Pop ups in preventie:

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Pop ups in preventie:"

Transcriptie

1 Pop ups in preventie: een praktijkverbeterend project over pneumokokkenvaccinatie bij volwassenen Master-na-Master thesis in de Huisartsgeneeskunde Dr. Marieke Geijsels Promotor: Roy Remmen Praktijk Opleider: Lutgart Van Malderen

2 Dr. Marieke Geijsels Huisarts in opleiding Baron de Catersstraat 44, 2600 Berchem

3 Samenvatting Inleiding: Pneumokokken zijn een belangrijke verwekker van onder andere pneumonie, meningitis en otitis media. In België is de geschatte incidentie van ernstige pneumokokken infecties per jaar. Deze ernstige infecties hebben een globale mortaliteit van 6,6%. Er zijn twee vaccins tegen pneumokokken op de markt, waaronder Pneumo 23 dat voor volwassenen bestemd is. Ondanks controverse over de effectiviteit van dit vaccin, is er in België een aanbeveling om het toe te dienen bij bepaalde risicogroepen. In de praktijk blijkt de vaccinatiegraad bij deze groepen erg laag. Ons praktijkverbeterend onderzoek wil onderzoeken of het gebruik van pop-ups in het electronisch medisch dossier de vaccinatiegraad kan verbeteren. Materiaal en methoden: Bij de risicopatiënten in onze opleidingspraktijk werd gedurende drie maanden een pop-up ingesteld die herinnerde aan het belang van de vaccinatie waneer de patiënten kwamen consulteren om wille van andere redenen. Op dit moment kregen de patiënten een voorschrift mee. Na drie en zes maanden werd nagegaan of de patiënten gevaccineerd waren. Resultaten: De vaccinatiegraad voor het onderzoek was 48,1% bij de risicogroep, na zes maanden was dit gestegen tot 77,8%. Het project bleek eenvoudig uitvoerbaar. Bespreking: De minimale interventie van instellen van pop-ups leidde tot een zeer grote verbetering van de vaccinatiegraad, tot een niveau dat in sommige praktijken bereikt wordt voor influenza vaccinatie. Pop-ups kunnen ook bij andere vormen van preventie gebruikt worden. Ze kunnen een goede hulp zijn om op relatief korte termijn gaten in het preventiebeleid van een praktijk op te vullen. 3

4 Het verbeterproject Als onderwerp voor dit verbeter project kozen we de aanpak van de pneumokokken vaccinatie bij volwassenen (zie kader). In onze praktijk stond pneumokokken vaccinatie niet altijd bovenaan op onze to do-lijst. Ook uit de literatuur blijkt dat pneumokokken vaccinatie nog niet optimaal wordt toegepast in België. Uit de laatst beschikbare gegevens in 2000 blijkt dat in Vlaanderen slechts 22% van de 60- plussers was gevaccineerd, in Wallonië maar 32% (14). We hebben een visgraat analyse (15) (zie figuur 1) toegepast om de verschillende factoren die meespelen in deze (te) lage vaccinatiegraad te ontdekken. Met deze methode word op een systematische manier gekeken naar verschillende aspecten van een probleem om zo de oorzaken te achterhalen. Op basis van deze analyse besloten we dit praktijk verbeterproject toe te spitsen op de mogelijkheden van het Electronisch Medisch Dossier (EMD). Volgens de aanbeveling van Domus Medica (13) zouden we bij het openen van het dossier van een risicopatiënt attent gemaakt moeten worden op de noodzaak tot vaccinatie. Dit was in onze praktijk nog niet het geval, hoewel dit tot de mogelijkheden van het door ons gebruikte programma behoorde. We formuleerden de volgende onderzoeksvraag: Doet het gebruik van pop-ups in het EMD ter herinnering aan pneumokokkenvaccinatie, de vaccinatiegraad bij volwassenen verbeteren? De praktijk waar dit project werd opgezet is een stadspraktijk in het centrum van Antwerpen. Het is een duo-praktijk met een praktijk opleider (PO) en een huisarts in opleiding (HAIO). Door de ligging op de grens met Borgerhout hebben we een patiëntenpubliek dat voornamelijk uit migranten bestaat. Dit maakt dat we een overwegend jong publiek hebben (65% van de patiënten is jonger dan 40 jaar). Er is ook een belangrijk verloop van patiënten in de praktijk, wat zich weerspiegelt in de graad van Globaal Medisch Dossiers (GMD s) (in 2009 ongeveer 40%). We hebben zo n 6000 patiëntencontacten per jaar. Er wordt voornamelijk met open spreekuren gewerkt. Enkel bij de PO kan 10 uren per week een afspraak worden gemaakt. Tijdens het overleg moment van de praktijk werd er een Plan-Do-Check-Act cyclus (15) uitgeschreven om het te volgen proces van het praktijkproject in kaart te brengen. Deze cyclus gaat er van uit dat kwaliteitsverbetering een cyclisch proces is. Deze stappen volgen elkaar continu op: de planning van een verandering, het implementeren van de verandering, het analyseren van het effect van de verandering en het aanpassen van de verandering. (zie figuur 2). Om het effect van de verandering na te gaan, voerden we een voor- en een nameting uit. Voor dit project werd het advies van de ethische commissie van het UZ Antwerpen gekregen (A10-31). In onze praktijk werken we met SoSoeMe (versie 11 build 17), een geaccrediteerd software programma voor Elektronisch Medisch Dossier beheer in België. 4

5 In het elektronisch dossier werden alle 65 plussers en alle 50 plussers met chronische hart- of longproblemen of alcoholisme, die in de voorbije 12 maanden consulteerden, opgelijst. Dit deden we aan de hand van de ICPC-2-E-codes (International Classification of Primary Care) van deze diagnoses (16-17). Bij deze patiënten werd via de preventie module van het SoSoeMe programma een pop-up ingesteld. Deze herinnerde de arts bij het openen van het dossier eraan dat de patiënt in aanmerking kwam voor een pneumokokken vaccin. De arts ging vervolgens de vaccinatiestatus van de patiënt na. Indien de patiënt nog niet gevaccineerd was, werd hij of zij geïnformeerd over de voor- en nadelen van het vaccin en ons praktijk verbeterend project. Deze informatie werd mondeling gegeven en ondersteund met een folder. Indien de patiënt zich wilde laten vaccineren werd een voorschrift voor het vaccin meegegeven zodat de vaccinatie bij een volgende consultatie kon gebeuren. Al deze gegevens (vaccinatiestatus, meegeven van voorschrift en vaccinatie) werden geregistreerd. Bij patiënten die alleen op huisbezoek gezien werden, werd zowel in het ziekenboekje van de patiënt bij de patiënt thuis, als in het EMD bij het ingeven van de gegevens van het huisbezoek, nagegaan wat de vaccinatiestatus van de patiënt was en of de EMD-gegevens correct waren. Na drie maanden werden er geen nieuwe registraties meer gedaan. Er werd op dat moment bekeken hoeveel patiënten uit de doelgroep kwamen consulteren, hoeveel er reeds in orde waren met hun vaccinatie, en hoeveel er intussen in orde waren gebracht. Op deze manier konden we vaststellen of er een verbetering was opgetreden, in de kwaliteit van onze dossiers enerzijds en in de vaccinatiegraad van onze patiëntengroep anderzijds. Na nog eens drie maanden werd voor de patiënten die wel een voorschrift hadden meekregen, maar die in de eerste drie maanden nog niet terug waren komen consulteren, nog eens nagegaan of ze intussen wel gevaccineerd waren. Ook deze gegevens werden geanalyseerd. De periodes van drie maanden werden gekozen op basis van de gemiddelde intervallen waarop dit soort chronische patiënten terug komt consulteren in onze praktijk (gemiddeld om de drie maanden bij bvb diabetes mellitus en hypertensie). 5

6 Resultaten In totaal bezochten 185 geselecteerde patiënten ons tijdens de eerste drie maanden van het onderzoek, dit is 73,7% van de patiënten van onze vooropgestelde doelgroep. 91,9% van deze patiënten had een GMD in onze praktijk. Bij 44 van de 185 patiënten (23,8%) ging het om patiënten die uitsluitend op huisbezoek contact met ons hebben. Vòòr het onderzoek was de vaccinatiegraad 48,1% bij de patiënten die kwamen consulteren of die thuis bezocht worden. Van de 96 patiënten die nog niet gevaccineerd waren kregen 75 patiënten (78,1%) een voorschrift mee voor het vaccin. De overige 21 patiënten wilden liever niet gevaccineerd worden. De meest voorkomende reden die ze gaven was dat ze niet veel ziek waren en dus niet veel baat verwachtten bij het vaccin. 56% van de mensen die een voorschrift meekregen, kwam binnen de drie maanden terug om hun vaccin te laten injecteren, wat de vaccinatiegraad na drie maanden op 70,8% bracht. In de drie maanden volgend op het onderzoek kwamen nog eens 13 mensen op consultatie om zich te laten vaccineren, wat uiteindelijk een vaccinatiegraad van 77,8% opleverde. Na zes maanden was de respons op de uitgedeeld voorschriften 73,3% (zie fig. 3) Bij 14 patiënten was het EMD niet correct ingevuld: zij waren gevaccineerd hoewel dit niet in het EMD geregistreerd was. De helft van deze dossierfouten kwam voor bij patiënten die alleen op huisbezoek gezien werden. Het bekijken van de noodzaak en het informeren voor de vaccinatie duurde nooit meer dan een paar minuten. 6

7 Bespreking Door de focus te leggen op pneumokokken vaccinatie, en dit te combineren met de minimale interventie van het instellen van pop-ups in het EMD, hebben we een groot effect op de vaccinatiegraad gehaald op een zeer korte tijd. We konden door het gebruik van de pop-up op 6 maanden tijd de vaccinatie graad verhogen van 48 tot bijna 80%. Hiermee doen we zelfs beter dan de gemiddelde vaccinatie graad bij de risicogroepen voor influenza in België in 2004 (50 à 70% afhankelijk van de risicogroep) (18) en in Nederland in 2009 (70% van de volledige risicogroep) (19). In welke mate we dit effect kunnen toeschrijven aan het gebruik van de pop-up of aan het feit dat we er zelf meer alert op waren, kunnen we niet vaststellen in dit onderzoek. Hiervoor zou een vergelijkend onderzoek zonder pop-ups moeten opgezet worden. Tijdens dit onderzoek werden we met verschillende moeilijkheden geconfronteerd. Deze moeilijkheden waren verbonden met de techniek, maar ook met het onderwerp en de omgeving waarin we werken. In onze wijk hebben de patiënten minder financiële ruimte. Een vaccin van 24 euro betekent voor deze mensen een serieuze drempel. Bovendien werken we voornamelijk met open consultaties, wat maakt dat patiënten niet onmiddellijk een vervolgafspraak maken en het vaccin dus ook gemakkelijker vergeten word. We zien dat in centra waar vaccins gratis en onmiddellijk ter beschikking zijn (zoals bijvoorbeeld bij Kind en Gezin), er veel hogere vaccinatie graden behaald kunnen worden tot zelfs meer dan 95% (20). Dit werd ook bevestigd in een vergelijkend onderzoek van het Nederlandse en het Belgische systeem van influenzavaccinatie: het gratis ter beschikking stellen van een vaccin in de huisartsenpraktijk verhoogt mee de vaccinatiegraad (21). De andere problemen waren eerder gerelateerd aan de techniek van de pop-ups. De pop-up verscheen bij het openen van het dossier, wat vaak samenvalt met het moment waarop de patiënt zijn verhaal begint te doen. Hierdoor was er een risico dat de arts de pop-up wegklikte zonder er onmiddellijk over te beginnen en zo vergat het te bespreken met de patiënt. Voor ons was het ook een drempel om zelf de agenda van de consultatie mee te gaan bepalen, wat we niet gewoon zijn in ons klassieke patient-centered model van consultvoering. Niet alleen artsen, maar ook patiënten zijn eraan gewend dat het de patiënt is die bepaalt wat er aan bod komt in een consult. Verder dan het geven van klacht-gerelateerd preventie advies (zoals bijvoorbeeld rookstop advies bij luchtweginfecties of controle van laatste PAP onderzoek bij verlenging van het pil voorschrift) komen we als arts vaak niet. Een laatste (relatieve) beperking van deze techniek ligt in de moeilijkheidsgraad van het instellen van de pop-up. Met ons programma was dit vrij eenvoudig te realiseren, maar niet elke arts heeft natuurlijk de tijd om zich hierin te verdiepen. Specifieke gepersonaliseerde mini-opleidingen rond dit thema kunnen deze drempel wegnemen (22). We beseffen dat over de relevantie van pneumokokken vaccinatie nog twijfel bestaat. We willen de gebruikte methode van dit onderzoek dan ook verder opentrekken naar 7

8 andere preventie onderwerpen zoals bijvoorbeeld borstkanker screening, een uitstrijkje of andere vaccins zoals tetanus. De door ons gebruikte methode kan zonder enig probleem toegepast worden bij andere preventiethema s, zolang er sprake is van een goed gedefinieerde doelgroep. Op basis van eenvoudige patiëntkenmerken (leeftijd, geslacht) of op basis van diagnoses (met behulp van ICPC-codes), kan een pop-up ingesteld worden bij de doelgroep. Dit is mogelijk met de meeste erkende medische software programma s. We verwachten dat eenzelfde respons als bij ons onderzoek haalbaar is bij andere preventie onderwerpen, al zal de campagne mogelijk over langere termijn moeten lopen als het om jongere doelgroepen gaat, gezien deze minder frequent consulteren in de huisartsenpraktijk. Het gebruik van meerdere pop-ups tegelijk (zoals bijvoorbeeld voor GMD registratie én uitstrijkjes én mammografie én...) kan teveel zijn. Ze worden dan niet meer grondig gelezen, gewoon weggeklikt en zijn dan meer een stoorzender dan een hulpmiddel. Het lijkt ons daarom ook meer opportuun om ze serieel toe te passen. Elk jaar bijvoorbeeld, kan de praktijk een thema uit de preventie waar ze zwak op scoort uitkiezen om verder uit te werken gedurende dat jaar. Dit wordt dan bij voorkeur gestart tijdens het voorjaar, wanneer de grote drukte van de griepvaccinatie en winterpiek voorbij zijn. Zo kan een praktijk op een relatief korte termijn toch grote stappen maken in het toepassen van de aanbevelingen rond preventie. Preventie in de huisartsenpraktijk is een gigantisch breed onderwerp geworden. Hierdoor kan een arts niet altijd al de voor zijn patiënt relevante preventieve interventies in zijn achterhoofd houden tijdens een consultatie, zeker niet in drukke periodes. Er zijn dan ook verschillende strategieën mogelijk en nodig om de doelstellingen in preventie te realiseren. Een praktijkassistente kan bijvoorbeeld bepaalde doelgroepen oproepen voor vaccins en uitstrijkjes, we kunnen het preventie dossier jaarlijks aanvullen, of met het systeem van pop-ups licht werpen op de blinde vlekken van de praktijk. Met de invoering van het GMD plus zullen we nu ook een gepaste verloning krijgen voor al deze inspanningen. 8

9 Besluit Bij dit praktijk verbeterend project hebben we onze focus op pneumokokkenvaccinatie bij volwassen gelegd. Dit hebben we ondersteund door pop-ups in het EMD in te stellen die de arts herinnerden aan de noodzaak om te vaccineren. Na zes maanden was de vaccinatiegraad in onze praktijk gestegen van 48 tot bijna 80%. Over het nut van pneumokokkenvaccinatie bestaat nog veel discussie, maar de techniek van pop-ups kan ook bij andere preventiethema s een goede ondersteuning bieden voor de huisarts. Gezien te veel pop-ups tegelijk eerder een stoorzender zijn, raden we aan het serieel toe te passen door bijvoorbeeld jaarlijks een thema uit te kiezen waar de praktijk minder goed op scoort. Zo kan deze techniek perfect passen in de rest van het arsenaal van ondersteunende middelen die de huisarts ter beschikking heeft om aan preventie te doen. 9

10 Literatuurlijst 1. Hoge Gezondheidsraad. Vaccinatiegids. 2009; rs/ pdf (laatst geraadpleegd op 30/12/2010) 2. European Antimicrobial Resistance Surveillance System. Annual report Bilthoven, Nederland, 2009: Net/Documents/2008_EARSS_Annual_Report.pdf (laatst geraadpleegd op 30/12/2010) 3. Conaty S, Watson L, Dinnes J, Waugh N. Effectiveness of pneumococcal polysaccharide vaccines in adults. A systematic review of obeservational studies and comparison with results from randomised controled trials. Vaccine 2002; 22: Costelloe C, Metcalf C, Lovering A, et al. Effect of antibiotic prescibing in primary care on antimicrobial resistente in individuele patients: systematic review and metaanalysis. BMJ 2010; 18: 340 c Cornu C, Yzèbe D, Léophonte P, et al. Efficacy of pneumococcal polysaccharide vaccine in immunocompetent adults. A meta-analysis of randomised trials. Vaccine 2001; 19: Watson L, Wilson BJ, Waugh N. Pneumococcal polysaccharide vaccine: a systematic review of liniaal effectiveness in adults. Vaccine 2002; 20: Huss A, Scott P, Stuck AE, et al. Efficacy of pneumococcal vaccination in adults: a meta-analysis. Canadian Medical Association journal 2009; 180(1): Department of Health. Immunisation against infectieus disease. The green book. Great Britain: The stationary office, 2006: ance/dh_ (laatst geraadpleegd op 30/12/2010) 9. Maruyama T, Taguchi O, Niederman MS, et al. Efficacy of 23-valent pneumococcal vaccine in preventing pneumonia and improving survival in nursing home residents: double blind, randomised and placebo controlled trial. BMJ 2010; 340: c Direction Général de la Santé, commité technique des vaccinations. Guides des vaccinations 2006; Public Health Agency of Canada. Canadian immunisation guide. 2006; Jonkers RE, Boersma WG. Penumokokkenvaccinatie van volwassenen. Nederlands Tijdschrift voor Geneeskunde 2003; 147(10): Van de Vyver N, Govaerts F, Pilaet A. Aanbeveling voor goede medische praktijkvoering. Preventie van ernstige pneumokokkeninfecties bij volwassenen. Huisarts Nu 2005; 34(10): Bossuyt N, Van Casteren V. Pneumokokkenvaccinatie bij bejaarden door de huisarts. Vlaams Infectieziektebulletin 2002; 42: Grouwels D, Seuntjens L, Vanden Bussche P. Dokteren met kwaliteit. Eerste druk. Antwerpen: Standaard uitgeverij, ICPC-2 International Classification of Primary care, second edition. Prepared by the International Classification Committee of WONCA. Oxford: Oxford University Press, Okkes IM, moulle M, Lamberts H, Bentzen N. ICPC-2-E. The electronic version 10

11 of ICPC-2. Differences with the printed version and the consequences. Fam Pract 2000; 17: Jonckheer P, Van Casteren V. Griepvaccinatie in België en Vlaanderen: een registratie door de huisartsenpeilpraktijken in de periode 2002 tot Vlaams Infectieziektenbulletin 2005; 54: Tacken M, Mulder J, Visscher S, et al. Monitoring vaccinatiegraad nationaal programma grieppreventie IQ Healthcare, (laatst geraadpleegd op 30/12/2010) 20. Boonen M, Theeten H, Vandermeulen C, et al. Vaccinatiegraad bij jonge kinderen en adolescenten in Vlaanderen in Vlaams Infectieziektenbulletin 2009; 68: Remmen R, Seuntjens R, Vriens V, et al. Efficacy of influenza immunisation programmes. Comparison of two European systems in one practice. European Journal of General Practice 2002; 8(4): Bamelis H, Geurts J, Peeters D, Plees E, et al. Het gebruik van het electronisch medisch dossier voor borstkankerscreening en een minimaal urgentiedossier. Resultaten van een interventie onderzoek. Huisarts Nu 2009; 38(1):

12 Figuren Kadertekst Pneumokokken infecties en vaccinatie De pneumokok is een gram positieve bacterie die voorkomt in de commensale flora van de nasofarynx bij bijna de helft van de kinderen en één vijfde tot één derde van volwassenen. In Europa is deze bacterie de meest frequente oorzaak van Community Accuired Pneumonia, bacteriële meningitis, bacteriëmie en Otitis Media acuta (1). In België wordt de incidentie van ernstige pneumokokken infecties op per jaar geschat (ongeveer 2 per jaar per huisarts), met een globale mortaliteit van 6.6% bij invasieve infecties. Hierbij zijn vooral ouderen het slachtoffer: twee derde van de patiënten met een pneumokokkenbacteriëmie is ouder dan 50 en de mortaliteit in deze groep varieert van 20% bij 50-plussers tot 40% bij de 85-plussers (2). Bovendien moeten we rekening houden met een toenemend belang van resistentie. In 2008 waren in België 24.2% van de pneumokokken resistent aan erythromycine en 0.9% aan een hoge dosis penicilline (3). Door antibiotica rationeel voor te schrijven kunnen deze cijfers verminderen (4). Ook het voorkomen van infecties door risicopatiënten te vaccineren kan een belangrijk hulpmiddel zijn. Momenteel zijn er twee pneumokokken vaccins op de markt in België. Enerzijds is er het polysaccharidenvaccin (Pneumo 23), gericht tegen 23 serotypes, anderzijds is er het geconjugeerde vaccin (Prevenar 13) tegen de 13 meest frequente pathogenen bij kleine kinderen. Deze twee vaccins zijn omwille van hun werkingskracht en spectrum geïndiceerd bij respectievelijk ouderen en kinderen. Het geconjugeerde vaccin is opgenomen in het basisvaccinatie programma voor kinderen. Over het effect van het polysacchariden vaccin is veel discussie. Hoewel er vroeger verschillende reviews en meta-analyses gepubliceerd zijn waarbij de incidentie van invasieve ziekte met 38 tot 53% daalde en de mortaliteit ten gevolge van pneumonie door het vaccin zelfs 32% daalde (5-6), wordt dit effect de laatste jaren steeds meer in twijfel getrokken. Een daling van mortaliteit zou er voornamelijk zijn in ontwikkelingslanden, in ontwikkelde landen zou er alleen vermindering van bacteriemie zijn (7). Uit een meta-analyse van 2009 blijkt zelfs dat er helemaal geen preventief effect is van het vaccin wat betreft pneumonie, bacteriemie, bronchitis of mortaliteit (8). Volgens een onderzoek uit 2010 zou het vaccin in combinatie met het jaarlijkse influenzavaccin toch (sterfte door) pneumokokkenpneumonie doen dalen bij hoogbejaarde rusthuisbewoners (9). Ondanks deze controverse wordt het pneumokokkenvaccin toch aanbevolen in sommige westerse landen, zoals Nederland, Frankrijk, het Verenigd Koninkrijk en Canada. In die landen zijn er variaties in de omschreven risicogroepen en de aanbevolen herhalingsfrequentie (zie tabel 1 ) (10-13). Erg opvallend is dat in Nederland de aanbeveling tot vaccinatie beperkt is (enkel voor mensen zonder of 12

13 met slecht werkende milt en patiënten met HIV), omdat er in Nederland al een hoge vaccinatiegraad is voor de seizoensgriep en er dus geen aanvullend beschermend effect verwacht wordt van het penumokokkenvaccin (12). In ons land geldt als aanbeveling dat alle patiënten met een slecht werkende of verwijderde milt het vaccin zouden moeten krijgen. Het kan eventueel ook toegediend worden bij alle patiënten ouder dan 65 jaar of bij patiënten ouder dan 50 met bepaalde aandoeningen zoals chronische hart- en vaatziektes, chronische longaandoeningen (met uitzondering van astma) en mensen met alcoholisme. Een herhaling van het vaccin wordt éénmalig aangeraden na vijf jaar bij mensen met asplenie en bij 65-plussers (13). Het polysacchariden vaccin wordt in België, ondanks deze aanbeveling, niet standaard terugbetaald en kost bijna 24 euro. Sommige ziekenfondsen betalen het wel deels terug. 13

14 Tabel 1 Overzicht aanbevelingen over pneumokokken vaccinatie Belgie Frankrijk Nederland UK Canada Functionele/ anatomische asplenie Hart en vaatziektes >50 jaar Hartfalen > 5 jaar Chronische Longziektes Geen astma > 50 jaar Respiratoire insufficiëntie > 5 jaar Alcoholisme Chronische Met chronische leverstoornis Nefrotisch en nierziekte Syndroom Chronische leverziekte Diabetes Mellitus Cochleair implantaat CNI cirrose Cerebro Spinaal Vocht lek Pneumonie of pneumokokken infectie HIV infectie pos patiënt Herhaling Eenmalig na 5 jaar bij asplenie of >65 jaar Elke 5 jaar Elke 5 jaar bij asplenie of CNI Eenmalig na 5 jaar bij asplenie, cirrose, CNI, 14

15 Figuur 1 Visgraat analyse: Waarom wordt pneumokokken vaccinatie te weinig gedaan in de praktijk? Resultaat van een brainstorming. 15

16 Figuur 2 Plan Do Check Act cyclus van het praktijkverbeterend project 16

17 Figuur 3 Evolutie vaccinatiegraad tijdens het praktijkverbeterproject vaccinatiegraad 100% 90% 80% 70% 60% 50% 40% 30% 20% 10% 0% 78% 71% 48% maand 0 maand 3 maand 6 17

Influenza vaccinatie van ziekenhuismedewerkers

Influenza vaccinatie van ziekenhuismedewerkers Influenza vaccinatie van ziekenhuismedewerkers Achtergrond Het RIVM en Vernet Verzuimnetwerk B.V. hebben een onderzoek uitgevoerd onder ziekenhuismedewerkers naar de relatie tussen de influenza vaccinatiegraad

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2006 2007 22 894 Preventiebeleid voor de volksgezondheid Nr. 130 BRIEF VAN DE MINISTER VAN VOLKSGEZONDHEID, WELZIJN EN SPORT Aan de Voorzitter van de Tweede

Nadere informatie

Ons kenmerk Inlichtingen bij Doorkiesnummer Den Haag PG/ZP-2.781.583 9 juli 2007

Ons kenmerk Inlichtingen bij Doorkiesnummer Den Haag PG/ZP-2.781.583 9 juli 2007 De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Ons kenmerk Inlichtingen bij Doorkiesnummer Den Haag 9 juli 2007 Onderwerp Bijlage(n) Uw brief Standpunt op advies Gezondheidsraad

Nadere informatie

Samenvatting. Griepvaccinatie: wie wel en wie niet?

Samenvatting. Griepvaccinatie: wie wel en wie niet? Samenvatting Griepvaccinatie: wie wel en wie niet? Griep (influenza) wordt veroorzaakt door het influenzavirus. Omdat het virus steeds verandert, bouwen mensen geen weerstand op die hen een leven lang

Nadere informatie

Vaccinatie. Jean Tafforeau

Vaccinatie. Jean Tafforeau Vaccinatie Jean Tafforeau Wetenschappelijk Instituut Volksgezondheid Operationele Directie Volksgezondheid en surveillance J. Wytsmanstraat, 14 B - 1050 Brussel 02 / 642 57 71 E-mail : jean.tafforeau@iph.fgov.be

Nadere informatie

Om de risicogroepen tegen A/H1N1v Mexicaanse griep te beschermen zullen ze vanaf begin november kunnen gevaccineerd worden.

Om de risicogroepen tegen A/H1N1v Mexicaanse griep te beschermen zullen ze vanaf begin november kunnen gevaccineerd worden. VaccinatietegenA/H1N1vMexicaansegriep Informatievoordehuisartsendehuisartsenkring (Laatstbijgewerktop22/10/2009) Inleiding Dit draaiboek is opgesteld op basis van de gegevens die vandaag gekend zijn. Dit

Nadere informatie

Vragen en antwoorden; invoering nieuw inentingsschema tegen pneumokokken. Versie 1. 27.11.2013

Vragen en antwoorden; invoering nieuw inentingsschema tegen pneumokokken. Versie 1. 27.11.2013 Vragen en antwoorden; invoering nieuw inentingsschema tegen pneumokokken. Versie 1. 27.11.2013 De achtergrond van de overgang naar het nieuwe inentingsschema met 1 prik minder Waarom is het niet meer nodig

Nadere informatie

2. KWALITATIEVE EN KWANTITATIEVE SAMENSTELLING

2. KWALITATIEVE EN KWANTITATIEVE SAMENSTELLING SAMENVATTING VAN DE PRODUCTKENMERKEN 1. NAAM VAN HET GENEESMIDDEL PNEUMO 23, oplossing voor injectie Polysaccharide Pneumokokkenvaccin 2. KWALITATIEVE EN KWANTITATIEVE SAMENSTELLING Elke dosis van 0,5

Nadere informatie

DRAAIBOEK INFECTIEZIEKTEN CLB. Pneumokokkose. Er is een gemiddelde letaliteit van 5-7%, maar bij ouderen kan de letaliteit oplopen tot 40%.

DRAAIBOEK INFECTIEZIEKTEN CLB. Pneumokokkose. Er is een gemiddelde letaliteit van 5-7%, maar bij ouderen kan de letaliteit oplopen tot 40%. 165 Pneumokokkose Indien er een klinisch beeld van meningitis wordt vastgesteld zonder dat de onderliggende kiem reeds gekend is, zie algemene fiche Meningitis. Ziektebeeld Pneumokokkose is een acute of

Nadere informatie

pneumokokkenpolysacharidenconjugaatvaccin (13-valent, geadsorbeerd)

pneumokokkenpolysacharidenconjugaatvaccin (13-valent, geadsorbeerd) EMA/90006/2015 EMEA/H/C/001104 EPAR-samenvatting voor het publiek pneumokokkenpolysacharidenconjugaatvaccin (13-valent, geadsorbeerd) Dit document is een samenvatting van het Europees openbaar beoordelingsrapport

Nadere informatie

Vaccinatie tegen pneumokokken bij ouderen en risicogroepen

Vaccinatie tegen pneumokokken bij ouderen en risicogroepen Vaccinatie tegen pneumokokken bij ouderen en risicogroepen Gezondheidsraad Health Council of the Netherlands Voorzitter Aan de Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport Onderwerp : Aanbieding advies

Nadere informatie

Rapport van het Intermutualistisch Agentschap

Rapport van het Intermutualistisch Agentschap Griepvaccinatie tijdens de winter van 2006-2007 Rapport van het Intermutualistisch Agentschap Intermutualistisch Agentschap rapport griepvaccinatie IMA 2006-2007 1 Intermutualistisch Agentschap Sint- Pieterssteenweg

Nadere informatie

De Mexicaanse A/H1N1v2009 varkensgrieppandemie

De Mexicaanse A/H1N1v2009 varkensgrieppandemie De Mexicaanse A/H1N1v2009 varkensgrieppandemie Professor Dr. Marc Van Ranst Interministerieel Commissaris Influenza en nu terug heel gelukkig als Viroloog, K.U.Leuven België is een ingewikkeld landje Interministerieel

Nadere informatie

GEZONDHEIDSENQUETE 2013

GEZONDHEIDSENQUETE 2013 GEZONDHEIDSENQUETE 2013 RAPPORT 5: PREVENTIE Stefaan Demarest, Rana Charafeddine (ed.) Wetenschappelijk Instituut Volksgezondheid Operationele Directie Volksgezondheid en surveillance J. Wytsmanstraat

Nadere informatie

Het gebruik van de preventiemodule in het EMD

Het gebruik van de preventiemodule in het EMD Het gebruik van de preventiemodule in het EMD De Jonghe Eline, UGent Promotor: Prof. Dr. DereseAnselme, UGent Co-promotor: Dr. Piessens Veerle, UGent Master of Family Medicine Masterproef Huisartsgeneeskunde

Nadere informatie

ehealth en zelfmanagement, hoe worden we daar beter van?

ehealth en zelfmanagement, hoe worden we daar beter van? Medicinfo Kennisrapport ehealth en zelfmanagement, hoe worden we daar beter van? Mensen die zelf de verantwoordelijkheid nemen voor hun gezondheid en welzijn maken de beste keuzes. november 2012 Specialist

Nadere informatie

Optimaliseren en uniformiseren van zorg patiënten met diabetes mellitus type 2 in de huisartsenpraktijk: een praktijkverbeterend project

Optimaliseren en uniformiseren van zorg patiënten met diabetes mellitus type 2 in de huisartsenpraktijk: een praktijkverbeterend project Optimaliseren en uniformiseren van zorg patiënten met diabetes mellitus type 2 in de huisartsenpraktijk: een praktijkverbeterend project Auteur: Elke Pouders Promotor: Prof. Hilde Bastiaens, vakgroep Geneeskunde

Nadere informatie

GEZONDHEIDSENQUETE 2013

GEZONDHEIDSENQUETE 2013 GEZONDHEIDSENQUETE 2013 RAPPORT 5: PREVENTIE Stefaan Demarest, Rana Charafeddine (ed.) Wetenschappelijk Instituut Volksgezondheid Operationele Directie Volksgezondheid en surveillance J. Wytsmanstraat

Nadere informatie

Resultaten voor Brussels Gewest Vaccinatie bij Volwassenen Gezondheidsenquête, België, 1997

Resultaten voor Brussels Gewest Vaccinatie bij Volwassenen Gezondheidsenquête, België, 1997 6.4.1. Inleiding. Het belang van vaccinatie programma s is ruimschoots aangetoond geweest. De vragen werden slechts gesteld aan personen van 15 jaar en ouder, aangezien de vaccinale dekking bij kinderen

Nadere informatie

Aan de minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport Postbus 20350 2500 EJ s GRAVENHAGE

Aan de minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport Postbus 20350 2500 EJ s GRAVENHAGE > Retouradres Postbus 320, 1110 AH Diemen Aan de minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport Postbus 20350 2500 EJ s GRAVENHAGE 0530.2015159833 Zorginstituut Nederland Pakket Eekholt 4 1112 XH Diemen

Nadere informatie

U BENT AAN HET VINKEN

U BENT AAN HET VINKEN Vinken en/of vonken Prof. Dr. Dinny de Bakker RCH sandwich-nascholing, Tilburg 18/27 november 2013 Protocol aflopen Meetwaarden noteren Gedoe met KIS en ICT Gedoe met declaraties Mensen doorzagen over

Nadere informatie

Ik laat me vaccineren tegen seizoensgriep! U toch ook?

Ik laat me vaccineren tegen seizoensgriep! U toch ook? vzw AZ Alma campus sijsele Gentse Steenweg 132 B-8340 Sijsele-Damme tel. 050 72 81 11 campus eeklo (Maatschappelijke Zetel) Moeie 18 B-9900 Eeklo tel. 09 376 04 11 www.azalma.be PERSBERICHT AZ Alma promoot

Nadere informatie

RBPi INFLUENZA BIJLAGEN Vaccinatie strategie pandemie

RBPi INFLUENZA BIJLAGEN Vaccinatie strategie pandemie 9.5 Inleiding Tijdens de jaarlijkse influenza-epidemie overlijden gemiddeld 233 personen, wat neerkomt op 0,15 sterfgevallen per 10.000 inwoners per jaar (bron Nationaal Kompas Volksgezondheid Influenzasterfte

Nadere informatie

Monitoring vaccinatiegraad Nationaal Programma Grieppreventie 2012

Monitoring vaccinatiegraad Nationaal Programma Grieppreventie 2012 Monitoring vaccinatiegraad Nationaal Programma Grieppreventie 2012 Birgit Jansen Margot Tacken Jan Mulder Joke Korevaar Angelique Schlief Waling Tiersma Jozé Braspenning Monitoring vaccinatiegraad Nationaal

Nadere informatie

We willen jullie langs deze weg meer informeren over de praktijk en onze manier van werken.

We willen jullie langs deze weg meer informeren over de praktijk en onze manier van werken. We willen jullie langs deze weg meer informeren over de praktijk en onze manier van werken. We willen streven naar een optimale organisatie van de praktijk zodat we ons ten volle kunnen concentreren op

Nadere informatie

en psychosociale werkkenmerken voorspellen wie van de nog actief werkende bedrijfsen/

en psychosociale werkkenmerken voorspellen wie van de nog actief werkende bedrijfsen/ Moe! Studies naar hulpzoekend gedrag laten zien dat het besluit om een arts te bezoeken doorgaans het resultaat is van een complex proces. Niet alleen gezondheidsgerelateerde, maar ook sociale, culturele

Nadere informatie

Towards an evidence-based Workforce Planning in Health Care?

Towards an evidence-based Workforce Planning in Health Care? Symposium Towards an evidence-based Workforce Planning in Health Care? Sodehotel La Woluwe 25/04, 09u-13u. Symposium - Towards an evidence-based Workforce Planning in Healthcare. Hoe is het dreigende huisartsentekort

Nadere informatie

nr. 126 van JORIS POSCHET datum: 17 november 2014 aan JO VANDEURZEN Preventiebeleid hiv en soa s - Stand van zaken

nr. 126 van JORIS POSCHET datum: 17 november 2014 aan JO VANDEURZEN Preventiebeleid hiv en soa s - Stand van zaken SCHRIFTELIJKE VRAAG nr. 126 van JORIS POSCHET datum: 17 november 2014 aan JO VANDEURZEN VLAAMS MINISTER VAN WELZIJN, VOLKSGEZONDHEID EN GEZIN Preventiebeleid hiv en soa s - Stand van zaken Het Wetenschappelijk

Nadere informatie

Monitoring vaccinatiegraad Nationaal Programma Grieppreventie 2013. Margot Tacken Birgit Jansen Jan Mulder Waling Tiersma Jozé Braspenning

Monitoring vaccinatiegraad Nationaal Programma Grieppreventie 2013. Margot Tacken Birgit Jansen Jan Mulder Waling Tiersma Jozé Braspenning Monitoring vaccinatiegraad Nationaal Programma Grieppreventie 2013 Margot Tacken Birgit Jansen Jan Mulder Waling Tiersma Jozé Braspenning Monitoring vaccinatiegraad Nationaal Programma Grieppreventie

Nadere informatie

Elektronisch bestel- en registratiesysteem voor vaccins

Elektronisch bestel- en registratiesysteem voor vaccins Vaccinnet Elektronisch bestel- en registratiesysteem voor vaccins N. Van de Vyver korte samenvatting Om de bestelling en levering van vaccins voor de Vlaamse basisvaccinatiekalender beter te laten verlopen,

Nadere informatie

Ontwikkelen van een Cochrane Systematic Review over interventies

Ontwikkelen van een Cochrane Systematic Review over interventies Ontwikkelen van een Cochrane Systematic Review over interventies 22 en 23 Maart 2016 Bestemd voor personen die in het kader van de Cochrane Collaboration een systematische review over interventies gaan

Nadere informatie

Samenvatting. Adviesvraag

Samenvatting. Adviesvraag Samenvatting Hoewel tuberculose op wereldschaal veel voorkomt, is de ziekte in Nederland geen groot probleem. Vooral migranten uit landen waar wel veel tuberculose is, vormen een risicogroep. Omdat kinderen

Nadere informatie

Implementatie van het GMD+: een rol voor de verpleegkundige?

Implementatie van het GMD+: een rol voor de verpleegkundige? Implementatie van het GMD+: een rol voor de verpleegkundige? Thomas Vernooij, Katholieke Universiteit Leuven Promotor: Prof. Dr. Paul de Cort, Katholieke Universiteit Leuven Praktijkopleiders: Dr. Jan

Nadere informatie

palliatieve zorg Prof. Dr. Paul Van Royen Universiteit Antwerpen

palliatieve zorg Prof. Dr. Paul Van Royen Universiteit Antwerpen Kwaliteitsdenken in de geneeskunde en palliatieve zorg Prof. Dr. Paul Van Royen Vakgroep Eerstelijns- en Interdisciplinaire i i Zorg Universiteit Antwerpen Voorwaarden voor kwaliteit van zorg De praktijk

Nadere informatie

De rol van SHM en HeF bij de ontwikkeling van HIV-zorg op Curaçao

De rol van SHM en HeF bij de ontwikkeling van HIV-zorg op Curaçao De rol van SHM en HeF bij de ontwikkeling van HIV-zorg op Curaçao H.S. Hermanides 18 april 2009 Curaçao Cohort Studie Ontwikkelen van model voor duurzame HIV zorg in een kleine Caribische setting gebaseerd

Nadere informatie

Reactie van de commissie Richtlijnen goede voeding 2015

Reactie van de commissie Richtlijnen goede voeding 2015 Reactie van de commissie Richtlijnen goede voeding 2015 op het achtergronddocument over Kalium De commissie heeft op het achtergronddocument over kalium reacties ontvangen van de Federatie Nederlandse

Nadere informatie

Vaccinatie tegen baarmoederhalskanker, een belangrijke stap voorwaarts en toch veel verzet. Jaarcongres MPA Alumni, 15 april 2011, Den Haag

Vaccinatie tegen baarmoederhalskanker, een belangrijke stap voorwaarts en toch veel verzet. Jaarcongres MPA Alumni, 15 april 2011, Den Haag Vaccinatie tegen baarmoederhalskanker, een belangrijke stap voorwaarts en toch veel verzet Jaarcongres MPA Alumni,, Den Haag Roel A. Coutinho 1 Center for Infectious Disease Control National Institute

Nadere informatie

Bestellen influenzavaccins vanaf 1 juni tot en met 30 juni a.s. via www.snpg.nl

Bestellen influenzavaccins vanaf 1 juni tot en met 30 juni a.s. via www.snpg.nl NIEUWSBRIEF MEI 2015 Bestellen influenzavaccins vanaf 1 juni tot en met 30 juni a.s. via www.snpg.nl In deze nieuwsbrief:» Nieuwe website» Bestellen vaccins» Inloggen» Vernieuwde algemene voorwaarden»

Nadere informatie

De interventiebundels POWI en Lijnsepsis: toe aan verandering?

De interventiebundels POWI en Lijnsepsis: toe aan verandering? De interventiebundels POWI en Lijnsepsis: toe aan verandering? Jan Wille, coördinator infectiepreventie Titia Hopmans, senior adviseur PREZIES RIVM, Centrum voor Infectieziektebestrijding 1 Patiëntveiligheid

Nadere informatie

Nieuwe Influenza A (H1N1)

Nieuwe Influenza A (H1N1) Nieuwe Influenza A (H1N1) Overzicht 6 november 29, week 45 Samenvatting In de afgelopen week is het aantal ziekenhuisopnamen wegens een laboratoriumbevestigde infectie met Nieuwe Influenza A (H1N1) wederom

Nadere informatie

WELKE BARRIERRES ERVAREN PATIENTEN MET DIABETES MELLITUS TYPE II OM NAAR EEN DIETIST TE GAAN OM HUN SUIKERSPIEGEL TE CONTROLEREN?

WELKE BARRIERRES ERVAREN PATIENTEN MET DIABETES MELLITUS TYPE II OM NAAR EEN DIETIST TE GAAN OM HUN SUIKERSPIEGEL TE CONTROLEREN? PRAKTIJKPROJECT Lopez Ana Maria WELKE BARRIERRES ERVAREN PATIENTEN MET DIABETES MELLITUS TYPE II OM NAAR EEN DIETIST TE GAAN OM HUN SUIKERSPIEGEL TE CONTROLEREN? I. Inleiding Aangepaste voeding is een

Nadere informatie

Consulten bij de huisarts en de POH-GGZ in verband met psychosociale problematiek. Een analyse van NIVEL Zorgregistraties gegevens van 2010-2014

Consulten bij de huisarts en de POH-GGZ in verband met psychosociale problematiek. Een analyse van NIVEL Zorgregistraties gegevens van 2010-2014 Dit factsheet is een uitgave van het NIVEL. De gegevens mogen met bronvermelding (Magnée, T., Beurs, D.P. de, Verhaak. P.F.M. Consulten bij de huisarts en de POH-GGZ in verband met psychosociale problematiek.

Nadere informatie

96 HEPATITIS A. Chemoprofylaxe: Geen. DRAAIBOEK INFECTIEZIEKTEN CLB

96 HEPATITIS A. Chemoprofylaxe: Geen. DRAAIBOEK INFECTIEZIEKTEN CLB 96 HEPATITIS A Maatregelen te nemen door de CLB-arts: Uitsluiting van school: Kinderen met hepatitis A moeten thuis blijven tot een week na het optreden van de icterus. In scholen kunnen langdurige epidemieën

Nadere informatie

uw preventieplan op maat goed van start met de gezondheidsgids

uw preventieplan op maat goed van start met de gezondheidsgids uw preventieplan op maat goed van start met de gezondheidsgids Omdat voorkomen beter is dan genezen, hebben de huisartsen en gemeentebesturen van Malle en Zoersel - in samenwerking met LOGO Antwerpen Noord

Nadere informatie

www.hup-ado.be Respect yourself. Protect yourself. 2 de editie Vaak gestelde vragen over baarmoederhalskanker en het Humaan Papillomavirus

www.hup-ado.be Respect yourself. Protect yourself. 2 de editie Vaak gestelde vragen over baarmoederhalskanker en het Humaan Papillomavirus www.hup-ado.be Respect yourself. Protect yourself. 2 de editie Vaak gestelde vragen over baarmoederhalskanker en het Humaan Papillomavirus 4 Check this out! Baarmoederhalskanker is een veel voorkomend

Nadere informatie

Nieuwe Influenza A (H1N1)

Nieuwe Influenza A (H1N1) Nieuwe Influenza A (H1N1) Overzicht 23 oktober 29, week 43 Samenvatting In de afgelopen week is het aantal ziekenhuisopnamen wegens een laboratoriumbevestigde infectie met Nieuwe Influenza A (H1N1) verdubbeld

Nadere informatie

VAX. Meningitis p. 1-4 K Preventie. Nederland p. 7-8 K Rijksvaccinatieprogramma. Zuigelingen

VAX. Meningitis p. 1-4 K Preventie. Nederland p. 7-8 K Rijksvaccinatieprogramma. Zuigelingen VAX I NR. 32 Jan. 2002 Gelet op de actualiteit i.v.m. de stijging van het aantal gevallen van meningokokken C - infecties en de introductie op de Belgische markt van nieuwe geconjugeerde vaccins tegen

Nadere informatie

Workshop 1 Vaccinatie: bescherming van individu en maatschappij. moderator Marleen Finoulst

Workshop 1 Vaccinatie: bescherming van individu en maatschappij. moderator Marleen Finoulst Workshop 1 Vaccinatie: bescherming van individu en maatschappij moderator Marleen Finoulst Presentaties Adviezen Hoge Gezondheidsraad: Marc Van Ranst Individuele bescherming: antroposofische invalshoek:

Nadere informatie

@rboinfect alertsysteem

@rboinfect alertsysteem Samenvatting: Nieuwe website van VWS Arboprofessionals werkzaam de gemeente Arboprofessionals o.a. werkzaam in het onderwijs Griep Check Nederlands Huisartsen genootschap Niet zorg: wanneer mag ik weer

Nadere informatie

Kinkhoest in Vlaanderen anno 2014. Dr. Luc Pattyn

Kinkhoest in Vlaanderen anno 2014. Dr. Luc Pattyn Kinkhoest in Vlaanderen anno 2014 Dr. Luc Pattyn Kinkhoest bordetella sp *Gram negatieve bacterie *species : pertussis, parapertussis,holmesii, hinzii.. *Virulentie : productie van pertussistoxine, filamentair

Nadere informatie

Het belang van monitoring en vaccinatie in de BVD-aanpak

Het belang van monitoring en vaccinatie in de BVD-aanpak Auteur: Steven Sarrazin Het belang van monitoring en vaccinatie in de BVD-aanpak Veelal wordt de bestrijding van het Boviene Virale Diarree-virus (BVD) enkel geassocieerd met vaccinatie. Echter, met vaccinatie

Nadere informatie

Hooikoorts in de huisartsenpraktijk: kosten en verleende zorg.

Hooikoorts in de huisartsenpraktijk: kosten en verleende zorg. Deze factsheet is een uitgave van het NIVEL. De gegevens mogen met bronvermelding (C van Dijk, R Verheij, F Schellevis. Hooikoorts in de huisartsenpraktijk: kosten en verleende zorg. Utrecht: NIVEL 2009)

Nadere informatie

Evaluatie studiereis China maart 2015. Inhoudelijk, proces en recreatief deel na bespreking in werkgroep

Evaluatie studiereis China maart 2015. Inhoudelijk, proces en recreatief deel na bespreking in werkgroep Evaluatie studiereis China maart 2015 Inhoudelijk, proces en recreatief deel na bespreking in werkgroep Formulieren van 20 formulieren van de 25 deelnemers 30 25 vanaf 25 maart 15 deelnemers 20 15 10 5

Nadere informatie

02.03.2013. Huisartsensymposium anno 2013. HAS AZ Monica 1

02.03.2013. Huisartsensymposium anno 2013. HAS AZ Monica 1 Huisartsensymposium anno 2013 1 Vaccinaties en zwangerschap 2 Aanpak van frequent voorkomende pre- en postnatale problemen 3 Coördinator dr. Ilse Vleminckx Vaccinaties en zwangerschap Dr. Els Van de Poel,

Nadere informatie

Samenvatting in. het Nederlands

Samenvatting in. het Nederlands 11 Samenvatting in het Nederlands Chapter Samenvatting 1 in het Nederlands Naast therapeutische effectiviteit zijn kostenbeheersing en het verminderen van onnodig antibioticumgebruik belangrijke aspecten

Nadere informatie

Basisstructuur van een elektronisch medisch dossier. Koen Thomeer

Basisstructuur van een elektronisch medisch dossier. Koen Thomeer Basisstructuur van een elektronisch medisch dossier Koen Thomeer Doel presentatie een goed gestructureerd EMD is noodzakelijk om andere ICT-toepassingen mogelijk te maken preventie (selectie populatie

Nadere informatie

Huidige kenmerken en evolutie. van de peilartsen en hun praktijk. Gegevens verzameld in 2006

Huidige kenmerken en evolutie. van de peilartsen en hun praktijk. Gegevens verzameld in 2006 Huidige kenmerken en evolutie van de peilartsen en hun praktijk Vlaams Ministerie van Welzijn, Volksgezondheid en Gezin - Agentschap Zorg en gezondheid Gegevens verzameld in 2006 Société Scientifique de

Nadere informatie

ACHIL: evaluatie van de zorgtrajecten diabetes mellitus type 2 en chronische nierinsufficiëntie

ACHIL: evaluatie van de zorgtrajecten diabetes mellitus type 2 en chronische nierinsufficiëntie ACHIL: evaluatie van de zorgtrajecten diabetes mellitus type 2 en chronische nierinsufficiëntie Achil Phase 1 (2009-2013). Ambulatory Care Health Information Laboratory Feedback rapport Lokale Multidisciplinaire

Nadere informatie

Evidence-Based Nursing. Bart Geurden, RN, MScN

Evidence-Based Nursing. Bart Geurden, RN, MScN Evidence-Based Nursing Bart Geurden, RN, MScN Trends in Verpleegkunde Jaren 1980: Systematisch werken Focus op proces Jaren 1990: Verpleegkundige diagnostiek Focus op taal Aandacht verschuift van proces

Nadere informatie

Onbekend maakt onbemind

Onbekend maakt onbemind Onbekend maakt onbemind Huisarts en preventie Pim Assendelft, hoogleraar Huisartsgeneeskunde Hoofd afdeling Eerstelijnsgeneeskunde Radboudumc, Nijmegen 9 april 2015 Generalisme is ons specialisme NHG

Nadere informatie

Muziektherapie in de oncologie

Muziektherapie in de oncologie Muziektherapie in de oncologie Wetenschap en praktijk combineren Tom Abrahams 26 mei 2015 Wat is muziektherapie? Een vorm van vaktherapie Ervaringsgericht Interventies binnen muzikale context Waar wordt

Nadere informatie

Risico op sterfte door hart- en vaatziekten in 10 jaar tijd met 25 procent gedaald

Risico op sterfte door hart- en vaatziekten in 10 jaar tijd met 25 procent gedaald PERSMEDEDELING VAN JO VANDEURZEN, VLAAMS MINISTER VAN WELZIJN, VOLKSGEZONDHEID EN GEZIN 4 oktober 2012 Risico op sterfte door hart- en vaatziekten in 10 jaar tijd met 25 procent gedaald De kans dat Vlamingen

Nadere informatie

Literatuuronderzoek. Hoe lang mag een waaknaald blijven zitten?

Literatuuronderzoek. Hoe lang mag een waaknaald blijven zitten? HOGESCHOOL VAN AMSTERDAM Literatuuronderzoek Hoe lang mag een waaknaald blijven zitten? Michelle Entius 500635128 LV13-3IKZ1 Stagebegeleiders: Anetha van Waveren Samantha Carrot Literatuuronderzoek Inhoudsopgave

Nadere informatie

Kosten en baten van lokale gezondheidspromotie

Kosten en baten van lokale gezondheidspromotie Kosten en baten van lokale gezondheidspromotie Prof. Dr. Lieven Annemans Ghent University, Brussels University Lieven.annemans@ugent.be Lieven.annemans@vub.ac.be VIGeZ April 2013 1 Growth 7% Eén van de

Nadere informatie

Comorbiditeit & richtlijnen: gaat dat samen?

Comorbiditeit & richtlijnen: gaat dat samen? Comorbiditeit & richtlijnen: gaat dat samen? TRANZO ZORGSALON 14 oktober 2010 Marjolein Lugtenberg TRANZO, UvT/ PZO, RIVM Richtlijnen o Ter verbetering van kwaliteit van zorg o Bron van evidence-based

Nadere informatie

Factsheet. Meet the Needs. Onderzoek naar de behoefte aan leefstijlaanbod van mensen met een lage SES in Maastricht

Factsheet. Meet the Needs. Onderzoek naar de behoefte aan leefstijlaanbod van mensen met een lage SES in Maastricht Factsheet Meet the Needs Onderzoek naar de behoefte aan leefstijlaanbod van mensen met een lage SES in Maastricht ZIO, Zorg in Ontwikkeling Regio Maastricht-Heuvelland Maart 2013 Colofon: Onderzoeksteam

Nadere informatie

Monitoring griepvaccinatiecampagne 2006. Margot Tacken Jan Mulder Henk van den Hoogen José Donkers Waling Tiersma Robert Verheij Jozé Braspenning

Monitoring griepvaccinatiecampagne 2006. Margot Tacken Jan Mulder Henk van den Hoogen José Donkers Waling Tiersma Robert Verheij Jozé Braspenning Monitoring griepvaccinatiecampagne 2006 Margot Tacken Jan Mulder Henk van den Hoogen José Donkers Waling Tiersma Robert Verheij Jozé Braspenning Monitoring griepvaccinatiecampagne 2006 Margot Tacken, UMC

Nadere informatie

Monitoringrapport 2012

Monitoringrapport 2012 Monitoringrapport 2012 Humaan 12 immuundeficiëntievirus 217 (HIV) infectie in 6Nederland Nederlandse samenvatting Monitoring van HIV in Nederland Elk jaar rond 1 december, Wereld AIDS dag, publiceert de

Nadere informatie

Medische informatie. Het KCE evalueerde het nieuwe vaccin tegen meningokokken B

Medische informatie. Het KCE evalueerde het nieuwe vaccin tegen meningokokken B Medische informatie Het KCE evalueerde het nieuwe vaccin tegen meningokokken B Meningokokkeninfecties, zeldzaam maar wel ernstig Invasieve meningokokkeninfecties (IMD) worden veroorzaakt door Neisseria

Nadere informatie

Nieuwe Influenza A (H1N1)

Nieuwe Influenza A (H1N1) Nieuwe Influenza A (H1N1) Overzicht 11 december 29, week 5 Samenvatting In de afgelopen week is het aantal ziekenhuisopnamen wegens een laboratoriumbevestigde infectie met Nieuwe Influenza A (H1N1) afgenomen

Nadere informatie

Drie jaar preventieconsult: ervaringen en lessen uit de Vlaamse huisartspraktijk

Drie jaar preventieconsult: ervaringen en lessen uit de Vlaamse huisartspraktijk Drie jaar preventieconsult: ervaringen en lessen uit de Vlaamse huisartspraktijk Dr. Julie Roobroeck, Universiteit Gent Promotor: Prof. Dr. Sara Willems, Universiteit Gent Co- promotor: Dr. Stijn Vandenberghe,

Nadere informatie

GRIEPVACCINATIE VOOR ZORGVERLENERS Hoe kan griep voorkomen worden?

GRIEPVACCINATIE VOOR ZORGVERLENERS Hoe kan griep voorkomen worden? GRIEPVACCINATIE VOOR ZORGVERLENERS Hoe kan griep voorkomen worden? WAT IS SEIZOENSGRIEP? WAT IS SEIZOENSGRIEP? > Een acute luchtweginfectie: Plots begin met koorts en rillingen Hoofdpijn Spierpijn Keelpijn

Nadere informatie

factoren voor de concentratie van de uitgaven van de gezondheidszorg

factoren voor de concentratie van de uitgaven van de gezondheidszorg 3Studie factoren voor de concentratie van de uitgaven van de gezondheidszorg Een groep van tien procent Belgische consumenten is in haar eentje verantwoordelijk voor 72% van de uitgaven geneeskundige verzorging!

Nadere informatie

van chaos naar eenheid

van chaos naar eenheid van chaos naar eenheid Alles is aanwezig, je moet het alleen op de juiste plek zetten Carel Bakx, huisarts Doesburg Mark van der Wel Henny Peelen Wat gaat er gebeuren? Waarom een nieuw Vasculair Risico

Nadere informatie

LAAT GRIEP DEZE WINTER IN DE KOU STAAN

LAAT GRIEP DEZE WINTER IN DE KOU STAAN LAAT GRIEP DEZE WINTER IN DE KOU STAAN 10 vragen over griepvaccinatie GRIEPVACCINATIE.BE AGENTSCHAP ZORG & GEZONDHEID 1. Waarom vaccinatie tegen griep? Vaccinatie is de enige manier om je tegen griep en

Nadere informatie

Opvolging van de zwangerschap

Opvolging van de zwangerschap Dienst Gynaecologie Verloskunde Informatie voor de patiënte Opvolging van de zwangerschap De eerste raadpleging bij de gynaecoloog gebeurt meestal rond 6 à 9 weken zwangerschap. Elke maand dient uw bloeddruk,

Nadere informatie

EPA (European Practice Assessment) De weg naar verbetering van uw huisartsenpraktijk

EPA (European Practice Assessment) De weg naar verbetering van uw huisartsenpraktijk EPA (European Practice Assessment) De weg naar verbetering van uw huisartsenpraktijk Het EPA-instrument Het European Practice Assessment (EPA) 2005 werd tussen 2001 en 2005 ontwikkeld door de TOPAS-Europe

Nadere informatie

NVKP DOSSIERS: PNEUMOKOKKEN

NVKP DOSSIERS: PNEUMOKOKKEN NVKP DOSSIERS: PNEUMOKOKKEN INHOUD Inleiding... 2 Ziektebeeld... 2 Besmetting... 3 Complicaties... 3 Risicogroepen... 4 Behandeling... 4 Preventie... 5 Vaccinatie... 5 Hulpstoffen... 6 Bijwerkingen van

Nadere informatie

Het elektronisch dossier van de zorgverlener en de patiënt wordt het belangrijkste instrument om nieuwe medische kennis te verwerven

Het elektronisch dossier van de zorgverlener en de patiënt wordt het belangrijkste instrument om nieuwe medische kennis te verwerven Diagnostics Quality of care EMD als registratie- en kennisinstrument Education development Care for the elderly Nicolas Delvaux, 22 oktober 2015 www.achg.be Het elektronisch dossier van de zorgverlener

Nadere informatie

Evidence Based Practice in de alledaagse praktijk. Definitie EBP 16-4-2015

Evidence Based Practice in de alledaagse praktijk. Definitie EBP 16-4-2015 Evidence Based Practice in de alledaagse praktijk Lies Braam, verpleegkundig specialist neurologie 26 maart 2015 V &VN neurocongres Definitie EBP Bij EBP gaat het om klinische beslissingen op basis van

Nadere informatie

vaccinatierapport 2009

vaccinatierapport 2009 vaccinatierapport 2009 Ingrid Testelmans, Stafmedewerker Databeheer preventieve gezinsondersteuning (PGO) Bea Buysse wetenschappelijk adviseur Inhoudsopgave INLEIDING EN SITUERING... 4 SCHEMA VAN DE AANBEVOLEN

Nadere informatie

Nico Mensing van Charante Lezing 2014. Grenzen aan de Geneeskunde

Nico Mensing van Charante Lezing 2014. Grenzen aan de Geneeskunde Nico Mensing van Charante Lezing 2014 Grenzen aan de Geneeskunde Hermitage Amsterdam, Vrijdag 17 januari 2014 Deel 1: Grenzen aan de diagnostiek prof dr Patrick Bindels, huisarts Deel 2: Grenzen aan de

Nadere informatie

NIEUWSTE TOOLS IN DE THUISVERPLEGING: E-LEARNING. Wit-Gele Kruis van Vlaanderen. Kristel De Vliegher. Oostende, 24 maart 2015

NIEUWSTE TOOLS IN DE THUISVERPLEGING: E-LEARNING. Wit-Gele Kruis van Vlaanderen. Kristel De Vliegher. Oostende, 24 maart 2015 NIEUWSTE TOOLS IN DE THUISVERPLEGING: E-LEARNING Oostende, 24 maart 2015 Wit-Gele Kruis van Vlaanderen Kristel De Vliegher OVERZICHT 1. Inleiding 2. Literatuurstudie 3. Onderzoek in de thuisverpleging

Nadere informatie

Resultaten voor België Cardiovasculaire preventie Gezondheidsenquête, België, 1997

Resultaten voor België Cardiovasculaire preventie Gezondheidsenquête, België, 1997 6.8.1. Inleiding In deze module worden 2 specifieke preventiedomeinen behandeld: de hypertensie en de hypercholesterolemie. De hart- en vaatziekten zijn aandoeningen die uit het oogpunt van volksgezondheid,

Nadere informatie

Persoonsgerichte preventie: wie, wat, waar, hoe. Roderik Kraaijenhagen NIPED, Amsterdam

Persoonsgerichte preventie: wie, wat, waar, hoe. Roderik Kraaijenhagen NIPED, Amsterdam Persoonsgerichte preventie: wie, wat, waar, hoe Roderik Kraaijenhagen NIPED, Amsterdam Chronic disease burden - hart- en vaatziekten - diabetes - COPD - depressie / angst - obesitas Adequate preventie

Nadere informatie

In 2009 lanceerde de Vlaamse Diabetes Vereniging (VDV) samen met VVOG en Domus Medica (Vereniging voor Vlaamse

In 2009 lanceerde de Vlaamse Diabetes Vereniging (VDV) samen met VVOG en Domus Medica (Vereniging voor Vlaamse VDV-VVOG-project Zoet Zwanger: klaar voor de tweede fase Sabine Verstraete 1, Frederik Muylle 2 1. Projectcoördinator Zoet Zwanger 2. Wetenschappelijk Medewerker Vlaamse Diabetes Vereniging vzw Sabine

Nadere informatie

Er blijft gezondheidswinst liggen doordat vaccins onvoldoende benut worden

Er blijft gezondheidswinst liggen doordat vaccins onvoldoende benut worden Samenvatting Er blijft gezondheidswinst liggen doordat vaccins onvoldoende benut worden Nieuwe biotechnologische methoden, met name DNA-technieken, hebben de vaccinontwikkeling verbeterd en versneld. Met

Nadere informatie

De Q koorts epidemie in Nederland

De Q koorts epidemie in Nederland De Q koorts epidemie in Nederland Coxiella burnetii Wim van der Hoek, artsepidemioloog, Centrum Infectieziektebestrijding 1 Huisarts Herpen Toename Q koorts? Microbioloog Huisarts Sint Oedenrode Mei Juni

Nadere informatie

GMD+ Viaene Simon, KU Leuven. Promotor: Prof. Dr. Paul De Cort, KU Leuven, Academisch Centrum Huisartsgeneeskunde

GMD+ Viaene Simon, KU Leuven. Promotor: Prof. Dr. Paul De Cort, KU Leuven, Academisch Centrum Huisartsgeneeskunde GMD+ Viaene Simon, KU Leuven Promotor: Prof. Dr. Paul De Cort, KU Leuven, Academisch Centrum Huisartsgeneeskunde Co- promotoren: Dr. Rik Baeten, Domus Medica, preventie coördinator Master of Family Medicine

Nadere informatie

Het Hepatitis probleem in NL

Het Hepatitis probleem in NL Bewustwording Identificatie-Behandeling HEPATITIS B en C Het Hepatitis probleem in NL Virale hepatitis A-E : Wat is er aan het veranderen? Chronische hepatitis B & C: Sterfte, Impact behandeling Uitdaging

Nadere informatie

1. Het vaccineren van asielzoekers, wie vaccineert wie en wanneer 2. Wie registreert de vaccinatiegegevens van asielzoekers en wanneer

1. Het vaccineren van asielzoekers, wie vaccineert wie en wanneer 2. Wie registreert de vaccinatiegegevens van asielzoekers en wanneer Methodiek Leidraad Logo s voor het implementeren en coördineren van het vaccineren van moeilijk te bereiken groepen: asielzoekers (vs. 3/12/2015) in Vlaanderen Doelstelling: Ervoor zorgen dat asielzoekers

Nadere informatie

DR. VERDICKT MARINO - PRAKTIJKOPLEIDER

DR. VERDICKT MARINO - PRAKTIJKOPLEIDER DR. VERDICKT MARINO - PRAKTIJKOPLEIDER info@deoudelanden.be De Beukelaerlaan 51 tel: 03/ 542.11.64 2180 Ekeren (Antwerpen) fax: 03/541.12.62 VOORSTELLING VAN DE OPLEIDINGSPRAKTIJK huisartsenpraktijk de

Nadere informatie

Systematic Reviews Dr. Hester Vermeulen

Systematic Reviews Dr. Hester Vermeulen Systematic Reviews Dr. Hester Vermeulen Amsterdam School of Health Professionals / HvA Amsterdam Kwaliteit en Proces Innovatie / AMC Amsterdam Goede zorg Effectief Doelmatig Veilig Tijdig Toegankelijk

Nadere informatie