Pop ups in preventie:

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Pop ups in preventie:"

Transcriptie

1 Pop ups in preventie: een praktijkverbeterend project over pneumokokkenvaccinatie bij volwassenen Master-na-Master thesis in de Huisartsgeneeskunde Dr. Marieke Geijsels Promotor: Roy Remmen Praktijk Opleider: Lutgart Van Malderen

2 Dr. Marieke Geijsels Huisarts in opleiding Baron de Catersstraat 44, 2600 Berchem

3 Samenvatting Inleiding: Pneumokokken zijn een belangrijke verwekker van onder andere pneumonie, meningitis en otitis media. In België is de geschatte incidentie van ernstige pneumokokken infecties per jaar. Deze ernstige infecties hebben een globale mortaliteit van 6,6%. Er zijn twee vaccins tegen pneumokokken op de markt, waaronder Pneumo 23 dat voor volwassenen bestemd is. Ondanks controverse over de effectiviteit van dit vaccin, is er in België een aanbeveling om het toe te dienen bij bepaalde risicogroepen. In de praktijk blijkt de vaccinatiegraad bij deze groepen erg laag. Ons praktijkverbeterend onderzoek wil onderzoeken of het gebruik van pop-ups in het electronisch medisch dossier de vaccinatiegraad kan verbeteren. Materiaal en methoden: Bij de risicopatiënten in onze opleidingspraktijk werd gedurende drie maanden een pop-up ingesteld die herinnerde aan het belang van de vaccinatie waneer de patiënten kwamen consulteren om wille van andere redenen. Op dit moment kregen de patiënten een voorschrift mee. Na drie en zes maanden werd nagegaan of de patiënten gevaccineerd waren. Resultaten: De vaccinatiegraad voor het onderzoek was 48,1% bij de risicogroep, na zes maanden was dit gestegen tot 77,8%. Het project bleek eenvoudig uitvoerbaar. Bespreking: De minimale interventie van instellen van pop-ups leidde tot een zeer grote verbetering van de vaccinatiegraad, tot een niveau dat in sommige praktijken bereikt wordt voor influenza vaccinatie. Pop-ups kunnen ook bij andere vormen van preventie gebruikt worden. Ze kunnen een goede hulp zijn om op relatief korte termijn gaten in het preventiebeleid van een praktijk op te vullen. 3

4 Het verbeterproject Als onderwerp voor dit verbeter project kozen we de aanpak van de pneumokokken vaccinatie bij volwassenen (zie kader). In onze praktijk stond pneumokokken vaccinatie niet altijd bovenaan op onze to do-lijst. Ook uit de literatuur blijkt dat pneumokokken vaccinatie nog niet optimaal wordt toegepast in België. Uit de laatst beschikbare gegevens in 2000 blijkt dat in Vlaanderen slechts 22% van de 60- plussers was gevaccineerd, in Wallonië maar 32% (14). We hebben een visgraat analyse (15) (zie figuur 1) toegepast om de verschillende factoren die meespelen in deze (te) lage vaccinatiegraad te ontdekken. Met deze methode word op een systematische manier gekeken naar verschillende aspecten van een probleem om zo de oorzaken te achterhalen. Op basis van deze analyse besloten we dit praktijk verbeterproject toe te spitsen op de mogelijkheden van het Electronisch Medisch Dossier (EMD). Volgens de aanbeveling van Domus Medica (13) zouden we bij het openen van het dossier van een risicopatiënt attent gemaakt moeten worden op de noodzaak tot vaccinatie. Dit was in onze praktijk nog niet het geval, hoewel dit tot de mogelijkheden van het door ons gebruikte programma behoorde. We formuleerden de volgende onderzoeksvraag: Doet het gebruik van pop-ups in het EMD ter herinnering aan pneumokokkenvaccinatie, de vaccinatiegraad bij volwassenen verbeteren? De praktijk waar dit project werd opgezet is een stadspraktijk in het centrum van Antwerpen. Het is een duo-praktijk met een praktijk opleider (PO) en een huisarts in opleiding (HAIO). Door de ligging op de grens met Borgerhout hebben we een patiëntenpubliek dat voornamelijk uit migranten bestaat. Dit maakt dat we een overwegend jong publiek hebben (65% van de patiënten is jonger dan 40 jaar). Er is ook een belangrijk verloop van patiënten in de praktijk, wat zich weerspiegelt in de graad van Globaal Medisch Dossiers (GMD s) (in 2009 ongeveer 40%). We hebben zo n 6000 patiëntencontacten per jaar. Er wordt voornamelijk met open spreekuren gewerkt. Enkel bij de PO kan 10 uren per week een afspraak worden gemaakt. Tijdens het overleg moment van de praktijk werd er een Plan-Do-Check-Act cyclus (15) uitgeschreven om het te volgen proces van het praktijkproject in kaart te brengen. Deze cyclus gaat er van uit dat kwaliteitsverbetering een cyclisch proces is. Deze stappen volgen elkaar continu op: de planning van een verandering, het implementeren van de verandering, het analyseren van het effect van de verandering en het aanpassen van de verandering. (zie figuur 2). Om het effect van de verandering na te gaan, voerden we een voor- en een nameting uit. Voor dit project werd het advies van de ethische commissie van het UZ Antwerpen gekregen (A10-31). In onze praktijk werken we met SoSoeMe (versie 11 build 17), een geaccrediteerd software programma voor Elektronisch Medisch Dossier beheer in België. 4

5 In het elektronisch dossier werden alle 65 plussers en alle 50 plussers met chronische hart- of longproblemen of alcoholisme, die in de voorbije 12 maanden consulteerden, opgelijst. Dit deden we aan de hand van de ICPC-2-E-codes (International Classification of Primary Care) van deze diagnoses (16-17). Bij deze patiënten werd via de preventie module van het SoSoeMe programma een pop-up ingesteld. Deze herinnerde de arts bij het openen van het dossier eraan dat de patiënt in aanmerking kwam voor een pneumokokken vaccin. De arts ging vervolgens de vaccinatiestatus van de patiënt na. Indien de patiënt nog niet gevaccineerd was, werd hij of zij geïnformeerd over de voor- en nadelen van het vaccin en ons praktijk verbeterend project. Deze informatie werd mondeling gegeven en ondersteund met een folder. Indien de patiënt zich wilde laten vaccineren werd een voorschrift voor het vaccin meegegeven zodat de vaccinatie bij een volgende consultatie kon gebeuren. Al deze gegevens (vaccinatiestatus, meegeven van voorschrift en vaccinatie) werden geregistreerd. Bij patiënten die alleen op huisbezoek gezien werden, werd zowel in het ziekenboekje van de patiënt bij de patiënt thuis, als in het EMD bij het ingeven van de gegevens van het huisbezoek, nagegaan wat de vaccinatiestatus van de patiënt was en of de EMD-gegevens correct waren. Na drie maanden werden er geen nieuwe registraties meer gedaan. Er werd op dat moment bekeken hoeveel patiënten uit de doelgroep kwamen consulteren, hoeveel er reeds in orde waren met hun vaccinatie, en hoeveel er intussen in orde waren gebracht. Op deze manier konden we vaststellen of er een verbetering was opgetreden, in de kwaliteit van onze dossiers enerzijds en in de vaccinatiegraad van onze patiëntengroep anderzijds. Na nog eens drie maanden werd voor de patiënten die wel een voorschrift hadden meekregen, maar die in de eerste drie maanden nog niet terug waren komen consulteren, nog eens nagegaan of ze intussen wel gevaccineerd waren. Ook deze gegevens werden geanalyseerd. De periodes van drie maanden werden gekozen op basis van de gemiddelde intervallen waarop dit soort chronische patiënten terug komt consulteren in onze praktijk (gemiddeld om de drie maanden bij bvb diabetes mellitus en hypertensie). 5

6 Resultaten In totaal bezochten 185 geselecteerde patiënten ons tijdens de eerste drie maanden van het onderzoek, dit is 73,7% van de patiënten van onze vooropgestelde doelgroep. 91,9% van deze patiënten had een GMD in onze praktijk. Bij 44 van de 185 patiënten (23,8%) ging het om patiënten die uitsluitend op huisbezoek contact met ons hebben. Vòòr het onderzoek was de vaccinatiegraad 48,1% bij de patiënten die kwamen consulteren of die thuis bezocht worden. Van de 96 patiënten die nog niet gevaccineerd waren kregen 75 patiënten (78,1%) een voorschrift mee voor het vaccin. De overige 21 patiënten wilden liever niet gevaccineerd worden. De meest voorkomende reden die ze gaven was dat ze niet veel ziek waren en dus niet veel baat verwachtten bij het vaccin. 56% van de mensen die een voorschrift meekregen, kwam binnen de drie maanden terug om hun vaccin te laten injecteren, wat de vaccinatiegraad na drie maanden op 70,8% bracht. In de drie maanden volgend op het onderzoek kwamen nog eens 13 mensen op consultatie om zich te laten vaccineren, wat uiteindelijk een vaccinatiegraad van 77,8% opleverde. Na zes maanden was de respons op de uitgedeeld voorschriften 73,3% (zie fig. 3) Bij 14 patiënten was het EMD niet correct ingevuld: zij waren gevaccineerd hoewel dit niet in het EMD geregistreerd was. De helft van deze dossierfouten kwam voor bij patiënten die alleen op huisbezoek gezien werden. Het bekijken van de noodzaak en het informeren voor de vaccinatie duurde nooit meer dan een paar minuten. 6

7 Bespreking Door de focus te leggen op pneumokokken vaccinatie, en dit te combineren met de minimale interventie van het instellen van pop-ups in het EMD, hebben we een groot effect op de vaccinatiegraad gehaald op een zeer korte tijd. We konden door het gebruik van de pop-up op 6 maanden tijd de vaccinatie graad verhogen van 48 tot bijna 80%. Hiermee doen we zelfs beter dan de gemiddelde vaccinatie graad bij de risicogroepen voor influenza in België in 2004 (50 à 70% afhankelijk van de risicogroep) (18) en in Nederland in 2009 (70% van de volledige risicogroep) (19). In welke mate we dit effect kunnen toeschrijven aan het gebruik van de pop-up of aan het feit dat we er zelf meer alert op waren, kunnen we niet vaststellen in dit onderzoek. Hiervoor zou een vergelijkend onderzoek zonder pop-ups moeten opgezet worden. Tijdens dit onderzoek werden we met verschillende moeilijkheden geconfronteerd. Deze moeilijkheden waren verbonden met de techniek, maar ook met het onderwerp en de omgeving waarin we werken. In onze wijk hebben de patiënten minder financiële ruimte. Een vaccin van 24 euro betekent voor deze mensen een serieuze drempel. Bovendien werken we voornamelijk met open consultaties, wat maakt dat patiënten niet onmiddellijk een vervolgafspraak maken en het vaccin dus ook gemakkelijker vergeten word. We zien dat in centra waar vaccins gratis en onmiddellijk ter beschikking zijn (zoals bijvoorbeeld bij Kind en Gezin), er veel hogere vaccinatie graden behaald kunnen worden tot zelfs meer dan 95% (20). Dit werd ook bevestigd in een vergelijkend onderzoek van het Nederlandse en het Belgische systeem van influenzavaccinatie: het gratis ter beschikking stellen van een vaccin in de huisartsenpraktijk verhoogt mee de vaccinatiegraad (21). De andere problemen waren eerder gerelateerd aan de techniek van de pop-ups. De pop-up verscheen bij het openen van het dossier, wat vaak samenvalt met het moment waarop de patiënt zijn verhaal begint te doen. Hierdoor was er een risico dat de arts de pop-up wegklikte zonder er onmiddellijk over te beginnen en zo vergat het te bespreken met de patiënt. Voor ons was het ook een drempel om zelf de agenda van de consultatie mee te gaan bepalen, wat we niet gewoon zijn in ons klassieke patient-centered model van consultvoering. Niet alleen artsen, maar ook patiënten zijn eraan gewend dat het de patiënt is die bepaalt wat er aan bod komt in een consult. Verder dan het geven van klacht-gerelateerd preventie advies (zoals bijvoorbeeld rookstop advies bij luchtweginfecties of controle van laatste PAP onderzoek bij verlenging van het pil voorschrift) komen we als arts vaak niet. Een laatste (relatieve) beperking van deze techniek ligt in de moeilijkheidsgraad van het instellen van de pop-up. Met ons programma was dit vrij eenvoudig te realiseren, maar niet elke arts heeft natuurlijk de tijd om zich hierin te verdiepen. Specifieke gepersonaliseerde mini-opleidingen rond dit thema kunnen deze drempel wegnemen (22). We beseffen dat over de relevantie van pneumokokken vaccinatie nog twijfel bestaat. We willen de gebruikte methode van dit onderzoek dan ook verder opentrekken naar 7

8 andere preventie onderwerpen zoals bijvoorbeeld borstkanker screening, een uitstrijkje of andere vaccins zoals tetanus. De door ons gebruikte methode kan zonder enig probleem toegepast worden bij andere preventiethema s, zolang er sprake is van een goed gedefinieerde doelgroep. Op basis van eenvoudige patiëntkenmerken (leeftijd, geslacht) of op basis van diagnoses (met behulp van ICPC-codes), kan een pop-up ingesteld worden bij de doelgroep. Dit is mogelijk met de meeste erkende medische software programma s. We verwachten dat eenzelfde respons als bij ons onderzoek haalbaar is bij andere preventie onderwerpen, al zal de campagne mogelijk over langere termijn moeten lopen als het om jongere doelgroepen gaat, gezien deze minder frequent consulteren in de huisartsenpraktijk. Het gebruik van meerdere pop-ups tegelijk (zoals bijvoorbeeld voor GMD registratie én uitstrijkjes én mammografie én...) kan teveel zijn. Ze worden dan niet meer grondig gelezen, gewoon weggeklikt en zijn dan meer een stoorzender dan een hulpmiddel. Het lijkt ons daarom ook meer opportuun om ze serieel toe te passen. Elk jaar bijvoorbeeld, kan de praktijk een thema uit de preventie waar ze zwak op scoort uitkiezen om verder uit te werken gedurende dat jaar. Dit wordt dan bij voorkeur gestart tijdens het voorjaar, wanneer de grote drukte van de griepvaccinatie en winterpiek voorbij zijn. Zo kan een praktijk op een relatief korte termijn toch grote stappen maken in het toepassen van de aanbevelingen rond preventie. Preventie in de huisartsenpraktijk is een gigantisch breed onderwerp geworden. Hierdoor kan een arts niet altijd al de voor zijn patiënt relevante preventieve interventies in zijn achterhoofd houden tijdens een consultatie, zeker niet in drukke periodes. Er zijn dan ook verschillende strategieën mogelijk en nodig om de doelstellingen in preventie te realiseren. Een praktijkassistente kan bijvoorbeeld bepaalde doelgroepen oproepen voor vaccins en uitstrijkjes, we kunnen het preventie dossier jaarlijks aanvullen, of met het systeem van pop-ups licht werpen op de blinde vlekken van de praktijk. Met de invoering van het GMD plus zullen we nu ook een gepaste verloning krijgen voor al deze inspanningen. 8

9 Besluit Bij dit praktijk verbeterend project hebben we onze focus op pneumokokkenvaccinatie bij volwassen gelegd. Dit hebben we ondersteund door pop-ups in het EMD in te stellen die de arts herinnerden aan de noodzaak om te vaccineren. Na zes maanden was de vaccinatiegraad in onze praktijk gestegen van 48 tot bijna 80%. Over het nut van pneumokokkenvaccinatie bestaat nog veel discussie, maar de techniek van pop-ups kan ook bij andere preventiethema s een goede ondersteuning bieden voor de huisarts. Gezien te veel pop-ups tegelijk eerder een stoorzender zijn, raden we aan het serieel toe te passen door bijvoorbeeld jaarlijks een thema uit te kiezen waar de praktijk minder goed op scoort. Zo kan deze techniek perfect passen in de rest van het arsenaal van ondersteunende middelen die de huisarts ter beschikking heeft om aan preventie te doen. 9

10 Literatuurlijst 1. Hoge Gezondheidsraad. Vaccinatiegids. 2009; rs/ pdf (laatst geraadpleegd op 30/12/2010) 2. European Antimicrobial Resistance Surveillance System. Annual report Bilthoven, Nederland, 2009: Net/Documents/2008_EARSS_Annual_Report.pdf (laatst geraadpleegd op 30/12/2010) 3. Conaty S, Watson L, Dinnes J, Waugh N. Effectiveness of pneumococcal polysaccharide vaccines in adults. A systematic review of obeservational studies and comparison with results from randomised controled trials. Vaccine 2002; 22: Costelloe C, Metcalf C, Lovering A, et al. Effect of antibiotic prescibing in primary care on antimicrobial resistente in individuele patients: systematic review and metaanalysis. BMJ 2010; 18: 340 c Cornu C, Yzèbe D, Léophonte P, et al. Efficacy of pneumococcal polysaccharide vaccine in immunocompetent adults. A meta-analysis of randomised trials. Vaccine 2001; 19: Watson L, Wilson BJ, Waugh N. Pneumococcal polysaccharide vaccine: a systematic review of liniaal effectiveness in adults. Vaccine 2002; 20: Huss A, Scott P, Stuck AE, et al. Efficacy of pneumococcal vaccination in adults: a meta-analysis. Canadian Medical Association journal 2009; 180(1): Department of Health. Immunisation against infectieus disease. The green book. Great Britain: The stationary office, 2006: ance/dh_ (laatst geraadpleegd op 30/12/2010) 9. Maruyama T, Taguchi O, Niederman MS, et al. Efficacy of 23-valent pneumococcal vaccine in preventing pneumonia and improving survival in nursing home residents: double blind, randomised and placebo controlled trial. BMJ 2010; 340: c Direction Général de la Santé, commité technique des vaccinations. Guides des vaccinations 2006; Public Health Agency of Canada. Canadian immunisation guide. 2006; Jonkers RE, Boersma WG. Penumokokkenvaccinatie van volwassenen. Nederlands Tijdschrift voor Geneeskunde 2003; 147(10): Van de Vyver N, Govaerts F, Pilaet A. Aanbeveling voor goede medische praktijkvoering. Preventie van ernstige pneumokokkeninfecties bij volwassenen. Huisarts Nu 2005; 34(10): Bossuyt N, Van Casteren V. Pneumokokkenvaccinatie bij bejaarden door de huisarts. Vlaams Infectieziektebulletin 2002; 42: Grouwels D, Seuntjens L, Vanden Bussche P. Dokteren met kwaliteit. Eerste druk. Antwerpen: Standaard uitgeverij, ICPC-2 International Classification of Primary care, second edition. Prepared by the International Classification Committee of WONCA. Oxford: Oxford University Press, Okkes IM, moulle M, Lamberts H, Bentzen N. ICPC-2-E. The electronic version 10

11 of ICPC-2. Differences with the printed version and the consequences. Fam Pract 2000; 17: Jonckheer P, Van Casteren V. Griepvaccinatie in België en Vlaanderen: een registratie door de huisartsenpeilpraktijken in de periode 2002 tot Vlaams Infectieziektenbulletin 2005; 54: Tacken M, Mulder J, Visscher S, et al. Monitoring vaccinatiegraad nationaal programma grieppreventie IQ Healthcare, (laatst geraadpleegd op 30/12/2010) 20. Boonen M, Theeten H, Vandermeulen C, et al. Vaccinatiegraad bij jonge kinderen en adolescenten in Vlaanderen in Vlaams Infectieziektenbulletin 2009; 68: Remmen R, Seuntjens R, Vriens V, et al. Efficacy of influenza immunisation programmes. Comparison of two European systems in one practice. European Journal of General Practice 2002; 8(4): Bamelis H, Geurts J, Peeters D, Plees E, et al. Het gebruik van het electronisch medisch dossier voor borstkankerscreening en een minimaal urgentiedossier. Resultaten van een interventie onderzoek. Huisarts Nu 2009; 38(1):

12 Figuren Kadertekst Pneumokokken infecties en vaccinatie De pneumokok is een gram positieve bacterie die voorkomt in de commensale flora van de nasofarynx bij bijna de helft van de kinderen en één vijfde tot één derde van volwassenen. In Europa is deze bacterie de meest frequente oorzaak van Community Accuired Pneumonia, bacteriële meningitis, bacteriëmie en Otitis Media acuta (1). In België wordt de incidentie van ernstige pneumokokken infecties op per jaar geschat (ongeveer 2 per jaar per huisarts), met een globale mortaliteit van 6.6% bij invasieve infecties. Hierbij zijn vooral ouderen het slachtoffer: twee derde van de patiënten met een pneumokokkenbacteriëmie is ouder dan 50 en de mortaliteit in deze groep varieert van 20% bij 50-plussers tot 40% bij de 85-plussers (2). Bovendien moeten we rekening houden met een toenemend belang van resistentie. In 2008 waren in België 24.2% van de pneumokokken resistent aan erythromycine en 0.9% aan een hoge dosis penicilline (3). Door antibiotica rationeel voor te schrijven kunnen deze cijfers verminderen (4). Ook het voorkomen van infecties door risicopatiënten te vaccineren kan een belangrijk hulpmiddel zijn. Momenteel zijn er twee pneumokokken vaccins op de markt in België. Enerzijds is er het polysaccharidenvaccin (Pneumo 23), gericht tegen 23 serotypes, anderzijds is er het geconjugeerde vaccin (Prevenar 13) tegen de 13 meest frequente pathogenen bij kleine kinderen. Deze twee vaccins zijn omwille van hun werkingskracht en spectrum geïndiceerd bij respectievelijk ouderen en kinderen. Het geconjugeerde vaccin is opgenomen in het basisvaccinatie programma voor kinderen. Over het effect van het polysacchariden vaccin is veel discussie. Hoewel er vroeger verschillende reviews en meta-analyses gepubliceerd zijn waarbij de incidentie van invasieve ziekte met 38 tot 53% daalde en de mortaliteit ten gevolge van pneumonie door het vaccin zelfs 32% daalde (5-6), wordt dit effect de laatste jaren steeds meer in twijfel getrokken. Een daling van mortaliteit zou er voornamelijk zijn in ontwikkelingslanden, in ontwikkelde landen zou er alleen vermindering van bacteriemie zijn (7). Uit een meta-analyse van 2009 blijkt zelfs dat er helemaal geen preventief effect is van het vaccin wat betreft pneumonie, bacteriemie, bronchitis of mortaliteit (8). Volgens een onderzoek uit 2010 zou het vaccin in combinatie met het jaarlijkse influenzavaccin toch (sterfte door) pneumokokkenpneumonie doen dalen bij hoogbejaarde rusthuisbewoners (9). Ondanks deze controverse wordt het pneumokokkenvaccin toch aanbevolen in sommige westerse landen, zoals Nederland, Frankrijk, het Verenigd Koninkrijk en Canada. In die landen zijn er variaties in de omschreven risicogroepen en de aanbevolen herhalingsfrequentie (zie tabel 1 ) (10-13). Erg opvallend is dat in Nederland de aanbeveling tot vaccinatie beperkt is (enkel voor mensen zonder of 12

13 met slecht werkende milt en patiënten met HIV), omdat er in Nederland al een hoge vaccinatiegraad is voor de seizoensgriep en er dus geen aanvullend beschermend effect verwacht wordt van het penumokokkenvaccin (12). In ons land geldt als aanbeveling dat alle patiënten met een slecht werkende of verwijderde milt het vaccin zouden moeten krijgen. Het kan eventueel ook toegediend worden bij alle patiënten ouder dan 65 jaar of bij patiënten ouder dan 50 met bepaalde aandoeningen zoals chronische hart- en vaatziektes, chronische longaandoeningen (met uitzondering van astma) en mensen met alcoholisme. Een herhaling van het vaccin wordt éénmalig aangeraden na vijf jaar bij mensen met asplenie en bij 65-plussers (13). Het polysacchariden vaccin wordt in België, ondanks deze aanbeveling, niet standaard terugbetaald en kost bijna 24 euro. Sommige ziekenfondsen betalen het wel deels terug. 13

14 Tabel 1 Overzicht aanbevelingen over pneumokokken vaccinatie Belgie Frankrijk Nederland UK Canada Functionele/ anatomische asplenie Hart en vaatziektes >50 jaar Hartfalen > 5 jaar Chronische Longziektes Geen astma > 50 jaar Respiratoire insufficiëntie > 5 jaar Alcoholisme Chronische Met chronische leverstoornis Nefrotisch en nierziekte Syndroom Chronische leverziekte Diabetes Mellitus Cochleair implantaat CNI cirrose Cerebro Spinaal Vocht lek Pneumonie of pneumokokken infectie HIV infectie pos patiënt Herhaling Eenmalig na 5 jaar bij asplenie of >65 jaar Elke 5 jaar Elke 5 jaar bij asplenie of CNI Eenmalig na 5 jaar bij asplenie, cirrose, CNI, 14

15 Figuur 1 Visgraat analyse: Waarom wordt pneumokokken vaccinatie te weinig gedaan in de praktijk? Resultaat van een brainstorming. 15

16 Figuur 2 Plan Do Check Act cyclus van het praktijkverbeterend project 16

17 Figuur 3 Evolutie vaccinatiegraad tijdens het praktijkverbeterproject vaccinatiegraad 100% 90% 80% 70% 60% 50% 40% 30% 20% 10% 0% 78% 71% 48% maand 0 maand 3 maand 6 17

Opvolgrapport Aanbeveling voor goede medische praktijkvoering Preventie van ernstige Pneumokokkeninfecties bij volwassenen

Opvolgrapport Aanbeveling voor goede medische praktijkvoering Preventie van ernstige Pneumokokkeninfecties bij volwassenen Opvolgrapport Aanbeveling voor goede medische praktijkvoering Preventie van ernstige Pneumokokkeninfecties bij volwassenen Auteur: Nathalie Van de Vyver December 2008 1 Conclusie van deze opvolging Op

Nadere informatie

Influenza vaccinatie van ziekenhuismedewerkers

Influenza vaccinatie van ziekenhuismedewerkers Influenza vaccinatie van ziekenhuismedewerkers Achtergrond Het RIVM en Vernet Verzuimnetwerk B.V. hebben een onderzoek uitgevoerd onder ziekenhuismedewerkers naar de relatie tussen de influenza vaccinatiegraad

Nadere informatie

Pneumokokkenepidemiologie bij de volwassenen

Pneumokokkenepidemiologie bij de volwassenen Inleiding De pneumokok is een belangrijke verwekker van pneumonie, sepsis, meningitis, sinusitis, otitis media en acute exacerbaties van chronisch obstructief longlijden. Op basis van kapseltypering onderscheidt

Nadere informatie

Hierbij zend ik u de antwoorden op de vragen van het Kamerlid Arib (PvdA) over het nut van de griepprik (2011Z20885).

Hierbij zend ik u de antwoorden op de vragen van het Kamerlid Arib (PvdA) over het nut van de griepprik (2011Z20885). > Retouradres Postbus 20350 2500 EJ Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Bezoekadres: Parnassusplein 5 2511 VX DEN HAAG T 070 30 79 11 F 070 30

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2006 2007 22 894 Preventiebeleid voor de volksgezondheid Nr. 130 BRIEF VAN DE MINISTER VAN VOLKSGEZONDHEID, WELZIJN EN SPORT Aan de Voorzitter van de Tweede

Nadere informatie

Griepvaccinatie campagne

Griepvaccinatie campagne ICHO Project 2005-2006 Griepvaccinatie campagne Hoe de griepvaccinatiecampagne bij vijfenzestigplussers verbeteren om dit model te gebruiken bij andere preventiecampagnes. Dr Engelbeen (hibo) Dr Martens

Nadere informatie

Ons kenmerk Inlichtingen bij Doorkiesnummer Den Haag PG/ZP-2.781.583 9 juli 2007

Ons kenmerk Inlichtingen bij Doorkiesnummer Den Haag PG/ZP-2.781.583 9 juli 2007 De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Ons kenmerk Inlichtingen bij Doorkiesnummer Den Haag 9 juli 2007 Onderwerp Bijlage(n) Uw brief Standpunt op advies Gezondheidsraad

Nadere informatie

Vaccinatie. Jean Tafforeau

Vaccinatie. Jean Tafforeau Vaccinatie Jean Tafforeau Wetenschappelijk Instituut Volksgezondheid Operationele Directie Volksgezondheid en surveillance J. Wytsmanstraat, 14 B - 1050 Brussel 02 / 642 57 71 E-mail : jean.tafforeau@iph.fgov.be

Nadere informatie

Vragen en antwoorden; invoering nieuw inentingsschema tegen pneumokokken. Versie 1. 27.11.2013

Vragen en antwoorden; invoering nieuw inentingsschema tegen pneumokokken. Versie 1. 27.11.2013 Vragen en antwoorden; invoering nieuw inentingsschema tegen pneumokokken. Versie 1. 27.11.2013 De achtergrond van de overgang naar het nieuwe inentingsschema met 1 prik minder Waarom is het niet meer nodig

Nadere informatie

Praktijkproject : Griepvaccinatie Geneeskunde voor het Volk, Deurne Marijke De Raes Erlijn Van Hove Marijke Avonts

Praktijkproject : Griepvaccinatie Geneeskunde voor het Volk, Deurne Marijke De Raes Erlijn Van Hove Marijke Avonts Praktijkproject : Griepvaccinatie 2008 Geneeskunde voor het Volk, Deurne Marijke De Raes Erlijn Van Hove Marijke Avonts Doel Inventariseren risicopt en +65j voor vaccinatieperiode Kwaliteitscontrole: nagaan

Nadere informatie

Om de risicogroepen tegen A/H1N1v Mexicaanse griep te beschermen zullen ze vanaf begin november kunnen gevaccineerd worden.

Om de risicogroepen tegen A/H1N1v Mexicaanse griep te beschermen zullen ze vanaf begin november kunnen gevaccineerd worden. VaccinatietegenA/H1N1vMexicaansegriep Informatievoordehuisartsendehuisartsenkring (Laatstbijgewerktop22/10/2009) Inleiding Dit draaiboek is opgesteld op basis van de gegevens die vandaag gekend zijn. Dit

Nadere informatie

Hoeveel gezondheid levert onze gezondheidszorg op?

Hoeveel gezondheid levert onze gezondheidszorg op? Hoeveel gezondheid levert onze gezondheidszorg op? Ann Van den Bruel Senior Clinical Research Fellow Department of Primary Care Health Sciences University of Oxford Declaration Alma Ata 1978 Gezondheid

Nadere informatie

Samenvatting. Griepvaccinatie: wie wel en wie niet?

Samenvatting. Griepvaccinatie: wie wel en wie niet? Samenvatting Griepvaccinatie: wie wel en wie niet? Griep (influenza) wordt veroorzaakt door het influenzavirus. Omdat het virus steeds verandert, bouwen mensen geen weerstand op die hen een leven lang

Nadere informatie

Resultaten voor België Vaccinatie bij volwassen Gezondheidsenquête, België, 1997

Resultaten voor België Vaccinatie bij volwassen Gezondheidsenquête, België, 1997 6.4.1. Inleiding. Het belang van vaccinatie programma s is ruimschoots aangetoond geweest. De vragen werden slechts gesteld aan personen van 15 jaar en ouder, aangezien de vaccinale dekking bij kinderen

Nadere informatie

13 hoofdstuk :43 Pagina 183. Samenvatting

13 hoofdstuk :43 Pagina 183. Samenvatting 13 hoofdstuk 13 25-07-2001 09:43 Pagina 183 Samenvatting Influenza is elk jaar verantwoordelijk voor aanzienlijke morbiditeit en mortaliteit in landen met een gematigd klimaat. Omdat de antigene samenstelling

Nadere informatie

Doelstelling 1

Doelstelling 1 6.2. De Vlaamse Gezondheidsdoelstellingen 1998-2002 Om het preventief gezondheidsbeleid en acties hieromtrent in de Vlaamse Gemeenschap te oriënteren, werden door de Vlaamse overheid vijf gezondheidsdoelstellingen

Nadere informatie

Vaccinatie voor asielzoekers. Provinciehuis 19 januari 2016

Vaccinatie voor asielzoekers. Provinciehuis 19 januari 2016 Vaccinatie voor asielzoekers Provinciehuis 19 januari 2016 Agenda 1. Partners aan tafel 2. Probleemstelling 3. Doelstelling 4. Vlaamse aanbevelingen en richtlijnen 5. Doelgroepen 6. Regionale afspraken

Nadere informatie

pneumokokkenpolysacharidenconjugaatvaccin (13-valent, geadsorbeerd)

pneumokokkenpolysacharidenconjugaatvaccin (13-valent, geadsorbeerd) EMA/90006/2015 EMEA/H/C/001104 EPAR-samenvatting voor het publiek pneumokokkenpolysacharidenconjugaatvaccin (13-valent, geadsorbeerd) Dit document is een samenvatting van het Europees openbaar beoordelingsrapport

Nadere informatie

Hoe kunnen we op een veilige manier minder antibiotica gebruiken? Een e-learning voor huisartsen.

Hoe kunnen we op een veilige manier minder antibiotica gebruiken? Een e-learning voor huisartsen. 1 18 november 2016 Hoe kunnen we op een veilige manier minder antibiotica gebruiken? Een e-learning voor huisartsen. Sibyl Anthierens, An De Sutter, Samuel Coenen Voor de Werkgroepen Ambulante praktijk

Nadere informatie

Kwaliteitsbeoordeling van antibioticagebruik in de huisartsenpraktijk en in een huisartsenwachtpost

Kwaliteitsbeoordeling van antibioticagebruik in de huisartsenpraktijk en in een huisartsenwachtpost Kwaliteitsbeoordeling van antibioticagebruik in de huisartsenpraktijk en in een huisartsenwachtpost Niels Adriaenssens, 1,3 Stefaan Bartholomeeusen, 2 Philippe Ryckebosch, 1 Samuel Coenen 1,3 1 Centrum

Nadere informatie

2. KWALITATIEVE EN KWANTITATIEVE SAMENSTELLING

2. KWALITATIEVE EN KWANTITATIEVE SAMENSTELLING SAMENVATTING VAN DE PRODUCTKENMERKEN 1. NAAM VAN HET GENEESMIDDEL PNEUMO 23, oplossing voor injectie Polysaccharide Pneumokokkenvaccin 2. KWALITATIEVE EN KWANTITATIEVE SAMENSTELLING Elke dosis van 0,5

Nadere informatie

GEZONDHEIDSENQUETE 2013

GEZONDHEIDSENQUETE 2013 GEZONDHEIDSENQUETE 2013 RAPPORT 5: PREVENTIE Stefaan Demarest, Rana Charafeddine (ed.) Wetenschappelijk Instituut Volksgezondheid Operationele Directie Volksgezondheid en surveillance J. Wytsmanstraat

Nadere informatie

DRAAIBOEK INFECTIEZIEKTEN CLB. Pneumokokkose. Er is een gemiddelde letaliteit van 5-7%, maar bij ouderen kan de letaliteit oplopen tot 40%.

DRAAIBOEK INFECTIEZIEKTEN CLB. Pneumokokkose. Er is een gemiddelde letaliteit van 5-7%, maar bij ouderen kan de letaliteit oplopen tot 40%. 165 Pneumokokkose Indien er een klinisch beeld van meningitis wordt vastgesteld zonder dat de onderliggende kiem reeds gekend is, zie algemene fiche Meningitis. Ziektebeeld Pneumokokkose is een acute of

Nadere informatie

Rapport van het Intermutualistisch Agentschap

Rapport van het Intermutualistisch Agentschap Griepvaccinatie tijdens de winter van 2006-2007 Rapport van het Intermutualistisch Agentschap Intermutualistisch Agentschap rapport griepvaccinatie IMA 2006-2007 1 Intermutualistisch Agentschap Sint- Pieterssteenweg

Nadere informatie

Zwangerschapsvaccinatie: kennis en houding van zwangeren en hun apotheker

Zwangerschapsvaccinatie: kennis en houding van zwangeren en hun apotheker Zwangerschapsvaccinatie: kennis en houding van zwangeren en hun apotheker Masterthesis Farmaceutische Zorg Lotte De Ren Promotor: Prof. Dr. Apr. Guido De Meyer 2 1. Aanbevolen vaccins: kinkhoest Kinkhoest

Nadere informatie

Vaccinatie tegen pneumokokken bij ouderen en risicogroepen

Vaccinatie tegen pneumokokken bij ouderen en risicogroepen Vaccinatie tegen pneumokokken bij ouderen en risicogroepen Gezondheidsraad Health Council of the Netherlands Voorzitter Aan de Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport Onderwerp : Aanbieding advies

Nadere informatie

De Mexicaanse A/H1N1v2009 varkensgrieppandemie

De Mexicaanse A/H1N1v2009 varkensgrieppandemie De Mexicaanse A/H1N1v2009 varkensgrieppandemie Professor Dr. Marc Van Ranst Interministerieel Commissaris Influenza en nu terug heel gelukkig als Viroloog, K.U.Leuven België is een ingewikkeld landje Interministerieel

Nadere informatie

We willen jullie langs deze weg meer informeren over de praktijk en onze manier van werken.

We willen jullie langs deze weg meer informeren over de praktijk en onze manier van werken. We willen jullie langs deze weg meer informeren over de praktijk en onze manier van werken. We willen streven naar een optimale organisatie van de praktijk zodat we ons ten volle kunnen concentreren op

Nadere informatie

Resultaten voor Brussels Gewest Vaccinatie bij Volwassenen Gezondheidsenquête, België, 1997

Resultaten voor Brussels Gewest Vaccinatie bij Volwassenen Gezondheidsenquête, België, 1997 6.4.1. Inleiding. Het belang van vaccinatie programma s is ruimschoots aangetoond geweest. De vragen werden slechts gesteld aan personen van 15 jaar en ouder, aangezien de vaccinale dekking bij kinderen

Nadere informatie

Het gebruik van de preventiemodule in het EMD

Het gebruik van de preventiemodule in het EMD Het gebruik van de preventiemodule in het EMD De Jonghe Eline, UGent Promotor: Prof. Dr. DereseAnselme, UGent Co-promotor: Dr. Piessens Veerle, UGent Master of Family Medicine Masterproef Huisartsgeneeskunde

Nadere informatie

ehealth en zelfmanagement, hoe worden we daar beter van?

ehealth en zelfmanagement, hoe worden we daar beter van? Medicinfo Kennisrapport ehealth en zelfmanagement, hoe worden we daar beter van? Mensen die zelf de verantwoordelijkheid nemen voor hun gezondheid en welzijn maken de beste keuzes. november 2012 Specialist

Nadere informatie

Optimaliseren en uniformiseren van zorg patiënten met diabetes mellitus type 2 in de huisartsenpraktijk: een praktijkverbeterend project

Optimaliseren en uniformiseren van zorg patiënten met diabetes mellitus type 2 in de huisartsenpraktijk: een praktijkverbeterend project Optimaliseren en uniformiseren van zorg patiënten met diabetes mellitus type 2 in de huisartsenpraktijk: een praktijkverbeterend project Auteur: Elke Pouders Promotor: Prof. Hilde Bastiaens, vakgroep Geneeskunde

Nadere informatie

Implementatieproject pneumokokkenvaccinatie bij volwassenen in de huisartsenpraktijk

Implementatieproject pneumokokkenvaccinatie bij volwassenen in de huisartsenpraktijk Implementatieproject pneumokokkenvaccinatie bij volwassenen in de huisartsenpraktijk Marieke Monstrey, KU Leuven Promotor: Prof. Dr. Jan De Lepeleire, KU Leuven Co-promotor: Prof. Dr. Johan Flamaing, UZ

Nadere informatie

Improving outcomes of childhood pneumonia in Kenya through pneumococcal vaccination and case management Ayieko, P.O.

Improving outcomes of childhood pneumonia in Kenya through pneumococcal vaccination and case management Ayieko, P.O. UvA-DARE (Digital Academic Repository) Improving outcomes of childhood pneumonia in Kenya through pneumococcal vaccination and case management Ayieko, P.O. Link to publication Citation for published version

Nadere informatie

Monitoren van de effecten van de publiekscampagne depressie op de instroom van patiënten met psychische problemen in de huisartspraktijk

Monitoren van de effecten van de publiekscampagne depressie op de instroom van patiënten met psychische problemen in de huisartspraktijk Monitoren van de effecten van de publiekscampagne depressie op de instroom van patiënten met psychische problemen in de huisartspraktijk Derek de Beurs Mariëtte Hooiveld Het NIVEL onderzoekt de gezondheidszorg.

Nadere informatie

Afwezige of niet goed werkende milt. Behandeling en voorkomen van infecties

Afwezige of niet goed werkende milt. Behandeling en voorkomen van infecties Afwezige of niet goed werkende milt Behandeling en voorkomen van infecties In deze folder vindt u informatie over de risico s die een afwezige milt of een milt die niet goed werkt met zich mee kunnen brengen.

Nadere informatie

GEZONDHEIDSENQUETE 2013

GEZONDHEIDSENQUETE 2013 GEZONDHEIDSENQUETE 2013 RAPPORT 5: PREVENTIE Stefaan Demarest, Rana Charafeddine (ed.) Wetenschappelijk Instituut Volksgezondheid Operationele Directie Volksgezondheid en surveillance J. Wytsmanstraat

Nadere informatie

uw preventieplan op maat goed van start met de gezondheidsgids

uw preventieplan op maat goed van start met de gezondheidsgids uw preventieplan op maat goed van start met de gezondheidsgids Omdat voorkomen beter is dan genezen, hebben de huisartsen en gemeentebesturen van Malle en Zoersel - in samenwerking met LOGO Antwerpen Noord

Nadere informatie

Resultaten voor Vlaamse Gemeenschap Cardiovasculaire Preventie Gezondheidsenquête, België, 1997

Resultaten voor Vlaamse Gemeenschap Cardiovasculaire Preventie Gezondheidsenquête, België, 1997 6.8.1. Inleiding In deze module worden 2 specifieke preventiedomeinen behandeld: de hypertensie en de hypercholesterolemie. De hart- en vaatziekten zijn aandoeningen die uit het oogpunt van volksgezondheid,

Nadere informatie

Ik laat me vaccineren tegen seizoensgriep! U toch ook?

Ik laat me vaccineren tegen seizoensgriep! U toch ook? vzw AZ Alma campus sijsele Gentse Steenweg 132 B-8340 Sijsele-Damme tel. 050 72 81 11 campus eeklo (Maatschappelijke Zetel) Moeie 18 B-9900 Eeklo tel. 09 376 04 11 www.azalma.be PERSBERICHT AZ Alma promoot

Nadere informatie

Preventie van pneumokokkeninfecties door middel van vaccinatie

Preventie van pneumokokkeninfecties door middel van vaccinatie Preventie van pneumokokkeninfecties door middel van vaccinatie L. Mahieu 1, J. De Dooy 1 Samenvatting Vaccinatie is de beste weg om de morbiditeit en mortaliteit te bestrijden die te wijten is aan pneumokokkeninfecties.

Nadere informatie

Towards an evidence-based Workforce Planning in Health Care?

Towards an evidence-based Workforce Planning in Health Care? Symposium Towards an evidence-based Workforce Planning in Health Care? Sodehotel La Woluwe 25/04, 09u-13u. Symposium - Towards an evidence-based Workforce Planning in Healthcare. Hoe is het dreigende huisartsentekort

Nadere informatie

Beleid bij klachten mamma

Beleid bij klachten mamma Beleid bij klachten mamma Rubriekhouder: Mw. Dr. M. Hooiveld, NIVEL (2012-2013) Inleiding De afgelopen jaren is het aantal nieuwe diagnoses van borstkanker bij vrouwen tussen de 40 en 49 jaar sterk toegenomen.

Nadere informatie

De psychische en sociale hulpvraag van volwassenen in de huisartsenpraktijk van

De psychische en sociale hulpvraag van volwassenen in de huisartsenpraktijk van Dit factsheet is een uitgave van het NIVEL. De gegevens mogen met bronvermelding (Beurs, D. de, Magnée, T., Bakker, D. de, Verhaak, P. De psychische en sociale hulpvraag van volwassenen in de huisartsenpraktijk

Nadere informatie

Monitor Vaccinatiegraad Nationaal Programma Grieppreventie

Monitor Vaccinatiegraad Nationaal Programma Grieppreventie Monitor Vaccinatiegraad Nationaal Programma Grieppreventie 2015 Marianne Heins Mariëtte Hooiveld Petra ten Veen Joke Korevaar Dit rapport is een uitgave van het NIVEL. De gegevens mogen worden gebruikt

Nadere informatie

Risico op sterfte door hart- en vaatziekten in 10 jaar tijd met 25 procent gedaald

Risico op sterfte door hart- en vaatziekten in 10 jaar tijd met 25 procent gedaald PERSMEDEDELING VAN JO VANDEURZEN, VLAAMS MINISTER VAN WELZIJN, VOLKSGEZONDHEID EN GEZIN 4 oktober 2012 Risico op sterfte door hart- en vaatziekten in 10 jaar tijd met 25 procent gedaald De kans dat Vlamingen

Nadere informatie

14Beleid bij klachten mamma Rubriekhouder: Mw. Dr. M. Hooiveld, NIVEL (2012)

14Beleid bij klachten mamma Rubriekhouder: Mw. Dr. M. Hooiveld, NIVEL (2012) 14Beleid bij klachten mamma Rubriekhouder: Mw. Dr. M. Hooiveld, NIVEL (2012) Inleiding De afgelopen jaren is het aantal nieuwe diagnoses van borstkanker bij vrouwen tussen de 40 en 49 jaar sterk toegenomen.

Nadere informatie

Wat was de praktijk in de CLB s inzake preventie en aanpak van ernstige anafylaxie in 2004? 15 december 2006 K. Hoppenbrouwers A.

Wat was de praktijk in de CLB s inzake preventie en aanpak van ernstige anafylaxie in 2004? 15 december 2006 K. Hoppenbrouwers A. Wat was de praktijk in de CLB s inzake preventie en aanpak van ernstige anafylaxie in 2004? 15 december 2006 K. Hoppenbrouwers A. Vanlander Overzicht Aanbeveling Hoge Gezondheidsraad De preventie en aanpak

Nadere informatie

Vaccinatie tegen baarmoederhalskanker, een belangrijke stap voorwaarts en toch veel verzet. Jaarcongres MPA Alumni, 15 april 2011, Den Haag

Vaccinatie tegen baarmoederhalskanker, een belangrijke stap voorwaarts en toch veel verzet. Jaarcongres MPA Alumni, 15 april 2011, Den Haag Vaccinatie tegen baarmoederhalskanker, een belangrijke stap voorwaarts en toch veel verzet Jaarcongres MPA Alumni,, Den Haag Roel A. Coutinho 1 Center for Infectious Disease Control National Institute

Nadere informatie

Bestellen influenzavaccins vanaf 1 juni tot en met 30 juni a.s. via www.snpg.nl

Bestellen influenzavaccins vanaf 1 juni tot en met 30 juni a.s. via www.snpg.nl NIEUWSBRIEF MEI 2015 Bestellen influenzavaccins vanaf 1 juni tot en met 30 juni a.s. via www.snpg.nl In deze nieuwsbrief:» Nieuwe website» Bestellen vaccins» Inloggen» Vernieuwde algemene voorwaarden»

Nadere informatie

U BENT AAN HET VINKEN

U BENT AAN HET VINKEN Vinken en/of vonken Prof. Dr. Dinny de Bakker RCH sandwich-nascholing, Tilburg 18/27 november 2013 Protocol aflopen Meetwaarden noteren Gedoe met KIS en ICT Gedoe met declaraties Mensen doorzagen over

Nadere informatie

Gevalideerd door CEBAM onder het nummer 2005/03. De pneumokok

Gevalideerd door CEBAM onder het nummer 2005/03. De pneumokok A A N B E V E L I N G V O O R G O E D E M E D I S C H E P R A K T I J K V O E R I N G P R E V E N T I E V A N E R N S T I G E P N E U M O K O K K E N I N F E C T I E S B I J V O L W A S S E N E N Gevalideerd

Nadere informatie

Onbekend maakt onbemind

Onbekend maakt onbemind Onbekend maakt onbemind Huisarts en preventie Pim Assendelft, hoogleraar Huisartsgeneeskunde Hoofd afdeling Eerstelijnsgeneeskunde Radboudumc, Nijmegen 9 april 2015 Generalisme is ons specialisme NHG

Nadere informatie

Workshop 1 Vaccinatie: bescherming van individu en maatschappij. moderator Marleen Finoulst

Workshop 1 Vaccinatie: bescherming van individu en maatschappij. moderator Marleen Finoulst Workshop 1 Vaccinatie: bescherming van individu en maatschappij moderator Marleen Finoulst Presentaties Adviezen Hoge Gezondheidsraad: Marc Van Ranst Individuele bescherming: antroposofische invalshoek:

Nadere informatie

SAMENVATTING VAN DE PRODUCTKENMERKEN 2. KWALITATIEVE EN KWANTITATIEVE SAMENSTELLING

SAMENVATTING VAN DE PRODUCTKENMERKEN 2. KWALITATIEVE EN KWANTITATIEVE SAMENSTELLING SAMENVATTING VAN DE PRODUCTKENMERKEN 1. NAAM VAN HET GENEESMIDDEL PNEUMO 23, oplossing voor injectie Polysaccharide Pneumokokkenvaccin 2. KWALITATIEVE EN KWANTITATIEVE SAMENSTELLING Elke dosis van 0,5

Nadere informatie

Consulten bij de huisarts en de POH-GGZ in verband met psychosociale problematiek. Een analyse van NIVEL Zorgregistraties gegevens van 2010-2014

Consulten bij de huisarts en de POH-GGZ in verband met psychosociale problematiek. Een analyse van NIVEL Zorgregistraties gegevens van 2010-2014 Dit factsheet is een uitgave van het NIVEL. De gegevens mogen met bronvermelding (Magnée, T., Beurs, D.P. de, Verhaak. P.F.M. Consulten bij de huisarts en de POH-GGZ in verband met psychosociale problematiek.

Nadere informatie

De rol van SHM en HeF bij de ontwikkeling van HIV-zorg op Curaçao

De rol van SHM en HeF bij de ontwikkeling van HIV-zorg op Curaçao De rol van SHM en HeF bij de ontwikkeling van HIV-zorg op Curaçao H.S. Hermanides 18 april 2009 Curaçao Cohort Studie Ontwikkelen van model voor duurzame HIV zorg in een kleine Caribische setting gebaseerd

Nadere informatie

@rboinfect alertsysteem

@rboinfect alertsysteem Samenvatting: Nieuwe website van VWS Arboprofessionals werkzaam de gemeente Arboprofessionals o.a. werkzaam in het onderwijs Griep Check Nederlands Huisartsen genootschap Niet zorg: wanneer mag ik weer

Nadere informatie

02.03.2013. Huisartsensymposium anno 2013. HAS AZ Monica 1

02.03.2013. Huisartsensymposium anno 2013. HAS AZ Monica 1 Huisartsensymposium anno 2013 1 Vaccinaties en zwangerschap 2 Aanpak van frequent voorkomende pre- en postnatale problemen 3 Coördinator dr. Ilse Vleminckx Vaccinaties en zwangerschap Dr. Els Van de Poel,

Nadere informatie

Aan de minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport Postbus 20350 2500 EJ s GRAVENHAGE

Aan de minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport Postbus 20350 2500 EJ s GRAVENHAGE > Retouradres Postbus 320, 1110 AH Diemen Aan de minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport Postbus 20350 2500 EJ s GRAVENHAGE 0530.2015159833 Zorginstituut Nederland Pakket Eekholt 4 1112 XH Diemen

Nadere informatie

RBPi INFLUENZA BIJLAGEN Vaccinatie strategie pandemie

RBPi INFLUENZA BIJLAGEN Vaccinatie strategie pandemie 9.5 Inleiding Tijdens de jaarlijkse influenza-epidemie overlijden gemiddeld 233 personen, wat neerkomt op 0,15 sterfgevallen per 10.000 inwoners per jaar (bron Nationaal Kompas Volksgezondheid Influenzasterfte

Nadere informatie

Wat levert het vaccineren tegen griep op?

Wat levert het vaccineren tegen griep op? Wat levert het vaccineren tegen griep op? Door Drs. Maurice de Hond (Peil.nl) Website RIVM: Elke winter krijgt gemiddeld ongeveer één op de tien mensen griep. Als u de jaarlijkse griepprik heeft gehad,

Nadere informatie

Monitoring vaccinatiegraad Nationaal Programma Grieppreventie 2013. Margot Tacken Birgit Jansen Jan Mulder Waling Tiersma Jozé Braspenning

Monitoring vaccinatiegraad Nationaal Programma Grieppreventie 2013. Margot Tacken Birgit Jansen Jan Mulder Waling Tiersma Jozé Braspenning Monitoring vaccinatiegraad Nationaal Programma Grieppreventie 2013 Margot Tacken Birgit Jansen Jan Mulder Waling Tiersma Jozé Braspenning Monitoring vaccinatiegraad Nationaal Programma Grieppreventie

Nadere informatie

Samenvatting. Adviesvraag

Samenvatting. Adviesvraag Samenvatting Hoewel tuberculose op wereldschaal veel voorkomt, is de ziekte in Nederland geen groot probleem. Vooral migranten uit landen waar wel veel tuberculose is, vormen een risicogroep. Omdat kinderen

Nadere informatie

nr. 126 van JORIS POSCHET datum: 17 november 2014 aan JO VANDEURZEN Preventiebeleid hiv en soa s - Stand van zaken

nr. 126 van JORIS POSCHET datum: 17 november 2014 aan JO VANDEURZEN Preventiebeleid hiv en soa s - Stand van zaken SCHRIFTELIJKE VRAAG nr. 126 van JORIS POSCHET datum: 17 november 2014 aan JO VANDEURZEN VLAAMS MINISTER VAN WELZIJN, VOLKSGEZONDHEID EN GEZIN Preventiebeleid hiv en soa s - Stand van zaken Het Wetenschappelijk

Nadere informatie

Monitoring vaccinatiegraad Nationaal Programma Grieppreventie 2012

Monitoring vaccinatiegraad Nationaal Programma Grieppreventie 2012 Monitoring vaccinatiegraad Nationaal Programma Grieppreventie 2012 Birgit Jansen Margot Tacken Jan Mulder Joke Korevaar Angelique Schlief Waling Tiersma Jozé Braspenning Monitoring vaccinatiegraad Nationaal

Nadere informatie

Over de lijnen heen. Daan Aeyels Departement maatschappelijke gezondheidszorg & eerstelijnszorg KU Leuven

Over de lijnen heen. Daan Aeyels Departement maatschappelijke gezondheidszorg & eerstelijnszorg KU Leuven Over de lijnen heen Daan Aeyels Departement maatschappelijke gezondheidszorg & eerstelijnszorg KU Leuven daan.aeyels@med.kuleuven.be @daanaeyels Romeo & Julia 1929: geboren 1943: oorlogswonde 1950: trouw

Nadere informatie

Hoe de preventiemodule in Pro_Doc optimaal gebruiken?"

Hoe de preventiemodule in Pro_Doc optimaal gebruiken? Hoe de preventiemodule in Pro_Doc optimaal gebruiken?" Doelstelling van deze voormiddag : 1.Optimaliseren van preventie door betere registratie 2.Aantonen dat je dit kan leren 3.Aantonen dat dit NIET complex

Nadere informatie

Is er evidentie voor point of care testen voor de diagnose van occulte ernstige bacteriële infecties bij ambulante kinderen met koorts zonder focus?

Is er evidentie voor point of care testen voor de diagnose van occulte ernstige bacteriële infecties bij ambulante kinderen met koorts zonder focus? Is er evidentie voor point of care testen voor de diagnose van occulte ernstige bacteriële infecties bij ambulante kinderen met koorts zonder focus? Critically appraised topic Leuven 10 mei 2011 Dr. Apr.

Nadere informatie

Implementatie van het GMD+: een rol voor de verpleegkundige?

Implementatie van het GMD+: een rol voor de verpleegkundige? Implementatie van het GMD+: een rol voor de verpleegkundige? Thomas Vernooij, Katholieke Universiteit Leuven Promotor: Prof. Dr. Paul de Cort, Katholieke Universiteit Leuven Praktijkopleiders: Dr. Jan

Nadere informatie

Bevorderen van Hepatitis B screening in de Turkse gemeenschap in Rotterdam Ytje van der Veen Presentatie: Dr. Jan Hendrik Richardus

Bevorderen van Hepatitis B screening in de Turkse gemeenschap in Rotterdam Ytje van der Veen Presentatie: Dr. Jan Hendrik Richardus Bevorderen van Hepatitis B screening in de Turkse gemeenschap in Rotterdam 2007 2011 Ytje van der Veen Presentatie: Dr. Jan Hendrik Richardus - Hepatitis B (HBV) bij Turkse Nederlanders - Vooronderzoek

Nadere informatie

Ontwikkelen van een Cochrane Systematic Review over interventies

Ontwikkelen van een Cochrane Systematic Review over interventies Ontwikkelen van een Cochrane Systematic Review over interventies 22 en 23 Maart 2016 Bestemd voor personen die in het kader van de Cochrane Collaboration een systematische review over interventies gaan

Nadere informatie

Elektronisch bestel- en registratiesysteem voor vaccins

Elektronisch bestel- en registratiesysteem voor vaccins Vaccinnet Elektronisch bestel- en registratiesysteem voor vaccins N. Van de Vyver korte samenvatting Om de bestelling en levering van vaccins voor de Vlaamse basisvaccinatiekalender beter te laten verlopen,

Nadere informatie

Het belang van monitoring en vaccinatie in de BVD-aanpak

Het belang van monitoring en vaccinatie in de BVD-aanpak Auteur: Steven Sarrazin Het belang van monitoring en vaccinatie in de BVD-aanpak Veelal wordt de bestrijding van het Boviene Virale Diarree-virus (BVD) enkel geassocieerd met vaccinatie. Echter, met vaccinatie

Nadere informatie

Resultaten voor Brussels Gewest Cardiovasculaire Preventie Gezondheidsenquête, België, 1997

Resultaten voor Brussels Gewest Cardiovasculaire Preventie Gezondheidsenquête, België, 1997 6.8.1. Inleiding In deze module worden 2 specifieke preventiedomeinen behandeld: de hypertensie en de hypercholesterolemie. De hart- en vaatziekten zijn aandoeningen die uit het oogpunt van volksgezondheid,

Nadere informatie

MODULE Evidence Based Midwifery

MODULE Evidence Based Midwifery VZW Vlaamse Organisatie van Vroedvrouwen vzw MODULE Evidence Based Midwifery Van Schoonbekestraat 143 Sint-Jacobsmarkt 84 2018 Antwerpen 2000 Antwerpen Programma Overzicht Dag 1: maandag 8 november 2010

Nadere informatie

L. Mahieu 1, J. De Dooy 1

L. Mahieu 1, J. De Dooy 1 Samenvatting Pneumokokken, een onderschatte ziekte? L. Mahieu 1, J. De Dooy 1 Invasieve pneumokokkeninfecties veroorzaken een aanzienlijke morbiditeit en mortaliteit zowel bij jongeren als bij ouderen.

Nadere informatie

Reactie van de commissie Richtlijnen goede voeding 2015

Reactie van de commissie Richtlijnen goede voeding 2015 Reactie van de commissie Richtlijnen goede voeding 2015 op het achtergronddocument over Kalium De commissie heeft op het achtergronddocument over kalium reacties ontvangen van de Federatie Nederlandse

Nadere informatie

palliatieve zorg Prof. Dr. Paul Van Royen Universiteit Antwerpen

palliatieve zorg Prof. Dr. Paul Van Royen Universiteit Antwerpen Kwaliteitsdenken in de geneeskunde en palliatieve zorg Prof. Dr. Paul Van Royen Vakgroep Eerstelijns- en Interdisciplinaire i i Zorg Universiteit Antwerpen Voorwaarden voor kwaliteit van zorg De praktijk

Nadere informatie

Kinkhoest in Vlaanderen anno 2014. Dr. Luc Pattyn

Kinkhoest in Vlaanderen anno 2014. Dr. Luc Pattyn Kinkhoest in Vlaanderen anno 2014 Dr. Luc Pattyn Kinkhoest bordetella sp *Gram negatieve bacterie *species : pertussis, parapertussis,holmesii, hinzii.. *Virulentie : productie van pertussistoxine, filamentair

Nadere informatie

Evolution of a manual to an electronic antibiotic prescription

Evolution of a manual to an electronic antibiotic prescription Evolution of a manual to an electronic antibiotic prescription Ingrid Monsieur Inkendaal revalidatieziekenhuis 18/11/2016 Situering Revalidatieziekenhuis met 178 bedden Verwijzingen van veel ziekenhuizen

Nadere informatie

1 Beleid bij klachten mamma

1 Beleid bij klachten mamma 1 Beleid bij klachten mamma Rubriekhouder: Mw. Dr. M. Hooiveld, NIVEL (2012-2014) In samenwerking met Mw. Dr. E. Paap, LRCB Inleiding De afgelopen jaren is het aantal nieuwe diagnoses van borstkanker bij

Nadere informatie

De ontwikkeling en implementatie van een selfmanagement ehealth interventie in de eerste lijn. Promotor: Prof. Dr. Ilse De Bourdeaudhuij

De ontwikkeling en implementatie van een selfmanagement ehealth interventie in de eerste lijn. Promotor: Prof. Dr. Ilse De Bourdeaudhuij De ontwikkeling en implementatie van een selfmanagement ehealth interventie in de eerste lijn Prof. dr. Ilse De Bourdeaudhuij, Prof. dr. Geert Crombez, drs. Jolien Plaete Studiedag SWVG Integrale zorg

Nadere informatie

De interventiebundels POWI en Lijnsepsis: toe aan verandering?

De interventiebundels POWI en Lijnsepsis: toe aan verandering? De interventiebundels POWI en Lijnsepsis: toe aan verandering? Jan Wille, coördinator infectiepreventie Titia Hopmans, senior adviseur PREZIES RIVM, Centrum voor Infectieziektebestrijding 1 Patiëntveiligheid

Nadere informatie

en psychosociale werkkenmerken voorspellen wie van de nog actief werkende bedrijfsen/

en psychosociale werkkenmerken voorspellen wie van de nog actief werkende bedrijfsen/ Moe! Studies naar hulpzoekend gedrag laten zien dat het besluit om een arts te bezoeken doorgaans het resultaat is van een complex proces. Niet alleen gezondheidsgerelateerde, maar ook sociale, culturele

Nadere informatie

8 Kinkhoest Rubriekhouder: Mw. dr. H. de Melker, RIVM ( )

8 Kinkhoest Rubriekhouder: Mw. dr. H. de Melker, RIVM ( ) 8 Kinkhoest Rubriekhouder: Mw. dr. H. de Melker, RIVM (1998-2012) Inleiding Kinkhoest is een acute, zeer besmettelijke infectie van de bovenste luchtwegen die veroorzaakt wordt door de bacterie Bordetella

Nadere informatie

Nieuwe Influenza A (H1N1)

Nieuwe Influenza A (H1N1) Nieuwe Influenza A (H1N1) Overzicht 6 november 29, week 45 Samenvatting In de afgelopen week is het aantal ziekenhuisopnamen wegens een laboratoriumbevestigde infectie met Nieuwe Influenza A (H1N1) wederom

Nadere informatie

WELKE BARRIERRES ERVAREN PATIENTEN MET DIABETES MELLITUS TYPE II OM NAAR EEN DIETIST TE GAAN OM HUN SUIKERSPIEGEL TE CONTROLEREN?

WELKE BARRIERRES ERVAREN PATIENTEN MET DIABETES MELLITUS TYPE II OM NAAR EEN DIETIST TE GAAN OM HUN SUIKERSPIEGEL TE CONTROLEREN? PRAKTIJKPROJECT Lopez Ana Maria WELKE BARRIERRES ERVAREN PATIENTEN MET DIABETES MELLITUS TYPE II OM NAAR EEN DIETIST TE GAAN OM HUN SUIKERSPIEGEL TE CONTROLEREN? I. Inleiding Aangepaste voeding is een

Nadere informatie

INLEIDING 1 september tot en met 31 december 2013 A.Z. St.-Dimpna (nr )

INLEIDING 1 september tot en met 31 december 2013 A.Z. St.-Dimpna (nr ) INLEIDING Na aanbevelingen van Europa loopt sinds juni 2001 een Vlaams bevolkingsonderzoek naar borstkanker op basis van Europese wetenschappelijke richtlijnen. Concreet wil dat zeggen dat in Vlaanderen

Nadere informatie

Achtergrond en praktijk. Verandering in het vaccinatieschema Pneumokokken

Achtergrond en praktijk. Verandering in het vaccinatieschema Pneumokokken Verandering in het vaccinatieschema Pneumokokken Achtergrond en praktijk Inhoud 1. Essentie (3) 2. Achtergrond Invasieve Pneumokokkenziekte (4-6) 3. Achtergrond vaccinatieschema (7) 4. Caribisch Nederland

Nadere informatie

Infecties met S. pneumoniae:

Infecties met S. pneumoniae: Infecties met S. pneumoniae: van behandeling tot preventie Pascal Van Bleyenbergh Pneumologie, UZ Leuven Kliniek van pneumokokkenziekte (PZ) 10-30% Invasieve pneumokokkenziekte (IPZ) PNEUMOKOKKEN- ZIEKTE

Nadere informatie

Basisstructuur van een elektronisch medisch dossier. Koen Thomeer

Basisstructuur van een elektronisch medisch dossier. Koen Thomeer Basisstructuur van een elektronisch medisch dossier Koen Thomeer Doel presentatie een goed gestructureerd EMD is noodzakelijk om andere ICT-toepassingen mogelijk te maken preventie (selectie populatie

Nadere informatie

REIS GERELATEERDE VACCINATIES. Dr. Perry JJ van Genderen, internist Havenziekenhuis en Instituut voor Tropische Ziekten Rotterdam

REIS GERELATEERDE VACCINATIES. Dr. Perry JJ van Genderen, internist Havenziekenhuis en Instituut voor Tropische Ziekten Rotterdam REIS GERELATEERDE VACCINATIES Dr. Perry JJ van Genderen, internist Havenziekenhuis en Instituut voor Tropische Ziekten Rotterdam Risicolanden: vaccineren? Increased risk for infectious diseases standard

Nadere informatie

Samenvatting in. het Nederlands

Samenvatting in. het Nederlands 11 Samenvatting in het Nederlands Chapter Samenvatting 1 in het Nederlands Naast therapeutische effectiviteit zijn kostenbeheersing en het verminderen van onnodig antibioticumgebruik belangrijke aspecten

Nadere informatie

Nieuwe Influenza A (H1N1)

Nieuwe Influenza A (H1N1) Nieuwe Influenza A (H1N1) Overzicht 23 oktober 29, week 43 Samenvatting In de afgelopen week is het aantal ziekenhuisopnamen wegens een laboratoriumbevestigde infectie met Nieuwe Influenza A (H1N1) verdubbeld

Nadere informatie

Muziektherapie in de oncologie

Muziektherapie in de oncologie Muziektherapie in de oncologie Wetenschap en praktijk combineren Tom Abrahams 26 mei 2015 Wat is muziektherapie? Een vorm van vaktherapie Ervaringsgericht Interventies binnen muzikale context Waar wordt

Nadere informatie

Monitoringrapport 2012

Monitoringrapport 2012 Monitoringrapport 2012 Humaan 12 immuundeficiëntievirus 217 (HIV) infectie in 6Nederland Nederlandse samenvatting Monitoring van HIV in Nederland Elk jaar rond 1 december, Wereld AIDS dag, publiceert de

Nadere informatie

www.hup-ado.be Respect yourself. Protect yourself. 2 de editie Vaak gestelde vragen over baarmoederhalskanker en het Humaan Papillomavirus

www.hup-ado.be Respect yourself. Protect yourself. 2 de editie Vaak gestelde vragen over baarmoederhalskanker en het Humaan Papillomavirus www.hup-ado.be Respect yourself. Protect yourself. 2 de editie Vaak gestelde vragen over baarmoederhalskanker en het Humaan Papillomavirus 4 Check this out! Baarmoederhalskanker is een veel voorkomend

Nadere informatie

Vaccinatie voor asielzoekers Overleg regio Zenneland. Vilvoorde 4 februari 2016

Vaccinatie voor asielzoekers Overleg regio Zenneland. Vilvoorde 4 februari 2016 Vaccinatie voor asielzoekers Overleg regio Zenneland Vilvoorde 4 februari 2016 AGENDA zit vandaag rond de tafel? Probleemstelling 1 Probleemstelling 2 Doelgroepen Doelstellingen vandaag Vlaamse aanbevelingen

Nadere informatie

Evidence-Based Nursing. Bart Geurden, RN, MScN

Evidence-Based Nursing. Bart Geurden, RN, MScN Evidence-Based Nursing Bart Geurden, RN, MScN Trends in Verpleegkunde Jaren 1980: Systematisch werken Focus op proces Jaren 1990: Verpleegkundige diagnostiek Focus op taal Aandacht verschuift van proces

Nadere informatie