ACADEMISCH ONDERWIJS ONCOLOGIE en IMMUNOLOGIE

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "ACADEMISCH ONDERWIJS ONCOLOGIE en IMMUNOLOGIE"

Transcriptie

1 ACADEMISCH ONDERWIJS ONCOLOGIE en IMMUNOLOGIE 1. Onderwijs ONCOLOGIE 1.1. Bachelor en Master Geneeskunde (VUmc) Zoals in Tabel I en Bijlage I weergegeven, levert CCA/V-ICI een grote bijdrage aan de geneeskundeopleiding VUmc. Tijdens de driejarige bacheloropleiding -waarin het functioneren van zowel de gezonde als de zieke mens centraal staat- participeert CCA/V-ICI in leeronderzoeken en wordt bij negen van de 21 verplichte inhoudelijk onderwijsblokken aandacht besteed aan de Oncologie. Binnen deze blokken komt het gehele traject van ontstaan van een tumor, diagnostiek, stadiering en behandeling uitgebreid aan bod. Een breed scala aan tumortypen wordt behandeld; mammacarcinoom, gynaecologische tumoren, testiscarcinoom, prostaatkanker, huidtumoren, longtumoren, esophagustumor, maagtumoren, coloncarcinoom, pancreas en galwegtumoren, en -in meer detail- hematologische maligniteiten. Bij een aantal blokken is onderwijs over oncologie een (klein) onderdeel van het groter geheel. Bij de blokken Arbeid, Leefstijl en Gezondheid en Hematologie, Oncologie en Infectieziekten komt de stof uitgebreider aan bod. Momenteel wordt gewerkt aan een nieuw onderwijsplan. Hierbij wordt de leerstofverdeling per cursus herzien. Het laatste blok van derde jaar staat in het teken van het keuzeonderwijs Wetenschappelijk Focusonderwijs (WFO). CCA/V-ICI coördineert onder andere één van de tien focusgebieden, te weten Oncologie. Tijdens WFO Oncologie wordt dieper op de stof ingegaan waarbij de vertaling van recente wetenschappelijke ontwikkelingen naar de medische praktijk een belangrijk aandachtspunt is ( van bench to bedside research ). Aan de hand van mammacarcinoom, colorectaal carcinoom, longtumoren, hematologische maligniteiten en hoofd- halskanker wordt een overzicht gegeven van de nieuwste ontwikkelingen binnen het kankeronderzoek. Ook algemene wetenschappelijk vorming komt uitgebreid aan bod. In 2009 koos 18% van de geneeskunde studenten voor WFO Oncologie. Dit reflecteert de instroom van studenten in een oncologische wetenschappelijk stages tijdens de Master Geneeskunde. Naast de wetenschappelijke stage, komen studenten uiteraard in aanraking met de Oncologie (en onderzoek) middels de klinische stages die de studenten volgen tijdens de driejarige Masterfase, waarbij kennis met de toepassingsgebieden van de geneeskunde gemaakt wordt. CCA/V-ICI is nauw betrokken bij het Honoursprogramma. Dit programma is gericht op excellente geneeskunde studenten. Momenteel voert 29% van de studenten (start periode ) onderzoek uit op focusgebied Oncologie. Dit programma stimuleert de instroom van nieuwe excellente onderzoekers binnen CCA/V-ICI Research Master Oncology (VUmc) De VUmc Research Master Oncology staat geheel in het teken van het opleiden van studenten tot onderzoeker in de Oncologie. Het doel van deze twee jaar durende opleiding is het onderleggen van studenten met een biomedisch georiënteerde vooropleiding op Bachelorniveau tot Masters met grondige kennis van de Oncologie. Belangrijke aandachtsgebieden zijn visie ten aanzien van de ontwerpen en opzetten van wetenschappelijk oncologisch onderzoek en vaardigheden in de uitvoering daarvan op professioneel niveau. Het programma is opgebouwd uit verplichte cursussen, keuzecursussen, twee wetenschappelijke stages en een literatuurstudie. Vier van de vijf verplichte cursussen omvat het bench to bedside onderzoek, waarbij de onderzoekprogramma s van CCA/V- ICI een belangrijke rol spelen. Dit betreft de onderwijsblokken Oncogenesis, Tumor Biology and Clinical Behaviour, Immunity en Innovative Tumortherapies. Het gehele scala van mechanismen ontstaan van een tumor, tot therapie wordt uitgebreid behandeld. Kliniek staat uiteraard minder centraal in vergelijking met geneeskunde studie. Daarna volgen studenten twee verschillende onderzoekstages. De studie wordt afgerond met een literatuurstudie (scriptie). Het programma heeft een multidisciplinair karakter. Het theoretisch en praktisch onderwijs vindt grotendeels plaats binnen de onderzoeksafdelingen die participeren in CCA/V-ICI. Jaarlijkse instroom van Master Oncology studenten is ongeveer 30. 1

2 De Topmaster in Oncology is een speciaal onderdeel van het Master programma. De meest excellente studenten wordt de mogelijkheid geboden extra kennis en vaardigheden op te doen. Maximaal 20% van de studenten volgt dit programma Bachelor Biomedische Wetenschappen en Gezondheid & Leven (FALW) FALW organiseert drie op Life Sciences gerichte driejarige Bachelor opleidingen. Bij Biomedische wetenschappen staat kennis over de zieke en gezonde mens centraal. De opleiding leidt studenten voornamelijk op tot onderzoeker. Gezondheidswetenschappers bestuderen gezondheidsproblemen in de maatschappij en zoeken naar oplossingen en verbeteringen. Vakgebieden die aan bod komen, zijn geneeskunde, psychologie, bewegingswetenschappen, economie, sociologie en recht. Gezondheid en Leven is een combinatie tussen Gezondheidswetenschappen en Biomedische wetenschappen. Bij Gezondheid en Leven kijkt men naar alle aspecten van gezondheid en ziekte: van molecuul tot maatschappij. Bij twee van deze drie opleidingen wordt aandacht besteedt aan de Oncologie, namelijk Biomedische Wetenschappen en Gezondheid en Leven. Vanaf volgend jaar is alleen voor de opleiding Biomedische Wetenschappen het blok Pathologie nog verplicht. In dit blok wordt aandacht besteed aan het ontstaan, de prevalentie, diagnostiek en therapie van kanker. Daarnaast worden in het derde jaar twee keuzeblokken op het gebied van Oncologie aangeboden, te weten Oncologie en Integratieve Tumorbiologie. Deze blokken focusseren op ontstaan en voorkomen van diverse vormen van kanker, maar uiteraard komt ook diagnostiek en behandeling aan bod. Bij Integratieve Tumorbiologie komt systeembiologie en kwantitatieve cellulaire biologie uitgebreid aan bod. Bachelorstudenten Biomedische wetenschappen en Gezondheid & Leven kunnen deelnemen aan deze cursussen. Aantal deelnemers Oncologie is ongeveer 80, van Intergratieve Tumorbiologie ongeveer 25. FALW is momenteel bezig met een revisie vanaf collegejaar Het voorstel is om op gebied van Oncologie een verplicht 8-weekse cursus aan te bieden. Naast de onderwijsblokken, hebben studenten de mogelijkheid hun bachelorstage bij één van de CCA/V-ICI afdelingen te lopen voor minimaal 16 weken Overig Academisch Onderwijs Bij de bacheloropleiding Tandheelkunde (ACTA) wordt in het blok Ontsteking en Infectie kort aandacht besteed aan ontstaan mechanismen en behandeling van kanker. 2

3 Tabel I Overzicht Academisch Onderwijs CCA/V-ICI ONCOLOGIE IMMUNOLOGIE EN INFECTIEZIEKTEN VUmc Geneeskunde Bachelor Leeronderzoeken Leeronderzoeken Huid en Afweer Huid en Afweer Ziektegedrag Ontwikkeling en Ziekteleer Ontwikkeling en Ziekteleer Van Baby tot Jong Volwassene Van Baby tot Jong Volwassene Arbeid, Leefstijl en Gezondheid Ouder Worden Capita Selecta Hematologie, Oncologie en Infectieziekten Hematologie, Oncologie en Infectieziekten Vaten en Luchtwegen Spijsvertering en Stofwisseling Spijsvertering en Stofwisseling WFO Oncologie WFO Immunologie Master Wetenschappelijke stage + verslag Wetenschappelijke stage + verslag Klinische Stages Klinische Stages Honoursprogramme Wetenschappelijk onderzoek + publiceerbaar manuscript Wetenschappelijk onderzoek + publiceerbaar manuscript Oncology Research Master Mastercourse Oncogenesis Mastercourse Tumor Biology and Clinical Behaviour Mastercourse Immunity Mastercourse Immunity Mastercourse Innovative Tumortherapies OOA courses WFO Oncologie Wetenschappelijke stage + verslag TopMaster Extra cursussen en wetenschappelijke stage in buitenland Schuingedrukt = keuzeonderwijs 3

4 ONCOLOGIE IMMUNOLOGIE EN INFECTIEZIEKTEN FALW Biomedische Wetenschappen Bachelor Immunologie (BMW) Allergieën & autoimmuunziekten Infectieziekten Pathology Oncologie Infectieziekten & vaccinontwikkeling Moleculaire microbiologie Toegepaste immunologie Integratieve tumorbiologie Wetenschappelijke stage + verslag Wetenschappelijke stage + verslag Gezondheid en Leven Bachelor Allergieën & autoimmuunziekten Infectieziekten Oncologie Infectieziekten & vaccinontwikkeling Moleculaire microbiologie Integratieve tumorbiologie Wetenschappelijke stage + verslag Wetenschappelijke stage + verslag Gezondheidswetenschappen Bachelor Immunologie (GZW) Infectieziekten Allergieën & autoimmuunziekten Biomedical Sciences Master specialization Immunology Advanced Molecular Immunology and Cell Biology Mastercourse Immunity (Master Oncology) Clinical Immunology Molecular Infection Biology Glycoimmunology Wetenschappelijke stage + verslag Master specialization Infectious Disease Advanced Molecular Immunology and Cell Biology Research Methods for Need Assessments Containment Strategies of Inf.Diseases in Global Context Parasitology Health Geography Molecular Infection Biology Glycoimmunology Wetenschappelijke stage + verslag FBW Fundamental and Clinical Human Movement Sciences Research Master Exercise Immunology ACTA Tandheelkunde Bachelor Ontsteking en Infectie Ontsteking en Infectie Schuingedrukt = keuzeonderwijs 4

5 2. Onderwijs IMMUNOLOGIE 2.1. Bachelor en Master Geneeskunde (VUmc) Ook onderwijs op gebied van Immunologie en Infectieziekten is uitgebreid binnen de studie Geneeskunde (Tabel I en Bijlage II). Naast de leeronderzoeken besteden zes van de 21 verplichte inhoudelijke onderwijsblokken aanzienlijk aandacht aan deze onderwerpen. Dit varieert van algemene basiskennis werking van het immuunsysteem, betrokken celtypen, infecties en onstekingsreacties, vaccinatieprogramma s. Daarnaast worden diverse immuunziekten besproken, zoals allergieën, reumatoide arthritis (RA), HPV/ baarmoederhalskanker, Tuberculose (TB), Syndroom van Sjogren, AIDS, ziekte van Crohn, Coeliakie en Malaria. Hierbij staat de kliniek uiteraard centraal. Blokken waarbij deze onderwerpen worden besproken, zijn Huid en Afweer, Ontwikkeling en Ziekteleer, Van Baby tot Jong Volwassene, Capita Selecta, Hematologie, Oncologie en infectieziekten en Spijsvertering en stofwisseling. Het nieuwe onderwijsplan VUmc Compas houdt ook wijzigingen voor Immunologie & Infectieziekten in. Immunologie & Infectieziekten is het tweede focusgebied dat vanuit CCA/V-ICI wordt gecoördineerd. Tijdens dit keuzeblok worden de volgende ziektebeelden in meer detail besproken: RA, TB, Systemische Lupus Erythematosus, AIDS, Coeliakie, Malaria, inflammatory bowel disease en Bechterew. Daarnaast wordt uitvoerig aandacht besteed aan algemene wetenschappelijk vorming. In 2009 koos 8% van de geneeskunde studenten voor WFO Immunologie & Infectieziekten, wat wederom instroom van studenten in een wetenschappelijk stages op dit gebied tijdens de Master Geneeskunde reflecteert. Naast de wetenschappelijke stages, komen studenten uiteraard in aanraking met Immunologische aandoeningen (en onderzoek) middels de klinische stages die de studenten volgen tijdens de driejarige Masterfase. Wat betreft het HP, voert momenteel 8% van de studenten (start periode ) onderzoek uit op gebied van Immunolgie & Infectieziekten Research Master Oncology (VUmc) De Research Master Oncology staat in het teken van het opleiden van studenten tot onderzoeker in de Oncologie. Ook wordt aandacht besteed aan de Immunologie. In het blok Immunity worden de basisprincipes immunologie, vaccinatie, transplantatie en verscheidene afwijkingen, zoals RA, allergie en auto-immuniteit besproken. Een tweede raakvlak met Immunologie binnen deze Master opleiding is een eventuele stageplaats op onderzoeksgebied Tumorimmunologie Bachelor Biomedische Wetenschappen, Gezondheid & Leven, Gezondheidswetenschappen (FALW) De Bacheloropleiding Biomedische Wetenschappen heeft één verplichte cursus op het gebied van Immunologie. Deze cursus Immunology is gericht op het verkrijgen van inzicht in de mechanismen die ten grondslag liggen aan de normale en pathologische immuunreacties in vivo. Daarnaast wordt kennis gemaakt met immunologische onderzoeksmethoden. Zoals in Tabel I en Bijlage II weergegeven, wordt een vijftal keuzecursussen georganiseerd welke betrekking hebben op Immunologie en/of Infectieziekten. De opleiding Biomedische Wetenschappen biedt alle vijf deze cursussen aan, Gezondheid & Leven en Gezondheidwetenschappen een selectie daarvan. Hoofddoel van Allergieën en auto-immuunziekten is op moleculair niveau kennis te verkrijgen van de mechanismen die een rol spelen in het ontstaan van allergieën en auto-immuunziekten. De cursus Infectieziekten is gericht op inzicht verschaffen in de pathogenese van microbiële, parasitaire en virale infecties. Infectieziekten & Vaccinontwikkeling is bedoeld een inzicht te geven in de preventieve gezondheidszorg op het gebied van bestrijding van infectieziekten door middel van vaccinatie. Moleculaire Microbiologie richt zich op moleculaire processen en biogenese van bacteriële infecties. Als laatste is de cursus Toegepaste Immunologie een verdieping van de basiscursus Immunologie, en ter voorbereiding op bijvoorbeeld de stage en masterdifferentiatie Immunologie. 5

6 Binnen de nieuwe bachelor programma s FALW gaat een verplicht 8-weekse cursus Bedreiging en Afweer georganiseerd worden. Naast de onderwijsblokken, hebben studenten de mogelijkheid hun bachelorstage bij één van de CCA/V-ICI afdelingen te lopen voor minimaal 16 weken Master Biomedical Sciences De tweejarige Master Biomedical Sciences opleiding is gericht op public health en onderzoek naar oorzaak van ziekten. De nieuwste onderzoeksmethoden worden belicht als ook beleid, communicatie en opleiding. Binnen de tweejarige Master Biomedical Sciences is te kiezen uit negen specialisaties. Immunology en Infectious Disease zijn daar twee van. Er zijn in totaal maximaal twee specialisaties van één jaar te volgen (naast de drie voor alle studenten verplichte vakken). De specialisatie Immunologie geeft een breed overzicht van immunologische processen van de basis tot preklinische en klinische situaties. Onderwerpen zijn moleculaire en cellulaire hostpathogeen interactie als ook verschillende ziekten zoals kanker, coeliakie, infectieziekten en autoimmuunziekten. Het programma bestaat uit 4 cursussen, een wetenschappelijke stage bij VU/ VUmc en een literatuurstudie. Daarnaast is ruimte voor keuzecursussen. De cursus Advanced Molecular Immunology and Cell Biology is verplicht voor alle studenten, daarnaast kan gekozen worden uit Mastercourse immunity (Master Oncology), Clinical Immunology, Molecular Infection Biology en Glycoimmunology. Jaarlijks volgen ongeveer 30 studenten deze specialisatie. De specialisatie Infectious Disease geeft een breed overzicht van de biologie van pathogene organismen, de host-pathogeen interactie. Er is speciale aandacht voor epidemiologie en controle van infectieziekten. Het programma beslaat drie keuzecursussen en een wetenschappelijke stage en een keuzedeel. Keuzecursussen zijn Advanced Molecular Immunology and Cell Biology (zie boven), Research Methods for Need Assessment s, Containment strategies of Infectious diseases in Global Context, Parasitology, Health Geography, Molecular Infection Biology (zie boven) en Glycoimmunology (zie boven) Overig Academisch Onderwijs Net als bij de Oncologie, wordt in het blok Ontsteking en Infectie (bachelor ACTA) aandacht besteed aan immunologie, zoals micro-organismen, acute en chronische ontsteking, zoals Gingivitis. Binnen de Master Fundamental and Clinical Human Movement Sciences (FBW) komt bij het blok Excercise Immunology de basisprincipes van functioneren immuunsysteem, homeostase, klinische immunologie en immunologische technieken aan bod. Versie ER

7 BIJLAGE I. INHOUD ONCOLOGISCH ONDERWIJS Bachelor en Master Geneeskunde (VUmc COMPAS) Onderwijsblokken Huid en Afweer (R.H.J. Beelen, M. Wintzen) 3 items Ziektegedrag (M. Klein, E.H. Collette) 4 items Ontwikkeling en ziekteleer (W.J. Mooi, A.M. van Furth) 4 items Van Baby tot Jong Volwassene ( A.F. Nagelkerke, C.D. Dijkstra) 3 items Arbeid, leefstijl en gezondheid (E. Verhagen, P. Hoogland) 8 items Ouder worden (M.W. Ribbe, A.A. Meiboom) 2 items Hematologie, Oncologie en infectieziekten (P.C. Huijgens, H.J.W. vanoostveen)16 items Vaten en Luchtwegen (A. Thijs, G.P. van Nieuw Amerongen) 1 item Spijsvertering (E.C. Klinkenberg, G. Kraal) 3 items WFO (I. Baart, I. van Wijk) Focus Oncologie (E.M. Ruhé-Hoogervorst) 32 items Algemeen oncologie: Homeostase/ weefselherstel (2.1.1) Celbeschadiging ( ) Telomere regio van het chromosoom (2.1.1) Verschil kankercel normale cel (celgroei, deling, apoptose) ( ) Senescence- response (2.2.2) Verstoringen kankercellen en omringende cellen/ matrix (2.2.2) Belangrijkste klinische karakteristieken maligne tumor (2.2.2) Detectie van DNA schade en DNA herstel (2.2.2) Activerende of inactiverende genmutaties ( ) Carcinogenese, tumorbiologie ( ) Chemische carcinogenese (2.2.2) Microbiële carcinogenese (2.2.2) Moleculair biologische technieken (3.2.3) Epidemiologie (3.2.3) Diagnostiek (3.1.1) Stadiering (3.1.1) Chirurgie, radiotherapie, medicamenteuze ( ) Nieuwe therapieën, Geneesmiddelenontwikkeling (3.2.3) Farmacogenetica (3.2.3) Multidisciplinaire behandeling (3.1.1) Palliatieve zorg ( ) Hematologische maligniteiten: Pathogenese (3.1.1) + (3.2.3) Diagnostiek (3.1.1) + (3.2.3) Behandeling (3.1.1) + (3.2.3) Psychologische en sociale impact (3.1.1) Late effecten van behandeling (3.2.3) Mammacarcinoom: Pathogenese (3.2.3) Diagnostiek (3.2.3) Behandeling (3.2.3) Erfelijke vormen en counceling (3.2.3) Prognostische factoren (3.2.3) Casus (3.1.1) Gynaecologische tumoren Diagnostiek (3.2.3) Casus (3.1.1) Humaan papillomavirus (HPV) en ziektebeelden (2.1.3) 7

8 Hoofd- halskanker Pathogenese (3.2.3) Diagnostiek (3.2.3) Behandeling (3.2.3) HPV (3.2.3) Beeldvorming (3.2.3) Longtumoren Pathologie (3.1.2) + (3.2.3) Diagnostiek (3.2.3) Behandeling (3.2.3) Beeldvorming (3.2.3) Esophagus tumoren Pathologie (3.1.3) Casus (3.1.1) Maagtumoren Pathologie (3.1.3) Pancreas en galwegtumoren Pathologie (3.1.3) Colorectaal carcinoom Pathogenese (3.2.3) Diagnostiek (3.2.3) Behandeling (3.2.3) Bevolkingsonderzoek (3.2.3) Casus (3.1.1) Testiscarcinoom Casus (3.1.1) Incidentie, prevalentie, en mortaliteit baarmoederhalskanker (2.1.3) Pathofysiologie baarmoederhalskanker in relatie HPV (2.1.3) HPV vaccins (2.1.3) Prostaatkanker Diagnose (PSA bepalingen) (2.2.4) Behandeling (2.2.4) Casus (3.2.3) Huidtumoren Kliniek + pathologie cutane melanocytaire naevus (1.1.4) Kliniek + pathologie cutaan melanoom (1.1.4) Casus (3.1.1) Kinderoncologie Casus (3.2.3) Hersentumoren Casus (3.2.3) Algemene ontwikkeling op gebied van wetenschap/ competentie academicus (kritisch lezen, beoordelen en bediscussiëren artikelen, schrijven wetenschappelijk onderzoeksvoorstel, statistiek, research site visit). Wetenschappelijke stage binnen CCA/V-ICI Schrijven onderzoeksvoorstel Onderzoek (minimaal 14 weken): diverse afdelingen Klinische stage ziekenhuisafdelingen Honoursprogramma Schrijven onderzoeksvoorstel Onderzoek (minimaal 38 weken) Schrijven publiceerbaar manuscript 8

9 1.2. Research Master Oncology Onderwijsblokken 1. Mastercourse Oncogenesis (R.H.A. Brakenhoff, P.J.F. Snijders, J. de Winter) 2. Mastercourse Tumor Biology and Clinical Behaviour (R. Fijneman, N. van Grieken) 3. Mastercourse Immunity (R.J. Scheper, R.H.J. Beelen) 4. Mastercourse Innovative Tumortherapies (G.J. Peters, E. Hooijberg) Algemeen oncologie: Cancer genes and oncogenic micrornas (1) Cell cycle (1) Cancer genetics (1) Signalling pathways (1) Progression models (1) Cancer stem cells (1) Inherited cancer predisposition (1) DNA repair mechanisms (1) Immortalisation (1) Factors viral oncogenesis (1) Model systems (1) Epidemiology of tumors (2) Natural course and clinical behaviour of tumors (2) Screening and prevention (2) Tumor stroma interaction (2) Tumor profiling and clinical outcome (2) Homing and metastasis (2) Sentinel node concepts (2) Imunological disease proces: cancer (3) Chemotherapy and targeted therapy (4) Pharmacodynamics pharmacogenomics (4) Gene therapy and RNAi (4) Immunotherapy (4) Radiotherapy (4) Antibody therapy (4) Angiogenesis (4) Clinical trials (4) Social and psychosocial aspects (4) Keuzevakken, o.a. - OOA - WFO Oncologie Wetenschappelijke stage binnen CCA/V-ICI - Research Proposal - Research Training - Literature Survey 9

10 1.3. Bachelor Biomedische Wetenschappen + Gezondheid en Leven (FALW) Onderwijblokken 1. Pathologie (R.J. Scheper, F. van Kemenade, W. van Steenbergen) 2. Oncologie (T. de Gruijl, R. Steenbergen, G. van Dongen); keuzeonderwijs 3. Integratieve Tumorbiologie (J. Lankelma); keuzeonderwijs Algemeen oncologie: Ontstaansmechanismen (1) Prevalentie (1) Diagnostische benaderingen (1) Therapeutische benaderingen (1) Erfelijke afwijkingen, chromosomale defecten (1) Definities en epidemiologie van kanker (2) Genetische factoren bij het ontstaan van kanker (2) Chemische en virale oncogenese (2) Celbiologie tumorcellen: deling, metastasering, angiogenese (2)+(3) Tumorimmunologie, tumormarkers (2) Farmacologische en biologische effecten van cytostatica (2) Nieuwe anti-tumormiddelen, o.a. kinase-remmers (2) (cel)biologische regelsystemen in gezonde cel en in de kankercel (3) Eigenschappen geschakelde moleculen+structuren (3) Systeemeigenschappen (3) Biomathematisch modelleren (3) Vergaren informatie celbiologie en inzicht datanauwkeurigheid (3) Bachelorstage binnen CCA/V-ICI Onderzoek (minimaal 16 weken): diverse afdelingen Schrijven verslag 10

11 1.4. Overig Academisch Onderwijs Bachelor Tandheelkunde (ACTA) Onderwijblok 1. Ontsteking en Infectie (H.S. Brand) Algemeen oncologie: Ontstaansmechanismen (1) Behandeling (1) 11

12 BIJLAGE II. INHOUD IMMUNOLOGISCH ONDERWIJS Bachelor en Master Geneeskunde (VUmc COMPAS) Onderwijsblokken Huid en Afweer (R.H.J. Beelen, M. Wintzen) 5 items Ontwikkeling en Ziekteleer (W.J. Mooi, A.M. van Furth) 8 items Van baby tot Jong Volwassene ( A.F. Nagelkerke, C.D. Dijkstra) 21 items Capita Selecta (W. Mooi) 8 items Hematologie, Oncologie en infectieziekten (P.C. Huijgens, H.J.W. vanoostveen) 16 items Spijsvertering en stofwisseling (E.C. Klinkenberg G. Kraal) 8 items WFO (I. Baart, I. van Wijk) Immunologie (G.K. Kuipers) 37 items Algemeen: - Ontwikkeling van het immuunsysteem (2.1.3) - Bescherming tegen infecties (innate/adoptive) ( ) - Acute en chronische ontstekingsreacties (2.1.1, 2.1.3) - Th1 en Th2 gemedieerde aandoening (1.1.1) - B-, T-cellen, macrofagen, dendritische, NK cellen, mestcellen ( ) - Complementsysteem en de stollingscascade (2.1.1) - Cytokines en chemokines interferonen, leukotriënen, lipoxines en prostaglandines (2.1.1) - Stamcellen in weefselhomeostase (2.1.1) - Normaal en afwijkend bloedbeeld (microscoop) (1.1.1) - Septische shock ( ) - Pathogeen -> infectie (3.1.1) - Bouw, eigenschappen, functies micro-organismen (2.1.3) - Normale, lichaamseigen (commensale) flora (2.1.3) - Congenitale, perinatale en postnatale infecties (2.1.3) - Gastro-enteritis, rotavirusinfectie (2.1.3) - Afnemen van kweken (2.1.3) - urineweginfecties ( ) - transplantaat-rejectie (2.2.5) - auto-immuunziekten ( ) - immunodeficiëntieziekten ( ) - Pancreatitis, cholangitis, colitis, Prostatitis (3.1.3) - Antimicrobiele therapie van infectieziekten(3.1.1) - Microbiologische technieken ( ) - Luchtweginfecties (3.1.1) Allergieën - hypersensitiviteit (2.2.5), Type I (2.1.3) - omgevingsfactoren en genetische factoren allergie (2.1.3) - allergie en anafylaxie (2.2.5) - geneesmiddelenallergie (2.2.5) - astma, (contact) eczeem, voedselallergie ( ) - Huidinfecties (3.1.1) Reumatoid Arthritis - Pathobiologie ( ) - Ziektebeeld ( ) - Diagnostiek (3.2.3) - Therapie (3.2.3) 12

13 HPV - Humaan papillomavirus (HPV) en ziektebeelden (2.1.3) - Incidentie, prevalentie, mortaliteit baarmoederhalskanker (2.1.3) - Pathofysiologie baarmoederhalskanker in relatie HPV (2.1.3) - HPV vaccines (2.1.3) TB - Pathogenese (3.2.3) - Mycobacterium tuberculosis (2.1.3) - Immuuncompetente en immuunincompetente gastheer (2.1.3) - Diagnostiek ( ) - Ziektebeeld (3.1.1) - Immuunrespons (2.1.3) - Epidemiologie (3.2.3) - Therapie (3.2.3) - Vaccines (3.2.3) SLE - Pathobiologie ( ) - Ziektebeeld (3.2.3) - Diagnostiek (3.2.3) - Therapie (3.2.3) Syndroom van Sjögren - Pathobiologie (3.1.3) - Systemische Sclerose (3.1.3) - Pathobiologie (3.1.3) Inflammatoire Myopathieën - Pathobiologie (3.1.3) HIV/AIDS - Pathobiologie ( ) - Diagnostiek ( ) - Ziektebeeld ( ) - Epidemiologie (3.2.3) - Therapie (3.2.3) Crohn Disease - Ziektebeeld (3.1.3) Coeliakie - Pathogenese (3.2.3) - Diagnostiek (3.2.3) - Ziektebeeld ( ) Malaria - Diagnostiek (3.1.1) - Ziektebeeld (3.1.1) - Epidemiologie (3.2.3) Hematologie - Diagnostiek ( ) - Ziektebeeld ( ) 13

14 - Behandeling ( ) - Psychologische en sociale impact ( ) Inflammatory Bowel Disease - Pathogenese (3.2.3) - Diagnostiek (3.2.3) - Ziektebeeld (3.2.3) - Therapie (3.2.3) Bechterew - Pathogenese (3.2.3) - Diagnostiek (3.2.3) - Ziektebeeld (3.2.3) - Therapie (3.2.3) Algemene ontwikkeling op gebied van wetenschap/ competentie academicus (kritisch lezen, beoordelen en bediscussiëren artikelen, schrijven review, statistiek, research site visit). Wetenschappelijke stage binnen CCA/V-ICI Schrijven onderzoeksvoorstel Onderzoek (minimaal 14 weken): diverse afdelingen Klinische stage ziekenhuisafdelingen Honoursprogramma Schrijven onderzoeksvoorstel Onderzoek (minimaal 38 weken) Schrijven publiceerbaar manuscript 14

15 2.2. Research Master Oncology Onderwijsblokken 5. Mastercourse Immunity (R.J. Scheper, R.H.J. Beelen) Algemeen: - Basic principles immunology (1) - Host-defence against infection and infectious disease (1) - Molecular profiling reumatoid arthritis (1) - Allergy and Hypersensitivity (1) - Dendritic Cells (1) - Immuno-therapy (1) - Vaccination (1) - Autoimmunity (1) - Transplantation (1) 15

16 2.3. bachelor Biomedische Wetenschappen, Gezondheid en Leven, Gezondheidswetenschappen (FALW) Onderwijblokken 1. Immunologie BMW ( Y. van Kooyk, R.E. Mebius) 2. Allergieen (M.P. Bergman) 3. Infectieziekten (M.P. Bergman) 4. Infectieziekten en vaccinontwikkeling (P. Steerenberg) 5. Microbiologie (F.C. Boogerd) 6. Toegepaste Immunologie (R.J. van Belle-van den Berg) Algemeen - Ontwikkeling immuunsysteem, cellen, receptoren en antigeen herkenning (1) - Normale en pathologische immuunreacties (1 + 3) - Innate en adaptive immunity (1) - Immunologische onderzoeksmethoden (1) - Histologie, immunochemie en celbiologie (1) - Immunologische bescherming na een infectie en/of vaccinatie (1) - Humorale en de cellulaire afweer (1) - Lymfoïde systeem (weefsels en organen) (1) - Tolerantie en afweer (1) - Mechanisme, epidemiologie, scociale en economische implicaties van allergieën en autoimmuunziekten (2) - Erfelijke- en/of externe factoren allergieën en auto-immuun reacties (2) - Micro-organismen en gastheerfactoren in auto-immuunziekten (2) - De 'hygiëne-hypothese' (2) - Pathogenese van microbiële, parasitaire en virale infecties (3) - Koloniseren te infecteren gastheer bacteriën, virussen en parasieten (3) - Toxines, aanhechting, invasie, intracellulaire overleving (3) - Secretie van virulentiefactoren (3) - Ijzeropname en regulatie van virulentiefactoren (3) - Vaccins (3) - Ontwikkeling, werking en toepassing antibiotica (3) - Microbiologische methoden (3) - Infectieziekten (4) - Het Rijksvaccinatie programma (RVP), ontwikkeling, werkzaamheid en effectiviteit (3+4) - Vaccinatie in ontwikkelingslanden, reizigersvaccinatie (4) - Diagnostische toetsen (4) - Experimentele technieken immunologie, microbiologie/ microscopische methoden (5) - Structuren en functies in en van micro-organismen (5) - Mens-microbe interacties (5) - Epidemiologie en mechanismen van microbiële ziektes (5) - Microbiële diversiteit (5) - Microbiële groeikinetiek/beheersing van microbiële groei (5) - Klinische microbiologie en immunologie (5) - Bacterie-bacteriofaag interactie (5) - Microflora van het lichaam (5) - Experimentele benadering vraagstellingen (klinische) immunologie (6) 16

17 2.4. Master Biomedical Sciences (FALW); Specialization Immunology (Y. van Kooyk) Onderwijsblokken 1. Advanced Molecular Immunology and Cell Biology (M. van Egmond) 2. Mastercourse Immunity (R.J. Scheper, R.H.J. Beelen; zie Master Oncology) 3. Clinical Immunology (Y. van Kooyk) 4. Molecular Infection Biology (W. Bitter) 5. Glycoimmunology (I.M. van Die) Algemeen - Basic principles immunology (1 + 2) - Cellular interactions within the immune system (1) - Molecular diversity to regulate immune responses (1) - Various strategies of host immune responses against pathogens (1+2) - How pathogens escape proper immune responses (1) - Immune responses during cancer (1+2) - Regulation immune activation or tolerance (1) - Mechanism of cell migration within the immune system (1) - Molecular profling reumatiod arthritis (2) - Dendritic Cells (2) - Immunotherapy (2) - Vaccination (2) - Infectious disease (2) - Autoimmunity (2) - Transplantation (2) - Genomics-proteomics immunological disease profiling(3) - Animal models mimic immunological disease(3) - Vaccine development (3) - In vitro studies (4) - Mutant screening (4) - Variation within microbial pathogens (4) - Host adaptation (4) - Virulence factors (4) - Molecular interactions (4) - Aberrant glycosylation in cancer (5) - Glycosylation and clinical prognosis (5) - Carbohydrate binding proteins (lectins) (5) - Interactions between aberrant/ foreign glycans and letins (5) - Biological roles of glycans in the immune system (5) - Conservation and diversity of glycosylation patterns (5) - Application of glycans and glycoproteins as therapeutics in medicine (5) Allergy - Immunopathogenic processes (2+3) - Symptoms (3) - therapy (3) Auto-immunity - Immunopathogenic processes (3) - Symptoms (3) - Therapy (3) Celiac Disease - Immunopathogenic processes (3) 17

ONCOLOGIE- en MILESTONEDAGEN

ONCOLOGIE- en MILESTONEDAGEN NEDERLANDSE VERENIGING voor ONCOLOGIE ONCOLOGIE- en MILESTONEDAGEN De Oncologiedagen worden georganiseerd door: NVvO, NKI-AVL en ERASMUS MC 1. Larynx- en hypofarynxafwijkingen 09-05-1970 2. Hormonen en

Nadere informatie

Studeren in Nijmegen Biomedische wetenschappen

Studeren in Nijmegen Biomedische wetenschappen Studeren in Nijmegen Biomedische wetenschappen Is biomedische wetenschappen studeren in Nijmegen misschien iets voor jou? Ik wil relevant zijn: bijdragen aan de gezondheid van mensen Gezondheidszorg heeft

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting

Nederlandse samenvatting Nederlandse samenvatting Het mucosale immuunsysteem Het afweersysteem beschermt het lichaam tegen infecties met bacteriën, virussen, schimmels en parasieten. De huid en de mucosale weefsels zoals bijvoorbeeld

Nadere informatie

Cover Page. The handle http://hdl.handle.net/1887/19037 holds various files of this Leiden University dissertation.

Cover Page. The handle http://hdl.handle.net/1887/19037 holds various files of this Leiden University dissertation. Cover Page The handle http://hdl.handle.net/1887/19037 holds various files of this Leiden University dissertation. Author: Hende, Muriel van den Title: Human papillomavirus clade A9 specific cellular immunity

Nadere informatie

Het niveau van Medisch-Microbiologisch Onderzoeker wordt bereikt door een combinatie van een cursorisch gedeelte èn een

Het niveau van Medisch-Microbiologisch Onderzoeker wordt bereikt door een combinatie van een cursorisch gedeelte èn een Reglement voor de opleiding tot Medisch-Microbiologisch Onderzoeker (MMO) binnen het kader van het Algemeen Reglement van de Stichting voor opleiding tot Medisch-Biologisch Wetenschappelijk Onderzoeker

Nadere informatie

Basisbegrippen Oncologie

Basisbegrippen Oncologie Basisbegrippen Oncologie Tumor afmeting Diagnose periode Behandel periode Preventie/interventie periode Invasie interventie Tijd Detectie drempel Van normale naar kankercel Normale cel Van celkern naar

Nadere informatie

Cover Page. The handle http://hdl.handle.net/1887/23854 holds various files of this Leiden University dissertation.

Cover Page. The handle http://hdl.handle.net/1887/23854 holds various files of this Leiden University dissertation. Cover Page The handle http://hdl.handle.net/1887/23854 holds various files of this Leiden University dissertation. Author: Marel, Sander van der Title: Gene and cell therapy based treatment strategies

Nadere informatie

Bijlage 1: Kwantitatieve gegevens

Bijlage 1: Kwantitatieve gegevens Bijlage 1: Kwantitatieve gegevens Instroomgegevens Instroom in aantallen Opleiding 2006/2007 2007/2008 2008/2009 Geneeskunde 413 413 411 408 407 413 Tandheelkunde 60 53 47 47 47 49 129 159 165 155 167

Nadere informatie

Chapter 6. Nederlandse samenvatting

Chapter 6. Nederlandse samenvatting Chapter 6 Nederlandse samenvatting Chapter 6 122 Nederlandse samenvatting Het immuunsysteem Het immuunsysteem (of afweersysteem) beschermt het lichaam tegen lichaamsvreemde en ziekmakende organismen zoals

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting

Nederlandse samenvatting Nederlandse samenvatting Nederlandse samenvatting Het immuunsysteem Ons immuunsysteem beschermt ons tegen allerlei ziekteverwekkers, zoals bacteriën, parasieten en virussen, die ons lichaam binnen dringen.

Nadere informatie

12-2-2014. Herziening bachelorprogramma s Biomedische wetenschappen en Geneeskunde. Inhoud. Missie. Stand van zaken, 15 januari 2014

12-2-2014. Herziening bachelorprogramma s Biomedische wetenschappen en Geneeskunde. Inhoud. Missie. Stand van zaken, 15 januari 2014 Herziening bachelorprogramma s Biomedische wetenschappen en Geneeskunde Stand van zaken, 15 januari 2014 Inhoud Missie, uitgangspunten, belangrijkste kenmerken Gezamenlijk BMW en GNK Eindtermen beide opleidingen

Nadere informatie

Publications PUBLICATIONS

Publications PUBLICATIONS Publications 164 Publications PUBLICATIONS 1. Heemskerk B, Veltrop-Duits LA, van Vreeswijk T, ten Dam MM, Heidt S, Toes RE, van Tol MJ, Schilham MW. Extensive cross-reactivity of CD4 + adenovirus-specific

Nadere informatie

I. INLEIDING (12-09-2015) homeostase pathologie pathofysilogie symptomen casus: pijn R - thorax

I. INLEIDING (12-09-2015) homeostase pathologie pathofysilogie symptomen casus: pijn R - thorax Lijst H.H. Tan I. INLEIDING (12-09-2015) homeostase pathologie pathofysilogie symptomen casus: pijn R - thorax diagnostiek: X-thorax bloedonderzoek longscan percussiescan: gestoord verticale scan doppler

Nadere informatie

Het vaccin waarmee de meisjes worden geïnjecteerd, beschermt onder andere tegen HPV18.

Het vaccin waarmee de meisjes worden geïnjecteerd, beschermt onder andere tegen HPV18. Examentrainer Vragen HPV-vaccinatie Baarmoederhalskanker is een vorm van kanker die relatief vaak voorkomt bij vrouwen. De ziekte kan zijn veroorzaakt door een infectie met het humaan papillomavirus (HPV).

Nadere informatie

Palveiselcelcarcinomen in Fanconi anemia

Palveiselcelcarcinomen in Fanconi anemia Palveiselcelcarcinomen in Fanconi anemia A G P100 B M E F C ub L P24 I D2 UBE2T USP1 ub I ub D2 BRCA1 D1/BRCA2 N/PALB2 J/BRIP1 BRCA1 FA core complex (upstream) downstream Courtesy Johan de Winter and Hans

Nadere informatie

NOTA SUBSPECIALISATIE GYNAECOLOGISCHE ONCOLOGIE

NOTA SUBSPECIALISATIE GYNAECOLOGISCHE ONCOLOGIE Nederlandse Vereniging voor Obstetrie en Gynaecologie NOTA'S NOTA SUBSPECIALISATIE GYNAECOLOGISCHE ONCOLOGIE Versie 1.0 Deze nota is niet meer geldig; op dit moment wordt gewerkt aan een herziening Datum

Nadere informatie

Focused on What Really Matters. Focused on What Really Matters. Gepersonaliseerde kankertherapie. Focused on What Really Matters 1

Focused on What Really Matters. Focused on What Really Matters. Gepersonaliseerde kankertherapie. Focused on What Really Matters 1 Focused on What Really Matters. Focused on What Really Matters. Gepersonaliseerde kankertherapie Focused on What Really Matters 1 Gepersonaliseerde kankertherapie - hoe het werkt nucleus met gezond DNA

Nadere informatie

DC-SIGN + cellen een rol spelen in de opruiming van dode thymocyten uit de cortex van de humane thymus (Hoofdstuk 2). De co-expressie van het

DC-SIGN + cellen een rol spelen in de opruiming van dode thymocyten uit de cortex van de humane thymus (Hoofdstuk 2). De co-expressie van het : Hematopoietische antigeen presenterende cellen in de cortex van de humane thymus: Aanwijzingen voor een rol in selectie en verwijdering van apoptotische thymocyten. Het immune systeem van (gewervelde)

Nadere informatie

Legenda KG Kennisgestuurde leerlijn PG Praktijkgestuurde leerlijn SG Studentgestuurde leerlijn

Legenda KG Kennisgestuurde leerlijn PG Praktijkgestuurde leerlijn SG Studentgestuurde leerlijn Legenda Kennisgestuurde leerlijn Praktijkgestuurde leerlijn Studentgestuurde leerlijn Biologie en Medisch Laboratoriumonderzoek 1e jaar regulier BML1/BML2 Propedeutisch jaar 2011/2012, cohort 2011 Studieloopbaancoaching

Nadere informatie

Inleiding. Chapter 11. Achtergrond en doel van het onderzoek

Inleiding. Chapter 11. Achtergrond en doel van het onderzoek Chapter 11 Inleiding Achtergrond en doel van het onderzoek Kanker is na hart en vaatziekten de belangrijkste doodsoorzaak in Nederland. Per jaar wordt in Nederland bij ongeveer 70.000 mensen kanker vastgesteld

Nadere informatie

Registratie eisen Epidemioloog A en B

Registratie eisen Epidemioloog A en B Registratie eisen Epidemioloog A en B Epidemiologie is de wetenschappelijke discipline die het vóórkomen en de verspreiding van ziekten en gezondheidsindicatoren in humane populaties bestudeert, in relatie

Nadere informatie

iet-technischesamenvatting

iet-technischesamenvatting iet-technischesamenvatting 1 Algemenegegevens 1.1 Titel van het project Verbetering van dendritische cel functies in anti-kanker therapieen 1.2 Looptijd van het project 1-9-2015-1-9-2020 1.3 Trefwoorden

Nadere informatie

Gentherapie begint beloftes in te lossen

Gentherapie begint beloftes in te lossen Gentherapie begint beloftes in te lossen Gerard Wagemaker Vz. Ned. Ver. Gen- en Celtherapie Lid European Union Committee of Experts on Rare Diseases (EUCERD) 12 september 2013 Gentherapie begint beloftes

Nadere informatie

10 e Post O.N.S. Meeting. Ted Goossens Verpleegkundig specialist Oncologie SJG Weert

10 e Post O.N.S. Meeting. Ted Goossens Verpleegkundig specialist Oncologie SJG Weert 10 e Post O.N.S. Meeting Ted Goossens Verpleegkundig specialist Oncologie SJG Weert 1 BIOMARKERS, PERSONALISED MEDICINE EN (BIOBANKING) 2 Indeling: Definitie Geschiedenis Plaats in diagnostiek en therapie

Nadere informatie

HET SPECIALISME PATHOLOGIE Onderdeel opleidingsplan 2009

HET SPECIALISME PATHOLOGIE Onderdeel opleidingsplan 2009 HET SPECIALISME PATHOLOGIE Onderdeel opleidingsplan 2009 Inleiding Pathologie betekent ziekteleer. De klinische pathologie is het medisch specialisme dat zich bezighoudt met het stellen van diagnoses

Nadere informatie

Snel en effectief ingrijpen dankzij ziekte-overstijgend immunologisch onderzoek. Een betere aanpak van chronische ziekten

Snel en effectief ingrijpen dankzij ziekte-overstijgend immunologisch onderzoek. Een betere aanpak van chronische ziekten Snel en effectief ingrijpen dankzij ziekte-overstijgend immunologisch onderzoek Een betere aanpak van chronische ziekten Samenvatting Het probleem Door de vergrijzing van de bevolking groeit het aantal

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting

Nederlandse samenvatting 6 78 Nederlandse samenvatting Colon kanker Colon (dikke darm) kanker is één van de meest voorkomende kankers en is de tweede doodsoorzaak door kanker in geïndustrialiseerde landen. Het voorstadium van

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting

Nederlandse samenvatting Nederlandse samenvatting Onderzoek heeft aangetoond dat er een omgekeerde relatie is tussen het voorkomen van autoimmuunziekten en de incidentie van infecties met parasitaire wormen, ook wel helminthen

Nadere informatie

VII. Inhoud. Algemeen

VII. Inhoud. Algemeen VII Inhoud I Algemeen 1 Kanker, diagnostiek en stadiëring............................................... 3 1.1 Inleiding............................................................................. 4 1.2

Nadere informatie

Betaalbare en gepersonaliseerde zorg. Page 1 Smaling 2012 Siemens Healthcare

Betaalbare en gepersonaliseerde zorg. Page 1 Smaling 2012 Siemens Healthcare Betaalbare en gepersonaliseerde zorg Page 1 Smaling 2012 Siemens Healthcare Betaalbare en gepersonaliseerde zorg Beelden bepalen de toekomst De beste manier om de toekomst te voorspellen is door hem zelf

Nadere informatie

Opleiden voor Public Health. Prof dr Gerhard Zielhuis Epidemiologie, UMC St Radboud

Opleiden voor Public Health. Prof dr Gerhard Zielhuis Epidemiologie, UMC St Radboud Opleiden voor Public Health Prof dr Gerhard Zielhuis Epidemiologie, UMC St Radboud Public Health = alles wat we doen om de volksgezondheid te verbeteren Cellen > individuen -> maatschappij Preventie Effectiviteit

Nadere informatie

De klinische relevantie van genetische variatie van de gastheer bij bacteriële meningitis

De klinische relevantie van genetische variatie van de gastheer bij bacteriële meningitis De klinische relevantie van genetische variatie van de gastheer bij bacteriële meningitis Marieke Sanders, PhD student Lab. Immunogenetica & Kinderinfectieziekten VUmc Servaas Morré & Marceline van Furth

Nadere informatie

Kanker: klinisch beeld,

Kanker: klinisch beeld, Kanker: klinisch beeld, epidemiologie, biologie en pathofysiologie Prof. Patrick Schöffski, M.D., M.P.H. Dienst Algemene Medische Oncologie Universitair Ziekenhuis Gasthuisberg Leuvens Kanker Instituut

Nadere informatie

Cover Page. The handle http://hdl.handle.net/1887/19981 holds various files of this Leiden University dissertation.

Cover Page. The handle http://hdl.handle.net/1887/19981 holds various files of this Leiden University dissertation. Cover Page The handle http://hdl.handle.net/1887/19981 holds various files of this Leiden University dissertation. Author: Hambach, Lothar Wolfgang Heinrich Title: The human minor histocompatibility antigen

Nadere informatie

KANKER EN KANKERONDERZOEK

KANKER EN KANKERONDERZOEK DE GEMENE DELER KANKER EN KANKERONDERZOEK Naam: Klas: Datum: INLEIDING Kanker is een veelvoorkomende ziekte. Bijna een derde van de Nederlanders krijgt er vroeg of laat zelf mee te maken. Op dit moment

Nadere informatie

Vrijstellingsregeling voor Overstap van GNK Bachelor curriculum 2007 naar 2012

Vrijstellingsregeling voor Overstap van GNK Bachelor curriculum 2007 naar 2012 Vrijstellingsregeling voor Overstap van GNK Bachelor curriculum 2007 naar 2012 Vastgesteld door de EC op 2 september 2013 1 Opgesteld door Aandachtsgroep Overgangsregeling Voorzitter Mw. J.H.M. Schonk

Nadere informatie

Universiteit Opleiding Cursus Beschrijving Link. Vaardigheidsonderwijs 2e jaar

Universiteit Opleiding Cursus Beschrijving Link. Vaardigheidsonderwijs 2e jaar Overzicht bachelorcursussen Dit overzicht geeft een groot aantal bachelorcursussen weer die aandacht besteden cultuur en/of gender op het gebied van gezondheidszorg. Het overzicht betreft cursussen uit

Nadere informatie

Informatie over derde studiejaar Bachelor Biologie

Informatie over derde studiejaar Bachelor Biologie Informatie over derde studiejaar Bachelor Biologie BACHELORPROGRAMMA BIOLOGIE JAAR 3 Blok 1 Blok 2 Blok 3 Blok 4 Blok 5 Blok 6 Paleoecology Biodiversity & Global Change Ecogenomics Tropical Ecology Microbiology

Nadere informatie

KANKER EN KANKERONDERZOEK

KANKER EN KANKERONDERZOEK DE GEMENE DELER KANKER EN KANKERONDERZOEK Naam: Klas: Datum: INLEIDING Kanker is een veelvoorkomende ziekte. Bijna een derde van de Nederlanders krijgt er vroeg of laat zelf mee te maken. Op dit moment

Nadere informatie

Postgraduaat Voeding en Oncologie

Postgraduaat Voeding en Oncologie Postgraduaat Voeding en Oncologie Opleidingsprogramma: 21 SP OPO: De fundamentele aspecten van kanker en kankerbehandeling : 3 SP 1. Inhoud Fundamentele aspecten van kanker, kankerbehandeling en voedingsinterventies

Nadere informatie

Informatie voor studenten Geneeskunde, SUMMA en Biomedische Wetenschappen

Informatie voor studenten Geneeskunde, SUMMA en Biomedische Wetenschappen UMC Utrecht Hart- en vaatcentrum Informatie voor studenten Geneeskunde, SUMMA en Biomedische Wetenschappen Hart- en vaatcentrum Informatie voor studenten Geneeskunde, SUMMA en Biomedische Wetenschappen

Nadere informatie

Cover Page. The handle http://hdl.handle.net/1887/28275 holds various files of this Leiden University dissertation.

Cover Page. The handle http://hdl.handle.net/1887/28275 holds various files of this Leiden University dissertation. Cover Page The handle http://hdl.handle.net/1887/28275 holds various files of this Leiden University dissertation. Author: O Flynn, Joseph Title: Properdin-dependent activation and control of immune-homeostasis

Nadere informatie

Nederlandse Samenvatting

Nederlandse Samenvatting Nederlandse Samenvatting Respiratoir syncytieel virus Het respiratoir syncytieel virus (RSV) is een veroorzaker van luchtweginfectiesvan de mens. Het komt bij de mens met name in het winterseizoen voor.

Nadere informatie

Cover Page. The handle http://hdl.handle.net/1887/19745 holds various files of this Leiden University dissertation.

Cover Page. The handle http://hdl.handle.net/1887/19745 holds various files of this Leiden University dissertation. Cover Page The handle http://hdl.handle.net/1887/19745 holds various files of this Leiden University dissertation. Author: Faaij, Claudia Margaretha Johanna Maria Title: Cellular trafficking in haematological

Nadere informatie

Trainingen: Biologische effecten van straling Dosimetrie (in de ruimte)

Trainingen: Biologische effecten van straling Dosimetrie (in de ruimte) Alle opleidingen/studies (alle niveaus : bachelor, master, master na master, voortgezette opleiding, enz.) die door uw universiteit worden aangeboden, alsook de titels van de lessenreeksen die verband

Nadere informatie

Biomedische wetenschappen BSc Vrije Universiteit Amsterdam - Fac. der Aard- en Levenswetenschappen - B Biomedische Wetenschappen - 2011-2012

Biomedische wetenschappen BSc Vrije Universiteit Amsterdam - Fac. der Aard- en Levenswetenschappen - B Biomedische Wetenschappen - 2011-2012 Biomedische wetenschappen BSc Vrije Universiteit Amsterdam - - B Biomedische Wetenschappen - 2011-2012 Vrije Universiteit Amsterdam - - B Biomedische Wetenschappen - 2011-2012 I De opleiding Biomedische

Nadere informatie

Moleculaire Diagnostiek in de Pathologie

Moleculaire Diagnostiek in de Pathologie Moleculaire Diagnostiek in de Pathologie Informatiebrochure Afdeling Pathologie VU medisch centrum Amsterdam Inhoudsopgave Pagina Inleiding 3 Indicatiegebieden en bijbehorende Moleculaire Diagnostiek:

Nadere informatie

Multidisciplinaire aanpak van IBD

Multidisciplinaire aanpak van IBD Antwerpse Geneeskundige Dagen 12/09/2014 Multidisciplinaire aanpak van IBD Tom Moreels UCL Cliniques Universitaires Saint-Luc Hépato-Gastroentérologie tom.moreels@uclouvain.be Inflammatoir darmlijden dunne

Nadere informatie

Eén van de taken van het immuunsysteem is het organisme (mens en dier) te beschermen tegen de ongewenste effecten van het binnendringen van

Eén van de taken van het immuunsysteem is het organisme (mens en dier) te beschermen tegen de ongewenste effecten van het binnendringen van Samenvatting Eén van de taken van het immuunsysteem is het organisme (mens en dier) te beschermen tegen de ongewenste effecten van het binnendringen van pathogenen, waaronder bacteriën, virussen en parasieten.

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting voor niet-ingewijden

Nederlandse samenvatting voor niet-ingewijden Nederlandse samenvatting voor niet-ingewijden 1 Inleiding 2 Doel 3 Resultaten 4 Conclusies 5 Klinische en therapeutische implicaties - 189 - 1 Inleiding Kanker is tegenwoordig tweede meest voorkomende

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting

Nederlandse samenvatting Nederlandse samenvatting Het menselijke lichaam kan zich op vele manieren goed beschermen tegen binnendringende ziekteverwekkers. Hierbij speelt het immuunsysteem een zeer belangrijke rol. Het immuunsysteem

Nadere informatie

Hoofdstuk 2 Hoofdstuk 3 Hoofd- stuk 4

Hoofdstuk 2 Hoofdstuk 3 Hoofd- stuk 4 S a m e n vat t i n g Dit proefschrift beschrijft onderzoek naar de relatie tussen betapapillomavirussen (betapv) en het cutane plaveiselcelcarcinoom (PCC) en diens voorloper actinische keratose (AK).

Nadere informatie

Doelmatigheidstoets Master Vitality and Ageing Samenvatting

Doelmatigheidstoets Master Vitality and Ageing Samenvatting Doelmatigheidstoets Master Vitality and Ageing Samenvatting Leiden, augustus 2014 Algemeen Soort aanvraag Naam instelling Nieuwe opleiding Universiteit Leiden Contactpersoon Contactgegevens - adres drs.

Nadere informatie

Inleiding. Allergische IgE-gemedieerde aandoeningen, zoals waterige rhinoconjunctivitis, asthma bronchiale en constitutioneel eczeem, komen

Inleiding. Allergische IgE-gemedieerde aandoeningen, zoals waterige rhinoconjunctivitis, asthma bronchiale en constitutioneel eczeem, komen Inleiding R. Gerth van Wijk. Inleiding Allergie wordt wel eens de ziekte van de 2 e eeuw genoemd. Deze uitspraak berust op de hoge en toegenomen prevalentie van allergische aandoeningen en de associatie

Nadere informatie

143 Lymfatische filariasis is een door muggen overgebrachte ziekte die wijdverbreid voorkomt in de tropen en subtropen. Hoewel de prevalentie niet hoog is, tonen gegevens van het Indonesisch ministerie

Nadere informatie

Immunitei t. Acupunctuur kan helpen. Algemeen

Immunitei t. Acupunctuur kan helpen. Algemeen Immunitei t Acupunctuur kan helpen Algemeen Het immuunsysteem van de mens is een complex verdedigingssysteem dat ons behoedt tegen ziekte, verwekt door aanvallen van bacteriën, virussen, schimmels, parasieten,

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting, Dankwoord, Curriculum Vitae, List of publications

Nederlandse samenvatting, Dankwoord, Curriculum Vitae, List of publications , Dankwoord, Curriculum Vitae, List of publications Nederlandse samenvatting Respiratoir syncytieel virus (RSV, beter bekend als het RS-virus) is bij zuigelingen de meest voorkomende oorzaak van ernstige

Nadere informatie

NEDERLANDSE SAMENVATTING

NEDERLANDSE SAMENVATTING 112 NEDERLANDSE SAMENVATTING Immuunsysteem Het immuunsysteem bestaat uit een samenwerkingsverband tussen verschillende cellen in het lichaam die samenwerken om schadelijke cellen en organismen (kankercellen,

Nadere informatie

Samenvatting. Chapter12

Samenvatting. Chapter12 Samenvatting Chapter12 Coinfectie met Mycobacterium Tuberculose tijdens HIV-infectie is een groot probleem in de derde wereld, daar dit leidt tot een grotere sterfte. (hoofdstuk I) In de studies beschreven

Nadere informatie

BA Moleculaire Levenswetenschappen Faculteit der Gezondheidswetenschappen

BA Moleculaire Levenswetenschappen Faculteit der Gezondheidswetenschappen BA Moleculaire Levenswetenschappen Faculteit der Gezondheidswetenschappen 2008 Universiteit Maastricht BA Moleculaire Levenswetenschappen Page 1 of 77 Table of content Leven in de biosfeer...4 Computervaardigheden

Nadere informatie

AANVRAAGFORMULIER NIEUWE OPLEIDING MACRODOELMATIGHEIDSTOETS BELEIDSREGEL 2014

AANVRAAGFORMULIER NIEUWE OPLEIDING MACRODOELMATIGHEIDSTOETS BELEIDSREGEL 2014 SAMENVATTING Informatiedossier doelmatigheidstoets \ Commissie Doelmatigheid Hoger Onderwijs Aanvraag nieuwe opleiding European Research Master in Translational Neuroscience (EMTN) Maastricht University

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting. Inleiding

Nederlandse samenvatting. Inleiding Nederlandse samenvatting 157 Inleiding Het immuunsysteem (afweersysteem) is een systeem in het lichaam dat werkt om infecties en ziekten af te weren. Het Latijnse woord immunis betekent vrijgesteld, een

Nadere informatie

Human Health and Life Sciences (H2LS)

Human Health and Life Sciences (H2LS) (H2LS) Werkconferentie VU 16 april 2015 Margreeth van der Meijde, vice decaan onderwijs VUMC H2LS Strategische doelstelling VU en VUmc excelleren met onderzoek en onderwijs binnen het domein H2LS. Er wordt

Nadere informatie

Huygens Institute - Royal Netherlands Academy of Arts and Sciences (KNAW)

Huygens Institute - Royal Netherlands Academy of Arts and Sciences (KNAW) Huygens Institute - Royal Netherlands Academy of Arts and Sciences (KNAW) Citation: E.J. Ruitenberg, Levensbericht G.J. Thorbecke, in: Levensberichten en herdenkingen, 2003, Amsterdam, pp. 85-90 This PDF

Nadere informatie

Van sepsis tot orgaanfalen

Van sepsis tot orgaanfalen Van sepsis tot orgaanfalen Hoe een infectie uit de hand kan lopen in neutropene patiënten 21 januari 2015 J.C. Regelink, internist hematoloog 4 th Nursing Symposoim Inhoud Historie Begrippen Sepis en orgaanfalen

Nadere informatie

Inhoud. Woord vooraf 14. Redactionele verantwoording 16. Redactie 20. Auteurs 22

Inhoud. Woord vooraf 14. Redactionele verantwoording 16. Redactie 20. Auteurs 22 Inhoud Woord vooraf 14 Redactionele verantwoording 16 Redactie 20 Auteurs 22 1 Ademhaling 24 1.1 COPD 24 1.1.1 Inleiding 24 1.1.2 COPD en longemfyseem 25 1.1.3 Behandeling van COPD 29 1.1.4 Multidisciplinaire

Nadere informatie

? viii. - Idem, P-variant klinische chemie + x - + Ba Scheikunde + Ma Molec. Biol. & Biotechn.? xi Ba Biologie + Ma Medische Biologie +

? viii. - Idem, P-variant klinische chemie + x - + Ba Scheikunde + Ma Molec. Biol. & Biotechn.? xi Ba Biologie + Ma Medische Biologie + Overzicht van bachelor master trajecten aan de Universiteiten die voldoen aan de ingangseisen voor de vernieuwde postacademische vervolgopleiding Klinische Chemie, waar nodig met kanttekeningen bijvoorbeeld

Nadere informatie

Academische werkplaats publieke Gezondheid (CEPHIR) en Infectieziektebestrijding

Academische werkplaats publieke Gezondheid (CEPHIR) en Infectieziektebestrijding Academische werkplaats publieke Gezondheid (CEPHIR) en Infectieziektebestrijding Een verkenning van de public health impact van 6 proefschriften 2006-2009 Chlamydia trachomatis Screening for Chlamydia

Nadere informatie

Cover Page. The handle http://hdl.handle.net/1887/20304 holds various files of this Leiden University dissertation.

Cover Page. The handle http://hdl.handle.net/1887/20304 holds various files of this Leiden University dissertation. Cover Page The handle http://hdl.handle.net/1887/20304 holds various files of this Leiden University dissertation. Author: Wietmarschen, Herman van Title: A systems approach to sub-typing of rheumatoid

Nadere informatie

Globaal specialisatie- en vak overzicht van de bachelor Bedrijfs- en Consumentenwetenschappen

Globaal specialisatie- en vak overzicht van de bachelor Bedrijfs- en Consumentenwetenschappen Globaal specialisatie- en vak overzicht van de bachelor Bedrijfs- en Consumentenwetenschappen Bedrijfs- en Consumentenwetenschappen is een driejarige bachelor opleiding waarbij het spanningsveld tussen

Nadere informatie

Keuzes in de propedeuse De propedeuse Psychologie kent geen gebonden keuzeruimte en geen vrije ruimte.

Keuzes in de propedeuse De propedeuse Psychologie kent geen gebonden keuzeruimte en geen vrije ruimte. U2016/xxxxxxx De uitvoeringsregeling treedt in werking per 1 september 2016 en heeft een zelfde werkingsduur als de Onderwijs- en Examenregeling (OER) 2016-2017 voor de. A. Bijzonderheden ten aanzien van

Nadere informatie

Chapter 9. Nederlandse samenvatting voor de leek

Chapter 9. Nederlandse samenvatting voor de leek Chapter 9 Nederlandse samenvatting voor de leek 164 Chapter 9 Nederlandse samenvatting voor de leek Baarmoederhalskanker Baarmoederhalskanker wordt jaarlijks wereldwijd bij ongeveer 470.000 vrouwen geconstateerd,

Nadere informatie

Inhoud. 1 Zorgvragers met aandoeningen aan het bewegingsstelsel 1

Inhoud. 1 Zorgvragers met aandoeningen aan het bewegingsstelsel 1 IX Inhoud 1 Zorgvragers met aandoeningen aan het bewegingsstelsel 1 1 Anatomie en fysiologie van het bewegingsstelsel 2 1.1 Inleiding 2 1.2 Botten 2 1.3 Spierweefsel 3 2 Zorgvragers met gewrichtsaandoeningen

Nadere informatie

NEDERLANDSE SAMENVATTING

NEDERLANDSE SAMENVATTING 2 NEDERLANDSE SAMENVATTING VOOR NIET-INGEWIJDEN In gezonde personen is er een goede balans tussen cellen die delen en cellen die doodgaan. In sommige gevallen wordt deze balans verstoord en delen cellen

Nadere informatie

FACULTEIT DER NATUURWETENSCHAPPEN, WISKUNDE EN INFORMATICA. ONDERWIJS- EN EXAMENREGELING Masterschool Life and Earth Sciences studiejaar 2008-2009

FACULTEIT DER NATUURWETENSCHAPPEN, WISKUNDE EN INFORMATICA. ONDERWIJS- EN EXAMENREGELING Masterschool Life and Earth Sciences studiejaar 2008-2009 UNIVERSITEIT VAN AMSTERDAM FACULTEIT DER NATUURWETENSCHAPPEN, WISKUNDE EN INFORMATICA ONDERWIJS- EN EXAMENREGELING Masterschool Life and Earth Sciences studiejaar 2008-2009 DE MASTEROPLEIDING BIOMEDICAL

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting voor leken

Nederlandse samenvatting voor leken Nederlandse samenvatting voor leken Effecten van siaalzuur op immuniteit Het immuunsysteem bestaat uit een complex netwerk van cellen die als doel hebben het lichaam te verdedigen tegen aanvallen van binnendringende

Nadere informatie

GENETISCHE ONDERZOEKEN Art. 33bis pag. 1 officieuze coördinatie

GENETISCHE ONDERZOEKEN Art. 33bis pag. 1 officieuze coördinatie GENETISCHE ONDERZOEKEN Art. 33bis pag. 1 "Artikel 33bis. 1. Moleculaire Biologische testen op menselijk genetisch materiaal bij verworven aandoeningen." "K.B. 31.8.2009" (in werking 1.11.2009) "A." + "

Nadere informatie

Cover Page. The handle http://hdl.handle.net/1887/33222 holds various files of this Leiden University dissertation

Cover Page. The handle http://hdl.handle.net/1887/33222 holds various files of this Leiden University dissertation Cover Page The handle http://hdl.handle.net/1887/33222 holds various files of this Leiden University dissertation Author: Braak, Bas ter Title: Carcinogenicity of insulin analogues Issue Date: 2015-06-18

Nadere informatie

Moleculaire Diagnostiek binnen een routine Pathologie Laboratorium

Moleculaire Diagnostiek binnen een routine Pathologie Laboratorium Moleculaire Diagnostiek binnen een routine Pathologie Laboratorium Winand N.M. Dinjens Laboratorium voor Moleculaire Diagnostiek Afdeling Pathologie Josephine Nefkens Instituut (JNI) Erasmus MC, Universitair

Nadere informatie

Afdeling II. Genetische onderzoeken. 1. Worden beschouwd als verstrekkingen waarvoor de bekwaming van de in 2 bedoelde geneesheer vereist is :

Afdeling II. Genetische onderzoeken. 1. Worden beschouwd als verstrekkingen waarvoor de bekwaming van de in 2 bedoelde geneesheer vereist is : De RODE markeringen gaan in voege vanaf 01/07/2011 (blz. 4) ART. 33 Afdeling II. Genetische onderzoeken. Art. 33. 1. Worden beschouwd als verstrekkingen waarvoor de bekwaming van de in 2 bedoelde geneesheer

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting voor niet-ingewijden. Achtergrond

Nederlandse samenvatting voor niet-ingewijden. Achtergrond Nederlandse samenvatting voor niet-ingewijden Achtergrond Het immuunsysteem beschermt ons tegen gevaarlijke virussen en bacteriën en is in staat om bedreigende veranderingen in het lichaam te detecteren.

Nadere informatie

Nieuwe inzichten in de Immunologie

Nieuwe inzichten in de Immunologie Nieuwe inzichten in de Immunologie Huub F.J. Savelkoul Allergie Consortium Wageningen Celbiologie en Immunologie Wageningen Universiteit huub.savelkoul@wur.nl Functies van het immuunsysteem Het totale

Nadere informatie

Center for Medical Imaging North-East Netherlands

Center for Medical Imaging North-East Netherlands Center for Medical Imaging North-East Netherlands CMI NEN - University of Twente Branch Prof. Dr G.P. Vooijs CMI Supervisory Board MIRA: Institute for Biomedical Technology and Technical Medicine University

Nadere informatie

Samenvatting en conclusies

Samenvatting en conclusies Samenvatting en conclusies Het natuurlijke proces van celgroei, differentiatie en geprogrammeerde celdood wordt bestuurd door een groot aantal cel-regulerende eiwitten. Deze zogenaamde cytokinen worden

Nadere informatie

Oriëntatiejaar Life Sciences

Oriëntatiejaar Life Sciences Oriëntatiejaar Life Sciences Oriëntatiejaar Life Sciences Joan Wellink (studieadviseur) Voor wie is het oriëntatiejaar? Wat is het oriëntatiejaar? Wat heb je nodig? Hoe en wat studeer je? Wat kun je er

Nadere informatie

02/03/2010 P. Schöffski 29

02/03/2010 P. Schöffski 29 Mammographie 02/03/2010 P. Schöffski 29 Evolutie van de kanker mortaliteit bij mannen (USA 1930-2000) 100 Rate Per 100,000 Lung & bronchus 80 60 40 Stomach Colon & rectum Prostate 20 Pancreas 0 Leukemia

Nadere informatie

Ontwikkeling van genezende medicijnen tegen ouderdomsgerelateerde ziekten. Ad W. van Gorp, oprichter en CEO

Ontwikkeling van genezende medicijnen tegen ouderdomsgerelateerde ziekten. Ad W. van Gorp, oprichter en CEO Ontwikkeling van genezende medicijnen tegen ouderdomsgerelateerde ziekten Ad W. van Gorp, oprichter en CEO Agenda 1. Historie 2. Strategie 3. Projecten 10/28/2013 2 Historie Spin off bedrijf van het Hubrecht

Nadere informatie

Cover Page. The handle http://hdl.handle.net/1887/20945 holds various files of this Leiden University dissertation.

Cover Page. The handle http://hdl.handle.net/1887/20945 holds various files of this Leiden University dissertation. Cover Page The handle http://hdl.handle.net/1887/20945 holds various files of this Leiden University dissertation. Author: Wiria, Aprilianto Eddy Title: Helminth infections on Flores Island, Indonesia

Nadere informatie

Cover Page. The handle http://hdl.handle.net/1887/21004 holds various files of this Leiden University dissertation.

Cover Page. The handle http://hdl.handle.net/1887/21004 holds various files of this Leiden University dissertation. Cover Page The handle http://hdl.handle.net/1887/21004 holds various files of this Leiden University dissertation. Author: Burgel, Nathalie Daniëlle van Title: Host-pathogen interactions in Lyme disease

Nadere informatie

Nederlandse Samenvatting

Nederlandse Samenvatting Nederlandse Samenvatting Proteasomen en aminopeptidases zijn verantwoordelijk voor de afbraak van intracellulaire eiwitten die verkeerd gevouwen, beschadigd of overbodig zijn. Deze eiwitten kunnen vervolgens

Nadere informatie

HOGESCHOOL VAN ARNHEM EN NIJMEGEN. Voorlichtingsfolder Pré-master BW Instromen in Master Biomedical Sciences na de HBO bachelor Fysiotherapie

HOGESCHOOL VAN ARNHEM EN NIJMEGEN. Voorlichtingsfolder Pré-master BW Instromen in Master Biomedical Sciences na de HBO bachelor Fysiotherapie HOGESCHOOL VAN ARNHEM EN NIJMEGEN Voorlichtingsfolder Pré-master BW Instromen in Master Biomedical Sciences na de HBO bachelor Fysiotherapie Inhoud Inleiding... 3 Leerroute... 4 Toelatingseisen... 5 Inschrijving...

Nadere informatie

Bachelor VUmc-compas 15 Overgangsregeling. Prof.dr. Anton Horrevoets, Programmaleider Bachelor GNK

Bachelor VUmc-compas 15 Overgangsregeling. Prof.dr. Anton Horrevoets, Programmaleider Bachelor GNK Bachelor VUmc-compas 15 Overgangsregeling Prof.dr. Anton Horrevoets, Programmaleider Bachelor GNK Vumc compas 2015 Voldoen aan wettelijk raamwerk academische bachelor (OCW): Wet kwaliteit in verscheidenheid

Nadere informatie

Raamplan Artsopleiding 2009

Raamplan Artsopleiding 2009 Raamplan Artsopleiding 2009 Prof. dr. Roland Laan UMC St Radboud Nijmegen Onderwerpen - Historie en Doel - Student wordt Arts; wordt Specialist - Rollen en competenties - Kennis, vaardigheden en attitudes

Nadere informatie

Lijst vragen MONDELING EXAMEN

Lijst vragen MONDELING EXAMEN Academiejaar: 2009-2010 Basisopleiding: Bachelor BIOMEDISCHE LABTECHNOLOGIE Afstudeerrichting: ALLE OPTIES Module: BLT 11 Immunologie en virologie Partim: Semester: 3 Lector: Virologie Nicole Kellner Lijst

Nadere informatie

Individualized treatment in Breast Cancer op het scherpst van de snede

Individualized treatment in Breast Cancer op het scherpst van de snede 19 mei 2009 Jaarbeurs Utrecht Individualized treatment in Breast Cancer op het scherpst van de snede Hella Bosch Verpleegkundig specialist oncologie Máxima medisch centrum Eindhoven Opening ONS: Lezing

Nadere informatie

Sneldiagnostiek bij verdenking op kanker: de nieuwe norm?

Sneldiagnostiek bij verdenking op kanker: de nieuwe norm? Sneldiagnostiek bij verdenking op kanker: de nieuwe norm? Prof. dr. Paul J van Diest Hoofd afdeling Pathologie, UMC Utrecht p.j.vandiest@umcutrecht.nl De diagnostische keten in de oncologie Anamnese/lichamelijk

Nadere informatie

Biomedische wetenschappen BSc Vrije Universiteit Amsterdam - Fac. der Aard- en Levenswetenschappen - B Biomedische Wetenschappen - 2012-2013

Biomedische wetenschappen BSc Vrije Universiteit Amsterdam - Fac. der Aard- en Levenswetenschappen - B Biomedische Wetenschappen - 2012-2013 Biomedische wetenschappen BSc Vrije Universiteit Amsterdam - - B Biomedische Wetenschappen - 2012-2013 Vrije Universiteit Amsterdam - - B Biomedische Wetenschappen - 2012-2013 I De opleiding Biomedische

Nadere informatie

Diagnostische toets Van HIV tot AIDS?

Diagnostische toets Van HIV tot AIDS? Diagnostische toets Van HIV tot AIDS? Moleculen 1. Basenparing In het DNA vindt basenparing plaats. Welke verbinding brengt een basenpaar tot stand? A. Peptidebinding B. Covalente binding C. Zwavelbrug

Nadere informatie

Plaats van biologicals in reumatisch lijden. AZ Damiaan Oostende Dr. M. Maertens Reumatologie

Plaats van biologicals in reumatisch lijden. AZ Damiaan Oostende Dr. M. Maertens Reumatologie Plaats van biologicals in reumatisch lijden AZ Damiaan Oostende Dr. M. Maertens Reumatologie Welke aandoeningen? Plaats van deze biologicals? Welke biologicals? Specifieke aandachtspunten bij patiënt behandeld

Nadere informatie