Segmentatie in verzekeringen

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Segmentatie in verzekeringen"

Transcriptie

1 Faculteit Wetenschappen en Bio-Ingenieurswetenschappen Vakgroep Wiskunde Segmentatie in verzekeringen Masterproef ingediend met het oog op het behalen van de graad van Master in de Actuariële Wetenschappen Lieven De Norre Promotor: Prof. Dr. Kim Everaert Academiejaar

2

3 Voorwoord Sinds het kiezen van het onderwerp van deze masterproef actuariële wetenschappen, en het schrijven van dit voorwoord is er nu bijna een jaar verstreken. Deze periode was bij momenten, vooral in de laatste weken voor de deadline, vrij stresserend. Maar dit was zeker en vast de moeite waard, in deze periode heb ik namelijk heel wat bijgeleerd over het boeiende onderwerp dat segmentatie in de verzekeringssector, en specifiek voor overlijdensverzekeringen, is. Gezien de recente maatschappelijke ontwikkelingen en de ontwikkelingen op vlak van wetgeving, is dit bovendien een zeer actueel onderwerp. Bij deze wil ik ook Professor Kim Everaert bedanken voor het feit dat zij de promotor van mijn masterproef wou zijn, en voor de hulp en advies die ik van haar gekregen heb. Ik wil ook mijn ouders en mijn zus bedanken voor de steun die zij mij gegeven hebben tijdens het schrijven van deze masterproef en voor hun vertrouwen in de goede afloop ervan. Niet alleen tijdens het schrijven van deze masterproef, maar bij uitbreiding tijdens mijn hele studententijd hebben zij mij ten volle gesteund. Ook mijn medestudenten verdienen een bedanking, voor de vele mooie momenten die we samen beleefd hebben tijdens onze studentenjaren, en waaraan ik later ongetwijfeld nog met veel weemoed zal aan terugdenken. Lieven De Norre, augustus i

4 ii

5 Inhoudsopgave Voorwoord i Inhoudsopgave iii Inleiding v 1 Het begrip segmentatie Wat is segmentatie Vormen van segmentatie Voordelen van segmentatie Nadelen van segmentatie Segmentatie en solidariteit Wetgevend kader Tariefvrijheid en contractuele vrijheid Segmentatie in het verzekeringsrecht Anti-discriminatiewetgeving Medische informatie Solidariteitsmechanismes Burgerlijke aansprakelijkheid motorrijtuigen Schuldsaldoverzekering iii

6 3 Segmentatie in overlijdensverzekeringen Ontwerp van een tariefstructuur Indeling in risicoklassen Keuze van segmentatiecriteria Frequent gebruikte risicofactoren Medische factoren Rookgedrag Alcoholconsumptie Gevaarlijk beroep of hobby s Verzekerd kapitaal Socio-economische factoren: analyse van de Nationale Databank Mortaliteit Data Methode Doelgroep Resultaten Premiemodel voor overlijdensverzekeringen Gebruikte sterftetafels Gebruikte risicofactoren Voorbeelden overlijdensverzekering Voorbeeld schuldsaldoverzekering op 1 hoofd Voorbeeld schuldsaldoverzekering op 2 hoofden Vergelijking met markttarieven Besluit 71 A Tabellen met relatieve sterfte volgens socio-economische status 73 B Cijfermateriaal uit voorbeelden 87 Bibliografie 99 iv

7 Inleiding Segmentatie in verzekeringen is een onderwerp dat de laatste jaren steeds vaker in het middelpunt van de belangstelling komt. Vooral de recent ingevoerde uniseks-wetgeving die bepaalt dat mannen en vrouwen gelijk behandeld moeten worden bij het vaststellen van verzekeringspremies en verzekeringsprestaties heeft voor heel wat discussies gezorgd. De vraag of verzekeraars een onderscheid mogen maken op basis van individuele kenmerken van verzekeringnemers in het bepalen van premies of prestaties, en zoja op basis van welke kenmerken en in welke mate, is namelijk een maatschappelijke vraag waar iedereen wel een mening over heeft. Begrippen zoals solidariteit en discriminatie zijn dan ook nooit ver weg in deze discussies. Vanwege de maatschappelijke en actuariële relevantie lijkt segmentatie dan ook heel interessant onderwerp om wat dieper in te gaan. Deze masterproef is ingedeeld in 4 hoofdstukken. In hoofdstuk 1 zal ik het begrip van segmentatie en de verschillende verschijningsvormen ervan in de verzekeringssector bespreken. Hiervoor zal ik me o.a. baseren op een artikel van De Pril en Dhaene [1]. In dit hoofdstuk bespreek ik ook de voor- en nadelen van segmentatie zowel vanuit het standpunt van de verzekeraars als vanuit het standpunt van de verzekeringnemers. Ook de aan segmentatie gerelateerde begrippen van subsidiërende solidariteit en kanssolidariteit worden besproken. Hoofdstuk 2 geeft een overzicht van alle wetgeving m.b.t. segmentatie, met o.a. de beperkingen aan segmentatie die door de anti-discriminatiewetgeving worden opgelegd, en de solidariteitsmechanismen die door de wet worden ingebouwd voor autoverzekeringen en schuldsaldoverzekeringen. In hoofdstuk 3 bespreek ik segmentatie in de context van overlijdensverzekeringen. In dit hoofdstuk bespreek ik ook een aantal richtlijnen voor verzekeraars bij het kiezen van segmentatiecriteria en het ontwerpen van een tariefstructuur, en ik overloop een aantal frequent gebruikte risicofactoren voor overlijdensverzekeringen. Het mogelijke gebruik van socio-economische factoren om te segmenteren in overlijdensverzekeringen wordt besproken aan de hand van een studie over de socio-economische sterfte op middelbare leeftijd in België. In hoofdstuk 4 tot slot bespreek ik hoe de resultaten uit deze studie gebruikt kunnen worden in een premiemodel voor overlijdensverzekeringen, en pas ik dit toe op een aantal voorbeelden van overlijdensverzekeringen en schuldsaldoverzekeringen. Tot slot maak ik ook een vergelijking van de huidige markttarieven voor schuldsaldoverzekeringen. v

8 vi

9 Hoofdstuk 1 Het begrip segmentatie 1.1 Wat is segmentatie Segmentatie is een economisch begrip dat in een veel ruimere context wordt gebruikt dan enkel in verzekeringen. Op de online encyclopedie definieert men segmentatie als volgt: Het proces, waarin op basis van één of meer kenmerken, homogene groepen klanten (segmenten) worden vastgesteld en klanten aan deze segmenten worden toegewezen.. Het is dus een techniek die een producent van goederen en diensten gebruikt om zijn klanten op te delen in marktsegmenten bestaande uit klanten met dezelfde eigenschappen. Meestal bedoelt men met segmenteren niet louter het vaststellen van deze marktsegmenten, maar ook het aanpassen van aangeboden goederen en diensten, of de prijs van deze goederen en diensten, aan deze marktsegmenten. Segmentatie is dus in feite een marketingstrategie. Wat betekent dit nu in de context van verzekeringen? De wet van 25 juni 1992 op de landverzekeringsovereenkomst (BS 20 augustus 1992) definieert een verzekeringsovereenkomst als een overeenkomst waarbij een partij, de verzekeraar, zich er tegen betaling van een vaste of veranderlijke premie tegenover een andere partij, de verzekeringnemer, toe verbindt een in de overeenkomst bepaalde prestatie te leveren in het geval zich een onzekere gebeurtenis voordoet waarbij, naargelang van het geval, de verzekerde of de begunstigde belang heeft dat die zich niet voordoet [2]. In de context van verzekeringen is de producent dus een verzekeraar, de klant een verzekeringnemer, en de aangeboden dienst de dekking van een risico (een onzekere gebeurtenis waarbij, naargelang van het geval, de verzekerde of de begunstigde belang heeft dat die zich niet voordoet). Het risico is eigen aan de verzekeringnemer, dus de marktsegmenten zijn de risicogroepen, bestaande uit risico s met dezelfde eigenschappen. Deze eigenschappen, de zogenaamde risicofactoren, bepalen de grootte van de verwachte schade. Dus door de aangeboden dienst (de dekking van een risico) of de prijs hiervan (de premie) aan te passen aan 1

10 deze risicofactoren, kan de verzekeraar de prestatie die hij verwacht te moeten leveren en de premie die hij ontvangt, beter laten overeenstemmen met elkaar. De Pril en Dhaene [1] definiëren segmentering dan ook als een techniek die de verzekeraar aanwendt om de premie en eventueel ook de dekking te differentiëren in functie van een aantal specifieke karakteristieken van het te verzekeren risico, met de bedoeling tot een betere overeenstemming te komen tussen de verwachtingswaarde van de schade en de kosten die een bepaalde persoon ten laste legt van de collectiviteit van de verzekeringnemers en de premie die hij voor de geboden dekking moet betalen. De verwachte schade wordt enerzijds bepaald door de kans op de verwezenlijking van het risico, en anderzijds door de grootte van de schade in geval van verwezenlijking van het risico. De risicofactoren die een verzekeraar gebruikt om te segmenteren, noemt men de segmentatiecriteria. Enkele voorbeelden van veel gebruikte segmentatiecriteria zijn het vermogen van de verzekerde auto bij de B.A.-autoverzekering, de locatie van de verzekerde woning bij een diefstalverzekering, of het rookgedrag van de verzekerde persoon bij een levensverzekering. Hoe beter een verzekeraar de techniek van segmentatie toepast, hoe beter de premies die hij vraagt overeen zullen stemmen met de verwachte schadevergoedingen. 1.2 Vormen van segmentatie Zoals reeds vermeld kan de verzekeraar ofwel de premie (premiedifferentiatie), ofwel de dekking (dekkingsdifferentiatie) aanpassen aan het verzekerde risico. Premiedifferentiatie is de meest gebruikte vorm van segmentatie en houdt in dat grotere risico s een hogere premie moeten betalen. Door te segmenteren probeert de verzekeraar de zuivere premie gelijk te stellen aan het verwachte bedrag dat zal moeten worden uitgekeerd ter vergoeding van schadegevallen die zich gedurende de looptijd van het verzekeringscontract voordoen. Bovenop deze zuivere premie worden echter ook beheerskosten (vb. kosten van expertise, briefwisseling,...) aangerekend, uitgedrukt als een percentage b van de zuivere premie. Om de winstgevendheid te verzekeren wordt deze premie nog vermeerderd met een loading λ, om tot een inventarispremie te komen: inventarispremie = zuivere premie (1 + b) (1 + λ). (1.1) De percentages b en λ worden binnen een verzekeringsmaatschappij vaak bepaald per verzekeringsproduct an de hand van de Activity Based Costing methode, en zijn dus gelijk voor alle verzekeringnemers. Een gevolg hiervan is dat indien de verzekeraar segmentatie toepast, voor verzekeringnemers met een groter risico niet enkel de zuivere premie groter zal zijn, maar ook het deel van de premie dat dient ter dekking van de beheerskosten groter zal zijn. Nogthans is 2

11 slechts een deel van deze beheerskosten afhankelijk van de grootte van het verzekerde risico, namelijk het deel dat te maken heeft met de schadevaststelling en -afwikkeling (expertisekosten, gerechtskosten, briefwisseling naar aanleiding van schadegevallen,...). Het deel dat te maken heeft met het beheer van het verzekeringscontract zelf (inning van premies, briefwisseling naar aanleiding van contractwijzigingen, medisch onderzoek in geval van een levensverzekering,...) is onafhankelijk van de grootte van het risico. Er ontstaat dus een oneerlijke verdeling van de beheerskosten van de verzekeraar onder zijn verzekeringnemers. Dit effect vergroot nog doordat de inventarispremie nog met een factor vergroot wordt om tot de uiteindelijke commerciële premie te komen. Op deze commerciële premie moet namelijk nog een percentage t aan premietaksen en een percentage c aan commissielonen afgehouden worden: commerciële premie = inventarispremie (1 t)(1 c). (1.2) Men kan deze onevenredigheid voorkomen door de beheerskosten te splitsen in kosten van schadebeheer en kosten van polisbeheer, en deze laatste afzonderlijk te berekenen als een vast bedrag i.p.v. een percentage van de zuivere premie. Een andere vorm van segmentatie is dekkingsdifferentiatie, waarbij men voor grotere risico s strengere dekkingsvoorwaarden oplegt. Dit kan een hogere franchise of vrijstelling zijn, een lager verzekerd bedrag, of extra uitsluitingen. In bepaalde gevallen kan het risico zelfs geweigerd worden, in dat geval spreekt men van risicoselectie. Risicoselectie kan ook onrechtstreeks gebeuren, bijvoorbeeld door de marketing van een bepaald verzekeringsproduct op een specifieke doelgroep te richten waarvan het risico kleiner is, of door een verzekeringsproduct slechts in bepaalde regio s aan te bieden. Bij de voorgaande vormen van segmentatie wordt steeds gedifferentieerd op basis van risicofactoren die op voorhand gekend zijn, daarom spreekt men van a prioro premiedifferentiatie. In het geval van schadeverzekeringen kan men naast de gebruikelijke a priori premiedifferentiatie ook a posteriori premiedifferentiatie onderscheiden. Deze vorm van segmentatie houdt in dat wanneer een verzekeringsovereenkomst verlengd wordt, men bij het berekenen van de nieuwe premie rekening houdt met de schadegevallen die zich al dan niet hebben voorgedaan gedurende de looptijd van het contract. De veronderstelling die men hierbij maakt is dat het zich voordoen van een schadegeval een goede indicator is voor een verhoogde kans op schadegevallen. Indien zich in het voorbije jaar een schadegeval heeft voorgedaan zal de premie bijgevolg stijgen, indien er zich geen schadegevallen hebben voorgedaan zal de premie meestal dalen. Aangezien men bij aanvang van een verzekeringscontract niet weet of er zich in het komende jaar schadegevallen zullen voordoen, weet men pas op het einde van het jaar wat de premie voor het volgende jaar zal zijn, vandaar de term a posteriori premiedifferentiatie. 3

12 Het bekendste voorbeeld van a posteriori premiedifferentiatie is het bonus-malussysteem in de B.A.-autoverzekering. In dit systeem is de premie die een verzekerde bestuurder moet betalen afhankelijk van zijn bonus-malusgraad. Deze bonus-malus graad wordt bepaald door het schadeverleden van de verzekerde bestuurder. In België was dit systeem verplicht tot Ook het aantal bonus-malusgraden en de premie in elke bonus-malusgraad (relatief t.o.v. de premie in de laagste bonus-malusgraad) lagen wettelijk vast. In 2004 werd onder druk van de Europese Commissie het verplichte karakter van dit systeem afgeschaft. A posteriori premiedifferentiatie kan men zien als een correctie op a priori premiedifferentiatie. Met a priori premiedifferentiatie kan men namelijk nooit het risico perfect inschatten omdat men nooit alle risicofactoren in beeld kan brengen, en men bovendien ook niet alle risicofactoren kan of mag gebruiken. A posteriori premiedifferentiatie daarentegen zal na verloop van tijd steeds een getrouw beeld geven van wat het werkelijke risico van een verzekerde is. Zo is het aannemelijk dat iemand die na 30 jaar met de auto te hebben gereden nog steeds geen ongeval in fout heeft veroorzaakt, een laag risico op ongevallen heeft. Ook dekkingsdifferentiatie zou men a posteriori kunnen toepassen, door bijvoorbeeld de franchise te verhogen na een schadegeval. De verzekeraar kan het zich contractueel ook mogelijk maken om binnen de maand na een schadegeval de verzekeringsovereenkomst op te zeggen (behalve voor levens- en ziekteverzekeringen), in dit geval spreekt men van naselectie. 1.3 Voordelen van segmentatie Wanneer een verzekeraar geen segmentatie toepast, betaalt elke verzekeringnemer dezelfde premie, ongeacht de grootte van het verzekerde risico. Verzekeringnemers met een klein risico betalen dus een te hoge premie in verhouding tot hun risico, en zullen de verzekeraar verlaten. Tegelijkertijd worden slechte risico s aangetrokken omdat deze een lage premie moeten betalen in verhouding tot hun risico. De combinatie van deze twee heeft tot gevolg dat de gemiddelde schadelast van de verzekeraar zal stijgen, zodat deze zijn premies moet verhogen. Hierdoor zullen nog meer goede risico s de verzekeraar verlaten, zal de gemiddelde schadelast van de verzekeraar nog meer stijgen, zal deze zijn premies nog meer moeten verhogen, enz.... Dit proces heeft uiteindelijk tot gevolg dat de verzekeraar in zijn portefeuille enkel de slechtste risico s op de markt behoudt. De verzekeraar kan dit enkel tegengaan door iedere verzekeringnemer een premie te vragen die zo goed als mogelijk overeenstemt met zijn verwachte schadelast, dus door te segmenteren. De noodzaak om te segmenteren is uiteraard groter in sterk concurrentiële verzekeringsmarkten: in een markt waarin verzekeraars sterke premieverminderingen aanbieden aan verzekeringnemers met een laag risico, zal een verzekeraar die niet segmenteert weinig of geen van deze verzekeringnemers met een laag risico aantrekken, en dus met een hogere 4

13 schadelast dan gemiddeld geconfronteerd worden. Indien een verzekeraar gebruik maakt van onafhankelijke makelaars voor de distributie van zijn producten, zal dit effect nog sterker zijn omdat kandidaat-verzekeringnemers in dat geval beter prijzen kunnen vergelijken met die van concurrerende verzekeraars. Een gerelateerd begrip is dat van anti-selectie. Anti-selectie houdt in dat mensen met een verhoogd risico sneller geneigd zullen zijn zich te verzekeren dan mensen met een laag risico, waardoor het risicoprofiel van de verzekerde populatie afwijkt van het risicoprofiel van de gehele populatie. Zeker in het geval van overlijdensverzekeringen speelt dit een belangrijke rol: mensen die van zichzelf denken een kortere levensduur te hebben zijn meer geneigd om een overlijdensverzekering aan te gaan, en doen dit aan een groter verzekerd kapitaal. Verzekeraars kunnen zich hier tegen wapenen door hun acceptatievoorwaarden te verstrengen naarmate het verzekerd kapitaal toeneemt, het is bijvoorbeeld vaak zo dat vanaf een bepaald verzekerd kapitaal de verzekeraar een medisch onderzoek eist. Deze vorm van segmentatie noemt men financiële segmentatie. Een verzekeraar gaat hierbij dus uit van de veronderstelling dat een groot verzekerd bedrag een indicatie is voor het feit dat er bepaalde risicoverhogende factoren gekend zijn voor de verzekeringnemer maar niet voor de verzekeraar, m.a.w. dat er sprake is van asymetrische informatie tussen de verzekeringnemer en de verzekeraar. Naast het tegengaan van anti-selectie kan segmentatie ook van nut zijn voor het verkleinen van de zogenaamde moral hazard (morele risico). Deze moral hazard houdt in dat verzekerden zich minder voorzichtig zullen gedragen wanneer zij verzekerd zijn, omdat ze niet langer zelf de gevolgen van hun daden dragen. Zo zal bijvoorbeeld iemand die een diefstalverzekering heeft, minder snel geneigd zijn een alarmsysteem te installeren. Een verzekeraar kan dit risico beperken d.m.v. segmentering. In voorgaand voorbeeld zou de diefstalverzekeraar bijvoorbeeld het aanwezig zijn van een alarmsysteem als segmentatiecriterium kunnen gebruiken. Wie een alarmsysteem heeft, zal dan een lagere premie moeten betalen dan wie geen alarmsysteem heeft. Op die manier worden de verzekeringnemers er toe aangezet een alarmsysteem te laten installeren. Ook het bonus-malussysteem in de B.A.-autoverzekering is een voorbeeld van hoe segmentatie (in dit geval a posteriori premiedifferentiatie) de moral hazard kan verkleinen. Een verzekeringnemer zal er namelijk toe aangezet worden een voorzichtigere rijstijl aan te houden, omdat na een ongeval waarvoor hij aansprakelijk is, zijn toekomstige verzekeringspremie zal stijgen. Ook een franchise of vrijstelling kan onvoorzichtig gedrag van de verzekeringnemer voorkomen. Merk op dat er empirische studies bestaan die de fenomenen anti-selectie en moral hazard in twijfel trekken voor bepaalde verzekeringsproducten [3]. Een mogelijke verklaring hiervoor is dat mensen die zich laten verzekeren niet meer, maar minder risicovol gedrag vertonen dan mensen die zich niet laten verzekeren. Dit komt omdat mensen die zich laten verzekeren over het algemeen risico-averser zijn dan mensen die zich niet laten verzekeren, wat ook de reden is waarom ze zich laten verzekeren. De mate waarin de fenomenen van anti-selectie en moral hazard spelen is ook sterk afhankelijk van het soort verzekering. 5

14 Levensverzekeringen bijvoorbeeld worden vaak niet aangegaan voor de bescherming tegen een risico, maar als een vorm van vermogensbeheer, successieplanning of om fiscale redenen. 1.4 Nadelen van segmentatie Een probleem met segmentatie is dat door de concurrentie tussen verzekeraars, verzekeraars er toe gedwongen worden om in steeds toenemende mate te segmenteren. Hierdoor dreigen de slechtere risico s uit de boot te vallen, omdat verzekeraars ze ofwel niet meer willen verzekeren, ofwel een premie vragen die voor de verzekeringnemer onbetaalbaar is. Dit is maatschappelijk niet wenselijk, zeker niet in het geval van verzekeringen die wettelijk verplicht zijn, zoals de aansprakelijkheidsverzekering inzake motorrijtuigen. Een ander nadeel is de ondoorzichtigheid die ontstaat voor de consument. Omdat elke verzekeraar andere dekkingsvoorwaarden en franchises invoert, wordt het voor de consument moeilijker een vergelijking te maken tussen verzekeraars. Bovendien kan het gebruiken van bepaalde segmentatiecriteria voor de consument als arbitrair of ongepast overkomen. Het invoeren van nieuwe segmentatiecriteria kan bovendien tot sterk veranderende premies leiden. Dit alles is slecht voor het imago van de verzekeraar. Segmenteren kan dus verzekeringstechnisch voordelig zijn, maar marketingtechnisch nadeling. Bovendien bestaat het risico dat een verzekeringsmaatschappij een verkeerde inschatting maakt van de invloed van bepaalde risicofactoren omdat deze te weinig of onbetrouwbare data ter beschikking heeft. Dit kan men voorkomen door risico s te laten herverzekeren, waardoor men beroep kan doen op de expertise en de grote datawarehouses van herverzekeraars bij het inschatten van risico s, iets wat vaak gebeurt bij levens- en ziekteverzekeringen. Daarnaast zijn er ook tal van praktische beperkingen aan de techniek van segmentatie. Zo zijn bepaalde segmentatiecriteria wettelijk verboden (zie hoofdstuk 2), moeilijk om op een objectieve manier vast te stellen (vb. rijstijl), variabel doorheen de tijd (vb. Body Mass Index), of gevoelig voor de opzettelijke onjuiste mededeling ervan (vb. de voornaamste bestuurder bij een B.A.-autoverzekering), wat er voor kan zorgen dat de verzekeraar het verzekerde risico onderschat. Hoe meer segmentatiecriteria de verzekeraar gebruikt, hoe groter ook de kans is dat bepaalde gegevens verkeerd worden meegedeeld. Het vaststellen van segmentatiecriteria kan ook de beheerskosten de hoogte in jagen (denk bijvoorbeeld aan een medisch onderzoek in het geval van levensverzekeringen). Anderzijds kunnen de gegevens die de verzekeraar verzamelt hem helpen om in de toekomst risico s beter in te schatten. Bij het invoeren van segmentatiecriteria moeten dus verschillende voor- en nadelen afgewogen worden. 6

15 1.5 Segmentatie en solidariteit De vraag in hoeverre segmentatie toegelaten moet worden, is een maatschappelijke vraag. Deze vraag is onlosmakelijk verbonden met de vraag in hoeverre er een vorm van solidariteit tussen verzekerden moet zijn. Men kan hierbij een onderscheid maken tussen twee soorten van solidariteit: kanssolidariteit en subsidiërende solidariteit. Kanssolidariteit is eigen aan verzekeringen, en kan men niet voorkomen. Het is de solidariteit tussen de verzekerden die het slachtoffer worden van een schadegeval, en de verzekerden die hiervan gespaard blijven. De verzekerden die schade oplopen krijgen een schadevergoeding (die meestal hoger is dan de premie die ze betaald hebben), terwijl de verzekerden die geen schade oplopen hun premie betalen zonder hiervoor iets in de plaats te krijgen. Er ontstaat dus een geldstroom van verzekeringnemers die geen schadevergoeding ontvangen, naar verzekeringnemers die wel een schadevergoeding ontvangen. Wie profijt haalt van deze solidariteit, en wie er toe bijdraagt berust op toeval, vandaar de benaming kanssolidariteit. Zonder deze vorm van solidariteit zou er geen sprake zijn van verzekeringen. Daarnaast is er de subsidiërende solidariteit, die volgt uit het feit dat sommigen een te hoge premie betalen in verhouding tot hun verwachte schade, en anderen een te lage premie. Dus is het te verwachten dat over een langere periode sommige verzekerden profijt doen met de verzekering, en anderen verlies. Indien men van elk risico de verwachte schade kan berekenen, weet men wie bijdraagt tot deze solidariteit en wie er van profiteert, daarom noemt men dit subsidiërende solidariteit. Hoe beter de verzekeraar segmenteert, hoe beter de premies de verwachte schades zullen benaderen, en hoe kleiner deze subsidiërende solidariteit. Indien de verzekeraar alle risicofactoren zou kennen, en de invloed van deze risicofactoren op de verwachte schade perfect zou kunnen inschatten, zou hij deze vorm van solidariteit tot nul kunnen herleiden. In de praktijk is dit echter niet mogelijk, en ook niet wenselijk zoals in de vorige sectie beargumenteerd. Merk op dat subsidiërende solidariteit soms ook in het voordeel van goede risico s en in het nadeel van slechte risico s kan zijn, meer bepaald wanneer een verzekeraar segmenteert en een bepaalde risicofactor sterk overschat. 7

16 8

17 Hoofdstuk 2 Wetgevend kader In dit hoofdstuk bespreek ik de Belgische en Europese wetgeving omtrent het gebruik van segmentatie in verzekeringen. Deze wetgeving betreft onder meer de contractuele vrijheid, de tariefvrijheid, de privacywetgeving, de anti-discriminatiewetgeving en solidariteitsmechanismes die door de wet ingebouwd worden. 2.1 Tariefvrijheid en contractuele vrijheid Artikel 29 uit de Europese Richtlijn 92/49/EEG van 18 juni 1992 en artikel 6.5 uit de Europese Richtlijn 2002/83/EG van 5 november 2002, bepalen voor respectievelijk schadeverzekeringen en levensverzekeringen, dat lidstaten geen voorafgaande goedkeuring of systematische mededeling mogen eisen van de tarieven of voorwaarden die een verzekeraar oplegt. Er geldt dus een a priori tariefvrijheid voor verzekeraars. Deze vrijheid is niet absoluut, zo kunnen lidstaten nog steeds systematische mededeling eisen voor wat betreft de berekeningsgrondslagen van premies, zolang dit maar kadert in een algemeen prijscontrolesysteem. Aldus kan men geen maximum- of minimumgrenzen vaststellen voor premies, maar kan men wel de wijze waarop verzekeraars hun premies berekenen reglementeren. Zo kregen Luxemburg en Frankrijk in 2004 gelijk van het Europees Hof van een Justitie, nadat de Europese Commissie een klacht had ingediend tegen hun verplichte bonus-malussysteem in de motorrijtuigenverzekering. Belangrijk in het kader van segmentering is dat er dus ook geen maximum premieverschil tussen verschillende verzekeringnemers kan opgelegd worden. Naast een tariefvrijheid is er uiteraard ook een contractuele vrijheid: geen enkel verzekeraar kan door een kandidaat-verzekeringnemer verplicht worden tot het aangaan van een verzekeringsovereenkomst. Deze contractuele vrijheid laat de verzekeraar toe aan risicoselectie te doen. 9

18 2.2 Segmentatie in het verzekeringsrecht In de nieuwe wet betreffende de verzekeringen van 4 april 2014 (BS 30 april 2014) worden de voorwaarden bepaald waaronder een verzekeraar mag segmenteren. Deze voorwaarden hebben betrekking op een limitatieve lijst van verzekeringsovereenkomsten: De verplichte aansprakelijkheidsverzekering inzake motorrijtuigen; De verzekering tegen brand en andere gevaren voor eenvoudige risico s; De verzekering tot dekking van de burgerrechtelijke aansprakelijkheid buiten overeenkomst met betrekking tot het privéleven; De rechtsbijstandsverzekering; De individuele levensverzekering; De ziekteverzekering. Voor deze types verzekeringsovereenkomsten moet een segmentatie op het vlak van acceptatie, tarifering of dekking gerechtvaardigd worden door een legitiem doel, en moeten de middelen voor het bereiken van dit doel passend en noodzakelijk zijn. Deze voorwaarden zijn conform de Europese anti-discriminatiewetgeving (zie volgende sectie). Bovendien moet de verzekeraar per type verzekeringsovereenkomst de segmentatiecriteria die hij gebruikt op zijn website publiceren. In elk individueel verzekeringsaanbod en in elke wijziging van een verzekeringsovereenkomst door de verzekeraar, moet de verzekeraar vermelden welke segmentatiecriteria hij heeft gebruikt bij het bepalen van de tarieven en dekkingsvoorwaarden. Hierbij moet hij een onderscheid maken tussen de segmentatiecriteria die een invloed hebben op de huidige tarieven en dekkingsvoorwaarden, en de segmentatiecriteria die een invloed kunnen hebben op toekomstige tarieven en dekkingsvoorwaarden. 2.3 Anti-discriminatiewetgeving De belangrijkste hindernis waar verzekeraars op stuiten wanneer ze willen segmenteren, is de anti-discriminatiewetgeving. Discriminatie is het ongeoorloofd onderscheid maken in de behandeling van personen in dezelfde situatie. Dit noemt men soms ook negatieve discriminatie. Positieve discriminatie is dan het ongeoorloofd gelijk behandelen van personen in een verschillende situatie. De twee belangrijkste anti-discriminatiewetten in België zijn de wet van 10 mei 10

19 2007 ter bestrijding van bepaalde vormen van discriminatie, en de wet van 10 mei 2007 ter bestrijding van discriminatie tussen vrouwen en mannen. De wet van 10 mei 2007 ter bestrijding van bepaalde vormen van discriminatie is een omzetting van de Europese richtlijn 2002/78/EG van 27 november 2000, en voert een verbod in op directe of indirecte discriminatie gebaseerd op leeftijd, seksuele geaardheid, burgerlijke staat, geboorte, vermogen, geloof of levensbeschouwing, politieke overtuiging, taal, huidige of toekomstige gezondheidstoestand, een handicap, een fysieke of genetische eigenschap, of sociale afkomst. Van dit verbod kan afgeweken worden indien het gemaakte onderscheid objectief wordt gerechtvaardigd door een legitiem doel, en de middelen voor het bereiken van dit doel passend en noodzakelijk zijn. De wet van 10 mei 2007 ter bestrijding van discriminatie tussen vrouwen en mannen is een omzetting van o.a. de Europese richtlijn 2004/113/EG van 13 december Deze richtlijn bepaalt dat een gelijke behandeling moet gelden van vrouwen en mannen bij de toegang tot en het aanbod van goederen en diensten, m.a.w. dat er een absoluut verbod is op discriminatie op basis van geslacht. Specifiek voor verzekeringen bepaalde artikel 5, lid 1 van deze richtlijn dat voor alle nieuwe contracten, afgesloten na 21 december 2007, het gebruik van sekse als een factor bij de berekening van premies en uitkeringen in het kader van verzekeringsdiensten en aanverwante financiële diensten niet mag resulteren in verschillen in de premies en uitkeringen van individuele personen. Artikel 5, lid 2 liet de lidstaten echter toe om uitzonderlijk toch proportionele verschillen in premies en uitkeringen voor individuele personen toe te staan in de gevallen waarin sekse een bepalende factor is bij de beoordeling van het risico op basis van relevante en nauwkeurige actuariële en statistische gegevens. Deze Europese richtlijn diende in nationale wetgeving te worden omgezet vóór 21 december In België gebeurde dit door de wet van 10 mei 2007 ter bestrijding van discriminatie tussen vrouwen en mannen, die een verbod invoert op directe of indirecte discriminatie op basis van geslacht. België maakte gebruik van de toegelaten uitzondering in artikel 5, lid 2 van de Europese richtlijn, door te bepalen dat een direct onderscheid op grond van geslacht toegelaten is voor de bepaling van verzekeringspremies en -prestaties, als het objectief gerechtvaardigd is door een legitiem doel en de middelen om dit doel te bereiken gepast en noodzakelijk zijn. Deze uitzondering zou echter ophouden te bestaan op 21 december In de wet van 21 december 2007 (die met terugwerkende kracht in werking trad op 20 december 2007) tot wijziging van de wet van 10 mei 2007 ter bestrijding van discriminatie tussen vrouwen en mannen, werd echter beslist deze uitzondering ook na 21 december 2007 te laten voortbestaan, zij het enkel voor levensverzekeringen. Sindsdien gold dus een absoluut verbod op discriminatie tussen vrouwen en mannen, behalve voor levensverzekeringen. Voor levensverzekeringen kon dus een proportioneel direct onderscheid gemaakt worden op grond van het geslacht voor de bepaling van 11

20 verzekeringspremies en -prestaties, als het geslacht een bepalende factor is bij de beoordeling van het risico op basis van relevante en nauwkeurige actuariële en statistische gegevens. Consumentenorganisatie Test-aankoop vond echter dat het absoluut verbod op discriminatie tussen vrouwen en mannen ook voor levensverzekeringen zou moeten gelden, en vocht deze uitzondering aan bij het Grondwettelijk Hof. Dit Grondwettelijk Hof stelde aan het Europees Hof van Justitie de prejudiciële vraag of artikel 5, lid 2 van de Europese richtlijn 2004/113/EG geldig is, gelet op het beginsel van de gelijke behandeling van vrouwen en mannen. Op 1 maart 2011 verklaarde het Europese Hof van Justitie dit artikel ongeldig, met als ingang 21 december De lidstaten hadden dus tot 21 december 2012 de tijd om de uitzonderingen op het absoluut verbod op discriminatie tussen vrouwen en mannen uit hun wetgeving te halen. In België gebeurde dit op 30 juni 2011, toen het Hof van Justitie de wet van 21 december 2007 tot wijziging van de wet van 10 mei 2007 ter bestrijding van discriminatie tussen vrouwen en mannen, vernietigde. Een nieuwe wet tot wijziging van de wet van 10 mei 2007, kwam er op 19 december Sindsdien is een direct onderscheid op grond van geslacht enkel nog toegelaten voor de bepaling van verzekeringspremies en -prestaties van levensverzekeringsovereenkomsten afgesloten vóór 21 december Voor nieuwe verzekeringsovereenkomsten vanaf 21 december 2012 geldt een absoluut verbod. Op 29 januari 2013 werd ook het K.B. van 14 november 2003 betreffende de levensverzekeringsactiviteit (K.B. Leven) aangepast aan het arrest van 1 maart 2011, door de invoering van uniseks-sterftetafels. Gezien de verschillen in levensverwachting tussen vrouwen en mannen heeft het absoluut verbod op discriminatie tussen vrouwen en mannen ernstige gevolgen voor de premies van levensverzekeringen. Zo stegen de premies voor vrouwen bij een schuldsaldoverzekering of verzekering met kapitaal bij overlijden, terwijl de premies voor mannen daalden. 2.4 Medische informatie Verzekeraars zijn niet enkel beperkt in welke segmentatiecriteria ze mogen gebruiken, maar ook in welke segmentatiecriteria ze kunnen gebruiken. Zo bepaalt artikel 61 van de wet betreffende de verzekeringen van 4 april 2014 dat een medisch onderzoek noodzakelijk voor het sluiten en het uitvoeren van een verzekeringsovereenkomst, enkel mag steunen op de voorgeschiedenis van de huidige gezondheidstoestand van de kandidaat-verzekerde en niet op technieken van genetisch onderzoek die dienen om de toekomstige gezondheidstoestand te bepalen. Om te voorkomen dat verzekeraars alsnog segmenteren tussen verzekerden die vrijwillig genetische informatie meedelen en verzekerden die dit niet doen, is het voor de verzekerde of zijn arts 12

1. Doelstellingen en in het bijzonder de klemtoon op consumentenbescherming 2. Moet dit evolueren naar een recht op verzekering?

1. Doelstellingen en in het bijzonder de klemtoon op consumentenbescherming 2. Moet dit evolueren naar een recht op verzekering? 1 Wet Wet betreffende de Verzekeringen dd. 4 april 2014, B.S. 30 april 2014 In werking getreden op 1 november 2014 In snelheid gepakt. Ondanks negatief advies Commissie voor Verzekeringen en negatieve

Nadere informatie

Hospitalisatieverzekeringen: recente ontwikkelingen. Prof. B. Weyts Hoofddocent Universiteit Antwerpen Advocaat Balie Brussel

Hospitalisatieverzekeringen: recente ontwikkelingen. Prof. B. Weyts Hoofddocent Universiteit Antwerpen Advocaat Balie Brussel Hospitalisatieverzekeringen: recente ontwikkelingen Prof. B. Weyts Hoofddocent Universiteit Antwerpen Advocaat Balie Brussel 1 Geen verplichte verzekering Maar ruim verspreid. Talrijke problemen in praktijk:

Nadere informatie

Toegang tot de schuldsaldoverzekering. Kurt Termote - Hoofd Juridische Dienst Anja Adams - Juridisch Adviseur Leven KBC Verzekeringen

Toegang tot de schuldsaldoverzekering. Kurt Termote - Hoofd Juridische Dienst Anja Adams - Juridisch Adviseur Leven KBC Verzekeringen Toegang tot de schuldsaldoverzekering Kurt Termote - Hoofd Juridische Dienst Anja Adams - Juridisch Adviseur Leven KBC Verzekeringen Agenda 1. Het doel van de wetgeving 2. Het toepassingsgebied 3. De nieuwe

Nadere informatie

STANDPUNT VERZEKERINGEN

STANDPUNT VERZEKERINGEN Illustratie 1 logo vrouwenraad STANDPUNT VERZEKERINGEN De Richtlijn 2004/113/EG verbiedt discriminatie op grond van geslacht bij de toegang tot en het aanbod van goederen en diensten. Er mag dus geen gebruikgemaakt

Nadere informatie

BS Verzekeringsrecht

BS Verzekeringsrecht Master Rechten BS Verzekeringsrecht Smvt - Weyts Q uickprinter Koningstraat 13 2000 Antwerpen www.quickprinter.be R49 7.00 EUR Bijzonderestudie Verzekeringsrecht 2013 Moduleburgerlijkrecht MasterRECHTEN

Nadere informatie

De uitbreiding van de bescherming van de verzekeringsnemer-consument dankzij de nieuwe Wet Verzekeringen van 4 april 2014

De uitbreiding van de bescherming van de verzekeringsnemer-consument dankzij de nieuwe Wet Verzekeringen van 4 april 2014 De uitbreiding van de bescherming van de verzekeringsnemer-consument dankzij de nieuwe Wet Verzekeringen van 4 april 2014 FORUM ADVOCATEN BVBA Nassaustraat 37-41 2000 Antwerpen T 03 369 95 65 F 03 369

Nadere informatie

De verzekering tegen schade veroorzaakt door terrorisme

De verzekering tegen schade veroorzaakt door terrorisme De verzekering tegen schade veroorzaakt door terrorisme Versie april 2008 Doel van TRIP Vanaf 1 mei moet in bepaalde takken de schade veroorzaakt door terrorisme verplicht verzekerd worden. Om de solidariteit

Nadere informatie

SEGMENTATIE IN OVERLIJDENSVERZEKERINGEN

SEGMENTATIE IN OVERLIJDENSVERZEKERINGEN Faculteit Wetenschappen en Bio-Ingenieurswetenschappen Vakgroep Wiskunde Voorzitter: Prof. Dr. U. EINMAHL SEGMENTATIE IN OVERLIJDENSVERZEKERINGEN door Pieter DE SMET Promotor: Prof. Dr. Ir. K. EVERAERT

Nadere informatie

DEPARTEMENT TOEGEPASTE ECONOMIS.CHEWETENSCHAPPEN

DEPARTEMENT TOEGEPASTE ECONOMIS.CHEWETENSCHAPPEN DEPARTEMENT TOEGEPASTE ECONOMIS.CHEWETENSCHAPPEN ONDERZOEKSRAPPORT NR 9633 Actuariele bedenkingen bij eeneenvormig opgelegd bonus-malus stelsel door Jan Dhaene Geert Van Dingenen Oscar Kools Steven Vanduffel

Nadere informatie

NIEUWSFLASH SUCCESSIERECHTEN OP AFKOOPWAARDE LEVENSVERZEKERINGEN

NIEUWSFLASH SUCCESSIERECHTEN OP AFKOOPWAARDE LEVENSVERZEKERINGEN NIEUWSFLASH SUCCESSIERECHTEN OP AFKOOPWAARDE LEVENSVERZEKERINGEN Dit nieuwsbericht is enkel voor informatie doeleinden bestemd. Ondanks het feit dat aan dit nieuwsbericht de gebruikelijke zorg is besteed,

Nadere informatie

Sectoraal Comité van de Sociale Zekerheid en van de Gezondheid Afdeling «Gezondheid»

Sectoraal Comité van de Sociale Zekerheid en van de Gezondheid Afdeling «Gezondheid» 1 Sectoraal Comité van de Sociale Zekerheid en van de Gezondheid Afdeling «Gezondheid» SCSZG/14/219 BERAADSLAGING NR. 14/114 VAN 16 DECEMBER 2014 MET BETREKKING TOT DE MEDEDELING VAN PERSOONSGEGEVENS DIE

Nadere informatie

Segmentatiebeleid KBC Verzekeringen

Segmentatiebeleid KBC Verzekeringen Er spelen meerdere criteria een rol om te bepalen of en waartegen we een risico willen verzekeren en tegen welk tarief. We gebruiken die segmentatiecriteria om een evenwicht te bekomen tussen de premie

Nadere informatie

KBC-Life Alternative Selector

KBC-Life Alternative Selector KBC-Life Alternative Investments KBC-Life Alternative Selector KBC-Life Alternative Investments 1 is een tak23-levensverzekering, waarvan het rendement verbonden is met beleggingsfondsen. Type levensverzekering

Nadere informatie

COMMISSIE VOOR HET VRIJ AANVULLEND PENSIOEN VOOR ZELFSTANDIGEN ADVIES N 7 VAN 22 JUNI 2007

COMMISSIE VOOR HET VRIJ AANVULLEND PENSIOEN VOOR ZELFSTANDIGEN ADVIES N 7 VAN 22 JUNI 2007 COMMISSIE VOOR HET VRIJ AANVULLEND PENSIOEN VOOR ZELFSTANDIGEN ADVIES N 7 VAN 22 JUNI 2007 ONTWERP VAN REGLEMENT VAN DE CBFA MET BETREKKING TOT VASTSTELLING VAN DE STERFTETAFELS VOOR DE OMZETTING VAN KAPITAAL

Nadere informatie

COMMISSIE VOOR AANVULLENDE PENSIOENEN ADVIES nr. 24

COMMISSIE VOOR AANVULLENDE PENSIOENEN ADVIES nr. 24 COMMISSIE VOOR AANVULLENDE PENSIOENEN ADVIES nr. 24 de dato 8 januari 2008 Gelet dat de Commissie voor aanvullende pensioenen, samengesteld krachtens art. 53 van de Wet van 28 april 2003 betreffende de

Nadere informatie

Vooraleer over discriminatie in de verzekeringssector te kunnen spreken,

Vooraleer over discriminatie in de verzekeringssector te kunnen spreken, Te oud om gezond te zijn? 37 Discriminatie bij verzekeringen wegens leeftijd Marcel Maes Vooraleer over discriminatie in de verzekeringssector te kunnen spreken, is het aangewezen eerst wat dieper in te

Nadere informatie

Individuele Ongevallen Verzekeringsvoorstel

Individuele Ongevallen Verzekeringsvoorstel Individuele Ongevallen Verzekeringsvoorstel AMMA VERZEKERINGEN o.v. Vereniging voor onderlinge verzekeringen met vaste en onveranderlijke bijdragen krachtens artikel 2, 2 van de wet van 25.06.1992 (B.S.

Nadere informatie

Algemene Voorwaarden ING Life Optima

Algemene Voorwaarden ING Life Optima Algemene Voorwaarden ING Life Optima Inhoudstafel I. Beschrijving van de verzekering 1. Opbouw van het kapitaal 2. Kapitalisatie van de premie 2.1. Gegarandeerde interestvoet 2.2. Winstdeelname II. Het

Nadere informatie

KBC POLIS HANDEL EN DIENSTEN

KBC POLIS HANDEL EN DIENSTEN KBC POLIS HANDEL EN DIENSTEN De Polis Handel en diensten beschermt de verzekerde(n) tegen allerlei risico s in zijn beroepsleven. De verzekering is bestemd voor kleinhandelszaken. Verzekeringen Wat kan

Nadere informatie

Veel gestelde vragen over verzekeringen tegen terrorisme

Veel gestelde vragen over verzekeringen tegen terrorisme Veel gestelde vragen over verzekeringen tegen terrorisme p. 1 Inhoud Dekking terrorisme... 3 Wat wordt onder terrorisme verstaan?... 3 Welke verzekeringen dekken schade veroorzaakt door terrorisme?...

Nadere informatie

FINANCIËLE INFOFICHE LEVENSVERZEKERING VOOR TAK 23

FINANCIËLE INFOFICHE LEVENSVERZEKERING VOOR TAK 23 KBC-Life Invest Plan KBC-Life Invest Plan 1 is een tak23-levensverzekering zonder gewaarborgd rendement, waarvan het rendement verbonden is met beleggingsfondsen. Type Levensverzekering Meer concreet heeft

Nadere informatie

CONTROLEDIENST VOOR DE VERZEKERINGEN DE VOORZITTER

CONTROLEDIENST VOOR DE VERZEKERINGEN DE VOORZITTER CONTROLEDIENST VOOR DE VERZEKERINGEN DE VOORZITTER Brussel, 2 ê. J3. Dt O. ref. : Dienst Hypothecaire Kredieten / C A. Mettepenningen - S 02/737.07.63 Betreft : Wet van 4 augustus 1992 op het hypothecair

Nadere informatie

INHOUD. Voorwoord... v Dankwoord... vii Lijst van afkortingen... xv. Inleiding... 1 DEEL I. ONDERZOEKSKADER. Hoofdstuk I. Probleemstelling...

INHOUD. Voorwoord... v Dankwoord... vii Lijst van afkortingen... xv. Inleiding... 1 DEEL I. ONDERZOEKSKADER. Hoofdstuk I. Probleemstelling... INHOUD Voorwoord............................................................ v Dankwoord.......................................................... vii Lijst van afkortingen..................................................

Nadere informatie

Ondernemen is risico's durven nemen

Ondernemen is risico's durven nemen D&O Plan Ondernemen is risico's durven nemen 3 Een gewone beleidshandeling kan morgen zware gevolgen hebben. D&O Plan springt in de bres voor u. Allianz - D&O Plan Ondernemen is risico's durven nemen Een

Nadere informatie

HAPPY LIFE AXA BELGIUM NV. 1

HAPPY LIFE AXA BELGIUM NV. 1 HAPPY LIFE AXA BELGIUM NV. 1 SOORT LEVENSVERZEKERING Happy life AXA Belgium nv, hierna happy life, is een levensverzekering tak 23 van AXA Belgium die bepaalde dekkingen biedt (een gewaarborgde periodieke

Nadere informatie

VOORSTEL RECHTSBIJSTAND FAMILY 2014

VOORSTEL RECHTSBIJSTAND FAMILY 2014 LAR Rechtsbijstand VOORSTEL RECHTSBIJSTAND FAMILY 2014 Wij halen uw gelijk. VEREENVOUDIGD VOORSTEL RECHTSBIJSTAND LAR FAMILY Nieuwe zaak : Bijvoegsel Vervaldag: Makelaar Producentennr: Kantoor: Ref: Verzekeringsnemer

Nadere informatie

1 Een verzekeringsovereenkomst?? 1.1 De verzekeraar?? 1.2 De verzekeringstussenpersoon??

1 Een verzekeringsovereenkomst?? 1.1 De verzekeraar?? 1.2 De verzekeringstussenpersoon?? inhoud over de auteurs?? hoofdstuk 1. maatschappelijk en economisch belang van verzekeringen?? 1 Verzekeren van risico s?? 1.1 Fasen in riskmanagement?? 1.2 Tussenkomst van de overheid?? 2 De verzekeringsmarkt

Nadere informatie

EURO BOOKS ONLINE - Digitaal bladeren in juridische uitgaven. Uitgave 2013. C.I.P. Koninklijke Bibliotheek Albert I NUR 820 I.S.B.N.

EURO BOOKS ONLINE - Digitaal bladeren in juridische uitgaven. Uitgave 2013. C.I.P. Koninklijke Bibliotheek Albert I NUR 820 I.S.B.N. EURO BOOKS ONLINE - Digitaal bladeren in juridische uitgaven Uitgave 2013 C.I.P. Koninklijke Bibliotheek Albert I NUR 820 I.S.B.N. 2013 by Euro Books Uitgegeven door Euro Trans Lloyd Kaleshoek 8 8340 Damme

Nadere informatie

ADVIES NR. 124 VAN 11 SEPTEMBER 2009 VAN HET BUREAU VAN DE RAAD VAN DE GELIJKE KANSEN VOOR MANNEN EN VROUWEN MET BETREKKING TOT DISCRIMINATIE INZAKE

ADVIES NR. 124 VAN 11 SEPTEMBER 2009 VAN HET BUREAU VAN DE RAAD VAN DE GELIJKE KANSEN VOOR MANNEN EN VROUWEN MET BETREKKING TOT DISCRIMINATIE INZAKE ADVIES NR. 124 VAN 11 SEPTEMBER 2009 VAN HET BUREAU VAN DE RAAD VAN DE GELIJKE KANSEN VOOR MANNEN EN VROUWEN MET BETREKKING TOT DISCRIMINATIE INZAKE LEVENSVERZEKERINGEN Advies nr. 124 van 11 september

Nadere informatie

medische verzekeringen sinds 1944 AMMA VERZEKERINGEN 1.04.1999 Cash HET GEWICHT DER JAREN medische verzekeringen sinds 1944

medische verzekeringen sinds 1944 AMMA VERZEKERINGEN 1.04.1999 Cash HET GEWICHT DER JAREN medische verzekeringen sinds 1944 AMMA VERZEKERINGEN 1.04.1999 Cash HET GEWICHT DER JAREN medische verzekeringen sinds 1944 onderlinge verzekeringsonderneming toegelaten door de Controledienst voor de Verzekeringen onder codenummer 0126

Nadere informatie

FINANCIËLE INFOFICHE LEVENSVERZEKERING VOOR TAK 23

FINANCIËLE INFOFICHE LEVENSVERZEKERING VOOR TAK 23 _ FINANCIËLE INFOFICHE LEVENSVERZEKERING VOOR TAK 23 KBC-Life Privileged Portfolio KBC-Life Privileged Portfolio 1 is een tak23-levensverzekering zonder gewaarborgd rendement, waarvan het rendement verbonden

Nadere informatie

VERZEKERINGEN VERGOEDINGEN van de meest voorkomende verzekeringsproducten voor natuurlijke en rechtspersonen van toepassing op 30/04/2014

VERZEKERINGEN VERGOEDINGEN van de meest voorkomende verzekeringsproducten voor natuurlijke en rechtspersonen van toepassing op 30/04/2014 VERZEKERINGEN VERGOEDINGEN van de meest voorkomende verzekeringsproducten voor natuurlijke en rechtspersonen van toepassing op 30/04/2014 Ons kantoor leeft bij het verstrekken van haar diensten van verzekeringsbemiddeling

Nadere informatie

VERSLAG AAN DE KONING

VERSLAG AAN DE KONING Koninklijk besluit van 21 december 2006 tot vaststelling van de voorwaarden en de wijze van het sluiten van de collectieve verzekering tot dekking van de burgerrechtelijke aansprakelijkheid buiten overeenkomst

Nadere informatie

Financiële Informatiefiche voor fiscale levensverzekering

Financiële Informatiefiche voor fiscale levensverzekering Financiële Informatiefiche voor fiscale levensverzekering Geldig vanaf 6/2/2015 DL Strategy Type Levensverzekering Levensverzekering met intrestvoet gewaarborgd door de verzekeringsmaatschappij (Tak 21).

Nadere informatie

dienstenwijzer Wij zijn adviseurs op het gebied van verzekeringen, hypotheken en andere financiële diensten.

dienstenwijzer Wij zijn adviseurs op het gebied van verzekeringen, hypotheken en andere financiële diensten. dienstenwijzer Van der Eijk Assurantiën BV Dorpsstraat 86 1182 JG Amstelveen Telefoon: 020-4538118 Fax: 020-4538121 E-mail: office@vandereijkassurantien.nl A. Inleiding Informatie over onze dienstverlening

Nadere informatie

Top Rendement Invest Pluk de vruchten van uw belegging! 3,51 % gemiddeld over de laatste 8 jaar 1

Top Rendement Invest Pluk de vruchten van uw belegging! 3,51 % gemiddeld over de laatste 8 jaar 1 3,51 % gemiddeld over de laatste 8 jaar 1 Top Rendement Invest Pluk de vruchten van uw belegging! Top Rendement Invest is een individuele levensverzekering (tak 21) van AG Insurance. Raadpleeg de Financiële

Nadere informatie

F I N A N C I Ë L E I N F O F I C H E

F I N A N C I Ë L E I N F O F I C H E F I N A N C I Ë L E I N F O F I C H E Argenta-Flexx 1 Deze infofiche maakt integraal deel uit van de verzekeringsvoorwaarden T Y P E L E V E N S V E R Z E K E R I N G Levensverzekering met een door Argenta

Nadere informatie

Actualiteitscollege 18 december 2007

Actualiteitscollege 18 december 2007 DEEL I : college 1 Evolutie levensverwachting België 4 vrouwen mannen Why? Bron: FOD Economie Algemene Directie Statistiek en Economische informatie Evolutie sterftekansen België 5 Bron: Isabelle Devos

Nadere informatie

5. Discussie. 5.1 Informatieve waarde van de basisgegevens

5. Discussie. 5.1 Informatieve waarde van de basisgegevens 5. 5.1 Informatieve waarde van de basisgegevens Relevante conclusies voor het beleid zijn pas mogelijk als de basisgegevens waaruit de samengestelde indicator berekend werd voldoende recent zijn. In deze

Nadere informatie

Inleiding tot verzekeringsrecht; oefeningensessie

Inleiding tot verzekeringsrecht; oefeningensessie Inleiding tot verzekeringsrecht; oefeningensessie artikelen in het arrest: art 58;59;60. Wat is er het probleem? Je had een houtverwerkingsbedrijf dat paletten verwerkten en er was een brand ontstaan.

Nadere informatie

happy family klantenreglement

happy family klantenreglement happy family klantenreglement Artikel 1. Algemeen kader Happy Family is een programma dat voordelen biedt voor de leden van een gezin dat producten Auto, Woning en Privé-Leven bezit bij eenzelfde verzekeringsmakelaar

Nadere informatie

3,21 % gemiddeld over de laatste 8 jaar1. Top Rendement Invest. Pluk de vruchten van uw belegging!

3,21 % gemiddeld over de laatste 8 jaar1. Top Rendement Invest. Pluk de vruchten van uw belegging! 3,21 % gemiddeld over de laatste 8 jaar1 Top Rendement Invest Pluk de vruchten van uw belegging! Uw nettopremie is steeds volledig beschermd Uw belegging is volledig veilig. U kunt uw nettopremie (= gestorte

Nadere informatie

Conventie. Rechtsbijstandsverzekering van Generali Belgium NV

Conventie. Rechtsbijstandsverzekering van Generali Belgium NV Conventie De duur van de verzekeringsovereenkomst wordt vastgesteld in de bijzondere voorwaarden. Hij kan niet langer zijn dan één jaar. Op elke jaarlijkse vervaldag wordt de verzekeringsovereenkomst stilzwijgend

Nadere informatie

1.1 Verzekeringnemer Onder verzekeringnemer wordt begrepen degene die de overeenkomst met de maatschappij sluit.

1.1 Verzekeringnemer Onder verzekeringnemer wordt begrepen degene die de overeenkomst met de maatschappij sluit. 1 Algemene voorwaarden Bike Cover Omnium Artikel 1 Begripsomschrijving 1.1 Verzekeringnemer Onder verzekeringnemer wordt begrepen degene die de overeenkomst met de maatschappij sluit. 1.2 Verzekerde Onder

Nadere informatie

Begindatum Einddatum Vervaldag Duur 01/01 1 jaar

Begindatum Einddatum Vervaldag Duur 01/01 1 jaar Polis 30 504 345 Bijzondere Voorwaarden : Verzekeringsnemer : Doel van de polis Het verzekeren van de doelgroep-medewerkers (hierna verzekerde(n) genoemd) die een individuele overeenkomst hebben ondertekend

Nadere informatie

medische verzekeringen sinds 1944 AMMA VERZEKERINGEN 28.05.2003 De Huisarts DE VERZEKERINGEN VOOR STARTENDE ARTSEN medische verzekeringen sinds 1944

medische verzekeringen sinds 1944 AMMA VERZEKERINGEN 28.05.2003 De Huisarts DE VERZEKERINGEN VOOR STARTENDE ARTSEN medische verzekeringen sinds 1944 AMMA VERZEKERINGEN 28.05.2003 De Huisarts DE VERZEKERINGEN VOOR STARTENDE ARTSEN medische verzekeringen sinds 1944 onderlinge verzekeringsonderneming toegelaten door de Controledienst voor de Verzekeringen

Nadere informatie

ALGEMENE VOORWAARDEN RECHTSBIJSTAND

ALGEMENE VOORWAARDEN RECHTSBIJSTAND ALGEMENE DEFINITIES Verzekeringsnemer Verzekerde Verzekeraar Contract Schadegeval De natuurlijke of rechtspersoon die het contract sluit, verder u genoemd. Iedere persoon die beroep kan doen op de waarborgen,

Nadere informatie

DUIDING VAN DE PROBLEMATIEK

DUIDING VAN DE PROBLEMATIEK Algemene Administratie van de Fiscaliteit Operationele Expertise en Ondersteuning Dienst BTW Belasting over de toegevoegde waarde Beslissing BTW nr. E.T.127.884 d.d. 05.10.2015 Reisbureaus Verzekeringen

Nadere informatie

Instelling. Onderwerp. Datum

Instelling. Onderwerp. Datum Instelling Federale Overheidsdienst Financiën Onderwerp Circulaire nr. 16/2006. Levensverzekeringen - Echtgenoten gehuwd onder een stelsel van gemeenschap van goederen. Datum 31 juli 2006 Copyright and

Nadere informatie

Op deze verzekering zijn de hiernavolgende bijzondere en speciale voorwaarden alsmede de bijgevoegde algemene voorwaarden van toepassing

Op deze verzekering zijn de hiernavolgende bijzondere en speciale voorwaarden alsmede de bijgevoegde algemene voorwaarden van toepassing polis polis BIJZONDERE VOORWAARDEN Ethias Prins-Bisschopssingel 73, 3500 Hasselt Tel. 011 28 21 11 - Fax 011 28 20 20 Polis nr. 45.034.443 Ons kenmerk 2152-hb/mj-02/08 Op deze verzekering zijn de hiernavolgende

Nadere informatie

Fidea Flexinvest. Bij overlijden door ongeval: met een extra uitkering van één of tweemaal de uitkering overlijden

Fidea Flexinvest. Bij overlijden door ongeval: met een extra uitkering van één of tweemaal de uitkering overlijden Fidea Flexinvest Type levensverzekering Fidea Flexinvest 1 is een tak23-levensverzekering zonder gewaarborgd rendement, waarvan het rendement verbonden is met beleggings. Meer concreet heeft men de keuze

Nadere informatie

Verenigingen en VZW s Cover

Verenigingen en VZW s Cover Verzekeraar Verzekeringnemer Belfius Insurance NV VLAMO VZW 8 BIJLOKEKAAI 9000 GENT Belangrijke data Begindatum 01 januari 2015 Einddatum 31 december 2015 Jaarvervaldag 1 januari Duurtijd: De polis heeft

Nadere informatie

Top Rendement Invest Pluk de vruchten van uw belegging! 4,67 % gemiddeld over de laatste 9 jaar 1!

Top Rendement Invest Pluk de vruchten van uw belegging! 4,67 % gemiddeld over de laatste 9 jaar 1! 4,67 % gemiddeld over de laatste 9 jaar 1! Top Rendement Invest Pluk de vruchten van uw belegging! Top Rendement Invest is een individuele levensverzekering (tak 21) van AG Insurance. Raadpleeg de Financiële

Nadere informatie

MEDEDELING NR. 120. 64.885/PC4/VK Brussel, 4 maart 1994 INLEIDING. Deze mededeling vervangt mededeling D. 107.

MEDEDELING NR. 120. 64.885/PC4/VK Brussel, 4 maart 1994 INLEIDING. Deze mededeling vervangt mededeling D. 107. 64.885/PC4/VK Brussel, 4 maart 1994 MEDEDELING NR. 120 Betreft : Koninklijk besluit van 3 februari 1992 tot vaststelling van de tariefnormen die van toepassing zijn op de verplichte aansprakelijkheidsverzekering

Nadere informatie

DISCRIMINATIE IN HET KADER VAN VERZEKERINGEN, SPECIFIEK VOOR PENSIOENPLANNEN

DISCRIMINATIE IN HET KADER VAN VERZEKERINGEN, SPECIFIEK VOOR PENSIOENPLANNEN FACULTEIT ECONOMIE EN BEDRIJFSWETENSCHAPPEN KATHOLIEKE UNIVERSITEIT LEUVEN DISCRIMINATIE IN HET KADER VAN VERZEKERINGEN, SPECIFIEK VOOR PENSIOENPLANNEN Angelique Creyns in samenwerking met Debby Vangossum

Nadere informatie

1. INDIVIDUELE VERDERZETTING VAN EEN COLLECTIEVE VERZEKERING

1. INDIVIDUELE VERDERZETTING VAN EEN COLLECTIEVE VERZEKERING 1. INDIVIDUELE VERDERZETTING VAN EEN COLLECTIEVE VERZEKERING De Wet Verwilghen In 2007 heeft de wetgever verschillende bepalingen in het kader van hospitalisatieverzekeringen ten voordele van de verzekerden

Nadere informatie

Financiële infofiche levensverzekering. Argenta-Flexx 1

Financiële infofiche levensverzekering. Argenta-Flexx 1 Financiële infofiche levensverzekering Argenta-Flexx 1 Type levensverzekering Levensverzekering met een door Argenta Assuranties nv (hierna de verzekeraar ) gegarandeerd rendement (tak 21). Tak 21 levensverzekeringen

Nadere informatie

Richtlijn houdende toepassing van het beginsel van gelijke behandeling van mannen en vrouwen bij de toegang tot en het aanbod van goederen en diensten

Richtlijn houdende toepassing van het beginsel van gelijke behandeling van mannen en vrouwen bij de toegang tot en het aanbod van goederen en diensten Aan de Voorzitter van de Eerste Kamer der Staten- Generaal Postbus 20017 2500 EA Den Haag Inlichtingen Suzanne Koelman T (070) 426 6095 F (070) 426 7634 Uw kenmerk Nr. 131841.1 Onderwerp Richtlijn houdende

Nadere informatie

De bescherming van uw medische gegevens bij de verzekeraar

De bescherming van uw medische gegevens bij de verzekeraar De bescherming van uw medische gegevens bij de verzekeraar Brochure 2009 2 Veel voorkomende vragen en antwoorden FAQ 2009 Voor de vlotte werking van tal van verzekeringen is het noodzakelijk dat er gegevens

Nadere informatie

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten- Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten- Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG > Retouradres Postbus 20011 2500 EA DEN HAAG Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten- Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Postbus 20011 2500 EA DEN HAAG Uw kenmerk 2014Z01109 Betreft Vragen

Nadere informatie

Rolnummer 5016. Arrest nr. 166/2011 van 10 november 2011 A R R E S T

Rolnummer 5016. Arrest nr. 166/2011 van 10 november 2011 A R R E S T Rolnummer 5016 Arrest nr. 166/2011 van 10 november 2011 A R R E S T In zake : het beroep tot gedeeltelijke vernietiging van de wet van 21 januari 2010 tot wijziging van de wet van 25 juni 1992 op de landverzekeringsovereenkomst

Nadere informatie

medische verzekeringen sinds 1944 AMMA VERZEKERINGEN 18-02-1998-De Huisarts BUITENBEENTJE AMMA VERZEKERINGEN medische verzekeringen sinds 1944

medische verzekeringen sinds 1944 AMMA VERZEKERINGEN 18-02-1998-De Huisarts BUITENBEENTJE AMMA VERZEKERINGEN medische verzekeringen sinds 1944 AMMA VERZEKERINGEN 18.02.1998 De Huisarts BUITENBEENTJE AMMA VERZEKERINGEN medische verzekeringen sinds 1944 onderlinge verzekeringsonderneming toegelaten door de Controledienst voor de Verzekeringen onder

Nadere informatie

Aansluitingsformulier voor de verzekering van de burgerrechtelijke beroepsaansprakelijkheid. Verzekeringsbemiddeling en distributie van verzekeringen

Aansluitingsformulier voor de verzekering van de burgerrechtelijke beroepsaansprakelijkheid. Verzekeringsbemiddeling en distributie van verzekeringen 1 Aansluitingsformulier voor de verzekering van de burgerrechtelijke beroepsaansprakelijkheid Verzekeringsbemiddeling en distributie van verzekeringen Verzekeringsmakelaars en -agenten 1. Algemene gegevens

Nadere informatie

INHOUDSOPGAVE DEEL I. REGELS GEMEENSCHAPPELIJK AAN ALLE SOORTEN VERZEKERINGEN... 1. Hoofdstuk I. De verzekeringsovereenkomst... 1

INHOUDSOPGAVE DEEL I. REGELS GEMEENSCHAPPELIJK AAN ALLE SOORTEN VERZEKERINGEN... 1. Hoofdstuk I. De verzekeringsovereenkomst... 1 INHOUDSOPGAVE DEEL I. REGELS GEMEENSCHAPPELIJK AAN ALLE SOORTEN VERZEKERINGEN... 1 Hoofdstuk I. De verzekeringsovereenkomst... 1 Afdeling 1. Begripsomschrijving... 1 Afdeling 2. Wezenlijke bestanddelen...

Nadere informatie

polis BIJZONDERE VOORWAARDEN

polis BIJZONDERE VOORWAARDEN BIJZONDERE VOORWAARDEN Ons kenmerk 2152-pgg/ng/11/07 Op deze verzekering zijn de hiernavolgende bijzondere en speciale voorwaarden alsmede de bijgevoegde algemene voorwaarden van toepassing VERZEKERINGSNEMER

Nadere informatie

Instelling. Onderwerp. Datum

Instelling. Onderwerp. Datum Instelling M&D Seminars Onderwerp Studiedag beleggingsverzekeringen - meerkeuzevragenlijst Datum 18 september 2001 Copyright and disclaimer Gelieve er nota van te nemen dat de inhoud van dit document onderworpen

Nadere informatie

Toelichting specifieke diensten zoals genoemd in het Abonnement Financiële Planning Balans Onafhankelijke Financiële Dienstverlening B.V.

Toelichting specifieke diensten zoals genoemd in het Abonnement Financiële Planning Balans Onafhankelijke Financiële Dienstverlening B.V. Toelichting specifieke diensten zoals genoemd in het Abonnement Financiële Planning Balans Onafhankelijke Financiële Dienstverlening B.V. BEHEER HYPOTHEEKOVEREENKOMST Archivering van documenten Wij archiveren

Nadere informatie

Verzekeringen. Schuldsaldoverzekering. Hypotheeklening. In geval van tegenspoed bent u beschermd!

Verzekeringen. Schuldsaldoverzekering. Hypotheeklening. In geval van tegenspoed bent u beschermd! Verzekeringen Schuldsaldoverzekering Hypotheeklening In geval van tegenspoed bent u beschermd! De schuldsaldoverzekering biedt u de zekerheid dat uw hypotheeklening geheel of gedeeltelijk wordt terugbetaald

Nadere informatie

Slapende tegoeden. Verzekeraar wekt begunstigde

Slapende tegoeden. Verzekeraar wekt begunstigde Slapende tegoeden Verzekeraar wekt begunstigde 1 Slapende tegoeden Inhoudstafel Inhoudstafel... 1 1 Inleiding... 2 1.1 Slapende tegoeden... 2 1.2 Nieuwe wetgeving... 2 2 Controleprocedures... 3 2.1 Nakijken

Nadere informatie

Aansluitingsformulier voor de verzekering BEROEPSAANSPRAKELIJKHEID voor BZB-leden

Aansluitingsformulier voor de verzekering BEROEPSAANSPRAKELIJKHEID voor BZB-leden Aansluitingsformulier voor de verzekering BEROEPSAANSPRAKELIJKHEID voor BZB-leden Als er onvoldoende ruimte is voorzien voor het beantwoorden van een vraag, schrijf dan zie bijvoegsel en schrijf het nummer

Nadere informatie

Wat kan men meer bepaald voor aanhangwagens afleiden uit die definitie?

Wat kan men meer bepaald voor aanhangwagens afleiden uit die definitie? DE PROBLEMATIEK VAN DE AANHANGWAGENS De eerste Europese richtlijn betreffende verplichte verzekering van de burgerlijke aansprakelijkheid voor motorrijtuigen 1 bepaalt dat alle Lidstaten de nodige maatregelen

Nadere informatie

COMMISSIE VOOR ONRECHTMATIGE BEDINGEN ADVIES INZAKE EEN BEDING HOUDENDE EENZIJDIGE AANPASSING VAN EEN PREMIE VAN EEN VERZEKERINGSPOLIS RECHTSBIJSTAND

COMMISSIE VOOR ONRECHTMATIGE BEDINGEN ADVIES INZAKE EEN BEDING HOUDENDE EENZIJDIGE AANPASSING VAN EEN PREMIE VAN EEN VERZEKERINGSPOLIS RECHTSBIJSTAND C.O.B. 12 COMMISSIE VOOR ONRECHTMATIGE BEDINGEN ADVIES INZAKE EEN BEDING HOUDENDE EENZIJDIGE AANPASSING VAN EEN PREMIE VAN EEN VERZEKERINGSPOLIS RECHTSBIJSTAND Brussel, 21 oktober 2003 2 Advies over een

Nadere informatie

fiscale aspecten van de levensverzekering

fiscale aspecten van de levensverzekering fiscale aspecten van de levensverzekering Meer dan verzekerd Baloise Group FISCALE ASPECTEN VAN DE INDIVIDUELE LEVENSVERZEKERING Recht op belastingvermindering De premies van een individuele levensverzekering

Nadere informatie

Overzicht taksen, bijdragen en vergoedingen. d.d. 05.01.2015. van. PerPius bvba FSMA 106785A

Overzicht taksen, bijdragen en vergoedingen. d.d. 05.01.2015. van. PerPius bvba FSMA 106785A Overzicht taksen, bijdragen en vergoedingen d.d. 05.01.2015 van PerPius bvba FSMA 106785A 1 VERZEKERINGEN TAKSEN BIJDRAGEN VERGOEDINGEN Voor de meest voorkomende verzekeringsproducten voor natuurlijke

Nadere informatie

Het schadeverwekkend feit

Het schadeverwekkend feit Het schadeverwekkend feit AMMA VERZEKERINGEN o.v. Vereniging voor onderlinge verzekeringen met vaste en onveranderlijke bijdragen krachtens artikel 2, 2 van de wet van 25.06.1992 (B.S. 20.08.1992) toegelaten

Nadere informatie

DIENSTENWIJZER. Goudzwaard Assurantiën en Financiële Diensten C.V. Adviseur op Maat

DIENSTENWIJZER. Goudzwaard Assurantiën en Financiële Diensten C.V. Adviseur op Maat DIENSTENWIJZER Goudzwaard Assurantiën en Financiële Diensten C.V. Adviseur op Maat Dienstenwijzer 2010.1. Goudzwaard Assurantiën en Financiële Diensten C.V. Pagina 1 van 5 Dienstenwijzer van: Goudzwaard

Nadere informatie

BEHEERSREGLEMENT ERGO Life Return

BEHEERSREGLEMENT ERGO Life Return BEHEERSREGLEMENT ERGO Life Return 1.1. Inhoud beheersreglement 1.1. Inhoud beheersreglement...3 1.2. Situering...3 1.3. Beleggingsvormen (tak 23)...3 1.3.1. Algemene omschrijving...3 1.3.2. ERGO Life Euro

Nadere informatie

INDICATIEVE STUDIE OPGESTELD DOOR

INDICATIEVE STUDIE OPGESTELD DOOR 13/01/2015 13:31.54 1 / 8 VERTROUWELIJK INDICATIEVE STUDIE OPGESTELD DOOR VOOR MYSAVINGS STATIONSSTRAAT 92 1930 ZAVENTEM Tel.: 023181550 GSM: E-Mail: info@mysavings.be Fax: De heer Voorbeeld MYSAVINGS

Nadere informatie

SCHULDSALDOVERZEKERING TIJDELIJKE VERZEKERING OVERLIJDEN Rechtspersoon (IPT, BLV) Onderschrijvingsformulier

SCHULDSALDOVERZEKERING TIJDELIJKE VERZEKERING OVERLIJDEN Rechtspersoon (IPT, BLV) Onderschrijvingsformulier SCHULDSALDOVERZEKERING TIJDELIJKE VERZEKERING OVERLIJDEN Rechtspersoon (IPT, BLV) Onderschrijvingsformulier Tussenpersoon: Naam: Nr agent CRELAN Bank Nr producent CRELAN INSURANCE: E-mail: FSMA-nr: Opmaakdatum:

Nadere informatie

Inhoudstafel. Deel I - Groepsverzekering of IPT. Voorwoord... 1. Inhoudstafel. 1. Schema... 5. 2. Algemeen... 6

Inhoudstafel. Deel I - Groepsverzekering of IPT. Voorwoord... 1. Inhoudstafel. 1. Schema... 5. 2. Algemeen... 6 Inhoudstafel Voorwoord.... 1 Deel I - Groepsverzekering of IPT 1. Schema.................................................... 5 2. Algemeen.................................................. 6 2.1. Waarom

Nadere informatie

Ethias Gemeen Recht - Onderlinge verzekeringsvereniging, toegelaten onder nr. 0165, voor de volgende verzekeringsverrichtingen: ongevallen, ziekte,

Ethias Gemeen Recht - Onderlinge verzekeringsvereniging, toegelaten onder nr. 0165, voor de volgende verzekeringsverrichtingen: ongevallen, ziekte, EEN WOORDJE UITLEG verzekering burgerlijke en contractuele aansprakelijkheid en tegen brand van de organisators van diverse manifestaties in de gemeentelijke feestzaal «De Zwalmparel» toebehorend aan het

Nadere informatie

DIENSTVERLENINGSDOCUMENT

DIENSTVERLENINGSDOCUMENT DIENSTVERLENINGSDOCUMENT ACADIUM BASTION BV Informatie over onze dienstverlening Op grond van de Wet financieel toezicht (Wft) zijn wij verplicht u voorafgaand aan de totstandkoming van een (financiële)

Nadere informatie

FINANCIËLE INFOFICHE

FINANCIËLE INFOFICHE FINANCIËLE INFOFICHE RENT LIFE - RENT FIX - RENT TEMPO Ethias nv Uw verzekeringsagent 2517-707 07/15 OM MEER TE WETEN OVER DE RENTEFORMULES EN VOOR EEN GRATIS OFFERTE, INFORMEER U VANAF VANDAAG: > Bezoek

Nadere informatie

INHOUDSOPGAVE. Deel I: De brandverzekering-zaakverzekering... 1

INHOUDSOPGAVE. Deel I: De brandverzekering-zaakverzekering... 1 INHOUDSOPGAVE WOORD VOORAF... v HOOFDSTUK I DE BRANDVERZEKERING... 1 Deel I: De brandverzekering-zaakverzekering... 1 Afdeling 1. Aard van de brandverzekeringsovereenkomst... 1 Afdeling 2. Toepasselijke

Nadere informatie

Myriad TYPE LEVENSVERZEKERING

Myriad TYPE LEVENSVERZEKERING Myriad TYPE LEVENSVERZEKERING Levensverzekering die een, door de verzekeringsmaatschappij, gewaarborgd rendement (Tak 21) en een rendement gekoppeld aan beleggingsfondsen (Tak 23) combineert. WAARBORGEN

Nadere informatie

Evolutie van de schadefrequentie 2003-2012 in de BA motorrijtuigen verzekering

Evolutie van de schadefrequentie 2003-2012 in de BA motorrijtuigen verzekering Evolutie van de schadefrequentie 2003-2012 in de BA motorrijtuigen verzekering Inhoud 1. Aantal schadegevallen BA toerisme en zaken... 2 Schadefrequentie BA toerisme en zaken... 2 Schadefrequentie van

Nadere informatie

aantrekkelijke premie onderscheid rokers en niet-rokers premievermindering tot 50% naargelang de combinatie rente ongeval/ziekte.

aantrekkelijke premie onderscheid rokers en niet-rokers premievermindering tot 50% naargelang de combinatie rente ongeval/ziekte. gewaarborgd inkomen free income AXA stelt een interessante nieuwigheid voor starters voor : de mogelijkheid om te kiezen voor een rente bij ongeval die 0, 1, 2 of 3 maal de rente bij ziekte bedraagt. eenvoud

Nadere informatie

FAQs Verzekeringen tegen terrorisme

FAQs Verzekeringen tegen terrorisme FAQs Verzekeringen tegen terrorisme Infofiche eservices FAQs Verzekeringen tegen terrorisme Inhoud Dekking terrorisme Wat wordt onder terrorisme verstaan? 2 Welke verzekeringen dekken schade veroorzaakt

Nadere informatie

Questions and answers

Questions and answers jaren Questions and answers Vertrouwelijk 1 Alleen voor intern gebruik Samenvatting Het systeem van schadevrije jaren gebruiken autoverzekeraars om het risico in te schatten van iemand die een autoverzekering

Nadere informatie

Financiële infofiche levensverzekering voor tak 23

Financiële infofiche levensverzekering voor tak 23 Financiële infofiche levensverzekering voor tak 23 Securex Life Select One 1 Type levensverzekering Nettopremie Waarborgen Levensverzekering met een rendement dat gekoppeld is aan het tak 23 beleggingsfonds

Nadere informatie

2. Hoe kan je de strijd tegen discriminatie aangaan?

2. Hoe kan je de strijd tegen discriminatie aangaan? 2. Hoe kan je de strijd tegen discriminatie aangaan? Om de strijd tegen discriminatie op de werkvloer aan te gaan, kan je als militant beroep doen op een breed wettelijk kader. Je vindt hieronder de belangrijkste

Nadere informatie

Boekhoudkundige verwerking van waardeverminderingen op handelsvorderingen, gedekt door een kredietverzekering

Boekhoudkundige verwerking van waardeverminderingen op handelsvorderingen, gedekt door een kredietverzekering Boekhoudkundige verwerking van waardeverminderingen op handelsvorderingen, gedekt door een kredietverzekering dr. Stijn Goeminne, Hogeschool Gent, Faculteit Handelswetenschappen & Bestuurskunde Het valt

Nadere informatie

CREDO. Kus de ROERENDE VOORHEFFING vaarwel! bon VERZEKERINGSBON. 1 Credimo 2 Zekerheid 3 Vrij van R.V. 4 Som bij overlijden 5 Geen kosten

CREDO. Kus de ROERENDE VOORHEFFING vaarwel! bon VERZEKERINGSBON. 1 Credimo 2 Zekerheid 3 Vrij van R.V. 4 Som bij overlijden 5 Geen kosten Kus de ROERENDE VOORHEFFING vaarwel! 1 Credimo 2 Zekerheid 3 Vrij van R.V. 4 Som bij overlijden 5 Geen kosten Credimo groeit. Credimo, de grootste hypotheeken kapitalisatiemaatschappij van België, is nu

Nadere informatie

POLIS BA VERENIGING VAN MEDE-EIGENAARS

POLIS BA VERENIGING VAN MEDE-EIGENAARS POLIS BA VERENIGING VAN MEDE-EIGENAARS 2 Polisnummer van het raamcontract : 730.379.384 Tussen : VZW CIB VLAANDEREN Kortrijksesteenweg 1005 B-9000 GENT Hierna genoemd : de onderschrijver van de polis En

Nadere informatie

Grote kantoren hebben specialist

Grote kantoren hebben specialist "Waar koopt u best uw spaar-en beleggingsproducten? Kies de financieel adviseur die best bij u past. Netto zet de sterke en zwakke punten van de verschillende financiële tussenpersonen voor u op een rijtje."

Nadere informatie

TWIN PEAKS II INHOUD. Bemiddelingsfiches

TWIN PEAKS II INHOUD. Bemiddelingsfiches INHOUD Dit document bevat de bemiddelingsfiches uitgewerkt door de sector en deels aangepast door BZB. De basis werd behouden, er zijn voornamelijk elementen toegevoegd om te voldoen aan de precontractuele

Nadere informatie

Datum van inontvangstneming : 14/09/2012

Datum van inontvangstneming : 14/09/2012 Datum van inontvangstneming : 14/09/2012 Resumé C-371/12-1 Zaak C-371/12 Resumé van het verzoek om een prejudiciële beslissing overeenkomstig artikel 104, lid 1, van het Reglement voor de procesvoering

Nadere informatie

Ethias Gemeen Recht - Onderlinge verzekeringsvereniging, toegelaten onder nr. 0165, voor de volgende verzekeringsverrichtingen: ongevallen, ziekte,

Ethias Gemeen Recht - Onderlinge verzekeringsvereniging, toegelaten onder nr. 0165, voor de volgende verzekeringsverrichtingen: ongevallen, ziekte, EEN WOORDJE UITLEG verzekering burgerlijke en contractuele aansprakelijkheid en tegen brand van de organisators van diverse manifestaties in de stadslokalen, andere dan onderwijs-, sport- en recreatie-instellingen

Nadere informatie