Samenvatting (Summary in Dutch) Inleiding

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Samenvatting (Summary in Dutch) Inleiding"

Transcriptie

1 Samenvatting (Summary in Dutch) Inleiding Door de financiële crisis van is een rijkdom aan data beschikbaar gekomen. Dit helpt de dynamiek van krediet- en liquiditeitrisico in stressomstandigheden beter te begrijpen. Het werpt licht op de rol van bankgedrag bij tweede ronde-effecten in het financiële systeem en de economie. Door gebruik van deze data slaat dit proefschrift een brug tussen de theoretische literatuur over gedrag op financiële markten en beleidsgeoriënteerde analyses van krediet- en liquiditeitrisico s, zoals gepubliceerd in financiële stabiliteitsrapporten. Overeenkomstig de macroprudentiële benadering, die de stabiliteit van het financiële system als geheel beziet, zijn de empirische analyses in dit proefschrift verricht vanuit een macroperspectief. Het eerste principe in de analyses is de focus op extreme gebeurtenissen en ontwikkelingen in kredieten liquiditeitrisico die een systeemdimensie in de bankensector kunnen hebben. Om te doorgronden hoe zulke risico s ontstaan is een goed begrip nodig van bankgedrag op microniveau in relatie tot macrofinanciële ontwikkelingen. Daarbij moeten detaildata worden gebruikt, om verschillen in portefeuilles van de banken en de uiteenlopende reacties van de instellingen te kunnen vangen. Gebruik van detaildata wordt in het proefschrift als tweede principe gehanteerd. Verder heeft de crisis onderstreept dat systeemrisico kan ontstaan door de wisselwerking tussen krediet- en liquiditeitrisico en, in het bijzonder, op het snijvlak van funding- en marktliquiditeit. Om daarmee rekening te houden wordt een meerdimensionale en eclectische benadering gebruikt als derde principe in de analyses. Het principe wordt geoperationaliseerd door een set van modellen, waarin de verschillende risicofactoren die krediet- en liquiditeitrisico beïnvloeden dynamisch met elkaar in verband staan. Een ander kenmerk van krediet- en liquiditeitrisico bij staartgebeurtenissen is inherente onzekerheid over de eerste ronde-effecten van negatieve schokken en over de tweede ronde-effecten die kunnen optreden in het financiële systeem of de economie. Om die reden wordt als vierde principe in dit proefschrift erkend dat de modelresultaten inherent onzeker zijn. Hiermee wordt rekening gehouden door de toepassing van scenarioanalyses en de presentatie van de modeluitkomsten in termen van verliesverdelingen. Onzekerheid was ook een belangrijk issue voor overheden en centrale banken bij de vormgeving van crisismaatregelen tussen 2007 en Deze onzekerheid wordt betrokken bij de beoordeling van de crisismaatregelen. De vier principes (het macroperspectief, gebruik van detaildata, een meerdimensionale benadering, erkenning van onzekerheid) zijn hoofdbestanddelen in dit proefschrift en geven handvaten om de drie onderzoeksvragen te analyseren: 209

2 1. Hoe hebben banken hun krediet- en liquiditeitrisicomanagement aangepast tijdens de crisis en hoe verhouden empirische schattingen van de reacties van banken zich tot de veronderstellingen over gedrag uit de theoretische literatuur? 2. Hoe kan de impact van staartgebeurtenissen op banken, waarbij krediet- en liquiditeitrisico zijn betrokken, worden gemodelleerd? 3. Hoe moeten de beleidsreacties op de uitbarsting van krediet- en liquiditeitrisico tijdens de crisis van worden beoordeeld, zowel met betrekking tot mogelijke verstorende effecten als met betrekking tot gedragsprikkels en de invloed van de maatregelen op de economie? Bankgedrag Voor de eerste onderzoeksvraag worden indicatoren en tijdreeksmodellen geconstrueerd om het gedrag van banken empirisch te analyseren. Deze zijn gebaseerd op instellingsspecifieke data van Nederlandse banken, afkomstig uit een unieke databron met activa en passiva van De Nederlandsche Bank (DNB). In hoofdstuk 2 worden deze micro-observaties gebruikt om indicatoren te construeren die trends in het gedrag van banken beschrijven. De maatstaven omvatten zowel de tijdsdimensie ( procycliciteit ) als de cross-sectionele dimensie ( afhankelijkheden ) van systeemrisico. Hoewel ze beschrijvend van aard zijn, identificeren de maatstaven trends in bankgedrag die vooruitblikkende informatie verschaffen over marktbrede ontwikkelingen. Hoofdstuk 3 breidt de empirische analyse uit door het bankgedrag te modelleren in een panel Vector Autoregressie (VAR) raamwerk, gebaseerd op dezelfde dataset van Nederlandse banken. Beide hoofdstukken concentreren zich op enkele belangrijke veronderstellingen in de literatuur over gedrag van banken in crises, zoals met betrekking tot hefboomwerking, kuddegedrag, de pikorde bij balansaanpassingen en de relatie tussen fundingliquiditeit en kredietverlening en tussen het opsparen van liquiditeit en gedwongen verkopen van activa. De volgende conclusies kunnen worden getrokken. Ten eerste, het resultaat met betrekking tot hefboomwerking laat zien dat balansaanpassingen van banken asymmetrisch zijn: de balansverkorting tijdens de neergang (tussen medio 2007 en begin 2009) was een intensiever proces dan de balansuitbreiding in de voorafgaande opgang. Verder begon de balansverkorting van grote banken tijdens de crisis eerder en was dit proces intensiever en verder voortgeschreden dan bij kleinere banken. Ten tweede, het resultaat met betrekking tot kuddegedrag toont dat het aantal en de gelijksoortigheid van de bankreacties in de crisis substantieel toenamen. Dit bevestigt de veronderstellingen over kuddegedrag in de literatuur en weerspiegelt het procyclische karakter van bankgedrag. Ten derde, het resultaat over de pikorde bevestigt dat banken gebruikelijk een pikorde toepassen bij balansaanpassingen (door hun liquide balansposten meer aan te passen dan hun minder liquide posten), maar dat ze in crises een meer statische reactie vertonen. Ten vierde laten de 210

3 uitkomsten van het panel VAR model voor de relatie tussen schokken in fundingliquiditeit en kredietverlening zien dat banken reageren door hun wholesale leningen aan te passen in reactie op schokken in de geldmarktspread en repo financiering. Ten vijfde blijkt uit de VAR simulaties dat in antwoord op schokken in wholesale funding de banken liquiditeit opsparen door het accumuleren van liquide obligaties en een toenemende afhankelijkheid van de centrale bank. Ten slotte tonen de modelresultaten aan dat gedwongen verkopen van aandelenportefeuilles eerder worden veroorzaakt door beperkingen in fundingliquiditeit dan door solvabiliteitsbeperkingen bij de banken. De empirische resultaten leiden tot een beter begrip van de rol die banken spelen bij de transmissie van negatieve schokken naar het financiële systeem en de economie. De uitkomsten kunnen helpen om de microfundering van financiële stabiliteitsmodellen te verbeteren, in het bijzonder met betrekking tot de veronderstellingen over het gedrag van heterogene instellingen. Bovendien leveren de resultaten waardevolle inzichten op voor macroprudentiële monitoring raamwerken. Macro-stresstestmodellen De tweede onderzoeksvraag richt zich op het modelleren van de invloed van staartgebeurtenissen op banken, waarbij zich krediet- en liquiditeitrisico s voordoen, en de reacties van banken op deze risico s. De vraag wordt benaderd in een stresstestraamwerk. Dit verschaft methoden om staartgebeurtenissen in de macro-omgeving te vertalen in indicatoren, die kunnen worden gebruikt om de gevolgen voor de bankbalansen, de reacties van banken op stressomstandigheden en hieraan gerelateerde tweede ronde-effecten in het financiële systeem en de economie in te schatten. Het raamwerk wordt geoperationaliseerd door een set van modellen, zoals herleide vorm satellietmodellen, VAR-modellen en gekalibreerde simulatie-instrumenten. Deze eclectische benadering wordt gemotiveerd door de fundamentele onzekerheid met betrekking tot staartgebeurtenissen en de afwezigheid van een alles omvattend model waarin alle mogelijke verbanden zijn geïntegreerd. Het overzicht van macro-stresstestmethoden in hoofdstuk 4 wordt gevolgd door enkele toepassingen van stresstestmodellen voor krediet- en liquiditeitrisico in hoofdstukken 5, 6 en 7. Hoofdstuk 5 concentreert zich op scenarioanalyse en macro-stresstesten van kredietrisico. Meer in het bijzonder wordt een meer-factoren benadering gebruikt om deterministische en stochastische scenario s te simuleren, die rekening houden met de gelijktijdige verandering in macrovariabelen en veranderende correlaties tussen risicofactoren. Beide elementen zijn kenmerkend voor stresssituaties. Het verband tussen macrovariabelen en micro-risicoparameters van bankportefeuilles wordt gelegd in herleide vorm satellietmodellen. Deze modellen worden geschat op basis van gedesaggregeerde data van individuele banken en portefeuille-uitsplitsingen, om de verschillen in de reacties van banken en in de gevoeligheid van portefeuilles in stressomstandigheden te kunnen analyseren. De 211

4 verliesverdelingen van kredietrisico in het leningenboek van de banken worden onderzocht door zowel de kans op wanbetaling als het eventuele verlies bij wanbetaling te schatten. Dit is gebaseerd op nietlineaire specificaties, omdat risico s aanzienlijk kunnen worden onderschat als voorbij wordt gegaan aan de niet-lineairiteiten in de relatie tussen macrovariabelen en kredietrisico, met name bij grote schokken. De uitkomsten van de stochastische scenariosimulaties worden gepresenteerd in termen van verliesverdelingen. Deze bieden inzicht in de extreme verliezen waarmee banken kunnen worden geconfronteerd in stressomstandigheden. Hoofdstuk 6 presenteert een raamwerk van een stresstestmodel voor liquiditeitrisico van banken, wat in hoofdstuk 7 wordt uitgebreid met de nieuwe liquiditeitregels van Bazel III en de mogelijke wisselwerking met de monetaire beleidsoperaties en kredietverlening door banken. Het liquiditeit-stresstestmodel is in essentie een gekalibreerd simulatie-instrument waarin meerdere dimensies van liquiditeitrisico worden gecombineerd (funding- en marktliquiditeitrisico) tot een kwantitatieve maatstaf voor de liquiditeitpositie van banken. Het model houdt rekening met de eerste en tweede ronde- (terugkoppelings)effecten van schokken, ingegeven door de reacties van heterogene banken. Bovendien kunnen simulaties worden uitgevoerd voor de invloed van reputatierisico op banken die reageren om hun liquiditeitpositie te herstellen. Een Monte Carlo benadering wordt toegepast om de invloed van stressscenario s op de liquiditeitbuffers van de banken te simuleren, inclusief de waarschijnlijkheid van een liquiditeitstekort. De belangrijkste uitkomst van de modelsimulaties is dat de tweede ronde-effecten in bepaalde scenario s meer invloed kunnen hebben dan de eerste ronde-effecten en alle typen banken raken. Dit bevestigt dat schokken op de liquiditeitpositie van de banken gepaard gaan met systeemrisico, wat samenhangt met gedragsreacties van banken. Hoewel de toevoeging van het effect op kredietverlening in hoofdstuk 7 een poging is om liquiditeit- en kredietrisico met elkaar te verbinden, is een meer complete integratie van krediet- en liquiditeitrisico een veld voor toekomstig onderzoek. Het vergt een diepere analyse van de mogelijke relaties en wisselwerkingen tussen kredietkwaliteit aan de ene kant en funding- en marktliquiditeit aan de andere kant. Dergelijk onderzoek zal zich onder andere moeten buigen over het verschillende karakter van de risico s (met name de drijvende krachten en de tijdshorizon) en over het gedrag van tegenpartijen dat een verband tussen de liquiditeit- en kredietrisico kan aanbrengen. De uitgebreide versie van het model veronderstelt dat de nieuwe liquiditeitregels, zoals voorgesteld door Bazel III, een knellende factor zijn voor het bankgedrag. Dit wordt operationeel gemaakt door de regel dat banken hun liquiditeitratio herstellen door extra liquide activa te verwerven en de stabiliteit van hun financiering verbeteren, als weerspiegeling van het opsparen van liquiditeit en het zoeken naar stabiele financiering door banken tijdens de crisis. De modelsimulaties kwantificeren de potentieel bredere effecten van de nieuwe liquiditeitregels, bijvoorbeeld met betrekking tot de invloed op het kredietaanbod. Uit modelsimulaties van liquiditeitstressscenario s blijkt deze invloed beperkt te zijn. Een ander resultaat is dat tweede ronde-effecten en staartrisico s van een stressscenario beduidend lager zijn als banken zich zouden aanpassen aan Bazel III door het aanhouden van 212

5 hoogwaardiger liquide activa. Met name een nauw gedefinieerde liquiditeitbuffer - bestaande uit hoogwaardig staatspapier - maakt een groot verschil in het beperken van staartrisico s voor de banken. Een gevolg van grotere staatsobligatieportefeuilles is dat monetair beleid uitgevoerd via activaaankopen meer invloed heeft op bankgedrag dan herfinancieringsoperaties door de centrale bank. We hebben ook de consequenties op de fundingliquiditeit van de banken gesimuleerd van een uitfasering van de uitgebreide herfinancieringsoperaties door centrale banken. De uitkomsten indiceren dat de liquiditeitratio s van de banken verbeteren ten opzichte van de pre-exit situatie indien alternatieve stabiele financiering beschikbaar is. Beleidsreacties op de crisis De derde onderzoeksvraag, over de reacties van beleidsmakers op de krediet- en liquiditeitrisico s van banken tijdens de crisis, is in de eerste plaats benaderd door beoordeling van de korte termijn crisismaatregelen van centrale banken en overheden tussen 2007 en 2009 (in hoofdstuk 8) en in de tweede plaats door het analyseren van de effecten van lange termijn maatregelen zoals genomen door regelgevers, met name de macro-economische effecten van Bazel III (in hoofdstuk 9). Om de financiële stabiliteit te beschermen en de invloed van financiële stress op de economie te beperken, hebben centrale banken en overheden snel en onder grote onzekerheid moeten reageren op de uitbarsting van risico s in de bankensector. Hoewel de maatregelen gunstig uitwerkten op de financiële stabiliteit, gingen ze gepaard met verstorende effecten. Deze hebben betrekking op het gelijke speelveld tussen gesteunde en niet-gesteunde instellingen en op de kapitaalstromen tussen marktsegmenten, inclusief grensoverschrijdende stromen. De invloed van de overheidsingrepen is echter moeilijk te onderscheiden van de invloed van marktprikkels. We vinden bewijs voor een gunstig korte-termijn effect van de overheidssteun in de marktprijzen van financiële instellingen, maar dit verdwijnt enkele maanden nadat de interventies hebben plaatsgevonden en slaat dan zelfs om in een negatief effect. Dit sluit aan bij de lange termijn nadelen die gepaard gaan met interventies door overheden en centrale banken, welke verkeerde prikkels kunnen geven voor het nemen van risico en gedrag van marktpartijen. De belangrijkste beleidsconclusie van de analyse is dat zulke negatieve bijeffecten kunnen worden beperkt door het juiste ontwerp van de steunmaatregelen (marktconform) en van de exitstrategie (tijdige terugtrekking). Regulering heeft ook een belangrijke invloed op het gedrag van banken, zowel in de transitiefase als in de nieuwe evenwichtssituatie waarin banken voldoen aan de nieuwe regelgeving. De nieuwe kapitaal- en liquiditeitstandaarden van Bazel III zullen de intermediatiefunctie van banken beïnvloeden en daarmee het kredietaanbod en de economische groei. Simulatie-uitkomsten van herleide vorm satellietmodellen en van DNB s structurele macro-economische model indiceren echter dat de negatieve invloed van Bazel III op het reële bruto binnenlands product (bbp) beperkt zal zijn tot 213

6 enkele tienden van een procent gedurende de transitiefase. Een ander resultaat is dat een voldoende lange transitieperiode de kosten in de komende jaren zal beperken, ook omdat het de banken meer ruimte geeft om zich aan te passen. Als de banken zich eenmaal hebben aangepast aan de nieuwe standaarden, zullen de voordelen van een meer solide financiële systeem de nadelen waarschijnlijk overtreffen. Hoewel een precieze kwantificering van de voordelen gecompliceerd is vanwege de onzekere effecten van Bazel III op de strategie van banken en van hun klanten, lijkt het duidelijk dat hogere buffers van banken een financiële crisis in de toekomst zowel minder waarschijnlijk als minder diep maken, terwijl in normale omstandigheden de economische groei stabieler zal zijn. 214

Dutch Summary. Dutch Summary

Dutch Summary. Dutch Summary Dutch Summary Dutch Summary In dit proefschrift worden de effecten van financiële liberalisatie op economische groei, inkomensongelijkheid en financiële instabiliteit onderzocht. Specifiek worden hierbij

Nadere informatie

Nieuwe inzichten voor ALM analyse naar aanleiding van de krediet crisis

Nieuwe inzichten voor ALM analyse naar aanleiding van de krediet crisis Nieuwe inzichten voor ALM analyse naar aanleiding van de krediet crisis Peter Vlaar Hoofd ALM modellering APG VBA ALM congres 5 november 2009 Agenda Karakteristieken van de kredietcrisis? Hoe kunnen we

Nadere informatie

Driemaandelijkse beslissing van de Nationale Bank van België inzake het contracyclische bufferpercentage (1 januari 2016): 0 %

Driemaandelijkse beslissing van de Nationale Bank van België inzake het contracyclische bufferpercentage (1 januari 2016): 0 % Driemaandelijkse beslissing van de Nationale Bank van België inzake het contracyclische bufferpercentage (1 januari 2016): 0 % Krachtens artikel 5, 2 van Bijlage IV van de Bankwet heeft de Nationale Bank

Nadere informatie

Nederlandse banken doorstaan Europese stresstest goed

Nederlandse banken doorstaan Europese stresstest goed Nederlandse banken doorstaan Europese stresstest goed 23 juli 2010 De vier Nederlandse banken die in samenwerking met De Nederlandsche Bank (DNB) hebben deelgenomen aan de stresstest van het Europese Comité

Nadere informatie

Uitkomsten DNB macro-stresstest zomer 2009

Uitkomsten DNB macro-stresstest zomer 2009 Uitkomsten DNB macro-stresstest zomer 2009 Stresstesting wordt door DNB al een aantal jaren gebruikt als instrument voor het financiële stabiliteitsbeleid en het prudentiële toezicht. Deze zomer is opnieuw

Nadere informatie

Ja, hier ben ik mee bekend. Voor mijn reactie op dit bericht verwijs ik naar de antwoorden op de onderstaande vragen.

Ja, hier ben ik mee bekend. Voor mijn reactie op dit bericht verwijs ik naar de antwoorden op de onderstaande vragen. 2015Z03278 Vragen van de leden Aukje de Vries en Van der Linde (beiden VVD) aan de ministers van Financiën en voor Wonen en Rijksdienst over het bericht "ABN AMRO CFO: Nieuwe kapitaalbodems kunnen buffer

Nadere informatie

Belfius slaagt met glans voor de. van de ECB. Informatie gebaseerd op niet-geauditeerde cijfers

Belfius slaagt met glans voor de. van de ECB. Informatie gebaseerd op niet-geauditeerde cijfers Belfius slaagt met glans voor de comprehensive Versie 1 19 assessment 08 12:00 (CA) van de ECB Informatie gebaseerd op niet-geauditeerde cijfers Brussel, 26 oktober 2014 Soliditeit van Belfius bevestigd

Nadere informatie

DNB. Occasional Studies. Vol.8/No.3 (2010) Occasional Studies. Macro-effecten van hogere kapitaal- en liquiditeitstandaarden

DNB. Occasional Studies. Vol.8/No.3 (2010) Occasional Studies. Macro-effecten van hogere kapitaal- en liquiditeitstandaarden Occasional Studies Macro-effecten van hogere kapitaal- en liquiditeitstandaarden voor banken Empirische aanwijzingen voor Nederland DNB Occasional Studies Vol.8/No.3 (2010) Robert-Paul Berben Beata Bierut

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting

Nederlandse samenvatting Nederlandse samenvatting Stedelijke ontwikkeling in overstromingsgevoelige gebieden, gecombineerd met de mogelijke gevolgen van klimaatverandering zoals zeespiegelstijging en een toename in de afvoer van

Nadere informatie

Samenvatting (Summary in Dutch) Samenvatting (Nederlands)

Samenvatting (Summary in Dutch) Samenvatting (Nederlands) Samenvatting (Summary in Dutch) Samenvatting (Nederlands) Wordt het reisgedrag van individuen beïnvloed door het weer? Recent onderzoek bestudeert de effecten van het weer op transport gerelateerde aspecten,

Nadere informatie

ICAAP Bewust van uw risico s. Alex Poel 18 mei 2010

ICAAP Bewust van uw risico s. Alex Poel 18 mei 2010 ICAAP Alex Poel 18 mei 2010 Inhoud 1. ICAAP algemeen 2. De uitgangspunten (vertaald) 3. Het ICAAP uitvoeren 4. De risico s 5. Enkele voorbeelden 6. Wat kan ICAAP voor u betekenen 1. ICAAP algemeen (1)

Nadere informatie

From Employee to Retiree: Life Histories and Retirement in the Netherlands M. Damman

From Employee to Retiree: Life Histories and Retirement in the Netherlands M. Damman From Employee to Retiree: Life Histories and Retirement in the Netherlands M. Damman FROM EMPLOYEE TO RETIREE: LIFE HISTORIES AND RETIREMENT IN THE NETHERLANDS ACADEMISCH PROEFSCHRIFT aan de Universiteit

Nadere informatie

Cover Page. The handle holds various files of this Leiden University dissertation.

Cover Page. The handle  holds various files of this Leiden University dissertation. Cover Page The handle http://hdl.handle.net/1887/19103 holds various files of this Leiden University dissertation. Author: Pisanti, Renato Title: Beyond the job demand control (-support) model : explaining

Nadere informatie

Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus EA 'S-GRAVENHAGE

Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus EA 'S-GRAVENHAGE > Retouradres Postbus 20201 2500 EE Den Haag Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA 'S-GRAVENHAGE Korte Voorhout 7 2511 CW Den Haag Postbus 20201 2500 EE Den Haag www.rijksoverheid.nl

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting (dutch summary)

Nederlandse samenvatting (dutch summary) Nederlandse samenvatting (dutch summary) Private overstromingsmitigatie maatregelen in een omgeving met verander Ondanks de vele maatregelen die wereldwijd te beperken blijven overstromingen de meest voorkomende

Nadere informatie

De Europese schuldencrisis heeft aangetoond dat een zeer hoog niveau

De Europese schuldencrisis heeft aangetoond dat een zeer hoog niveau Chapter 6 Samenvatting (Dutch summary) De Europese schuldencrisis heeft aangetoond dat een zeer hoog niveau van de staatsschuld kan leiden tot oplopende rentelasten die economisch herstel tegengaan. In

Nadere informatie

Dutch Summary Acknowledgements Curriculum Vitae

Dutch Summary Acknowledgements Curriculum Vitae Dutch Summary Acknowledgements Curriculum Vitae 184 Welbevinden en hoofdpijn bij adolescenten: de rol van zelfregulatie In dit proefschrift is de rol van zelfregulatie processen voor het welbevinden van

Nadere informatie

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EE Den Haag

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EE Den Haag > Retouradres Postbus 20201 2500 EE Den Haag Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EE Den Haag Korte Voorhout 7 2511 CW Den Haag Postbus 20201 2500 EE Den Haag www.rijksoverheid.nl

Nadere informatie

Vastgoed financieren. In een commerciële omgeving. Anja van Balen Sector Banker zorg 31 oktober 2013

Vastgoed financieren. In een commerciële omgeving. Anja van Balen Sector Banker zorg 31 oktober 2013 Vastgoed financieren In een commerciële omgeving Anja van Balen Sector Banker zorg 31 oktober 2013 Welkom in de commerciële bancaire wereld Businessplannen Bancaire normen Business plan Focus aanbrengen

Nadere informatie

Versie Pagina 1

Versie Pagina 1 Stress test Onderlinge Waterland U.A. opgesteld : penningmeester, december 2016, aangepast 6 januari 2017 vastgesteld: RvC, d.d. 10 januari 2017 goedgekeurd 5 pagina s. Verantwoording Deze stress test

Nadere informatie

Samenvatting (Summary in Dutch)

Samenvatting (Summary in Dutch) Samenvatting (Summary in Dutch) Dit proefschrift bestudeert het gebruik van handelskrediet in de rijstmarkten van Tanzania. 18 We richten ons daarbij op drie aspecten. Ten eerste richten we ons op het

Nadere informatie

De werking van de nieuwe contracyclische buffer in Bazel III

De werking van de nieuwe contracyclische buffer in Bazel III De werking van de nieuwe contracyclische buffer in Bazel III Banken moeten straks in perioden van overmatige kredietgroei extra kapitaal opbouwen. Hierdoor zijn zij beter bestand tegen de risico s die

Nadere informatie

CPB-reactie op OESOstudie over de relatie tussen inkomensongelijkheid. economische groei

CPB-reactie op OESOstudie over de relatie tussen inkomensongelijkheid. economische groei CPB Notitie 22 december 2014 CPB-reactie op OESOstudie over de relatie tussen inkomensongelijkheid en economische groei Uitgevoerd op verzoek van de vaste commissie Financiën van de Tweede Kamer CPB Notitie

Nadere informatie

Modelleren van onzekerheid, met zekerheid!

Modelleren van onzekerheid, met zekerheid! Modelleren van onzekerheid, met zekerheid! Vergroting van betrouwbaarheid in verkeersmodellen in een onbetrouwbaar systeem Introductie Verkeersmodellen maar waarom? Niet alles in de werkelijkheid testen!

Nadere informatie

Implementations of Tests on the Exogeneity of Selected Variables and Their Performance in Practice M. Pleus

Implementations of Tests on the Exogeneity of Selected Variables and Their Performance in Practice M. Pleus Implementations of Tests on the Exogeneity of Selected Variables and Their Performance in Practice M. Pleus Dat economie in essentie geen experimentele wetenschap is maakt de econometrie tot een onmisbaar

Nadere informatie

Zoals gezegd kent de monetaire manier van armoedemeting conceptuele en methodologische bezwaren en is de ontwikkeling van multidimensionele

Zoals gezegd kent de monetaire manier van armoedemeting conceptuele en methodologische bezwaren en is de ontwikkeling van multidimensionele 1 Samenvatting Kinderarmoede is een ongewenst, en voor velen, onaanvaardbaar fenomeen. De redenen hiervoor zijn enerzijds gerelateerd aan het intrinsieke belang van welzijn voor kinderen in het hier en

Nadere informatie

bankfinanciering / bedrijfswaardering

bankfinanciering / bedrijfswaardering bankfinanciering / bedrijfswaardering Masterclass Internationaal ondernemen in de tuinbouw 4 November 2015 H.A.Rijken 1 MKB financiering: bankiersperspectief 1 Relatieve kredietwaardigheid in het MKB 2

Nadere informatie

Marktrisico Non-life risico Tegenpartij kredietrisico Operationeel risico Correlatie effecten totaalniveau 500,0% 400,0% 300,0% 200,0% 100,0% 0,0%

Marktrisico Non-life risico Tegenpartij kredietrisico Operationeel risico Correlatie effecten totaalniveau 500,0% 400,0% 300,0% 200,0% 100,0% 0,0% Aan: Van: Directie, XYZ verzekeraar Arcturus Datum: 25 oktober 2010 Betreft: Rapportage QIS 5 op basis boekjaar 2009 (FICTIEF) Management Samenvatting DNB heeft in augustus 2010 verzekeraars gevraagd om

Nadere informatie

Summary in Dutch 179

Summary in Dutch 179 Samenvatting Een belangrijke reden voor het uitvoeren van marktonderzoek is het proberen te achterhalen wat de wensen en ideeën van consumenten zijn met betrekking tot een produkt. De conjuncte analyse

Nadere informatie

Samenvatting. (Summary in Dutch)

Samenvatting. (Summary in Dutch) (Summary in Dutch) Inflatie is de stijging van het algemeen prijspeil. De jaren 70 en 80 van de vorige eeuw waren periodes van relatief hoge inflatiecijfers in West-Europa, terwijl lage inflatie en deflatie

Nadere informatie

Financieel Forum Leuven 11 oktober 2010. Herman Daems

Financieel Forum Leuven 11 oktober 2010. Herman Daems Financieel Forum Leuven 11 oktober 2010 Banken en ondernemingen Op zoek naar een nieuwe relatie Herman Daems Deze presentatie is onvolledig zonder de mondelinge toelichting van de auteur. Gelieve dit document

Nadere informatie

Cover Page. The handle holds various files of this Leiden University dissertation

Cover Page. The handle  holds various files of this Leiden University dissertation Cover Page The handle http://hdl.handle.net/1887/38704 holds various files of this Leiden University dissertation Author: Shafiei Sabet, Saeed Title: The noisy underwater world : the effect of sound on

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2014 2015 Aanhangsel van de Handelingen Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de regering gegeven antwoorden 1810 Vragen van de leden

Nadere informatie

Een aardbeving is een voorbeeld van een eenmalig-permanente en continue schok en de tijdelijke uitval van elektriciteit is bijvoorbeeld een eenmalige

Een aardbeving is een voorbeeld van een eenmalig-permanente en continue schok en de tijdelijke uitval van elektriciteit is bijvoorbeeld een eenmalige Samenvatting Een economische schok is een drastische verandering in het evenwicht of de continuïteit van een systeem. De wereld wordt gekenmerkt door een veelheid van schokken. En elke schok lijkt de economie

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2015 2016 32 013 Toekomst financiële sector Nr. 123 BRIEF VAN DE MINISTER VAN FINANCIËN Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Den Haag,

Nadere informatie

Samenvatting Een van de opmerkelijkste kenmerken van economische activiteit is de ongelijkmatige ruimtelijke verdeling. In tabel 1.1 op pagina 2 staan gegevens over de productie per oppervlakte van verschillende

Nadere informatie

Cover Page. The handle holds various files of this Leiden University dissertation

Cover Page. The handle  holds various files of this Leiden University dissertation Cover Page The handle http://hdl.handle.net/1887/32003 holds various files of this Leiden University dissertation Author: Yuanyuan Zhao Title: Modelling the dynamics of the innovation process : a data-driven

Nadere informatie

VERSLAG VAN DE COMMISSIE AAN HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD

VERSLAG VAN DE COMMISSIE AAN HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD OPESE COMMISSIE Brussel, 12.7.2016 COM(2016) 455 final VERSLAG VAN DE COMMISSIE AAN HET OPEES PARLEMENT EN DE RAAD over het gebruik dat is gemaakt van en het profijt dat is getrokken uit de langerlopende

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting (Summary in Dutch) Het managen van weerstand van consumenten tegen innovaties

Nederlandse samenvatting (Summary in Dutch) Het managen van weerstand van consumenten tegen innovaties Nederlandse samenvatting (Summary in Dutch) Het managen van weerstand van consumenten tegen innovaties De afgelopen decennia zijn er veel nieuwe technologische producten en diensten geïntroduceerd op de

Nadere informatie

Opbouw van de Europese Monetaire Unie

Opbouw van de Europese Monetaire Unie Opbouw van de Europese Monetaire Unie Seminarie voor leerkrachten, NBB Brussel, 21 oktober 2015 Ivo Maes DS.15.10.441 Construct EMU 21_10_2015 NL Opbouw van de Europese monetaire unie 1. Beschouwingen

Nadere informatie

Kosten-baten analyse in de arbeidshygiëne

Kosten-baten analyse in de arbeidshygiëne in de arbeidshygiëne De kosteneffectiviteit van beheersmaatregelen tegen luchtwegziekten onder bakkerijmedewerkers. 28 maart 2012 2 Inhoud van deze presentatie Waarom kosten-baten analyse? Kwalificaties

Nadere informatie

Informatiebijeenkomst. Overwegingen. Herstructurering

Informatiebijeenkomst. Overwegingen. Herstructurering 19 januari 2016 Informatiebijeenkomst Overwegingen Herstructurering Opdelen van de onderneming in onderdelen is onvermijdelijk Centrales & Trade Levering Retail Multimedia Zelfstandig levensvatbaar Verlieslatend

Nadere informatie

Communicating about Concerns in Oncology K. Brandes

Communicating about Concerns in Oncology K. Brandes Communicating about Concerns in Oncology K. Brandes Nederlandse samenvatting Uit een recente rapportage van KWF Kankerbestrijding blijkt dat 64% van de (ex-) patiënten met kanker zorgen ervaart over psychosociale

Nadere informatie

232 Samenvatting (Summary in Dutch)

232 Samenvatting (Summary in Dutch) Samenvatting De economische geschiedenis van de landen in Latijns Amerika sinds hun onafhankelijkheid aan het begin van de 19e eeuw is verweven met financiële crises. Dit proefschrift bestudeert twee types

Nadere informatie

De solvabiliteitsratio van het Nederlandse bankwezen

De solvabiliteitsratio van het Nederlandse bankwezen De onrust op de financiële markten heeft tot verscherpte aandacht geleid voor de solvabiliteit van banken, de mate waarin hun vermogen de mogelijke verliezen op (risicogewogen) activa dekt en een voldoende

Nadere informatie

Samenvatting (Summary in Dutch)

Samenvatting (Summary in Dutch) Samenvatting (Summary in Dutch) * 132 Baby s die te vroeg geboren worden (bij een zwangerschapsduur korter dan 37 weken) hebben een verhoogd risico op zowel ernstige ontwikkelingproblemen (zoals mentale

Nadere informatie

S a m e n v a t t i n g

S a m e n v a t t i n g S a m e n v a t t i n g Dit proefschrift presenteert onderzoekresultaten over hoe virtuele productiecellen kunnen worden ingezet om de doorlooptijd te verkorten van enkelstuks en kleinserie onderdelenfabricage.

Nadere informatie

Rendement versus risico:

Rendement versus risico: Rendement versus risico: Een belangrijke keuze! 1. Uw risicoprofiel is de hoeksteen van een goed beleggingsadvies Het gepersonaliseerd beleggingsadvies dat u van KBC krijgt is gebaseerd op uw risicoprofiel.

Nadere informatie

Algemene vergadering van Aandeelhouders. 15 mei 2014

Algemene vergadering van Aandeelhouders. 15 mei 2014 Algemene vergadering van Aandeelhouders 15 mei 2014 Agendapunt 2a Bericht van de Raad van Commissarissen Agendapunt 2b Jaarverslag van de Raad van Bestuur over 2013 2013 hoofdpunten Winstherstel in 2013

Nadere informatie

Nederlandse Samenvatting

Nederlandse Samenvatting Nederlandse Samenvatting In financiële markten spelen verwachtingen een bijzonder belangrijke rol. Het gedrag dat personen vertonen die deelnemen aan financiële markten, de zogenaamde marktparticipanten,

Nadere informatie

Rendement versus risico:

Rendement versus risico: Rendement versus risico: Een belangrijke keuze! 1. Uw risicoprofiel is de hoeksteen van een goed beleggingsadvies Het gepersonaliseerd beleggingsadvies dat u van KBC krijgt is gebaseerd op uw risicoprofiel.

Nadere informatie

Samenvatting (Summary in Dutch)

Samenvatting (Summary in Dutch) Samenvatting (Summary in Dutch) Het exporterende MKB in Europa Al eeuwenlang worden in Europa goederen (en tegenwoordig ook steeds meer diensten) internationaal verhandeld. Eén van de oudste manieren om

Nadere informatie

Cover Page. The handle holds various files of this Leiden University dissertation

Cover Page. The handle  holds various files of this Leiden University dissertation Cover Page The handle http://hdl.handle.net/1887/36421 holds various files of this Leiden University dissertation Author: Kai Fang Title: Environmental footprints : assessing anthropogenic effects on the

Nadere informatie

Samenvatting (Dutch Summary)

Samenvatting (Dutch Summary) Chapter 8 Samenvatting (Dutch Summary) * I thank Jacques Don, Ryanne van Dalen and Robert de Vries for help with the Dutch summary. Without them it would have been English with Dutch words. 192 Chapter

Nadere informatie

Slechts 1 antwoord is juist, alle andere zijn fout (en bevatten heel vaak onzin)!

Slechts 1 antwoord is juist, alle andere zijn fout (en bevatten heel vaak onzin)! Slechts 1 antwoord is juist, alle andere zijn fout (en bevatten heel vaak onzin)! Vragen aangeduid met een * toetsen in het bijzonder het inzicht en toepassingsvermogen. Deze vragenreeksen zijn vrij beschikbaar.

Nadere informatie

Samenvatting. Zorgt het openstellen van de detailhandelssector voor buitenlandse concurrentie in een verbetering van de productiviteit?

Samenvatting. Zorgt het openstellen van de detailhandelssector voor buitenlandse concurrentie in een verbetering van de productiviteit? Samenvatting Dit proefschrift bestudeert de relatie tussen beleidshervormingen en productiviteitsgroei. Het beargumenteert dat het onderkennen van de diversiteit van bedrijven aan de basis ligt voor het

Nadere informatie

Cover Page. The handle holds various files of this Leiden University dissertation.

Cover Page. The handle  holds various files of this Leiden University dissertation. Cover Page The handle http://hdl.handle.net/1887/20566 holds various files of this Leiden University dissertation. Author: Wit, Frank R.C. de Title: The paradox of intragroup conflict Issue Date: 2013-02-28

Nadere informatie

The role of interpersonal conflict between top and middle managers in top-down and bottom-up initiatives. Rein Denekamp

The role of interpersonal conflict between top and middle managers in top-down and bottom-up initiatives. Rein Denekamp Samenvatting Inleiding In de huidige dynamische en complexe omgeving waarin veel organisaties opereren, wordt corporate entrepreneurship vaak gezien als een noodzaak. Het goed doorgronden van het ondernemend

Nadere informatie

Summary in Dutch Nederlandse Samenvatting. Het delen van Affect: Paden, Processen en Prestatie

Summary in Dutch Nederlandse Samenvatting. Het delen van Affect: Paden, Processen en Prestatie Summary in Dutch Nederlandse Samenvatting Het delen van Affect: Paden, Processen en Prestatie Het delen van gevoelens (emoties of stemmingen) met anderen is bijna onvermijdelijk in ons dagelijks leven.

Nadere informatie

Bijlage 1 Toelichting kwantitatieve analyse ACM van de loterijmarkt

Bijlage 1 Toelichting kwantitatieve analyse ACM van de loterijmarkt Bijlage 1 Toelichting kwantitatieve analyse ACM van de loterijmarkt 1 Aanpak analyse van de loterijmarkt 1. In het kader van de voorgenomen fusie tussen SENS (o.a. Staatsloterij en Miljoenenspel) en SNS

Nadere informatie

Kredietverlening aan het MKB

Kredietverlening aan het MKB Kredietverlening aan het MKB Stuurgroep Kredietverlening 23 mei 2013, Den Haag Inleiding en aanleiding Sinds het uitbreken van de financiële en economische crisis in 2007 is er veel aandacht voor kredietverlening

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting. (summary in Dutch)

Nederlandse samenvatting. (summary in Dutch) Nederlandse samenvatting (summary in Dutch) 149 Samenvatting In dit proefschrift is agressief en regelovertredend gedrag van (pre)adolescenten onderzocht. Vanuit een doelbenadering (Sociale Productie Functie

Nadere informatie

De impact van concurrentie op de productmix van exporteurs

De impact van concurrentie op de productmix van exporteurs VIVES BRIEFING 2016/09 De impact van concurrentie op de productmix van exporteurs Koen Breemersch KU Leuven, Faculteit Economie en Bedrijfswetenschappen, VIVES 1 DE IMPACT VAN CONCURRENTIE OP DE PRODUCTMIX

Nadere informatie

Good practice. Presentatie DNB Irene Staal & Maartje Dijt

Good practice. Presentatie DNB Irene Staal & Maartje Dijt Good practice Presentatie DNB Irene Staal & Maartje Dijt Agenda 1) Overkoepelende resultaten 2) Aandachtspunten & good practices per element Samenvatting, organisatieomschrijving & doel Governance Indicatoren

Nadere informatie

Collegevoorstel. Zaaknummer: 00378506. Onderwerp: BEC motie rekentool begroting 2014

Collegevoorstel. Zaaknummer: 00378506. Onderwerp: BEC motie rekentool begroting 2014 Zaaknummer: 00378506 Onderwerp: BEC motie rekentool begroting 2014 Collegevoorstel Inleiding Bij de begrotingsbehandeling 2014 is unaniem een motie van het CDA aangenomen waarin u wordt verzocht de toepasbaarheid

Nadere informatie

investeringsbeslissing zijn in de portefeuillemodellen van SAMENVATTING

investeringsbeslissing zijn in de portefeuillemodellen van SAMENVATTING SAMENVATTING In dit proefschrift wordt een econometrisch model van de Nederlandse financiële sfeer gepresenteerd. Het model is geschat met jaarcijfers vanaf 1958 tot en met 1985. Het model heeft vooral

Nadere informatie

Samenvatting (Summary in Dutch)

Samenvatting (Summary in Dutch) Samenvatting (Summary in Dutch) Burnout, een toestand van mentale uitputting door chronische stress in de werksituatie, vormt een ernstig maatschappelijk probleem dat momenteel veel aandacht krijgt. In

Nadere informatie

Speech drs Brouwer: Het Bazel III hervormingspakket

Speech drs Brouwer: Het Bazel III hervormingspakket Speech drs Brouwer: Het Bazel III hervormingspakket Exporteursbijeenkomst van Atradius Dutch State Business in Amsterdam 15 december 2010 Introductie Het is mij een genoegen om hier voor u te staan op

Nadere informatie

Samenvatting. Inleiding

Samenvatting. Inleiding Inleiding Overgewicht en obesitas bij kinderen is een serieus volksgezondheidsprobleem. Het wordt veroorzaakt door een complex geheel van onderling samenhangende persoonlijke, sociale en omgevingsfactoren.

Nadere informatie

Kredietverlening aan Vlaamse ondernemingen

Kredietverlening aan Vlaamse ondernemingen Kredietverlening aan Vlaamse ondernemingen Monitoring Rapport: Januari 2012 Jan van Nispen Inleiding Sinds 2008 zijn woorden zoals crisis, financieringsproblemen, waarborgen en bailouts niet meer uit de

Nadere informatie

Ecologische risicobeoordeling is gericht op het voorspellen van nadelige. effecten van stoffen op natuurlijke populaties. In het algemeen wordt

Ecologische risicobeoordeling is gericht op het voorspellen van nadelige. effecten van stoffen op natuurlijke populaties. In het algemeen wordt Samenvatting Ecologische risicobeoordeling is gericht op het voorspellen van nadelige effecten van stoffen op natuurlijke populaties. In het algemeen wordt hierbij de voorspelde blootstelling aan de stof

Nadere informatie

Samenvatting (Summary in Dutch)

Samenvatting (Summary in Dutch) Samenvatting (Summary in Dutch) Dit proefschrift behandelt de gevolgen van de verscheidenheid in het beheren van natuurlijke hulpbronnen. De geschiedenis heeft menigmaal laten zien dat beheer nodig is.

Nadere informatie

Samenvatting (Summary in Dutch)

Samenvatting (Summary in Dutch) Samenvatting (Summary in Dutch) Armoede, Risico en Verzekering: Resultaten voor Ethiopië en Jemen Armoede is een van de grootste problemen op deze wereld. In 2001 leefde ongeveer een vijfde van de wereldbevolking

Nadere informatie

Voor een efficiënt planning & control proces FINANCIAL MONITOR A PLANNING COMPANY B.V. BUSINESS SOLUTION

Voor een efficiënt planning & control proces FINANCIAL MONITOR A PLANNING COMPANY B.V. BUSINESS SOLUTION Voor een efficiënt planning & control proces FINANCIAL MONITOR A PLANNING COMPANY B.V. BUSINESS SOLUTION 1. De Controllers (en adviseurs) van MKB-ondernemingen en organisaties gebruiken de om een volledig

Nadere informatie

het psychisch functioneren van de ouder, de tevredenheid van de ouders met de (huwelijks)relatie en de gezinscommunicatie. Een beter functioneren van

het psychisch functioneren van de ouder, de tevredenheid van de ouders met de (huwelijks)relatie en de gezinscommunicatie. Een beter functioneren van 9 Samenvatting 173 174 9 Samenvatting Kanker is een veel voorkomende ziekte. In 2003 werd in Nederland bij meer dan 72.000 mensen kanker vastgesteld. Geschat wordt dat het hier in 9.000 gevallen om mensen

Nadere informatie

SAMENVATTING bijlage Hoofdstuk 1 104

SAMENVATTING bijlage Hoofdstuk 1 104 Samenvatting 103 De bipolaire stoornis, ook wel manisch depressieve stoornis genoemd, is gekenmerkt door extreme stemmingswisselingen, waarbij recidiverende episoden van depressie, manie en hypomanie,

Nadere informatie

Kredietverlening aan Vlaamse ondernemingen

Kredietverlening aan Vlaamse ondernemingen Kredietverlening aan Vlaamse ondernemingen Monitoring Rapport: Mei 212 Jan van Nispen Inleiding De start van de financiële crisis ligt nu al enkele jaren achter ons, maar in 211 voelden we nog steeds de

Nadere informatie

Samenvatting (Summary in Dutch)

Samenvatting (Summary in Dutch) Samenvatting (Summary in Dutch) Dit proefschrift richt zich op procesverbeteringsconcepten voor aannemers die complexe installaties ontwerpen, bouwen en onderhouden (in het kort: EPCM-aannemers). Het doel

Nadere informatie

Samenvatting. Fouten en identiteitsbedreiging: Een intergroepsperspectief op het omgaan met fouten in organisaties

Samenvatting. Fouten en identiteitsbedreiging: Een intergroepsperspectief op het omgaan met fouten in organisaties Samenvatting Fouten en identiteitsbedreiging: Een intergroepsperspectief op het omgaan met fouten in organisaties In dit proefschrift stel ik dat fouten een bedreiging van de sociale identiteit kunnen

Nadere informatie

Groundbreaking Innovative Financing of Training in a European Dimension. Final GIFTED Model May 2013

Groundbreaking Innovative Financing of Training in a European Dimension. Final GIFTED Model May 2013 Groundbreaking Innovative Financing of Training in a European Dimension Final GIFTED Model May 2013 Project Reference no. 517624-LLP-1-2011-1-AT-GRUNDTVIG-GMP Workpackage no. WP 3 Test and Validation Deliverable

Nadere informatie

The influence of market imperfections on the recovery strategies of pension funds

The influence of market imperfections on the recovery strategies of pension funds 13-7-2009 1 The influence of market imperfections on the recovery strategies of pension funds Laura Spierdijk (RUG) en Jaap Bikker (DNB, USE) Den Haag 29 juni 2009 13-7-2009 2 Netspar thema Gestart in

Nadere informatie

Autobiografisch geheugen in longitudinaal perspectief

Autobiografisch geheugen in longitudinaal perspectief Samenvatting Autobiografisch geheugen in longitudinaal perspectief Stabiliteit en verandering in gerapporteerde levensgebeurtenissen over een periode van vijf jaar Het belangrijkste doel van dit longitudinale,

Nadere informatie

Kredietverlening aan het mkb

Kredietverlening aan het mkb Kredietverlening aan het mkb Stuurgroep Kredietverlening 2 mei 2012, Den Haag Inleiding en aanleiding Sinds het uitbreken van de financiële en economische crisis in 2007 is er veel aandacht voor kredietverlening

Nadere informatie

Materieel belang in de jaarrekening. Nationale Verslaggevingsdag 26 juni 2012 Ton Meershoek Hoofd toezicht financiële verslaggeving

Materieel belang in de jaarrekening. Nationale Verslaggevingsdag 26 juni 2012 Ton Meershoek Hoofd toezicht financiële verslaggeving Materieel belang in de jaarrekening Nationale Verslaggevingsdag 26 juni 2012 Ton Meershoek Hoofd toezicht financiële verslaggeving Agenda Inleiding Doel van de jaarrekening Wat is materieel belang Wat

Nadere informatie

Ontwikkelingen in de financiële sector in Nederland; gevolgen voor MKB en Kredietunies.

Ontwikkelingen in de financiële sector in Nederland; gevolgen voor MKB en Kredietunies. 1 Ontwikkelingen in de financiële sector in Nederland; gevolgen voor MKB en Kredietunies. Inleiding door dr. H.O.C.R. Ruding, oud-minister van Financiën Symposium Values in Banking door: Kredietunie Nederland

Nadere informatie

Inhoud. Voorwoord Samenvatting ESRB Jaarverslag 2013 Inhoud 3

Inhoud. Voorwoord Samenvatting ESRB Jaarverslag 2013 Inhoud 3 Jaarverslag 2013 Jaarverslag 2013 Inhoud Voorwoord... 4 Samenvatting... 5 ESRB Jaarverslag 2013 Inhoud 3 Voorwoord Mario Draghi Voorzitter van het Europees Comité voor Systeemrisico s Het doet mij veel

Nadere informatie

Samenvatting. Motiveren van oudere werknemers: Een levensloopperspectief op de rol van waargenomen personeelsinstrumenten

Samenvatting. Motiveren van oudere werknemers: Een levensloopperspectief op de rol van waargenomen personeelsinstrumenten Samenvatting Motiveren van oudere werknemers: Een levensloopperspectief op de rol van waargenomen personeelsinstrumenten 1 Introductie De beroepsbevolking in westerse landen vergrijst. Door het stijgen

Nadere informatie

Datum 26 april 2017 Betreft Vragen van het lid Leijten (SP) over het bericht dat spaarders geen rente meer krijgen op hun spaargeld

Datum 26 april 2017 Betreft Vragen van het lid Leijten (SP) over het bericht dat spaarders geen rente meer krijgen op hun spaargeld > Retouradres Postbus 20201 2500 EE Den Haag Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500EA Den Haag Korte Voorhout 7 2511 CW Den Haag Postbus 20201 2500 EE Den Haag www.rijksoverheid.nl

Nadere informatie

Systeemrisico en besmettingskanalen: de interbancaire markt

Systeemrisico en besmettingskanalen: de interbancaire markt Systeemrisico en besmettingskanalen: de interbancaire markt Eén van de belangrijkste taken van de Nederlandsche Bank (DNB) is het bevorderen van financiële stabiliteit. Een aspect dat een ingrijpende invloed

Nadere informatie

Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel. Tweede kwartaal april 2016 t/m 30 juni Samenvatting:

Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel. Tweede kwartaal april 2016 t/m 30 juni Samenvatting: Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel Tweede kwartaal 2016-1 april 2016 t/m 30 juni 2016 Samenvatting: De maandelijkse nominale dekkingsgraad is gedaald van 98,1% naar 97,9%; De beleidsdekkingsgraad

Nadere informatie

ECB BELEID EN CONSEQUENTIES VOOR ALM

ECB BELEID EN CONSEQUENTIES VOOR ALM ECB BELEID EN CONSEQUENTIES VOOR ALM Peter Vlaar VBA - ALM Conferentie 5 November 2015 INDELING PRESENTATIE Wat zijn de beweegredenen van de ECB voor QE? Consequenties voor rentehedge Consequenties voor

Nadere informatie

Samenvatting derde rapport

Samenvatting derde rapport Samenvatting derde rapport Gronings Perspectief onderzoekt gezondheid, ervaren veiligheid en toekomstperspectief van bewoners in alle 23 Groningse gemeenten. Het onderzoek is een samenwerking tussen onderzoekers

Nadere informatie

UvA-DARE (Digital Academic Repository) The role of mortgages and consumer credit in the business cycle Sterk, V. Link to publication

UvA-DARE (Digital Academic Repository) The role of mortgages and consumer credit in the business cycle Sterk, V. Link to publication UvA-DARE (Digital Academic Repository) The role of mortgages and consumer credit in the business cycle Sterk, V. Link to publication Citation for published version (APA): Sterk, V. (2011). The role of

Nadere informatie

beleggingen n van institutionele beleggers in 2008

beleggingen n van institutionele beleggers in 2008 8 Financiële crisis r slaat gat in de beleggingen n van institutionele beleggers in 28 drs. J.L. Gebraad Publicatiedatum CBS-website: 27 oktober 29 Den Haag/Heerlen Verklaring van tekens. = gegevens ontbreken

Nadere informatie

en publiek toezicht Lans Bovenberg

en publiek toezicht Lans Bovenberg Nieuwe pensioencontracten en publiek toezicht Lans Bovenberg Outline Drie typen rechten Harde individuele rechten Zachte individuele rechten Collectieve buffer Wat zijn deze rechten? Wat zijn de voor-

Nadere informatie

Simulum. Kapitaalmodellen. de complexiteit ontcijferd

Simulum. Kapitaalmodellen. de complexiteit ontcijferd Simulum Kapitaalmodellen de complexiteit ontcijferd Wat ooit complex was, wordt nu eenvoudig Simulum Kapitaalmodellen: de complexiteit ontcijferd Verzekeraars staan onder toenemende druk om aan te tonen

Nadere informatie

De bank is zelf nog altijd het beste financieringsalternatief voor het MKB

De bank is zelf nog altijd het beste financieringsalternatief voor het MKB De bank is zelf nog altijd het beste financieringsalternatief voor het MKB Seminar alternatieve financieringsvormen MKB Modulair MBA Nyenrode ism LLTB 1 juli 2014, Breukelen H.A. Rijken Vrije Universiteit

Nadere informatie

Tijdreeksanalyse in verkeersveiligheidsonderzoek met behulp van state space methodologie

Tijdreeksanalyse in verkeersveiligheidsonderzoek met behulp van state space methodologie Samenvatting Tijdreeksanalyse in verkeersveiligheidsonderzoek met behulp van state space methodologie In dit proefschrift wordt een aantal studies gepresenteerd waarin tijdreeksanalyse wordt toegepast

Nadere informatie

Resultaten 1H 2014. Versie 1 19 08 12:00. Informatie gebaseerd op niet-geauditeerde cijfers

Resultaten 1H 2014. Versie 1 19 08 12:00. Informatie gebaseerd op niet-geauditeerde cijfers Resultaten 1H 2014 Versie 1 19 08 12:00 Informatie gebaseerd op niet-geauditeerde cijfers Brussel, 10 september 2014 Trots op onze resultaten Vertrouwen in onze toekomst Brussel, 10 september 2014 Kernboodschappen

Nadere informatie