Op zoek naar evenwicht: De governance van filantropische instellingen

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Op zoek naar evenwicht: De governance van filantropische instellingen"

Transcriptie

1 Op zoek naar evenwicht: De governance van filantropische instellingen Pushpika Vishwanathan

2 Agenda Corporate Governance: Een nieuwe manier van kijken Vraagstelling & Methode van ons onderzoek Bevinding 1: Generieke governance uitdaging voor alle filantropische organisaties Bevinding 2: Verschillende governance uitdaging voor verschillende filantropische organisaties: Een typologie Casus: Bernard van Leer Foundation: Governance uitdagingen en praktijken Bevinding 3: Hoe de governance uitdaging van iedere type organisatie tegemoet te treden? Vervolg onderzoek Take-aways

3 Wat is corporate governance?

4 Toezicht en verantwoording

5 De beursgenoteerde onderneming

6 Als je een hamer in je handen hebt

7 Van de symptomen naar de ziekte

8 Wat zijn filantropische organisaties? Financiers ontvangers Rechtspersoonlijkheid Geen eigenaren Filantropische non-profit organisaties Commerciële non-profit organisaties

9 Vraagstelling en methode Onderzoeksvragen: Wat zijn de specifieke governance uitdagingen van filantropische organisaties? Welke praktijken worden gebruikt om die specifieke uitdagingen tegemoet te treden? Methode: Vergelijkende case study Most different systems sampling design, N = 34 Meerdere databronnen: interviews, documenten, discussie bijeenkomsten, archief analyses, etc. Meerdere ronden van data-analyse

10 Bevinding 1 De kern uitdaging van filantropische organisaties:

11 Bevinding 2 - Vooral afhankelijk van menselijk kapitaal (vrijwilligers). - Een relatief klein aantal donoren. Mate waarin donoren betrokken kunnen worden - Donoren in staat tot directe communicatie en duurzame betrokkenheid - Vooral afhankelijk van financiële kapitaal. - Veel en verspreidde kleine donoren. - Donoren nauwelijks in staat tot directe communicatie. Mate waarin begunstigden betrokken kunnen worden

12 Bevinding 2 Mate waarin donoren betrokken kunnen worden - Begunstigden moeilijk identificeer- en/of benaderbaar. - Begunstigden nauwelijks in staat tot duurzame communicatie. - Begunstigden feedback is minder nuttig. - Begunstigden zijn georganiseerd en identificeerbaar. - Begunstigden in staat en bereid tot directe communicatie. - Begunstigden hebben kennis om betekenisvolle feedback te geven. Mate waarin begunstigden betrokken kunnen worden

13 Bevinding 2 Gold Minders Peacekeepers Mate waarin donoren betrokken kunnen worden Free Spirits Caregivers Mate waarin begunstigden betrokken kunnen worden

14 Casus: Bernard van Leer Foundation

15 Facts & Figures Vermogensfonds sinds 1949 Bernard van Leer ( ) Royal Packaging Industries Van Leer N.V. Van Leer Group Foundation Missie: Kansen voor kinderen ( 8 jaar) verbeteren die zich in moeilijke economische and sociale omstandigheden bevinden. Werkzaam in 8 verschillende landen 19 FTE en Raad van Toezicht van 7 leden 2011: bijna 16.5 millioen euro

16 Free Spirit Gold Minders Peacekeepers Mate waarin donoren betrokken kunnen worden Caregivers Mate waarin begunstigden betrokken kunnen worden

17 Natuurlijke positie Gold Minders Peacekeepers Mate waarin donoren betrokken kunnen worden Caregivers Mate waarin begunstigden betrokken kunnen worden

18 Best practice Gold Minders Peacekeepers Mate waarin donoren betrokken kunnen worden Caregivers Mate waarin begunstigden betrokken kunnen worden

19 Optimale governance Gold Minders Peacekeepers Mate waarin donoren betrokken kunnen worden Free Spirits Caregivers Mate waarin begunstigden betrokken kunnen worden

20 Bevinding 3 Gold Minders - Hoe de (onder) betrokkenheid van donoren te managen? Bijv. openheid naar buiten toe: uitgebreide rapportage, forums, conferenties, historisch mandaat representeren in bestuur. - Hoe de (onder) betrokkenheid van begunstigden te managen? Bijv. Advisory Council, in-house onderzoek, strategische en bestuurlijke vernieuwing, betrokken bestuur. Peacekeepers Caregivers

21 Bevinding 3 Gold Minders Peacekeepers Mate waarin donoren betrokken kunnen worden Free Spirits Caregivers Mate waarin begunstigden betrokken kunnen worden

22 Bevinding 3 Mate waarin donoren betrokken kunnen worden Gold Minders Free Spirits - Hoe efficiënt beslissingen te nemen? Infrastructuur bieden voor effectief stakeholder dialoog - Hoe sterke belangen te managen? Bijv. stevig inhoudelijk leiderschap, goede communicatie vanuit organisatie naar andere partijen, diversificatie donor portfolio. Caregivers Mate waarin begunstigden betrokken kunnen worden

23 Bevinding 3 Gold Minders Peacekeepers Mate waarin donoren betrokken kunnen worden Free Spirits Caregivers Mate waarin begunstigden betrokken kunnen worden

24 Bevinding 3 - Hoe de (onder) betrokkenheid van begunstigden te managen? Bijv. intermediaire structuren, advisory councils, impact Gold analyses, Minders betrokken bestuursleden met inhoudelijke kennis. - Hoe (over) betrokkenheid van donoren te managen? Bijv. diversificatie van donor portfolio, ontkoppelen fondsenwerving en programma management, inhoudelijke expertise in management. Peacekeepers Caregivers Mate waarin begunstigden betrokken kunnen worden

25 Bevinding 3 Gold Minders Peacekeepers Mate waarin donoren betrokken kunnen worden Free Spirits Caregivers Mate waarin begunstigden betrokken kunnen worden

26 Bevinding 3 Gold Minders Peacekeepers Mate waarin donoren betrokken kunnen worden Free Spirits - Hoe de (over) betrokkenheid van begunstigden te managen? Bijv. ontwikkelen gefocuste missie, sterk leiderschap. - Hoe de (onder) betrokkenheid van donoren te managen? Bijv. openstellen communicatie kanalen, uitgebreide rapportage, bestuursleden bewaken historisch mandaat/missie.

27 Vervolg onderzoek

28 Take-aways Governance uitdagingen van filantropische organisaties zijn in hoge mate specifiek voor filantropische organisaties. De kernuitdaging is om evenwicht te bewerkstelligen tussen de belangen van donoren en begunstigden. Verschillende typen filantropische organisaties hebben verschillende governance uitdagingen, afhankelijk van de wijze en mate waarin donoren en begunstigden betrokken zijn/kunnen worden bij besluitvorming en toezicht. Er is geen one-size-fits-all toolbox van governance praktijken voor filantropische organisaties. Iedere organisatie moet een bewuste keuze maken van welke governance praktijken het gunstigst zijn om de specifieke governance uitdaging tegemoet te treden.

29 Bedankt voor uw aandacht!

De vaart bij s Graveland, Pieter Gerardus van Os, 1818 Geschonken aan het Rijksmuseum door het F.G. Waller Fonds

De vaart bij s Graveland, Pieter Gerardus van Os, 1818 Geschonken aan het Rijksmuseum door het F.G. Waller Fonds Vermogens fondsen De vaart bij s Graveland, Pieter Gerardus van Os, 1818 Geschonken aan het Rijksmuseum door het F.G. Waller Fonds F.G. Waller Fonds In 1930 benoemde F.G. Waller in zijn testament de staat

Nadere informatie

Impact Investing: Hoe positieve impact op maatschappij te vergroten met beleggingen. 7 september 2017

Impact Investing: Hoe positieve impact op maatschappij te vergroten met beleggingen. 7 september 2017 Impact Investing: Hoe positieve impact op maatschappij te vergroten met beleggingen 7 september 2017 9 elementen van effectief beleggen met impact Risico-rendement profiel portefeuille, strategische context

Nadere informatie

TOEZICHT BIJ MAATSCHAPPELIJKE ORGANISATIES Een bewerkelijk werkje

TOEZICHT BIJ MAATSCHAPPELIJKE ORGANISATIES Een bewerkelijk werkje TOEZICHT BIJ MAATSCHAPPELIJKE ORGANISATIES Een bewerkelijk werkje 4 juli 2011 Bijeenkomst KPMG door Marry de Gaay Fortman Partner HouthoffBuruma m.fortman@houthoff.com Tel: 020 6056365 Toezicht bij maatschappelijke

Nadere informatie

Vragenlijst zelfevaluatie RvC

Vragenlijst zelfevaluatie RvC Vragenlijst zelfevaluatie RvC Naam: Datum: 1. Verantwoordelijkheden en samenstelling van de RvC 1.1 Ik heb een duidelijk beeld van het mandaat en de verantwoordelijk heden van de RvC. 1.2 De RvC heeft

Nadere informatie

Goed management is noodzaak

Goed management is noodzaak Externe druk Interne druk afnemende marges grotere markten complexere klantenomgeving technologische verandering maatschappij wettelijke kaders partnerships aandeelhouders/ de beurs Goed management is

Nadere informatie

Dag van het Commissariaat 2015

Dag van het Commissariaat 2015 Dag van het Commissariaat 2015 Corporate Governance en de rol van de commissaris op Aruba. Jossy Laclé 22 januari 2015 Wat is Corporate Governance Corporate Governance Curaçao Corporate Governance Aruba

Nadere informatie

Learnings presentatie 1 MVO als integraal onderdeel van de club Samir Singh (Arsenal FC)

Learnings presentatie 1 MVO als integraal onderdeel van de club Samir Singh (Arsenal FC) Learnings presentatie 1 MVO als integraal onderdeel van de club Samir Singh (Arsenal FC) Arsenal in the Community is een afdeling binnen de club en voert diverse projecten uit, de Arsenal Foundation is

Nadere informatie

Hoezo dé nieuwe ISO-normen?

Hoezo dé nieuwe ISO-normen? De nieuwe ISO-normen Dick Hortensius Senior consultant Managementsystemen NEN Milieu & Maatschappij dick.hortensius@nen.nl 1 Hoezo dé nieuwe ISO-normen? 2 1 De cijfers voor Nederland (eind 2013) Norm Aantal

Nadere informatie

Nieuwe businessmodellen voor de social profit sector?! Social Profit Day 2015 4 juni 2015 - Brussel

Nieuwe businessmodellen voor de social profit sector?! Social Profit Day 2015 4 juni 2015 - Brussel Nieuwe businessmodellen voor de social profit sector?! Social Profit Day 2015 4 juni 2015 - Brussel De social profit sector en ik Een brede kijk door de bril van verschillende organisaties Managing Director

Nadere informatie

http://www.dvua.nl/images/project07/proj07_01.jpg

http://www.dvua.nl/images/project07/proj07_01.jpg PORTFOLIO http://www.dvua.nl/images/project07/proj07_01.jpg 30-10-2006 http://www.dvua.nl/images/project02/project02_01b.jpg 30-10-2006 http://www.dvua.nl/images/project15/proj15_01.jpg 30-10-2006 http://www.aronsengelauff.nl/afbeeldingen/04092006%20de%20plus%20jeroen/058-...

Nadere informatie

How to build a Business Case for Capital Investments. Presentatie 8e Asset Management Control Seminar 28 en 29 oktober 2009

How to build a Business Case for Capital Investments. Presentatie 8e Asset Management Control Seminar 28 en 29 oktober 2009 How to build a Business Case for Capital Investments Presentatie 8e Asset Management Control Seminar 28 en 29 oktober 2009 Drs.S.A.G.Burgers OAM Consultancy BV 1. Inleiding 2. Business Plan 3. Business

Nadere informatie

Innovatie van de business met IT in de regierol!?

Innovatie van de business met IT in de regierol!? Innovatie van de business met IT in de regierol!? Anton Dijkhuis Interim IT-manager, initiatiefnemer van de zes IT-succesfactoren en BusinessITScan.com Tijd voor interactie! Over IT s Teamwork Jullie kernuitdagingen

Nadere informatie

Langetermijndenken - De toekomst van Verantwoord Beleggen. IM seminar, Amstelveen 10 mei Lars Kurznack, Senior Manager KPMG Sustainability

Langetermijndenken - De toekomst van Verantwoord Beleggen. IM seminar, Amstelveen 10 mei Lars Kurznack, Senior Manager KPMG Sustainability Langetermijndenken - De toekomst van Verantwoord Beleggen IM seminar, Amstelveen 10 mei 2016 Lars Kurznack, Senior Manager KPMG Sustainability Maatschappelijke uitdaging Opiniestuk FD Minister Dijsselbloem

Nadere informatie

Shared Service Center ICT Haaglanden. en de digitale snelweg van de Rijksoverheid. Astrid Zwiers Vestigingsmanager Directieteam SSC-ICT Haaglanden

Shared Service Center ICT Haaglanden. en de digitale snelweg van de Rijksoverheid. Astrid Zwiers Vestigingsmanager Directieteam SSC-ICT Haaglanden Shared Service Center ICT Haaglanden en de digitale snelweg van de Rijksoverheid Astrid Zwiers Vestigingsmanager Directieteam SSC-ICT Haaglanden Jaarcongres Strategic Sourcing 16 juni 2015 Even voorstellen:

Nadere informatie

HAALBAARHEIDSONDERZOEK NAAR EEN EUROPESE SECTORRAAD ARBEIDSMARKT EN KWALIFICATIES IN DE SPORT EN BEWEEGSECTOR

HAALBAARHEIDSONDERZOEK NAAR EEN EUROPESE SECTORRAAD ARBEIDSMARKT EN KWALIFICATIES IN DE SPORT EN BEWEEGSECTOR HAALBAARHEIDSONDERZOEK NAAR EEN EUROPESE SECTORRAAD ARBEIDSMARKT EN KWALIFICATIES IN DE SPORT EN BEWEEGSECTOR essc-sport project www.eose.org 1 De uitdagingen van de Sport- en Beweeg sector De Sport en

Nadere informatie

Ontwikkelingen Extern Toezicht Filantropische Sector. Arie de Kluijver Adjunct-directeur CBF

Ontwikkelingen Extern Toezicht Filantropische Sector. Arie de Kluijver Adjunct-directeur CBF Ontwikkelingen Extern Toezicht Filantropische Sector Arie de Kluijver Adjunct-directeur CBF Cartoon van Pieter Geenen in Trouw op 3 september 2013 Inhoud Huidige externe toezicht Filantropische Sector

Nadere informatie

Project Portfolio Management (PPM) Software: een stap vooruit naar meer wendbaarheid

Project Portfolio Management (PPM) Software: een stap vooruit naar meer wendbaarheid Project Portfolio Management (PPM) Software: een stap vooruit naar meer wendbaarheid Inleiding Doordat veel organisaties het met minder budget (geld en resources) moeten stellen is er een steeds grotere

Nadere informatie

Hier komt uw titel te staan 1

Hier komt uw titel te staan 1 Hier komt uw titel te staan 1 Regionale visie van de 3 O s Regionale visie van de 3 O s De regionale visie vormt de basis en het uitgangspunt voor het gezamenlijk meerjarig inzetten van acties door diverse

Nadere informatie

Professionalisering van Levensduurverlenging

Professionalisering van Levensduurverlenging Professionalisering van Levensduurverlenging De toegevoegde waarde van VITALE Rob van Dongen 9 februari 2012 Agenda 1 2 3 4 Levensduurverlenging volgens VITALE Het referentiemodel Toepasbaarheid VITALE

Nadere informatie

Ambitienota Overijssel naar Olympisch niveau 2016. Bijeenkomst 4 november Nijverdal

Ambitienota Overijssel naar Olympisch niveau 2016. Bijeenkomst 4 november Nijverdal Ambitienota Overijssel naar Olympisch niveau 2016 Bijeenkomst 4 november Nijverdal Olympisch Vuur 2028 Kernboodschap Olympisch Plan 2028: We zetten de verbindende kracht van sport en de magie van Spelen

Nadere informatie

Investors in People. Willem E.A.J. Scheepers MBA

Investors in People. Willem E.A.J. Scheepers MBA Investors in People. Willem E.A.J. Scheepers MBA LINCOLN STEFFENS I have seen the future and it works IiP = Meer dan Opleiden! (veel meer.) Recent Onderzoek Informeel Leren ( Research voor Onderwijs &

Nadere informatie

On-site onderzoeken en risicomanagement beleggingen. Martin van der Pot. Montae educatiesessie, 27 september 2017, Utrecht

On-site onderzoeken en risicomanagement beleggingen. Martin van der Pot. Montae educatiesessie, 27 september 2017, Utrecht On-site onderzoeken en risicomanagement beleggingen Martin van der Pot Montae educatiesessie, 27 september 2017, Utrecht Agenda Wat gaan we doen 1. On-site onderzoeken what to expect 2. Risicomanagement

Nadere informatie

ASSOCIAZIONE SEED. Lokaal, Europees, Internationaal

ASSOCIAZIONE SEED. Lokaal, Europees, Internationaal www.socialbiz.eu Sociale Onderneming Informatiefiche ASSOCIAZIONE SEED (ZWITSERLAND) Opgericht in 2007 Rechtsvorm Sector Werkgebied Sector Website Vereniging Dienstverlener voor sociale verenigingen/sociaal

Nadere informatie

VolkerWessels Bouw & Vastgoedontwikkeling. CO2 Communicatie Managementplan

VolkerWessels Bouw & Vastgoedontwikkeling. CO2 Communicatie Managementplan VolkerWessels Bouw & Vastgoedontwikkeling CO2 Communicatie Managementplan Datum: 28/03/2012 Inhoudsopgave 1 Inleiding... 3 2 Doelstelling... 4 3 Communicatie proces en verantwoordelijkheden... 4 4 Planning...

Nadere informatie

MVO is dood! Ode aan realiteitszin! Ignace Van Doorselaere November 2010

MVO is dood! Ode aan realiteitszin! Ignace Van Doorselaere November 2010 MVO is dood! Ode aan realiteitszin! Ignace Van Doorselaere November 2010 5 stellingen De term MVO moet verdwijnen en vervangen worden door een meer gepaste term (vb. Verantwoorde Groei ). MVO is vandaag

Nadere informatie

Impact of BEPS disruptions on TCF / TRM / Tax Strategy

Impact of BEPS disruptions on TCF / TRM / Tax Strategy Impact of BEPS disruptions on TCF / TRM / Tax Strategy Be prepared for the future Herman Huidink & Hans de Jong TCF / TRM Basics (I) Werkstromen Tax Tax risk management & control Tax reporting & compliance

Nadere informatie

Visie op Transparantie en Toezicht

Visie op Transparantie en Toezicht Visie op Transparantie en Toezicht Op verzoek van de SBF zet Kennisbank Filantropie in dit document beknopt haar visie uiteen op Transparantie en Toezicht in de filantropische sector. Kennisbank Filantropie

Nadere informatie

Toekomstige eerstelijns leidinggevenden alvast voorbereiden: casestudy Janssen Pharmaceutical

Toekomstige eerstelijns leidinggevenden alvast voorbereiden: casestudy Janssen Pharmaceutical 1 Toekomstige eerstelijns leidinggevenden alvast voorbereiden: casestudy Janssen Pharmaceutical Welkom! De wereld verandert steeds sneller, alles en iedereen is meer en meer met elkaar verbonden een behoorlijke

Nadere informatie

CDF Concurrent Design at Feadship

CDF Concurrent Design at Feadship CDF Concurrent Design at Feadship Inhoud Wat is Concurrent Design? Waarom doen we het? De rol van ESA-ESTEC De Elementen: Het proces en de systematische benadering Multidisciplinair team Geïntegreerd model

Nadere informatie

Insights Consultancy & Academy. Insights Zorg

Insights Consultancy & Academy. Insights Zorg 1 Insights Consultancy & Academy Insights Zorg Insights Academy Praktijkleergangen Maatwerk workshops Gecertificeerde trainingen Insights Consultancy Projectmanagement is de competentie van de hele organisatie!

Nadere informatie

Hidden Profit.! Optimal Hotel Performance!

Hidden Profit.! Optimal Hotel Performance! Creatieve Omzet! Verantwoorde Kostenbesparingen! Een Uitdagende Economische Realiteit.! Loopt u voorop en groeit uw marktaandeel! of staat u achter en verliest u terrein?! Royal Bank of Scotland klaar!

Nadere informatie

Algemeen kwaliteitsprofiel voor de Raad van Toezicht Stichting Willem van Oranje

Algemeen kwaliteitsprofiel voor de Raad van Toezicht Stichting Willem van Oranje Aan: Raad van Toezicht/GMR/MR Van: College van Bestuur Datum: 9 december 2013 Betreft: Kwaliteitsprofielen Raad van Toezicht (herzien 18/02/2014) Bijlagen: Geen Algemeen kwaliteitsprofiel voor de Algemeen

Nadere informatie

Best Practice Seminar 14 NOVEMBER 2013

Best Practice Seminar 14 NOVEMBER 2013 Best Practice Seminar 14 NOVEMBER 2013 14.00: Welkom Best Practice Seminar 14.10: Centraal PMO als middelpunt van projecten en programma s Yvonne Veenma, Stedin 14.50: Pauze 15.30: Governance in een Enterprise

Nadere informatie

Het PMO van PostNL IT

Het PMO van PostNL IT Het PMO van PostNL IT WIN PMO Congres Blik op een kleurrijk PMO Alex Palma, manager IT Projecten 13-03-2014 Wat willen we jullie vertellen? Positionering van projectenorganisatie Waarom een PSO? Implementatiestrategie

Nadere informatie

SAP Risk-Control Model. Inzicht in financiële risico s vanuit uw SAP processen

SAP Risk-Control Model. Inzicht in financiële risico s vanuit uw SAP processen SAP Risk-Control Model Inzicht in financiële risico s vanuit uw SAP processen Agenda 1.Introductie in Risicomanagement 2.SAP Risk-Control Model Introductie in Risicomanagement Van risico s naar intern

Nadere informatie

Programma Management. Insights & Essentials Willem van Putten

Programma Management. Insights & Essentials Willem van Putten Programma Management Insights & Essentials Willem van Putten Programma Kennissessie Kort voorstellen & programma introduceren Ervaring met programma management en vragen Kenmerken van een programma Opdracht

Nadere informatie

GOED BESTUUR VOOR CULTUUR! CULTURAL GOVERNANCE ALS HEFBOOM TOT PROFESSIONALISERING

GOED BESTUUR VOOR CULTUUR! CULTURAL GOVERNANCE ALS HEFBOOM TOT PROFESSIONALISERING 2 trajecten Werkgroep BilsenFonds GOED BESTUUR VOOR CULTUUR! CULTURAL GOVERNANCE ALS HEFBOOM TOT PROFESSIONALISERING Prof. dr. Annick Schramme & Joke Schrauwen Leidraad: principes governance op organisatieniveau

Nadere informatie

Probleem Ontrafeling

Probleem Ontrafeling Probleem Ontrafeling Content A.Probleem Definitie B.Oorzaken Diagram C.Inspiratie A. Probleem definitie Een probleem definiëren is complex. Wat op het eerste oog een probleem lijkt, blijkt vaak een symptoom

Nadere informatie

LEREN DOOR TE DOEN DESIGN THINKING TRAINING VOOR COMMUNICATIE PROFESSIONALS

LEREN DOOR TE DOEN DESIGN THINKING TRAINING VOOR COMMUNICATIE PROFESSIONALS DESIGN THINKING TRAINING VOOR COMMUNICATIE PROFESSIONALS Deze energieke, tweedaagse training resulteert in hands-on ervaring en meer inzicht in de Design Thinking principes, de belangrijkste tools en terminologie.

Nadere informatie

praktijkseminarie de operationele aanpak valorisatieproblematiek

praktijkseminarie de operationele aanpak valorisatieproblematiek praktijkseminarie de operationele aanpak valorisatieproblematiek SBO maatschappelijke finaliteit Prof. Dr. Ann Jorissen (UA) IWT, 11 januari 2010 1 Effective Governance of Private Enterprises: the influence

Nadere informatie

Gevolgen voor de werkgelegenheid

Gevolgen voor de werkgelegenheid KRACHTIG ADVISEREN BIJ FUSIES EN OVERNAMES Met een divers team van organisatieadviseurs ondersteunen we ondernemingsraden bij het beoordelen van voorgenomen verkoop, fusies en overnames van bedrijven.

Nadere informatie

Agile in Projecten minimalisme of strak pak? Richard Weber PMP

Agile in Projecten minimalisme of strak pak? Richard Weber PMP Agile in Projecten minimalisme of strak pak? Richard Weber PMP De Spreker Richard Weber Directeur & oprichter Adviseur & coach Projectmanagement Profile Dynamics ICT & Bedrijfskundige achtergrond Trainer

Nadere informatie

SEPA for mobile. Agenda. Wat is SEPA? Wat is de European Payments Council? Wat doet de EPC op het gebied van mobiel betalen?

SEPA for mobile. Agenda. Wat is SEPA? Wat is de European Payments Council? Wat doet de EPC op het gebied van mobiel betalen? SEPA for mobile Gijs Boudewijn 24 mei 2012 Agenda Wat is SEPA? Wat is de European Payments Council? Wat doet de EPC op het gebied van mobiel betalen? EPC en mobiel: deliverables tot dusver en prioriteiten

Nadere informatie

Parallelsesssie "Lean bij Aon Nederland"

Parallelsesssie Lean bij Aon Nederland Parallelsesssie "Lean bij Aon Nederland" Lean succesvol implementeren zonder grootscheeps veranderprogramma!! Peter Dijkstra, Senior Business Consultant, @PDleanAon Rob de Bruin, Managing Director Afdeling

Nadere informatie

Kennismanagement. Wereldwijde kennis tot waarde maken voor de organisatie, over geografische en functionele grenzen heen.

Kennismanagement. Wereldwijde kennis tot waarde maken voor de organisatie, over geografische en functionele grenzen heen. Kennismanagement Wereldwijde kennis tot waarde maken voor de organisatie, over geografische en functionele grenzen heen. Tony Wegewijs, Business Learning Consultant (voorheen Heineken) AGENDA DE HEINEKEN

Nadere informatie

We willen sterke persoonlijkheden. Pi Company seminar 11 Oktober 2012 Henk J de Kort

We willen sterke persoonlijkheden. Pi Company seminar 11 Oktober 2012 Henk J de Kort We willen sterke persoonlijkheden Pi Company seminar 11 Oktober 2012 Henk J de Kort Heerema Marine Contractors (HMC) Private onderneming, Eigenaar Pieter Heerema. Governance structuur: One tier Board,

Nadere informatie

Vitaal Leiderschap Inzet op Maat

Vitaal Leiderschap Inzet op Maat Vitaal Leiderschap Inzet op Maat Wat wil je graag weten? Waar zit je niet op te wachten? Paul Rijnierse Vitaliteitspecialist Ik help mensen en organisaties het beste uit zichzelf en elkaar te halen! www.adaptics.nl

Nadere informatie

Data Protection Impact Assessment (DPIA)

Data Protection Impact Assessment (DPIA) Data Protection Impact Assessment (DPIA) van Theorie naar Praktijk [ 28 januari 2015 ] 2 Data Protection Impact Assessments: agenda 1. Wat zegt de Algemene Verordening Gegevensbescherming? 2. Hoe productief

Nadere informatie

Inhoud. 1. Onze visie. 2. Over broze botten ziekte / OI. 3. Onderzoek. 4. Fondsenwerving. 5. C4BB & netwerk

Inhoud. 1. Onze visie. 2. Over broze botten ziekte / OI. 3. Onderzoek. 4. Fondsenwerving. 5. C4BB & netwerk Beleidsplan Inhoud 1. Onze visie Onze visie Een betere kwaliteit van leven voor mensen met broze botten ziekte (Brittle Bones Disease, Osteogenesis Imperfecta) door het mogelijk maken van (meer) doelgericht

Nadere informatie

Aandeelhoudersstrategie. Presentatie. Bevindingen & Advies

Aandeelhoudersstrategie. Presentatie. Bevindingen & Advies 15 juni 2016 Aandeelhoudersstrategie Presentatie Bevindingen & Advies Doelstelling aandeelhoudersstrategie Onderwerpen aandeelhoudersstrategie: Legitimatie voor overheidsaandeelhouderschap Doelstellingen

Nadere informatie

Vraag 1: Wat zijn de belangrijkste veranderingen op weg naar 2025 die door inkoop gemanaged moeten worden?

Vraag 1: Wat zijn de belangrijkste veranderingen op weg naar 2025 die door inkoop gemanaged moeten worden? Vraag 1: Wat zijn de belangrijkste veranderingen op weg naar 2025 die door inkoop gemanaged moeten worden? Sneller verbinden Goed opdrachtgeverschap Minder regels transparantie Contracten Relaties Aansturing

Nadere informatie

Opgericht in Rechtsvorm Sector Werkgebied Website Kwesties/doelen Inschatten van de noden

Opgericht in Rechtsvorm Sector Werkgebied Website Kwesties/doelen Inschatten van de noden www.socialbiz.eu Sociale Onderneming Informatiefiche TRANSFORMANDO (SPAIN) Opgericht in 1998 Rechtsvorm Sector Werkgebied Website Coöperatieve Dienstverlener voor maatschappelijke organisaties Internationaal

Nadere informatie

Profielschets van de omvang en samenstelling van de Raad van Commissarissen en zijn leden

Profielschets van de omvang en samenstelling van de Raad van Commissarissen en zijn leden Bijlage a Profielschets van de omvang en samenstelling van de Raad van Commissarissen en zijn leden De functie van de Raad van Commissarissen. In deze profielschets wordt eerst ingegaan op de achtergronden

Nadere informatie

Seminar! BETEKENIS VAN INTERNE AUDIT voor specifieke verzekeraars! Informatiebeveiliging the next level!

Seminar! BETEKENIS VAN INTERNE AUDIT voor specifieke verzekeraars! Informatiebeveiliging the next level! Seminar! BETEKENIS VAN INTERNE AUDIT voor specifieke verzekeraars! Informatiebeveiliging the next level! 1! 1. Introductie Agenda! 2. Stand van zaken in de Cyber Security wereld 3. Verschillende soorten

Nadere informatie

Utrechtse Voorwaarden

Utrechtse Voorwaarden Utrechtse Voorwaarden voor goed bestuur 2013 Utrechtse Voorwaarden voor goed bestuur 2013 Inleiding De gemeente Utrecht hecht belang aan een goed bestuur van organisaties die subsidie ontvangen van de

Nadere informatie

Opleiding. De methodologie van een milieuaudit beheersen! Duur van de cursus: 1 dag

Opleiding. De methodologie van een milieuaudit beheersen! Duur van de cursus: 1 dag Opleiding De methodologie van een milieuaudit beheersen! Duur van de cursus: 1 dag Opties: Formule In-house (tot 3 deelnemers) Opleiding op maat in het bedrijf Verkrijgbaar in: Contact : Marita Guilmot-Lennertz

Nadere informatie

Doen we de juiste dingen vs de dingen juist doen

Doen we de juiste dingen vs de dingen juist doen Doen we de juiste dingen vs de dingen juist doen Programma Introductie Better practices Doen we de juiste dingen Discussie Einde 2015 KPMG Advisory N.V., ingeschreven bij het handelsregister in Nederland

Nadere informatie

Thema event Agile veranderen. 10 oktober 2016

Thema event Agile veranderen. 10 oktober 2016 Thema event Agile veranderen 10 oktober 2016 AGENDA Ontwikkelingen Management in Motion Agile veranderen o Overview Agile veranderen en introductie Agile kernteam Herman Waijers o Agile veranderen in het

Nadere informatie

Management & Organisatie

Management & Organisatie Management & Organisatie Algemeen De Master Leiderschap wordt verzorgd door het Instituut voor Bedrijfskunde, Hanzehogeschool Groningen. Durf uzelf (verder) te ontwikkelen tot de inspirerende leider met

Nadere informatie

Risicomanagement voor het MKB. Remko Renes Ruud Snoeker

Risicomanagement voor het MKB. Remko Renes Ruud Snoeker Risicomanagement voor het MKB Remko Renes Ruud Snoeker Agenda 1. Introductie risico-dialoog 2. Voorbereiding & risico-gesprek 3. Rapporteren & afstemming 4. Uitvoering & evaluatie De aanpak bestaat uit

Nadere informatie

Heel veel dank voor de uitnodiging om hier vandaag te mogen spreken.

Heel veel dank voor de uitnodiging om hier vandaag te mogen spreken. Speech Bert Boertje, divisiedirecteur Toezicht pensioenfondsen bij De Nederlandsche Bank, bij het congres Pensioen Update van Euroforum op 8 december 2016 Dames en heren, Heel veel dank voor de uitnodiging

Nadere informatie

Profielschets Raad van Commissarissen

Profielschets Raad van Commissarissen Profielschets Raad van Commissarissen Vastgesteld door de Raad van Commissarissen op 18 maart 2009 en laatstelijk gewijzigd in 2014. 1. Doel profielschets 1.1 Het doel van deze profielschets is om uitgangspunten

Nadere informatie

Veranderen en Beïnvloeden. Koen Toye VSPW Kortrijk

Veranderen en Beïnvloeden. Koen Toye VSPW Kortrijk Veranderen en Beïnvloeden Koen Toye VSPW Kortrijk Veranderende maatschappij De organisatie als ding(vroeger) Sterke verdeling in hokjes Helder Stevige structuur Weinig flexibiliteit Sterke duidelijkheid

Nadere informatie

Innovatieve bekostiging bij klimaatadaptatie. Gouda, maart 2014

Innovatieve bekostiging bij klimaatadaptatie. Gouda, maart 2014 Innovatieve bekostiging bij klimaatadaptatie Gouda, maart 2014 Overzicht Page 2 1. Financieren en bekostigen 2. Economische analyse van klimaatadaptatie 3. Casus Kop van Feijenoord Kernvraag: Hoe kunnen

Nadere informatie

Inhoud. 1. Onze visie. 2. Over broze botten ziekte / OI. 3. Onderzoek. 4. Fondsenwerving. 5. C4BB & netwerk

Inhoud. 1. Onze visie. 2. Over broze botten ziekte / OI. 3. Onderzoek. 4. Fondsenwerving. 5. C4BB & netwerk Beleidsplan Inhoud 1. Onze visie Onze visie Een betere kwaliteit van leven voor mensen met broze botten ziekte (Brittle Bones Disease, Osteogenesis Imperfecta) door het mogelijk maken van (meer) doelgericht

Nadere informatie

Veranderende eisen van institutionele klanten. Institutioneel vermogensbeheer in 2020 11 december 2012

Veranderende eisen van institutionele klanten. Institutioneel vermogensbeheer in 2020 11 december 2012 Veranderende eisen van institutionele klanten Roel Menken Institutioneel vermogensbeheer in 2020 11 december 2012 2020 is geen science fiction 2020 is al over 7 jaar! Parallellen met de consumentengoederenmarkt

Nadere informatie

Het creëren van een innovatieklimaat

Het creëren van een innovatieklimaat Het creëren van een innovatieklimaat Bertholt Leeftink Directeur- Generaal Bedrijfsleven & Innovatie Inhoud 1. Waarom bedrijven- en topsectorenbeleid? 2. Verdienvermogen en oplossingen voor maatschappelijke

Nadere informatie

Je weet wat je wilt bereiken, maar wie & wat loop je tegen het lijf?

Je weet wat je wilt bereiken, maar wie & wat loop je tegen het lijf? Plannen gemaakt? Met hulp van de standaardaanpak ImpactAnalyse in de Zorg kom je verder! Je weet wat je wilt bereiken, maar wie & wat loop je tegen het lijf? IMPACT? de ZORG? STANDAARD AANPAK 1 Inpassen

Nadere informatie

Anton Valk Pagina 1. Datum 2 juli 2015 Anton Valk Good Governance: Carolien de Monchy, Cor de Feyter, Casper van den Wall Bake

Anton Valk Pagina 1. Datum 2 juli 2015 Anton Valk Good Governance: Carolien de Monchy, Cor de Feyter, Casper van den Wall Bake De Stichting GoodGovernance.NU wil de positieve kracht van goed bestuur versterken. We brengen de denkkracht van professionals, opiniemakers, bestuurders en praktijkmensen bij elkaar door een platform

Nadere informatie

Azure in de praktijk o.a. case van Heineken en Talpa

Azure in de praktijk o.a. case van Heineken en Talpa consulting - sourcing - solutions Azure in de praktijk o.a. case van Heineken en Talpa Marcel van Rijn Marco van Veen 9 januari 2014 Marcel van Rijn Mede oprichter Connect2Crowd Meer dan 15 jaar corporate

Nadere informatie

Opleiding. Tools ontdekken en gebruiken die nodig zijn om "strategische beslissingen" te nemen in een complexe en snel veranderende omgeving

Opleiding. Tools ontdekken en gebruiken die nodig zijn om strategische beslissingen te nemen in een complexe en snel veranderende omgeving Opleiding Bedrijfsstrategie: steun voor strategische besleutvorming Tools ontdekken en gebruiken die nodig zijn om "strategische beslissingen" te nemen in een complexe en snel veranderende omgeving Duur

Nadere informatie

Drie raden balans tussen strategie en toezicht. WissemaGroup

Drie raden balans tussen strategie en toezicht. WissemaGroup Drie raden balans tussen strategie en toezicht 9 december 2015 Doelstellingen Achtergrond schetsen van de relaties in de gouden driehoek Ideeën presenteren voor de intensivering van de relaties in de gouden

Nadere informatie

Benchmark communicatiefunctie

Benchmark communicatiefunctie Benchmark communicatiefunctie Hoe vergelijkje de communicatiefunctievan bedrijven? CommunicatieLab Logeion Caroline Wehrmann 19 November 2013 1 VOORSTELRONDJE 2 Programma Communicatiebenchmark Waarom?

Nadere informatie

LEFIER PROFIELSCHETS RAAD VAN COMMISSARISSEN MAART 2014. Profielschets raad van commissarissen Lefier ten behoeve van de werving 1

LEFIER PROFIELSCHETS RAAD VAN COMMISSARISSEN MAART 2014. Profielschets raad van commissarissen Lefier ten behoeve van de werving 1 LEFIER PROFIELSCHETS RAAD VAN COMMISSARISSEN MAART 2014 Profielschets raad van commissarissen Lefier ten behoeve van de werving 1 PROFIEL RAAD VAN COMMISSARISSEN 1. Kerntaken van de raad van commissarissen

Nadere informatie

Goed bestuur (ook) in de ogen van belanghouders Een zorg van bestuurder (en RvC)

Goed bestuur (ook) in de ogen van belanghouders Een zorg van bestuurder (en RvC) Museumlaan 2 3581 HK Utrecht T 030 2328760 E office.gs@governancesupport.com Corporate governance en de rol van de RvC Goed bestuur (ook) in de ogen van belanghouders Een zorg van bestuurder (en RvC) MKW

Nadere informatie

AGENDA. Voor (het advies inzake) de routebeschrijving en bereikbaarheid met het openbaar vervoer verwijzen wij u naar onze website: www.nedap.com.

AGENDA. Voor (het advies inzake) de routebeschrijving en bereikbaarheid met het openbaar vervoer verwijzen wij u naar onze website: www.nedap.com. AGENDA voor de jaarlijkse Algemene Vergadering van Aandeelhouders van de N.V. Nederlandsche Apparatenfabriek Nedap, gevestigd te Groenlo, te houden op 3 april 2014, s morgens om 11.00 uur in het EYE (filmmuseum)

Nadere informatie

ZELFEVALUATIE RvC. Good enough never is. Een moment om kansen voor verbetering te benutten ZELFEVALUATIE RAAD VAN COMMISSARISSEN

ZELFEVALUATIE RvC. Good enough never is. Een moment om kansen voor verbetering te benutten ZELFEVALUATIE RAAD VAN COMMISSARISSEN ZELFEVALUATIE RAAD VAN COMMISSARISSEN Good enough never is ZELFEVALUATIE RvC Een moment om kansen voor verbetering te benutten Auteurs Carla van der Weerdt-Norder Partner Accent Organisatie Advies Frank

Nadere informatie

Investors in People. Info van het IiP-blog: http://investorsinpeople.spaces.live.com. 25-4-2008 www.willemscheepers.eu

Investors in People. Info van het IiP-blog: http://investorsinpeople.spaces.live.com. 25-4-2008 www.willemscheepers.eu Investors in People Info van het IiP-blog: http://investorsinpeople.spaces.live.com De plaats van IiP. Greiner & IiP IiP Cyclus. & de O-Meting Investors in People in het Organisatie Model www.willemscheepers.eu

Nadere informatie

Samenvatting F-Scan. Onderzoek naar de effectiviteit en efficiency van de kerntaken binnen NOC*NSF. April 2011

Samenvatting F-Scan. Onderzoek naar de effectiviteit en efficiency van de kerntaken binnen NOC*NSF. April 2011 Samenvatting F-Scan Onderzoek naar de effectiviteit en efficiency van de kerntaken binnen NOC*NSF 1 Inhoud 1. Achtergrond en doelstelling 2. Effectiviteit NOC*NSF 3. Organisatie- en efficiency analyse

Nadere informatie

Geld is gestolde energie van mensen Simpel maken Beetje anders (als dat helpt) Bijdragen aan ontwikkeling

Geld is gestolde energie van mensen Simpel maken Beetje anders (als dat helpt) Bijdragen aan ontwikkeling Geld is gestolde energie van mensen Simpel maken Beetje anders (als dat helpt) Bijdragen aan ontwikkeling Pensioenadvies Bestuursondersteuning Actuariaat & Certificering Visitatie Opleiden Trainen en ontwikkelen

Nadere informatie

De Next Practice. Wilbert Teunissen Management Consultant Informatiemanagement

De Next Practice. Wilbert Teunissen Management Consultant Informatiemanagement De Next Practice Wilbert Teunissen Management Consultant Informatiemanagement Sogeti & ontwikkeling van FB 2005 De Uitdaging 4 e industriële revolutie NU!! Digitale Economie 27% heeft op dit moment een

Nadere informatie

Simone Broos Manager Recruitment KPMG 11 September 2017

Simone Broos Manager Recruitment KPMG 11 September 2017 Strategisch Campus Recruitment Simone Broos Manager Recruitment KPMG 11 September 2017 Agenda Facts & Figures Strategische campus aanpak Employer branding Learnings & take aways 2 Facts & Figures KPMG

Nadere informatie

IF 2.0 Innovatie Filantropie Platform voor Maatschappelijke initiatieven

IF 2.0 Innovatie Filantropie Platform voor Maatschappelijke initiatieven IF 2.0 Innovatie Filantropie Platform voor Maatschappelijke initiatieven 1 November 2014 Werkplan, versie 2 Inhoud Waarom dit plan?... 2 Vanwaar IF?... 4 Wat gaat IF 2.0 doen?... 5 Wie doen er mee en wat

Nadere informatie

De mogelijke effecten van de implementatie van de corporate governance code. Analyse door DirectorInsight op verzoek van de NCD

De mogelijke effecten van de implementatie van de corporate governance code. Analyse door DirectorInsight op verzoek van de NCD De mogelijke effecten van de implementatie van de corporate governance code Analyse door DirectorInsight op verzoek van de NCD De analyse Dit is een analyse, op verzoek van de NCD, uitgevoerd door DirectorInsight

Nadere informatie

Aegon Nederland Template 2016

Aegon Nederland Template 2016 Aegon Nederland Template 2016 Aegon Bestuursbokaal Kick Off Roeland Wijkel, Jury Voorzitter Den Haag, 5 oktober 2016 Introductie Aegon In meer dan 20 landen is Aegon actief Future FIT! Financiële bewustwording

Nadere informatie

contractmanagement PIANOo Congres 2011 Ir. Ing Harry Verkooijen Hoofd SBO-ICM Harry.verkooijen@minbzk.nl

contractmanagement PIANOo Congres 2011 Ir. Ing Harry Verkooijen Hoofd SBO-ICM Harry.verkooijen@minbzk.nl Van contractbeheer naar contractmanagement PIANOo Congres 2011 Ir. Ing Harry Verkooijen Hoofd SBO-ICM Harry.verkooijen@minbzk.nl Doel van de presentatie (1) Waarom verdient contractmanagement een speciale

Nadere informatie

Profiel leden Raad van Toezicht Ingrado

Profiel leden Raad van Toezicht Ingrado Profiel leden Raad van Toezicht Ingrado Februari 2017 1 1. Inleiding Ingrado is een landelijke opererende vereniging waarvan de gemeenten en de RMC-regio s lid zijn. Binnen die gemeenten en regio s zijn

Nadere informatie

HET BEDRIJF POSITIE KANDIDAAT PROFIEL. Functie profiel. Consumentenbond. 2 leden Raad van Toezicht

HET BEDRIJF POSITIE KANDIDAAT PROFIEL. Functie profiel. Consumentenbond. 2 leden Raad van Toezicht Functie profiel Consumentenbond 2 leden Raad van Toezicht Maes & Lunau: Beyond the obvious Wij gaan in alles altijd net even verder; beyond the obvious. Want elke organisatie heeft behoefte aan inspirerend

Nadere informatie

Mamut Validis Jan de Wit, Channel Manager NL

Mamut Validis Jan de Wit, Channel Manager NL Mamut Validis Jan de Wit, Channel Manager NL 19 mei 2009 janw@mamut.nl Agenda Overzicht Mamut Validis Wat is de business need? Actueel door Credit Crunch Wie gebruikt Mamut Validis en wanneer? Sales Materiaal:

Nadere informatie

door de ALV gemandateerd en formeel bevoegd om bepaalde zaken te regelen en besluiten te nemen verantwoordelijkheid hebben

door de ALV gemandateerd en formeel bevoegd om bepaalde zaken te regelen en besluiten te nemen verantwoordelijkheid hebben Toelichting beschrijving processen + verdeling taken/bevoegdheden Vereniging Wikimedia Nederland Utrecht, 13 september 2012 - herziene versie bestuursweekend 7 april 2013 Wikimedia Nederland heeft er voor

Nadere informatie

SNS Securities & ForFarmers. 11 december 2012

SNS Securities & ForFarmers. 11 december 2012 SNS Securities & ForFarmers 11 december 2012 Inhoud I. SNS Securities N.V. II. Handelsplatform & SNS Securities III. Rapport SNS IV. Vragen 2 SNS Securities N.V. SNS Securities is onderdeel van de SNS

Nadere informatie

12 april DEMO in de praktijk. Theo Janssen Entrepeneur Auteur RvA s egovernance foundation

12 april DEMO in de praktijk. Theo Janssen Entrepeneur Auteur RvA s egovernance foundation 12 april 2017 DEMO in de praktijk Theo Janssen Entrepeneur Auteur RvA s egovernance foundation request promise Actor Rol T1 Actor Rol Verantwoordelijkheden Bevoegdheden Competenties accept state Verantwoordelijkheden

Nadere informatie

Wat doet het Diabetes Fonds precies?

Wat doet het Diabetes Fonds precies? Het Diabetes Fonds 1 miljoen Nederlanders heeft diabetes, een ziekte die je je gezondheid en toekomst afneemt. Onacceptabel, vindt het Diabetes Fonds. Daarom ziet het Diabetes Fonds het als zijn belangrijkste

Nadere informatie

Voor stichting SOM zijn in ieder geval de volgende invalshoeken van belang:

Voor stichting SOM zijn in ieder geval de volgende invalshoeken van belang: Profiel Bestuur Uitgangspunten Het algemene belang van stichting SOM staat bij de leden voorop De leden onderschrijven de visie en de missie van stichting SOM De leden onderschrijven de grondslag en de

Nadere informatie

Sneeuwwitje, de zeven dwergen en de boze heks?

Sneeuwwitje, de zeven dwergen en de boze heks? Sneeuwwitje, de zeven dwergen en de boze heks? Over de rol van de Operational Auditor in sturen op kernwaarden, cultuur en gedrag Olof Bik Behavioral & Cultural Governance Trophy Games, 28 nov 2013, Hilversum

Nadere informatie

KEY ISSUES - Corporate Governance COMMISSIE VOOR HET BANK- EN FINANCIEWEZEN

KEY ISSUES - Corporate Governance COMMISSIE VOOR HET BANK- EN FINANCIEWEZEN KEY ISSUES - Corporate Governance COMMISSIE VOOR HET BANK- EN FINANCIEWEZEN Rapportering corporate governance Brussel, 18 november 1999 Mevrouw, Mijnheer, De Commissie voor het Bank en Financiewezen en

Nadere informatie

Channel Management in de praktijk

Channel Management in de praktijk Channel Management in de praktijk Vragen, valkuilen en antwoorden Nuray Türksever Consultant Channelmix Management Commerciële Strategie 3 oktober 2006 1 De wereld verandert een kijkje achter de gordijnen

Nadere informatie

RISICOMANAGEMENT IN DE PRAKTIJK

RISICOMANAGEMENT IN DE PRAKTIJK RISICOMANAGEMENT IN DE PRAKTIJK 16-3-2017 Michel Kee 10e Nationale Dag van Commissarissen en Toezichthouders Doorn Discussie over hoe risicomanagement waardevol vorm te geven aan de hand van praktijkvoorbeelden

Nadere informatie

Het nieuwe Europese Klimaatplan voor 2030 #EU2030 YVON SLINGENBERG DG CLIMATE ACTION

Het nieuwe Europese Klimaatplan voor 2030 #EU2030 YVON SLINGENBERG DG CLIMATE ACTION Het nieuwe Europese Klimaatplan voor 2030 #EU2030 YVON SLINGENBERG DG CLIMATE ACTION Overzicht 1. Klimaat en energie: waar zijn we? 2. Waarom een nieuw raamwerk voor 2030? 3. Belangrijkste elementen 2030

Nadere informatie