - Uitvoering Afvalbeleid - Beheer stadsparken - Verduurzaming gebouwen verbonden partijen en scholen (IHP) De dynamiek in het programma is gegarandeerd doordat er regelmatig vraag zal zijn naar het opstarten van nieuwe duurzame projecten. Eenmaal daartoe besloten, zullen deze in de lijn verder worden uitgewerkt. Tevens worden veel projecten gerealiseerd door of samen met externe partijen. Daarnaast zal vanuit de portfolio plus op een stimulerende en creatieve wijze het thema duurzaamheid intern en extern worden bevorderd. Portfolioplan duurzaamheid pag. 5 van 14

6 6. Doelstellingen Wat willen we bereiken op het gebied van duurzaamheid? 1. Energiebesparing: in 2015 is in Dordrecht 11% energiebesparing gerealiseerd. 2. Duurzame energie: in 2015 wordt 3% van de energie in Dordrecht duurzaam geproduceerd. 3. Water: het verbeteren van de waterkwaliteit (volgens de Kaderrichtlijn Water), waterkwantiteit (volgens de Nationaal Bestuursakkoord Water-Actueel) en verhogen van de waterveiligheid (volgens de Waterwet). 4. Ontwikkelen en inrichten van 396 ha nieuw recreatiegebied en 788 ha nieuw natuurgebied, deels in de Sliedrechtse Biesbosch en bevorderen van duurzame recreatie met respect voor natuur en landschap. 5. Behoud van de huidige kwaliteit van de stadsparken. 6. Afvalinzameling en nuttig gebruik van afval (hergebruik): In 2015 voldoen aan doelstelling Landelijk Afvalbeheerplan: verhogen van het nuttig (her)gebruik van huishoudelijk afval naar 60%. 7. Milieubewust gedrag en handelen bevorderen bij burgers, bedrijven instellingen en binnen de gemeentelijke organisatie. 7. Organisatie De portefeuillehouder duurzaamheid is bestuurlijk opdrachtgever voor de projectenportfolio plus (inhoud en realisatie). Daarnaast stemt hij bestuurlijk af met andere leden van het college, die verantwoordelijk zijn voor onder hun portefeuille vallende duurzaamheidsbeleid en -projecten. De ambtelijke sturing van de projectenportfolio plus wordt belegd in de Directieraad bij Rein Meester (als programmadirecteur duurzaamheid). De programmadirecteur is ambtelijk opdrachtgever voor de projecten in de portfolio (m.u.v. Nieuwe Dordtse Biesbosch) en voor de plus activiteiten en verantwoordelijk voor het stimuleren en waar nodig versnellen van duurzaamheidsmaatregelen in het algemeen. De programmadirecteur krijgt ondersteuning voor zijn sturingstaak vanuit het SBC (portfoliomanager). Daarnaast bestaat er een afzonderlijke organisatieopzet per project binnen de portfolio, waarbij een belangrijke rol is weggelegd voor partners, zoals HVC bij DOE resp. het restwarmtenet en Da Vinci bij de Duurzaamheidsfabriek. Hiervoor wordt verwezen naar de betreffende projectvoorstellen en projectrapportages. Zie ook par. 4 hierboven (omgeving en partners). De verantwoordelijken voor de portfolio plus en de 4 impulsprojecten voeren regelmatig overleg over de voortgang en over de plus activiteiten. Daarnaast wordt elk kwartaal een breed duurzaamheidsoverleg gehouden met alle projectleiders, zodat de ontwikkelingen in duurzaamheid op alle verschillende terreinen met elkaar gedeeld worden en waar nodig afstemming kan plaatsvinden. 8. De impuls-projecten in de portfolio Onder de noemer Wat gaan we daarvoor doen beschrijven we hieronder hetgeen we met onze impulsprojecten deze collegeperiode gaan realiseren. Portfolioplan duurzaamheid pag. 6 van 14

7 8.1 Duurzame Ontwikkelings- en Energiemaatschappij Onze doelstelling is dat in % energie per jaar bespaard wordt en dat van de resterende energie 3% duurzaam wordt opgewekt. Het energieloket draagt daar fors aan bij, door in samenwerking met het locale bedrijfsleven effectieve en integrale energiemaatregelen aan te bieden aan burgers en ondernemers. Samen met HVC richten we daartoe een Duurzame ontwikkelings- en energiemaatschappij (DOE Dordrecht - werktitel) op. Andere gemeenten (aandeelhouders van HVC), ook buiten deze regio, zullen kunnen aansluiten en schaalvergroting veroorzaken door de diensten aan te bieden aan hun inwoners en bedrijven. In de ontwikkelings- en energiemaatschappij worden energieloket en een aantal back-office activiteiten ondergebracht. Het energieloket draagt ook bij aan bewustwording dat een energietransitie een logische en economische stap is en de bewustwording dat allerlei andere vormen van energiebesparing lonend gemaakt kunnen worden. De gemeente helpt, begeleidt en schept voorwaarden. De uitvoering ligt bij bewoners, bedrijven, maatschappelijke instellingen en DOE. Door communicatieactiviteiten zullen de verschillende doelgroepen worden gestimuleerd tot gedragsverandering. DOE bouwt verder op ervaringen die de gemeente met interne duurzaamheid in de eigen organisatie opdoet. Het energieloket zal nauw samenwerken met Weizigt NMC t.a.v. communicatie-activiteiten. Het energieloket kan het project restwarmtenet (8.2) versterken door aansluiting van bestaande particuliere woningen op restwarmte te stimuleren. Momenteel wordt een businesscase voorbereid voor DOE. HVC levert kennis, expertise en inzet voor productontwikkeling en organiseert in elk geval de back-office. De gemeente schept randvoorwaarden en onderhoudt contact met de burgers, bedrijven en maatschappelijke instellingen. Het Da Vinci College faciliteert eenvoudige technische adviezen, zet Energie op Maat in als coproductie, en richt zich vooral op burgers en verwijst zo nodig door. Het bestaande energieadvies op gedrag zal daarom verbreed worden en aansluiten op het energieloket. We willen binnen deze collegeperiode op deze wijze 4000 energieadviezen (nulmeting in 2009) aan huishoudens in Dordrecht laten verstrekken. Financiën De kosten van DOE worden voor de gemeente Dordrecht over de komende 4 jaar geschat op 8 ton. Financiering kan voor een deel uit bestaande budgetten energiebeleid en bestaande formatie bij SO. Extra budget wordt voor de komende 4 jaren gevraagd van per jaar. Daarnaast dient een investering van te worden gedaan. Het college heeft de bekostiging van de extra exploitatielasten en genoemde investering als intensivering in de ontwerpbegroting 2011 opgenomen Restwarmtenet Dit betreft een project van HVC waarmee wordt beoogd, door een combinatie van bestaande bouw en nieuwbouw, voor 2020 minimaal 6000 woningen aan te sluiten op de restwarmte van de afvalverbranding van HVC en daarmee een aanzienlijke energiebesparing te realiseren. Bij woningen die worden aangesloten op deze restwarmte wordt ongeveer 50% CO 2 reductie op het gebouwgebonden (exclusief apparaten) energiegebruik behaald. Doordat er minder CV-ketels nodig zijn verbetert bovendien de luchtkwaliteit in Dordrecht. Portfolioplan duurzaamheid pag. 7 van 14

8 Het vorige college heeft in 2009 ingestemd met de uitgangspunten voor dit project en besloten aan dit project mee te werken en HVC groen licht te geven om contracten aan te gaan met wooncorporaties en projectontwikkelaars voor de in het voorstel opgenomen locaties. Het project is daarna door HVC opgesplitst in een basiscase met contracten voor aansluiting van 4500 woningen voor 2015, en een aanvullende case met contracten voor aansluiting van 1200 woningen. Bovendien worden, op verzoek van het bedrijfsleven, momenteel de mogelijkheden voor restwarmte Dordtse Kil onderzocht. Dordrecht is tevens leidend voor restwarmte in de Drechtsteden. In het Bouwbesluit is een aansluitplicht op restwarmte opgenomen; de aansluitplicht is gekoppeld aan aantal en grootte van de aansluitingen en aan de afstand tot het beoogde warmtenet. In de PALT-afspraken met de woningcorporaties is een paragraaf opgenomen over aansluiting van nieuwe en bestaande woningen op restwarmte. Voor de basiscase wordt in het najaar van 2010 besluitvorming verwacht bij de 3 betrokken vastgoedeigenaren. De eerste bouwaanvragen met restwarmte zijn ingediend. Financiën De medewerking van de gemeente wordt gedekt uit bestaand budget voor het project restwarmte. Dit omvat beleidsinzet en in een volgend stadium ook inzet van juridische expertise. 8.3 Nieuwe Dordtse Biesbosch (NDB) We willen door het creëren van nieuwe natuur- en recreatiegebieden voldoen aan de behoeften tot recreatie in de Dordtse Biesbosch en streven daarbij naar duurzame recreatie met respect voor de aanwezige en beoogde natuur- en landschapswaarden. Naast een stevige impuls voor de realisering en versterking van de ecologische structuren van Dordrecht biedt de Nieuwe Dordtse Biesbosch kansen om tot duurzame inrichting en gebruik te komen van dit natuur- en recreatiegebied. Deze ontwikkelingskans past geheel in het project Ondergedompeld in de Biesbosch, Biesbosch als proeftuin van duurzaam toerisme en recreatie. In de portfolio duurzaamheid zal worden ingezet op: Onderzoek/businesscase met betrekking tot duurzaam vervoer binnen de Nieuwe Dordtse Biesbosch: een wit vervoersplan (wandelen, fietsen, kanoën en elektrisch varen), incl. eenvoudige duurzame voorzieningen onderweg, maar ook GPS-faciliteiten. Ontwerp van een duurzaam bezoekerscentrum, niet alleen qua gebouw en omgeving, maar ook qua informatie, educatie, producten, horeca en het aanbod van duurzame arrangementen. Dit wordt in samenspraak met duurzame ondernemers en onderwijs ontwikkeld. Een dergelijk centrumontwerp is ook onderdeel van het EU-project Sustainable Tourisme in Estuary Parcs (STEP). Portfolioplan duurzaamheid pag. 8 van 14

9 Financiën Over het algemeen zijn middelen beschikbaar voor bovenomschreven impuls. Voor cofinanciering is eenmalig nog nodig wat is opgenomen in de ontwerpbegroting Duurzaamheidsfabriek Op het Leerpark Dordrecht is de Duurzaamheidsfabriek in ontwikkeling op een prominente plek, de entree van het Leerpark. Oplevering van de fabriek is gepland in juni 2012; start bouw begin De Duurzaamheidsfabriek levert het Leerpark de gewenste samenwerking tussen technologische bedrijven en het onderwijs. De Duurzaamheidsfabriek wordt ontwikkeld door het bedrijfsleven, Da Vinci College en de gemeente (Coöperatie Leerpark U.A.). De fabriek krijgt een aantrekkelijke en inspirerende werk- en leeromgeving voor studenten (vmbo, havo, vwo, mbo, hbo en wo) en nascholende werknemers in duurzame en innovatieve technologie. Het bedrijfsleven gaat in de werkplaatsen en labs van het centrum producten ontwikkelen en testen en een deel van de onderwijstaak vervullen. Daarnaast is de Duurzaamheidsfabriek een kenniscentrum voor duurzame ontwikkeling (energietransitie, machinebouw en besturingstechniek, duurzaam ontwerpen/ materiaalontwikkeling en duurzame mobiliteit), gericht op regionale en landelijke netwerken en ontwerpers, startende ondernemers, adviseurs (marketing, financiën) en studenten. Met veel partijen zijn verkenningen voor vestiging gaande. Van de volgende partijen is bekend dat ze zich vestigen: de Xcalibur van Krohne en NMI (meterologie en calibratie/ prototyping & testing), Installatiewerk Zuid-Holland (bedrijfsschool van bedrijven in elektrotechniek, installatiebouw en werktuigbouw), Sublean (duurzame daken en gevels), HVC (afvalverwerking en energie), Priva (meeten regeltechniek), Da Vinci (opleidingen Technologie) en ook de metaalsector gaat programmeren in de fabriek. Mede in relatie met de Duurzaamheidsfabriek heeft de stichting Urgenda het Leerpark omarmd als nationaal icoon voor duurzaamheid en sociale innovatie (unieke combinatie van wonen, werken en leren) en het Leerpark met de Duurzaamheidsfabriek is associate member van de International Association of Science Parks. Met bovengenoemde ontwikkelingen zal de ontwikkeling van het Leerpark op korte termijn met grote stappen weer dichter bij de realisatie van de beoogde visie komen: een nieuw stadsdeel waarin leren, wonen en werken op innovatieve wijze zijn verbonden. Een gebied waarin (beroeps-) onderwijs en (regionaal) bedrijfsleven samenwerken aan het bieden van kansen voor jonge mensen die invulling geven aan een duurzame toekomst van de economie en samenleving. Financiën De benodigde middelen voor het realiseren van de Duurzaamheidsfabriek zijn door de raad beschikbaar gesteld op 19 januari De plus op de portfolio 9.1 Communicatie Communicatie, educatie en participatie zijn belangrijke instrumenten om de inspanningen binnen de projectenportfolio plus zichtbaar te maken voor verschillende doelgroepen, zoals inwoners, ondernemers, scholen en maatschappelijke instellingen. Hiermee krijgt het duurzaamheidsbeleid van de gemeente en samenwerkende partijen smoel en het versterkt het duurzaamheidsimago van gemeente en partners. Vooral door geplande en Portfolioplan duurzaamheid pag. 9 van 14

10 frequente communicatieactiviteiten en de juiste boodschap op het juiste moment kan tot duurzamer gedrag geïnspireerd worden. Essentieel in onze visie op duurzaamheidsbeleid is dat de gemeente er van uitgaat dat duurzame ontwikkeling van de stad niet door de lokale overheid alleen gerealiseerd kan worden. Daarom willen we ook doelgroepen faciliteren om de bij hen aanwezige creativiteit en ambitie om te zetten in duurzame initiatieven. Ontmoeting organiseren van mensen die elkaar inspireren levert meer op dan goedbedoelde boodschappen die de overheid communiceert over de eigen projecten. Het gaat om echte bewustwording en betrokkenheid. Samen met de diverse partijen zullen we daarnaast verder werken aan het profiel van ons duurzaamheidsbeleid. Wat willen we bereiken met onze communicatie: 1. Bewustzijn en (blijvend) draagvlak bij de doelgroepen; 2. Kennisuitwisseling en duurzaam gedrag; 3. Zichtbaarheid van doelstelling, resultaten en voortgang van projectenportfolio duurzaamheid. Stadsboerderij Wat gaan we daarvoor doen: - minimaal 2 maal per jaar een dialoog organiseren samen met het burgerinitiatief Duurzaamheidsplatform (zgn. Duurzaamheidscafé s); - 4 kennis- en netwerkbijeenkomsten voor het bedrijfsleven organiseren; - educatieve programma s op het terrein van duurzaamheid uitvoeren voor jaarlijks leerlingen van Dordtse scholen; - communicatiecampagne opzetten; middelen die hierbij ingezet worden variëren van websites, elektronische nieuwsbrieven (bijvoorbeeld Dordt Duurzaam), sociale media, free publicity, persberichten, kennis- en netwerkbijeenkomsten en diverse educatieve activiteiten; - communicatie, kennis- en netwerkbijeenkomsten ook intern binnen gemeentelijke organisatie (wat we naar buiten willen uitdragen, moeten we ook binnen waar maken). Communicatie over duurzaamheid is momenteel binnen Dordrecht verspreid over verschillende (duurzaamheids)projecten. Inventarisatie, stroomlijning en bundeling van deze communicatie zullen voor efficiëntere en krachtigere communicatie zorgen. Alle partijen die zich met communicatie, educatie en participatie rond duurzaamheid bezig houden, hanteren dan dezelfde agenda. Het accent ligt voorlopig op de 4 impulsprojecten. Maar ook in andere duurzaamheidsprojecten of activiteiten kunnen resultaten worden bereikt die nuttig zijn om extra naar buiten te brengen. Qua uitwerking en timing wordt waar mogelijk aangesloten op andere initiatieven zoals het energieloket. Portfolioplan duurzaamheid pag. 10 van 14

11 Financiën Voor een groot deel (0,5 fte) zal capaciteit worden benut en samengebracht die reeds in verschillende duurzaamheidsprojecten is opgenomen. Voor een integrale vertaalslag naar duurzaamheid is 0,5 fte extra nodig aan communicatieadvies ( per jaar). Daarnaast is per jaar nodig voor het bekostigen van campagnemiddelen. De benodigde middelen zijn opgenomen in de ontwerpbegroting Verduurzaming van de interne bedrijfsvoering We willen ook binnen de gemeentelijke organisatie duurzame maatregelen doorvoeren die maatschappelijk wenselijk én financieel voordelig zijn. De gemeente wil haar verantwoordelijkheid voor verduurzaming van Dordrecht oppakken. Dit vraagt eenmalige investeringen die leiden tot duurzamere bedrijfsvoering en ook structureel lagere rekeningen voor energie, water, inkoop, transport en afvalverwerking bij gemeentelijke gebouwen, voorzieningen, ICT, wagenpark en inkoop. Er zijn een aantal ontwikkelingen in gang gezet die van invloed zijn op de uitvoering van ons intern duurzaamheidsbeleid: Energiebeleid tranche (2009) Energieprogramma Drechtsteden (1 e kwartaal 2010) Dordrecht Fair Trade gemeente (2009) Inkoopbeleid Drechtsteden Regionaal programma Luchtkwaliteit (i.v.m. wagenpark) Uitgevoerde energieonderzoeken van ca 30 van de gemeentelijke gebouwen (Builddesk 2007) Uitgevoerde benchmark en onderzoek naar duurzaamheid stadskantoor Een eerste stap ten aanzien van interne duurzaamheid is gezet in het traject van de brede doorlichting. In kaart is gebracht welke energiemaatregelen getroffen kunnen worden voor gebouwen waarvan we eigenaar en gebruiker zijn. Dit is inmiddels als project overgedragen aan het Vastgoedbedrijf. Vastgoedbedrijf maakt tevens een voorstel voor interne duurzaamheid bij gebouwen waarvan we eigenaar zijn, maar met externe gebruikers. We starten nog voor 1 december met een aanzet en vervolgens structurele coördinatie van interne duurzaamheid voor het gemeentelijk wagenpark en de inkoop. Ook komt er een voorstel voor verduurzaming van bedrijfsvoering bij verbonden partijen en bij gesubsidieerde instellingen. De aanzet voor deze onderwerpen zal worden gegeven vanuit de portfolio plus. Financiën Voor een aanzet tot structurele verduurzaming van de bedrijfsvoering en vervolgens de coördinatie daarvan is in 2011 eenmalig nodig. Deze investering (opgenomen in de ontwerpbegroting 2011) wordt geacht via de uiteindelijk door te voeren maatregelen vanaf 2014 te worden terugverdiend. 9.3 Sturing en monitoring overige projecten en activiteiten duurzaamheid In paragraaf 6 is aangegeven dat we naast de portfolio nog veel meer projecten, maatregelen en activiteiten kennen die zich richten op duurzaamheid. Zie de lijst op pagina 4 (rechterkolom) en par.10. Omdat we streven naar een integrale aanpak op duurzaamheid, mede om nog effectiever te kunnen zijn in verduurzaming van de samenleving, worden ook de projecten die via de lijnorganisatie worden uitgevoerd in het sturingsproces op duurzaamheid betrokken. We volgen de voortgang, resultaten en effecten van deze projecten nauwlettend. In de eerste plaats benutten we de jaarrapportages, zoals het milieujaarverslag. Elke twee jaar maken we daarnaast een duurzaamheidsmonitor, waarin we nog dieper ingaan op de effecten en op andere ontwikkelingen die van belang kunnen zijn. We betrekken hierbij ook de in de tussentijd verworven innovatieve ideeën voor duurzaamheid vanuit burgerij, bedrijfsleven, wetenschap en andere organisaties. Portfolioplan duurzaamheid pag. 11 van 14

12 De projecten in de lijn zijn primair een verantwoordelijkheid van de betreffende (sector)directeuren. De programmadirecteur maakt een integrale sturing vanuit het college mogelijk. De sturing op de lijn geschiedt op basis van vertrouwen en de uitvoering moet transparant zijn en duidelijkheid geven wat betreft de verdeling van de verantwoordelijkheden intern en extern. Interventies door de programmadirecteur kunnen nodig zijn om projecten die moeizaam verlopen of waar kansen worden gemist, vlot te trekken of een extra zet te geven. Daarnaast maken we binnen de gemeentelijke organisatie de afspraak dat we bij alle projecten en voorstellen die we voorbereiden de afweging maken in hoeverre zaken duurzaam zullen zijn. We willen dat niet gaan bureaucratiseren door bijvoorbeeld een aparte duurzaamheidsparagraaf verplicht te stellen, maar verwachten dat het op vergelijkbare wijze wordt meegenomen als bijvoorbeeld de afweging of een oplossing ook efficiënt genoeg is. In onze communicatie-aanpak zal daarom ook de interne communicatie voldoende aandacht moeten krijgen en daarnaast zullen vanuit de portfolio activiteiten worden geïnitieerd die ertoe leiden dat op het gebied van duurzaamheid binnen de gemeentelijke organisatie zoveel mogelijk kennis en informatie wordt gedeeld en de actiegerichtheid hierin fors zal toenemen. 10. Overige projecten en maatregelen Hierna volgt een beknopt overzicht van de output in 2011 van de overige projecten die specifiek bijdragen aan de duurzaamheidsdoelen: Wat gaan we daarvoor doen? Uitvoering Afvalprogramma en actualiseren afvalprogramma Uitvoering Energieprogramma (deels in samenwerking met de Drechtsteden) Uitvoering Waterplan Dordrecht Participatie project MARE (2012) Uitvoeringsprogramma Stedelijke Ecologische Structuur ( ) Actualiseren huidig afvalbeleid, onder meer aan de hand van het Landelijk Afvalbeheerplan De corporaties realiseren 2 % energiebesparing per jaar; voor 2011 betekent dit het controleren van gemaakte afspraken. In 2011 afspraken maken met de Milieudienst over de manier waarop energie wordt meegenomen bij vergunningverlening en handhaving. Realiseren kansen voor verduurzaming Westelijke Dordtse Oever. In 2011 worden kansen voor verduurzaming samen met de betrokken partijen geïnventariseerd. In 2011 worden afspraken gemaakt met de Milieudienst over energie in vergunningverlening en toezicht. Om te voldoen aan de Kaderrichtlijn Water/Nationaal Bestuursakkoord Water uitvoering geven aan het maatregelplan. Uitvoering jaarschijf Project leidt tot een strategie om Dordrecht waterveilig te maken volgens het meerlaagsveiligheidsprincipe (MARE-Stad in het Water); in 2011 worden scenario s doorgerekend die uiteindelijk leiden tot een strategie voor waterveiligheid. Project leidt ook tot een strategie om wateroverlast te voorkomen (MARE- Water in de Stad) Wielwijk klimaatbestendig; in 2011 worden scenario s doorgerekend die uiteindelijk leiden tot een strategie om wateroverlast te voorkomen. Een van de aspecten die een rol speelt binnen deze strategie is de aanleg van groene daken. Realisatie van in totaal 56 projecten tot 2013, gericht op versterking van de stedelijke ecologische structuur en het oplossen van knelpunten. Portfolioplan duurzaamheid pag. 12 van 14

13 Wat gaan we daarvoor doen? Uitvoering delen van Actieplan Geluid / Plan van aanpak luchtkwaliteit Stedelijke voorzieningen voor duurzame mobiliteit: Vergroening (gemeentelijk) wagenpark (schoon en stiller); in 2011 voorbereiding aanleg oplaadpunten elektrische auto s; stimulering realisatie aardgasvulpunten en rijden op aardgas; aanschaf schone voertuigen gemeentelijke organisatie. Realisatie walstroomvoorzieningen inclusief aankoop groene stroom Duurzame locatie-ontwikkelingen (ook opgenomen in energieprogramma en waterplan) Verduurzaming gebouwen Stadswerven: energie en water. Wielwijk: water, energie, pilot groene daken. Dordtse Kil IV de komende jaren energieneutraal ontwikkelen; In 2011 wordt hieraan uitwerking gegeven in projectdocumenten. Behalve de panden van de gemeente (int.duurzaamheid) bevorderen van verduurzaamheid gebouwen verbonden partijen (waaronder scholen, IHP) Financiën Voor de kosten van onderzoek en het opstellen van een 2-jaarlijkse monitor is een budget van in totaal nodig. Dit is opgenomen in de ontwerpbegroting Benodigde middelen, capaciteit en dekking Omschrijving Formatie Extra kosten Extra kosten Dekking Jaarlijks ( ) Eenmalig ( ) 1 Portfoliomanager 0,44 fte Kosten onderzoek en n.v.t monitoring 3 Aanzet interne duurzaamheid Communicatie 0,5 fte 0 Bestaande formatie 0,5 fte n.v.t lopende projecten DOE Dordrecht p.m. 0 Formatie SO n.v.t. n.v.t p.m: bijdragen partners en andere gemeenten aansluiten 6. Restwarmtenet p.m. 0 0 Formatie SO Bestaand budget 7. Duurzaamheidsfabriek 0 0 Bestaand budget die 8. Nieuwe Dordtse Biesbosch Bestaande budgetten -- Totaal Portfolioplan duurzaamheid pag. 13 van 14

14 In totaliteit is voor de transformatie op duurzaamheid voor de komende 4 jaar een intensivering nodig van Planning portfolio plus Voor de planning in de portfolioprojecten zie paragraaf 8. Planning voor de plus activiteiten: Plus activiteit Gereed Portfolioplan Communicatieplan Projectplan interne duurzaamheid Eerste voorlopige visie op duurzaamheidsbeleid e monitor duurzaamheid Overdracht interne duurzaamheidsaanpak aan lijnorganisatie Portfolioplan duurzaamheid pag. 14 van 14

De mensen zelf zijn de sleutel tot succes

De mensen zelf zijn de sleutel tot succes De mensen zelf zijn de sleutel tot succes evaluatie portfolio Duurzaamheid Inhoud: 1. Conclusies 2. Portfolio: doelen en aanpak Een duurzame samenleving is wereldwijd een belangrijk onderwerp op de beleidsagenda.

Nadere informatie

tot eind 2025 - LED verlichting bij vervanging - inzet slimme verlichtingsconcepten

tot eind 2025 - LED verlichting bij vervanging - inzet slimme verlichtingsconcepten Doelstelling Actie Doorlooptijd Wat gaan we doen Eigenaarschap Eigen organisatie 20% energiebesparing t.o.v. 2015 Energiebesparing gemeentelijke gebouwen 20% transitie naar hernieuwbare energie t.o.v.

Nadere informatie

Startnotitie samenwerking Land van Cuijk gemeenten op het gebied van energie, klimaat & duurzaamheid

Startnotitie samenwerking Land van Cuijk gemeenten op het gebied van energie, klimaat & duurzaamheid Wij gaan voor groen! Startnotitie samenwerking Land van Cuijk gemeenten op het gebied van energie, klimaat & duurzaamheid 1. Aanleiding Al vele jaren wordt in de regio Noordoost Brabant samengewerkt aan

Nadere informatie

Programma Energie 2012-2015 Samenvatting Projectplan

Programma Energie 2012-2015 Samenvatting Projectplan Programma Energie 2012-2015 Samenvatting Projectplan Lokale Energie Lokale Energie - 4 Lokale energie-initiatieven - Een loket voor buurt- en dorpsinitiatieven Projectnaam : Lokale Energie Opdrachtgever

Nadere informatie

Gemeente Langedijk. Voorstel aan de raad

Gemeente Langedijk. Voorstel aan de raad Gemeente Langedijk Raadsvergadering : 22 januari 2013 Agendanummer : 15 Portefeuillehouder Afdeling Opsteller : H.J.M. Schrijver : Beleid en Projecten : Schutten Voorstel aan de raad Onderwerp : Nota Langedijk

Nadere informatie

UITVOERINGSPROGRAMMA 2015-2020

UITVOERINGSPROGRAMMA 2015-2020 UITVOERINGSPROGRAMMA Het Uitvoeringsprogramma van het Milieubeleidsplan omvat negentien projecten waarin de verschillende milieurelevante thema s en de vier benoemde doelgroepen (inwoners, bedrijven, samenkomen.

Nadere informatie

In actie voor duurzaamheid!

In actie voor duurzaamheid! In actie voor duurzaamheid! Ontwerp Actieplan Duurzaamheid Vastgesteld door Gedeputeerde Staten van Utrecht d.d. 5 februari 2008 1 Inleiding Duurzaamheid: een verantwoordelijkheid van iedereen Duurzaamheid

Nadere informatie

Groen? Het is te doen! Audit.Tax.Consulting.Financial Advisory.

Groen? Het is te doen! Audit.Tax.Consulting.Financial Advisory. Groen? Het is te doen! Audit.Tax.Consulting.Financial Advisory. Een uitdagend klimaat 20 20 2020 In 2020 moet de uitstoot van CO 2 in de EU met 20% zijn teruggebracht ten opzichte van het 1990 niveau.

Nadere informatie

Jaarverslag 2013. Van pionieren naar realiseren

Jaarverslag 2013. Van pionieren naar realiseren Jaarverslag 2013 Van pionieren naar realiseren 1 1.1 1.2 1.2.1 1.2.2 2 2.1 2.2 2.3 Inhoudsopgave 1. Bestuur ECD Het bestuur van de ECD, in 2013 bestaande uit dhr. D.A. van Steensel (HVC) en dhr. H.P.A.

Nadere informatie

Helmonds Energieconvenant

Helmonds Energieconvenant Helmonds Energieconvenant Helmondse bedrijven slaan de handen ineen voor een duurzame en betrouwbare energievoorziening. Waarom een energieconvenant? Energie is de drijvende kracht Energie is de drijvende

Nadere informatie

Grootschalige verduurzaming door creatieve coalities

Grootschalige verduurzaming door creatieve coalities Grootschalige verduurzaming door creatieve coalities André de Groot gemeente Rotterdam, programma Versnelling010 27 januari 2015 Opbouw stedelijk programma Duurzaam Groene, gezonde en veerkrachtige stad

Nadere informatie

Aan de gemeenteraad Gemeente Steenwijkerland Vendelweg 1 8331 XE Steenwijk Steenwijk, 24-11-2015 Nummer voorstel: 2015/93

Aan de gemeenteraad Gemeente Steenwijkerland Vendelweg 1 8331 XE Steenwijk Steenwijk, 24-11-2015 Nummer voorstel: 2015/93 Voorstel aan de raad Aan de gemeenteraad Gemeente Steenwijkerland Vendelweg 1 8331 XE Steenwijk Steenwijk, 24-11-2015 Nummer voorstel: 2015/93 Voor raadsvergadering d.d.: 08-12-2015 Agendapunt: Onderwerp:

Nadere informatie

Samen werken aan een klimaatbestendige en energieneutrale gemeente

Samen werken aan een klimaatbestendige en energieneutrale gemeente Samen werken aan een klimaatbestendige en energieneutrale gemeente 3 Doel 1: Een klimaatbestendig en energieneutraal Sliedrecht 4 Mileubeleidsplan en uitvoeringsprogramma 2010-2011 De gemeente vindt duurzaamheid

Nadere informatie

College van Gedeputeerde Staten statenvoorstel

College van Gedeputeerde Staten statenvoorstel PS2008WMC16-1 - College van Gedeputeerde Staten statenvoorstel Datum : 15 april 2008 Nummer PS : PS2008WMC16 Afdeling : MOW Commissie : WMC Registratienummer : 2008INT216622 Portefeuillehouder : De Wilde

Nadere informatie

VNG Raadsledencampagne

VNG Raadsledencampagne Duurzaam Drimmelen VNG Raadsledencampagne Klimaat niet zonder de Raad Invloed raadsleden Borging beleid Collegiaal bestuur Collegeakkoord 2010-2014 Duurzame ontwikkeling: Een ontwikkeling die kan voorzien

Nadere informatie

Economie. Gekwalificeerd personeel voor het bedrijfsleven

Economie. Gekwalificeerd personeel voor het bedrijfsleven Economie Versterking van de onderscheidende duurzame economische positie van met name de agrarische, toeristische en maritieme sector. Hoofddoel thema Bekendheid van de regio AV op internationaal, nationaal

Nadere informatie

DORDRECHT. Aan. de gemeenteraad

DORDRECHT. Aan. de gemeenteraad *P DORDRECHT Retouradres: Postbus 8 3300 AA DORDRECHT Aan de gemeenteraad Gemeentebestuur Spuiboulevard 300 3311 GR DORDRECHT T 14 078 F (078) 770 8080 www.dordrecht.nl Datum 4 december 2012 Begrotingsprogramma

Nadere informatie

DATUM ONS KENMERK BEHANDELD DOOR 22 januari 2015 1400334664 B.J. van Oosten - Bronsgeest

DATUM ONS KENMERK BEHANDELD DOOR 22 januari 2015 1400334664 B.J. van Oosten - Bronsgeest POSTADRES Postbus 20 7500 AA Enschede BEZOEKADRES Hengelosestraat 51 Aan de Gemeenteraad TELEFOON 14 0 53 DATUM ONS KENMERK BEHANDELD DOOR 22 januari 2015 1400334664 B.J. van Oosten - Bronsgeest UW BRIEF

Nadere informatie

1. Wethouder Tiemens te machtigen voor het ondertekenen van het Gelders Energie Akkoord.

1. Wethouder Tiemens te machtigen voor het ondertekenen van het Gelders Energie Akkoord. Collegevoorstel Openbaar Onderwerp Deelname Gelders Energieakkoord Programma Duurzaamheid Portefeuillehouder H. Tiemens Samenvatting Het Klimaatverbond, Alliander en Gelderse Natuur en Milieufederatie

Nadere informatie

Projectplan Zonnepanelen op gemeentelijke gebouwen in de Drechtsteden

Projectplan Zonnepanelen op gemeentelijke gebouwen in de Drechtsteden Projectplan Zonnepanelen op gemeentelijke gebouwen in de Drechtsteden Auteur J.P. Groffen-Hopmans Intern Bedrijf Gemeente Papendrecht Onderwerp Zonnepanelen op gemeentelijke gebouwen in de Drechtsteden

Nadere informatie

Grave gaat voor Groen

Grave gaat voor Groen Grave gaat voor Groen Projectenboek 2015-2018 In de Kadernota 2015 is de volgende doelstelling opgenomen: Duurzaamheid moet een steviger plek krijgen binnen de eigen organisatie en planvorming van nieuwe

Nadere informatie

Duurzaamheid als drager voor gebiedsontwikkeling. Drs. ing. Bert Krikke Projectdirecteur

Duurzaamheid als drager voor gebiedsontwikkeling. Drs. ing. Bert Krikke Projectdirecteur Duurzaamheid als drager voor gebiedsontwikkeling Drs. ing. Bert Krikke Projectdirecteur Inhoud presentatie 0. Hoe omgaan met ambities 1. Wat is het Ecomunitypark 2. Voor wie is het park 3. Van samenwerking

Nadere informatie

Duurzaamheid in Amersfoort: kansen en inspiratie Het Amersfoorts Afwegingskader Duurzaamheid

Duurzaamheid in Amersfoort: kansen en inspiratie Het Amersfoorts Afwegingskader Duurzaamheid Duurzaamheid in : kansen en inspiratie Het s Afwegingskader Duurzaamheid s Afwegingskader Duurzaamheid s Afwegingskader Duurzaamheid Leefomgeving Dit project draagt bij aan een gezond woon- en werkklimaat

Nadere informatie

College van Gedeputeerde Staten statenvoorstel. Aan Provinciale Staten, PS2008MME13-1 -

College van Gedeputeerde Staten statenvoorstel. Aan Provinciale Staten, PS2008MME13-1 - PS2008MME13-1 - College van Gedeputeerde Staten statenvoorstel Datum : 6 mei 2008 Nummer PS : PS2008MME13 Afdeling : ECV Commissie : MME Registratienummer : 2008int221948 Portefeuillehouder : Ekkers Titel

Nadere informatie

Klimaat- en energiebeleid Gemeente Nijmegen

Klimaat- en energiebeleid Gemeente Nijmegen Klimaat- en energiebeleid Gemeente Nijmegen Fons Claessen sr.adviseur klimaat, energie & duurzaamheid Gemeente Nijmegen Waarom moeten we iets doen?? 1: Klimaatverandering 2: Energie en grondstoffen 3.

Nadere informatie

ONTWERP-RAADSVOORSTEL VAN BenW AAN DE RAAD VOOR

ONTWERP-RAADSVOORSTEL VAN BenW AAN DE RAAD VOOR ONTWERP-RAADSVOORSTEL VAN BenW AAN DE RAAD VOOR 1 OPSTELLER VOORSTEL: D. Kroes AFDELING: Publiekszaken PORTEFEUILLEHOUDER: A. van der Ploeg Agendapunt: No. /'09 Dokkum, ONDERWERP: Duurzaamheidsnotitie

Nadere informatie

Contactpersoon -. -. ~~

Contactpersoon -. -. ~~ /fiijby Dordrecht Retouradres: Postbus 8 3300 AA DORDRECHT Aan Gemeentebestuur Spuiboulevard 300 3311 GR DORDRECHT.. F (078) 639 8080 de gemeenteraad www.dordrecht.nl Contactpersoon -. -. ~~ R - Sweers

Nadere informatie

Projectplan Slikken van Flakkee Ontwerpfase quick wins 28-5-2014 Projectnummer: 16508

Projectplan Slikken van Flakkee Ontwerpfase quick wins 28-5-2014 Projectnummer: 16508 Projectplan Slikken van Flakkee Ontwerpfase quick wins 28-5-2014 Projectnummer: 16508 Inhoudsopgave 1 Inleiding... 3 2 Overzicht van het Plangebied... 3 3 Ambitie... 3 4 Scope... 4 5 De opgave... 4 6 Fasering...

Nadere informatie

UPDATE CITYMARKETING & EVENEMENTENBELEID

UPDATE CITYMARKETING & EVENEMENTENBELEID UPDATE CITYMARKETING & EVENEMENTENBELEID Apeldoorn, 15 oktober 2015 Geachte heer, mevrouw, De gemeente werkt aan beleid voor citymarketing en evenementen. Wij hebben hierover met veel Apeldoornse partijen

Nadere informatie

Raadscommissievoorstel

Raadscommissievoorstel Raadscommissievoorstel Status: Voorbereidend besluitvormend Agendapunt: 7 Onderwerp: Meerjarenprogramma Duurzaamheid 2014-2015 Datum: 12 november 2013 Portefeuillehouder: dhr. N.L. Agricola Decosnummer:

Nadere informatie

Verduurzaming afvalinzameling

Verduurzaming afvalinzameling Verduurzaming afvalinzameling Overzicht presentatie Wat doet Avri? Doelstellingen Avri 2011-2015 Waarom verduurzaming? Projecten Avri Beoogde resultaten 1 Wat doet Avri Afvalbeheer: Inzameling huishoudelijk

Nadere informatie

2.3 Programma 3: De werkende gemeente

2.3 Programma 3: De werkende gemeente 2.3 Programma 3: De werkende gemeente Wat willen we bereiken? Algemeen Als gemeente kiezen we voor een strategische focus op werken en leren. Door het versterken van de economische ontwikkeling in onze

Nadere informatie

Riedsútstel. Underwerp Duurzaamheidsbeleid 2014-2018

Riedsútstel. Underwerp Duurzaamheidsbeleid 2014-2018 Riedsútstel Ried : 22 januari 2015 Status : Opiniërend/Besluitvormend Eardere behandeling : Informerend d.d. 6 november 2014 Agindapunt : 10 Portefúljehâlder : M. van der Veen Amtner : mw. R.M.A. van Sonsbeek

Nadere informatie

Leercyclus Enschede-Dordrecht-Zwolle

Leercyclus Enschede-Dordrecht-Zwolle Leercyclus Enschede-Dordrecht-Zwolle Regionaal uitvoeringsprogramma economie en arbeidsmarktbeleid Enschede, 26 januari 2012 Gido ten Dolle Programmadirecteur Ruimtelijk economische strategie en arbeidsmarktbeleid

Nadere informatie

Collegevoorstel - 1 - Gemeente Amersfoort

Collegevoorstel - 1 - Gemeente Amersfoort Collegevoorstel Sector : SOB Reg.nr. : 4540609 Opsteller : J.C. Engels Telefoon : (033) 469 42 99 User-id : ENGH Onderw erp Indiening Europese subsidieaanvraag FI-PPP Media in the City Voorstel: 1. De

Nadere informatie

Communicatieplan. Conform 3.C.2. 23 juni 2015. Voorbij Prefab. Voorbij Prefab Siciliëweg 61 1045 AX Amsterdam Nederland

Communicatieplan. Conform 3.C.2. 23 juni 2015. Voorbij Prefab. Voorbij Prefab Siciliëweg 61 1045 AX Amsterdam Nederland Conform 3.C.2 23 juni 2015 Voorbij Prefab Voorbij Prefab Siciliëweg 61 1045 AX Amsterdam Nederland INHOUDSOPGAVE 1 INLEIDING COMMUNICATIE... 3 1.1 Interne communicatie... 3 1.2 Externe communicatie...

Nadere informatie

Duurzame ontwikkeling:

Duurzame ontwikkeling: Duurzaam Tynaarlo Duurzame ontwikkeling: Een ontwikkeling die kan voorzien in de behoeften van de huidige generaties zonder die van de toekomstige generaties in gevaar te brengen. (Our common future 1987)

Nadere informatie

ADVIES BURGEMEESTER EN WETHOUDERS. Afdelingshoofd/hoofd BMO: R. Schaatsbergen Paraaf : Paraaf:

ADVIES BURGEMEESTER EN WETHOUDERS. Afdelingshoofd/hoofd BMO: R. Schaatsbergen Paraaf : Paraaf: ADVIES BURGEMEESTER EN WETHOUDERS Datum B&W-vergadering : 17-11-2009 Openbaar Onderwerp : subsidie voor verbetering energieverbruik en binnenklimaat scholen Portefeuillehouder(s) : P. C. Tange Afdelingshoofd/hoofd

Nadere informatie

Van : L. de Ridder DMS nr: 11.04347 Aan : Gemeenteraad Datum : 19 mei 2011 Onderwerp : Start duurzaamheidsbeleid c.c. :

Van : L. de Ridder DMS nr: 11.04347 Aan : Gemeenteraad Datum : 19 mei 2011 Onderwerp : Start duurzaamheidsbeleid c.c. : INTERN MEMO Van : L. de Ridder DMS nr: 11.04347 Aan : Gemeenteraad Datum : 19 mei 2011 Onderwerp : Start duurzaamheidsbeleid c.c. : Aanleiding Duurzaamheid is een speerpunt in het coalitieakkoord en het

Nadere informatie

INNOVATIE VAN VERGUNNINGVERLENING EN HANDHAVING

INNOVATIE VAN VERGUNNINGVERLENING EN HANDHAVING Infosheet 1 INNOVATIE VAN VERGUNNINGVERLENING EN HANDHAVING De overheid wil werken vanuit het perspectief van burger en ondernemer: efficiënter, effectiever, integraler, transparanter en digitaler. Op

Nadere informatie

Alternatieve locaties Hoeksche

Alternatieve locaties Hoeksche Alternatieve locaties Hoeksche Waard Nieuw Reijerwaard / Westelijke Dordtse Oever Nota Ruimte budget 25 miljoen euro (11 miljoen euro voor Nieuw Reijerwaard en 14 miljoen euro voor Westelijke Dordtse Oever)

Nadere informatie

Onderwerp: Kaders voor windenergie

Onderwerp: Kaders voor windenergie Aan het Algemeen Bestuur Datum: 02-10-2013 Onderwerp: Kaders voor windenergie Voorstel 1. Vaststellen van beleidskaders voor windenergie-initiatieven; 2. Kennis te nemen van het initiatief voor een windmolenpark

Nadere informatie

Onderwerp: Onderzoek naar de overschrijding van de raming Brandweerkazerne Cothen-Langbroek

Onderwerp: Onderzoek naar de overschrijding van de raming Brandweerkazerne Cothen-Langbroek Raadsvergadering, 22 april 2008 Voorstel aan de Raad Nr: 228 Agendapunt: 6 Datum: 9 april 2008 Onderwerp: Onderzoek naar de overschrijding van de raming Brandweerkazerne Cothen-Langbroek Onderdeel raadsprogramma:

Nadere informatie

nieuwkoop raadsvoorstel Q IJïjj 0597 G.A.H. Eikhuizen Ruimtelijke Ontwikkeling en Grondbedrijf/Lex Niekel

nieuwkoop raadsvoorstel Q IJïjj 0597 G.A.H. Eikhuizen Ruimtelijke Ontwikkeling en Grondbedrijf/Lex Niekel Gemeente Nieuwkoop College van Burgemeester en Wethouders nieuwkoop raadsvoorstel 1 1 1 Q IJïjj 0597 portefeuillehouder opgesteld door G.A.H. Eikhuizen Ruimtelijke Ontwikkeling en Grondbedrijf/Lex Niekel

Nadere informatie

Communicatieplan. Gebr. Janssen Beheer BV Hagelkruisstraat 6 5835 BD Beugen. Conform 3.C.2. 05 Mei 2015

Communicatieplan. Gebr. Janssen Beheer BV Hagelkruisstraat 6 5835 BD Beugen. Conform 3.C.2. 05 Mei 2015 Conform 3.C.2 05 Mei 2015 Gebr. Janssen Beheer BV Hagelkruisstraat 6 5835 BD Beugen INHOUDSOPGAVE 1 INLEIDING COMMUNICATIE... 3 1.1 Interne communicatie... 3 1.2 Externe communicatie... 4 2 DOELSTELLINGEN

Nadere informatie

Tussenevaluatie Zutphen energieneutraal anno 2012 Forum 23 april 2012

Tussenevaluatie Zutphen energieneutraal anno 2012 Forum 23 april 2012 Tussenevaluatie Zutphen energieneutraal anno 2012 Forum 23 april 2012 Sabine van Galen-Avegaart Agenda 1. De opgave Zutphen energieneutraal 2. Resultaat van ons beleid in cijfers 3. Wat hebben we in 2010-2011

Nadere informatie

Green Deal Elektrisch vervoer

Green Deal Elektrisch vervoer Green Deal Elektrisch vervoer Ondergetekenden: 1. De Minister van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie, en de Staatssecretaris van Infrastructuur en Milieu, ieder handelende in haar of zijn hoedanigheid

Nadere informatie

Bureau Waardenburg B.V. Communicatieplan Bijlage C Bij Energiemanagement actieplan

Bureau Waardenburg B.V. Communicatieplan Bijlage C Bij Energiemanagement actieplan Bureau Communicatieplan Bijlage C Bij Energiemanagement actieplan CULEMBORG, DECEMBER 2014, VERSIE 1 BUREAU WAARDENBURG B.V. Inhoudsopgave 1 Inleiding 3 2 Belanghebbenden (stakeholders) 3 2.1 Interne doelgroepen

Nadere informatie

Werkplan 2014. Natuur- en Milieueducatie en Duurzaamheidscommunicatie Drechtsteden. Vaartocht Watervlo 2013

Werkplan 2014. Natuur- en Milieueducatie en Duurzaamheidscommunicatie Drechtsteden. Vaartocht Watervlo 2013 Werkplan 2014 Natuur- en Milieueducatie en Duurzaamheidscommunicatie Drechtsteden Vaartocht Watervlo 2013 Werkgroep NME en Duurzaamheidscommunicatie Drechtsteden, oktober 2013; vastgesteld door het Drechtstedenbestuur

Nadere informatie

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. Besluit Subsidieprogramma walstroom zeehavens

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. Besluit Subsidieprogramma walstroom zeehavens STAATSCOURANT Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. Nr. 14026 13 september 2010 Besluit Subsidieprogramma walstroom zeehavens 3 september 2010 Nr. CEND/HDJZ-2010/1274 SCH Gelet

Nadere informatie

Resultaten van ons duurzaamheidsbeleid

Resultaten van ons duurzaamheidsbeleid Resultaten van ons duurzaamheidsbeleid In 2013 zijn we van start gegaan met de implementatie van ons duurzaamheidsbeleid en onderstaand ziet u de doelstellingen uit onze duurzaamheidsverklaring en de behaalde

Nadere informatie

Factsheet d.d. 11 december 2013 Limburgs plan van aanpak DuurzaamDoor 2013-2016: sociale innovatie voor een groene economie.

Factsheet d.d. 11 december 2013 Limburgs plan van aanpak DuurzaamDoor 2013-2016: sociale innovatie voor een groene economie. Factsheet d.d. 11 december 2013 Limburgs plan van aanpak DuurzaamDoor 2013-2016: sociale innovatie voor een groene economie. Auteur: H.W. (Hein) van der Meer beleidsmedewerker Leefmilieu Werkveld Beleid

Nadere informatie

Communicatieplan Energie- & CO 2 beleid Heras

Communicatieplan Energie- & CO 2 beleid Heras Communicatieplan Energie- & CO 2 beleid Heras 15 Mei 2012 Communicatieplan Energie- & CO 2 beleid Heras Inhoud: 1. Inleiding 1.1 Ambitie 1.2 Aansluiting op de marktontwikkelingen 1.3 Doelstellingen en

Nadere informatie

gemeente Eindhoven RaadsvoorstelDuurzaamheid

gemeente Eindhoven RaadsvoorstelDuurzaamheid gemeente Eindhoven Raadsnummer 11R4268 Inboeknummer 11bst00285 Beslisdatum B&W 15 maart 2011 Dossiernummer 11.11.753 RaadsvoorstelDuurzaamheid Inleiding In de vorige collegeperiode is Duurzaamheid en Klimaatbeleid

Nadere informatie

PROJECTPLAN METERS MAKEN IN DE ESHOF

PROJECTPLAN METERS MAKEN IN DE ESHOF PROJECTPLAN METERS MAKEN IN DE ESHOF De Eshof op weg naar energie neutraal! = woningen Eshof naar nul op de meter = Inhoud 1. Ambitie: naar meest duurzame wijk van Elst? 2. Meten is weten: per wijk per

Nadere informatie

Ontwerp Gezonde Systemen

Ontwerp Gezonde Systemen Ontwerp Gezonde Systemen Het huidige zonne-inkomen gebruiken De cycli van de natuur worden aangedreven door de energie van de zon. Bomen en planten vervaardigen voedsel op zonlicht. De wind kan worden

Nadere informatie

Begrijpen Verbinden Meedoen communicatieplan transities sociaal domein Rivierenland

Begrijpen Verbinden Meedoen communicatieplan transities sociaal domein Rivierenland september 13 Begrijpen Verbinden Meedoen communicatieplan transities sociaal domein Rivierenland Als je doet wat je altijd deed, krijg je wat je altijd kreeg. (Albert Einstein, 1879-1955) M e r k c o a

Nadere informatie

Initiatiefvoorstel PvdA-GroenLinks

Initiatiefvoorstel PvdA-GroenLinks Initiatiefvoorstel PvdA-GroenLinks Onderwerp: social return en inbesteden Datum commissie: 6 juni 2013 Datum raad: Nummer: Documentnummer: Steller: Eric Dammingh Fractie: PvdA-GroenLinks Samenvatting Meedoen

Nadere informatie

Voorstel voor de Raad

Voorstel voor de Raad Voorstel voor de Raad Datum raadsvergadering : 10 mei 2012 Agendapuntnummer : VIII, punt 6 Besluitnummer : 389 Portefeuillehouder : Wethouder Mirjam Pauwels Aan de gemeenteraad Onderwerp: Programma Decentralisaties.

Nadere informatie

ALGEMENE VERGADERING. Relevante kaders - Waterwet - Verordening voor de Fysieke Leefomgeving Flevoland (VFL) Lelystad, 21 maart 2013

ALGEMENE VERGADERING. Relevante kaders - Waterwet - Verordening voor de Fysieke Leefomgeving Flevoland (VFL) Lelystad, 21 maart 2013 VERGADERDATUM 23 april 2013 SSO SECTOR/AFDELING STUKDATUM NAAM STELLER 3 april 2013 R.J.E. Peeters ALGEMENE VERGADERING AGENDAPUNT 12 Voorstel Kennisnemen van het projectplan voor Waterbeheerplan 3 waarin

Nadere informatie

VOORSTEL AB AGENDAPUNT :

VOORSTEL AB AGENDAPUNT : VOORSTEL AB AGENDAPUNT : PORTEFEUILLEHOUDER : F.K.L. Spijkervet AB CATEGORIE : B-STUK (Beleidsstuk) VERGADERING D.D. : 26 november 2013 NUMMER : WM/MIW/RGo/7977 OPSTELLER : R. Gort, 0522-276805 FUNCTIE

Nadere informatie

Sector- en keteninitiatieven 2014-2016 CO 2 -prestatie

Sector- en keteninitiatieven 2014-2016 CO 2 -prestatie Sector- en keteninitiatieven 2014-2016 CO 2 -prestatie Cable Partners B.V. Venneveld 34 4705 RR ROOSENDAAL tel. 0031 165 523 000 fax 0031 165 520 033 www.cablepartners.nl Opgesteld d.d.: Mei 2015 Revisie:

Nadere informatie

CO₂ Prestatieladder - Communicatieplan

CO₂ Prestatieladder - Communicatieplan 2015 CO₂ Prestatieladder - Communicatieplan Goedgekeurd door: H. van Wijk Auteurs: Y. van der Vlies & L. van Wijk Bedrijf: H. van Wijk transport- en Handtekening: aannemersbedrijf & H. van Wijk bestrating

Nadere informatie

Energie, Afval, Geluid, Diversiteit, Duurzame Inzetbaarheid

Energie, Afval, Geluid, Diversiteit, Duurzame Inzetbaarheid DUURZAAM ONDERNEMEN bij NS Strategie Mobiliteit per trein heeft een duurzaam karakter en daarmee NS ook. Door het reizen van deur tot deur voor onze klanten zo aantrekkelijk mogelijk te maken draagt NS

Nadere informatie

GLOEI 2015 & de werkgemeenschappen in het kort

GLOEI 2015 & de werkgemeenschappen in het kort GLOEI 2015 & de werkgemeenschappen in het kort GLOEI = sociale duurzaamheid, van A naar anders. Anders denken, nieuwe wegen bewandelen en nieuwe, niet voor de hand liggende samenwerking tot stand brengen

Nadere informatie

Werkplan Centrum XL 2015/2016

Werkplan Centrum XL 2015/2016 Werkplan Centrum XL 2015/2016 Maart 2015, Amsterdam Inleiding: toekomstperspectief Centrum XL Er zijn veel ontwikkelingen gaande in Amsterdam op het gebied van economie, logistiek en duurzaamheid die van

Nadere informatie

Klimaatakkoord Rijk en UvW

Klimaatakkoord Rijk en UvW Klimaatakkoord Rijk en UvW Politieke en beleidsmatige context (klimaatbeleid) Rafaël Lazaroms 25 mei 2010 1 Inhoud presentatie Voorstellen Internationaal en nationaal klimaatbeleid Positie waterschappen

Nadere informatie

Nationaal Park De Biesbosch in de Biesboschregio. Dick Verheijen 4 oktober 2013

Nationaal Park De Biesbosch in de Biesboschregio. Dick Verheijen 4 oktober 2013 Nationaal Park De Biesbosch in de Biesboschregio Dick Verheijen 4 oktober 2013 Biesbosch ontwikkelingen Toekomstvisie Biesbosch 2021 Natuur en gezondheid, ook in de Biesbosch Biesbosch feiten Nationaal

Nadere informatie

De Lokale Duurzame Energie Coöperatie. EnergieCoöperatieBoxtel WWW.ECBOXTEL.NL. Betaalbaar, duurzaam, eigen en onafhankelijk

De Lokale Duurzame Energie Coöperatie. EnergieCoöperatieBoxtel WWW.ECBOXTEL.NL. Betaalbaar, duurzaam, eigen en onafhankelijk De Lokale Duurzame Energie Coöperatie EnergieCoöperatieBoxtel Betaalbaar, duurzaam, eigen en onafhankelijk WWW.ECBOXTEL.NL LDEC: Waarom en waartoe leidt het Samen met leden realiseren van betaalbare, duurzame,

Nadere informatie

Akkoord Bespreken Naam Datum

Akkoord Bespreken Naam Datum Reg. nr.: 1310125 Afdeling: Ruimtelijke Ontwikkeling Onderwerp Biomassaplein Samenvatting De gemeenten Boxtel, Schijndel, Sint-Michielsgestel, Vught, Best en mogelijk Oisterwijk willen samen een biomassaplein

Nadere informatie

Aan de Gemeenteraad. 17 december 2009. Raad. : Beleidsvisie Duurzaamheid Achtkarspelen. Opiniërend. Status. Punt no.

Aan de Gemeenteraad. 17 december 2009. Raad. : Beleidsvisie Duurzaamheid Achtkarspelen. Opiniërend. Status. Punt no. Aan de Gemeenteraad Raad Status 17 december 2009 Opiniërend Onderwerp Beleidsvisie Duurzaamheid Achtkarspelen Punt no. 22 Korte toelichting In deze beleidsvisie willen wij u een beeld schetsen van de mogelijkheden

Nadere informatie

Sector- en keteninitiatieven

Sector- en keteninitiatieven Sector- en keteninitiatieven Conform 1.D.1, 1.D.2 en 3.D.1 Onderzoek naar initiatieven en toelichting op de actieve deelname aan het initiatief van Zwatra B.V. Auteur(s): R. Egas, directie & CO 2-functionaris,

Nadere informatie

Investeringsplan 2015 Krachtig Noordoostpolder

Investeringsplan 2015 Krachtig Noordoostpolder Investeringsplan 2015 Krachtig Noordoostpolder Gemaakt Genop 10/29/2014 12:17:00 PM Gemeente Noordoostpolder 29 oktober 2014 Inhoudsopgave Inhoudsopgave... 2 1. Inleiding... 3 1.1. Achtergrond... 3 1.2.

Nadere informatie

gemeente Eindhoven Uitleg bij de indicatoren behorende bij de einddoelen van het programma Duurzaamheid

gemeente Eindhoven Uitleg bij de indicatoren behorende bij de einddoelen van het programma Duurzaamheid gemeente Eindhoven Inboeknummer Beslisdatum B&W Dossiernummer Bijlage bij RIB Einddoelen programma Duurzaamheid Uitleg bij de indicatoren behorende bij de einddoelen van het programma Duurzaamheid Energie

Nadere informatie

Startnotitie Visie winkelcentra Heemstede (eerste fase)

Startnotitie Visie winkelcentra Heemstede (eerste fase) Startnotitie Visie winkelcentra Heemstede (eerste fase) 1. Inleiding In het collegeakkoord voor de periode 2014-2018 is als één van de doelstellingen geformuleerd: Het college zet zich in voor een florerende

Nadere informatie

Almere. Uitkomsten van de zoektocht naar dé klimaatneutrale gemeente in Flevoland 2015

Almere. Uitkomsten van de zoektocht naar dé klimaatneutrale gemeente in Flevoland 2015 Uitkomsten van de zoektocht naar dé klimaatneutrale gemeente in Flevoland 2015 Natuur en Milieufederatie Flevoland heeft ook dit jaar weer een verkenning gedaan naar het klimaatneutrale gehalte van de

Nadere informatie

Parkstad Limburg EnergieTransitie (PALET)

Parkstad Limburg EnergieTransitie (PALET) Parkstad Limburg EnergieTransitie (PALET) Startbijeenkomst Energiestrategie Midden-Holland Woensdag 22 juni 2016 Workshopronde I sessie C Parkstad Limburg EnergieTransitie (PALET) GR: samenwerking van

Nadere informatie

Lijst Lammers. Papendrecht 21 januari 2013

Lijst Lammers. Papendrecht 21 januari 2013 Lijst Lammers Papendrecht 21 januari 2013 Aan de voorzitter van de gemeenteraad van de gemeente Papendrecht, de heer C.J.M. de Bruin Markt 22 3351 PB Papendrecht Betreft: gemeente Papendrecht aansluiten

Nadere informatie

Communicatieplan. Conform 3.C.2. Juli 2013. BW Groep b.v. Waaronder de werkmaatschappijen;

Communicatieplan. Conform 3.C.2. Juli 2013. BW Groep b.v. Waaronder de werkmaatschappijen; Conform 3.C.2 2012 Juli 2013 BW Groep b.v. Waaronder de werkmaatschappijen; de Waard Grondverzet b.v. de Waard Transport & Overslag b.v. Baardmeesweg 20 Professor Zernikestraat 18 3899 XS ZEEWOLDE 8606

Nadere informatie

het thema kind en natuur waarmee een basis gelegd wordt voor betrokkenheid op latere leeftijd.

het thema kind en natuur waarmee een basis gelegd wordt voor betrokkenheid op latere leeftijd. Plan van Aanpak Vermaatschappelijking van groen, natuur en landschap 2016-2017 23 november 2015 Aanleiding De provincie geeft aan dat draagvlak en betrokkenheid van burgers en maatschappelijke organisaties

Nadere informatie

Aan de gemeenteraad Gemeente Steenwijkerland Vendelweg 1 8331 XE Steenwijk Steenwijk, 5-3-2013 Nummer voorstel: 2013/18

Aan de gemeenteraad Gemeente Steenwijkerland Vendelweg 1 8331 XE Steenwijk Steenwijk, 5-3-2013 Nummer voorstel: 2013/18 1 Voorstel aan de raad Aan de gemeenteraad Gemeente Steenwijkerland Vendelweg 1 8331 XE Steenwijk Steenwijk, 5-3-2013 Nummer voorstel: 2013/18 Voor raadsvergadering d.d.: 19-03-2013 Agendapunt: 06 Onderwerp:

Nadere informatie

Lijst Lammers. KORTE SAMENVATTING Papendrecht, 22januari 2013. Persbericht. Wordt Papendrecht de derde stadin Nederland met een zonatlas?

Lijst Lammers. KORTE SAMENVATTING Papendrecht, 22januari 2013. Persbericht. Wordt Papendrecht de derde stadin Nederland met een zonatlas? Lijst Lammers KORTE SAMENVATTING Papendrecht, 22januari 2013 Persbericht Wordt Papendrecht de derde stadin Nederland met een zonatlas? Fractie Lijst Lammers pleit voor de Zonatlas in Papendrecht en vraagt

Nadere informatie

Raadsinformatieavond invulling sociale randvoorwaarden windenergie Zonzeel Welkom

Raadsinformatieavond invulling sociale randvoorwaarden windenergie Zonzeel Welkom Raadsinformatieavond invulling sociale randvoorwaarden windenergie Zonzeel Welkom 19 november 2015 1 Opzet presentatie 1. Inleiding 2. Terugblik/voorgeschiedenis 3. Gemeentelijke ambitie vertaald naar

Nadere informatie

RAADSINFORMATIEBRIEF 2012-27

RAADSINFORMATIEBRIEF 2012-27 RAADSINFORMATIEBRIEF 2012-27 Van : Burgemeester en Wethouders Reg.nr. : 4027804 Aan : Gemeenteraad Datum : 6 maart 2012 Portefeuillehouder Wethouder S. van 't Erve Programma 3. Stedelijk beheer en Milieu

Nadere informatie

VISIE OP DE ORGANISATIE

VISIE OP DE ORGANISATIE VISIE OP DE ORGANISATIE WE ZIJN ER ALS ORGANISATIE VOOR PUBLIEK, ONDERNEMERS, BESTUUR EN COLLEGA S 00 INHOUDSOPGAVE 0. Inhoudsopgave 2 1. Missie visie kernwaarden 3 2. Toelichting 4 3. De kernwaarden 5

Nadere informatie

Markt functioneert nu mondjesmaat, er is meer potentieel dan nu wordt gerealiseerd, want:

Markt functioneert nu mondjesmaat, er is meer potentieel dan nu wordt gerealiseerd, want: Marktanalyse Markt functioneert nu mondjesmaat, er is meer potentieel dan nu wordt gerealiseerd, want: Onbekendheid gebouweigenaren & gebruikers met de mogelijkheden en winst die te behalen valt Ondoorzichtige

Nadere informatie

Intentieverklaring. De ondergetekenden: 1. Gemeente Dordrecht en. 2. Schoolbestuur A en. 3. Schoolbestuur B en. 4. et cetera

Intentieverklaring. De ondergetekenden: 1. Gemeente Dordrecht en. 2. Schoolbestuur A en. 3. Schoolbestuur B en. 4. et cetera Intentieverklaring Ten behoeve van het project om te komen tot de oprichting van een rechtspersoon Huisvesting PO/SO Dordrecht in het kader van de doordecentralisatie van de uitvoering van de zorgplicht

Nadere informatie

Gedeputeerde Staten. 2012 HR Haarlem. Betreft: Samenwerkingsovereenkomsten Afsluitdijk. Geachte leden,

Gedeputeerde Staten. 2012 HR Haarlem. Betreft: Samenwerkingsovereenkomsten Afsluitdijk. Geachte leden, POSTBUS 3007 2001 DA HAARLEM Provinciale Staten van Noord-Holland door tussenkomst van de Statengriffier, mr. J.J.M. Vrijburg Dreef 3, tweede etage 2012 HR Haarlem Gedeputeerde Staten Uw contactpersoon

Nadere informatie

KENNISNEMEN VAN De invulling van de ambitie van het college met betrekking tot frisse scholen.

KENNISNEMEN VAN De invulling van de ambitie van het college met betrekking tot frisse scholen. Gemeente Amersfoort RAADSINFORMATIEBRIEF Van : Burgemeester en Wethouders Reg.nr. : 4359235 Aan : Gemeenteraad Datum : 7 juni 2013 Portefeuillehouder : Wethouder C.J.M. van Eijk Programma : 5. Onderwijs

Nadere informatie

HAAGSE AANPAK DUURZAME STEDENBOUW

HAAGSE AANPAK DUURZAME STEDENBOUW HAAGSE AANPAK DUURZAME STEDENBOUW duurzame economie sociaal culturele duurzaamheid ecologische duurzaamheid DUURZAME STEDENBOUW Inhoud presentatie Opgave Werkwijze 4 thema's Resultaten en vervolgproces

Nadere informatie

- - - - - - - - o o o - - - - -

- - - - - - - - o o o - - - - - o o o o o o Zorg voor groene groei in een circulaire, biobased economie Centrale vragen: Wat zijn ambities van RWS in het thema? Hoe raken andere beleidsvelden/partijen en RWS elkaar? Wat moet je

Nadere informatie

Beleidsplan stichting Duurzaam Heino

Beleidsplan stichting Duurzaam Heino Beleidsplan stichting Duurzaam Heino Inhoudsopgave 1. Doelstelling... 3 2. Inleiding... 4 3. Wat is duurzaamheid?... 5 4. Lange termijn perspectief (..2030)... 6 5. Actieprogramma... 7 6. Financiële paragraaf...

Nadere informatie

Duurzaam Lage Weide Een bedrijventerrein vol kansen

Duurzaam Lage Weide Een bedrijventerrein vol kansen Utrechtse Energie! Duurzaam Lage Weide Een bedrijventerrein vol kansen Verbeter de werel Lage Weide op de kaart zetten als duurzaam bedrijventerrein dat wilt u toch ook? Een milieubewuste benadering van

Nadere informatie

VOORSTEL akkoord gaan met het voorstel tot uitvoering van het amendement revolverend fonds en kennis te nemen van de roadmap. Aan de Gemeenteraad

VOORSTEL akkoord gaan met het voorstel tot uitvoering van het amendement revolverend fonds en kennis te nemen van de roadmap. Aan de Gemeenteraad VERGADERING GEMEENTERAAD d.d. 19 januari 2015 AGENDA NR. 4, Cie S&M 05-01-2015 VOORSTEL akkoord gaan met het voorstel tot uitvoering van het amendement revolverend fonds en kennis te nemen van de roadmap.

Nadere informatie

De Ronde 21-06-2011 Aanvang: 19:00

De Ronde 21-06-2011 Aanvang: 19:00 De Ronde 21-06-2011 Aanvang: 19:00 Tijd Raadzaal 1.02 Molendijkzaal 0.01 Vermeerzaal 1.03 19:00 Basisrichting Structuurvisie Amersfoort 2030 Informatie Regionaal Werkvoorzieningschap Amersfoort en omgeving:

Nadere informatie

agendapunt B.04 Aan Verenigde Vergadering BELEIDSKADER DUURZAAMHEID

agendapunt B.04 Aan Verenigde Vergadering BELEIDSKADER DUURZAAMHEID agendapunt B.04 851617 Aan Verenigde Vergadering BELEIDSKADER DUURZAAMHEID Gevraagd besluit Verenigde Vergadering 28-10-2010 In te stemmen met de beleidsuitgangspunten, genoemd in hoofdstuk 5 van het Beleidskader

Nadere informatie

Eindrapport Hogeschool van Amsterdam

Eindrapport Hogeschool van Amsterdam Eindrapport Hogeschool van Amsterdam ONDERWIJS VRAAG MAXIMALE SCORE BEOORDELING TOELICHTING 1. Aanbod: cursussen/minoren 5 5 Uitstekend, totaal aantal punten toegekend. 2. Aanbod voor grote publiek 5 3

Nadere informatie

Zon Op School. Initiatiefvoorstel 1 7 APR. 2013. Initiatiefvoorstel aan de Raad GROENLINKS NIJIVIEGEN ~- INQEKDMEN. GEMEENTE NUMEQEN clas8.nr.: oy..

Zon Op School. Initiatiefvoorstel 1 7 APR. 2013. Initiatiefvoorstel aan de Raad GROENLINKS NIJIVIEGEN ~- INQEKDMEN. GEMEENTE NUMEQEN clas8.nr.: oy.. regjw. /3. 00 0 60 3 5 proowverartw.: 'So ~- INQEKDMEN Initiatiefvoorstel 1 7 APR. 2013 GEMEENTE NUMEQEN clas8.nr.: oy..si Zon Op School Initiatiefvoorstel aan de Raad Jos Reinhoudt, GroenLinl

Nadere informatie

Subsidieaanvraag in het kader van het leefbaarheidsbudget Gemeente Geldermalsen

Subsidieaanvraag in het kader van het leefbaarheidsbudget Gemeente Geldermalsen Subsidieaanvraag in het kader van het leefbaarheidsbudget Gemeente Geldermalsen Meteren, 15 januari 2014 Inleiding Coöperatieve vereniging 11duurzaam heeft zich de afgelopen twee jaar ingezet voor duurzaamheid

Nadere informatie