Epidemiologie. masteropleiding

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Epidemiologie. masteropleiding"

Transcriptie

1 Epidemiologie masteropleiding 2012

2

3 Inhoud Welkom 3 Waarom studeren aan de Universiteit Antwerpen? 4 Epidemiologie binnen de Universiteit Antwerpen 5 De opleiding epidemiologie 6 Doelgroep en toelatingsvoorwaarden 7 Loopbaanperspectieven 7 Studieprogramma 8 Opleidingsonderdelen 9 Nuttige info over je studietraject 18 Studiebegeleiding 19 Studeren in het buitenland 20 Infomomenten 21 Nuttige websites 21 Nuttige contactgegevens 22

4

5 Welkom Je hebt de weg naar de Universiteit Antwerpen gevonden. Misschien is dit je eerste kennismaking met de Universiteit Antwerpen. Misschien vond je al enkele jaren geleden de weg naar onze universiteit en heb je hier je bacheloropleiding voltooid. In elk geval word je masterstudent en wil je informatie over de masteropleidingen die wij aanbieden. Dit boekje helpt je al een hele stap vooruit in je keuzeproces. De Universiteit Antwerpen is een middelgrote universiteit met studenten. Binnen de Associatie Hogescholen & Universiteit Antwerpen werken we nauw samen met de Plantijn Hogeschool, de Karel de Grote-Hogeschool, de Artesis Hogeschool Antwerpen en de Hogere Zeevaartschool. Onze universiteit stelt alles in het werk om je studietijd zo aangenaam mogelijk te maken en de kwaliteit van de opleidingen op topniveau te houden. Daarom worden onze opleidingen geregeld bijgestuurd en aangepast aan de maatschappelijke evolutie. Leren is leven is de slogan van de Universiteit Antwerpen. Niet zomaar een leuze, want wij maken werk van een goed evenwicht tussen leren en leven. Met kennen ben je niets zonder het kunnen. De link tussen leren en leven is hier voelbaar aanwezig. Als je naar een van onze informatiedagen komt, zal je merken dat het prettig studeren is aan de Universiteit Antwerpen. We nodigen je alvast uit op onze infomarkt op woensdag 5 september. Prof. dr. Alain Verschoren Rector Universiteit Antwerpen

6 Waarom studeren aan de Universiteit Antwerpen? Studentgerichtheid De Universiteit Antwerpen staat voor studentgerichtheid. Dit betekent bijvoorbeeld dat je zo veel mogelijk les volgt in kleine groepen, wat een vlotte interactie mogelijk maakt. Dankzij de kleine afstand tussen studenten en docenten kan je rechtstreeks bij je proffen terecht met eventuele vragen en problemen. De vlotte communicatie tussen docenten, assistenten en studenten wordt mee ondersteund door de digitale leeromgeving Blackboard. Dat biedt opnieuw kansen voor een interactief onderwijssysteem. Studenten worden uitgenodigd om actief deel te nemen aan het beleid: in verschillende adviesorganen en raden zijn zij vertegenwoordigd. Ten slotte is de Universiteit Antwerpen bekend voor haar goede studentenbegeleiding en -ondersteuning, waarbij wordt ingespeeld op de individuele noden van alle studenten. Innoverende academische opleidingen De Universiteit Antwerpen biedt innoverende academische opleidingen, die oog hebben voor theorie én praktijk. De opleidingen zijn stevig verankerd in sterk wetenschappelijk onderzoek, dat ook internationale faam geniet. De ivoren academische toren werd al lang geleden gesloopt. Academici hechten veel belang aan een voortdurende uitwisseling met de steeds evoluerende samenleving. Bij je studie aan de Universiteit Antwerpen staat niet het memoriseren van feitenkennis centraal, maar verwerf je relevante kennis en vaardigheden die je nodig hebt om beroepsrelevante opdrachten en problemen op te lossen. De bachelor-masterstructuur schept ruimte voor vernieuwing en verbetering. Nieuwe opleidingen worden ingevoerd, keuzemogelijkheden binnen bestaande opleidingen worden verruimd. Infrastructuur De Universiteit Antwerpen beschikt over de meest moderne infrastructuur: goed uitgeruste les- en computerlokalen, laboratoria, bibliotheken en studielandschappen. In alle publieke ruimten zijn er hotspots waar je draadloos kan surfen. De laatste jaren werd ook op grote schaal geïnvesteerd in nieuwe gebouwen om het toenemend aantal studenten op te vangen en hen een aangename leeromgeving te bieden. De studenten van de Universiteit Antwerpen zitten verspreid over vier campussen. De campussen Drie Eiken, Middelheim en Groenenborger liggen aan de zuidelijke stadsrand, in een groene omgeving. Studeer je op Campus Drie Eiken dan kan je volop genieten van de groene oase van Fort VI en de mooie vijvers rondom de campus. De campussen Middelheim en Groenenborger grenzen aan het openluchtmuseum Middelheim en 4

7 aan het Nachtegalenpark. De Stadscampus, met zijn kern van prachtig gerenoveerde zestiende-eeuwse gebouwen, ligt in hartje Antwerpen. Vorming De Universiteit Antwerpen wil niet alleen opleidingen, maar ook een brede vorming aanbieden: jonge mensen laten opgroeien tot professionelen met een kritische ingesteldheid, een tolerante en constructieve houding. De Universiteit Antwerpen kiest resoluut voor pluralisme en verwelkomt diversiteit bij personeel en studenten, en in haar studieprogramma s. Antwerpen Je kiest natuurlijk ook voor de stad Antwerpen. Studeren is niet alleen met je neus in de boeken zitten. Wie in Antwerpen komt studeren, kiest voor een studentenstad die meer is dan de universiteit en de hogescholen: het is een bruisende metropool met een uniek cultuurhistorisch aanbod, een wereldhaven, een overvloed aan cafés en restaurants, clubs, gezellige pleintjes, cultuur, architectuur, mode, sportinfrastructuur,... Kort samengevat: een stad waarin Antwerpenaars, bezoekers en studenten graag wegzinken. Epidemiologie binnen de Universiteit Antwerpen De Universiteit Antwerpen heeft zeven faculteiten en vier campussen. De master in de epidemiologie is een opleiding binnen de Faculteit Geneeskunde en Gezondheidswetenschappen. 5

8 De opleiding epidemiologie De opleiding tot master in de epidemiologie is uniek in Vlaanderen. Epidemiologie is de discipline die het voorkomen van gebeurtenissen en toestanden in populaties bestudeert en tracht dit in verband te brengen met beschrijvende en/of beïnvloedende determinanten. Epidemiologie is dus sterk verwant met het vakgebied volksgezondheid (Public Health). De methodologische concepten uit de epidemiologie worden toegepast op wetenschappelijke vraagstukken die ontstaan in de (klinische) arts-patiëntrelatie. De epidemioloog is daardoor onmisbaar geworden bij opzet, uitvoering en analyse van het toegepast medisch wetenschappelijk onderzoek enerzijds en bij het toepassen van de medisch wetenschappelijke kennis voor het ontwikkelen van een beleid (policy) rond volksgezondheid anderzijds. De opleiding algemeen De master in de epidemiologie telt 120 studiepunten, wat in de regel overeenkomt met 2 jaar voltijds studeren. De opleiding wordt modulair opgebouwd, waarbij bewust gekozen wordt voor een evenwichtige mix van hoorcolleges en activerende leervormen. Verder neem je deel aan practica en een stage en schrijf je een masterproef. Het programma kan ook deeltijds gevolgd worden in overleg met de studietrajectbegeleider en de opleidingscoördinator. Doel van de opleiding De doelstelling van de masteropleiding epidemiologie is tweevoudig: de opleiding brengt je enerzijds de kennis, vaardigheden en competenties bij om zelfstandig epidemiologisch onderzoek (klinische epidemiologie én populatie-epidemiologie) te kunnen uitvoeren én stelt je anderzijds in staat adviserende en beleidsvormende functies op wetenschappelijk niveau op te nemen binnen de gezondheidszorg. 6

9 Doelgroep en toelatingsvoorwaarden Rechtstreekse instroom academische bachelor in de geneeskunde academische bachelor in de biomedische wetenschappen Na toelating Zij-instroom is ten eerste mogelijk voor studenten met een academische bachelor die kunnen aantonen dat ze minimum vijf jaar werkervaring hebben in de epidemiologie. Hun dossiers worden individueel beoordeeld door een opleidingscommissie. academische bachelor in de farmaceutische zorg academische bachelor in de tandheelkunde academische bachelor in de diergeneeskunde academische bachelor in de biologie academische bachelor in de biowetenschappen academische bachelor in de chemie academische bachelor in de sociologie academische bachelor in de psychologie Via schakelprogramma De tweede zij-instroom geldt voor studenten met een professionele bachelor in de verpleegkunde die eveneens kunnen aantonen dat ze minimum vijf jaar werkervaring hebben in de epidemiologie. Deze studenten dienen ter voorbereiding het schakelprogramma van de master in de verpleegkunde en vroedkunde te volgen aan de Universiteit Antwerpen. Loopbaanperspectieven Epidemiologen vinden hun tewerkstelling voornamelijk in de wereld van het gezondheidsbeleid, in het medisch wetenschappelijk onderzoek of in het onderwijs. De laatste decennia is het actieveld van de epidemioloog sterk uitgebreid: waar de epidemioloog zich vroeger vooral richtte op onderzoeksvragen uit de preventieve geneeskunde en de volksgezondheid (Public Health) wordt nu ook meer en meer beroep gedaan op de methodologische expertise van de epidemioloog in klinisch wetenschappelijk onderzoek, in toegepast genetisch onderzoek, 7

10 Studieprogramma Master in de epidemiologie, eerste jaar Verplichte opleidingsonderdelen Introductie tot de epidemiologie 3 Introductie tot de statistiek 3 Studie-ontwerp 9 Klassieke en moderne methoden van data-analyse 9 Onderzoeksproject deel 1 6 Onderzoeksethiek en maatschappij 3 Het schrijven en presenteren van een onderzoeksvoorstel 3 Seminaries 1 6 Stage 6 Onderzoeksproject deel 2 3 Keuzeopleidingsonderdelen major: kies 1 keuzeopleidingsonderdeel van 6 sp. Klinische epidemiologie 6 Klinische trails 6 Epidemiologie van infectieziekten 6 Milieu-epidemiologie 6 Keuzeopleidingsonderdelen minor: kies 1 keuzeopleidingsonderdeel van 3 sp. Genetische epidemiologie 3 Epidemiologie van tropische aandoeningen 3 Inleiding tot het kwalitatief onderzoek 3 Het ontwikkelen en valideren van een vragenlijst 3 Introductie tot R en SAS 3 Totaal 60 sp. Master in de epidemiologie, tweede jaar Verplichte opleidingsonderdelen Onderzoeksproject deel 3 24 Stage 6 Seminaries 2 6 Masterproef 24 Totaal 60 sp. 8

11 Opleidingsonderdelen Master, eerste jaar Verplichte opleidingsonderdelen Introductie tot de epidemiologie Deze cursus geeft je inzicht in de basisterminologie en de basisprincipes die in de epidemiologie worden gebruikt. De cursus vertrekt vanuit historische voorbeelden en toont hoe de epidemiologie zich heeft ontwikkeld tot de methodologie van de studie van het voorkomen van gezondheidsgerelateerde fenomenen in menselijke (en dierlijke) populaties. De verschillende maten van frequentie en associatie en het hieraan gerelateerde concept van effectmodificatie worden geïntroduceerd. Verder worden de begrippen vertekening en verstoring onder de aandacht gebracht. In een tweede deel van deze cursus worden de verschillende onderzoeksvelden voorgesteld waarin de Faculteit Geneeskunde en Gezondheidswetenschappen gebruikmaakt van de epidemiologische methoden (oriëntatie voor latere stage). Introductie tot de statistiek Deze cursus voorziet in een basiskennis statistiek. De cursus heeft tot doel de verschillen in voorkennis tussen studenten af te vlakken en biedt de noodzakelijke basis voor de volgende opleidingsonderdelen statistiek. Studieontwerp In deze cursus worden de principes en de uitvoering van cohorte studies, case-control studies en cross-sectionele studies bijgebracht. Het design, de gegevensverzameling en de uitkomstmaten worden besproken alsook de belangrijke voor- en nadelen van de verschillende onderzoeksontwerpen. Er wordt bijzondere aandacht besteed aan de toepassing van onderzoeksdesign bij etiologische onderzoeksonderwerpen. De cursus richt zich in de eerste plaats op de klassieke aanpak, maar heeft ook reeds oog voor nieuwere concepten zoals de case-cohort designs. De verschillende designs worden benaderd vanuit het perspectief van de validiteit. Klassieke en moderne methoden van data-analyse De cursus start met de basale toepassingen van de biostatistiek in de analyse van gegevens uit medisch wetenschappelijk onderzoek. We behandelen achtereenvolgens: soorten gegevens, maten, locatie en spreiding, populatie en steekproeven, verdelingen, betrouwbaarheidsintervallen, het testen van hypothesen, het vergelijken van twee of meer gemiddelden of proporties (parametrische en niet parametrische methoden) en verbanden tussen twee variabelen (correlatie, enkelvoudige lineaire regressie). 9

12 De module behandelt verder de statistische methoden om de associatie tussen (meerdere) determinanten en het voorkomen van een uitkomst (gebeurtenis, toestand) te bestuderen. Er wordt tevens uitgebreid ingegaan op het multiple lineaire regressiemodel. Er wordt gestart met een inleiding tot de likelihood -theorie en de maximum-likelihoodmethoden op basis van voorbeelden met een minimum aan wiskundige uitwerking. Vervolgens worden de belangrijkste regressiemethoden die toegepast worden in het medisch wetenschappelijk onderzoek geïntroduceerd. Hierbij behandelen we: de logistische regressie (inclusief modelvalidatie en regressiediagnostica), de Poisson-regressie, de analyse van tijdsgerelateerde gegevens ( event-history ): met speciale aandacht voor het Cox proportional hazards model. Tot slot worden de studenten geïntroduceerd in de analyse van longitudinale gegevens. Onderzoeksproject deel 1 Op het einde van het semester kies je een onderzoeksveld uit een lijst met onder andere screeningsprogramma s public health, de farmaceutische industrie, typisch epidemiologisch onderzoek, gezondheidsinspectie, volksgezondheid, het Tropisch Instituut, In functie van je keuze voer je een literatuurstudie uit en formuleer je een hypothetisch onderzoeksvoorstel met bijhorende onderzoeksdesign. Dit werkstuk wordt op het einde van het semester afgegeven. Onderzoeksethiek en maatschappij In dit opleidingsonderdeel wordt de epidemiologie in zijn brede context geplaatst. Hiermee wordt verwezen naar de maatschappelijke context, de wetenschapsfilosofische context, de normatieve context, Het onderwijs is opgebouwd rond een aantal praktijkvoorbeelden van het epidemiologisch onderzoek (genetische screening, bevolkingsonderzoek, luchtverontreiniging en gezondheid, ). Ook wordt aandacht geschonken aan de ethische aspecten van mensgebonden onderzoek. Je leert inzien dat in de dagelijkse praktijk en in de organisatie van epidemiologisch onderzoek zich tal van wetenschapsfilosofische en morele problemen kunnen voordoen. Het schrijven en presenteren van een onderzoeksvoorstel Het onderzoeksproject start met het formuleren van een onderzoeksvraag en het ontwerpen van een studieopzet. De voorstellen worden gepresenteerd en bediscussieerd met de collega-studenten en leden van de staf (onderwijs en onderzoek). Het finale onderzoeksvoorstel wordt ter beoordeling overhandigd. 10

13 Seminaries 1 Je volgt seminaries waarop epidemiologisch onderzoek wordt voorgesteld die je inzicht geven in het lopend epidemiologisch onderzoek in Vlaanderen en dit in de verschillende toepassingsgebieden van de epidemiologie (klinische epidemiologie, milieu-epidemiologie, ). De lijst van seminaries wordt opgesteld door de academische stuurgroep. Stage Je loopt enkele kleine stages die je inzicht geven in de verschillende toepassingsgebieden van de epidemiologie (klinische epidemiologie, milieu-epidemiologie, ). De stages worden georganiseerd door de projectmanager. Onderzoeksproject deel 2 Je schrijft een literatuurstudie (type systematic review, geen meta-analyse ) met betrekking tot het onderwerp van het onderzoeksproject. Vertrekkende van een breed gedefinieerd onderwerp moet een duidelijke toespitsing merkbaar zijn tot een (gegeven de beperkte belasting) haalbaar studieobject waarrond op basis van de gangbare methoden een systematisch literatuuronderzoek wordt uitgevoerd. Keuzeopleidingsonderdelen major Klinische epidemiologie In de klinische epidemiologie wordt het onderzoek gericht op de wetenschappelijke vragen met betrekking tot diagnose, prognose, behandelingseffecten en oorzaken van ziekte. Verschillende vormen van onderzoek staan hiervoor ter beschikking, naast het interventioneel experimenteel onderzoek ook de case-control studie gebaseerd op data uit de kliniek. In deze cursus worden de principes en de praktijk van het klinisch epidemiologisch onderzoek toegelicht op basis van voorbeelden uit de praktijk en de literatuur. Diagnostisch onderzoek was in het verleden vooral toegespitst op het bepalen van de gevoeligheid en de specificiteit van een diagnostische test. In deze cursus zal ingegaan worden op nieuwere inzichten in het wetenschappelijk onderzoek rond diagnostiek. Deze laten toe om een testresultaat te bekijken in de context van patiëntkarakteristieken en andere testresultaten. Deze methode laat toe de individuele probabiliteit op de aanwezigheid van ziekte te schatten op basis van alle diagnostisch relevante informatie enerzijds en na te gaan wat de toegevoegde waarde kan zijn van een diagnosticum in een specifieke klinische context anderzijds. 11

14 Prognose is een sleutelbegrip in patiëntenzorg. Prognostisch onderzoek is daarom steeds meer van belang voor de klinische geneeskunde. We gaan daarom ook dieper in op de principes en de methoden van het niet-experimenteel prognostisch onderzoek. Speciale aandacht gaat hierbij uit naar het ontwerp en de analyse van prognostische studies, de constructie en schatting van voorspellingsregels en de aanpak van de validatie en generalisatie van onderzoeksresultaten. De bedoeling is je in staat te stellen om het klinisch epidemiologisch onderzoek te evalueren en naar kwaliteit te beoordelen en je voldoende voor te bereiden om zelf actief aan het opzetten en uitvoeren van klinisch epidemiologische studies te laten deelnemen. Behandeld worden de principes van het toegepast klinisch onderzoek, opzet en analyse van diagnostische en prognostische studies en de opzet en analyse van klinisch experimenteel en niet-experimenteel therapeutisch onderzoek. Klinische trials De klinische trial is het onderzoek bij uitstek om de werkzaamheid van een geneesmiddel aan te tonen. De nadruk in dit opleidingsonderdeel ligt op de methodologische principes en op de praktijk van het therapeutisch experiment. Aandacht gaat tevens uit naar de principes van het bestuderen van de invloed van medicamenteuze behandeling op het risico van onverwachte uitkomsten. De klemtoon ligt verder op het correct formuleren van de onderzoeksvraag in het licht van de klinische en wettelijke relevantie van de studieresultaten en op de vereisten voor validiteit bij de niet-experimentele trial. De introductie van steeds nieuwe geneesmiddelen voor dezelfde aandoeningen vergt een specifieke aanpak met betrekking tot de analyse van de relatie tussen risico en winst (benefit). Het bepalen van veiligheid en risico bij medicamenteuze behandeling gebeurt op basis van observationele farmaco-epidemiologische studies ( proof of safety -, proof of effectiveness -studies). Deze vormen de logische stap na de gerandomiseerde klinische trials die gericht zijn op het aantonen van de efficaciteit (doeltreffendheid). In dit opleidingsonderdeel zullen de sleutelconcepten van de farmaco-epidemiologie en van het onderzoek naar medicatie veiligheid worden behandeld. Epidemiologie van infectieziekten De studie van het voorkomen, het verloop, de dynamiek en het indijken van epidemische ziekten heeft aan de basis gelegen van de studie van de epidemiologie in zijn geheel. Ook nu nog hebben infectiezieken een belangrijke impact op de volksgezondheid. Dit geldt niet alleen op mondiaal vlak, maar is ook het geval voor hoog geïndustrialiseerde landen in de 21ste eeuw. Zo zijn er nu nog steeds endemische infectieziekten in ons land die gepaard gaan met een aanzienlijke morbiditeit, letaliteit, complicatiegraad en die een belangrijke socio-economische impact hebben. Verder zijn er voortdurend nieuwe ziekten die de kop op steken en komen er terug ziekten voor die tijdelijk niet meer aanwezig waren. 12

15 De kennis van de epidemiologische aspecten van infectieziekten, waaronder frequentie, dynamiek, transmissie, vatbaarheid, besmettelijkheid, overdrachtswijze, reservoir en inperkingsmogelijkheden, is erg belangrijk voor tal van medische en paramedische disciplines. Dit geldt niet alleen voor public health-artsen, maar ook voor ziekenhuishygiënisten, CLB-artsen, CRA-artsen, clinici en microbiologen. Verschillende elementen van het epidemiologisch onderzoek van infectieziekten liggen aan de basis van de beschrijvende epidemiologie, onder andere het voorkomen met zijn diverse ziektematen, de analytische epidemiologie met het in kaart brengen van associatie- en impactmaten, het bestuderen en het voorspellen van de dynamiek van infectieziekten en ten slotte de impact op de preventie en de eliminatie van de ziekten. Epidemiologie van infectieziekten werkt in dezelfde context als de andere takken van het epidemiologisch onderzoek, maar toch zijn er enkele specifieke aspecten. Bij infectieziekten kan een geval ook een bron zijn van ziekte, kan het zijn dat niet iedereen even vatbaar is en kan het zijn dat een geval soms niet herkend is als een geval. De studie van de epidemiologie van infectie is ook vanuit methodologisch standpunt erg instructief en ook de studie van de historische voorbeelden zijn erg nuttig om inzicht te krijgen in de basisconcepten van het epidemiologisch denken. In dit opleidingsonderdeel wordt gefocust op de specifieke epidemiologische aspecten van infectieziekten inbegrepen dynamiek, modelling, bestrijding en indijking. Ook de studie van de infectieziektevaccinologie komt aan bod. Verder ligt de nadruk op de diverse aspecten van surveillance, monitoring, outbreakonderzoek, risico-analyse, en sero-epidemiologie. De kwantitatieve aspecten worden expliciet ontwikkeld. Via een combinatie van cases studies, opdrachten en hoorcolleges worden de basisconcepten van de infectieziekte-epidemiologie ontwikkeld. Milieu-epidemiologie Met dit opleidingsonderdeel wordt betracht je inzicht te verschaffen in de principes en de belangrijkste topics uit de milieu epidemiologie (inclusief het arbeidsmilieu). We behandelen onder meer de analyse van tijdsreeksen, van dosis-respons en dose-effect relaties, ecologische studies, etiognostische studies (MvS kan aangevuld worden met o.a. clusteranalyse, begrippen van screening en bevolkingsonderzoeken, surveillance van bepaalde groepen, gebruik van SMR en PMR in werknemerspopulaties, studie van gecombineerde blootstellingen, specifieke biases zoals healthy workers effect, risico-beoordeling, epidemiologie van arbeidsongevallen en beroepsziekten, ). Er wordt ruime aandacht besteed aan de problematiek van het meten van blootstelling aan omgevingsfactoren. Er wordt een basis gelegd voor de modelmatige inschatting van blootstelling. 13

16 Keuzeopleidingsonderdelen minor Genetische epidemiologie De blauwdruk van het leven staat in de genen. Niet alleen op welke ziekten wij meer risico lopen, maar ons hele mens-zijn. Onze lengte, de kleur van onze ogen, hoe goed we het doen op school, wat wij doen en denken, noem maar op. Onze ruim genen worden in principe onveranderd doorgegeven van ouders op kinderen. Toch ontstaan allerlei verschillen en zijn mensen altijd uniek. (Cock van Duijn) Genetische epidemiologie beoogt een antwoord te geven op vragen zoals: Is er fenotypische co-aggregatie binnen families? Is het geobserveerde correlatiepatroon consistent met een mogelijks genetisch effect? Is er evidentie voor één gen met een groot effect of meerdere genen met elk een eerder klein effect? Waar in het genoom zijn deze genen dan gelokaliseerd? Hoe precies kunnen we deze genen lokaliseren? Waar ligt de causale locus? Elk van deze vragen kunnen beantwoord worden via verschillende technieken die gangbaar zijn binnen genetische epidemiologie. Dit opleidingsonderdeel is een eerste introductie tot genetische epidemiologie. Verschillende facetten van genetische epidemiologie zullen aan bod komen. De cursus is dan ook georganiseerd rond verschillende peilers, zoals: een introductie tot genetica de verschillende gezichten van genetische epidemiologie koppelingsanalyses populatiegenetica kleinschalige genetische associatiestudies genoomgerichte associatiestudies. Epidemiologie van tropische aandoeningen Met deze cursus wordt je inzicht bijgebracht over de epidemiologie van zowel de typische tropische infectieziekten als de specifieke presentatie van kosmopolitische ziekten in de tropen. Het is hierbij niet de bedoeling om een volledig overzicht te geven van alle tropische infecties. Er zal eerder gewerkt worden met een aantal typische modelvoorbeelden en aan aantal concrete concepten, waarop je zelf verder kan bouwen. Aandacht zal gegeven worden aan de klinische aspecten van reactiepatronen eigen aan tropische aandoeningen, infectieziekten en andere. Eerder dan op een encyclopedische wijze alle aandoeningen aan bod te laten komen zal de nadruk liggen op het ontrafelen van waarom bepaalde aandoeningen gepaard gaan met specifieke klinische afwijkingen. Gaandeweg worden ook een aantal typische medische termen toegelicht, zodat je na deze cursus ook het gebruikelijke medische jargon beter zal begrijpen. Infectieziekten van verschillende oorsprong worden behandeld: protozoaire infecties: malaria, slaapziekte, leishmaniasis wormziekten: intestinale wormen, filariasis 14

17 bacteriële infecties: gastrointestinaal (cholera), sexuaal overdraagbare aandoeningen (chlamydia, lymphogranuloma, syphylis), neurologische (meningitis), respiratoire (pertussis) en veralgemeende aandoeningen (typhus) mycobacteriën: tuberculosis, lepra, Buruli ulcer virale aandoeningen: HIV en HTLV-1, Dengue, hemorragische koortsen (EBOLA). Aan de hand van de algemene systematiek worden de parasieten behandeld die het meest belangrijk zijn in de humane geneeskunde. De biologie, de morfologie en enkele basisgegevens over pathogenese worden geïllustreerd aan de hand van de levenscycli van respectievelijk de parasitaire ééncellige eukaryoten (Protozoa), platwormen (Trematoda, Cestoda), ronde wormen (Nematoda) en ectoparasieten (Insecta, Acari). Epidemiologische (en in mindere mate klinische aspecten) komen aan bod. Ook worden vergelijkingen gemaakt met enkele relevante dierparasieten, die als bron van zoönose moeten worden onderkend. Enkele medisch relevante bacteriën (tuberculose, cholera, e.a.), fungi (candidosis, cryptococcosis, mycotoxicosis, dermatophytosis, e.a.) en virussen (ebola, dengue en andere hemorragische koortsen, virale enteritiden en encephalitiden, e.a.) worden ook behandeld. Bijzondere aandacht wordt gegeven aan nieuwe en heropflakkerende tropische infectieziekten, en aan het medisch, economische belang van microbiële infecties. Competenties verworven in het opleidingsonderdeel klinische epidemiologie worden toegepast op ziekten behandeld in deze module. Inleiding tot het kwalitatief onderzoek Dit opleidingsonderdeel zal focussen op kwalitatief onderzoek in de gezondheidszorg. Deze onderzoeksmethode bestudeert de sociaal geconstrueerde werkelijkheid, de betekenissen en interpretaties die mensen aan de door hun ervaren werkelijkheid hechten. Op die manier verschaft kwalitatief onderzoek inzicht in sociale interacties, in het individuele perspectief, in waarom mensen doen wat ze doen en wat ze nodig hebben om te veranderen. Gezien deze aspecten in belangrijke mate gezondheid bepalen, doen onderzoekers meer en meer beroep op deze methoden, als aanvulling van het biomedische en epidemiologische perspectief. De cursus stelt je in staat om het toepassingsgebied van de kwalitatieve onderzoeksmethode te begrijpen, om onderzoeksvragen te formuleren en zelfstandig een kwalitatief onderzoeksproject uit te voeren. De volgende hoofdstukken komen aan bod: algemene inleiding kwalitatief onderzoek, de tradities in kwalitatief onderzoek, een stappenplan voor het opzetten van kwalitatief onderzoek, de verschillende methodologieën in kwalitatief onderzoek en de verschillende dataverzamelingstechnieken Hiertoe wordt gebruikgemaakt van praktische voorbeelden en studenten oefenen in workshops begeleid door ervaren onderzoekers. 15

18 Het ontwikkelen en valideren van een vragenlijst In deze cursus wordt gewerkt met een concreet voorbeeld, waarbij je een concrete onderzoeksvraag moet opstellen. Van daaruit zal stap voor stap verder worden gewerkt in het proces van het opstellen van een vragenlijst. Je wordt hierbij begeleid door de docenten. Je moet de vragenlijst ook pre-testen in een groep van een vijftal proefpersonen, waarna de feedback van deze pre-test gebruikt wordt om de vragenlijst aan te passen. Als de vragenlijst gefinaliseerd is, worden een aantal validiteits- en betrouwbaarheidstesten doorgenomen, die kunnen worden toegepast op een reële dataset als je de vragenlijst effectief afneemt in een(beperkte) doelgroep of op een fictieve dataset op basis van het codeboek van de variabelen uit de vragenlijst. Dit keuzeopleidingsonderdeel wordt zeer praktijkgericht opgevat, opdat je later zelf praktisch aan de slag kan om een vragenlijst op te stellen en te valideren. Master, tweede jaar Verplichte opleidingsonderdelen Onderzoeksproject deel 3 De masterproef is de neerslag van een epidemiologisch onderzoek uitgevoerd in één van de grote richtingen van de epidemiologie zoals ze worden aangeboden in de keuzeopleidingsonderdelen van de major. Dit onderzoek vertrekt vanuit vraagstelling die gebaseerd wordt op een humaan gezondheidsprobleem en het onderzoeksresultaat moet bijdragen tot de oplossing van dit probleem. Je moet met het onderzoeksproject kunnen aantonen te beschikken over wetenschappelijke onderzoeksvaardigheden op het terrein van de epidemiologie (je dient hierbij vaardigheden op te doen) die je in het gekozen gebied van de epidemiologie kan toepassen. Dit veronderstelt dat je een op biomedische wetenschappen gebaseerde onderzoekshypothese kan formuleren en dat je een vraagstelling die betrekking heeft op ziekte en/of gezondheid van mensen of op determinanten daarvan kan benaderen aan de hand van een biologisch of wiskundig model. Je voert het onderzoek uit onder supervisie van de academische stuurgroep aan een wetenschappelijk onderzoeksinstituut dat hiervoor door deze stuurgroep wordt erkend. Je krijgt een begeleider toegewezen die minimaal het niveau van een master heeft bereikt. Stage Je loopt enkele kleine stages die je inzicht geven in de verschillende toepassingsgebieden van de epidemiologie (klinische epidemiologie, milieu epidemiologie, ). De stages worden georganiseerd door de projectmanager. 16

19 Seminaries 2 Je volgt seminaries waarin epidemiologisch onderzoek wordt voorgesteld die je inzicht geven in het lopend epidemiologisch onderzoek in Vlaanderen en dit in de verschillende toepassingsgebieden van de epidemiologie (klinische epidemiologie, milieu-epidemiologie, ). De lijst van seminaries wordt opgesteld door de academische stuurgroep. Masterproef Bij het uitwerken van het onderzoeksproject komen altijd ten minste de volgende elementen aan bod: de formulering van de onderzoeksvraagstelling op basis van een gedegen literatuuronderzoek het opstellen van een onderzoeksplan waarin beschreven wordt op welke wijze de vraagstelling benaderd wordt een kritische bespreking van de onderzoeksresultaten in relatie tot het onderzoeksopzet, de kwaliteit van de gegevens en de beschikbare literatuur een schriftelijke en mondelinge rapportage in de vorm van een Engelstalig conceptartikel of rapport enerzijds en een voordracht op een colloquium voor collega-onderzoekers anderzijds Daadwerkelijke verzameling van empirische gegevens is een gebruikelijk onderdeel van het projectwerk, maar geen absolute voorwaarde. Het onderzoek kan ook uitgevoerd worden op basis van reeds verzameld materiaal. De diverse onderdelen van de uitvoering van het project dienen in redelijke verhouding tot elkaar te staan, waarbij de routine-activiteiten niet meer dan 30% van de tijd in beslag mogen nemen terwijl de rapportagefase minimaal 10% en maximaal 20% van de tijd mag bedragen. 17

20 Nuttige info over je studietraject Masteropleidingen binnen de bamastructuur Met het ondertekenen van het Bologna-akkoord, werd in heel Europa de bachelormasterstructuur ingevoerd. Alle opleidingen aan de universiteit werden omgevormd tot academische bachelor- en masteropleidingen. Om te kunnen inschrijven voor een masteropleiding, moet je in het bezit zijn van een professioneel of een academisch bachelordiploma. Afhankelijk van het diploma dat je reeds op zak hebt, kan je ofwel rechtstreeks instromen in een masteropleiding, ofwel eerst een schakelprogramma (na een professionele bacheloropleiding) of een voorbereidingsprogramma (na een academische bacheloropleiding) volgen (zoals voorgesteld in volgend schema). academische bachelor à rechtstreekse instroom à à voorbereidingsprogramma à academische master professionele bachelor à schakelprogramma à Dankzij de nieuwe bachelor-masterstructuur en het flexibiliseringssysteem heb je als student meer keuzemogelijkheden gekregen om je studieprogramma in te vullen. In elke faculteit adviseren studietrajectbegeleiders je over de samenstelling van je programma en over de aangeboden keuzemogelijkheden. Het is belangrijk voldoende vooruitgang te boeken in je studietraject en in een redelijke tijd je diploma te behalen. Daarom heeft de Universiteit Antwerpen een systeem van studievoortgangsbewaking en -begeleiding opgezet: de faculteit zal je studieprestaties volgen en kan je bindende voorwaarden opleggen wanneer je niet de helft van de studiepunten van het goedgekeurde studieprogramma hebt behaald. Het volledige onderwijs- en examenreglement vind je terug op Leerkrediet Het leerkrediet werd in het leven geroepen om je te stimuleren om een doordachte studiekeuze te maken. Het is een maatstaf voor studiesucces en studievoortgang en kan gevolgen hebben voor jouw recht op verder studeren en jouw sociale statuut als student. Daarom is het belangrijk om doordacht te kiezen, je in te zetten voor je studie en ook administratief tijdig met alles in orde te zijn. Meer informatie vind je ook op Hoe werkt het leerkrediet? Elke student krijgt 140 studiepunten bij zijn eerste inschrijving aan de universiteit. Voor elk opleidingsonderdeel waarvoor je inschrijft wordt je leerkrediet verminderd met de over- 18

Veiligheidswetenschappen. masteropleiding

Veiligheidswetenschappen. masteropleiding Veiligheidswetenschappen masteropleiding 2012 Inhoud Welkom 3 Waarom studeren aan de Universiteit Antwerpen? 4 Veiligheidswetenschappen binnen de Universiteit Antwerpen 5 De opleiding veiligheidswetenschappen

Nadere informatie

Organisatie en management. masteropleiding

Organisatie en management. masteropleiding Organisatie en management masteropleiding 2012 Inhoud Welkom 3 Waarom studeren aan de Universiteit Antwerpen? 4 Organisatie en management binnen de Universiteit Antwerpen 5 De opleiding organisatie en

Nadere informatie

Waarom studeren aan de Universiteit Antwerpen?...4. TEW: Economisch Beleid binnen de Universiteit Antwerpen...6

Waarom studeren aan de Universiteit Antwerpen?...4. TEW: Economisch Beleid binnen de Universiteit Antwerpen...6 Inhoud Voorwoord...3 Waarom studeren aan de Universiteit Antwerpen?...4 TEW: Economisch Beleid binnen de Universiteit Antwerpen...6 Over Toegepaste Economische Wetenschappen: Economisch Beleid...6 Doelgroep

Nadere informatie

organisatie en management

organisatie en management organisatie en management masteropleiding 2013 2013 uantwerpen.be Inhoud Welkom 3 Waarom studeren aan de Universiteit Antwerpen? 4 Organisatie en management binnen de Universiteit Antwerpen 5 De opleiding

Nadere informatie

Waarom studeren aan de Universiteit Antwerpen?...4. Master in Organisatie en Management binnen de Universiteit Antwerpen...5

Waarom studeren aan de Universiteit Antwerpen?...4. Master in Organisatie en Management binnen de Universiteit Antwerpen...5 Inhoud Voorwoord...3 Waarom studeren aan de Universiteit Antwerpen?...4 Master in Organisatie en Management binnen de Universiteit Antwerpen...5 Over de master in Organisatie en Management...6 Wat maakt

Nadere informatie

veiligheidswetenschappen

veiligheidswetenschappen veiligheidswetenschappen masteropleiding 2013 2013 uantwerpen.be Inhoud Welkom 3 Waarom studeren aan de Universiteit Antwerpen? 4 Veiligheidswetenschappen binnen de Universiteit Antwerpen 5 De opleiding

Nadere informatie

Sociaal-economische wetenschappen

Sociaal-economische wetenschappen masteropleiding Sociaal-economische wetenschappen faculteit toegepaste economische wetenschappen 2009 1 Colofon Redactie Vormgeving Fotografie Departement studentgerichte diensten en de faculteiten Ann

Nadere informatie

toegepaste economische wetenschappen: Economisch beleid

toegepaste economische wetenschappen: Economisch beleid toegepaste economische wetenschappen: Economisch beleid >> faculteit toegepaste economische wetenschappen >> masteropleiding 2010-2011 Colofon Redactie Vormgeving Fotografie Departement studentgerichte

Nadere informatie

stedenbouw en ruimtelijke planning

stedenbouw en ruimtelijke planning stedenbouw en ruimtelijke planning masteropleiding 2013 2013 uantwerpen.be Inhoud Welkom 3 Waarom studeren aan de Universiteit Antwerpen? 4 De opleiding stedenbouw en ruimtelijke planning 5 Doelgroep

Nadere informatie

monumenten- en landschapszorg

monumenten- en landschapszorg monumenten- en landschapszorg masteropleiding 2013 2013 uantwerpen.be 1 2 Inhoud Welkom 3 Waarom studeren aan de Universiteit Antwerpen? 4 De opleiding monumenten- en landschapszorg 5 Doelgroep en toelatingsvoorwaarden

Nadere informatie

sociologie masteropleiding uantwerpen.be

sociologie masteropleiding uantwerpen.be sociologie masteropleiding 2013 2013 uantwerpen.be Inhoud Welkom 3 Waarom studeren aan de Universiteit Antwerpen? 4 Sociologie binnen de Universiteit Antwerpen 5 Over Sociologie 6 Doelgroep en toelatingsvoorwaarden

Nadere informatie

Inhoud Voorwoord...2. Waarom studeren aan de Universiteit Antwerpen?...3. Sociologie binnen de Universiteit Antwerpen...4. Over Sociologie...

Inhoud Voorwoord...2. Waarom studeren aan de Universiteit Antwerpen?...3. Sociologie binnen de Universiteit Antwerpen...4. Over Sociologie... . Inhoud Voorwoord...2 Waarom studeren aan de Universiteit Antwerpen?...3 Sociologie binnen de Universiteit Antwerpen...4 Over Sociologie...5 Doelgroep en toelatingsvoorwaarden...5 Loopbaanperspectieven...5

Nadere informatie

SOCIOLOGIE >> faculteit politieke en sociale wetenschappen >> masteropleiding 2010-2011

SOCIOLOGIE >> faculteit politieke en sociale wetenschappen >> masteropleiding 2010-2011 SOCIOLOGIE >> faculteit politieke en sociale wetenschappen >> masteropleiding 2010-2011 Colofon Redactie Vormgeving Fotografie Dienst Studieinformatie en de faculteiten Ann Engelen (kaft) Ellen Willockx

Nadere informatie

taal- en letterkunde masteropleiding uantwerpen.be

taal- en letterkunde masteropleiding uantwerpen.be taal- en letterkunde masteropleiding 2013 2013 uantwerpen.be Inhoud Welkom 3 Waarom studeren aan de Universiteit Antwerpen? 4 Taal- en letterkunde studeren aan de Universiteit Antwerpen 5 Over taal- en

Nadere informatie

masteropleiding Organisatiebeleid faculteit toegepaste economische wetenschappen

masteropleiding Organisatiebeleid faculteit toegepaste economische wetenschappen masteropleiding Organisatiebeleid faculteit toegepaste economische wetenschappen 2009 Colofon Redactie Vormgeving Fotografie Departement studentgerichte diensten en de faculteiten. Ann Engelen (kaft) An

Nadere informatie

Taal- en Letterkunde. masteropleiding

Taal- en Letterkunde. masteropleiding Taal- en Letterkunde masteropleiding 2011 Inhoud Voorwoord...3 Waarom studeren aan de Universiteit Antwerpen?...4 Taal- en Letterkunde studeren aan de Universiteit Antwerpen...5 Over Taal- en Letterkunde...6

Nadere informatie

Voor wie is het leerkrediet (en dus deze folder)?

Voor wie is het leerkrediet (en dus deze folder)? Leerkrediet Informatie Voor wie is het leerkrediet (en dus deze folder)? Diplomacontract: je volgt een opleiding met de bedoeling een diploma te behalen voor de volledige opleiding Creditcontract: je volgt

Nadere informatie

Registratie eisen Epidemioloog A en B

Registratie eisen Epidemioloog A en B Registratie eisen Epidemioloog A en B Epidemiologie is de wetenschappelijke discipline die het vóórkomen en de verspreiding van ziekten en gezondheidsindicatoren in humane populaties bestudeert, in relatie

Nadere informatie

Toegepaste economische wetenschappen: bedrijfskunde. masteropleiding

Toegepaste economische wetenschappen: bedrijfskunde. masteropleiding Toegepaste economische wetenschappen: bedrijfskunde masteropleiding 2012 Inhoud Welkom 3 Waarom studeren aan de Universiteit Antwerpen? 4 Bedrijfskunde binnen de Universiteit Antwerpen 6 De opleiding

Nadere informatie

Handelsingenieur in de beleidsinformatica. masteropleiding

Handelsingenieur in de beleidsinformatica. masteropleiding Handelsingenieur in de beleidsinformatica masteropleiding 2012 Inhoud Welkom 3 Waarom studeren aan de Universiteit Antwerpen? 4 Handelsingenieur in de beleidsinformatica binnen de Universiteit Antwerpen

Nadere informatie

Master in de seksuologie

Master in de seksuologie Master in de seksuologie Faculteit Geneeskunde Kiezen voor de opleiding seksuologie De seksuologie is een erg jonge wetenschap amper iets meer dan een eeuw oud, waarvan de ontwikkeling lang heeft geleden

Nadere informatie

Waarom studeren aan de Universiteit Antwerpen? 6. Sociaal Werk binnen de Universiteit Antwerpen 7. Over Sociaal Werk 8

Waarom studeren aan de Universiteit Antwerpen? 6. Sociaal Werk binnen de Universiteit Antwerpen 7. Over Sociaal Werk 8 Inhoud Welkom 5 Waarom studeren aan de Universiteit Antwerpen? 6 Sociaal Werk binnen de Universiteit Antwerpen 7 Over Sociaal Werk 8 Doelgroep en toelatingsvoorwaarden 9 Loopbaanperspectieven 11 Studieprogramma

Nadere informatie

masteropleiding Sociologie faculteit politieke en sociale wetenschappen

masteropleiding Sociologie faculteit politieke en sociale wetenschappen masteropleiding Sociologie faculteit politieke en sociale wetenschappen 2009 Colofon Redactie Vormgeving Fotografie Departement studentgerichte diensten en de faculteiten Ann Engelen (kaft) An Devaux,

Nadere informatie

GERONTOLOOG WORDEN MASTER OF SCIENCE

GERONTOLOOG WORDEN MASTER OF SCIENCE GERONTOLOOG WORDEN MASTER OF SCIENCE Behaal een academisch diploma. Ontwikkel uw loopbaan als gerontoloog U bent nu net afgestudeerde bachelor of enige tijd werkzaam als zorgverstrekker in een ziekenhuis,

Nadere informatie

Leerkrediet 2011 2012

Leerkrediet 2011 2012 2011 WAT IS HET LEERKREDIET? Het leerkrediet trad in werking in 2008-2009. Dit betekent dat elke student bij zijn eerste inschrijving een rugzak met 140 meekrijgt. De student gebruikt bij zijn inschrijving

Nadere informatie

Filmstudies en visuele cultuur. faculteit politieke en sociale wetenschappen deel 2 masteropleiding

Filmstudies en visuele cultuur. faculteit politieke en sociale wetenschappen deel 2 masteropleiding Filmstudies en visuele cultuur faculteit politieke en sociale wetenschappen deel 2 masteropleiding 2008 Colofon Redactie Vormgeving Fotografie Departement studentgerichte diensten en faculteiten Departement

Nadere informatie

communicatiewetenschappen

communicatiewetenschappen communicatiewetenschappen >> faculteit politieke en sociale wetenschappen >> masteropleiding 2010-2011 Colofon Redactie Vormgeving Fotografie Dienst Studieinformatie en de faculteiten Ann Engelen (kaft),

Nadere informatie

filmstudies en visuele cultuur >> faculteit politieke en sociale wetenschappen >> masteropleiding 2010-2011

filmstudies en visuele cultuur >> faculteit politieke en sociale wetenschappen >> masteropleiding 2010-2011 2008 filmstudies en visuele cultuur >> faculteit politieke en sociale wetenschappen >> masteropleiding 2010-2011 Colofon Redactie Vormgeving Fotografie Dienst Studieinformatie en faculteiten Ann Engelen

Nadere informatie

Master in de journalistiek

Master in de journalistiek BRUSSEL t Master in de journalistiek Faculteit Sociale Wetenschappen Welkom aan de KU Leuven, de grootste en oudste universiteit van België. Je kunt hier je studietraject verderzetten en verrijken, ook

Nadere informatie

Handleiding voor het samenstellen van een individueel collegerooster

Handleiding voor het samenstellen van een individueel collegerooster Handleiding voor het samenstellen van een individueel collegerooster voor studenten van campus Brussel en campus Parnas Academiejaar 2014-2015 1. Waar vind ik de inhoud van mijn vakken? Kies in de programmagids

Nadere informatie

FAQ Frequently Asked Questions Master na master Notariaat

FAQ Frequently Asked Questions Master na master Notariaat FAQ Frequently Asked Questions Master na master Notariaat TOELATINGSVOORWAARDEN... 1 INSCHRIJVING... 2 STUDIETRAJECT... 2 STAGE... 4 WERKEN EN STUDEREN... 4 CURSUSMATERIAAL... 5 LESSENROOSTER... 5 EXAMENS...

Nadere informatie

Waarom studeren aan de Universiteit Antwerpen? 4. Meertalige professionele communicatie binnen de Universiteit Antwerpen 5

Waarom studeren aan de Universiteit Antwerpen? 4. Meertalige professionele communicatie binnen de Universiteit Antwerpen 5 Inhoud Welkom 3 Waarom studeren aan de Universiteit Antwerpen? 4 Meertalige professionele communicatie binnen de Universiteit Antwerpen 5 Over de master meertalige professionele communicatie 6 Doelgroep

Nadere informatie

Communicatiewetenschappen

Communicatiewetenschappen masteropleiding Communicatiewetenschappen faculteit politieke en sociale wetenschappen 2009 Colofon Redactie Vormgeving Fotografie Departement studentgerichte diensten en de faculteiten. Ann Engelen (kaft)

Nadere informatie

Master in de meertalige communicatie

Master in de meertalige communicatie BRUSSEL t Master in de meertalige communicatie Faculteit Letteren Welkom aan de KU Leuven, de grootste en oudste universiteit van België. Je kunt hier je studietraject verderzetten en verrijken, ook als

Nadere informatie

Het hoger onderwijs verandert

Het hoger onderwijs verandert achelor & master Sinds september 2004 is de hele structuur van het hoger onderwijs veranderd. Die nieuwe structuur werd tegelijkertijd ingevoerd in andere Europese landen. Zo sluiten opleidingen in Vlaanderen

Nadere informatie

STUDIEPROGRAMMA S HOGER ONDERWIJS

STUDIEPROGRAMMA S HOGER ONDERWIJS STUDIEPROGRAMMA S VAN HET HOGER ONDERWIJS Je krijgt het studieprogramma van een opleiding (=studie) aan een universiteit en aan een hogeschool. In de tabellen zie je alle opleidingsonderdelen (= vakken,

Nadere informatie

conservatie en restauratie

conservatie en restauratie conservatie en restauratie bachelor- en masteropleiding 2013 2013 uantwerpen.be Inhoud Welkom 3 Waarom studeren aan de Universiteit Antwerpen? 4 De opleiding conservatie-restauratie 6 Conservatie-restauratie,

Nadere informatie

handelsingenieur masteropleiding uantwerpen.be

handelsingenieur masteropleiding uantwerpen.be handelsingenieur masteropleiding 2013 2013 uantwerpen.be Inhoud Welkom 3 Waarom studeren aan de Universiteit Antwerpen? 4 Handelsingenieur in de beleidsinformatica binnen de Universiteit Antwerpen 6 De

Nadere informatie

Overzicht. Studiekeuze Bachelor-masterstructuur (bama) Overgang SO naar HO Praktisch Studeren doe je zelf maar niet alleen

Overzicht. Studiekeuze Bachelor-masterstructuur (bama) Overgang SO naar HO Praktisch Studeren doe je zelf maar niet alleen Start to study Overzicht Studiekeuze Bachelor-masterstructuur (bama) Overgang SO naar HO Praktisch Studeren doe je zelf maar niet alleen Hoe maak je een goede studiekeuze? Studiekeuze Neem je tijd! begin

Nadere informatie

INNOVEREND ONDERNEMEN

INNOVEREND ONDERNEMEN ACADEMISCH PROGRAMMA INTERUNIVERSITAIR POSTGRADUAAT INNOVEREND ONDERNEMEN VOOR INGENIEURS Innovate Create Design Geef de wereld van morgen mee vorm Het Postgraduaat Innoverend Ondernemen voor ingenieurs

Nadere informatie

Academiejaar 2014/2015. bachelor. verpleegkunde. verpleegkunde. Artesis Plantijn Hogeschool Antwerpen

Academiejaar 2014/2015. bachelor. verpleegkunde. verpleegkunde. Artesis Plantijn Hogeschool Antwerpen Academiejaar 2014/2015 bachelor verpleegkunde verpleegkunde Artesis Plantijn Hogeschool Antwerpen Bachelor verpleegkunde verpleegkunde Je ideale opleiding kiezen uit het ruime aanbod aan onze hogeschool

Nadere informatie

FACULTEIT DER NATUURWETENSCHAPPEN, WISKUNDE EN INFORMATICA. ONDERWIJS- EN EXAMENREGELING Masterschool Life and Earth Sciences studiejaar 2008-2009

FACULTEIT DER NATUURWETENSCHAPPEN, WISKUNDE EN INFORMATICA. ONDERWIJS- EN EXAMENREGELING Masterschool Life and Earth Sciences studiejaar 2008-2009 UNIVERSITEIT VAN AMSTERDAM FACULTEIT DER NATUURWETENSCHAPPEN, WISKUNDE EN INFORMATICA ONDERWIJS- EN EXAMENREGELING Masterschool Life and Earth Sciences studiejaar 2008-2009 DE MASTEROPLEIDING BIOMEDICAL

Nadere informatie

chemie >> faculteit wetenschappen >> masteropleiding 2010-2011

chemie >> faculteit wetenschappen >> masteropleiding 2010-2011 chemie >> faculteit wetenschappen >> masteropleiding 2010-2011 Colofon Redactie Vormgeving Fotografie Dienst Studieinformatie en de faculteiten Ann Engelen (kaft), Ellen Willockx (binnenwerk) Jan Crab

Nadere informatie

Indeling hoger onderwijs

Indeling hoger onderwijs achelor & master Sinds enkele jaren is de structuur van het hoger onderwijs in België afgestemd op die van andere Europese landen. Hierdoor kan je makkelijker switchen tussen hogescholen en universiteiten

Nadere informatie

Master in de logopedische en audiologische wetenschappen

Master in de logopedische en audiologische wetenschappen Master in de logopedische en audiologische wetenschappen Faculteit Geneeskunde De masteropleiding logopedische en audiologische wetenschappen is vandaag meer dan ooit een noodzaak. Onze maatschappij is

Nadere informatie

Ontwikkelingen in het hoger onderwijs

Ontwikkelingen in het hoger onderwijs Ontwikkelingen in het hoger onderwijs Liesbeth Hens Departement Onderwijs en Vorming Hoger Onderwijsbeleid liesbeth.hens@ond.vlaanderen.be SLO bachelor na bachelor master na master Professionele bachelor

Nadere informatie

FAQ deeltijds studeren opleiding vroedkunde Turnhout

FAQ deeltijds studeren opleiding vroedkunde Turnhout FAQ deeltijds studeren opleiding vroedkunde Turnhout Kan je in Turnhout de opleiding vroedkunde in deeltijds gaan studeren? Ja, dit kan. Er wordt dan een individueel programma op maat gemaakt. Hebben jullie

Nadere informatie

laboratoriumtechnologie

laboratoriumtechnologie Academiejaar 2015/2016 jobzekerheid bachelor biomedische laboratoriumtechnologie Farmaceutische en biologische laboratoriumtechnologie Artesis Plantijn Hogeschool Antwerpen bachelor biomedische laboratoriumtechnologie

Nadere informatie

Verpleegkunde en vroedkunde. masteropleiding

Verpleegkunde en vroedkunde. masteropleiding Verpleegkunde en vroedkunde masteropleiding 2012 Inhoud Welkom 3 Waarom studeren aan de Universiteit Antwerpen? 4 Verpleegkunde en vroedkunde binnen de Universiteit Antwerpen 5 De opleiding verpleegkunde

Nadere informatie

toegepaste economische wetenschappen: bedrijfskunde

toegepaste economische wetenschappen: bedrijfskunde toegepaste economische wetenschappen: bedrijfskunde masteropleiding 2013 2013 uantwerpen.be Inhoud Welkom 3 Waarom studeren aan de Universiteit Antwerpen? 4 Bedrijfskunde binnen de Universiteit Antwerpen

Nadere informatie

Academiejaar 2013/2014. navorming. Mentor Klinisch Onderwijs. Artesis Plantijn Hogeschool Antwerpen

Academiejaar 2013/2014. navorming. Mentor Klinisch Onderwijs. Artesis Plantijn Hogeschool Antwerpen Academiejaar 2013/2014 navorming Mentor Klinisch Onderwijs Artesis Plantijn Hogeschool Antwerpen Navorming Mentor Klinisch Onderwijs Deze opleiding is een samenwerking van het departement Gezondheid en

Nadere informatie

Profilering derde graad

Profilering derde graad De leerling heeft in de 1ste en de 2de graad, de gelegenheid gehad zijn/haar interesses te ontdekken en heeft misschien al enig idee ontwikkeld over toekomstige werk- of studieplannen. Vaardigheden, inzet,

Nadere informatie

BRUSSEL t. Master in het tolken. Faculteit Letteren

BRUSSEL t. Master in het tolken. Faculteit Letteren BRUSSEL t Master in het tolken Faculteit Letteren Welkom aan de KU Leuven, de grootste en oudste universiteit van België. Je kunt hier je studietraject verderzetten en verrijken, ook als je elders een

Nadere informatie

Revalidatiewetenschappen en kinesitherapie

Revalidatiewetenschappen en kinesitherapie Revalidatiewetenschappen en kinesitherapie bachelor-en masteropleiding 2013 2013 uantwerpen.be Inhoud Welkom 3 Waarom studeren aan de Universiteit Antwerpen? 4 De opleiding revalidatiewetenschappen en

Nadere informatie

vertalen / tolken masteropleidingen uantwerpen.be

vertalen / tolken masteropleidingen uantwerpen.be vertalen / tolken masteropleidingen 2013 2013 uantwerpen.be Inhoud Welkom 3 Waarom studeren aan de Universiteit Antwerpen? 4 De opleiding vertalen - tolken 5 Doelgroep en toelatingsvoorwaarden 6 Loopbaanperspectieven

Nadere informatie

Je wil studeren aan een hogeschool of universiteit. Op het internet kan je hierover alle informatie vinden die je nodig hebt.

Je wil studeren aan een hogeschool of universiteit. Op het internet kan je hierover alle informatie vinden die je nodig hebt. EEN OPLEIDING KIEZEN Je wil studeren aan een hogeschool of universiteit. Op het internet kan je hierover alle informatie vinden die je nodig hebt. Wat moet je doen? 1. Lees de instructie en de zoektips

Nadere informatie

Milieuwetenschap. masteropleiding

Milieuwetenschap. masteropleiding Milieuwetenschap masteropleiding 2012 Inhoud Welkom 3 Woord vooraf 4 Waarom studeren aan de Universiteit Antwerpen? 5 De opleiding milieuwetenschap 6 Doelgroep en toelatingsvoorwaarden 8 Loopbaanperspectieven

Nadere informatie

Kiezen voor het hoger onderwijs?! Infoavond

Kiezen voor het hoger onderwijs?! Infoavond Kiezen voor het hoger onderwijs?! Infoavond Hogeschool PXL Elfde-Liniestraat 24 B-3500 Hasselt www.pxl.be - www.pxl.be/facebook INHOUD 1. Organisatie hoger onderwijs 2. Aanbod Hogeschool PXL 3. Leerkrediet

Nadere informatie

DE STRUCTUUR VAN HET HOGER ONDERWIJS

DE STRUCTUUR VAN HET HOGER ONDERWIJS Het hoger onderwijs in Vlaanderen kent twee soorten onderwijs: het hoger professioneel onderwijs en het academisch onderwijs. Je kan een opleiding volgen aan een hogeschool of aan een universiteit. Bron:

Nadere informatie

sociaal werk masteropleiding uantwerpen.be

sociaal werk masteropleiding uantwerpen.be sociaal werk masteropleiding 2013 2013 uantwerpen.be Inhoud Welkom...3 Waarom studeren aan de Universiteit Antwerpen?...4 Sociaal Werk binnen de Universiteit Antwerpen...5 Over Sociaal Werk...6 Doelgroep

Nadere informatie

Waarom studeren aan de Universiteit Antwerpen?...4. TEW: Bedrijfskunde binnen de Universiteit Antwerpen...6

Waarom studeren aan de Universiteit Antwerpen?...4. TEW: Bedrijfskunde binnen de Universiteit Antwerpen...6 Inhoud Voorwoord...3 Waarom studeren aan de Universiteit Antwerpen?...4 TEW: Bedrijfskunde binnen de Universiteit Antwerpen...6 Over Toegepaste Economische Wetenschappen: Bedrijfskunde...6 Doelgroep en

Nadere informatie

Stap. Studieadviespunt Gent. Handleiding bij de PowerPoint-presentatie Flexibilisering 2008-2009

Stap. Studieadviespunt Gent. Handleiding bij de PowerPoint-presentatie Flexibilisering 2008-2009 de Stap Studieadviespunt Gent Klein Raamhof 8, 9000 Gent Tel. 09 233 75 15 - Fax 09 224 15 65 mail: info@destapgent.be website: www.destapgent.be Handleiding bij de PowerPoint-presentatie Flexibilisering

Nadere informatie

FAQ Frequently Asked Questions Master na master Notariaat

FAQ Frequently Asked Questions Master na master Notariaat FAQ Frequently Asked Questions Master na master Notariaat Toelatingsvoorwaarden... 1 Inschrijving... 2 Studietraject... 3 Stage... 4 Werken en studeren... 5 Cursusmateriaal... 5 Lessenrooster... 6 Examens...

Nadere informatie

Programmawijzigingen Faculteit Sociale Wetenschappen 2014-2015 en overgangsmaatregelen

Programmawijzigingen Faculteit Sociale Wetenschappen 2014-2015 en overgangsmaatregelen BACHELOR IN DE COMMUNICATIEWETENSCHAPPEN (180 SP) Opgelet: De gehele structuur van de bacheloropleiding is gewijzigd. Voortaan bestaat de opleiding uit drie modules, nl. Discipline, Methode en Ontplooiing,

Nadere informatie

Academiejaar 2013/2014. professionele. BIOchemie. Artesis Plantijn Hogeschool Antwerpen

Academiejaar 2013/2014. professionele. BIOchemie. Artesis Plantijn Hogeschool Antwerpen Academiejaar 2013/2014 professionele bachelor CHEMIE BIOchemie Artesis Plantijn Hogeschool Antwerpen Professionele bachelor chemie BIOchemie Je ideale opleiding kiezen uit het ruime aanbod aan onze hogeschool

Nadere informatie

Vergelijkende en Europese politiek *

Vergelijkende en Europese politiek * Vergelijkende en Europese politiek * faculteit politieke en sociale wetenschappen deel 2 masteropleiding 2008 * De opleidingsnaam Master in de Vergelijkende en Europese Politiek is onder voorbehoud van

Nadere informatie

Academiejaar 2014/2015. bachelor. ergotherapie. ergotherapie. Artesis Plantijn Hogeschool Antwerpen

Academiejaar 2014/2015. bachelor. ergotherapie. ergotherapie. Artesis Plantijn Hogeschool Antwerpen Academiejaar 2014/2015 bachelor ergotherapie ergotherapie Artesis Plantijn Hogeschool Antwerpen Bachelor ergotherapie ergotherapie Je ideale opleiding kiezen uit het ruime aanbod aan onze hogeschool is

Nadere informatie

Hoger onderwijs in Vlaanderen. Informatiebrochure 2012

Hoger onderwijs in Vlaanderen. Informatiebrochure 2012 Hoger onderwijs in Vlaanderen Informatiebrochure 2012 Inhoud Inleiding...2 Soorten instellingen...3 Soorten opleidingen...3 Nieuw vanaf 2013-2014: integratie academische hogeschoolopleidingen in de universiteiten...5

Nadere informatie

Master in de journalistiek

Master in de journalistiek ANTWERPEN t Master in de journalistiek Faculteit Sociale Wetenschappen Master in de journalistiek De master in de journalistiek vormt kritische journalisten die klaar zijn voor de arbeidsmarkt. De weloverwogen

Nadere informatie

Sneller wijs Verkorte programma s in de wijsbegeerte

Sneller wijs Verkorte programma s in de wijsbegeerte HOGER INSTITUUT VOOR WIJSBEGEERTE Sneller wijs Verkorte programma s in de wijsbegeerte Filosofie als tweede studie Je hebt al een universitair diploma of een hogeschooldiploma behaald en je wil dieper

Nadere informatie

literatuur van de moderniteit

literatuur van de moderniteit literatuur van de moderniteit masteropleiding 2013 2013 uantwerpen.be Inhoud Welkom 3 Waarom studeren aan de Universiteit Antwerpen? 4 Literatuur van de moderniteit binnen de Universiteit Antwerpen 5

Nadere informatie

bachelor in de verpleegkunde

bachelor in de verpleegkunde Academiejaar 2014/2015 Werk en behaal je diploma via een brugprogramma bachelor in de verpleegkunde Artesis Plantijn Hogeschool Antwerpen Werk en behaal je diploma via een brugprogramma Omdat jij je wilt

Nadere informatie

ANTWERPEN t. Master in het tolken. Faculteit Letteren

ANTWERPEN t. Master in het tolken. Faculteit Letteren ANTWERPEN t Master in het tolken Faculteit Letteren Welkom aan de KU Leuven, de grootste en oudste universiteit van België. Je kunt hier je studietraject verderzetten en verrijken, ook als je elders een

Nadere informatie

Leidraad voor aanvragen van vrijstellingen (EVK)

Leidraad voor aanvragen van vrijstellingen (EVK) Leidraad voor aanvragen van vrijstellingen (EVK) GEZ Gezondheidszorg Departement Gezondheidszorg Campus Oude Luikerbaan 79 3500 Hasselt Verantwoordelijke EVK Ann Bancken (ann.bancken@khlim.be) Academiejaar

Nadere informatie

A r t e v e l d e h o g e s c h o o l? verder studeren. werken. wegwijzer. K a t h o l i e k H o g e r O n d e r w i j s G e n t 2 0 0 8

A r t e v e l d e h o g e s c h o o l? verder studeren. werken. wegwijzer. K a t h o l i e k H o g e r O n d e r w i j s G e n t 2 0 0 8 A r t e v e l d e h o g e s c h o o l? verder studeren werken wegwijzer K a t h o l i e k H o g e r O n d e r w i j s G e n t 2 0 0 8 Beste student Nog even en je sleept de welverdiende beloning voor een

Nadere informatie

voedings- en dieetkunde

voedings- en dieetkunde Academiejaar 2014/2015 bachelor voedings- en dieetkunde voedings- en dieetkunde Artesis Plantijn Hogeschool Antwerpen bachelor voedingsen dieetkunde voedings- en dieetkunde Je ideale opleiding kiezen uit

Nadere informatie

Master in het management en het beleid van de gezondheidszorg

Master in het management en het beleid van de gezondheidszorg Master in het management en het beleid van de gezondheidszorg Afstudeerrichtingen: gezondheidszorgbeleid ziekenhuismanagement Faculteit Geneeskunde De zorgverlening is uitgegroeid tot een van de belangrijkste

Nadere informatie

Lichamelijke Opvoeding

Lichamelijke Opvoeding Academiejaar 2014/2015 bachelor onderwijs Secundair Onderwijs Lichamelijke Opvoeding Artesis Plantijn Hogeschool Antwerpen bachelor onderwijs Secundair Onderwijs Lichamelijke Opvoeding Je ideale opleiding

Nadere informatie

Master in de ingenieurswetenschappen:

Master in de ingenieurswetenschappen: Master in de ingenieurswetenschappen: biomedische technologie Faculteit Ingenieurswetenschappen De voorbije eeuw is de geneeskunde enorm geëvolueerd. De sterke technologische vooruitgang heeft hierbij

Nadere informatie

4 BASISCURSUS VETERINAIRE EPIDEMIOLOGIE

4 BASISCURSUS VETERINAIRE EPIDEMIOLOGIE DE VAKGROEP VOORTPLANTING, VERLOSKUNDE EN BEDRIJFSDIERGENEESKUNDE VAN DE FACULTEIT DIERGENEESKUNDE, UNIVERSITEIT GENT ORGANSEERT 4 BASISCURSUS VETERINAIRE EPIDEMIOLOGIE OKTOBER 2009 APRIL 2010 INLEIDING

Nadere informatie

Hoe word je leraar aardrijkskunde, biologie, chemie, fysica, informatica of wiskunde?

Hoe word je leraar aardrijkskunde, biologie, chemie, fysica, informatica of wiskunde? Hoe word je leraar aardrijkskunde, biologie, chemie, fysica, informatica of wiskunde? FACULTEIT WETENSCHAPPEN SLO natuurwetenschappen, SLO wiskunde wet.kuleuven.be/studenten/slo Kies ik voor aardrijkskunde,

Nadere informatie

Verkeerskunde 2011-2012

Verkeerskunde 2011-2012 Verkeerskunde 2011-2012 Bachelor en master in de verkeerskunde Bachelor en master in de verkeerskunde BACHELOROPLEIDING MASTEROPLEIDING VOORKENNIS VOOR DE BACHELOROPLEIDING WERKMETHODEN EXAMENSPREIDING

Nadere informatie

Master in de biomedische wetenschappen

Master in de biomedische wetenschappen LEUVEN t Master in de biomedische wetenschappen Afstudeerrichting biomedisch basis- en translationeel onderzoek Afstudeerrichting management en communicatie in de biomedische wetenschappen Minor management

Nadere informatie

Specifieke lerarenopleiding maatschappijwetenschappen en filosofie

Specifieke lerarenopleiding maatschappijwetenschappen en filosofie Specifieke lerarenopleiding maatschappijwetenschappen en filosofie www.soc.kuleuven.be/slo Waarom kiezen voor de specifieke lerarenopleiding (SLO)? Deel jij graag je kennis met anderen? Spreek je graag

Nadere informatie

Wetenschappelijke vorming in de huisartsopleiding

Wetenschappelijke vorming in de huisartsopleiding Versiedatum: 0-0-06 Pagina van 5 De wetenschappelijke onderbouwing van het huisartsgeneeskundig handelen vormt een belangrijke leidraad voor de huisarts. Deze moet een wetenschappelijke onderbouwing kunnen

Nadere informatie

handelsingenieur in de beleidsinformatica

handelsingenieur in de beleidsinformatica handelsingenieur in de beleidsinformatica >> faculteit toegepaste economische wetenschappen >> masteropleiding 2010-2011 Colofon Redactie Vormgeving Fotografie Departement studentgerichte diensten en de

Nadere informatie

Schakelprogramma: master in de handelswetenschappen

Schakelprogramma: master in de handelswetenschappen ANTWERPEN t Schakelprogramma: master in de handelswetenschappen Faculteit Economie en Bedrijfswetenschappen Campus Carolus Antwerpen Welkom aan de KU Leuven, de grootste en oudste universiteit van België.

Nadere informatie

Verkort traject. Bachelor in de. verpleegkunde voor vroedkundigen

Verkort traject. Bachelor in de. verpleegkunde voor vroedkundigen NIEUWE CAMUS Academiejaar 2015/2016 studeren combineren Bachelor in de verpleegkunde Verkort traject bachelor in de verpleegkunde voor vroedkundigen Artesis lantijn Hogeschool Antwerpen Bachelor in de

Nadere informatie

master in de toegepaste economische wetenschappen: handelsingenieur in de

master in de toegepaste economische wetenschappen: handelsingenieur in de master in de toegepaste economische wetenschappen: handelsingenieur in de Wat je zeker moet Weten: diploma master in de toegepaste economische wetenschappen: handelsingenieur in de studieduur 2 jaar =

Nadere informatie

Bachelor in de wijsbegeerte: 10 opties voor je toekomst

Bachelor in de wijsbegeerte: 10 opties voor je toekomst HOGER INSTITUUT VOOR WIJSBEGEERTE Bachelor in de wijsbegeerte: 10 opties voor je toekomst Combineer filosofie met een andere opleiding (rechten, sociologie, psychologie, geschiedenis ) Beste (toekomstige)

Nadere informatie

Master in de architectuur

Master in de architectuur CAMPUS SINT-LUCAS BRUSSEL GENT Master in de architectuur Trajecten: Advanced Architectural Design Explorative Architectural Design Urban Architectural Design Faculteit Architectuur Masteropleiding architectuur

Nadere informatie

Vrijstelling voor de bacheloropleiding of toelating tot de masteropleiding

Vrijstelling voor de bacheloropleiding of toelating tot de masteropleiding Vrijstelling voor de bacheloropleiding of toelating tot de masteropleiding Hebt u in het verleden een hbo- of wo-opleiding 5 afgerond en wilt u de bacheloropleiding Psychologie volgen dan kunt u in aanmerking

Nadere informatie

FISCAAL RECHT KENNIS PRAKTIJK INNOVATIE IMPLEMENTATIE

FISCAAL RECHT KENNIS PRAKTIJK INNOVATIE IMPLEMENTATIE ACADEMISCH PROGRAMMA POSTGRADUAAT FISCAAL RECHT KENNIS PRAKTIJK INNOVATIE IMPLEMENTATIE INHOUD POSTGRADUAAT FISCAAL RECHT MODULE FISCALE RECHTSVAKKEN Pagina 2 tot 7 POSTGRADUAAT FISCAAL RECHT SUMMERSCHOOL

Nadere informatie

Studeren in het hoger onderwijs in Vlaanderen

Studeren in het hoger onderwijs in Vlaanderen Studeren in het hoger onderwijs in Vlaanderen Hoger Beroepsonderwijs Hoger Beroepsonderwijs (HBO5): Na secundair onderwijs of via toelatingsexamen 3 jaar overdag of s avonds les volgen Les volgen in een

Nadere informatie

Master in het vertalen

Master in het vertalen BRUSSEL t Master in het vertalen Faculteit Letteren Welkom aan de KU Leuven, de grootste en oudste universiteit van België. Je kunt hier je studietraject verderzetten en verrijken, ook als je elders een

Nadere informatie

meertalige professionele communicatie

meertalige professionele communicatie meertalige professionele communicatie masteropleiding 2013 2013 uantwerpen.be Inhoud Welkom 3 Waarom studeren aan de Universiteit Antwerpen? 4 Meertalige professionele communicatie binnen de Universiteit

Nadere informatie

Master of Psychological Research

Master of Psychological Research Master of Psychological Research Inleiding De master of psychological research is een speciale eenjarige master die voortbouwt op uw onderzoeksvaardigheden die u tijdens uw master of psychology scriptie

Nadere informatie