Als de Noordzee een paspoort had, dan zou het er zo uitzien: Om over na te denken

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Als de Noordzee een paspoort had, dan zou het er zo uitzien: Om over na te denken"

Transcriptie

1 Wat is de Noordzee? De Noordzee is een randzee van de Atlantische Oceaan. In het zuiden begint de Noordzee bij de kust van Noord-Frankrijk. In het noorden loopt de zee door tot aan de fjorden in Noorwegen. In het oosten vormt het Kattegat de grens, en in het westen de Orkney- en Shetlandeilanden. Als de Noordzee een paspoort had, dan zou het er zo uitzien: Leeftijd: jaar oud Oppervlakte: km2 Inhoud: 54 miljoen liter zout water Diepte: gemiddeld 94 meter diep Om over na te denken Is dat eigenlijk diep voor een zee, 94 meter? wil Antje Van der Zee weten. En waarom is de zee zout? Welke vragen komen bij jou op als je aan de zee denkt?

2 Opdracht Hoe zout is de zee? De zee is zout, dat weten we allemaal. Maar hoe zout? En als je het vergelijkt met een rivier? Nodig: 1 maatbeker van een liter zout een halve liter water lepel om mee te roeren weegschaaltje waarmee je precies kunt wegen (grammen) In zeewater zit 35 kilogram zout per liter water. Bereken hoeveel zout je nodig hebt om een halve liter zeewater te maken. Schrijf de uitkomst hieronder op. Bewaar je berekening nog even. In een liter zeewater zit gram zout. In een halve liter zeewater zit gram zout. Maak nu zeewater in een maatbeker. Meng de goede hoeveelheid zout door een halve liter water. Vergelijk dit met rivierwater: in schoon rivierwater zit maar 15 gram zout per liter water. In kraanwater zit ongeveer net zo veel zout als in rivierwater. Nu komt het leukste van deze proef. Neem eerst een klein slokje zeewater en proef daarna een slokje kraanwater. Proef je het verschil in smaak? Laat de andere kinderen van je klas ook jouw zeewater en het kraanwater proeven. Vertel erbij hoe je het zeewater hebt gemaakt. Tip Op staan allerlei weetjes over de Noordzee.

3 Schatten van de Noordzee De Noordzee is ons grootste, maar ook ons meest onbekende natuurgebied. Voor veel mensen is het alleen maar een grote plas grijs water. Maar onder de golven is het een kleurrijke wereld met dolfijnen, bijzondere vissen, anemonen en nog veel meer. Schatten van de Noordzee neemt je mee de zee op. Neem ook een kijkje onder water! Foto: Godfried van Moorsel, Ecosub

4 Opdracht Ontdek de dieren van de Noordzee Bekijk eerst de dvd Schatten van de Noordzee op de computer of op tv. Maak daarna de opdrachten. Foto: Godfried van Moorsel, Ecosub Foto: Marco Heesbeen Foto: Mat Vestjens Foto: Marijke de Boer Foto: Henk Offringa Foto: Mat Vestjens Foto: Mat Vestjens Foto: Mat Vestjens 1 Hier zie je acht dieren die in het filmpje voorkomen. Zet de namen van de dieren bij de plaatjes. 2 Op en in een zeebodem van zand leven andere dieren dan op harde ondergronden, zoals rotsen, wrakken, dijken of de pijlers van een gasplatform. Noem minstens een dier dat op de zandbodem leeft. Noem ook minstens een dier dat op een harde ondergrond leeft. Zandbodem: Harde ondergrond: Tip Als je één of meer antwoorden niet weet, bekijk de dvd dan nog een keer. Zeker weten dat je daarna alle antwoorden goed hebt. Extra opdracht Schrijf op een groot vel papier zo veel mogelijk woorden die beginnen met zee. Hang het vel papier op in de klas. Zodra jij of iemand anders een nieuw woord weet, schrijf je dat erbij.

5 De dieren van de zee Foto: Mat Vestjens Op een mooie dag maak je een strandwandeling. Eerst zie je vooral de golven, een boot die langsvaart en het zand op het strand. Maar al snel zie, ruik en hoor je van alles en ga je op ontdekkingstocht naar de schatten van de zee. Lopend op het strand zie en hoor je allerlei vogels. Ze dobberen op zee of zweven door de lucht. De wind blaast in je gezicht en je ruikt het zout van de zee. Je ontdekt schelpen in verschillende soorten, maten en kleuren. Tussen het zeewier kruipt een krabbetje weg. Kijk uit! Je stapt bijna op een kwal. Je staart naar de zee en vraagt je af wat voor dieren er allemaal onder water leven. Om over na te denken Erica Varkenvisser wil weleens weten of die vogels bij de zee altijd in de buurt van het strand blijven. En waarom kruipen krabbetjes weg tussen de stenen of onder wier? Welke vragen zou jij willen stellen? Foto: Mat Vestjens Het leven in de zee Aan de vorm van dieren kun je vaak al zien op welke plek ze leven in de zee. Hoe een dier eruitziet, heeft te maken met wat hij moet kunnen en waar hij leeft. Een haring is bijvoorbeeld mooi gestroomlijnd om snel te kunnen zwemmen in het zeewater. Een scholletje is juist heel plat om zich op de bodem te kunnen verstoppen.

6 Opdracht Waar leven de dieren van de zee? Vraag aan je juf of meester een groot vel en een normaal vel papier. Teken op het grote vel de lucht, de zee en de zeebodem. Op de bodem liggen wat stenen en misschien wel een wrak. In de lucht schijnt de zon of is het bewolkt. Zijn er grote of kleine golven? Laat de dieren nog even weg. Kies uit het zeekwartet een paar dieren. Teken ze na op het andere vel papier en knip ze daarna uit. Plak de dieren op de plek waar ze in, op of boven de zee leven. Dus een mossel op de zeebodem of op een wrak, en een haring ergens in het water. Een zeekoet plak je dobberend op of duikend in het water. Als je niet weet waar een dier leeft, zoek het dan op. Is je zeewerkstuk klaar? Hang het dan op in de klas. Later kun je er altijd nog dieren of planten bij plakken. Tip Wil je meer weten over de dieren van de zee? Kijk dan op of lees de teksten op de kaarten van het zeekwartet.

7 Eten en gegeten worden Foto: Christhophe In de zee zwemmen, lopen en liggen overal lekkere hapjes, maar het gevaar loert ook overal! Een scholletje op de bodem van de zee zit aan zijn lievelingsmaal van dikke zeepierstaartjes. Maar o nee, daar heb je een hongerige zeehond. Tijd voor het scholletje om er snel vandoor te gaan, want anders sterft hij straks als zeehondensnack. Om over na te denken Wat eten die zeepieren? En hoeveel scholletjes eet een zeehond? Anneloes van Krabbendijke wil er meer van weten? En jij? Kleine en grote eters In de Noordzee groeien heel veel algen. Dat zijn superkleine plantjes, die zweven in het zeewater. Algen worden opgegeten door kleine plantenetende dieren, die ook rondzweven in het water. Of door dieren op de bodem, zoals schelpdieren. Deze kleine dieren worden weer gegeten door grotere dieren. En de grotere dieren worden weer gegeten door nóg grotere dieren. Dit eten en gegeten worden heet een voedselketen. Aan de top van een voedselketen staat een dier dat niet door andere dieren wordt gegeten. Foto: Mat Vestjens Foto: Wim van Egmond

8 Opdracht Eten en gegeten worden Hier zie je de voedselketen van de zeehond. Vul nu zelf de voedselketens van de mens en de witsnuitdolfijn in. Kies uit: haring mossel inktvis algen kabeljauw zeepier scholletje zandspiering (kleine vis) kwal garnaal Jan van Gent vislarven zeekat Let op: Je hebt niet alle dieren nodig. zeehond mens witsnuitdolfijn vissen roeipootkreeftjes algen Afbeelding: o.b.v. illustratie Rijkswaterstraat Noordzee Tip Wil je meer weten over voedselketens en over wat welke dieren eten? Kijk op en

9 Hondshaai Puk loopt over het strand. Ze zoekt mooie schelpen voor haar verzameling. En dan opeens ziet ze iets bijzonders. Het lijkt op een tasje van een zeemeermin! Puk raapt het op en staart naar de zee. In gedachten gaat ze onder water, naar de wereld van zeemeerminnen en koning Neptunus. Het zou het begin kunnen zijn van een mooi sprookje. Wat Puk gevonden heeft, is het lege omhulsel van een ei van de hondshaai. Om over na te denken Leven er dan haaien in de Noordzee? Hoe ziet een babyhaaitje eruit? Kan ik vaker zo n ei tegenkomen? Puk zit vol vragen. Wat zou jij willen weten? Het ei van de hondshaai Het ei van de hondshaai is ongeveer 2,5 bij 6 centimeter groot. Het is een bijzonder ei, met een hoornachtige schaal. Aan de uiteinden zitten vier lange, gekrulde draden. Daarmee zit het ei vast aan een plant of aan de bodem van de zee. Deze draden zijn een soort slangetjes, waardoor het babyhaaitje zuurstof krijgt. Voedsel krijgt hij van de eierdooier. Na ongeveer negen maanden zwemt er een hondshaaitje van ongeveer 10 centimeter uit het ei. Foto: Salko de Wolf, Foto Fitis Foto: Foto: Johan Krol

10 Opdracht Waar komen de kleine visjes vandaan Vissen krijgen op heel verschillende manieren jonkies. Welke zin hoort bij welke vis? Kruis aan: hondshaai of schol. hondshaai schol Legt ongeveer 18 grote eieren. Legt tot een half miljoen kleine eitjes. Het mannetje bevrucht de eitjes in het water. Het mannetje bevrucht de eitjes in het vrouwtje. De jongen blijven 9 maanden in het ei. De jongen blijven 3 weken in het ei. De jongen komen als kleine visjes uit het ei. De jongen komen als larven uit het ei. Je weet nu hoe een hondshaai zich voortplant en hoe een schol dat doet. Ze doen dat totaal verschillend. De hondshaai legt veel minder eitjes dan de schol, maar toch blijven van allebei genoeg jongen in leven. Waarom werken allebei de manieren van voortplanten goed, denk jij? Er blijven genoeg jongen van de hondshaai in leven, omdat Er blijven genoeg jongen van de schol in leven, omdat Tip Op kun je meer lezen over de hondshaai en de schol.

11 Heremietkreeft Heremietkreeften leven op de bodem van de zee. Je ziet ze soms in poeltjes op het strand, maar ze kunnen tot 140 meter onder het wateroppervlak leven. Even vergelijken: een wolkenkrabber met 50 verdiepingen is ongeveer 140 meter hoog. Een heremietkreeft heeft een zacht achterlijf. Hij is niet helemaal bedekt met een pantser, zoals een kreeft. Om zijn achterlijf te beschermen tegen hongerige vogels en vissen, leeft de heremiet in een slakkenhuis. Om over na te denken Silke Strandjutter: Wat eten heremietkreeften eigenlijk? Wat is er te vinden zo ver onder water? En hoe kunnen ze zo diep onder water leven? Wat zou je zelf nog willen ontdekken aan dit grappige beestje? Eten met bestek Op de bodem van de zee eten heremietkreeften van een uitgebreid zeebanket. Ze eten kleine zwevende plantjes en diertjes (plankton), wormen en dikke mosselen. Voor al deze verschillende hapjes hebben heremieten speciaal bestek. Foto: Tineke Sommeling Foto s: Wim Willekens, Aquadia

12 Opdracht Eten met bestek Heremieten eten niet met mes en vork. Ze hebben een grote verzameling bestek: een slijmnet, een zeef, borstels, een kleine linkerschaar en een grote rechterschaar. Hier staan allerlei dieren die een heremietkreeft graag op zijn menu heeft. Zet bij elk dier het bestek waarmee een heremiet dit dier het beste kan vangen. worm plankton mossel kleine diertjes tussen de zandkorrels op de bodem garnaal Tip Kom je er niet uit? Op lees je meer over de heremietkreeft.. Info De heremietkreeft eet niet alleen levende dieren. Op zijn menu staan ook dode dieren en restjes die zijn achtergelaten, door bijvoorbeeld een haai. Heremietkreeften zijn grote opruimers die de zeebodem netjes houden.

13 Zeekwartet Foto: Wim Willekens, Aquadia De Noordzee zit vol leven. Veel daarvan kun je vanaf het land niet zien. Maar stel je eens voor dat je een dolfijn bent. Je bent net boven water geweest om adem te halen en duikt onder. Je ontmoet allerlei soorten dieren en planten. Hele kleintjes, zoals het slakje alikruik, en hele grote, zoals de zeehond. Wieren en ontelbare algen zorgen voor wat groen. Spelregels Lees de spelregels van het kwartet. Die zitten achter in het doosje. Foto: Mat Vestjens Foto: Ecomare, Paardeanemoon Foto: Ecomare, Riemwier

14 Opdracht Mag Speel ik van het jou... spel (opdracht voor een groepje van 2, 3 of 4 kinderen) Bewaar de kwartetten die je bij elkaar hebt gespaard voor de volgende opdrachten. Heb je weinig tijd over, maak dan de kleine opdracht. Heb je meer tijd over, maak dan de grote opdracht. Of maak ze allebei. Kleine opdracht Kijk naar de kwartetten die nu voor je liggen. Kies één dier dat je supermooi vindt en één dier dat je heel lelijk vindt. Schrijf op welke dieren je hebt gekozen en waarom. Supermooi :, omdat Heel lelijk:, omdat Grote opdracht Kies uit de kwartetten die nu voor je liggen één dier waarover je meer wilt weten. Schrijf op welk dier je hebt gekozen en waarom. Over dit dier wil ik meer weten:, omdat Zoek in boeken en op internet naar het dier waarover je meer wilt weten. Maak een tekening of poster van het dier. Laat je tekening of poster aan de andere kinderen in de klas zien en vertel wat je te weten bent gekomen. Tip Als geheugensteuntje kun je eerst een lijstje Tip en maken met allerlei leuke weetjes. Daarna zijn websites kun je de tekening of poster maken. met veel informatie over de zee.

15 Bruinvis De meeste mensen weten niet dat er bruinvissen in de Noordzee leven. Dat komt doordat deze walvissoort schuw is en liever bij mensen uit de buurt blijft. Toch kun je bruinvissen soms gewoon vanaf het strand zien zwemmen, alleen of in een klein groepje. Je ziet dan hun bolle, donkere rug met kleine rugvin net boven het zeewater uit komen. Vanaf het strand lijken het misschien kleine dieren, maar ze kunnen wel twee meter groot worden. Dat is net zo groot als een lange man. Haringen en kabeljauwen moeten oppassen voor deze goede jagers. Om over na te denken Is een bruinvis eigenlijk bruin? Hoeveel bruinvissen leven er in de Noordzee? Dat vraagt Klaas-Jan van Duin tot Zee zich af. Wat zou jij willen weten? Foto: Klaas Kreuijer Foto: Wouter Jan Strietman Foto: Richard Sucksmith

16 Opdracht Bruine vissen? Bruinvissen zijn geen vissen. Het zijn zoogdieren, net als wij mensen. Om in zee te kunnen leven, hebben ze bijzondere eigenschappen. Ontdek de verschillen tussen bruinvissen en vissen. Welke zin hoort bij welk dier? Kruis aan: bruinvis of vis. bruinvis vis Heeft longen, haalt zuurstof uit de lucht. Heeft kieuwen, haalt zuurstof uit het water. Warmbloedig. De lichaamstemperatuur is ongeveer 37 graden Celsius. Koudbloedig. De lichaamstemperatuur is gelijk aan het water. Zwemt vooruit door de staart van boven naar beneden te bewegen. Zwemt vooruit door de staart van links naar rechts te bewegen. Drinkt melk bij zijn moeder. Moet vanaf de eerste dag zelf zijn voedsel zoeken. Legt meestal eitjes. De jongen worden als baby s geboren. Tip Wil je meer weten over de bruinvis? Kijk dan op op of in het boek Walvissen en dolfijnen in de Noordzee. Info De bruinvis wordt ook wel zeevarken genoemd. Waarom? Vanwege zijn dikke speklaag, ronde kop zonder nek, kleine oogjes en knorrende geluiden.

17 Jan van Gent Stel je eens voor: je bent zonder boot midden op de Noordzee. Het is winter en het stormt. Om je heen zie je metershoge golven en het water is ijskoud... Je kunt je niet voorstellen dat er een levend wezen in de buurt is. Alles wat kan zwemmen, is onder water gedoken en de rest is naar de kust gevlucht... Maar de werkelijkheid is anders. Er zijn vogels die dag en nacht, storm of geen storm, jaar in jaar uit op zee leven. Daar eten, slapen en drinken ze. Alleen om te broeden en de jongen groot te brengen komen ze aan wal. Dat zijn echte zeevogels. De Jan van Gent is er één van. Om over na te denken Waarom heten Jan van Genten zoals ze heten? Kunnen zeevogels zout water drinken? Ernst van der Duin vindt die zeevogels wel interessant. Wat zou jij willen vragen aan een zeevogelexpert? Echte zeebonken Het is alsof Jan van Genten gemaakt zijn voor het leven op zee. Op staat een zeevogeldossier. Ontdek waarom Jan van Genten kunnen leven als echte zeebonken. Foto: Marijke de Boer Foto s: Henk Offringa

18 Opdracht Een echte zeebonk Lees het zeevogeldossier op Schrijf bij de tekening van de Jan van Gent waarom hij zo goed kan overleven op zee. Foto: Wouter Jan Strietman

19 Dodemansduim Op de kiezels van de Klaverbank in de Noordzee vond een duiker een duim. Tijdens een onderzoek werd ontdekt dat er meer van zulke duimen vastzaten op een harde ondergrond. De duimen waren wit, roze of oranje. Gelukkig waren het geen afgehakte duimen van een mens. De duiker vond dodemansduim, dat is een zacht koraal. Om over na te denken Wat is de Klaverbank eigenlijk? Dat wil Kim van Klaveren weten. En is dodemansduim een plant of een dier? Welke vragen zou jij willen stellen? Een vreemd beest Dodemansduim kan alleen in zeegebieden met een harde ondergrond en een sterke stroming leven. Het is maar een vreemd beest. Het ziet er niet uit als een dier en eigenlijk is het ook niet één dier. Het is een verzameling kleine diertjes, poliepjes, die met elkaar vergroeid zijn. Eén poliep bestaat uit een klein buisje met acht vangarmpjes (tentakeltjes). Daarmee vangt dodemansduim kleine plantjes en diertjes uit het water om op te eten. Dit diertje kopieert zichzelf en de kopietjes blijven allemaal aan elkaar vastzitten, net als een Siamese meerling. Foto: Marck Feller Foto s: Godfried van Moorsel. Ecosub

20 Opdracht Overleven op de zeebodem Er zijn grote verschillen tussen bodemdieren die vastzitten, zoals dodemansduim, en dieren die vrij over de zeebodem kunnen bewegen, zoals een krab. Onderzoek de leefwereld van dodemansduim en de krab. Vul in hoe ze belangrijke dingen doen. Belangrijk Hoe doet dodemansduim dat? Hoe doet de krab dat? Niet meegenomen worden met de zeestroom. Eten vangen. Niet opgegeten worden door andere dieren. Paren / jongen krijgen. Schoon water opzoeken. Tip Op kun je meer lezen over dodemansduim en noordzeekrab.

Over haaien, vissen en bruinvissen. Leerlingen ontdekken het verschil tussen hondshaaien, bruinvissen en vissen.

Over haaien, vissen en bruinvissen. Leerlingen ontdekken het verschil tussen hondshaaien, bruinvissen en vissen. VO Werkblad Doel: Leerlingen ontdekken het verschil tussen hondshaaien, bruinvissen en vissen. Materialen: - Werkblad 3: - Potlood - Filmpjes: Dolfijnen, bruinvissen en vissen. De filmpjes zijn te vinden

Nadere informatie

Bewoners. Noordzee. Introductie. Als de Noordzee een paspoort zou hebben dan zou het er zo uitzien:

Bewoners. Noordzee. Introductie. Als de Noordzee een paspoort zou hebben dan zou het er zo uitzien: Gemiddelde: diepte 94 meter Oppervlak: 572.000 km2 Bodem: hoofdzakelijk zand Bewoners van de Noordzee Introductie Als de Noordzee een paspoort zou hebben dan zou het er zo uitzien: De Noordzee is natuurlijk

Nadere informatie

Bewoners van de Noordzee

Bewoners van de Noordzee Bewoners van de Noordzee Doel Materialen Vak Niveau Duur Werkwijze De leerlingen kunnen: verschillende groepen dieren noemen die in de Noordzee leven (vissen, anemonen, kwallen,kreeftachtigen); uitleggen

Nadere informatie

... Hoe ziet een Rijke Noordzee eruit?

... Hoe ziet een Rijke Noordzee eruit? ... Hoe ziet een Rijke Noordzee eruit? Samen voor een gezonde zee!... Stichting De Noordzee is de onafhankelijke natuur- en milieuorganisatie die zich inzet voor een duurzaam gebruik van de Noordzee en

Nadere informatie

Kreeftachtigen hebben meestal kleine ogen, waar ze maar weinig mee zien. Ze kunnen wel bijzonder goed ruiken.

Kreeftachtigen hebben meestal kleine ogen, waar ze maar weinig mee zien. Ze kunnen wel bijzonder goed ruiken. Kreeftachtigen Er zijn veel verschillende soorten kreeftachtigen. Van ieder soort leven er vaak zeer grote aantallen in zee. Kreeftachtigen zijn bijvoorbeeld de roeipootkreeftjes, de zeepissebedden en

Nadere informatie

Wadden. Wat eet ik vanavond? Spelcircuit - quiz. VO onderbouw

Wadden. Wat eet ik vanavond? Spelcircuit - quiz. VO onderbouw Wadden VO onderbouw Wat eet ik vanavond? Spelcircuit - quiz Doel: Materialen: De leerlingen maken kennis met het wad, de dieren en planten die er leven en ondervinden wie wie eet. - Foto wadpierenhoopje

Nadere informatie

THEMA 2 ALLES WAT LEEFT. LES 1 Ecosystemen en voedselketens. Deze les gaat over: Bij dit thema horen ook: Ecosysteem de Noordzee Voedselketens

THEMA 2 ALLES WAT LEEFT. LES 1 Ecosystemen en voedselketens. Deze les gaat over: Bij dit thema horen ook: Ecosysteem de Noordzee Voedselketens Powered by ESA NEMO NSO SPACE EXPO WNF THEMA 2 ALLES WAT LEEFT LES 1 Ecosystemen en voedselketens Deze les gaat over: Ecosysteem de Noordzee Voedselketens Bij dit thema horen ook: Les 2 Exoten in Nederland

Nadere informatie

3 Voedselweb van het wad

3 Voedselweb van het wad Spel Doel: De leerlingen leren dat verschillende waddieren en planten van elkaar afhankelijk zijn, doordat ze elkaar eten. Alle dieren en planten zijn met elkaar verbonden, in een voedselweb. Materialen:

Nadere informatie

LEERLINGENBLAD VAN:... NAAR DE HAAIEN! DOE-HET-ZELF LES BASISONDERWIJS GROEP 7 & 8 EEN WERELD VOL WATER

LEERLINGENBLAD VAN:... NAAR DE HAAIEN! DOE-HET-ZELF LES BASISONDERWIJS GROEP 7 & 8 EEN WERELD VOL WATER LEERLINGENBLAD VAN:...... DOE-HET-ZELF LES BASISONDERWIJS GROEP 7 & 8 EEN WERELD VOL WATER 2 EEN WERELD VOL WATER Als je vanuit de ruimte naar de aarde kijkt zie je heel veel blauw. Dat komt omdat onze

Nadere informatie

Voedselweb van strand en zee

Voedselweb van strand en zee Spel Doel: Materialen: Groepsgrootte: Duur: De leerlingen leren dat verschillende zeedieren en planten van elkaar afhankelijk zijn, doordat ze elkaar eten. Alle dieren en planten zijn met elkaar verbonden,

Nadere informatie

Kijk uit! Pas OP! LEERlingenblad van:... speurles. basisonderwijs groep 4, 5 & 6

Kijk uit! Pas OP! LEERlingenblad van:... speurles. basisonderwijs groep 4, 5 & 6 LEERlingenblad van:... Kijk uit! Pas OP! speurles basisonderwijs groep 4, 5 & 6 weetje Professoren hebben uitgerekend dat er op de aarde 1.386.000.000.000.000.000.000 liter water is. 2 Kijk uit! Loop jij

Nadere informatie

Les met werkblad - biologie

Les met werkblad - biologie Les met werkblad - biologie Doel: Leerlingen hebben na de deze les een idee hoe het is om te wadlopen. Ze weten wat ze onderweg tegen kunnen komen. Materialen: - Werkblad 5: Wadlopen - Platte bak (minimaal

Nadere informatie

De Noordzee HET ONTSTAAN

De Noordzee HET ONTSTAAN De Noordzee De Noordzee is de zee tussen Noorwegen, Groot-Brittannië, Frankrijk, België, Nederland, Duitsland en Denemarken. De Noordzee is een ondiepe (30-200 m) randzee van de Atlantische oceaan met

Nadere informatie

DE DAPPERE REIZIGER WERKBLAD DE STEKELBAARS: 1. DE STEKELBAARS IN BEELD 2. DAPPERE REIZIGER. De stekelbaars is een veelvoorkomend visje in Nederland.

DE DAPPERE REIZIGER WERKBLAD DE STEKELBAARS: 1. DE STEKELBAARS IN BEELD 2. DAPPERE REIZIGER. De stekelbaars is een veelvoorkomend visje in Nederland. WERKBLAD DE STEKELBAARS: DE DAPPERE REIZIGER Naam 1. DE STEKELBAARS IN BEELD Groep 2. DAPPERE REIZIGER De stekelbaars is een veelvoorkomend visje in Nederland. Bekijk het clipje De dappere reiziger. Bekijk

Nadere informatie

DE GEWONE ZEEHOND. Huiler

DE GEWONE ZEEHOND. Huiler DE GEWONE ZEEHOND Huiler Je gelooft het bijna niet als je in die mooie zwarte ogen kijkt, maar een gewone zeehond is een echt roofdier. Zijn scherpe tanden en gestroomlijnde lichaam zijn perfect voor het

Nadere informatie

WERKBUNDEL SEAFRONT ZEEBRUGGE Niveau 1 (1-2 de leerjaar)

WERKBUNDEL SEAFRONT ZEEBRUGGE Niveau 1 (1-2 de leerjaar) GEBOUW 1 WATER We volgen eens een druppeltje water: 1. een druppeltje water zit in de zee en hij krijgt het zo warm dat het naar boven stijgt. 2. Dat druppeltje water kruipt in een wolk. 3. Als de wolk

Nadere informatie

Naam:_ KIKKERS. pagina 1 van 6

Naam:_ KIKKERS. pagina 1 van 6 Naam:_ KIKKERS _ De kikker is een amfibie. Er zijn veel soorten kikkers op de wereld. In Nederland zie je de bruine en de groene kikker het meest. De groene kikkers zijn graag veel in het water, de bruine

Nadere informatie

CALIFORNISCHE ZEELEEUW

CALIFORNISCHE ZEELEEUW CALIFORNISCHE ZEELEEUW Zwemmende acrobaat De Californische zeeleeuw is een van de meest elegante waterdieren die er bestaan. Met snelheden van wel 40 kilometer per uur schieten ze als een pijl door het

Nadere informatie

DE CALIFORNISCHE ZEELEEUW

DE CALIFORNISCHE ZEELEEUW DE CALIFORNISCHE ZEELEEUW Zwemmende acrobaat De Californische zeeleeuw is één van de meest elegante waterdieren die er bestaat. Met snelheden van wel 40 kilometer per uur schiet hij als een pijl door het

Nadere informatie

GEWONE ZEEHOND. Huiler

GEWONE ZEEHOND. Huiler GEWONE ZEEHOND Huiler Je zou het bijna niet geloven, maar een gewone zeehond is een echt roofdier! De zeehond is met zijn gestroomlijnde lichaam, speciale neus en handige snorharen helemaal aangepast op

Nadere informatie

Een. hoort erbij! Over dieren uit een ei. groepen 3-5

Een. hoort erbij! Over dieren uit een ei. groepen 3-5 Een hoort erbij! Over dieren uit een ei groepen 3-5 1. Een ei hoort erbij Veel dieren leggen eieren: vogels en vissen. Maar ook insecten leggen kleine eitjes. Uit dat eitje komt een klein diertje. Dat

Nadere informatie

SPREEKBEURT LANDHEREMIETKREEFT

SPREEKBEURT LANDHEREMIETKREEFT l a n d e l i j k i n f o r m a t i e c e n t r u m g e z e l s c h a p s d i e r e n SPREEKBEURT LANDHEREMIETKREEFT ONGEWERVELDEN OVER HOUDEN VAN HUISDIEREN WE HEBBEN DE BELANGRIJKSTE INFORMATIE OVER

Nadere informatie

Introductieles. Vogels in de klas. groep 5/6. Handleiding leerkracht. Inhoud in het kort. Kerndoelen. Lesdoelen

Introductieles. Vogels in de klas. groep 5/6. Handleiding leerkracht. Inhoud in het kort. Kerndoelen. Lesdoelen Handleiding leerkracht Vogels in de klas Introductieles Inhoud in het kort Voor de groepen 5-6 bieden we, naast verbale activiteiten, een werkblad aan waarmee de leerlingen aan de slag gaan. In deze les

Nadere informatie

Bijlage VMBO-GL en TL

Bijlage VMBO-GL en TL Bijlage VMBO-GL en TL 2009 tijdvak 1 biologie CSE GL en TL Bijlage met informatie. 913-0191-a-GT-1-b De Waddenzee - Informatie Lees eerst informatie 1 tot en met 7 en beantwoord dan vraag 40 tot en met

Nadere informatie

Lees eerst informatie 1 tot en met 7 en beantwoord dan vraag 40 tot en met 52. Bij het beantwoorden van die vragen kun je de informatie gebruiken.

Lees eerst informatie 1 tot en met 7 en beantwoord dan vraag 40 tot en met 52. Bij het beantwoorden van die vragen kun je de informatie gebruiken. De Waddenzee Lees eerst informatie 1 tot en met 7 en beantwoord dan vraag 40 tot en met 52. Bij het beantwoorden van die vragen kun je de informatie gebruiken. 2p 40 In de informatie worden biotische en

Nadere informatie

NAAR DE HAAIEN! SPEURBLAD VAN:... GROEP 7 & 8. Opdracht - voorbeeldvraag VOORBEELDVRAAG

NAAR DE HAAIEN! SPEURBLAD VAN:... GROEP 7 & 8. Opdracht - voorbeeldvraag VOORBEELDVRAAG SPEURBLAD VAN:... GROEP 7 & 8 Opdracht - voorbeeldvraag Bij elke vraag over een dier staat een rode lijst vraag die je kunt herkennen aan de thermometer naast de vraag. Kies steeds het goede antwoord uit

Nadere informatie

Oude bomen. Opdracht 1 - Bijzondere bomen. Opdracht 2 De leeftijd van een boom meten. Benodigdheden

Oude bomen. Opdracht 1 - Bijzondere bomen. Opdracht 2 De leeftijd van een boom meten. Benodigdheden Oude bomen meetlint In Amsterdam staan veel bomen. Sommige van die bomen zijn al heel oud en hebben veel meegemaakt. Bomen kunnen veel betekenen voor mensen. Denk bijvoorbeeld aan de kastanjeboom in de

Nadere informatie

Voedselketen & ecosysteem

Voedselketen & ecosysteem SEA LIFE voor scholen Voedselketen & ecosysteem 6-11 jaar Zelf aan de slag Deze handleiding geeft u extra informatie over belangrijke aquaria binnen SEA LIFE Scheveningen en kan gebruikt worden om meer

Nadere informatie

l a n d e l i j k i n f o r m a t i e c e n t r u m g e z e l s c h a p s d i e r e n SPREEKBEURT AXOLOTL AMFIBIEËN OVER HOUDEN VAN HUISDIEREN

l a n d e l i j k i n f o r m a t i e c e n t r u m g e z e l s c h a p s d i e r e n SPREEKBEURT AXOLOTL AMFIBIEËN OVER HOUDEN VAN HUISDIEREN l a n d e l i j k i n f o r m a t i e c e n t r u m g e z e l s c h a p s d i e r e n SPREEKBEURT AXOLOTL AMFIBIEËN OVER HOUDEN VAN HUISDIEREN WE HEBBEN DE BELANGRIJKSTE INFORMATIE OVER DE AXOLOTL BIJ

Nadere informatie

4 In de tekst staat: Dit is een recept voor een toetje. Weet jij wat een recept is? Kruis de goede zin aan.

4 In de tekst staat: Dit is een recept voor een toetje. Weet jij wat een recept is? Kruis de goede zin aan. Blok 2 LB 16-17 LES 1 MAAK EEN TOETJE Lees de tekst in het leesboek nog niet. 1 Kijk naar de plaatjes. Nu weet je al heel veel. 1 Hier staat hoe je een toetje maakt. Hier staat hoe je een pop maakt. 2

Nadere informatie

NAAR DE HAAIEN! SPEURBLAD VAN:... GROEP 7 & 8 DOE-HET-ZELF LES. Opdracht - voorbeeldvraag VOORBEELDVRAAG

NAAR DE HAAIEN! SPEURBLAD VAN:... GROEP 7 & 8 DOE-HET-ZELF LES. Opdracht - voorbeeldvraag VOORBEELDVRAAG SPEURBLAD VAN:... GROEP 7 & 8 DOE-HET-ZELF LES Opdracht - voorbeeldvraag Bij elke vraag over een dier staat een rode lijst vraag die je kunt herkennen aan de thermometer naast de vraag. Kies steeds het

Nadere informatie

Voedselweb van strand en zee

Voedselweb van strand en zee Spel Doel: Materialen: Groepsgrootte: Duur: De leerlingen leren zeedieren en planten (organismen) kennen en leren wie wie eet. - Voor elke leerling een kaart met een plaatje van een zeedier, of -plant

Nadere informatie

CALIFORNISCHE ZEELEEUW

CALIFORNISCHE ZEELEEUW CALIFORNISCHE ZEELEEUW Zwemmende acrobaat De Californische zeeleeuw is één van de meest elegante waterdieren die er bestaat. Zo slank als het vrouwtje is, zo blubberig is de man. Maar de harembaas is natuurlijk

Nadere informatie

SPREEKBEURT Vissengroep Harnasmeervallen

SPREEKBEURT Vissengroep Harnasmeervallen SPREEKBEURT Vissengroep Harnasmeervallen l a n d e l i j k i n f o r m a t i e c e n t r u m g e z e l s c h a p s d i e r e n VISSEN OVER HOUDEN VAN HUISDIEREN WE HEBBEN DE BELANGRIJKSTE INFORMATIE OVER

Nadere informatie

De Waddenzee - Informatie

De Waddenzee - Informatie De Waddenzee - Informatie Lees eerst informatie 1 tot en met 7 en beantwoord dan vraag 40 tot en met 52. Bij het beantwoorden van die vragen kun je de informatie gebruiken. Informatie 1 De Waddenzee R

Nadere informatie

SPREEKBEURT KOI VISSEN OVER HOUDEN VAN HUISDIEREN. l a n d e l i j k i n f o r m a t i e c e n t r u m g e z e l s c h a p s d i e r e n

SPREEKBEURT KOI VISSEN OVER HOUDEN VAN HUISDIEREN. l a n d e l i j k i n f o r m a t i e c e n t r u m g e z e l s c h a p s d i e r e n SPREEKBEURT KOI l a n d e l i j k i n f o r m a t i e c e n t r u m g e z e l s c h a p s d i e r e n VISSEN OVER HOUDEN VAN HUISDIEREN WE HEBBEN DE BELANGRIJKSTE INFORMATIE OVER DE KOI BIJ ELKAAR GEZOCHT.

Nadere informatie

dieren in de dierentuin

dieren in de dierentuin dieren in de groep 4-5 Geachte leerkracht, Dit lespakket ondersteunt u bij het voorbereiden van uw schoolreisje naar Burgers Zoo. Daarnaast kan het ook prima worden ingezet als u een thema over en of exotische

Nadere informatie

informatie: kustdieren

informatie: kustdieren informatie: kustdieren vissen: sprot Sprot is een kleine haringachtige. Grote scholen sprotjes van rond de 10 centimeter zwemmen in de bovenste waterlagen, op zoek naar plankton. De grootste sprotjes zijn

Nadere informatie

Ga je mee op watersafari?

Ga je mee op watersafari? Informatie en reserveringen voor het Nationaal Park Weerribben-Wieden: www.np-weerribbenwieden.nl Beulakerpad 1 8326 AH Sint Jansklooster t 0527-246196 / 06-12890380 e n.vanderlaan@ivn.nl Ga je mee op

Nadere informatie

Lesbrief. biologie NATUUR EN MILIEU OPDRACHT 1 - MAASVLAKTE 2

Lesbrief. biologie NATUUR EN MILIEU OPDRACHT 1 - MAASVLAKTE 2 Lesbrief Onderbouw voortgezet onderwijs - VWO NATUUR EN MILIEU De haven van Rotterdam is de grootste haven van Europa. Steeds meer spullen die je in de winkel koopt, komen per schip in Rotterdam binnen.

Nadere informatie

Voordelta Een bijzondere zee

Voordelta Een bijzondere zee Voordelta Een bijzondere zee Voordelta Een bijzondere zee Wist je dat de Voordelta, de zee voor de Zeeuwse en Zuid-Hollandse eilanden, een bijzonder natuurgebied is? Terwijl je geniet op het strand, gaan

Nadere informatie

Dolfijnen behoren tot de walvisachtigen. Er bestaan 2 soorten walvissen:

Dolfijnen behoren tot de walvisachtigen. Er bestaan 2 soorten walvissen: Dolfijn Familie Dolfijnen behoren tot de walvisachtigen. Er bestaan 2 soorten walvissen: Baleinwalvissen: deze walvissen worden zo genoemd omdat ze in hun bek geen tanden hebben. Maar een soort lange draden,

Nadere informatie

Aquarium. Groep 6, 7 en 8 van het basisonderwijs

Aquarium. Groep 6, 7 en 8 van het basisonderwijs Aquarium Groep 6, 7 en 8 van het basisonderwijs Hallo, welkom in Ouwehands Dierenpark! In het aquarium leven heel veel verschillende vissen en ook een paar amfibieën, zoals kikkers. In deze Doe Mee staan

Nadere informatie

Lespakket Strandvondsten

Lespakket Strandvondsten Lespakket Strandvondsten Instructieblad groep 1 & 2 Inhoud pakket - Achtergrondinformatie vindt u op www.rotterdam.nl/lesmateriaalnatuuronderwijs - Instructieblad groep 1 & 2 - Materialen van het pakket:

Nadere informatie

Bijlage VMBO-GL en TL

Bijlage VMBO-GL en TL Bijlage VMBO-GL en TL 2016 tijdvak 2 biologie CSE GL en TL Deze bijlage bevat informatie. GT-0191-a-16-2-b Koraalriffen Lees eerst informatie 1 tot en met 7 en beantwoord dan vraag 42 tot en met 54. Bij

Nadere informatie

Bijlage VMBO-KB. biologie CSE KB. tijdvak 2. Deze bijlage bevat informatie. KB-0191-a-16-2-b

Bijlage VMBO-KB. biologie CSE KB. tijdvak 2. Deze bijlage bevat informatie. KB-0191-a-16-2-b Bijlage VMBO-KB 2016 tijdvak 2 biologie CSE KB Deze bijlage bevat informatie. KB-0191-a-16-2-b Koraalriffen Lees eerst informatie 1 tot en met 7 en beantwoord dan vraag 42 tot en met 50. Bij het beantwoorden

Nadere informatie

Dieren in de Noordzee

Dieren in de Noordzee Dieren in de Noordzee Dat zijn er een heleboel! De Noordzee zit bomvol planten en dieren! Als je gaat zwemmen in zee kom je al planten en dieren tegen die dicht bij de kust leven. Ga je verder de Noordzee

Nadere informatie

Oosterschelde. Doeboekje

Oosterschelde. Doeboekje Oosterschelde Doeboekje Van: Doen Zwemmend Blaaswier Nodig: emmertje Op de blaadjes van het blaaswier zie je allemaal bolletjes. Deze zijn gevuld met lucht. Daardoor kan het blaaswier goed blijven drijven

Nadere informatie

Beach Clean-up 2013. Naam: Klas: Mentor: Vakgroep Biologie (2013-2014) Penta college CSG Scala Rietvelden

Beach Clean-up 2013. Naam: Klas: Mentor: Vakgroep Biologie (2013-2014) Penta college CSG Scala Rietvelden Beach Clean-up 2013 Naam: Klas: Mentor: Vakgroep Biologie (2013-2014) Penta college CSG Scala Rietvelden Inhoudsopgave Inleiding 3 1. De zee: een bron van plezier 4 2. Eten en gegeten worden 5 3. Vervuiling

Nadere informatie

De drinkenbroeders. Voorbereiding. Materiaal. Lesdoelen. Lesbrief 8 - De drinkenbroeders (1/6) Korte omschrijving aflevering. Lesinhoud.

De drinkenbroeders. Voorbereiding. Materiaal. Lesdoelen. Lesbrief 8 - De drinkenbroeders (1/6) Korte omschrijving aflevering. Lesinhoud. Lesbrief 8 - De drinkenbroeders (1/6) De drinkenbroeders Korte omschrijving aflevering Ga vandaag mee met Otto naar een varkensstal: daar zijn biggetjes. Ze willen lekker melk drinken! De leerlingen ontdekken

Nadere informatie

Leuke weetjes, puzzels, een kleurplaat en meer!

Leuke weetjes, puzzels, een kleurplaat en meer! Alles over HAAIEN Leuke weetjes, puzzels, een kleurplaat en meer! Haaienweetjes Vinnen De meeste haaien hebben acht vinnen. Deze gebruiken ze om vooruit te komen en om rechtop te zwemmen. De vorm van de

Nadere informatie

Een vis met vleugels. Dit is een uitgave van: Strandweg 13 (boulevard) 2586 JK Den Haag 070-3542100. www.sealife.nl

Een vis met vleugels. Dit is een uitgave van: Strandweg 13 (boulevard) 2586 JK Den Haag 070-3542100. www.sealife.nl Een vis met vleugels Dit is een uitgave van: Strandweg 13 (boulevard) 2586 JK Den Haag 070-3542100 www.sealife.nl 1 Roggen zijn rare snuiters Stel je eens voor. Je ligt met je neus en mond in het zand

Nadere informatie

Werkblad Natuurlijk water in de Kwebben

Werkblad Natuurlijk water in de Kwebben Werkblad Natuurlijk water in de Kwebben Droppie in de Kwebben Hallo allemaal! Wat fijn dat jullie straks naar de Kwebben in Vught gaan! Mijn naam is Droppie en ik weet alles over water. Wist je dat water

Nadere informatie

Drie massagraven voor de Nederlandse kust

Drie massagraven voor de Nederlandse kust Nederlandse kust biologie van Learning by Action en Stichting De Noordzee deze les werd mogelijk gemaakt door het Prins Bernard Cultuurfonds Doel Materialen Vak Niveau Duur Werkwijze De leerlingen kunnen

Nadere informatie

Spreekbeurten.info Spreekbeurten en Werkstukken http://spreekbeurten.info

Spreekbeurten.info Spreekbeurten en Werkstukken http://spreekbeurten.info Eend Inleiding Ik hou mijn werkstuk over eenden omdat ik het leuke dieren vind en ik wil er wat over leren. Dit wil ik er over weten: Wat doen eenden de hele dag? Wat eten eenden? Wat voor soorten eenden

Nadere informatie

Kwelder. Planten en zout water. Proefje. VO onderbouw

Kwelder. Planten en zout water. Proefje. VO onderbouw Kwelder Proefje Doel: Materialen: Leerlingen weten dat alleen speciale planten tegen zout water kunnen. De leerlingen weten dat zout, water aantrekt. Hierdoor gaan de meeste planten door uitdroging dood

Nadere informatie

De indeling van het dierenrijk zie je hieronder in de mindmaps van Brent, Guus en Febe!

De indeling van het dierenrijk zie je hieronder in de mindmaps van Brent, Guus en Febe! Deze krant is het overzicht van het dierenrijk zoals we het in klas 6 zagen. Ze werd gemaakt naar aanleiding van de tentoonstelling en de uitstap naar het natuurhistorisch museum van Doornik! De indeling

Nadere informatie

LESPAKKET ECOLOGIE. Naam. Dierenrijk is onderdeel van

LESPAKKET ECOLOGIE. Naam. Dierenrijk is onderdeel van LESPAKKET ECOLOGIE VMBO Naam Docent Klas LEKKER BEESTEN TUSSEN DE DIEREN Dierenrijk is onderdeel van WELKOM IN DIERENRIJK SPOREN Om ervoor te zorgen dat je een leuke en leerzame excursie hebt, volgen hier

Nadere informatie

Lessuggesties: Ecosysteem, voedselketen en vervuiling

Lessuggesties: Ecosysteem, voedselketen en vervuiling Lessuggesties Lessuggesties: Ecosysteem, voedselketen en vervuiling Handleiding docent Tijdsduur 60 minuten Kerndoelen 4, 40 en 41 Benodigdheden Werkblad Ecosysteem en werkblad vervuiling Filmpje ecosysteem

Nadere informatie

Spelen met zand. Zandpaspoort voor kinderen van 7 tot en met 12 jaar

Spelen met zand. Zandpaspoort voor kinderen van 7 tot en met 12 jaar Spelen met zand Zoals je hebt kunnen zien is zand heel interessant, maar zand is ook heel erg leuk. Je kunt er namelijk onwijs goed mee spelen! Zandpaspoort voor kinderen van 7 tot en met 12 jaar Schrijf

Nadere informatie

Voorbereiding post 2. Hap, ik heb je! Groep 4-5-6

Voorbereiding post 2. Hap, ik heb je! Groep 4-5-6 Voorbereiding post 2 Hap, ik heb je! Groep 4-5-6 Welkom bij IVN Valkenswaard-Waalre Dit is de digitale voorbereiding op post 2: Hap, ik heb je! voor groep 4, 5 en 6. Inhoud: Algemeen Verhaal Spel Werkvel

Nadere informatie

Naam: Groep: Soorten 1. Er bestaan ongeveer 34 verschillende soorten dolfijnen. Kun jij er vier opzoeken en

Naam: Groep: Soorten 1. Er bestaan ongeveer 34 verschillende soorten dolfijnen. Kun jij er vier opzoeken en WERKBLAD DOLFIJNEN Naam: Groep: Soorten 1. Er bestaan ongeveer 34 verschillende soorten dolfijnen. Kun jij er vier opzoeken en van elke dolfijn een kenmerk opschrijven? Om kenmerken van de dolfijn te vinden

Nadere informatie

Eekhoorn. Kids for Animals Eekhoorn spreekbeurt. Eekhoorn kennis. Woonplaats

Eekhoorn. Kids for Animals Eekhoorn spreekbeurt. Eekhoorn kennis. Woonplaats Kids for Animals Eekhoorn spreekbeurt Eekhoorn Eekhoorn kennis Natuurlijk ken je de eekhoorn al. Ikki is er een! Eekhoorns kun je herkennen aan hun roodbruine vacht en mooie grote pluimstaart. Ze hebben

Nadere informatie

Les 1 Ontstaan aardgas

Les 1 Ontstaan aardgas Les 1 Ontstaan aardgas In 1959 werd onder het land van boer Boon in de buurt van Slochteren gas ontdekt. Het bleek één van de grootste gasvelden van de wereld te zijn! Hoe is dat gas in de boden van Nederland

Nadere informatie

Hier zien jullie alweer de zesde uitgave van ons jeugdblad. Nieuwsgierig wat de Oele nu weer heeft te vertellen. Lees maar gauw.

Hier zien jullie alweer de zesde uitgave van ons jeugdblad. Nieuwsgierig wat de Oele nu weer heeft te vertellen. Lees maar gauw. Hier zien jullie alweer de zesde uitgave van ons jeugdblad. Nieuwsgierig wat de Oele nu weer heeft te vertellen. Lees maar gauw. Vlinders in de tuin Vooral op warme dagen kun je veel vlinders zien in allerlei

Nadere informatie

Opdrachtkaarten Lente

Opdrachtkaarten Lente Zandspoor Opdrachtkaarten Lente Zandspoor Opdrachtkaarten Lente Je onderzoekt straks in het duingebied allerlei dingen die met zand te maken hebben. De materialen die daarvoor nodig zijn, zitten in de

Nadere informatie

SPREEKBEURT GUPPY VISSEN OVER HOUDEN VAN HUISDIEREN. l a n d e l i j k i n f o r m a t i e c e n t r u m g e z e l s c h a p s d i e r e n

SPREEKBEURT GUPPY VISSEN OVER HOUDEN VAN HUISDIEREN. l a n d e l i j k i n f o r m a t i e c e n t r u m g e z e l s c h a p s d i e r e n l a n d e l i j k i n f o r m a t i e c e n t r u m g e z e l s c h a p s d i e r e n SPREEKBEURT GUPPY VISSEN OVER HOUDEN VAN HUISDIEREN WE HEBBEN DE BELANGRIJKSTE INFORMATIE OVER DE GUPPY BIJ ELKAAR

Nadere informatie

Mamma vliegt steeds hoger.

Mamma vliegt steeds hoger. MEEUWTJE Meeuwtje is het verhaal van een jonge meeuw die zijn leefwereld verkent. Zijn moeder helpt hem daarbij, vooral door aan het eind van de dag nog eens na te gaan wat er allemaal voor dieren, kleuren

Nadere informatie

Eten en verteren. Bovenbouw primair onderwijs

Eten en verteren. Bovenbouw primair onderwijs Eten en verteren Bovenbouw primair onderwijs Als je de wereld van héél dichtbij bekijkt, gaat er een nieuwe voor je open. Mooier en bijzonderder dan je je ooit hebt kunnen voorstellen. Welkom in Micropia.

Nadere informatie

SPREEKBEURT GEELWANG-, GEELBUIK- en ROODWANGSCHILDPAD

SPREEKBEURT GEELWANG-, GEELBUIK- en ROODWANGSCHILDPAD l a n d e l i j k i n f o r m a t i e c e n t r u m g e z e l s c h a p s d i e r e n SPREEKBEURT GEELWANG-, GEELBUIK- en ROODWANGSCHILDPAD REPTIELEN OVER HOUDEN VAN HUISDIEREN WE HEBBEN DE BELANGRIJKSTE

Nadere informatie

Thema 2 Planten en dieren

Thema 2 Planten en dieren Naut samenvatting groep 7 Mijn Malmberg Thema 2 Planten en dieren Samenvatting Eten en gegeten worden Als je de leefomgeving van een plant of dier bestudeert, kijk je naar de levenloze natuur; dus naar

Nadere informatie

Kortom, iedere gifkikker heeft zo zijn eigen middeltjes om te zorgen dat hij genoeg te eten krijgt, zonder zelf opgegeten te worden.

Kortom, iedere gifkikker heeft zo zijn eigen middeltjes om te zorgen dat hij genoeg te eten krijgt, zonder zelf opgegeten te worden. 1 Eten en (niet) gegeten worden 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 De meest onwaarschijnlijke kleuren van alle dieren vind je bij de kikkers.

Nadere informatie

Inhoud. Beste leerkracht, Dolfijnen. Bruinvissen. Walrussen. Zeeleeuwen. Zeehonden. Roggen. Haaien. Interview dierenverzorgers

Inhoud. Beste leerkracht, Dolfijnen. Bruinvissen. Walrussen. Zeeleeuwen. Zeehonden. Roggen. Haaien. Interview dierenverzorgers Voorpret lespakket Beste leerkracht, Een schoolreis naar het Dolfinarium is niet alleen leuk, maar ook heel leerzaam. Om voorbereid op pad te gaan ontvangen jullie hierbij alvast het Voorpret Lespakket.

Nadere informatie

ZEEHONDEN informatiepakket

ZEEHONDEN informatiepakket ZEEHONDEN informatiepakket In Nederland leven zeehonden in de Noordzee en de Waddenzee. Als je met de boot naar een van de eilanden gaat, kan je ze op de zandbanken zien liggen. Op de zandbanken worden

Nadere informatie

Amfibieën. Les 1 Kenmerken amfibieën en de kikker. 1. De leerkracht vertelt dat de les gaat over hoe je amfibieën kunt herkennen.

Amfibieën. Les 1 Kenmerken amfibieën en de kikker. 1. De leerkracht vertelt dat de les gaat over hoe je amfibieën kunt herkennen. Amfibieën Les 1 Kenmerken amfibieën en de kikker Inhoud 1. De leerkracht vertelt dat de les gaat over hoe je amfibieën kunt herkennen. Hulpmiddel Prezi les 1: http://prezi.com/hwpatwdyvqpv/?utm_campaign

Nadere informatie

LESPAKKET ECOLOGIE. Naam. Dierenrijk is onderdeel van

LESPAKKET ECOLOGIE. Naam. Dierenrijk is onderdeel van LESPAKKET ECOLOGIE HAVO / VWO Naam Docent Klas LEKKER BEESTEN TUSSEN DE DIEREN Dierenrijk is onderdeel van WELKOM IN DIERENRIJK ELAND Om ervoor te zorgen dat je een leuke en leerzame excursie hebt, volgen

Nadere informatie

Opdrachten Oevergroep

Opdrachten Oevergroep Opdrachten Oevergroep Ho, stop! Voordat jullie met de schepnetjes naar het water rennen, eerst even dit! De Waal is de drukst bevaren rivier van Europa en door haar bedding stromen miljoenen liters water

Nadere informatie

Voeding. Voor klas 1 en 2 van het voortgezet onderwijs

Voeding. Voor klas 1 en 2 van het voortgezet onderwijs Voeding Voor klas 1 en 2 van het voortgezet onderwijs DMVVOO-B&E-2012 Voeding is belangrijk voor de mens, dier en plant. In het dierenpark zie je heel veel verschillende dieren. De planteneter eet planten,

Nadere informatie

Een kreeft in de klas

Een kreeft in de klas Een kreeft in de klas Leerdagboek van:... Een kreeft in de klas Wat doet de kreeft? Kijk een poosje heel nauwkeurig naar de kreeft. Schrijf heel nauwkeurig op wat de kreeft doet en hoe hij dat doet. Doe

Nadere informatie

Informatie: zoetwaterdiertjes

Informatie: zoetwaterdiertjes Informatie: zoetwaterdiertjes In het zoete water wonen heel veel diertjes. Ze zien er best schattig uit, maar pas op! Leven in een sloot is heerl gevaarlijk. Kijk maar eens naar dit diertje. Het is de

Nadere informatie

Werkstuk groep 7 Een dier

Werkstuk groep 7 Een dier Werkstuk groep 7 Een dier Alle informatie over je werkstuk kun je hier vinden. Mocht je na het lezen van de informatie nog vragen hebben dan kun je altijd even langskomen! Hulpblad bij het maken van een

Nadere informatie

1 In het begin. In het begin leefde alleen God. De Heere God is er altijd geweest. En Hij maakte de hemel en de aarde.

1 In het begin. In het begin leefde alleen God. De Heere God is er altijd geweest. En Hij maakte de hemel en de aarde. 1 In het begin GENESIS 1:1-25 In het begin leefde alleen God. De Heere God is er altijd geweest. En Hij maakte de hemel en de aarde. De aarde is nat en donker. God wil van de aarde iets heel moois maken.

Nadere informatie

eten en verteren proefexemplaar bovenbouw primair onderwijs

eten en verteren proefexemplaar bovenbouw primair onderwijs eten en verteren proefexemplaar bovenbouw primair onderwijs Als je de wereld van héél dichtbij bekijkt, gaat er een nieuwe voor je open. Mooier en bijzonderder dan je je ooit hebt kunnen voorstellen. Welkom

Nadere informatie

Kaartenset gewervelde dieren

Kaartenset gewervelde dieren Kaartenset gewervelde dieren Deze set met plaatjes is het tweede en laatste deel van de kaartjes met gewervelde- en ongewervelde dieren op. Ieder kaartje bevat een afbeelding van het dier in kwestie, met

Nadere informatie

Flora en fauna. Flora

Flora en fauna. Flora Flora en fauna Flora De bomen in Australië zijn het hele jaar groen. Niet altijd het mooie groen zoals bij ons, maar meer het grijze groen. Zoals de eucalyptus, waarvan de meeste soorten nooit hun bladeren

Nadere informatie

Rat Ratten kennis. Kids for Animals Ratten spreekbeurt. Soorten ratten. Een rat als huisdier

Rat Ratten kennis. Kids for Animals Ratten spreekbeurt. Soorten ratten. Een rat als huisdier Rat Ratten kennis De ratten die wij als huisdier houden stammen af van de wilde bruine rat. Deze soort komt oorspronkelijk uit Azië. Rond 1700 kwam de bruine rat in handelsschepen naar Europa. In de 19

Nadere informatie

Het g e h e i m van de w

Het g e h e i m van de w Lessenserie over een bijzonder natuurgebied 3 8 natuur- en Het g e h e i m van de w Mieke Bon De Waddenzee... Wadlopen, zeilen, zeehon- & Janneke Bakker den spotten, de eilanden ontdekken, een weekendje

Nadere informatie

Natuurgebieden in de Noordzee Gewone heremietkreeft

Natuurgebieden in de Noordzee Gewone heremietkreeft Noordzee~ NatuurKrant Een uitgave van Stichting de Noordzee voorjaar 00 www.noordzee.nl Wel eens in de Noordzee gezwommen? Weet je eigenlijk wel met wie je dan het bad gedeeld hebt? Vast niet. De meeste

Nadere informatie

SPREEKBEURT BETTA VISSEN OVER HOUDEN VAN HUISDIEREN. l a n d e l i j k i n f o r m a t i e c e n t r u m g e z e l s c h a p s d i e r e n

SPREEKBEURT BETTA VISSEN OVER HOUDEN VAN HUISDIEREN. l a n d e l i j k i n f o r m a t i e c e n t r u m g e z e l s c h a p s d i e r e n SPREEKBEURT BETTA l a n d e l i j k i n f o r m a t i e c e n t r u m g e z e l s c h a p s d i e r e n VISSEN OVER HOUDEN VAN HUISDIEREN WE HEBBEN DE BELANGRIJKSTE INFORMATIE OVER DE BETTA BIJ ELKAAR

Nadere informatie

WIE EET WAT OP HET WAD

WIE EET WAT OP HET WAD Waddenzee De prachtige kleuren, de zilte geuren en de geluiden van de vele vogels, maken de Waddenzee voor veel mensen tot een geliefd gebied. Maar niet alleen mensen vinden het fijn om daar te zijn, voor

Nadere informatie

SPREEKBEURT SLUIERSTAARTGOUDVIS

SPREEKBEURT SLUIERSTAARTGOUDVIS l a n d e l i j k i n f o r m a t i e c e n t r u m g e z e l s c h a p s d i e r e n SPREEKBEURT SLUIERSTAARTGOUDVIS VISSEN OVER HOUDEN VAN HUISDIEREN WE HEBBEN DE BELANGRIJKSTE INFORMATIE OVER DE SLUIERSTAARTGOUDVIS

Nadere informatie

Lesbrief Slakkenevolutiespel 1

Lesbrief Slakkenevolutiespel 1 Slakkenevolutiespel 1 Doelgroep: Groep 5 t/m 8 Lesduur: Werkvorm: Leerstofgebied: ± 15 minuten Klassikaal Wereldoriëntatie Doel van de opdracht: Het begrijpen waarom slakken verschillende kleuren hebben

Nadere informatie

Voorbereiding post 2. Hap, ik heb je! Groep 7-8

Voorbereiding post 2. Hap, ik heb je! Groep 7-8 Voorbereiding post 2 Hap, ik heb je! Groep 7-8 Welkom bij IVN Valkenswaard-Waalre Dit is de digitale voorbereiding op post 2: Hap, ik heb je! voor groep 7 en 8. Inhoud: Algemeen Verhaal Spel Werkvel Opruimen

Nadere informatie

Verzamelen. Les 1. Verzamelen. Opdracht. Lesbrief groep 7 en 8. Van: Heb jij een verzameling? JA / NEE

Verzamelen. Les 1. Verzamelen. Opdracht. Lesbrief groep 7 en 8. Van: Heb jij een verzameling? JA / NEE Regionaal Historisch Centrum Eindhoven Postbus 191, 5600 AD Eindhoven www.rhc-eindhoven.nl Lesbrief groep 7 en 8 Verzamelen Van: Les 1 Verzamelen Heel veel mensen sparen iets. Als je iets spaart, dan krijg

Nadere informatie

Chinchilla. Kids for Animals chinchilla spreekbeurt. Chinchilla kennis. Wilde chinchilla s. Als huisdier

Chinchilla. Kids for Animals chinchilla spreekbeurt. Chinchilla kennis. Wilde chinchilla s. Als huisdier Chinchilla Chinchilla kennis Chinchilla s zijn knaagdieren die oorspronkelijk uit het Andes gebergte in Zuid-Amerika komen. Ze hebben een dikke zilverblauwgrijze vacht en zien er erg knuffelbaar uit. Maar

Nadere informatie

Werkblad slootdiertjes

Werkblad slootdiertjes Werkblad slootdiertjes Hoe groot is het dier? Hoeveel poten heeft het dier? Hoe ziet de achterkant van het dier eruit? Zit er bij de kop rode franje? Heeft het dier een schelp? Hoe heet het dier? 0, 4,

Nadere informatie

Vuursalamander. Vuursalamander

Vuursalamander. Vuursalamander Vuursalamander Trouw aan huis Met een lengte tot wel 25 cm is de vuursalamander vrij opvallend. Als vuursalamanders kleiner waren geweest, vielen ze nog steeds op door hun zwart met felgele of knaloranje

Nadere informatie

SPREEKBEURT MAANVIS VISSEN OVER HOUDEN VAN HUISDIEREN. l a n d e l i j k i n f o r m a t i e c e n t r u m g e z e l s c h a p s d i e r e n

SPREEKBEURT MAANVIS VISSEN OVER HOUDEN VAN HUISDIEREN. l a n d e l i j k i n f o r m a t i e c e n t r u m g e z e l s c h a p s d i e r e n SPREEKBEURT MAANVIS l a n d e l i j k i n f o r m a t i e c e n t r u m g e z e l s c h a p s d i e r e n VISSEN OVER HOUDEN VAN HUISDIEREN WE HEBBEN DE BELANGRIJKSTE INFORMATIE OVER DE MAANVIS BIJ ELKAAR

Nadere informatie

Een. hoort erbij! Over dieren uit een ei. groepen 5-6. uitgave 2013

Een. hoort erbij! Over dieren uit een ei. groepen 5-6. uitgave 2013 Een hoort erbij! Over dieren uit een ei uitgave 2013 groepen 5-6 inhoud blz 1 Een ei hoort erbij 3 2 De kip en het ei 4 3 Eitjes op een blad 5 4 Eieren op het strand 6 5 Op zoek naar een ei 7 6 Eitjes

Nadere informatie

Lesbrief. biologie NATUUR EN MILIEU OPDRACHT 1 - MAASVLAKTE 2

Lesbrief. biologie NATUUR EN MILIEU OPDRACHT 1 - MAASVLAKTE 2 Lesbrief Onderbouw voortgezet onderwijs - VMBO NATUUR EN MILIEU De haven van Rotterdam is de grootste haven van Europa. Steeds meer spullen die je in de winkel koopt, komen per schip in Rotterdam binnen.

Nadere informatie