Sneltoetsen Excel 2010

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Sneltoetsen Excel 2010"

Transcriptie

1 1 Waarom Sneltoetsen Gebruiken? Om het werken met Excel te versnellen en gemakkelijker te maken zijn er honderden sneltoetsen die je kunt gebruiken om de meest uitlopende opdrachten uit te voeren. Je kunt de sneltoetsen gebruiken om binnen de werkbladen en tabbladen te navigeren, de opmaak aan te passen of grafieken te maken. RSI RSI (Repetitive Strain Injury of Muisarm ) is een aandoening aan het zenuwstelsel dat voornamelijk veroorzaakt word door het veelvuldig herhalen van dezelfde handeling. Het komt voornamelijk voor bij mensen die veel werk op de computer doen en dan voornamelijk gebruik maken van een muis. Het gebruiken van sneltoetsen kan het gebruik van de muis aanzienlijk verkleinen en daarmee ook de kans op een muisarm. Naast het gebruik van sneltoetsen zijn er nog enkele andere manieren om de kans op een muisarm te verkleinen, zoals het regelmatig nemen van kleine pauzes en oefeningen om de spieren in je handen en armen te verlichten. Oefenen Ik hoop dat je door gebruik te maken van onderstaande basis sneltoetsen, dat je sneller leert werken met Excel zonder last te krijgen van een muisarm. Uiteindelijk komt het neer op oefenen en het actief gebruik maken van alle sneltoetsen die in dit rapport zijn beschreven. 1

2 2 Algemene Sneltoetsen Ctrl N Nieuw bestand Ctrl O Open bestand Ctrl S Bestand opslaan Ctrl F6 Navigeer tussen openstaande werkbladen Ctrl F4 Sluit het huidige actieve werkblad af 2

3 F12 Opslaan als Ctrl P Toon het print menu Ctrl Z Laatste actie ongedaan maken Ctrl Y Laatste actie opnieuw uitvoeren Ctrl F Het intoetsen van de Ctrl en F toets haalt het zoekscherm tevoorschijn met de Zoekfunctie geselecteerd. Ctrl H Het intoetsen van de Ctrl en H toets daarentegen haalt het zoekscherm naar voren met het Zoeken-Vervang tabblad geselecteerd. Deze beide functies zijn vooral handig als je op zoek bent naar een specifiek ingevoerde waarde of wanneer een bepaalde waarde veranderd moet worden op verschillende plekken op het werkblad. 3

4 Shift F4 Herhaal de laatst ingevoerde zoekopdracht. 3 Navigatie Sneltoetsen Het navigeren tussen de cellen en werkbladen kan veel tijd in beslag nemen. De volgende sneltoetsen en combinaties kunnen je helpen om snel tussen de cellen, rijen en kolommen te verspringen. Pijltoetsen Pijltoetsen kunnen worden gebruikt om te navigeren tussen de cellen van een werkblad. Page Up / Page Down toetsen De Page Up / Down toetsen kunnen worden gebruikt om met de cursor naar boven en beneden te springen in een werkblad. Alt Page Up / Page Down De combinatie Alt met de Page Up of Page Down toets kan worden gebruikt om een werkblad naar links of naar rechts te verspringen in een werkmap. 4

5 Tab / Shift Tab Navigeer één cel naar links of rechts in een werkblad. Enter / Shift Enter Laat de cursor één cel naar beneden / boven verspringen. Ctrl Pijltoetsen Met de Ctrl toets en de linker of rechter pijltoets kan er binnen een cel één woord naar links of rechts worden versprongen. Home / End Met de Home en End toets kan er binnen een cel naar het begin of het einde van de celinhoud worden versprongen. of Ctrl Home Verplaats de cursor naar de eerste cel in een werkblad in de linker bovenhoek. 5

6 Ctrl End Verplaats de cursor naar de laatste cel met data in een werkblad. Ctrl G Laat het Ga Naar dialoog venster verschijnen 4 Selectie Sneltoetsen Shift Spatie Selecteer een hele rij. Ctrl Spatie Selecteer een hele kolom. Ctrl Shift * Selecteer de cellen rondom de actieve cel waar de cursor zich momenteel bevindt. 6

7 Ctrl A Selecteer alle cellen met data binnen een werkblad. Het nogmaals intoetsen van Ctrl A selecteert het hele werkblad. Ctrl Shift Page Up of Page Down Selecteert het werkblad en het boven liggende / onder liggende werkblad. Ctrl Shift O Selecteer alle cellen met een notitie. Shift Pijltoetsen Breid de huidige selectie uit met één cel in de richting van de ingetoetste pijltoets. Ctrl Shift Pijltoetsen Deze combinatie breidt de huidige selectie uit tot de laatste data bevattende cel in de rij of kolom. 7

8 Shift Page Down / Up Breid de huidige selectie uit tot het bovenliggende / onderliggende scherm. Shift Home Breid de selectie uit tot het begin van de rij. Ctrl Shift Home Breid de selectie uit tot het begin van het werkblad. Ctrl Shift End Breidt de selectie uit tot de laatste cel die data bevat in het werkblad. F8 Door F8 in te toetsen kun je vervolgens meerdere cellen selecteren zonder steeds de Shift toets te moeten gebruiken. Door nogmaals F8 in te toetsen word deze functie weer geannuleerd. 8

9 Shift F8 Voeg een nieuwe serie cellen toe aan de huidige selectie. Shift BackSpace Selecteer alleen de actieve cel (waar de cursor zich bevindt) als er meerdere cellen zijn geselecteerd. Ctrl BackSpace Toon de actieve cel (waar de cursor zich bevindt) binnen een selectie. Ctrl. Verspring de cursor naar de volgende hoek in een selectie (in de richting van de klok). Ctrl Alt Pijltoetsen links / rechts Navigeer tussen selecties die niet naast elkaar liggen, wanneer meerdere rijen of kolommen zijn geselecteerd. 9

10 Escape Annuleer selectie 5 Selecteer data binnen de cellen Shift Pijltoetsen links of rechts Selecteer één letter of cijfer links of rechts van de cursor. Ctrl Shift pijltoets links of rechts Selecteer één woord links of rechts van de cursor. Shift Home / End Selecteer alles links / rechts van de cursor. of 10

11 6 Invullen of aanpassen van data Ctrl C Inhoud van geselecteerde cellen (naar het klembord) kopiëren. Ctrl X Inhoud van geselecteerde cellen (naar het klembord) knippen. Ctrl V Plakken van de inhoud van het klembord in de geselecteerde cel. Ctrl Alt V Tonen van het plakken dialoogvenster. Alt Enter Begin een nieuwe regel binnen een cel onder de bestaande inhoud van de cel. Voltooid de invoer van data in de cel nog niet. 11

12 Enter Het intoetsen van enter binnen een cel voltooid de invoer van data binnen een cel en laat de cursor verspringen naar de volgende cel. Als de waarde binnen een cel onderdeel uitmaakt van een calculatie of een reeks zal de nieuwe waarde van de cel worden meegerekend nadat Enter is ingetoetst. Shift Enter Voltooid de invoer van data binnen een cel en laat de cursor naar de boven liggende cel verspringen. Tab / Shift Tab Voltooid de invoer van data binnen een cel en laat de cursor naar de cel links of rechts van de huidige cel verspringen. BackSpace Verwijderd het teken vóór de cursor. Delete Verwijderd het teken na de cursor. 12

13 Ctrl Delete Verwijderd alle data binnen de cel dat zich rechts van de cursor bevindt. Ctrl ; Voert automatisch de huidige datum in de cel in. Ctrl Shift : Voert automatisch de huidige tijd in de cel in. 6. Opmaak Ctrl 1 Dialoogbox formatteren van cellen. Ctrl B Maakt inhoud van een cel vetgedrukt of maakt vetgedrukte inhoud weer standaard. 13

14 Ctrl I Maakt inhoud van een cel schuin gedrukt of maakt schuin gedrukte inhoud weer standaard. Ctrl U Onderstreept de celdata of verwijderd een bestaande streep. Ctrl 5 Doorstreept celdata of verwijderd een bestaande streep. Ctrl Shift F Celeigenschappen scherm Alt Stijl dialoog box 14

15 Ctrl Shift $ Past het valuta format toe met dubbele decimalen. Ctrl Shift ~ Past het standaard nummer format toe. Ctrl Shift % Past het percentage format toe. Ctrl Shift # Past de datum format toe met maand, dag en jaar. Ctrl Past het tijd format toe met het uur en de minuut of een 12-urig systeem. 15

16 Ctrl Shift! Past het nummer format toe met een punt om de duizenden te onderscheiden, een voor negatieve getallen, en een decimaal teken. Ctrl Shift ^ Past het wetenschappelijke formule-format toe. F4 Herhaal laatst toegepaste actie: Deze sneltoets komt van pas als de format van een cel herhaalt moet worden bij een andere cel. 7. Cellen verbergen of weergeven Ctrl 9 Verberg de geselecteerde rij(en) 16

17 Ctrl Shift 9 Geef eventuele verborgen rijen binnen de selectie weer. Ctrl 0 Verberg de geselecteerde kolommen. Ctrl Shift 0 Geef eventuele verborgen kolommen binnen de selectie weer. Ctrl ` Wissel tussen het weergeven van de celwaarden en de formules van de cel. Alt Shift Pijltoetsen Voeg rijen of kolommen samen. 17

18 Ctrl 6 Wissel tussen het weergeven en verbergen van celwaarden. 8 Aanpassen van het werkblad Ctrl - wanneer een rij of kolom geselecteerd is Verwijder rij of kolom Ctrl Shift Voeg een rij of kolom toe. Shift F2 Voeg een notitie toe of pas een bestaande notitie aan. 18

19 Shift F10, M Verwijder notitie., Alt F1 Creëer een grafiek en plaats deze binnen het huidige werkblad. F11 Creëer een grafiek en plaats deze op een afzonderlijke pagina. Ctrl K Creëer een hyperlink (opent het hyperlink venster). 19

Sneltoetsen, functietoetsen, toetsenbordcombinaties

Sneltoetsen, functietoetsen, toetsenbordcombinaties Sneltoetsen, functietoetsen, toetsenbordcombinaties Excellerend Heemraadweg 21 2741 NC Waddinxveen 06 5115 97 46 richard@excellerend.nl BTW: NL0021459225 ABN/AMRO: 53.68.25.491 KVK: 24389967 De navigatie

Nadere informatie

Sneltoetsen te gebruiken bij Microsoft

Sneltoetsen te gebruiken bij Microsoft Sneltoetsen te gebruiken bij Microsoft Inhoud: 1. Sneltoets-combinaties bij MS Windows...1 2. Sneltoets-combinaties bij MS Word...2 3. Sneltoets-combinaties bij MS Excel...4 4. Sneltoets-combinaties bij

Nadere informatie

www.digitalecomputercursus.nl 6. Reeksen

www.digitalecomputercursus.nl 6. Reeksen 6. Reeksen Excel kan datums automatisch uitbreiden tot een reeks. Dit betekent dat u na het typen van een maand Excel de opdracht kan geven om de volgende maanden aan te vullen. Deze voorziening bespaart

Nadere informatie

Inhoudsopgave. Voorwoord... 3 Sneltoetsen Excel voor windows... 4. Sneltoetsen Excel voor MAC... 6. Functietoetsen... 6

Inhoudsopgave. Voorwoord... 3 Sneltoetsen Excel voor windows... 4. Sneltoetsen Excel voor MAC... 6. Functietoetsen... 6 Inhoudsopgave Voorwoord... 3 Sneltoetsen Excel voor windows... 4 Sneltoetsen Excel voor MAC... 6 Functietoetsen... 6 Navigeren en schuiven in een blad of werkmap... 6 Afdrukvoorbeelden bekijken en afdrukken...

Nadere informatie

Sneltoetsen. Inhoud. Inleiding

Sneltoetsen. Inhoud. Inleiding Sneltoetsen Inhoud 1. Inleiding 2. Sneltoetsen in Windows 3. Sneltoetsen die in de meeste programma s kunnen worden gebruikt 4. Sneltoetsen bij het typen van tekst 5. Sneltoetsen Internet Explorer 6. Sneltoetsen

Nadere informatie

Sneltoetsen bij Microsoft

Sneltoetsen bij Microsoft Sneltoetsen bij Microsoft Inhoud: 1. Sneltoets-combinaties bij MS Windows... 1 2. Sneltoets-combinaties bij MS Word... 1 3. Sneltoets-combinaties bij MS Excel... 3 4. Sneltoets-combinaties bij MS Outlook...

Nadere informatie

Sneltoetsen. 1. Inleiding

Sneltoetsen. 1. Inleiding Sneltoetsen Inhoud 1. Inleiding 2. Sneltoetsen in Windows 3. Sneltoetsen die in de meeste programma s kunnen worden gebruikt 4. Sneltoetsen bij het typen van tekst 5. Sneltoetsen Internet Explorer 6. Sneltoetsen

Nadere informatie

Ergonomisch Advies: Sneltoetsen

Ergonomisch Advies: Sneltoetsen Ergonomisch Advies: Sneltoetsen Departement Bestuurszaken Gemeenschappelijke Dienst voor Preventie en Bescherming (GDPB) Boudewijnlaan 30 bus 44 1000 Brussel Tel. 02 553 01 22 - Fax 02 553 49 55 gdpb@bz.vlaanderen.be

Nadere informatie

Hoofdstuk 1: Het Excel Dashboard* 2010

Hoofdstuk 1: Het Excel Dashboard* 2010 Hoofdstuk 1: Het Excel Dashboard* 2010 1.0 Introductie Excel helpt om data beter te begrijpen door het in cellen (die rijen en kolommen vormen) in te delen en formules te gebruiken om relevante berekeningen

Nadere informatie

Sneltoets Combinaties. Hoofdstuk 6 Sneltoetsen

Sneltoets Combinaties. Hoofdstuk 6 Sneltoetsen Hoofdstuk 6 Sneltoetsen Sneltoetsen zijn combinaties van toetsen die ZoomText bevelen uitvoeren zonder dat de ZoomText gebruikersinterface geactiveerd dient te worden. Er zijn sneltoetsen voor bijna alle

Nadere informatie

SNELLE INVOER MET EXCEL

SNELLE INVOER MET EXCEL SNELLE INVOER MET EXCEL Naam Nr Klas Datum Het is de bedoeling dat je de gegevens van een tabel op efficiënte wijze invoert, dat betekent: correct en snel! Microsoft Excel biedt verscheidene mogelijkheden

Nadere informatie

Sneltoetsen voor Windows 7

Sneltoetsen voor Windows 7 Sneltoetsen voor Windows 7 CTRL Combinaties Ctrl + A Ctrl + C Ctrl + X Ctrl + V Ctrl + Z Ctrl + Rechterpijl Ctrl + Linkerpijl Ctrl + Shift + Linker/rechterpijl Ctrl + Shift + N Ctrl + Shift + Esc Ctrl

Nadere informatie

6. Tekst verwijderen en verplaatsen

6. Tekst verwijderen en verplaatsen 6. Tekst verwijderen en verplaatsen In deze module leert u: een stuk tekst selecteren een stuk tekst verwijderen; acties ongedaan maken en opnieuw doen; een stuk tekst vervangen; een stuk tekst verplaatsen;

Nadere informatie

Hoofdstuk 2: Basis navigeren & bewerken

Hoofdstuk 2: Basis navigeren & bewerken Hoofdstuk 2: Basis navigeren & bewerken 2.0 Introductie In hoofdstuk 1 werd het Excel Dashboard uitgelegd; de verschillende componenten van de Excel interface. Dit hoofdstuk gaat over de basisfuncties

Nadere informatie

6. Absolute en relatieve celadressering

6. Absolute en relatieve celadressering 6. Absolute en relatieve celadressering In deze module leert u: - Wat absolute en relatieve celadressering is; - De relatieve celadressering toepassen; - De absolute celadressering toepassen; - De absolute

Nadere informatie

HOOFDSTUK 1. beginnen met excel

HOOFDSTUK 1. beginnen met excel HOOFDSTUK 1 beginnen met excel Inleiding Voor het betere rekenwerk in de bedrijfseconomie worden spreadsheets (rekenbladen) gebruikt. In dit hoofdstuk leer je omgaan met algemene basisbewerkingen in Excel:

Nadere informatie

Sneltoetsen. 1. Sneltoets-combinaties bij MS Windows. www.gezonduitgeven.nl

Sneltoetsen. 1. Sneltoets-combinaties bij MS Windows. www.gezonduitgeven.nl Inhoud: 1. Sneltoets-combinaties bij MS Windows... 1 2. Sneltoets-combinaties bij MS Word...2 3. Sneltoets-combinaties bij MS Excel... 4 4. Sneltoets-combinaties bij MS Outlook... 5 5. Sneltoets-combinaties

Nadere informatie

1 De werkmap beschermen

1 De werkmap beschermen 1 De werkmap beschermen Er zijn veel redenen om een werkmap, of delen ervan, te willen afschermen of beschermen. Het kan zijn dat delen van een werkblad gegevens bevatten die nodig zijn bij een berekening,

Nadere informatie

Sneltoetsen in Microsoft Word

Sneltoetsen in Microsoft Word Sneltoetsen in Microsoft Word Gesorteerd volgens opdracht Opdrachtnaam Ctrl + P Ctrl + Shift + F12 Alt + Ctrl + I Ctrl + F2 Alinea Omhoog Ctrl + PIJL-OMHOOG Alinea Omhoog Selecteren Ctrl + Shift + PIJL-OMHOOG

Nadere informatie

Een toekomst voor ieder kind. www.altra.nl

Een toekomst voor ieder kind. www.altra.nl Een toekomst voor ieder kind www.altra.nl Excel Tips en trucs Knippen/kopiëren Kolommen verplaatsen Het is handig om de kolommen met de module en locatie als eerste twee in het overzicht te hebben. Selecteer

Nadere informatie

SNEL WERKEN MET EXCEL

SNEL WERKEN MET EXCEL SNEL WERKEN MET EXCEL 2013 Computertraining voor 50-plussers PC50plus computertrainingen Eikbosserweg 52 1214AK Hilversum tel: 035 6213701 info@pc50plus.nl www.pc50plus.nl Snel werken met Excel C O M P

Nadere informatie

Hoofdstuk 2 Basishandelingen

Hoofdstuk 2 Basishandelingen Hoofdstuk 2 Basishandelingen Overzicht van de vereiste voorkennis Kennismaking met Windows Basishandelingen in Windows Hoofdstuk 1: Inleiding Je leert in dit hoofdstuk Studietaak 1: De celaanwijzer verplaatsen......................................................207

Nadere informatie

Standaard Windows-functies & sneltoetsen

Standaard Windows-functies & sneltoetsen Standaard Windows-functies & sneltoetsen Sommige Windows-functies blijven hetzelfde als in Windows 7 en Windows 8(.1). Om je geheugen op te frissen zijn hier alsnog een paar handige commando's die je misschien

Nadere informatie

Excel. Inleiding. Het meest gebruikte spreadsheet programma is Excel.

Excel. Inleiding. Het meest gebruikte spreadsheet programma is Excel. Excel Inleiding Het woord computer betekent zoiets als rekenmachine. Daarmee is is eigenlijk aangegeven wat een computer doet. Het is een ingewikkelde rekenmachine. Zelf voor tekstverwerken moet hij rekenen.

Nadere informatie

Handleiding XML Leesprogramma versie 2.0

Handleiding XML Leesprogramma versie 2.0 Handleiding XML Leesprogramma versie 2.0 Een uitgave van Dedicon Postbus 24 5360 AA GRAVE Tel.: (0486) 486 486 Fax: (0486) 476 535 1 Inhoudsopgave 1. Installatie... 3 2. De-installatie... 3 3. Starten

Nadere informatie

Excel 2010, H1 HOOFDSTUK 1

Excel 2010, H1 HOOFDSTUK 1 HOOFDSTUK 1 Excel opstarten en afsluiten EXCEL kan worden opgestart via. Als EXCEL al vaker is gestart kun je direct op Microsoft Office EXCEL 2010 klikken. Typ anders in het zoekvak de eerste letters

Nadere informatie

Afdrukken in Calc Module 7

Afdrukken in Calc Module 7 7. Afdrukken in Calc In deze module leert u een aantal opties die u kunt toepassen bij het afdrukken van Calc-bestanden. Achtereenvolgens worden behandeld: Afdrukken van werkbladen Marges Gedeeltelijk

Nadere informatie

SpITs. Sneltoetsen. Toetsen voor het werken met documenten Nieuw document aanmaken. Tekst, opmaak specifieke elementen zoeken

SpITs. Sneltoetsen. Toetsen voor het werken met documenten Nieuw document aanmaken. Tekst, opmaak specifieke elementen zoeken Sneltoetsen Bewerking Toetsen Toetsen voor het werken met documenten Nieuw document aanmaken CTRL + N Document openen CTRL + O Document sluiten CTRL + W Document splitsen ALT + CTRL + S Document opslaan

Nadere informatie

Het is af en toe niet om aan te zien hoe sommige

Het is af en toe niet om aan te zien hoe sommige Tabellen in Word 2010 Otto Slijkhuis Het is af en toe niet om aan te zien hoe sommige Word-gebruikers met teksten omgaan. In plaats van het invoegen van een tabel om gegevens keurig in een overzicht te

Nadere informatie

Excel - elem entaire begrippen

Excel - elem entaire begrippen Excel - elem entaire begrippen W erkblad Na het starten van excel krijg je het volgende venster: We onderscheiden op het werkblad volgende com ponenten: de titelbalk de m enubalk de standaardwerkbalk de

Nadere informatie

ICT ICT 01. Voordat je begint met het maken van een tekst. moet je weten wat het toetsenbord kan. J.P.Siebelink. Office 2003

ICT ICT 01. Voordat je begint met het maken van een tekst. moet je weten wat het toetsenbord kan. J.P.Siebelink. Office 2003 ICT J.P.Siebelink Office 2003 ICT 01 Voordat je begint met het maken van een tekst moet je weten wat het toetsenbord kan Wat ga je doen? Door deze kaarten allemaal te maken weet je zeker dat je goed genoeg

Nadere informatie

www.digitalecomputercursus.nl 10. Voorbeeld berekeningen maken met Excel

www.digitalecomputercursus.nl 10. Voorbeeld berekeningen maken met Excel 10. Voorbeeld berekeningen maken met Excel In de komende hoofdstukken worden een aantal voorbeelden van berekeningen die gemaakt kunnen worden in Excel uitgelicht. U kunt deze berekeningen ook zodanig

Nadere informatie

SNELTOETSEN. Overzicht van veel gebruikte sneltoetsen

SNELTOETSEN. Overzicht van veel gebruikte sneltoetsen SNELTOETSEN Door het gebruik van het toetsenbord voor veelvoorkomende taken, gebruikt u de muis minder. Hierdoor kunnen klachten die voortkomen uit het gebruik van de muis verminderen of achterwege blijven.

Nadere informatie

Hoofdstuk 10: Tips en Sneltoetsen

Hoofdstuk 10: Tips en Sneltoetsen Hoofdstuk 10: Tips en Sneltoetsen 10.0 Introductie Dit hoofdstuk richt zich op efficiëntie en heeft tot doel om je te voorzien van tips en kleine trucs die tijd bespaart tijdens het gebruik van PowerPoint.

Nadere informatie

Gebruikershandleiding XOPUS XML-editor

Gebruikershandleiding XOPUS XML-editor Gebruikershandleiding XOPUS XML-editor Versie: 0.3 Wijzigingsbeheer Versi Datum e 0.1 0.2 0.3 31-12-2012 02-01-2013 06-03-2013 Omschrijving Auteur(s) Initiële versie Wijzigingen nav review Jeroen van Hemert

Nadere informatie

1 Copyright 2009 Digitale Computer Cursus 1e druk 2009 Auteur Interactieve oefeningen en website Vormgeving A. Beumer A.J.M. Mul A. Beumer Alle rechten voorbehouden. Zonder voorafgaande schriftelijke toestemming

Nadere informatie

1. Cellen en formules

1. Cellen en formules 13 1. Cellen en formules Microsoft Excel is een rekenprogramma, ook wel spreadsheetprogramma genoemd. Met het woord spread wordt in het Engels tekst over meer kolommen bedoeld en de term sheet betekent

Nadere informatie

Makkelijk overstappen van Excel naar Calc

Makkelijk overstappen van Excel naar Calc Werken met LibreOffice Calc Makkelijk overstappen van Excel naar Calc De functies in LibreOffice, en het gebruiken daarvan, lijken heel sterk op dat in andere office-programma's, zoals die van Microsoft.

Nadere informatie

INFORMATIE HALEN UIT EXCEL REKENBLADEN

INFORMATIE HALEN UIT EXCEL REKENBLADEN INFORMATIE HALEN UIT EXCEL REKENBLADEN Naam Nr Klas Datum Microsoft Excel is een rekenprogramma dat behoort tot het geïntegreerd softwarepakket Microsoft Office. Elektronische rekenbladen of spreadsheets

Nadere informatie

Hoofdstuk 19: Macro s

Hoofdstuk 19: Macro s Hoofdstuk 19: Macro s 19.0 Inleiding Als je steeds dezelfde actie moet uitvoeren in Excel, dan kan het de moeite waard zijn om in plaats daarvan een macro uit te voeren (afgeleid van het Griekse "μάκρο",

Nadere informatie

1. Kennismaken met Calc

1. Kennismaken met Calc 1. Kennismaken met Calc In deze module leert u: - het programma Calc starten. - de onderdelen van het programmavenster van Calc herkennen. - over het werkblad verplaatsen. - gegevens invoeren. - het programma

Nadere informatie

Basisvaardigheden Microsoft Excel

Basisvaardigheden Microsoft Excel Basisvaardigheden Microsoft Excel Met behulp van deze handleiding kun je de basisvaardigheden leren die nodig zijn om meetresultaten van een practicum te verwerken. Je kunt dan het verband tussen twee

Nadere informatie

Basisvaardigheden Microsoft Excel

Basisvaardigheden Microsoft Excel Basisvaardigheden Microsoft Excel Met behulp van deze handleiding kun je de basisvaardigheden leren die nodig zijn om meetresultaten van een practicum te verwerken. Je kunt dan het verband tussen twee

Nadere informatie

2.6 Spreadsheets met Excel

2.6 Spreadsheets met Excel 2.6 Spreadsheets met Excel LEERDOEL Het beheersen van de basisprincipes van werken met spreadsheets. Werken met spreadsheets leer je alleen maar door daadwerkelijk achter een computer te gaan zitten. Deze

Nadere informatie

2.15 Herhaling basis/verdieping: oefeningen

2.15 Herhaling basis/verdieping: oefeningen 2.15 Herhaling basis/verdieping: oefeningen Oefening 7.: Gegevens invoeren Open een nieuw document. Vul uw scherm in zoals hieronder weergegeven. Bewaar de map onder de naam Factuur. Oefening 8.: Kolombreedte

Nadere informatie

15. Tabellen. 1. wat rijen, kolommen en cellen zijn; 2. rijen en kolommen invoegen; 3. een tabel invoegen en weer verwijderen;

15. Tabellen. 1. wat rijen, kolommen en cellen zijn; 2. rijen en kolommen invoegen; 3. een tabel invoegen en weer verwijderen; 15. Tabellen Misschien heeft u al eens geprobeerd om gegevens in een aantal kolommen te plaatsen door gebruik te maken van spaties, kolommen of tabs. Dat verloopt goed totdat u gegevens wilt wijzigen of

Nadere informatie

Microsoft Office Tekstdocument alle systemen

Microsoft Office Tekstdocument alle systemen Microsoft Office Tekstdocument alle systemen Inleiding In deze les wordt het maken van een tekst document met gebruikmaking van Microsoft Office Word behandeld. (Het gaat hier om één van de oudere versies).

Nadere informatie

Opdrachtnaam Modificatietoetsen Toets. Afdruk samenvoegen Controleren. Alt+Shift+ Afdruk samenvoegen Gegevensbestand bewerken

Opdrachtnaam Modificatietoetsen Toets. Afdruk samenvoegen Controleren. Alt+Shift+ Afdruk samenvoegen Gegevensbestand bewerken Afdruk samenvoegen Controleren Afdruk samenvoegen Gegevensbestand bewerken Afdruk samenvoegen in document Afdruk samenvoegen naar printer K E N M Afdrukken Ctrl+ P Afdrukken Ctrl+ F2 Afdrukken Ctrl+Shift+

Nadere informatie

WERKOMGEVING... 3 INSTELLINGEN... 3 BASISVAARDIGHEDEN... 3 INVOEREN GEGEVENS... 3 OPMAAK... 3

WERKOMGEVING... 3 INSTELLINGEN... 3 BASISVAARDIGHEDEN... 3 INVOEREN GEGEVENS... 3 OPMAAK... 3 Competentieprofiel Excel Basis De gebruiker van dit document mag: het werk kopiëren, verspreiden en doorgeven, evenals afgeleide werken maken, onder de volgende voorwaarden: Naamsvermelding. De gebruiker

Nadere informatie

Een tabel is samengesteld uit rijen (horizontaal) en kolommen (verticaal). Elk vakje uit een tabel is een cel.

Een tabel is samengesteld uit rijen (horizontaal) en kolommen (verticaal). Elk vakje uit een tabel is een cel. Module 14 Tabellen Een tabel invoegen Een tabel tekenen Verplaatsen en selecteren in een tabel Een tabel opmaken Veldnamenrij herhalen Rijen en kolommen toevoegen en verwijderen Tekst converteren naar

Nadere informatie

Office LibreOffice Tekstdocument gebruiken

Office LibreOffice Tekstdocument gebruiken offfice_libreoffice_tekstdocument_gebruiken/05-03-15/pag 1/6 Office LibreOffice Tekstdocument gebruiken vooral Als een tekstdocument ook zal worden gebruikt op een computer zonder LibreOffice dan kan dit

Nadere informatie

Via het tabblad Pagina-indeling, groep Pagina-instelling kun je de afdrukstand en het papierformaat instellen.

Via het tabblad Pagina-indeling, groep Pagina-instelling kun je de afdrukstand en het papierformaat instellen. SAMENVATTING HOOFDSTUK 9 Pagina-indeling, de Pagina-instelling Via het tabblad Pagina-indeling, groep Pagina-instelling kun je de afdrukstand en het papierformaat instellen. Klik op de knop Afdrukstand

Nadere informatie

1. Rekenen en formules

1. Rekenen en formules 9 1. Rekenen en formules Microsoft Excel is een rekenprogramma, ook wel spreadsheetprogramma genoemd. Met het woord spread wordt in het Engels tekst over meer kolommen bedoeld en de term sheet betekent

Nadere informatie

Microsoft Office 2003

Microsoft Office 2003 Computer Basis boek Microsoft Office 2003 Word, Excel en PowerPoint Korte inhoud Inhoudsopgave 7 Voorwoord 15 Deel 1 Werken in Office 2003 17 Deel 2 Word 2003 43 Deel 3 Excel 2003 117 Deel 4 PowerPoint

Nadere informatie

Basistechnieken Microsoft Excel in 15 minuten

Basistechnieken Microsoft Excel in 15 minuten Basistechnieken Microsoft Excel in 15 minuten Microsoft Excel is een rekenprogramma. Je kan het echter ook heel goed gebruiken voor het maken van overzichten, grafieken, planningen, lijsten en scenario's.

Nadere informatie

2.4.4 LibreOffice Werkblad Mac

2.4.4 LibreOffice Werkblad Mac 2.4.4 LibreOffice Werkblad Mac Deze cursus bestaat uit 4 delen. 1. Werkblad gebruiken voor berekeningen 2. Werkblad gebruiken voor het maken van lijsten 3. Werkblad gebruiken voor een (eenvoudige) boekhouding

Nadere informatie

Trainingsmateriaal Osiris 6. Tentamenbureau

Trainingsmateriaal Osiris 6. Tentamenbureau Trainingsmateriaal Osiris 6. Tentamenbureau Utwente, [Publish Date] Versie: 0.1, Statusdocument: Concept, Auteur: Laurens Smit ii Revisie Datum Versie Status Omschrijving Auteur Reviews Datum Versie Problemen

Nadere informatie

Basis Excel cursus 2013

Basis Excel cursus 2013 Basis Excel cursus 2013 Learnit Training Gratis cursus Excel 2013 Deze Learnit cursus is ontwikkeld om u een indruk te geven van het rekenprogramma Excel 2013 en haar mogelijkheden. In zes lessen leert

Nadere informatie

Vragen opmaken in de editor

Vragen opmaken in de editor Vragen opmaken in de editor De tekstvakken van WTMaak zijn in versie 5.0 opgebouwd volgens de HTML5-methode. Hiermee kunt u direct zien wat u invoegt of opmaakt, de zogenaamde WYSIWYG methode (What You

Nadere informatie

De tekstverwerker. Afb. 1 de tekstverwerker

De tekstverwerker. Afb. 1 de tekstverwerker De tekstverwerker De tekstverwerker is een module die u bij het vullen van uw website veel zult gebruiken. Naast de module tekst maken onder andere de modules Aankondigingen en Events ook gebruik van de

Nadere informatie

Inhoud Basiscursus. Excel 2010

Inhoud Basiscursus. Excel 2010 Inhoud Basiscursus Excel 2010 Basis vaardigheden Hoofdstuk 1 De Fluent Interface... 1-2 Ribbon... 1-2 Backstage... 1-5 Knopafbeeldingen in het Ribbon... 1-8 Quick Access Toolbar... 1-9 Scherminfo... 1-9

Nadere informatie

Snel aan de slag met BasisOnline en InstapInternet

Snel aan de slag met BasisOnline en InstapInternet Snel aan de slag met BasisOnline en InstapInternet Inloggen Surf naar www.instapinternet.nl of www.basisonline.nl. Vervolgens klikt u op de button Login links bovenin en vervolgens op Member Login. (Figuur

Nadere informatie

Sneller w erken met Edu-tekstbestanden in W ord

Sneller w erken met Edu-tekstbestanden in W ord Sneller w erken met Edu-tekstbestanden in W ord Handleiding en tips. (versie 1, 17 maart 2015) Sneller werken met Edutekstbestanden in Word NB: als deze tekst is uitgeprint en bewaard, controleer dan op

Nadere informatie

Auteur boek: Vera Lukassen Titel boek: Excel Beginners , Serasta Uitgegeven in eigen beheer Eerste druk: december 2012

Auteur boek: Vera Lukassen Titel boek: Excel Beginners , Serasta Uitgegeven in eigen beheer Eerste druk: december 2012 Auteur boek: Vera Lukassen Titel boek: Excel Beginners 2010 2011, Serasta Uitgegeven in eigen beheer info@serasta.nl Eerste druk: december 2012 ISBN: 978-90-817910-4-5 Dit boek is gedrukt op een papiersoort

Nadere informatie

5. Functies. In deze module leert u:

5. Functies. In deze module leert u: 5. Functies In deze module leert u: - Wat functies zijn; - Functies uitvoeren; - De verschillende functies van Calc kennen. - Naar een ander werkblad verwijzen. U kunt eenvoudige berekeningen, zoals aftrekken,

Nadere informatie

Excel reader. Beginner Gemiddeld. bas@excel-programmeur.nl

Excel reader. Beginner Gemiddeld. bas@excel-programmeur.nl Excel reader Beginner Gemiddeld Auteur Bas Meijerink E-mail bas@excel-programmeur.nl Versie 01D00 Datum 01-03-2014 Inhoudsopgave Introductie... - 3 - Hoofdstuk 1 - Databewerking - 4-1. Inleiding... - 5-2.

Nadere informatie

Grafieken in Word. Soort 1 2 5 10 12 15 20 30 Leven 4,8 4,9 5,1 5,5 5,6 5,8 6,0 6,2 Annuïteiten 4,9 5,1 5,3 5,7 5,8 6,0 6,2 6,5

Grafieken in Word. Soort 1 2 5 10 12 15 20 30 Leven 4,8 4,9 5,1 5,5 5,6 5,8 6,0 6,2 Annuïteiten 4,9 5,1 5,3 5,7 5,8 6,0 6,2 6,5 Les 16 Grafieken in Word In deze les leert u hoe u gegevens weergeeft in de vorm van een grafiek. Ook past u het uiterlijk, de schaal en het type grafiek aan. Een grafiek maken Eén plaatje zegt meer dan

Nadere informatie

Excel Elektronisch rekenblad Dhr. Goeminne

Excel Elektronisch rekenblad Dhr. Goeminne 2 e semster 13 Excel Elektronisch rekenblad Dhr. Goeminne Naam :. Hoofdstuk 1: Inleiding Met een rekenblad kunnen we gegevens berekenen, vergelijken, ordenen en presenteren. Excel start je op via het menu

Nadere informatie

1. Cellen en formules

1. Cellen en formules 11 1. Cellen en formules Microsoft Excel is een rekenprogramma, ook wel spreadsheetprogramma genoemd. Met het woord spread wordt in het Engels tekst over meer kolommen bedoeld en de term sheet betekent

Nadere informatie

Uw TEKSTEDITOR - alle iconen op een rij

Uw TEKSTEDITOR - alle iconen op een rij Uw TEKSTEDITOR - alle iconen op een rij Hieronder ziet u alle functionaliteiten van uw teksteditor onder elkaar ( op alfabetische volgorde). Afbeelding (zie foto) Bestanden (zie link) Broncode Citaat Documenten

Nadere informatie

Mini Word-cursus. Paginanummers. Opmaakprofielen. Inhoudsopgave

Mini Word-cursus. Paginanummers. Opmaakprofielen. Inhoudsopgave Mini Word-cursus Paginanummers Opmaakprofielen Inhoudsopgave Inhoudsopgave Inhoudsopgave 2 Inleiding 3 Paginanummering 4 Kopteksten en voetteksten 5 Opmaakprofielen 6 Opmaakprofielen toepassen 6 Opmaakprofielen

Nadere informatie

Hoofdstuk 27: Celopmaak* 2010

Hoofdstuk 27: Celopmaak* 2010 Hoofdstuk 27: Celopmaak* 2010 27.0 Inleiding In dit deel wordt beschreven hoe je het werk er goed kunt laten uitzien. Besproken zal worden wat er binnenin de cel en aan de celgrenzen gebeurt en wanneer

Nadere informatie

Informatica College Blaucapel/KS Handelingsdeel IV. Basis Excel

Informatica College Blaucapel/KS Handelingsdeel IV. Basis Excel blaucapel Basis Excel Excel is een rekenprogramma: een elektronisch rekenvel. Het wordt ook wel een spreadsheet (een verspreid veld) genoemd. Wat kun je bijvoorbeeld maken met excel: Prijsberekeningen

Nadere informatie

Office LibreOffice Werkblad gebruiken

Office LibreOffice Werkblad gebruiken office_lo_werkblad_gebruiken/05-03-15/pag 1/6 Office LibreOffice Werkblad gebruiken Deze les bestaat uit 4 delen. 1. Werkblad gebruiken voor berekeningen 2. Werkblad gebruiken voor het maken van lijsten

Nadere informatie

ORDE EN NETHEID IN EXCEL

ORDE EN NETHEID IN EXCEL ORDE EN NETHEID IN EXCEL Naam Nr Klas Datum Rekenbladen moeten verzorgd en goed leesbaar zijn. In deze werkmodule ga je na hoe tabellen geordend en met een duidelijke vormgeving weergegeven kunnen worden.

Nadere informatie

U ziet de progressie van de download aan de groene blokjes in het balkje helemaal onder aan de pagina.

U ziet de progressie van de download aan de groene blokjes in het balkje helemaal onder aan de pagina. Gegevens exporteren en bewerken vanuit GRIEL Stap 1. Selecteer de juiste gegevens en download deze 1. Stel het datumfilter in op de gewenste periode. Druk op ververs. 2. Maak met behulp van het filter

Nadere informatie

Migreren naar Access 2010

Migreren naar Access 2010 In deze handleiding Het uiterlijk van Microsoft Access 2010 verschilt aanzienlijk van Access 2003. Daarom hebben we deze handleiding gemaakt, zodat u niet te veel tijd hoeft te besteden aan het leren werken

Nadere informatie

Hoofdstuk 2: Aan de slag

Hoofdstuk 2: Aan de slag Hoofdstuk 2: Aan de slag 2.0 Introductie Hoofdstuk 1: De PowerPoint interface, beschrijft de verschillende onderdelen van de PowerPoint interface. Dit hoofdstuk leert de basis toepassingen van het gebruik

Nadere informatie

Excel voor beginners (5) Kasboek. Handleiding van Helpmij.nl

Excel voor beginners (5) Kasboek. Handleiding van Helpmij.nl Excel voor beginners (5) Kasboek Handleiding van Auteur: CorVerm September 2008 Deel 5. Kasboek in Excel. Deze keer gaan we een kasboek maken in Excel. De meeste functies die we gaan gebruiken ken je al

Nadere informatie

Oefeningen Excel basis. Oefening 1 Selecteren 1. Neem de volgende selectie over. 2. Teken d.m.v. selecteren de eerste letter van uw naam

Oefeningen Excel basis. Oefening 1 Selecteren 1. Neem de volgende selectie over. 2. Teken d.m.v. selecteren de eerste letter van uw naam Oefeningen Excel basis Oefening 1 Selecteren 1. Neem de volgende selectie over. 2. Teken d.m.v. selecteren de eerste letter van uw naam Oefening 2 Invoeren gegevens 1. Open een lege werkmap. 2. Plaats

Nadere informatie

Docentenhandleiding. AaBeeCee-Digitaal. Rekenen met Excel

Docentenhandleiding. AaBeeCee-Digitaal. Rekenen met Excel Docentenhandleiding AaBeeCee-Digitaal Rekenen met Excel 2005-2012 Instruct, Postbus 38, 2410 AA Bodegraven Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een

Nadere informatie

Gebruikershandleiding

Gebruikershandleiding Gebruikershandleiding Training MANUAL DE USUARIO NAC SPORT ELITE Version 1.3.400 Nacsport Training wwww.nacsport.com 1 Index 1- AFBEELDINGEN 2- OEFENINGEN 3- TRAINING 4- KALENDER Nacsport Training wwww.nacsport.com

Nadere informatie

Centraal Bureau voor de Statistiek. StatLine: alle cijfers van het CBS op internet

Centraal Bureau voor de Statistiek. StatLine: alle cijfers van het CBS op internet Centraal Bureau voor de Statistiek StatLine: alle cijfers van het CBS op internet Voorwoord StatLine is de databank van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). Alle cijfers die gepubliceerd worden,

Nadere informatie

CMS Made Simple eenvoudig uitgelegd CMS MADE SIMPLE- Eenvoudig uitgelegd

CMS Made Simple eenvoudig uitgelegd CMS MADE SIMPLE- Eenvoudig uitgelegd CMS Made Simple eenvoudig uitgelegd CMS MADE SIMPLE- Eenvoudig uitgelegd Introductie Deze handleiding heeft tot doel een eenvoudige stap voor stap handleiding te zijn voor eindgebruikers van CMS Made Simple

Nadere informatie

Aan de slag met AdminView

Aan de slag met AdminView Aan de slag met AdminView uitgebreide handleiding S for Software B.V. Gildeweg 6 3771 NB Barneveld tel 0342 820 996 fax 0342 820 997 e-mail info@sforsoftware.nl web www.sforsoftware.nl Inhoudsopgave 1.

Nadere informatie

Gebruik. Wanneer u FreeMind opent, krijgt u het volgende scherm:

Gebruik. Wanneer u FreeMind opent, krijgt u het volgende scherm: FreeMind Starten FreeMind is een gratis programma om een mindmap te maken. Je kan Freemind gratis downloaden op je computer. Om FreeMind te downloaden surf je naar: http://freemind.nl.softonic.com/download.

Nadere informatie

Hoofdstuk 16: Grafieken en diagrammen: hoe

Hoofdstuk 16: Grafieken en diagrammen: hoe Hoofdstuk 16: Grafieken en diagrammen: hoe 16.0 Inleiding Wanneer je de betekenis van een serie nummers in een presentatie wilt weergeven, zal je ondervinden dat een diagram de meest effectieve manier

Nadere informatie

2 EXCEL FORMULES EN FUNCTIES...

2 EXCEL FORMULES EN FUNCTIES... Office 2007 Excel Inhoudsopgave 1 EXCEL 2007... 3 Waarom is deze download (tijdelijk) gratis?... 3 Ben je er blij mee?... 3 1.2 Basisbewerkingen Werkblad... 3 Reeksen doortrekken... 3 1.3 Printen... 5

Nadere informatie

Het maken van grafieken met Excel

Het maken van grafieken met Excel Het maken van grafieken met Excel Hoe vaak gebeurt het niet dat je bij een natuurkunde practicum een hele reeks meetgegevens verzameld hebt en dat je deze in een tabel en een grafiek in je verslag wilt

Nadere informatie

Overzicht van uw transacties

Overzicht van uw transacties Overzicht van uw transacties Optimaal gebruik van uw transactieoverzicht Onze medewerkers helpen u graag. 088 228 9400 ccvkb@nl.ccv.eu www.ccv.nl Optimaal gebruik van uw transactieoverzicht Met een transactieoverzicht,

Nadere informatie

1. Cellen en formules

1. Cellen en formules 19 1. Cellen en formules Microsoft Excel is een rekenprogramma, ook wel spreadsheetprogramma genoemd. Met het woord spread wordt in het Engels tekst over meer kolommen bedoeld en de term sheet betekent

Nadere informatie

Easy Learning. Best gelezen bij De Zaak

Easy Learning. Best gelezen bij De Zaak Easy Learning Best gelezen bij De Zaak Inhoudsopgave 1 BASISBEWERKINGEN... 3 1.1 Basisbewerkingen Werkblad... 3 10155 Speciaal plakken - Waarden... 3 1.2 Printen... 4 Titels afdrukken elke pagina... 4

Nadere informatie

Module 4 Opmaak van een werkblad en cellen

Module 4 Opmaak van een werkblad en cellen Module 4 Opmaak van een werkblad en cellen Kolombreedte en rijhoogte#breedtehoogte Opmaak van cellen Lettertype Uitlijning Opvulling Randen Getallen Datum en tijd Voorwaardelijke opmaak Gebruik van thema's

Nadere informatie

Een vocab cel maken. Vocab cellen schrijven in de zinbalk van een communicatiepagina. Deze kaart beschrijft hoe een nieuwe vocab cel gemaakt wordt.

Een vocab cel maken. Vocab cellen schrijven in de zinbalk van een communicatiepagina. Deze kaart beschrijft hoe een nieuwe vocab cel gemaakt wordt. Een vocab cel maken 1 Vocab cellen schrijven in de zinbalk van een communicatiepagina. Deze kaart beschrijft hoe een nieuwe vocab cel gemaakt wordt. Om een eenvoudige vocab cel te maken: Druk F11 om naar

Nadere informatie

Rekenen, catalogiseren, rapporten en andere zaken. Werken met een spreadsheet. door M. Aangeenbrug

Rekenen, catalogiseren, rapporten en andere zaken. Werken met een spreadsheet. door M. Aangeenbrug Rekenen, catalogiseren, rapporten en andere zaken Werken met een spreadsheet door M. Aangeenbrug Op de meeste PC s is wel een kantoorpakket geïnstalleerd. Velen beperken zich tot het gebruik van de tekstverwerker

Nadere informatie

Auteur boek: Vera Lukassen Titel boek: Excel Beginners 2013. 2011, Serasta Uitgegeven in eigen beheer info@serasta.nl Eerste druk: mei 2013

Auteur boek: Vera Lukassen Titel boek: Excel Beginners 2013. 2011, Serasta Uitgegeven in eigen beheer info@serasta.nl Eerste druk: mei 2013 Auteur boek: Vera Lukassen Titel boek: Excel Beginners 2013 2011, Serasta Uitgegeven in eigen beheer info@serasta.nl Eerste druk: mei 2013 ISBN: 978-90-817910-8-3 Dit boek is gedrukt op een papiersoort

Nadere informatie

Inhoud; 3 Voorwaardelijke opmaak. 4 Werkblad beveiligen en cellen blokkeren 4.1 Cellen blokkeren 4.2 Werkblad beveiligen

Inhoud; 3 Voorwaardelijke opmaak. 4 Werkblad beveiligen en cellen blokkeren 4.1 Cellen blokkeren 4.2 Werkblad beveiligen Handleiding of opdracht die veel van de mogelijkheden van Excel uitlegt en gebruikt. Het opbouwen van een werkblad in Excel, om de score van een spel darts bij te houden. Van het invoeren van gegevens

Nadere informatie

Uitgeverij cd/id multimedia

Uitgeverij cd/id multimedia Computer Basis boek Office 2010 Word, Excel & PowerPoint Korte inhoud Inhoudsopgave 5 Voorwoord 13 Deel 1 Werken in Office 2010 15 Deel 2 Aan de slag met Word 2010 47 Deel 3 Aan de slag met Excel 2010

Nadere informatie

Auteur boek: Vera Lukassen Titel boek: Excel MOS 2010, Het Basis Praktijkboek; Core 77-882

Auteur boek: Vera Lukassen Titel boek: Excel MOS 2010, Het Basis Praktijkboek; Core 77-882 Auteur boek: Vera Lukassen Titel boek: Excel MOS 2010, Het Basis Praktijkboek; Core 77-882 2011, Serasta Uitgegeven in eigen beheer info@serasta.nl Eerste druk: juni 2015 ISBN: 978-94-91998-10-2 Dit boek

Nadere informatie