Tuinkrant's Tuindokter - Ziekten en Plagen Gids - Plantenziekten. Ziekten en plagen van Tilia

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Tuinkrant's Tuindokter - Ziekten en Plagen Gids - Plantenziekten. Ziekten en plagen van Tilia"

Transcriptie

1 Tuinkrant's Tuindokter - Ziekten en Plagen Gids - Plantenziekten Ziekten en plagen van Tilia linde Een geslacht met 50 soorten winterharde, bladverliezende bomen. De meeste groeien snel, vooral wanneer ze jong zijn. LEGEDE: dikrandtonderzwammen Ganoderma australe Ernst van de ziekte of plaag: 9 Dikrandtonderzwammen veroorzaken vooral houtrot in de wortelaanloopzone en aan de stam. Uiteindelijk kunnen ze tot enkele meters hoog in de stam vruchtlichamen gaan vormen. De sterkste aantasting vind echter ondergronds plaats. De vruchtlichamen zijn het ganse jaar zichtbaar. a enige jaren wordt de schade ook in de kroon zichtbaar met afstervende takken. De schimmel komt de boom in via de wortels. De schimmel tast gedurende jaren het cambium aan. Uiteindelijk, na 10-tallen jaren is de boom zo sterk aangetast dat hij kan omvallen. Bomen regelmatig controleren, bij sterke aantasting onmiddellijk rooien. Diverse rooien en opruimen van de aangetaste planten platte tonderzwammen Ganoderma lipsiense Ernst van de ziekte of plaag: 9 Veroorzaken vooral houtrot in de wortelaanloopzone en aan de stam. Uiteindelijk kunnen ze tot enkele meters hoog in de stam vruchtlichamen gaan vormen. De sterkste aantasting vind echter ondergronds plaats. De vruchtlichamen zijn het ganse jaar zichtbaar. a enige jaren wordt de schade ook in de kroon zichtbaar met afstervende takken. De schimmel komt de boom in via de wortels. De schimmel tast gedurende jaren het cambium aan. Uiteindelijk, na 10-tallen jaren is de boom zo sterk aangetast dat hij kan omvallen. Bomen regelmatig controleren, bij sterke aantasting onmiddellijk rooien. Diverse rooien en opruimen van de aangetaste planten Pagina 1 van 35

2 hortensia dopluizen en larven Pulvinaria hydrangeae Ernst van de ziekte of plaag: 8 Deze dopluizen leggen opvallende witte eitjes met een massa s witte wasdraden (de eizak) op stengels en bladeren. Deze eikzakken zijn ovaalvormig en 5 mmm groot. De dop is bruin en valt van de hortensia af. Midden de zomer komen de eitjes uit en zijn platte, ovale en lichgele nimpfen waar te nemen. Deze blijven voor de rest van de zomer aan de onderkant van het blad hangen, voornamelijk in de omgeving van de bladnerven. In het najaar verhuizen ze naar de schors waar ze overwinteren als onvolwassen nimfen. Eupulvinaria hydrangeae produceert 1 generatie per jaar. Vooral binnenhortensia s die in een te droge lucht staan hebben er vaak last van. Bij een ernstige aantasting is er sprake van groeiremming en kan het leiden tot het afsterven van takken en scheuten. Het verschil tussen hydrangeadopluizen en koningsdopluizen: Koningsdopluizen zetten hun eieren vooral af op dikke takken en stammen. Hydrangeadopluizen kiezen meer bladeren en dunnen twijgen Dopluizen zijn moeilijk te bestrijden. De beste bestrijding gebeurd in het rustseizoen met winteroliën. Geen bestrijdingsmiddelen toepassen bij fel zonlicht of hoge temperaturen. Pirimicarb zou een goede bijwerking hebben (verboden in ederland). Diverse afwrijven met vochtig doek weke zeep + brandalcohol + soja- of lijnolie Promanal Ecostyle paraffine olie Sun Spray 7 E emulgeerbaar concentr Protex paraffine olie 850 g/l 6556/B Adalia bipunctata larven biobest lieveheersbeestjes Asepta VBC Pura Oliën emulgeerbaar concentr Asepta actieve olie 763 g/l (vruchtboomcarbolineum) B 5738/B Exochomus lieveheersbeestjes larven Mitac Acaricide emulgeerbaar concentr Agro-Plus amitraz 200g/l (verboden BE 12/08/04) B 226/P Okapi emulgeerbaar concentr Zeneca Agro lambda-cyhalothrin 5 g/l + pirimicarb 100 g/l(*verboden L) B 7978/B (Verboden) Pagina 2 van 35

3 Phosdrin emulsie, olie in water Cynanmid Benel mevinfos 145 g/l A 6924 Pirimor water dispergeerbaar g Zeneca Agro pirimicarb 50 % B 6640/B en 476/P (Verboden) koningsdopluizen -en larven Pulvinaria regalis Ernst van de ziekte of plaag: 8 Deze sterk sapzuigende wolluizen komen aan het begin van de zomer uit hun eitjes en eten dan aan de onderzijde van de bladeren. Vooraleer het blad gaat afvallen verhuizen ze naar de schors waar ze overwinteren en verder ontwikkelen tot volwassen wolluizen. De luizen zijn donkerbruin en tot 6 mm lang. Bij een aantasting komt ontwikkelen zich roetdauwschimmels. Er treed een algemene groeiremming op. Het verschil tussen hydrangeadopluizen en koningsdopluizen: Koningsdopluizen zetten hun eieren vooral af op dikke takken en stammen. Hydrangeadopluizen kiezen meer bladeren en dunnen twijgen Lastig te bestrijden. Met d einzet van lieveheersbeestjes is de plaag wel in te tperken. Afwrijven met een vochtig doek, eventueel met spiritus. Tijdens het groeiseizoen bestrijden met middelen op basis van parafine of minerale oliën. weke zeep + spiritus Diverse afwrijven met vochtig doek Promanal Ecostyle paraffine olie Sun Spray 7 E emulgeerbaar concentr Protex paraffine olie 850 g/l 6556/B Adalia bipunctata larven biobest lieveheersbeestjes Asepta VBC Pura Oliën emulgeerbaar concentr Asepta actieve olie 763 g/l (vruchtboomcarbolineum) B 5738/B Exochomus lieveheersbeestjes larven Mitac Acaricide emulgeerbaar concentr Agro-Plus amitraz 200g/l (verboden BE 12/08/04) B 226/P Pagina 3 van 35

4 Phosdrin emulsie, olie in water Cynanmid Benel mevinfos 145 g/l A 6924 verticillium (verwelkingsziekte) (algemeen) Verticillium albo-atrum - Verticillium dahliae Ernst van de ziekte of plaag: 8 Bodemschimmels die vooral optreden bij een slechte bodemstructuur of een te natte standplaats. Zij tasten de wortels aan vanuit de grond. De schimmel blokkeert de vaatbundels waardoor watertoevoer naar bladeren en stengels geblokkeerd wordt. Het verticillum mycelium groeit binnen in de vaatbundels, vaak tot hoog in de stengels of de kruinen. De aangetaste planten gaan tijdens het groeiseizoen verwelken. Bij een vochtige lucht worden ze precies weer beter. De bladeren, stengels en bloemen worden slap. Bladeren gaan vergelen, worden bruin en sterven tenslotte af. Bij het doorsnijden van de stengels is een bruin-achtige tot grijsgroene verkleuring van de houtvaten waar te nemen. Het wortelstelsel lijkt uiterlijk meestal gezond. Soms in erge gevallen sterft ook de stambasis. Planten zijn duidelijk verschillend voor de verwelkingsziekte. Weinig gevoelig zijn o.a. eik, els, berk, haagbeuk en populier. Meer vatbaar zijn o.a. Acer, Linde, Olm, Paardekastanje, Catalpa, Forsythia, Sering, Roos, bessenstruiken, een ganse reeks vaste kruidachtige planten zoals Lupine, Phlox, Chrysant, Dahlia, Viola, aardbei, tomaat, komkommer, aubergine en zelfs wilde planten als brandnetel. - Een eerste bestrijding bestaat uit het wegsnoeien van het zieke hout tot op het gezonde hout. Opgelet: de schimmel kan overgebracht worden door besmet snoeimateriaal. Ontsmet je materiaal met Topsin-M en smeer de wonden in met Topsin-M pasta. Het snoeihout vernietigen (niet composteren of verhakselen). Soms is wegsnoeien voldoende en herstelt de boom zich spontaan. - Verbeter de standplaats door grondbewerkingen en waterafvoer te verbeteren, zoals drainage. Vast bereden en belopen gronden verlucht en desgevallend geëxpandeer de kleikorrels (Argex) inwerken. Rond bomen op parkings en terrassen voldoende open ruimte laten rond de stam voor de wortels. Breng humus aan ronsom de planten en vermeng met de bodem. Humus is een belangrijke factor die de verticillum-schimmels onderdrukken. - Via besmette planten wordt de schimmel in stand gehouden. -> dode planten rooien en verwijderen, ook de wortelresten. De schimmel kan meerdere jaren overleven in de grond. Vooral als plantenresten aanwezig blijven - > de grond eventueel uitspitten en verversen. Voor het herinplanten de plek ontsmetten met formadehyde of via biologische wijze (zie verder). - In serres en kassen zorgen voor een perfecte reinheid. - De ziekte kan overgebracht worden via zaad-> strenge selectie toepassen van gezond materiaal voor de vermeerdering (zaden, enten en stekken). - Strenge vruchtafwisseling toepassen - e bestrijding (bron Een biologische grondontsmetting reduceert het aantal microsclerotiën in de grond. In grotere praktijkproeven blijkt dit een effect te hebben van 85 tot 95 %. De biologische ontsmetting wordt als volgt uitgevoerd: Een grote massa vers gras wordt ondergewerkt en flink nat gemaakt. Dan met een luchtdichte folie afgedekt in een warme periode in de zomer. De bedekking blijft gedurende minimaal 6 weken liggen. Doordat een zuurstofloze omstandigheid wordt gecreëerd worden diverse schimmels en aaltjes afgedood. Het is een kostbare methode. Het middel Protus met Talaromyces flavus biedt mogelijk perspectief, maar moet nog verder onderzocht worden. - Bij waardevolle bomen kan je injectie laten toepassen door een boomchirurg: bij aanvang van de ziekte kan een baxter onder de schors worden aangebracht waarin druppelsgewijs een in het sap oplosbaar fungicide wordt gebracht. Deze fungiciden worden enk el in de opwaartse sapstroom vervoerd. Ze bereiken dus niet de zieke wortels het de uitwerking ervan beperkt. og moeilijk er wordt het bij een reeds verspreide aantasting van meerdere takken. Pagina 4 van 35

5 Sporgon Fungicide spuitpoeder Agrevo Belgium prochloraz 46 % 7444/B, 594/B Agrichim Carbendazim SC Fungicide Agrichem carbendazim 500 g/l A 8268/B Bavistin WG Fungicide water dispengeerbaar g Basf carbendazim 50% A 9045/B Binab-T Trichoderma viride Campa Chem Fungicide Thetford formaldehyde Verboden sinds 22 december 2000 Carbendazim 500 SC carbendazim 500 g/l A Fungicide 524/P + 454/P Dupont-Benlate Fungicide stuifpoeder Dupont benomyl 50 % (*verboden BE + L) A 5910/B (Verboden) (Verboden) Flox Fungicide emulgeerbaar concentr Protex tridemorf 750g/l B 8522/B Goldazim Fungicide suspensie concentraat Chimac-Agriphar carbendazim 500 g/l A 9229/B Hermoo Carben SC Fungicide suspensie concentraat Hermoo carbendazim 500 g/l A 7293/B Hermoo-Benomyl Fungicide stuifpoeder Hermoo benomyl (*verboden BE + L) Luxan Carbendazim 50O SC Fungicide Luxan carbendazim 500 g/l (*verboden BE) A 8031/B (Verboden BE) Luxan Carbendazim 750 WG Fungicide water dispergeerbaar g Luxan carbendazim 50% A 8403/B Optimagro Carbendazim Fungicide suspensie concentraat Aventis Cropscie carbendazim 500 g/l A 8942/B Sportak Fungicide emulgeerbaar concentr Agrevo Belgium prochloraz 450 g/l B 7322/B Pagina 5 van 35

6 Topsin Glob 70 WG thiofanaat-methyl 70 % Fungicide 577/P Virolex SC Fungicide suspensie concentraat Protex carbendazim 500 g/l A 7994/B zoutschade (algemeen) Ernst van de ziekte of plaag: 8 Door hoge concentraties aan zouten in de bodem treed er schade op. Bladeren worden bruin en krullen om (zie onder bladrandnecrose). Soms blijven bladeren te klein en vallen vroegtijdig af. Ook verwelking, die kan verward worden met de verwelkingsziekte, kan optreden. Stoppen met bemesten. De bodem doorspoelen met erg veel (regen)water. Zorg voor een goede waterafvoer. Vermijden dat strooizouten in de buurt van de wortels kunnen komen. Kan ook voorkomen aan de kust door zoute winden. Fysiologisch bodem- en/of groeiomstandigheden verbeteren Meststof korrelvorm meststoffen: meststoffen toedienen Geen opgave opg bodem doorspoelen met veel water kanker (algemeen) Ernst van de ziekte of plaag: 7 Op de takken ontstaan ruwe, bultige gezwellen terwijl in de nabijheid van de ogen van de twijgen kleine barsten gaan ontstaan met een afschilferende schors. Later sterven de ogen en het jonge hout af. De schimmel ectria galligena is de oorzaak. Deze is ook bekend van de vruchtboomkanker bij appel en peer.. galligena veroorzaakt op de takken en stam van gevoelige gewassen kankerachtige plekken, die in ernstige gevallen de gehele tak kunnen omringen. Het boven deze plekken gelegen takdeel sterft dan af. Op de aangetaste delen worden de sporen van de schimmel in overvloed gevormd, die voor de verspreiding van de ziekte zorgdragen. De middelen om ziekten te bestrijden wensen we zo veel mogelijk te beperken, het spaart kosten en het milieu. Tussen de verschillende Sorbus soorten en cultivars is een grote verscheidenheid voor gevoeligheid aan deze ziekte waar te nemen. Kies daarom beter een ras dat minder gevoelig is. Om een uitbreiding van deze aantasting tegen te gaan, is het aan geraden alle aangetaste takdelen zorgvuldig weg te snoeien en de gemaakte wonden in te smeren met een daarvoor geschikt wondafdekmiddel. Eventuele kankerplekken op de stam moeten uitgesneden worden tot op het gezonde weefsel. Diverse soortgevoeligheid Pagina 6 van 35

7 Cupravit Forte Fungicide spuitpoeder Bayer koperoxychloride 50% 4091/B Kankersept Fungicide pasta op waterbasis Asepta koperoxychloride 2 % (verboden BE) 5730/B (*verboden BE) lijsterbes bladwespen Ernst van de ziekte of plaag: 7 Aan de bladeren vreten bruin-groenachtige rupsen afkomstig van bladwespen. Die overwinteren in de grond. Tijdens het groeiseizoen worden de eitjes aan de onderzijde van het blad afgezet. Vaak komen de ruspen met grote aantalen bij elkaar voor. Ze kunnen op korte tijd de ganse boom/struik kaalvreten. Gevolg is groeistilstand of groeiremming. Te bestrijden met eenvoudige middelen op basis van pyrethrine. Eventueel complexere chemische middelen inzetten. Eventueel rupsen vangen met d ehand of met een krachtige waterstraal afspuiten. Bayer Pyrethrum emulgeerbaar concentr Bayer piperonylbutoxide 255g/l + pyrethrine 20 g/l (*verboden BE) 8870/B (*verboden BE) Pistal spuitbus Oystershell pyrethrinen 0,25 % (verboden BE) 8802/B (Verboden) Pyrethro Pur Spruzit RTU pyrethrinen g/l + koolzaadolie (AC) 8.25 g/l 9391/B vangen (met de hand) Geen opgave opg Agrichim Carbaryl WP spuitpoeder Agrichim carbaryl 50% B 7133/B Bio-Pyretrex pyrethrinen 20 g/l + piperonylbutoxide 225 g/l 9267/B Endofan 35 EC emulgeerbaar concentr Makhteshim-Aga endosulfan 350 g/l (verboden BE) A 8626/B (* Verboden BE) exion bromofos (?) Pyrethro Bio Spurzut pyrethrinen 36 g/l + piperonylbutoxide 144g/l 8837/B Pagina 7 van 35

8 Sanac Plantspray spuitbus Sanac malathion + pyrethrine Zerox spuitbus Edialux pyrethrinen 0.3 % + piperonylbutoxide 2.4% B 7229/B linde bladmineermotten - rupsen van epticula tilia Ernst van de ziekte of plaag: 7 De bladeren en/of stengels vertonen slingervormige gangen teweeggebracht door maden van de bladmineervlieg. Er kunnen tot enkele generaties per seizoen voortgebracht worden. Bestrijding voor private tuinen niet noodzakelijk, eventueel reeds met plantaardige middelen op basis van pyrethrine. Bayer Pyrethrum emulgeerbaar concentr Bayer piperonylbutoxide 255g/l + pyrethrine 20 g/l (*verboden BE) 8870/B (*verboden BE) Pistal spuitbus Oystershell pyrethrinen 0,25 % (verboden BE) 8802/B (Verboden) Pyrethro Pur Spruzit RTU pyrethrinen g/l + koolzaadolie (AC) 8.25 g/l 9391/B Bio-Pyretrex pyrethrinen 20 g/l + piperonylbutoxide 225 g/l 9267/B Pyrethro Bio Spurzut pyrethrinen 36 g/l + piperonylbutoxide 144g/l 8837/B Zerox spuitbus Edialux pyrethrinen 0.3 % + piperonylbutoxide 2.4% B 7229/B Pagina 8 van 35

9 rupsen (algemeen) Ernst van de ziekte of plaag: 6 Levenscyclus Er zijn vier ontwikkelingsstadia: ei, rups (larve), pop en vlinder (mot). De motten vliegen vrijwel uitsluitend 's-nachts. Een vrouwtje kan honderden tot duizenden eieren afzetten. Dit gebeurt meestal aan de onderzijde van het blad. De ontwikkelingsduur varieert per soort, maar in het algemeen duurt het rupsstadium een aantal weken en het popstadium ongeveer 1 week. De volwassen motten leven 1 tot 2 weken. Schade De schade wordt veroorzaakt door de rupsen. Ze zijn zeer vraatzuchtig en kunnen in korte tijd grote delen van de plant wegvreten. Bij hoge dichtheden worden ook bloemen en vruchten aangevreten. Daarnaast wordt het gewas vervuild door de uitwerpselen van de rupsen. atuurlijke vijanden Trichogramma brassicae is een sluipwesp die een ei in de motteneieren legt. De sluipwesp Cotesia en de roofwants Podisus zijn effectief tegen een breder scala aan moteieren. Daarnaast is er een viruspreparaat tegen rupsen van de floridamot(spod-x) en een bacteriepreparaat(turex) tegen rupsen, m.u.v. de rupsen van de Floridamot. De roofwants Macrolophus caliginosus eet motteneieren. Deze roofwants wordt in eerste instantie uitgezet tegen wittevlieg, maar heeft dus ook een nevenwerking op rupsen. Herkenning en gedrag Een eerste indicatie van de aanwezigheid van rupsen is het ontstaan van venstervraat. Hierbij wordt de onderste laag van het blad weggevreten waardoor doorschijnende plekken op het blad ontstaan. In een later stadium eten de rupsen direct door het blad heen en ontstaan de kenmerkende happen uit het blad. De eieren worden alleen of in groepjes afgezet, afhankelijk van de soort mot. De rupsen hebben drie paar echte poten vooraan het lichaam en een variërend aantal valse poten aan het achterste deel van het lichaam (buikpoten). Met de haakjes aan het uiteinde van de valse poten kan de rups zich goed aan het blad vasthouden. Rupsen zijn het larvestadium van vlinders of motten. Er bestaan grote verschillen in kleur, afmetingen, beharing en levenscyclus. Over het algemeen hebben rupsen een langgerekt buisvormig lichaam met een duidelijke kop. Ze beschikken over 3 paar gelede poten an hun borststuk en 2 tot 5 paar poten aan het achterlijf. Levenscyclus Er zijn vier ontwikkelingsstadia: ei, rups (larve), pop en vlinder (mot). De motten vliegen vrijwel uitsluitend 'snachts. Een vrouwtje kan honderden tot duizenden eieren afzetten. Dit gebeurt meestal aan de onderzijde van het blad. De ontwikkelingsduur varieert per soort, maar in het algemeen duurt het rupsstadium een aantal weken en het popstadium ongeveer 1 week. De volwassen motten leven 1 tot 2 weken. Schade De schade wordt veroorzaakt door de rupsen. Ze zijn zeer vraatzuchtig en kunnen in korte tijd grote delen van de plant wegvreten. Bij hoge dichtheden worden ook bloemen en vruchten aangevreten. Daarnaast wordt het gewas vervuild door de uitwerpselen van de rupsen. atuurlijke vijanden Trichogramma brassicae is een sluipwesp die een ei in de motteneieren legt. De sluipwesp Cotesia en de roofwants Podisus zijn effectief tegen een breder scala aan moteieren. Daarnaast is er een viruspreparaat tegen rupsen van de floridamot(spod-x) en een bacteriepreparaat(turex) tegen rupsen, m.u.v. de rupsen van de Floridamot. De roofwants Macrolophus caliginosus eet motteneieren. Deze roofwants wordt in eerste instantie uitgezet tegen wittevlieg, maar heeft dus ook een nevenwerking op rupsen. Herkenning en gedrag Een eerste indicatie van de aanwezigheid van rupsen is het ontstaan van venstervraat. Hierbij wordt de onderste laag van het blad weggevreten waardoor doorschijnende plekken op het blad ontstaan. In een later stadium eten de rupsen direct door het blad heen en ontstaan de kenmerkende happen uit het blad. De eieren worden alleen of in groepjes afgezet, afhankelijk van de soort mot. De rupsen hebben drie paar echte poten vooraan het lichaam en een variërend aantal valse poten aan het achterste deel van het lichaam (buikpoten). Met de haakjes aan het uiteinde van de valse poten kan de rups zich goed aan het blad vasthouden. De meeste soorten rupsen die voor onze gewassen een plaag vormen, voeden zich met bladeren. Soms in grote Pagina 9 van 35

10 aangekruist = middelen geschikt voor particulier gebruik kolonies bij elkaar, soms gewikkeld in een spinselweb. niet aangekruiste = middelen geschikt voor vaklui, kwekers Rupsen kunnen met de hand gevangen worden, vooral bij kleine en jonge plantjes is dit een goede optie. De meeste rupsen eten als het donker. Met een zaklantaarn zijn ze dan makkelijk op te sporen. Veel toegepast is een behandeling met een bacteriepreparaat. Verder komen middelen in aanmerking op basis van pyrethrum. Malathyne 25 emulgeerbaar concentr Gardiflor malathion 250 g/l 4057/B Pistal spuitbus Oystershell pyrethrinen 0,25 % (verboden BE) 8802/B (Verboden) Pyrethro Pur Spruzit RTU pyrethrinen g/l + koolzaadolie (AC) 8.25 g/l 9391/B Trichogramma evanescens Bayfidan 250 EC Fungicide triadimenol Biobit WP spuitpoeder Brinkman Bacillus thuringiensis 50 % B Bio-Pyretrex pyrethrinen 20 g/l + piperonylbutoxide 225 g/l 9267/B Dipel WP spuitpoeder Abbott Bacillus thuringiensis ssp. kurstaki ( I.U. Trichoplusia ni/mg) 6256/B Endofan 35 EC emulgeerbaar concentr Makhteshim-Aga endosulfan 350 g/l (verboden BE) A 8626/B (* Verboden BE) Parathion 25 vlb Pro Agro parathion A Pyrethro Bio Spurzut pyrethrinen 36 g/l + piperonylbutoxide 144g/l 8837/B Sanac Plantspray spuitbus Sanac malathion + pyrethrine Scutello 2X spuitpoeder Abbott Bacillus thuringiensis var. kurstaki ( I.U. Trichoplusia ni/mg) (verboden BE) 8890/B (verboden) Pagina 10 van 35

11 Tricho-strip sluipwesp op kaartjes Koppert Trichogramma brassicae Xentari WG water dispergeerbaar g Valent Bioscienc Bacillus thuringiensis var. aizawai ( I.U. Trichoplusia ni) 9067/B Zerox spuitbus Edialux pyrethrinen 0.3 % + piperonylbutoxide 2.4% B 7229/B wilgen houtrupsen Cossus cossus rozerode rups tot 12 cm groot Ernst van de ziekte of plaag: 6 Deze grote rozerode rups tot 12 cm groot boren gangen in stammen en takken. De rupsen ruiken naar azijn. Ze zijn afkomstig van de Cossus cossus vlinder die in juni-juli de eitjes afzet in spleten en onder losse pellen. Bij een sterke aantasting kwijnt de boom of struik weg of sterft zelfs geheel af. 1 Generatie neemt ongeveer 3 groeijaren in beslag om volwassen te worden. Vermijd beschadigde plantendelen (schors en takken). Zieke bomen opruimen en verbranden. Diverse rooien en opruimen van de aangetaste planten Pistal spuitbus Oystershell pyrethrinen 0,25 % (verboden BE) 8802/B (Verboden) Pyrethro Pur Spruzit RTU pyrethrinen g/l + koolzaadolie (AC) 8.25 g/l 9391/B Bio-Pyretrex pyrethrinen 20 g/l + piperonylbutoxide 225 g/l 9267/B Pyrethro Bio Spurzut pyrethrinen 36 g/l + piperonylbutoxide 144g/l 8837/B Zerox spuitbus Edialux pyrethrinen 0.3 % + piperonylbutoxide 2.4% B 7229/B Pagina 11 van 35

12 bladwespen - bastaardrupsen van Caliroa annulipes groene tot zwarte bastaardrupsen, met slijm bedekt, die afkomstig zijn van bladwespen Ernst van de ziekte of plaag: 5 Deze groene tot zwarte rupsen (larven), ietwat lijkend op naaktslakjes en zijn bedekt met een zwarte slijmlaag. Ze vreten de opperhuid van de bladeren weg, het bladmoes, waardoor een soort leeg en dor raderwerk achterblijft. De bladeren lijken wel geperforeerd en worden bijna doorzichtig dor. Daardoor gaan die delen verdrogen en bruin worden. Bij aanraking verpulveren die bruine delen als het ware. Tenslotte zal het blad vroegtijdig afvallen. Deze bastaardrupsen zijn afkomstig van de Caliroa bladwespen. Ze zijn zo n 10 mm lang en zijn aan de voorkant wat opgezwollen, waardoor ze er knotsvormig uitzien. Deze bladwesp produceert 2 tot 3 generaties per jaar. Bij een geringe aantasting (10-25%) hoeft u niets te doen. Doordat het blad zijn groen bladweefsel verliest, zal het weinig of aan bladgroenverrichting kunnen doen. Dit betekent dat de lindeboom in zijn groei en ontwikkeling zal geremd worden. Als de aantasting sterk is zal de boom te vroeg (eind september-oktober) stoppen met groeien en/of al zijn bladeren verliezen. Bij een slechte groei kan dit lijden tot het afsterven van de gehele boom en lijkt een bestrijding verantwoord. Deze bastaardrupsen zijn wel makkelijk te bestrijden met eenvoudige middelen. Wel moet men erop letten tijdig te bestrijden en goed de onderzijde van het blad te raken. Het is aan te raden dat je daarbij goed beschermende kledij draagt. Deze bastaardrupsen zijn dus makkelijk te bestrijden met middelen tegen zuigende en vretende insecten. Bijvoorbeeld middelen op basis van plantaardig pyrethrine, organische vetzuren of een als milieuvriendelijk beschouwd middel als Spruzut (Ecostyle). Later op het seizoen worden de rupsen wat taaier en kan je beter middelen toepassen zoals bijvoorbeeld Okapi (ambda-cyhalothrin 5 g/l + pirimicarb 100 g/l (verboden in L) - erkenningsnummer 7978/B). De bestrijding kan best gericht worden op de eerste generatie in juni. Professionele tuiniers beschikken meestal over een toestel met windverplaatsing zodat de rupsen onderaan de bladeren goed kunnen geraakt worden met het product. Een toestel met een uitschuifbare sproeiarm is zeker een voordeel om dichter de rupsen te kunnen raken. Voor meer info kan u zich richten tot Rudi Van Overloop op Bayer Pyrethrum emulgeerbaar concentr Bayer piperonylbutoxide 255g/l + pyrethrine 20 g/l (*verboden BE) 8870/B (*verboden BE) Pistal spuitbus Oystershell pyrethrinen 0,25 % (verboden BE) 8802/B (Verboden) Plantschoon voor rozen vloeistof voor toepassin Ecostyle organische vetzuren - Pokon Bio- vloeistof voor toepassin Pokon & Chrysal kaliumzouten van vetzuren 3,5 g/l + oleinezuur 3,5 g/l (onder de vorm dan K-zout) 8457/B Pyrethro Pur Spruzit RTU pyrethrinen g/l + koolzaadolie (AC) 8.25 g/l 9391/B vangen (met de hand) Geen opgave opg Bio-Pyretrex pyrethrinen 20 g/l + piperonylbutoxide 225 g/l 9267/B Pagina 12 van 35

13 Okapi emulgeerbaar concentr Zeneca Agro lambda-cyhalothrin 5 g/l + pirimicarb 100 g/l(*verboden L) B 7978/B (Verboden) Pyrethro Bio Spurzut pyrethrinen 36 g/l + piperonylbutoxide 144g/l 8837/B Zerox spuitbus Edialux pyrethrinen 0.3 % + piperonylbutoxide 2.4% B 7229/B Zolone Flo suspensie concentraat Agro-Plus V fosalone 500 g/l B 7340B + 401/B schildluizen (algemeen) Ernst van de ziekte of plaag: 5 Deze luizen leven onder een wasachtig schild dat los zit van de luis en waaronder de eitjes worden gelegd werkt zeer goed de combinatie van zeep + sojaolie en metanol, dit om de 5 dagen herhalen. De chemische bestrijding is afhankelijk van het tijdstip en de ontwikkeling van de larven. Die bestrijding kan in de winter of in de vroeg lente gebeuren. a mei is de bestrijding bijna hopeloos. weke zeep + spiritus Duoflor met water mengbaar c Bayer kaliumzouten van vetzuren (*verboden BE) 8876/B (verboden BE - 01/02/05) Plantschoon voor rozen vloeistof voor toepassin Ecostyle organische vetzuren - Pokon Bio- vloeistof voor toepassin Pokon & Chrysal kaliumzouten van vetzuren 3,5 g/l + oleinezuur 3,5 g/l (onder de vorm dan K-zout) 8457/B Promanal Ecostyle paraffine olie Sun Spray 7 E emulgeerbaar concentr Protex paraffine olie 850 g/l 6556/B Pagina 13 van 35

14 Asepta VBC Pura Oliën emulgeerbaar concentr Asepta actieve olie 763 g/l (vruchtboomcarbolineum) B 5738/B Mitac Acaricide emulgeerbaar concentr Agro-Plus amitraz 200g/l (verboden BE 12/08/04) B 226/P Phosdrin emulsie, olie in water Cynanmid Benel mevinfos 145 g/l A 6924 zwavelzwammen Laetiporus sulphureus Ernst van de ziekte of plaag: 5 Zwavelzwammen zijn dakpansgewijs eenjarige groeiende zwavelgele tot oranjerode houtzwammen van 10 tot 10 cm groot. Ze ontstaan aan de stam of dikke takken en zijn gedurende gans de zomer waar te nemen. Verschillende bomen kunnen er door worden aangetast zoals eik, tamme kastanje, sierkersen, beuk, taxus, larix en dennen. Het aangetaste hout verkleurt. Het wordt eerst oranjegeel en gaat daarna in bruine, hoekige stukjes uit elkaar vallen. Tussen de stukken rottend hout is een grauwwit tot geel mycelium te zien. In eerste instantie treedt veel takbreuk op, uiteindelijk kan ook de stam afbreken. De zwam kan zich zowel beneden als hoog in de boom op stammen ontwikkelen en breekt de cellulose structuur van het hout af. Daardoor wordt het hout zwak en korrelig, bijna poederachtig. Aangetaste bomen kunnen een gevaar opleveren omdat het aangetast hout zwak wordt. Bomen kunnen omwaaien. De ernst en aard van de aantasting kan door een gespecialisserde boomsnoeier met een boor worden nagegaan. Bij ernstige aantasting de boom rooien. Diverse rooien en opruimen van de aangetaste planten bladgalmijten Eriophyidae telratrichus Ernst van de ziekte of plaag: 3 Zie onder linde galmijten (hoorngalletjes) Diverse soortgevoeligheid Allium sativum knoflookextract, planten, planten Pagina 14 van 35

15 Urtica brandnetelextract Hostation triazofos Torque SC Acaricide suspensie concentraat Basf fenbutatin oxide 550 g/l A 8213/B Undeen stuifpoeder propoxur bladgalmijten (algemeen) Ernst van de ziekte of plaag: 3 Geelgroene tot bruingele kleine mijten zuigen aan de randen van de bladeren waardoor gezwollen bobbels ontstaan. Ook kunnen in de jonge toppen gekrulde bladeren te zien zijn. In sommige gevallen (Catalpa, Robinia, Fraxinus, Pyrus, Malus, Prunus St.Julien) gaan de bladranden omkrullen. Het blad vertoont een bruine kleur en daarom worden deze mijten ook wel eens roestmijten genoemd. De nieuwe topjes van de planten krijgen een gedrongen uiterlijk. Galmijten zijn kleine zuigende insecten van 0.1 tot 0.3 mm groot, met een langwerpig lichaam en een brede kop die naar achteren toe smaller wordt. Ze zijn zonder vergrootglas nauwelijks te zien. Ze verschuilen zich in de groeipunten en onderaan de bladeren. Galmijten overwinteren op de plant in de groeitoppen en tussen de schubben. In het voorjaar vanaf mei-juni vanaf 20 C worden ze actief (in open lucht). In kassen kan er al schade ontstaan vanaf april. Er kunnen enkele generaties per jaar ontstaan, afhankelijk van de temperatuur. De schade uit zich vnl. in een slechtere groei van de planten. Levensbedreigend is hun schad voor de plant meestal niet. De schade is beperkt en bestrijding meestal niet noodzakelijk. Eventueel bij een te sterke aantasting in de boomkwekerijen in de winter behandelen met carbolineum. In het groeiseizoen bij de eerste bladontwikkeling een tweetal maal behandelen met gechloreerde koolwaterstoffen. Diverse soortgevoeligheid Allium sativum knoflookextract, planten, planten Urtica brandnetelextract Hermoo Endosulfan EC emulgeerbaar concentr Hermoo endosulfan 350 g/l (* verboden in BE vanaf 15 april 2003) B 7285/B (Verboden) Pagina 15 van 35

16 Hostation triazofos Thiodan 35 EC emulgeerbaar concentr Agrevo Belgium endosulfan 350 g/l (* enkel toegelaten onder glas BE) A 6181/B Torque SC Acaricide suspensie concentraat Basf fenbutatin oxide 550 g/l A 8213/B Undeen stuifpoeder propoxur VBC-AVEVE Oliën Aveve vruchtboomcarbolineum (actieve olie) VBC-Sanac Oliën Sanac vruchtboomcarbolineum (anthracee-olie) bladluizen (algemeen) Ernst van de ziekte of plaag: 3 Bladluizen zuigen aan de onderzijde van de bladeren. Daardoor ontstaat groeiremming. Ook brengen luizen tal van virusziekten over. Vaak ook nog gevolgd door roetdauwschimmel later in het seizoen. De schade is soms vrij beperkt tot problematisch. Eventueel te bestrijden met plantenextracten, middelen op basis van plantaardig pyrethrine, kaliumzouten, brandnetelsappen, zeep, aftreksel van groen dreft edm. weke zeep + spiritus Asef Luis Weg vloeistof voor toepassin Fisons kaliumzouten van vetzuren 3.5 g/l + oleinezuur 3.5 g/l 8755/B Bayer Pyrethrum emulgeerbaar concentr Bayer piperonylbutoxide 255g/l + pyrethrine 20 g/l (*verboden BE) 8870/B (*verboden BE) Bug Scan Vallen Biobest lijm op gele vangplaat Condifor 200 SL imidacloprid 200 g/l 8686/B en 243/P met water mengbaar c Pagina 16 van 35

17 Orthene wateroplosbaar poeder Tomen France acefaat 50 % (verboden BE) 6554/B (verboden* 25/09/2003) Orthene 97 SG wateroplosbaar granula Tomen France acefaat 97 % (verboden BE) 9254/B (verboden* 25/09/2003) Pokon Bio- vloeistof voor toepassin Pokon & Chrysal kaliumzouten van vetzuren 3,5 g/l + oleinezuur 3,5 g/l (onder de vorm dan K-zout) 8457/B Pyrethro Pur Spruzit RTU pyrethrinen g/l + koolzaadolie (AC) 8.25 g/l 9391/B Urtica brandnetelextract Adalia bipunctata larven biobest lieveheersbeestjes Bio-Pyretrex pyrethrinen 20 g/l + piperonylbutoxide 225 g/l 9267/B Dursban 480 emulgeerbaar concentr Dow Agroscience chloorpyrifos 480 g/l B 8195/B Funginex Plus Geen opgave opg emulgeerbaar concentr Gardiflor tetradifon 25 g/l + triforine 25 g/l B 7158/B Hostaquick 50 EC emulgeerbaar concentr Aventis Cropscie heptenofos 550 g/l A 7056/B Lannate 20 SL met water mengbaar c Basf methomyl 200g/l A 7806/B Phosdrin emulsie, olie in water Cynanmid Benel mevinfos 145 g/l A 6924 Pirimor water dispergeerbaar g Zeneca Agro pirimicarb 50 % B 6640/B en 476/P (Verboden) Pyrethro Bio Spurzut pyrethrinen 36 g/l + piperonylbutoxide 144g/l 8837/B Pagina 17 van 35

18 bonenspintmijten Eotetranychus urticae Ernst van de ziekte of plaag: 3 Op de bladeren ontstaan eerst lichte spikkels die later matgroen worden en daarna steeds meer en meer geelwit verkleuren. Deze geelgroene mijten van 1 mm groot met 4 paar poten, hebben 2 grote donkere vlekken aan de voorzijde van hun lichaam. Ze ontwikkelen zich vooral bij warmte en droge luchtvochtigheid. Volwassen vrouwelijke mijten zijn in het najaar en de winter bruinrood tot oranjerood van kleur. Ze overwinteren op beschutte plaatsen. Onderaan het blad kan u met een vergrootglas bolronde eitjes waarnemen. Bij een massale aantasting zijn tussen de bladeren en stengels fijngesponnen spinseldraden te zien. De mijten veroorzaken verdroogde bladeren en massale bladval zodat alleen aan de toppen van de stengels nog enkel wat jonge bladeren overblijven. Voor binnenplanten -> verbeter eventueel de standplaats: kouder en minder droge lucht Bonenspintmijten zijn reeds tegen veel bestrijdingsmiddelen resistent geworden. Kies bij chemische bestrijding voor regelmatig afwisseling van middelen op basis van paraffine oliën en pyrethrine. te bestrijden met roofmijten - Stethorus punctillum, natuurlijke spintpredator (kevers) die in BE en L voorkomt, kan vanaf mei spontaan in kassen voorkomen - Ambyseius californicus (natuurlijke vijand) in de kas - Phytoseiulus persimilis : roofmijten (vaklui) zowel in te zetten buiten, onder plastic als in de kas - Feltiella acarisuga, een galmug die snel spinthaarden opruimt in tomaat,komkommer,roos,paprika - Macrolophus caliginosus, ruimt ook witte vlieg op Apollo Acaricide suspensie concentraat Makhteshim-Aga clofentezin 500 g/l 7477/B (beperkt) KB Bladluizen en Insecten emulsie, olie in water Scotts bifenthrin 2 g/l 8301/B eoron 500 EC Acaricide emulgeerbaar concentr ovartis broompropylaat 500 g/l (*BE tot 31/12/2007 in teelt van stamslabonen) B 6514/B issorun Acaricide spuitpoeder Basf hexythiazox 10 % 7652/B Macrolophus plastic koker met adult Biobest Macrolophus caliginosus Mitac Acaricide emulgeerbaar concentr Agrevo amitraz 200g/l (verboden BE 12/08/04) B 7389/B Peropal azocyclotin 25% A Acaricide 7791/B Pagina 18 van 35

19 Spical Amblyseius californicus roofmijten Spidend gallarven Feltiella acarisuga Spidex Phytoseiulus persimilis roofmijt Stethorus lieveheersbeestje Biobest Stethorus punctillum Talstar 10 EC emulgeerbaar concentr FMC Corporation bifenthrin 100 g/l (verboden BE) B 7656/B (verboden) Thiripans Amblyseius degenerans nimfen en adulten Thripex Amblyseius cucumeris nimfen en adulten Vydate CHL ematicide emulgeerbaar concentr Dupont oxamyl 250 g/l A 8308/B heggebladrollervlinders - rupsen van Cacaecia rosana - Archips rosana rupsen afkomstig van de heggebladrollervlinders Ernst van de ziekte of plaag: 3 Deze rupsen afkomstig van de heggebladrollervlinder (een soort mot met een bruine kop en middenlijf, het achterlijf is grijsbruin. Het mannetje is ruim 1,5 cm groot met licht- tot purperbruin met donkerbruine voorvleugels. Er zitten banden en vlekken op de vleugels, deze zijn licht gerand. De achtervleugels zijn grijsbruin van kleur. Het vrouwtje is ongeveer 2 cm groot en is dus iets groter dan het mannetje. De voorvleugels zijn donkerbruin met vage tekeningen. De achtervleugels zijn grijs met op het uiteinde een oranje geel puntje) vreten aan bladeren en de toppen aan de jonge scheuten, soms ook aan bloesems. De rupsen dringen de knoppen binnen and binden jonge bladeren samen met draden. Daarna rollen ze het blad op in een sigaarvorm. De rupsen vreten van het bladmoes, zodat alleen de nerven over blijven. De bladeren worden meestal samengesponnen. De eieren worden in augustus - september gelegd. De heggebladroller overwintert als ei. Komt algemeen vaak voor bij fruitgewassen (appel, peer, bramen, hazelnoten, trosbessen), Ligustrum, Lonicera, Populus, Ribes en rozen. Bij appel uit de schade zich vooral door afgevreten schilplekken op jonge vruchten. De eitjes van de vlinder overwinteren op stammen en takken en komen in de loop van april uit. De vlucht van de volwassen ruspen heeft plaats tussen juni en eind juli. De schade is vaak erg gering en kan getolereerd worden. Snoei eventueel de bovenste toppen weg. Er kan worden gespoten met het bacteriepreparaat. Als de rupsen voldoende bacteriën binnenkrijgen sterven ze. Jonge rupsen zijn gevoeliger dan oudere rupsen. De werking is het beste bij iets hogere temperaturen. Een schemische bestrijding in een vroeg stadium uitvoeren. Pagina 19 van 35

20 Fysiologisch snoei, pluk of knip ziek plantendelen weg Decis 2,5 EC suspensie concentraat deltamethrin 25 g/l 576/P en 473/P (Verboden) Difuse 48 SC suspensie concentraat Chimac-Agriphar diflubenzuron 480 g/l 9112/B Dimilin 25 WP spuitpoeder Agrevo Belgium diflubenzuron 25% 6940/B 6774 Dimilin SC-48 suspensie concentraat Aventis Cropscie diflubenzuron 480 g/l 8134/B Mission suspensie concentraat Agrichim diflubenzuron 480 g/l 9200/B omolt suspensie concentraat Basf teflubenzuron 150 g/l 8424/B 9914 Pyrethro Pur Spruzit RTU pyrethrinen g/l + koolzaadolie (AC) 8.25 g/l 9391/B Agrichim Carbaryl WP spuitpoeder Agrichim carbaryl 50% B 7133/B Decis EC 2,5 emulgeerbaar concentr Aventis Cropscie deltamethrin 25 g/l B 7172/B (Verboden) Dipterex trichloorfon Imidan fosmet Pyrethro Bio Spurzut pyrethrinen 36 g/l + piperonylbutoxide 144g/l 8837/B Sevin 480 SC suspensie concentraat Rhône-Poulenc A carbaryl 480 g/l B 8669/B Turex Bacillus thuringiensis Pagina 20 van 35

21 Undeen stuifpoeder propoxur VBC-AVEVE Oliën Aveve vruchtboomcarbolineum (actieve olie) VBC-Sanac Oliën Sanac vruchtboomcarbolineum (anthracee-olie) Xentari WG water dispergeerbaar g Valent Bioscienc Bacillus thuringiensis var. aizawai ( I.U. Trichoplusia ni) 9067/B Zolone Flo suspensie concentraat Agro-Plus V fosalone 500 g/l B 7340B + 401/B linde galmijten (hoorngalletjes) Eriophyes tiliae - Phttophus abnormis Ernst van de ziekte of plaag: 3 Op lindebomen komen 4 verschillende soorten mijten voor. Deze microscopisch kleine mijten leven verscholen onderaan het blad. Bij hogere temperaturen in de zomer komen ze ook bovenaan het blad voor. Gedurende het groeiseizoen zijn er enkele generaties. De mijten zuigen aan blad- en knopweefels waardoor deze eigenaardige galvormige vergroeiingen ontstaan. Ze kunnen tot 0.5 cm hoog uitgroeien en worden ook wel eens hoorngalletjes genoemd omdat ze de vorm van een hoorn kunnen aannemen.. Deze gallen zijn of worden hol en bevatten tijdens de zomerperiode galmijten. Afhankelijk van de soort mijten zijn ze groen, rood tot bruin gekleurd. Weinig schadelijk, een bestrijding wordt in regel niet uitgevoerd. Galmijten kan men gewoon tolereren. eoron 500 EC Acaricide emulgeerbaar concentr ovartis broompropylaat 500 g/l (*BE tot 31/12/2007 in teelt van stamslabonen) B 6514/B Endofan 35 EC emulgeerbaar concentr Makhteshim-Aga endosulfan 350 g/l (verboden BE) A 8626/B (* Verboden BE) Kelthane 35 Spuitpoeder Acaricide spuitpoeder Rohm and Haas dicofol 35 % (*verboden BE) B 5901/B Verboden vanaf 24 juni 2002 Pagina 21 van 35

22 linde bladvlekkenziekte Cercospora microsora, Anthranose, Apiognomonia, Septoria, Ernst van de ziekte of plaag: 2 De schimmel veroorzaakt op de bladeren kleine, ronde bruine tot zwarte vlekjes met een donkere rand. De vlekken kunnen uitgroeien tot grotere bruine vlekken. Bij een ernstige aantasting kan het blad zelfs geheel bruin worden en vroegtijdig afvallen. Meest voorkomend is Cercospora microsora. De infectie heeft voornamelijk plaats door overwinterde sporen van afgevallen blad. * alle bladeren zorgvuldig in herfst,winter, lente en zomer tijdig opruimen om verspreiding van sporen te verminderen * eventueel in de lente vroeg starten met een chemische behandeling van bij het uitlopen van de bladeren met een fungicide (zoals op basis van captan). In de beginperiode wekelijks herhalen. Sporgon Fungicide spuitpoeder Agrevo Belgium prochloraz 46 % 7444/B, 594/B Benlate DF Fungicide stuifpoeder Dupont benomyl (*verboden BE + L) Bravo Chloorthalonil chloorthalonil 500 g/l Fungicide 7003/B Bravo Chloorthalonil XTRA chloorthalonil 375 g/l + cyproconazool 40 g/l Fungicide 9414/B Captan 80 WG Fungicide water dispergeerbaar g Makhteshim-Aga captan 80% B 8759/B Clortosip Fungicide suspensie concentraat Vischim chloorthalonil 500 g/l (*verboden BE) B 8087/B (*Verboden BE) Daconil 500 EC Fungicide suspensie concentraat Zeneca chloorthalonil 500 g/l B 7003/B Pagina 22 van 35

23 linde spint Eotetranychus tiliarum Ernst van de ziekte of plaag: 2 De geelbruine, ongeveer 0,5 mm grote spintmijten ontwikkelen per jaar enkele generaties. De hele ontwikkeling van ei tot volwassen spintmijt duurt in de zomer ongeveer tien dagen. De bladeren verkleuren groenbruin en vallen vroegtijdig in massa af. Van beide soorten overwinteren bevruchte wijfjes in schorsspleten en onder afgevallen blad. Voor de overwintering lopen de dieren langs de stam omlaag en laten daarbij talrijke spinsels achter. Vanuit de overwinterde dieren ontwikkelt zich vanaf het voorjaar weer een nieuwe populatie. Aan de bladbovenzijde kan een crèmewitte spikkeling ontstaan. In de loop van de zomer breiden die spikkels zich over het hele blad uit. Zo ontstaat langzaamaan een totale verkleuring naar geel, vaalgroen of bronskleurig met uiteindelijk kans op verdord blad dat voortijdig afvalt. Het schadebeeld verspreidt zich bij bomen vooral in de kroon en van onder naar boven. Bij lindebomen wordt Tilia cordata het sterkst aangetast, Tilia platyphyllos heeft er minder last van, terwijl Tilia tomentosa niet wordt aangetast. Komt ook voor op palmen, Clivia, varens en dirverse kasplanten In de kwekerij kort vóór het uitlopen spuiten en daarna gedurende de groei tijdig spuiten Apollo Acaricide suspensie concentraat Makhteshim-Aga clofentezin 500 g/l 7477/B (beperkt) KB Bladluizen en Insecten emulsie, olie in water Scotts bifenthrin 2 g/l 8301/B eoron 500 EC Acaricide emulgeerbaar concentr ovartis broompropylaat 500 g/l (*BE tot 31/12/2007 in teelt van stamslabonen) B 6514/B issorun Acaricide spuitpoeder Basf hexythiazox 10 % 7652/B KB Spint dicofol (*verboden BE) Acaricide Verboden vanaf 24 juni 2002 Kelthane 35 Spuitpoeder Acaricide spuitpoeder Rohm and Haas dicofol 35 % (*verboden BE) B 5901/B Verboden vanaf 24 juni 2002 Mitac Acaricide emulgeerbaar concentr Agrevo amitraz 200g/l (verboden BE 12/08/04) B 7389/B Peropal azocyclotin 25% A Acaricide 7791/B Pagina 23 van 35

24 Spidex Phytoseiulus persimilis roofmijt Stethorus lieveheersbeestje Biobest Stethorus punctillum Talstar 10 EC emulgeerbaar concentr FMC Corporation bifenthrin 100 g/l (verboden BE) B 7656/B (verboden) Tedion tetradifon Acaricide Vydate CHL ematicide emulgeerbaar concentr Dupont oxamyl 250 g/l A 8308/B roetdauwschimmels (algemeen) Fumago Ernst van de ziekte of plaag: 2 Tijdens en/of na een aantasting van de luizen (groene, gele, wolluizen, dopluizen, schildluizen) komt een zwarte schimmellaag voor op de bladeren. Die schimmel ontwikkeld zich op de uitwerpselen van de luizensoort. De roetdauwschimmel remt de bladverrichting en dus ook de groei. Tijdig de bladluizen bestrijden. In kassen mede te bestrijden door Aphelinus abdorminalis sluipwespen. Bayer Pyrethrum emulgeerbaar concentr Bayer piperonylbutoxide 255g/l + pyrethrine 20 g/l (*verboden BE) 8870/B (*verboden BE) Plantschoon voor rozen vloeistof voor toepassin Ecostyle organische vetzuren - Pokon Bio- vloeistof voor toepassin Pokon & Chrysal kaliumzouten van vetzuren 3,5 g/l + oleinezuur 3,5 g/l (onder de vorm dan K-zout) 8457/B Pyrethro Pur Spruzit RTU pyrethrinen g/l + koolzaadolie (AC) 8.25 g/l 9391/B Urtica brandnetelextract Adalia bipunctata larven biobest lieveheersbeestjes Pagina 24 van 35

25 Okapi emulgeerbaar concentr Zeneca Agro lambda-cyhalothrin 5 g/l + pirimicarb 100 g/l(*verboden L) B 7978/B (Verboden) Orthocide 83 Fungicide stuifpoeder Protex captan 83% A 2805/B Pyrethro Bio Spurzut pyrethrinen 36 g/l + piperonylbutoxide 144g/l 8837/B sluipwespen per 100 stuks (volwass Biobest Aphelinus abdominalis, Aphidius ervi tripsen (algemeen) Ernst van de ziekte of plaag: 2 Tripsen zijn kleine zwarte donderbeestjes die aan bladeren en knoppen zuigen waardoor de aangetaste plantendelen in een eerste fase met zilverachtige stippen bedekt zijn. adien volgt vaak het bruin verkleuren, of het misvormen van bladeren of knoppen. In erge mate kunnen bladeren afvallen wat tot sterke groeivertraging leidt. Tripsen kunnen vooral in kassen heel erg goed op biologische wijze bestreden worden met verschillende Amblyseius soorten. Bij deze planten vormt de aantasting zelden een groot probleem en lijkt een bestrijding dus overbodig. Indien toch een chemische bestrijding zal worden toegepast dan regelmatig om de week herhalen. Bug Scan B Vallen Biobest lijm op blauwe vangplaat Decis 2,5 EC suspensie concentraat deltamethrin 25 g/l 576/P en 473/P (Verboden) KB Tuininsecten Gebruiksklaar vloeistof voor toepassin Rhône-Poulenc A bifenthrin 0,02 g/l 8414/B Orthene wateroplosbaar poeder Tomen France acefaat 50 % (verboden BE) 6554/B (verboden* 25/09/2003) Amblyseius biobest Amblyseius cucumeris Dynafos dichloorvos (*verboden L) Pagina 25 van 35

26 Endofan 35 EC emulgeerbaar concentr Makhteshim-Aga endosulfan 350 g/l (verboden BE) A 8626/B (* Verboden BE) Folimat SL 500 met water mengbaar c Bayer omethoaat (*BE verboden) A 5516/B (Verboden BE 28/02/2003) KB Insecten Agriben KB fosalone K-Othrine Flow spuitbus deltamethrin (*verboden L) Lannate spuitpoeder Dupont methomyl 25% (verboden BE) A 5933/B (*verboden BE) Phosdrin emulsie, olie in water Cynanmid Benel mevinfos 145 g/l A 6924 Sherpa 200 EC cypermethrin 200 g/l 8968/B Talstar 10 EC emulgeerbaar concentr FMC Corporation bifenthrin 100 g/l (verboden BE) B 7656/B (verboden) Undeen stuifpoeder propoxur Zolone Flo suspensie concentraat Agro-Plus V fosalone 500 g/l B 7340B + 401/B wapendragers - rupsen van (algemeen) Phalera bucephala zwarte rupsen met gele dwars en lengtestrepen afkomstig van wapendragervlinders Ernst van de ziekte of plaag: 2 Deze zwarte rupsen met gele dwars en lengtestrepen afkomstig van wapendragervlinders worden tot 5 cm groot en voeden zich met bladeren. De rupsen komen in grote kolonies voor van het midden tot het eind van de zomer. In tegenstelling tot andere soorten produceren zij spinsel. Door hun grote aantallen vreten zijn planten geheel kaal. De schade is vooral belangrijk bij jonge, opgroeiende bomen. Scheuten met kolonies kunnen worden weggesnoeid of chemisch bestreden worden. Fysiologisch snoei, pluk of knip ziek plantendelen weg Pagina 26 van 35

27 KB Totaalbehandeling emulsie, olie in water Scotts bifenthrin 2 g/l + myclobutanil 7,5 g/l 8972/B Orthene wateroplosbaar poeder Tomen France acefaat 50 % (verboden BE) 6554/B (verboden* 25/09/2003) Pistal spuitbus Oystershell pyrethrinen 0,25 % (verboden BE) 8802/B (Verboden) Pyrethro Pur Spruzit RTU pyrethrinen g/l + koolzaadolie (AC) 8.25 g/l 9391/B Admiral emulgeerbaar concentr Sumitomo Europ pyriproxyfen 100 g/l B 8526/B Ambush permethrin (*verboden BE+L) Verboden vanaf 25/07/1993 Bio-Pyretrex pyrethrinen 20 g/l + piperonylbutoxide 225 g/l 9267/B Lannate spuitpoeder Dupont methomyl 25% (verboden BE) A 5933/B (*verboden BE) Phosdrin emulsie, olie in water Cynanmid Benel mevinfos 145 g/l A 6924 Pyrethro Bio Spurzut pyrethrinen 36 g/l + piperonylbutoxide 144g/l 8837/B Zerox spuitbus Edialux pyrethrinen 0.3 % + piperonylbutoxide 2.4% B 7229/B Pagina 27 van 35

28 korsthoutskoolzwam Ustulina deusta Ernst van de ziekte of plaag: 10 De korsthoutskoolzwam is een witrot zwam die ook bruinrot kan veroorzaken. Het is een zwarte zakjeszwam die vaak over het hoofd wordt gezien omdat men deze schimmel als houtskool aanziet: je treft hem dus zowel witachtig als zwartkleurig aan en dit vooral in de lente en de zomer. Het zijn in het begin grijze platen die later zwart en erg bros worden. Het is onregelmatig, gebobbeld en als een korst aan de stamvoet. Het is een erg gevaarlijke zwam, hij kan zich verspreiden tot 4 meter hoog in de stam, hierdoor is de boom gevoelig voor stambreuk. Hij kan ook als saprofiet op dode boomstammen en takken zitten. Vooral beuken en linde zijn erg gevoelig. Op langere termijn dringt de zwam door tot in het cambium. De sterkste aantasting is te vinden in de stamvoet en aan de wortelomloop Volgt de bomen goed op...uiteindelijk zal moeten gerooid worden. Wanneer vruchtlichamen op de stammen verschijnen is de boom reeds aangetast Diverse rooien en opruimen van de aangetaste planten bladgalmuggen Dizygomyza reaumuriana Ernst van de ziekte of plaag: 1 De maden van deze muggen verwekken groeimisvormingen op bladeren en knoppen. Vooral op bladeren uiterlijk merkbaar. Deze maden vormen eencellige gallen op de bovenzijde van het blad. Een bestrijding in private tuinen is eigenlijk niet nodig. Misschien in de kwekerijen nuttig ivm mogelijke groeiremmingen en groeimisvormingen aan de knoppen. Pistal spuitbus Oystershell pyrethrinen 0,25 % (verboden BE) 8802/B (Verboden) Pyrethro Pur Spruzit RTU pyrethrinen g/l + koolzaadolie (AC) 8.25 g/l 9391/B Bio-Pyretrex pyrethrinen 20 g/l + piperonylbutoxide 225 g/l 9267/B Endofan 35 EC emulgeerbaar concentr Makhteshim-Aga endosulfan 350 g/l (verboden BE) A 8626/B (* Verboden BE) Pyrethro Bio Spurzut pyrethrinen 36 g/l + piperonylbutoxide 144g/l 8837/B Pagina 28 van 35

29 Zerox spuitbus Edialux pyrethrinen 0.3 % + piperonylbutoxide 2.4% B 7229/B bladrollers - rupsen van (algemeen) rupsen afkomstig van bladrollervlinders Ernst van de ziekte of plaag: 1 Kleine bruine tot groene zeer beweeglijke rupsen afkomstig van bladrollervlinders vreten aan zowel de bladeren als de toppen van de scheuten. Bladeren worden samengesponnen. Een bestrijding wordt zelden uitgevoerd. Alleen bij jonge planten kan de schade wel aanzienlijkere gevolgen hebben om dat de norm ale uitgroei belemmerd word. Probeer jonge rupsen te treffen. Bayer Pyrethrum emulgeerbaar concentr Bayer piperonylbutoxide 255g/l + pyrethrine 20 g/l (*verboden BE) 8870/B (*verboden BE) Pistal spuitbus Oystershell pyrethrinen 0,25 % (verboden BE) 8802/B (Verboden) Pyrethro Pur Spruzit RTU pyrethrinen g/l + koolzaadolie (AC) 8.25 g/l 9391/B Agrichim Carbaryl WP spuitpoeder Agrichim carbaryl 50% B 7133/B Bio-Pyretrex pyrethrinen 20 g/l + piperonylbutoxide 225 g/l 9267/B Dipterex trichloorfon Luxan Azinphos Luxan Chem Pha azinfos-methyl (*verboden BE) Verboden vanaf 25/07/1993 Parathion 25 vlb Pro Agro parathion A Parexan piperonylbutoxide + pyrethrinen + rotenon Pyrethro Bio Spurzut pyrethrinen 36 g/l + piperonylbutoxide 144g/l 8837/B Pagina 29 van 35

30 Zerox spuitbus Edialux pyrethrinen 0.3 % + piperonylbutoxide 2.4% B 7229/B Zolone Flo suspensie concentraat Agro-Plus V fosalone 500 g/l B 7340B + 401/B knotrot Ernst van de ziekte of plaag: 1 Door het jaarlijks knotten ontstaat er gevaar voor inrotting. Zware takken vragen extra controle vanwege de kans op afscheuren en uitbreken, zeker als ze jaren zijn blijven staan. Scheuren zijn een indicatie voor overbelasting en dus van ernstige, inwendige verzwakking door aantasting van de stam. Controleer regelmatig, snoei regelmatiger om het gevaar te beperken. Fysiologisch snoei, pluk of knip ziek plantendelen weg plakoksels bij bomen Ernst van de ziekte of plaag: 1 Plakoksels kunnen bij bijna alle loofboomsoorten ontstaan, maar komen veel voor bij Tilio tomentosa, de zilverlinde. In een sterk V-vormige vergaffeling van twee gelijkwaardige stammen of van een zware zijtak en de stam kan de bast ingeklemd raken. Deze tussenliggende bast verhindert dat het hout van beide 'armen' in de plakoksel met elkaar vergroeit. Dit verzwakt de verbinding aanzienlijk. Door diktegroei worden de armen bovendien uiteengedrukt. Het gevolg is dat tijdens sterke (wind)belasting zo'n plakoksel kan inscheuren of volledig uitbreken Als er aanwijzingen zijn voor scheurvorming dan zijn snoei maatregelen noodzakelijk. Snoei kan de (wind)belasting verkleinen. Verwijderen van de zware zijarm van een plakoksellevert een grote snoeiwond met kans op inwendige inrotting van de stam. Fysiologisch snoei, pluk of knip ziek plantendelen weg Pagina 30 van 35

31 rode puistjesziekte - vuur - vuurmeniezwam ectria cinnabarina Ernst van de ziekte of plaag: 1 De meniezwam, vuur of rode puistjesziekte ontleent zijn naam aan de oranjerode sporehoopjes die op afgestorven houtvoorkomen. De saprofytschimmel komt zowel op dood materiaal als levend materiaal voor (wondparasiet). In het laatste geval wordt vanuit een invalspoort, bijvoorbeeld een snoeiwond, bastweefsel van een tak of de stam gedood. Vooral bij verzwakte bomen komt dit vlugger voor. Op de dode (bruin/lichtbruin) schors kan je grote aantallen van helrode puntjes zien. Dit zijn de sporen van deze meniezwam. De jonge stammen of takken sterven af, ze lijken ook in te drogen? De infectie heeft plaats langs schorswonden. Een beginnende aantasting is herkenbaar aan ingezonken plekken op de stamen dikkere takken. De ingezonken plekken zijn vaak ovaal van vormen in het midden zit vaak een snoeiwond of tak. De kleur van de ingezonken bast is bruin verkleurd en het onderliggende hout vertoont ook een bruine verkleuring. Indien de tak dun is kan de aantasting tot afsnoering leiden. Hierdoor sterft de tak af en verwelkt het blad. Dit blad valt na enige tijd af. Op de reeds afgestorven bast zijn in een later stadium tot 2 millimeter brede sporehoopjes zichtbaar. Dit zijn de conidiëndragers van de schimmel. Bij droog weer zijn deze sporehoopjes zalmkleurig, bij vochtig weer verkleuren deze sporehoopjes weer meer naar oranjerood. Het afsterven van de takken en de stamgevolgd door de vorming van de sporehoopjes, wordt in de praktijk ook wel invuren genoemd. Hoe erg een boom wordt aangetast hangt sterk af van de conditie waarin deze boom zich bevindt. Is deze minder bijvoorbeeld na verplanten, dan kan de aantasting ernstig zijn. 1. zorg voor het planten voor een goede humusrijke bodem structuur. Een actief biologische bodem leven houdt bodem parasieten in bedwang. 2. tijdens de winterperiode de ziekte en dode takken wegzagen/wegsnoeien. Het zieke hout niet composteren, mulchen maar verbranden. 3. snoeiwonden afdekken met kankerverf 4. schorsletsels ontstaan door bijvoorbeeld transport, vooraleer uit te pakken of aan te raken begieten of bespuiten met aangepaste middelen. 5. Bij esdoorn, olmen, linde loopt de ziekte ook verder naar het levendige hout. Fysiologisch bodem- en/of groeiomstandigheden verbeteren Kankersept Fungicide pasta op waterbasis Asepta koperoxychloride 2 % (verboden BE) 5730/B (*verboden BE) Topsin M PASTA Fungicide paste op waterbasis Certis Europe thiofanaat-methyl 3% B 7096/B wratten bij bomen Ernst van de ziekte of plaag: 1 Op stammen van oudere linden kunnen wratachtige bulten tot ontwikkeling komen. Meestal groeit hierop een grote hoeveelheid waterlot. Zo'n bult bestaat uit wildgroei van ongedifferentieerd houtweefsel. Er zijn verschillende oorzaken voor het ontstaan van deze plaatselijke bulten, waarvan jaarlijks verwijderen van waterlot er één is. De wratachtige bulten vallen sterk op, maar zijn over het algemeen niet van invloed op de verkeersveiligheid van de boom. Alleen als dergelijke stamuitwassen afsterven en vervolgens het hout van de stam inrot kunnen veiligheidsproblemen ontstaan. Pagina 31 van 35

32 Fysiologisch snoei, pluk of knip ziek plantendelen weg zadelzwam, houtpaddestoelen Polyporus squamosus Ernst van de ziekte of plaag: 1 Op grotere wonden of in de omgeving van holten of inrottingen in de stam (snoeiwonden en taklittekens) en dikkere takken kunnen nier- tot halfcirkelvormige vruchtlichamen van de zadelzwam ontstaan. De vruchtlichamen zijn tot circa 60 cm breed en 1 tot 5 cm dik met een naar onderen gebogen, vrij scherpe rand. De gladde, licht kleverige bovenzijde van de zwam is licht geelbruin met een groot aantal, aanliggende, vlezige, helder- tot donkerbruine schubben. De onderzijde van deze buisjeszwam is crème of lichtgeel en gaat geleidelijk in de steel over. De steel zit zijdelings aan de hoed en is 3 tot 10 cm lang. De eenjarig vruchtlichamen verschijnen van april tot juni en kunnen tot het najaar aanwezig blijven. Soms gaat het om een enkele zwam, maar vaker groeien ze dakpansgewijs in een groep over elkaar heen. De zadelzwam is een wondparasiet op stammen en zware zijtakken van verschillende loofboomsoorten zoals linde, esdoorn, els, es, iep en wilg. De schimmel veroorzaakt witrot in het kernhout, wat de stam breukgevoelig maakt. Het spinthout blijft gezond. Diverse rooien en opruimen van de aangetaste planten bastvlekkenziekte Pyrenochaeta pubescens Ernst van de ziekte of plaag: In het najaar reeds bestrijden zodat de bast in het voorjaar beschermd is. Cuperit Fungicide spuitpoeder Protex koperoxychloride 50% 32/B Cupravit Forte Fungicide spuitpoeder Bayer koperoxychloride 50% 4091/B Pagina 32 van 35

33 bladgalmijten Eriophyes brev Ernst van de ziekte of plaag: zie bij linde galmijten (hoorngalletjes) Diverse soortgevoeligheid Allium sativum knoflookextract, planten, planten Urtica brandnetelextract Hostation triazofos Torque SC Acaricide suspensie concentraat Basf fenbutatin oxide 550 g/l A 8213/B Undeen stuifpoeder propoxur gewone osterzwam Pleurotus ostreotus Ernst van de ziekte of plaag: Wonden aan stam en onderste zware zijtakken kunnen de groeiplaats vormen voor de gewone oesterzwam. De eenjarige vruchtlichamen komen veelal in groepen tevoorschijn in oktober en december. Ze zijn kort gesteeld, nier- tot schelpvormig en worden zo'n 15 cm breed. Jonge vruchtlichamen zijn min of meer bolvormig tot gewelfd, met een naar onderen omgebogen rand. Oudere vruchtlichamen worden vlakker van vorm. De kleur van de zwambovenzijde is zeer variabel. Jonge exemplaren zijn wittig-grijs, maar verkleuren later via leigrijs naar blauwig tot uiteindelijk olijfbruin. Verder is de bovenzijde glad, van jonge exemplaren een beetje vuil; oudere exemplaren zijn droger. De onderzijde is bezet met witte lamellen die in de steel overgaan. De steel is wit en aan de basis viltig. De oesterzwam is een zwakteparasiet op stamwonden en takstompen, die een ernstige witrotaantasting veroorzaakt in het kernhout. Voordien moet de boom zijn verzwakt door externe factoren, zoals grondwaterdaling. De zwam breekt de houtstructuur af en maakt zo stam en takken breukgevoelig. Pagina 33 van 35

34 Diverse rooien en opruimen van de aangetaste planten houtrupsen - gele houtrupsen -> zie bij gestippelde houtvlinders Ernst van de ziekte of plaag: Pistal spuitbus Oystershell pyrethrinen 0,25 % (verboden BE) 8802/B (Verboden) Pyrethro Pur Spruzit RTU pyrethrinen g/l + koolzaadolie (AC) 8.25 g/l 9391/B Bio-Pyretrex pyrethrinen 20 g/l + piperonylbutoxide 225 g/l 9267/B Pyrethro Bio Spurzut pyrethrinen 36 g/l + piperonylbutoxide 144g/l 8837/B Zerox spuitbus Edialux pyrethrinen 0.3 % + piperonylbutoxide 2.4% B 7229/B Pagina 34 van 35

De buxusmot: Glyphodes perspectalis (syn. Diaphania perspectalis)

De buxusmot: Glyphodes perspectalis (syn. Diaphania perspectalis) De buxusmot: Glyphodes perspectalis (syn. Diaphania perspectalis) Lepidoptera, fam. Crambidae Waardplanten Buxussoorten zoals Buxus microphylla, B. sempervirens en B. sinica. Geografische verspreiding

Nadere informatie

Geïntegreerde mijtenbestrijding. Kenmerken van mijten. Diverse mijten. Bonenspintmijt (Tetranychus urticae) Bonenspintmijt (Tetranychus urticae)

Geïntegreerde mijtenbestrijding. Kenmerken van mijten. Diverse mijten. Bonenspintmijt (Tetranychus urticae) Bonenspintmijt (Tetranychus urticae) Geïntegreerde bestrijding van mijten in de boomkwekerij Margareth van der Horst i.o.v. Cultus Agro Advies Geïntegreerde mijtenbestrijding Sortiment mijten wordt groter Herkennen is belangrijk Inzet biologische

Nadere informatie

Platform Openbaar Groen: Ziekten en plagen in openbaar groen

Platform Openbaar Groen: Ziekten en plagen in openbaar groen Platform Openbaar Groen: Ziekten en plagen in openbaar groen Van Remoortere Liesbet Waarschuwingssysteem Proefcentrum voor Sierteelt (PCS) Genk 28 juni 2011 Waarschuwingssysteem Waarnemings- en Waarschuwingssysteem

Nadere informatie

Herkennen van ziekten en plagen in tomaat. Productschap Tuinbouw

Herkennen van ziekten en plagen in tomaat. Productschap Tuinbouw Herkennen van ziekten en plagen in tomaat Wageningen UR Glastuinbouw Wageningen UR Glastuinbouw Productschap Tuinbouw Virussen Pepinomozaïekvirus (PepMV) Tomatenbronsvlekkenvirus (TSWV) Tomatengeelkrulbladvirus

Nadere informatie

Biologische bestrijding spintmijten in framboos

Biologische bestrijding spintmijten in framboos Biologische bestrijding spintmijten in framboos Project INSECT H. van Doornspeek Eindverslag demo-object project INSECT (maart 2006), gefinancierd door Productschap Tuinbouw. Ing. H. (Heino) van Doornspeek,

Nadere informatie

Kasspintbestrijding in roos

Kasspintbestrijding in roos Kasspintbestrijding in roos De ontwikkeling van spinteieren is afhankelijk van de temperatuur, de relatieve luchtvochtigheid en de waardplant. Met de zonnige dagen, soms gecombineerd met een lage luchtvochtigheid,

Nadere informatie

Gallen. Er is een nieuwe druk verschenen van Het Gallenboek. Een mooie gelegenheid om eens kennis te maken met Gallen.

Gallen. Er is een nieuwe druk verschenen van Het Gallenboek. Een mooie gelegenheid om eens kennis te maken met Gallen. Stichting Natuurvrienden Capelle aan den IJssel e.o. november 2010 nummer 8 Gallen Vorig jaar is er een nieuwe druk verschenen van het Gallenboek. Dit is een boek, waarin alle Nederlandse gallen staan,

Nadere informatie

KENNISBUNDEL. Biologische aardappelen. Mei 2013 ZIEKTEN EN PLAGEN / INSECTEN. www.dlvplant.nl TEELTTECHNISCHE ASPECTEN LOOFDODEN

KENNISBUNDEL. Biologische aardappelen. Mei 2013 ZIEKTEN EN PLAGEN / INSECTEN. www.dlvplant.nl TEELTTECHNISCHE ASPECTEN LOOFDODEN KENNISBUNDEL Biologische aardappelen Mei 2013 TEELTTECHNISCHE ASPECTEN LOOFDODEN ZIEKTEN EN PLAGEN / VIRUSZIEKTEN ZIEKTEN EN PLAGEN / PHYTOPHTHORA INFESTANS ZIEKTEN EN PLAGEN / RHIZOCTONIA SOLANI DE SMAAK

Nadere informatie

Bestrijding bladwespen bij rode bes in kassen en tunnels.

Bestrijding bladwespen bij rode bes in kassen en tunnels. Verslaglegging demoproject Bestrijding bladwespen bij rode bes in kassen en tunnels. Gefinancierd door Productschap Tuinbouw In opdracht van de Nederlandse Fruitteelt Organisatie In het kader van het project

Nadere informatie

Plaagbestrijding als teamsport

Plaagbestrijding als teamsport Plaagbestrijding als teamsport Een inleiding over Natuurlijke Vijanden Jerre de Blok Oktober 2007 Werken met natuurlijke vijanden Natuurlijke vijanden: dieren of micro-organismen die van nature plagen

Nadere informatie

Plagen en natuurlijke vijanden in de Glastuinbouw. Ellen Beerling WUR Glastuinbouw, Bleiswijk

Plagen en natuurlijke vijanden in de Glastuinbouw. Ellen Beerling WUR Glastuinbouw, Bleiswijk Plagen en natuurlijke vijanden in de Glastuinbouw Ellen Beerling WUR Glastuinbouw, Bleiswijk Inhoud Plagen waarnemen: scouten Waarom Hoe Plagen & Natuurlijke vijanden Witte vlieg Mineervlieg Bladluis Rups

Nadere informatie

Afwijkingen bestrijden

Afwijkingen bestrijden Afwijkingen bestrijden De ziekte- of schadeveroorzaker is al aanwezig en je bent tot de conclusie gekomen dat er bestreden moet worden. Welke methode ga je dan hanteren? Er zijn verschillende methoden

Nadere informatie

TRACER. Een nieuwe aanpak bij de bestrijding van trips in prei

TRACER. Een nieuwe aanpak bij de bestrijding van trips in prei Een nieuwe aanpak bij de bestrijding van trips in prei TRIPSSCHADE DETAIL VOLWASSEN TRIPS een biologisch geproduceerd insecticide met een unieke werkingswijze doodt de schadelijke insecten snel en zeker

Nadere informatie

Aanleren van monitoringstechnieken, sleutel tot succes van biologische gewasbescherming in aardbei

Aanleren van monitoringstechnieken, sleutel tot succes van biologische gewasbescherming in aardbei Aanleren van monitoringstechnieken, sleutel tot succes van biologische gewasbescherming in aardbei Bladluizen, trips en kasspintmijt beheersen Aziatische fruitvlieg monitoren Van gangbare bestrijding naar

Nadere informatie

Biologische bestrijding in bloembolgewassen

Biologische bestrijding in bloembolgewassen Praktijkonderzoek Plant & Omgeving Bollen, Bomen & Fruit Biologische bestrijding in bloembolgewassen Cor Conijn Onderzoeker insecten en aaltjes Bloembollen Biologische bestrijding in bloembolgewassen Detectie,

Nadere informatie

Bijen en wespen. Galwespen Echte zaagwespen Spinselbladwespen Vliesvleugeligen Larve: bijtend: vraatschade Andrena (zandbijen)

Bijen en wespen. Galwespen Echte zaagwespen Spinselbladwespen Vliesvleugeligen Larve: bijtend: vraatschade Andrena (zandbijen) Bijen en wespen Galwespen Echte zaagwespen Spinselbladwespen Vliesvleugeligen Larve: bijtend: vraatschade Andrena (zandbijen) Larve bastaardrups: zaagwespen Echte zaagwespen Verschil rups (vlinders en

Nadere informatie

VERDERA B 4 (Gliocladium catenulatum J1446)

VERDERA B 4 (Gliocladium catenulatum J1446) TER BESTRIJDING VAN Verdera B 4 is een biofungicide dat sporen en mycelium van de antagonistische schimmel G. catenulatum bevat. Deze antagonist wordt door hommels verspreid (Flying Doctors System) om

Nadere informatie

Beste natuurliefhebber/- ster,

Beste natuurliefhebber/- ster, Beste natuurliefhebber/- ster, In verband met voorbereidende werkzaamheden voor een paar nogal ingrijpende klussen in ons huis waren Monica en ik de vorige dinsdag aan huis gekluisterd. Dus maakte ik geen

Nadere informatie

PREI. schimmels die schimmelziekten veroorzaken: meeldauw en oïdium; preimot; preivlieg. Beter voorkomen dan genezen!

PREI. schimmels die schimmelziekten veroorzaken: meeldauw en oïdium; preimot; preivlieg. Beter voorkomen dan genezen! PREI Er bestaan twee soorten prei: zomer- en winterprei. Deze tweejaarlijks geoogste groente geldt dus het hele jaar door als 'seizoensproduct'. Er zijn echter schadelijke organismen die de groei van deze

Nadere informatie

Insecticiden binnenshuis

Insecticiden binnenshuis Insecticiden binnenshuis Tegen vliegende insecten in huis Vliegen, wespen, muggen en motten kunnen worden geweerd met spuitbussen. Spar U kan plakstrippen en elektrische verstuivers gebruiken. Tegen muggen

Nadere informatie

Schimmels. Schimmelziektes in sportvelden en gazons

Schimmels. Schimmelziektes in sportvelden en gazons Schimmelziektes in sportvelden en gazons Brown patch Brown Patch Symptomen: Donkere ringen van afstervend gras Droogte plekken Wit verkleuring van het aangetaste gras Brown Patch Infectie: Juni tot september

Nadere informatie

BONEN. sclerotiënrot; bladluizen; snuitkevers of otiorhynchi, van de familie van de coleoptera. Beter voorkomen dan genezen!

BONEN. sclerotiënrot; bladluizen; snuitkevers of otiorhynchi, van de familie van de coleoptera. Beter voorkomen dan genezen! BONEN Er bestaan erg veel variëteiten van bonen: groene bonen, bonen waarvan u alles mag opeten, bonen die u moet doppen, enz. Ze verschillen van elkaar qua rijpingsperiode, grootte, de kleur van hun peul

Nadere informatie

Dinsdag 26 november 2013

Dinsdag 26 november 2013 Dinsdag 26 november 2013 Al geruime tijd was er, wat mij betreft, enige onduidelijkheid over de juiste benaming van de naast De Wiershoeck gelegen tuinen. Ik wist niet beter dan dat het de Schoolwerktuin

Nadere informatie

de biologische bouwsteen in de geïntegreerde teelt.

de biologische bouwsteen in de geïntegreerde teelt. de biologische bouwsteen in de geïntegreerde teelt. NeemAzal-T/S onmisbaar in de geïntegreerde teelt Geïntegreerde teelt is alleen mogelijk bij een goed evenwicht tussen bestrijdende maatregelen en plagen

Nadere informatie

BotaniGard. De biologische witte vliegenmepper

BotaniGard. De biologische witte vliegenmepper BotaniGard De biologische witte vliegenmepper Witte vlieg, een toenemend probleem In de glastuinbouw is witte vlieg al jaren een toenemend probleem. Witte vlieg is steeds lastiger te bestrijden in intensieve

Nadere informatie

Bacterieziekten. Bacterieziekten. Bacterieziekten. Bacterieziekten. Pseudomonas. Bacterieziekten. Klein en steenfruit

Bacterieziekten. Bacterieziekten. Bacterieziekten. Bacterieziekten. Pseudomonas. Bacterieziekten. Klein en steenfruit Klein en steenfruit Diverse soorten in groot- en kleinfruit: Rob Derikx Boekel, 17 februari 2016 Xanthomonas (o.a. aardbeien, kersen, pruimen) Erwinia (o.a. peren, ook wel bacterievuur genoemd) (o.a. kersen,

Nadere informatie

905957_Eveleens_hfdst_14:Eveleens#hfdst14 29-12-2009 12:04 Pagina 149

905957_Eveleens_hfdst_14:Eveleens#hfdst14 29-12-2009 12:04 Pagina 149 905957_Eveleens_hfdst_14:Eveleens#hfdst14 29-12-2009 12:04 Pagina 149 GEWAS BESCHE RM ING BIOLOGISCH (Professioneel gebruik) GEWASBESCHERMINGSMIDDELEN ENZ. (BIOLOGISCH) (Prijs op aanvraag) Leverbaar in

Nadere informatie

For information only content must not be duplicated. Grasziekten. Lebrun Benjamin

For information only content must not be duplicated. Grasziekten. Lebrun Benjamin Grasziekten Lebrun Benjamin Grasziekten : introductie 1) Oorzaak grasziekten : Virussen Bacteriën Fungus 2) Ziekten veroorzaken een aantal problemen : Vermindering van de groei van de plant Vermindering

Nadere informatie

Loof-en naaldbomen. Naam :

Loof-en naaldbomen. Naam : Loof-en naaldbomen Naam : Veel bomen maken een bos In een boomgaard staan soms honderden bomen, en toch is een boomgaard geen bos. Ook in een park kun je veel bomen zien, maar een park is beslist geen

Nadere informatie

Geïntegreerde bestrijding in de teelt van beuk

Geïntegreerde bestrijding in de teelt van beuk Geïntegreerde bestrijding in de teelt van beuk Projectnummer PT: 13116 Roel van den Meiracker Entocare CV April 2011 ENTOCARE Haagsteeg 4 Postbus 162 6700 AD Wageningen Nederland Tel. +31 (0)317-411188

Nadere informatie

BLADZIEKTEN IN DE BIET IN EEN IPM PERSPECTIEF

BLADZIEKTEN IN DE BIET IN EEN IPM PERSPECTIEF BLADZIEKTEN IN DE BIET IN EEN IPM PERSPECTIEF Juni 2016 Barbara Manderyck & Françoise Vancutsem - KBIVB IPM= 3 basisprincipes 2 PREVENTIE of schade vermijden MONITORING = WAARNEMINGEN INTERVENTIE= BESTRIJDING

Nadere informatie

Gebruik van natuurlijke vijanden bij aanplanting in openbaar groen. Lode Van Schaeren Crop protection specialist

Gebruik van natuurlijke vijanden bij aanplanting in openbaar groen. Lode Van Schaeren Crop protection specialist Gebruik van natuurlijke vijanden bij aanplanting in openbaar groen Lode Van Schaeren Crop protection specialist Inhoudstafel Waarom? Plagen & nuttigen Plan van aanpak Vragen 1/14/2013 Waarom nuttige insecten

Nadere informatie

Cryphonectria parasitica (kastanjekanker)

Cryphonectria parasitica (kastanjekanker) Cryphonectria parasitica (kastanjekanker) A. Chandelier Laboratorium mycologie Centre Wallon de recherches agronomiques Situatie in België Volgens de Europese gegevensbank EPPO, aanwezig sinds 2007 maar

Nadere informatie

Workshop Najaarsproblemen bieten en cichorei. Hoe stel ik de juiste diagnose?

Workshop Najaarsproblemen bieten en cichorei. Hoe stel ik de juiste diagnose? Workshop Najaarsproblemen bieten en cichorei Hoe stel ik de juiste diagnose? Elma Raaijmakers, Bram Hanse, Peter Wilting, Ellen van Oorschot en Marco Bom Bergen op Zoom, 15 oktober 2015 Workshop Korte

Nadere informatie

Verslag geïntegreerde bestrijding in de teelt van anjer.

Verslag geïntegreerde bestrijding in de teelt van anjer. Verslag geïntegreerde bestrijding in de teelt van anjer. Onderzoeksperiode 2009 Inhoud Inleiding... 2 Werkwijze... 2 Resultaten... 4 Discussie en conclusie... 8 1 Inleiding De anjerteelt heeft het onderzoeksproject

Nadere informatie

Van Hallstraat. Prunus avium Plena

Van Hallstraat. Prunus avium Plena Van Hallstraat Prunus avium Plena Deze middelgrote boom heeft een ronde en regelmatig vertakte dichte kroon. De boom kan een uiteindelijke hoogte bereiken van 8-12 m. De glanzende schors is bruinrood van

Nadere informatie

Plagen in de wijndruiventeelt

Plagen in de wijndruiventeelt Plagen in de wijndruiventeelt Proefcentrum Fruitteelt vzw Unit Toegepast Wetenschappelijk Onderzoek Afdeling Zoölogie Fruittuinweg 1, B-3800 Sint-Truiden 0032 (0)11 69 70 80 rik.clymans@pcfruit.be Overzicht

Nadere informatie

Bijlage VMBO-GL en TL

Bijlage VMBO-GL en TL Bijlage VMBO-GL en TL 2012 tijdvak 1 biologie CSE GL en TL Deze bijlage bevat informatie GT-0191-a-12-1-b Glastuinbouw informatie Lees eerst informatie 1 tot en met 6 en beantwoord dan vraag 38 tot en

Nadere informatie

ALLES WAT JE WILT WETEN OVER BOMEN

ALLES WAT JE WILT WETEN OVER BOMEN ALLES WAT JE WILT WETEN OVER BOMEN Een boom is... Een boom is een plant, alleen noemen de onderdelen anders. Een boom is namelijk een vaste plant met een houten stam en een kruin. Delen van de boom Laat

Nadere informatie

Van eitje tot vlinder

Van eitje tot vlinder Werkblad Van eitje tot vlinder Wat is de goede volgorde van de plaatjes? Begin bij plaatje : de vlinder legt eieren. Schrijf de letter a in hokje. Welk plaatje is de volgende? Zet de letter ervan in hokje

Nadere informatie

Beheersing van Didymella bryoniae (Mycosphaerella) in de teelt van komkommer. IWT-project nr. 140982

Beheersing van Didymella bryoniae (Mycosphaerella) in de teelt van komkommer. IWT-project nr. 140982 Beheersing van Didymella bryoniae (Mycosphaerella) in de teelt van komkommer IWT-project nr. 140982 1 Overzicht project 2 Werkpakket 1 1/ Optimalisatie protocol voor airsampling Op zoek naar selectief

Nadere informatie

Wandelroute langs insecten en andere kleine beestjes

Wandelroute langs insecten en andere kleine beestjes Wandelroute langs insecten en andere kleine beestjes Tijdens deze buitenopdracht komen jullie verschillende insecten tegen. Ook vind je andere kleine beestjes, die geen insecten zijn. De route is met een

Nadere informatie

FRUITBOMEN. Beter voorkomen dan genezen!

FRUITBOMEN. Beter voorkomen dan genezen! FRUITBOMEN In onze contreien treffen we heel wat fruitbomen aan, zoals appelbomen, perenbomen, pruimenbomen, kersenbomen, enz. We kunnen onze tuinen dan ook aanplanten met tal van verschillende soorten.

Nadere informatie

Workshop Najaarsproblemen bieten en cichorei

Workshop Najaarsproblemen bieten en cichorei Workshop Najaarsproblemen bieten en cichorei Hoe stel ik de juiste diagnose? Elma Raaijmakers, Peter Wilting, Ellen van Oorschot, Bram Hanse en Marco Bom Rolde, 2 september 2014 Workshop Korte uitleg:

Nadere informatie

ALLES WAT JE WILT WETEN OVER BOMEN

ALLES WAT JE WILT WETEN OVER BOMEN 3 8 6 10 ALLES WAT JE WILT WETEN OVER BOMEN Een boom is...... een vaste plant met een houten stam en een kruin, alleen noemen de onderdelen anders dan bij een plant. Delen van de boom Laat de kinderen

Nadere informatie

Bijlage VMBO-GL en TL

Bijlage VMBO-GL en TL Bijlage VMBO-GL en TL 2012 tijdvak 1 biologie CSE GL en TL Deze bijlage bevat informatie GT-0191-a-12-1-b Glastuinbouw informatie Lees eerst informatie 1 tot en met 6 en beantwoord dan vraag 38 tot en

Nadere informatie

Acer freemanii Armstrong

Acer freemanii Armstrong 1 Acer freemanii Armstrong Naam: Esdoorn Hoogte: 9-12 meter, strak zuil- tot ovaalvormige kroonvorm : smalle straten en lanen : verdraagt verharding, zeer goed windbestendig Bodem: niet te natte grond,

Nadere informatie

INFO 204 JUNI 2009 2011. Signum, dé standaard in de teelt van wortelen. Signum in wortelen. Signum

INFO 204 JUNI 2009 2011. Signum, dé standaard in de teelt van wortelen. Signum in wortelen. Signum 204 JUNI 2009 2011 INFO Signum, dé standaard in de teelt van wortelen Voor een geslaagde wortelenteelt is een goede bescherming van het loof van groot belang, maar zeker voor bewaarpeen moet de bescherming

Nadere informatie

Groene Detailhandel. Een- en tweejarigen antwoorden 1. Een- en tweejarige tuinplanten Antwoorden

Groene Detailhandel. Een- en tweejarigen antwoorden 1. Een- en tweejarige tuinplanten Antwoorden Een- en tweejarige tuinplanten Antwoorden 1 Omschrijf met eigen woorden wat eenjarige planten zijn. Aan het einde van het seizoen vormen ze zaad en sterven af. Met andere woorden de meeste eenjarige kun

Nadere informatie

Ziekten en plagen: houtrot

Ziekten en plagen: houtrot Ziekten en plagen: houtrot Wat gaan we zien? Afgrendeling in bomen (CODIT) Wat is houtrot + verschillende types rot Belangrijkste houtrotschimmels 1 Afgrendeling in bomen Bomen zijn niet mobiel, maar ook

Nadere informatie

De Wiershoeck-Kinderwerktuin, dinsdag 31 mei Beste natuurliefhebber/-ster,

De Wiershoeck-Kinderwerktuin, dinsdag 31 mei Beste natuurliefhebber/-ster, De Wiershoeck-Kinderwerktuin, dinsdag 31 mei 2016 Beste natuurliefhebber/-ster, Voor de verandering was het dit keer erg warm, maar net als vorige week (erg koud en miezerig) waren er maar bitter weinig

Nadere informatie

RESULTATEN UIT HET ONDERZOEK WORTEL. Bart Declercq, Sofie Darwich & Sabien Pollet 03/03/2016

RESULTATEN UIT HET ONDERZOEK WORTEL. Bart Declercq, Sofie Darwich & Sabien Pollet 03/03/2016 RESULTATEN UIT HET ONDERZOEK WORTEL Bart Declercq, Sofie Darwich & Sabien Pollet 03/03/2016 INHOUD - MINEERBORSTELMOT - WORTELVLIEG - BLADLUIZEN - ANDERE SCHADEVERWEKKERS Schade Alternaria Mineerborstelmot

Nadere informatie

Grote vos Nymphalis polychloros

Grote vos Nymphalis polychloros Nymphalis polychloros Jan Goedbloed Soortbeschrijving De is een grote bruinrode vlinder, behorend tot de familie van de schoenlappers Nymphalidae waar ook, Atalanta, Dagpauwoog, Gehakkelde aurelia en Distelvlinder

Nadere informatie

De Wiershoeck- Kinderwerktuin, dinsdag 11 februari 2014

De Wiershoeck- Kinderwerktuin, dinsdag 11 februari 2014 De Wiershoeck- Kinderwerktuin, dinsdag 11 februari 2014 Beste natuurliefhebber/- ster, Het was afgelopen dinsdag opnieuw een mooie lenteachtige winterdag. Er stond een stevige wind, maar de zon scheen

Nadere informatie

GEBRUIK VAN ROOFMIJTEN IN DE BOOMKWEKERIJ

GEBRUIK VAN ROOFMIJTEN IN DE BOOMKWEKERIJ GEBRUIK VAN ROOFMIJTEN IN DE BOOMKWEKERIJ In de glastuinbouw worden roofmijten al jaren met succes ingezet om plagen als spint en trips beter en met minder chemische middelen te kunnen bestrijden. In de

Nadere informatie

Biologische bestrijding van bladluizen in paprika. Aphidoletes kan meer dan we denken.. Jeroen van Schelt. Koppert Biological Systems

Biologische bestrijding van bladluizen in paprika. Aphidoletes kan meer dan we denken.. Jeroen van Schelt. Koppert Biological Systems Biologische bestrijding van bladluizen in paprika. Aphidoletes kan meer dan we denken.. Jeroen van Schelt Koppert Biological Systems Belangrijkste bladluizen in paprika Aulacorthum solani Boterbloemluis

Nadere informatie

Project Planten ABC. Week 1ABC: Algemeen

Project Planten ABC. Week 1ABC: Algemeen Project Planten ABC Week 1ABC: Algemeen Info: Planten Planten eten, ademen en groeien. Sommige planten houden van natte grond. Anderen van droge grond. Sommige planten houden van veel zon en warmte. Anderen

Nadere informatie

Nieuw, tegen rupsen. Fame, nieuw middel tegen rupsen. De werkzame stof. Het werkingmechanisme

Nieuw, tegen rupsen. Fame, nieuw middel tegen rupsen. De werkzame stof. Het werkingmechanisme Fame, nieuw middel tegen rupsen Fame is een product ter bestrijding van schadelijke rupsen van diverse motten en vlinders (Lepidoptera). Het heeft een larvicide werking. Alle larvale stadia worden bestreden.

Nadere informatie

Biologie, Schade en Bestrijding van Weekhuidmijten in de teelt van trekheesters

Biologie, Schade en Bestrijding van Weekhuidmijten in de teelt van trekheesters Biologie, Schade en Bestrijding van Weekhuidmijten in de teelt van trekheesters Maedeli Hennekam & Jeroen van Schaik Entocare C.V. December 2010 ENTOCARE Haagsteeg 4 Postbus 162 6700 AD Wageningen Tel.

Nadere informatie

Suchmann. Natuur, hoofdstuk Lente en natuurverschijnselen

Suchmann. Natuur, hoofdstuk Lente en natuurverschijnselen Suchmann Natuur, hoofdstuk Lente en natuurverschijnselen Wanneer: Dinsdagmiddag 6-13-20 & 27 april De kinderen worden in groepjes verdeeld van 3 of 4 kinderen. Ieder groepje krijgt een onderwerp toebedeeld

Nadere informatie

Gezond tuinieren met tuin- & potplanten

Gezond tuinieren met tuin- & potplanten Gezond tuinieren met tuin- & potplanten Home & Garden Handvest Een eco-logisch antwoord op plantenziekten en insectenplagen 2 Handvest bij de toepassing van de producten uit de Home and Garden Serie Algemene

Nadere informatie

INHOUD. 1. Zwammen 02 - Vliegenzwam 03 - Eekhoorntjesbrood 03 - Aardappelbovist 04 - Stinkzwam Beuk Eik 06

INHOUD. 1. Zwammen 02 - Vliegenzwam 03 - Eekhoorntjesbrood 03 - Aardappelbovist 04 - Stinkzwam Beuk Eik 06 Biotoop: het bos BOSPLANTEN INHOUD 1. Zwammen 02 - Vliegenzwam 03 - Eekhoorntjesbrood 03 - Aardappelbovist 04 - Stinkzwam 04 2. Beuk 05 3. Eik 06 Wereldoriëntatie: natuur: bosplanten VCS-M: L-6 JP: 2003-11-25-1

Nadere informatie

Begin van het moestuinseizoen

Begin van het moestuinseizoen Begin van het moestuinseizoen 1. Buiten Zaaien in volle grond Algemene regel : de hoeveelheid aarde waarmee je het zaadje bedekt, mag maximaal drie maal de breedte van het zaad zijn. Zaai periode : is

Nadere informatie

De Wiershoeck- Kinderwerktuin, dinsdag 6 mei 2014. Beste natuurliefhebber/- ster,

De Wiershoeck- Kinderwerktuin, dinsdag 6 mei 2014. Beste natuurliefhebber/- ster, De Wiershoeck- Kinderwerktuin, dinsdag 6 mei 2014 Beste natuurliefhebber/- ster, Het was eerst afwisselend zonnig en bewolkt, later nam de bewolking toen en (in overeenstemming met de weersverwachting)

Nadere informatie

1. Geheimen. 2. Zwammen

1. Geheimen. 2. Zwammen 1. Geheimen 'Geen plant en geen dier' Een paddestoel is zeker geen dier, maar een plant is het ook niet. Ze hebben geen groene bladeren om zonlicht op te vangen. Bovendien groeien paddestoelen in het donker.

Nadere informatie

INFO 205 JULI 2009 2011. Signum, dé standaard in de teelt van kool. Signum in koolgewassen. Signum

INFO 205 JULI 2009 2011. Signum, dé standaard in de teelt van kool. Signum in koolgewassen. Signum 205 JULI 2009 2011 INFO Signum, dé standaard in de teelt van kool In Nederland kennen we verschillende koolteelten. Iedere teelt met zijn specifieke problemen. In de ene teelt is het makkelijker met gewasbeschermingsmiddelen

Nadere informatie

INFORMATIEBLAD GEWASBESCHERMING BIJ BONEN

INFORMATIEBLAD GEWASBESCHERMING BIJ BONEN INFORMATIEBLAD GEWASBESCHERMING BIJ BONEN Onze informatiebladen geven uitvoerige technische-informatie en tips over specifieke onderwerpen, welke direct in relatie staan met zaden en zaaien. ONKRUIDBESTRIJDING

Nadere informatie

De Wiershoeck- Kinderwerktuin, dinsdag 28 januari Beste natuurliefhebber/- ster,

De Wiershoeck- Kinderwerktuin, dinsdag 28 januari Beste natuurliefhebber/- ster, De Wiershoeck- Kinderwerktuin, dinsdag 28 januari 2014 Beste natuurliefhebber/- ster, Het was een prachtige winterdag. Er was weinig wind, de zon scheen heerlijk en de tuinen waren nog bedekt met een behoorlijke

Nadere informatie

De Wiershoeck-Kinderwerktuin, dinsdag 27 september Beste natuurliefhebber/-ster,

De Wiershoeck-Kinderwerktuin, dinsdag 27 september Beste natuurliefhebber/-ster, De Wiershoeck-Kinderwerktuin, dinsdag 27 september 2016 Beste natuurliefhebber/-ster, En al weer was het een prima dag om op de tuinen rond te scharrelen. De zon scheen, de temperatuur was aangenaam en

Nadere informatie

De Wiershoeck- Schoolwerktuin, woensdag 13 november 2013

De Wiershoeck- Schoolwerktuin, woensdag 13 november 2013 De Wiershoeck- Schoolwerktuin, woensdag 13 november 2013 Het was afgelopen woensdag mooi herfstweer; droog, een aangenaam zonnetje en weinig wind. Maar het was erg rustig op de tuinen, er waren weinig

Nadere informatie

Ziekten en plagen ERWINIA. Veroorzaakt door: Bacterie.

Ziekten en plagen ERWINIA. Veroorzaakt door: Bacterie. Ziekten en plagen ERWINIA Veroorzaakt door: Bacterie. Erwinia Carotovora: bovengrondse delen of knollen verslijmen en vertonen rotte plekken (stinkend zachtrot). De knollen rotten geheel weg en verspreiden

Nadere informatie

Infoblad gewassen. rozen. IPM-strategie voor rozen

Infoblad gewassen. rozen. IPM-strategie voor rozen GEBRUIKT U CHEMICALIËN? CONTROLEER DAN OP ONZE WEBSITE, www.biobest.be, OF ZE VERENIGBAAR ZIJN MET ONZE NUTTIGE INSECTEN Infoblad gewassen rozen IPM-strategie voor rozen Infoblad gewassen Rozen Waarom

Nadere informatie

Eén van de wetten van Murphy die bij orchideeën van toepassing is; Waar orchideeën goed gedijen, gedijen de pesten of plagen nog beter.

Eén van de wetten van Murphy die bij orchideeën van toepassing is; Waar orchideeën goed gedijen, gedijen de pesten of plagen nog beter. Ziekten en plagen : Eén van de wetten van Murphy die bij orchideeën van toepassing is; Waar orchideeën goed gedijen, gedijen de pesten of plagen nog beter. Wat er ook gezegd of geschreven wordt ziekten

Nadere informatie

De Wiershoeck-Kinderwerktuin, dinsdag 3 mei 2016. Beste natuurliefhebber/-ster,

De Wiershoeck-Kinderwerktuin, dinsdag 3 mei 2016. Beste natuurliefhebber/-ster, De Wiershoeck-Kinderwerktuin, dinsdag 3 mei 2016 Beste natuurliefhebber/-ster, Het was een heel aangename dag, maar er was minder te zien dan ik had gehoopt/verwacht. Twee dagen eerder waren we in de Hortus

Nadere informatie

Bijlage VMBO-GL en TL

Bijlage VMBO-GL en TL Bijlage VMBO-GL en TL 2011 tijdvak 2 biologie CSE GL en TL Deze bijlage bevat informatie. GT-0191-a-11-2-b Jakobskruiskruid - Informatie Lees eerst informatie 1 tot en met 5 en beantwoord dan vraag 38

Nadere informatie

Verzorging. Pireco. Delumbri. Ter voorkoming van wormenoverlast. Delumbri. Dosering en toediening. Samenstelling en werking

Verzorging. Pireco. Delumbri. Ter voorkoming van wormenoverlast. Delumbri. Dosering en toediening. Samenstelling en werking Ter voorkoming van wormenoverlast Wormen kunnen grote overlast bezorgen wanneer deze in te groten getale voorkomen in de land- en tuinbouw, tuinen en plantsoenen. Ook op sportvelden is het van belang om

Nadere informatie

Geïntegreerde bestrijding Fruitteelt. Vlamings studiemiddag Boekel 18 februari 2014. Vince van der Gaag

Geïntegreerde bestrijding Fruitteelt. Vlamings studiemiddag Boekel 18 februari 2014. Vince van der Gaag Geïntegreerde bestrijding Fruitteelt Vlamings studiemiddag Boekel 18 februari 2014 Vince van der Gaag 18 februari 2014 Onderwerpen Algemeen Bioline ICM Een goed begin (scouten en monitoring, hygiëne) Kweekzakjes

Nadere informatie

Beste natuurliefhebber/- ster,

Beste natuurliefhebber/- ster, Beste natuurliefhebber/- ster, Het was dinsdag 10 december een, wat mij betreft, ideale herfstdag: zonnig, droog en weinig wind. Maar ook op zo n mooie dag, zo laat in het jaar, mag je natuurlijk niet

Nadere informatie

Cercis canadensis. rond tot afgeplat bolvormig

Cercis canadensis. rond tot afgeplat bolvormig Cercis canadensis Als hoogstamvorm gekweekt groeit C. canadensis uit tot een mooie, middelhoge solitairboom. De stam is grijs en ondiep gegroefd, op latere leeftijd kan de schors in kleine plaatjes loslaten.

Nadere informatie

Bloeiend plantje Spoor van een dier

Bloeiend plantje Spoor van een dier Volwassen boom Jonge boom Dode boom Hoge struik Lage struik Varen Mos Klimmende plant Bloeiend plantje Spoor van een dier Paddenstoel (op de grond) Bodemdiertje Paddenstoel (op een boom) Activiteit 3 :

Nadere informatie

Ondersteunende middelen. "Van sinaasappelolie tot bakpoeder". Wat te doen bij galmijten en valse en echte meeldauw?

Ondersteunende middelen. Van sinaasappelolie tot bakpoeder. Wat te doen bij galmijten en valse en echte meeldauw? "Van sinaasappelolie tot bakpoeder". Wat te doen bij galmijten en valse en echte meeldauw? Paul Spierings Wat doe je niet? Wat doe je niet? 1 Wat dan wel? Meest voorkomende problemen: Galmijten Echte meeldauw

Nadere informatie

Levenscyclus. Raten zijn 6hoekige kamers waar stuifmeel en honing wordt opgeslagen.

Levenscyclus. Raten zijn 6hoekige kamers waar stuifmeel en honing wordt opgeslagen. [Honingbij] Algemene Naam: Honingbij Wetenschappelijke Naam: Apis mellifera Raten zijn 6hoekige kamers waar stuifmeel en honing wordt opgeslagen. Het lichaam van een bij bestaat uit drie onderdelen: een

Nadere informatie

Ratelpopulier Populus tremula. Verspreide knopstand, spits, bruin, glanzend, op eenjarige twijgen aanliggend, op oudere twijgen vaak op kortloten.

Ratelpopulier Populus tremula. Verspreide knopstand, spits, bruin, glanzend, op eenjarige twijgen aanliggend, op oudere twijgen vaak op kortloten. Ratelpopulier Populus tremula Verspreide knopstand, spits, bruin, glanzend, op eenjarige twijgen aanliggend, op oudere twijgen vaak op kortloten. Witte abeel Populus alba Stam: Bochtige stam met grijze

Nadere informatie

Nematodenproef bestrijding dennenprocessierups Thaumetopoea pityocampa

Nematodenproef bestrijding dennenprocessierups Thaumetopoea pityocampa Nematodenproef bestrijding dennenprocessierups Thaumetopoea pityocampa Spanje, Javea, Cap Sant Antoni december 2013 - februari 2014 Door: Silvia Hellingman-Biocontrole Onderzoek en Advies en Jan van Eijle

Nadere informatie

Handboek Boomteelt, Druk 3. Handboek Tuinplanten. Bomen & Struiken > 4,5 m

Handboek Boomteelt, Druk 3. Handboek Tuinplanten. Bomen & Struiken > 4,5 m 1 Handboek Tuinplanten Bomen & Struiken > 4,5 m 2 Titel: Handboek Tuinplanten, Bomen & Struiken > 4,5 m Nederlandse uitgever: BoekvoorPlant Copyright 2016 Cm van de Wouw Ontwerp: Cm van de Wouw Productieleiding:

Nadere informatie

Informatie reader. Over bomen

Informatie reader. Over bomen Informatie reader Over bomen Bron: een selectie uit folders van de bomenstichting Hoe groeit een boom? blz. 1 t/m 4 Bomen en mensen blz. 5 t/m 7 Bomen en feesten blz. 8 t/m 10 Bomen en medicijnen blz.

Nadere informatie

LEVEN IN DE BIO-APPELBOOMGAARD FICHES

LEVEN IN DE BIO-APPELBOOMGAARD FICHES LEVEN IN DE BIO-APPELBOOMGAARD FICHES LEVEN IN DE BIO-APPELBOOMGAARD - FICHES PRO 7 GROTE BOMEN & KLEINE BOMEN GROTE BOMEN... Vroeger plantten de boeren hoogstamfruitbomen. Elke boerderij had zijn hoogstamboomgaard

Nadere informatie

Herfstwerkboekje van

Herfstwerkboekje van Herfstwerkboekje van Herfst werkboekje groep 5 1 De bladeren aan de bomen worden bruin en rood en vallen naar beneden, het is weer herfst! September wordt herfstmaand genoemd, dit omdat op 22 september

Nadere informatie

150 years. Biologische tripsbestrijding in de sierteelt

150 years. Biologische tripsbestrijding in de sierteelt Biologische tripsbestrijding in de sierteelt Piet van Boven, Technisch adviseur bio-insecticiden Artemis studiedag, 12 november 2015 Onderwerpen Praktijkervaringen 2015 Tripsbestrijding chrysant Tripsbestrijding

Nadere informatie

[Beuk] Beschrijving: Vindplaats: Algemene Naam: Beuk. Wetenschappelijke Naam: Fagus sylvatica. Levenscyclus. Gebruik: Wist-je-dat

[Beuk] Beschrijving: Vindplaats: Algemene Naam: Beuk. Wetenschappelijke Naam: Fagus sylvatica. Levenscyclus. Gebruik: Wist-je-dat [Beuk] Algemene Naam: Beuk Wetenschappelijke Naam: Fagus sylvatica Een beuk kan wel 300 jaar oud worden en groeien tot hij 45 meter hoog is. Zijn stam is meestal glad en grijs. Zijn blaadjes zijn ei-vormig,

Nadere informatie

Vergelijking roofwantsen en roofmijten in aubergine

Vergelijking roofwantsen en roofmijten in aubergine Vergelijking roofwantsen en roofmijten in aubergine Gerben Messelink, Renata van Holstein-Saj, Laxmi Kok Rapport GTB-1152 Referaat In twee kassen met een aubergineteelt is gevolgd hoe biologische bestrijders

Nadere informatie

[Konijn] Beschrijving: Vindplaats: Algemene Naam: konijn. Wetenschappelijke Naam: Oryctolagus cuniculus Levenscyclus. Voeding:

[Konijn] Beschrijving: Vindplaats: Algemene Naam: konijn. Wetenschappelijke Naam: Oryctolagus cuniculus Levenscyclus. Voeding: [Konijn] Algemene Naam: konijn Wetenschappelijke Naam: Oryctolagus cuniculus Konijnen hebben lange oren, een grijsbruine vacht en een korte wipstaart met witte onderzijde en zwarte bovenzijde. Ze worden

Nadere informatie

De roofmijten. Algemene beschrijving. De mijten (Acarina) zijn veruit de voornaamste groep uit de klasse van de spinachtigen (Arachnida).

De roofmijten. Algemene beschrijving. De mijten (Acarina) zijn veruit de voornaamste groep uit de klasse van de spinachtigen (Arachnida). Januari 2002 Nieuwsbrief: Duurzame Landbouw jaargang 2 nummer 1 De roofmijten De mijten (Acarina) zijn veruit de voornaamste groep uit de klasse van de spinachtigen (Arachnida). De op onze gewassen voorkomende

Nadere informatie

Bos & milieu. Bomen 2013/12

Bos & milieu. Bomen 2013/12 2013/12 Bos & milieu Bomen In een boom speelt zich een aantal levensprocessen af die zorgen voor de groei. Dit verschijnsel heet fysiologie en komt bij alle levende organismen voor. De belangrijkste levensprocessen

Nadere informatie

WORTELEN. schimmels die schimmelziekten veroorzaken: sclerotiënrot en oïdium; wortelmot. Beter voorkomen dan genezen!

WORTELEN. schimmels die schimmelziekten veroorzaken: sclerotiënrot en oïdium; wortelmot. Beter voorkomen dan genezen! WORTELEN Er bestaan tal van wortelvariëteiten die van elkaar verschillen door de vorm van hun wortel en het moment waarop ze verbouwd worden. Er zijn echter ook schadelijke organismen die de groei van

Nadere informatie

PRAKTIJKMEDEDELlROo. If

PRAKTIJKMEDEDELlROo. If STICHTING LABORATORIUM VOOR BLOEMBOLLENONDERZOEK LISSE PRAKTIJKMEDEDELlROo. If Laboratorium voor Bloembollenonderzoek te Lisse Een bladvlekkenziekte bij narcissen (Stagonospora curtisii) en mogelijkheden

Nadere informatie

Hoe werkt natuurlijke plaagbeheersing?

Hoe werkt natuurlijke plaagbeheersing? Hoe werkt natuurlijke plaagbeheersing? WUR Onderwijsaanbod Gewasbescherming 2007 Modules Akkerbouw Frans van Alebeek (PPO-AGV, Lelystad) frans.vanalebeek@wur.nl Preventie van plagen Eén van de lange termijn

Nadere informatie

Vragen en antwoorden Oost-Aziatische boktor

Vragen en antwoorden Oost-Aziatische boktor Plantenziektenkundige Dienst Geertjesweg 15 6706 EA Wageningen Postbus 9102 6700 HC Wageningen www.minlnv.nl Vragen en antwoorden Oost-Aziatische boktor Contactpersoon LNV-loket T 0800-22 333 22 pd.info@minlnv.nl

Nadere informatie

De Wiershoeck- Kinderwerktuin, dinsdag 17 juni 2014. Beste natuurliefhebber/- ster,

De Wiershoeck- Kinderwerktuin, dinsdag 17 juni 2014. Beste natuurliefhebber/- ster, De Wiershoeck- Kinderwerktuin, dinsdag 17 juni 2014 Beste natuurliefhebber/- ster, Het was een mooie dag, meestal zonnig en soms bewolkt. Er stond wel een stevige wind, maar al met al was het een dag waarop

Nadere informatie

Wist je dat?... Overwintering van vlinders. Vragen. De vlinder. De levenscyclus..

Wist je dat?... Overwintering van vlinders. Vragen. De vlinder. De levenscyclus.. Lesbrief groep 5 6 Inhoudsopgave Wist je dat?... Vlinderwiel Stripverhaal.. Overwintering van vlinders. Vlinder mobiel Het voedsel van rupsen.. Vragen. De vlinder. De levenscyclus.. 1 Wist je dat Allerlei

Nadere informatie