Herstel van gewrichtskraakbeen

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Herstel van gewrichtskraakbeen"

Transcriptie

1 terug Herstel van gewrichtskraakbeen Dr D.B.F. Saris Orthopaedisch Chirurg Orthopaedie Universitair Medisch Centrum Utrecht Introductie en doel Nieuwe wetenschappelijke en medische ontwikkelingen leiden gewoonlijk tot groot enthousiasme wat uiteindelijk resulteert in toename in onderzoeksactiviteiten. Op het gebied van kraakbeenherstel, welke gedurende lange tijd beschouwd is als een gebied met onbereikbare doelen, hebben dergelijke snelle en dramatische ontwikkelingen plaatsgevonden gedurende de afgelopen tien jaar. De uitdaging voor een orthopaedisch chirurg om kraakbeendefecten te behandelen, in continu groeiende populatie van jong volwassenen met kraakbeenschade, is aanzienlijk. Door de jaren heen zijn er diverse chirurgische en andere behandelingsopties beschikbaar gekomen met als doel het gewrichtsoppervlak te herstellen en de gewrichtsfunctie te normaliseren. Ook biologische genezing en herstel van kraakbeen is noodzakelijk om artrose te voorkomen bij patiënten met dergelijke defecten. De mogelijkheid van kraakbeen herstel, een doel dat jarenlang onbereikbaar leek, heeft recentelijk grote aandacht gekregen. Een overzicht van de huidige status van dit bloeiende gebied is zeer toepasselijk. Het doel van dit overzicht is ten eerste om de doelen, resultaten en beperkingen van kraakbeen herstel te bespreken en ten tweede om inzicht te bieden in toekomstige ontwikkelingen. Gewrichtskraakbeen schade

2 Patiënten die medische hulp zoeken voor een recent trauma of gewrichts-disfunctie als gevolg van kraakbeendefecten zijn vaak jong en actief. Helaas zijn zij vaak gehandicapt door de ernst van hun klachten. Kraakbeendefecten groter dan 2 mm in diameter genezen zelden. In een studie werd gevonden dat 63% van de 31,500 patiënten die arthroscopie ondergingen een vorm van kraakbeenschade hadden. Kraakbeenschade treedt meestal op in de knie als gevolg van trauma, ligamentaire instabiliteit, malalignement van de betreffende extremiteit, meniscectomie of osteochondritis dissecans. In de meeste gevallen worden kraakbeendefecten samen met ligament of meniscus afwijkingen gevonden en wordt een solitair kraakbeendefect niet gediagnosticeerd bij de eerste evaluatie. Natuurlijke herstel reactie Spontaan herstel van alle musculoskeletale weefsels begint met een ontstekingsreactie. Beschadigde cellen en bloedplaatjes scheiden mediatoren uit die een vasculaire reactie op schade activeren. Inflammatoire cellen helpen om necrotisch weefsel te verwijderen en scheiden mediatoren uit die migratie en proliferatie van mesenchymale stamcellen stimuleren. Het optreden van deze gebeurtenissen tijdens de ontstekingsreactie is essentieel voor de initiatie van een effectief herstel van weefsel. In het a-vasculaire gewrichtskraakbeen is deze reactie niet adequaat aanwezig. Om die reden genezen vele oppervlakkige kraakbeenbeschadigingen niet. Beschadigingen die beperkt blijven tot alleen het kraakbeen, zonder dat deze de subchondrale botlaag penetreren, stimuleren enkel een beperkte reactie bij de omringende chondrocyten. Celproliferatie en toegenomen matrix turnover worden kortdurend geïnduceerd. Bij full thickness kraakbeendefecten, die de gecalcificeerde kraakbeenlaag en de subchondrale botlaag penetreren, komen cellen vanuit het beenmerg in de locatie van het defect. De cellen proberen het defect te repareren, maar zijn niet in staat om het gewrichtsoppervlak consistent te herstellen met weefsel dat de unieke samenstelling, structuur en materiaaleigenschappen bevat van normaal gewrichtskraakbeen matrix. Het enige celtype in gewrichtskraakbeen, de zeer gedifferentieerde chondrocyt, heeft een beperkte capaciteit om te prolifereren en te migreren. In normaal volwassen kraakbeen produceren deze chondrocyten voldoende matrix macromoleculen om de matrix te onderhouden, maar vormen echter niet voldoende matrix om significante weefseldefecten te repareren. Behandelingsoptie voor beschadigd of verloren kraakbeen

3 Wanneer een behandeling gekozen wordt, dient men te onthouden dat verschillende doelen nagestreefd worden. Het is van belang om onderscheid te maken tussen het bereiken van symptoomvermindering en goed functieherstel voor de patiënt voor een relatief kort tijdsbestek tegenover het ultieme doel om artroseontwikkeling te voorkomen en het streven naar volledig herstel van gewrichtsfunctie. In het volgende gedeelte bediscussiëren wij verschillende strategieën. Strategieën voor kraakbeen herstel Operatieve strategieën voor kraakbeen herstel kunnen het best verdeeld worden in groepen, waarbij (1) het natuurlijke herstel van kraakbeen (en het subchondrale bot) gestimuleerd wordt (2) cellen (of weefsels) en/of synthetische materialen geïmplanteerd worden (3) grafts of osteochondrale grafts in het defect getransplanteerd worden. 1) Stimulatie van het natuurlijke herstel van kraakbeen en de subchondrale botlaag. Zoals beschreven heeft kraakbeen een beperkte capaciteit om te genezen. Alleen nadat de subchondrale botlaag geperforeerd is en contact met de beenmergholte bewerkstelligd is, treedt er een natuurlijke herstel reactie op. Voorbeelden van kraakbeen herstel methodes gebaseerd op dit principe zijn Abrasie chondroplastiek, microfracturering en subchondrale boringen. Abrasie arthroplastiek is een arthroscopische techniek dat lavage combineert met verwijdering van losse elementen en de resectie van onstabiel kraakbeen van de defectrand, gevolgd door abrasie van het gecalcificeerde kraakbeen en het subchondrale bot op de bodem van het defect gebruikmakend van een boor. Er is aangetoond dat deze techniek resulteerde in inadequaat herstel van het hyaline kraakbeen, maar resulteerde in een symptoomverbetering bij 60-70% van de patiënten op 6-12 maanden na de behandeling van full-thickness kraakbeendefecten van de knie. De resultaten waren beter in patiënten die jonger waren dan 40. De zogenaamde microfractureringstechniek, waarbij handmatig multipele kleine gaten en subchondrale bot microfracturen gemaakt worden met een kleine priem in plaats van een boor, werd populair gemaakt door Steadman. Bij deze techniek moeten de gaten talrijk, klein en dicht bij elkaar zijn. De gecalcificeerde laag, maar niet de subchondrale botlaag, wordt verwijderd met een curette. Onder de stimulatie van continuous passive motion (CPM) en gereguleerde belasting ondergaan de beenmergcellen, in het stolsel op het blootgestelde bot, metaplasie en vormen fibro-cartilagineus weefsel. Hierbij rust het nieuwgevormde kraakbeen niet langer op een sclerotisch bed, maar op een geremodeleerde botlaag, dat gunstigere mechanische karakteristieken bevat voor

4 langtermijn overleving van het nieuw gevormde kraakbeen. Gunstige resultaten zijn gerapporteerd voor % van de patiënten. De meeste auteurs zijn het erover eens dat deze methoden symptoomverbetering kunnen geven voor 3-5 jaar, maar langtermijn voordelen lijken minder waarschijnlijk en moeten nog bewezen worden. 2) Implantatie van cellen/weefsel en/of synthetische materialen Als gevolg van de beperkte capaciteit van kraakbeen om te genezen, zelfs met stimulatie, heeft recent onderzoek zich gericht op herstel van het gewricht middels het transplanteren van cellen of weefsel met een chondrogenetisch potentieel. Volledige weefsel grafts (periost / perichondrium). Bij procedures zoals periostale en perichondrale grafting wordt het defect schoon gemaakt tot in de subchondrale regio. Het weefsel wordt verkregen van de rib bot-kraakbeen interface of van de proximale mediale tibia en wordt gehecht in de bodem van het defect via bottunnels. Beide weefsels bevatten een celpopulatie in de dunne cambiumlaag die, door hun osteochondrale potentieel, gebruikt kan worden voor kraakbeenherstel. De mesenchymale cellen voorzien van een chondrogenetisch proces dat zowel het kraakbeenoppervlak als de subchondrale botlaag herstelt. Bij deze methoden kunnen zowel gelokaliseerde defecten als grote beschadigingen hersteld worden. Gebruikmakend van perichondrium heeft Homminga goede initiële resultaten beschreven in 85% van de patiënten. Echter, recente her-evaluatie van deze groep laat een sterke afname van de resultaten zien (38% goed). Hierbij kon geen verschil meer aangetoond worden tussen perichondrium grafting en arthroscopisch boren. De afwezigheid van positief bewijs heeft ons weggestuurd van deze technieken, behalve bij specifieke indicaties. Autologe chondrocyten transplantatie: Bentley en Greer waren de eerste om aan te tonen dat chondrocyten in kraakbeendefecten getransplanteerd konden worden en daarmee het herstel verbeterd kon worden vergeleken met controles. In het kort beschreven is de ACT procedure als volgt: Eerst neemt men arthroscopisch een kraakbeenbiopt. Vervolgens worden deze cellen in vitro geëxpandeerd. Ten slotte worden de cellen middels een arthrotomie teruggeplaatst onder een membraan dat in het defect gehecht wordt. Meestal wordt hiervoor gebruik gemaakt van periost dat geoogst wordt van de proximale mediale tibia. Deze bedekking wordt in de rand van het defect gehecht met resorbeerbaar hechtingsmateriaal en wordt vervolgens afgesloten met fibrinelijm. Uiteindelijk worden de cellen geïnjecteerd onder de flap. Er zijn twee aanzienlijke uitdagingen bij deze benadering. De eerste is om zeker te zijn dat de geëxpandeerde cellen hun chondrogenetisch potentieel behouden en terugkrijgen zowel tijdens de kweekperiode als na de transplantatie. Tijdens de kweek is er een sterke neiging van de cellen om te dedifferentiëren naar een fibrotisch celtype. Het tweede

5 probleem is de noodzaak om de cellen in het beschadigde gebied te houden van het gewrichtsoppervlak na de implantatie: dit probleem is groter bij slecht afgegrensde defecten, grote defecten of defecten die zich uitspreiden over een geheel gewricht. Een periostale afdekking voorziet de cellen van groeifactoren en bevat cellen die kunnen bijdragen aan het herstel, maar deze kunnen ook calcificeren en hypertrofiëren. Variërend van 10-40% van der patiënten ondergaan een tweede operatie om de symptomen te behandelen die toe te rekenen zijn aan hypertrofie met mechanische impingement. Korte tot middellange follow-up studies in dierexperimenten die defectvulling, kraakbeenkwaliteit en intergratie van het herstel weefsel in het omringende kraakbeen bestuderen, laten 70-85% goede resultaten zien. Deze resultaten verslechteren bij langere follow-up. De klinische resultaten beschreven door Brittberg et al na een follow-up periode tot 9 jaar bij 101 patiënten zijn veelbelovend. 92% van de patiënten met geïsoleerde femurcondyldefecten hadden goede tot uitstekende resultaten. De huidige uitdagingen bij deze techniek, zoals incomplete differentiatie, onvolledige integratie met het omringende kraakbeen en periostale hypertrofie of calcificatie, blijven belangrijke nadelen voor volledige herstel van functionerend gewricht. De meeste biotech bedrijven die actief zijn in het gebied van kraakbeen herstel, bestuderen manieren om de cellen op de locatie van het defect te houden, waarbij gebruik gemaakt wordt van een scaffold of een injecteerbare gel, zodat hechtingen overbodig worden, en bestuderen manieren om de procedure arthroscopisch te doen. Verder zijn er preliminaire indicaties dat het mogelijk wordt om de chirurg te voorzien van chondrocyten die afkomstig zijn van autologe mesenchymale stamcellen die verkregen zijn uit beenmerg biopten of zelfs uit perifeer bloed, nadat deze gekweekt en geselecteerd zijn in een in vitro systeem. Tissue Engineering: De grens tussen een simpele cel transplantatie en volledig tissue engineering technieken is moeilijk te trekken. Voor het doel van deze discussie wordt tissue engineering gedefinieerd als de toepassing van engineering wetenschap en technologie bij de gecombineerde gebieden van cellulaire en moleculaire biologie met als doel om groei, differentiatie en metabole activiteit van cellen, die getransplanteerd of aangetrokken worden voor het herstellen of regenereren van een gewrichtsoppervlak, te reguleren. Het transplanteren van bloed of stamcellen afkomstig uit het beenmerg (de zogenaamde BMSC s) waarbij differentiatie parameters gereguleerd worden naar een chondrogenetisch pathway met beschouwd worden als tissue engineering. Het toevoegen van een passieve matrix om de cellen op hun plaats te houden of het gebruik van een bioactieve matrix dat de cel en matrix rijping en incorporatie stimuleert kan een aanvullende benadering zijn. Door velen wordt gedacht dat biomateriaal kennis, scaffolds of matrices voor het afleveren van bioactieve agentia en transplantatie van cellen een fundamentele rol zal spelen in de ontwikkeling van tissue engineering voor het herstel van kraakbeen en gewrichtsoppervlakken. Kraakbeen tissue engineering focust zich op het verbeteren van

6 de integratie met het oorspronkelijke kraakbeen, de optimalisatie van de kraakbeenkwaliteit en het vereenvoudigen van de chirurgische techniek door het ontwikkelen van scaffolds en matrices dat de cellen kan behouden gedurende de initiële chondrogenese en welke mogelijk te gebruiken zijn middels arthroscopische implantatie. Verder worden bioactieve factoren onderzocht om het intra-articulaire milieu te normaliseren, om de matrix synthese te verbeteren en eventuele ossificatie te reguleren. Synthetische Implants. Zou het mogelijk zijn om een gewrichtsoppervlak te herstellen door het simpelweg te vullen met een synthetisch materiaal? Dit is een interessante vraagstelling aangezien het nog niet bewezen is dat biologische herstel haalbaar is. Uit de tandheelkundige praktijk hebben we geleerd dat een niet-biologisch materiaal kan zorgen voor een uitstekende vulling van een defect in een vijandige omgeving met zware mechanische vereisten, dat jaren adequaat functioneert. Scaffolds zijn gebruikt alleen, in combinatie met groeifactoren of met cellen voor het herstelleen van gewrichtsdefecten. Onder de vele materialen die getest zijn bevinden zich nietresorbeerbare materialen, zoals carbon fiber, Dacron en Teflon; poreuze metale pluggen; absorbeerbare polymeren; fibrine; en collageen. De meeste klinische toepassingen met carbon plugs en vergelijkbare materialen faalden en resulteerde in kraakbeen erosie en synovitis. Het is aannemelijk dat een kraakbeendefect behandeld kan worden als een dentaal defect; schoongemaakt en gereedgemaakt met een geometrie die de vulling zal vasthouden, dan gevuld met een pasta die gevormd wordt in het defect en tenslotte solide gemaakt wordt middels UV licht. 3) Osteochondrale Grafts/Transplantaten Osteochondrale technieken omvat het transplanteren van multipele autologe pluggen van een minder-gewichtdragend gedeelte van het gewricht of volledige osteochondrale allografts van donoren. Het concept van deze techniek is simpel; een vervangend materiaal kan geplaatst worden in een defect; dat defect wordt hetzij gedeeltelijk, met een serie van kleine pluggen (mosaicplastiek) of volledig, met een overeenkomend transplantaat. Mosaicplastiek kan veelal arthroscopisch toegepast worden, alhoewel dit technisch veeleisend is. Meerdere pluggen moeten geoogst worden en haaks op het gewrichtsoppervlak geïmplanteerd worden. Hangody beschreef een groep van 831 mosaicplastieken, waarbij goed of uitstekende resultaten gevonden werd bij 92% van de patiënten die behandeld werden voor een femoraal defect, 87% voor de tibia, 79% voor de patelle en trochlea en 94% voor tallaire procedures. Autografts kunnen van slechts een beperkt gebied geoogst worden. De donor site is

7 gewoonlijk de rand van de patellaire groeve of het gebied direct proximaal van de intercondylaire notch. Outerbridge et al hebben gerapporteerd dat 10 patiënten met grote osteochondrale defecten van het gewichtdragende oppervlak van de femurcondyl een succesvolle behandeling gehad hebben, gebruikmakend van een autologe osteochondrale graft dat verkregen werd van de laterale facet van de patella. Allograft osteochondrale transplantaten hebben als voordeel dat het formaat en de geometrie van het volledige defect geëvenaard kan worden. Dierexperimenten met verse osteochondrale allografts hebben goed herstel laten zien, met een lange viabiliteit en intergratie van het ossale en tot op zekere hoogte ook het chondrale gedeelte van het transplantaat. Klinische resultaten in focale post-traumatische defecten zijn goed tot uitstekend bij 27 van de 31 patiënten met een follow-up van 2 tot 10 jaar en succesvol bij 75% na 5 jaar, 64% na 10 jaar en bij 63% na 14 jaar. Chondrocyten overleving was aangetoond in gewrichtskraakbeen dat bevroren is geweest gedurende 24 of 48 uur en in samples die vers getransplanteerd waren (maximaal 12 jaar na de transplantatie); echter de immuun respons tegen verse allografts is heviger dan tegen grafts die bevroren zijn geweest in hondenexperimenten. Samenvattend kan gesteld worden dat ons begrip van kraakbeenherstel technieken verhinderd wordt door het ontbreken van nauwkeurige en vergelijkbare data. Minimaal invasieve technieken, zoals microfracturering, zijn de meest geaccepteerde eerstelijns behandelingsopties en dienen gezien te worden als de standaard die verbeterd dienen te worden door nieuwe strategieën. De noodzaak voor nieuwe, meer geavanceerde technieken, zoals ACT en mosaicplastiek, moeten gereserveerd worden voor wanneer lagere risico/morbiditeit en eerstelijns optie falen. Een laatste benadering is om het gewricht te ontdoen van mechanische factoren die een negatief effect hebben op functie en een slechte prognose hebben als gevolg van artrotische degeneratie. Het doel van een peri-articulaire osteotomie is om de belasting op het meest ernstig beschadigde kraakbeen te verminderen, om regio s met intact kraakbeen in positie te brengen tegenover regio s zonder gewrichtskraakbeen, of om malalignement of incongruentie te corrigeren. Een vermindering in pijn en functieherstel van het gewricht wordt gezien in relatie met locale gewrichtsspleet verwijding en een vermindering van stress op de beschadigde regio. Negatieve voorspellende factoren zijn oudere leeftijd, overgewicht, ligamentaire instabiliteit, over- en ondercorrectie en ernstige degeneratie. Van de valgus producerende osteotomiën zijn 73-86% goede en uitstekende resultaten gerapporteerd na 6-10 jaar follow-up. Zelf patiënten die gezien worden als optimale kandidaten voor deze behandeling, vertonen degeneratie na lange termijn follow-up. Osteotomieën worden gewoonlijk geïndiceerd bij patiënten die te jong zijn voor gewrichtsvervangende chirurgie, met standsafwijkingen van meer dan 5 en een beperkte actieradius. Uit rapportages van verse osteochondrale allografts die uitgevoerd werden tegelijk met

8 een osteotomie, is het niet mogelijk om onderscheid te maken of het gunstige effect afkomstig is van de allograft of door de osteotomie. Samenvatting Samengevat heeft het gebied van kraakbeenherstel gedurende het laatste decennium een revolutionaire ontwikkeling doorgemaakt. Met name dankzij de ontwikkelingen in tissue engineering technologie hebben wetenschappers en clinici hun pessimistische kijk op de potentie van kraakbeenherstel verandert naar een positieve kijk. Dit is ondersteund door positieve rapportages van symptomatische verbetering bij patiënten die kraakbeenherstel behandelingen zijn ondergaan, zoals microfracturering, ACT en mosaicplastiek. Echter moeten wij ervoor waken dat door de tijd bewezen methoden van efficiëntie evaluatie niet geobstrueerd wordt door ons enthousiasme. Goed ontworpen en uitgevoerde klinische trial die de resultaten van verschillende behandelingen vergelijken ontbreken als lange termijn follow-up studies. Tot slot, grote vorderingen in kraakbeenherstel neemt mogelijk jaren in beslag om te ontwikkelen of om hun rol te bepalen. Het dwingt ons om voorzichtig en geduldig te zijn en tegelijkertijd zeer actief te zijn in het najagen van een doel dat een even grote impact kan hebben voor orthopaedische chirurgie als de ontwikkeling van gewrichtsvervangende operaties heeft gehad. Ons lange termijn doel is kraakbeenherstel en preventie van artrose ontwikkeling, terwijl het kort termijn doel vermindering van pijn en lijden is. Of één enkele techniek beide doelen zal vervullen? Alleen de toekomst kan het ons vertellen! terug

Stage mogelijkheid in brandwondenonderzoek. Preklinisch onderzoek. Vereniging Samenwerkende Brandwondencentra Nederland

Stage mogelijkheid in brandwondenonderzoek. Preklinisch onderzoek. Vereniging Samenwerkende Brandwondencentra Nederland Stage mogelijkheid in brandwondenonderzoek Preklinisch onderzoek Vereniging Samenwerkende Brandwondencentra Nederland 1/5 De Vereniging Samenwerkende Brandwondencentra in Nederland (VSBN) (engelse naam:

Nadere informatie

Chirurgische behandeling van Kraakbeendefecten in de knie

Chirurgische behandeling van Kraakbeendefecten in de knie Advies van de Nederlandse Orthopaedisch Vereniging Chirurgische behandeling van Kraakbeendefecten in de knie NOV, 20 oktober 2011 Dit advies dient in gezien te worden binnen de context van de criteria

Nadere informatie

Chirurgische behandeling van Kraakbeendefecten in de knie

Chirurgische behandeling van Kraakbeendefecten in de knie Advies van de Nederlandse Orthopaedisch Vereniging Chirurgische behandeling van Kraakbeendefecten in de knie NOV, 20 oktober 2011 Dit advies dient in gezien te worden binnen de context van de criteria

Nadere informatie

NEDERLANDSE SAMENVATTING

NEDERLANDSE SAMENVATTING NEDERLANDSE SAMENVATTING 181 Introductie Op de polikliniek en de spoedeisende hulp zien wij dagelijks patiënten na een ongeluk of met gewrichtsklachten ten gevolge van een beschadiging van het gewricht

Nadere informatie

Samenvatting. Samenvatting

Samenvatting. Samenvatting Samenvatting De chirurgische reconstructie van een gescheurde voorste kruisband resulteert in een aanzienlijk betere klinische uitkomst dan de conservatieve behandeling van patiënten. Er blijft echter

Nadere informatie

De opmars van een kunststof meniscus

De opmars van een kunststof meniscus De opmars van een kunststof meniscus De kamer van prof.dr. Pieter Buma is aan de achterkant van het immense UMC St.Radboud, afdeling Orthopedie, in een soort semi-permanent noodgebouw. Binnen wordt alle

Nadere informatie

Samenvatting in het Nederlands

Samenvatting in het Nederlands Proefschrift_Moyo_Kruyt.book Page 167 Wednesday, eptember 10, 2003 1:03 PM amenvatting amenvatting in het Nederlands Introductie Binnen de orthopaedie wordt op grote schaal gebruik gemaakt van lichaamseigen

Nadere informatie

ALGEMENE SAMENVATTING

ALGEMENE SAMENVATTING ALGEMENE SAMENVATTING Aantrekkelijke translationele doeleinden voor bot tissue engineering en regeneratieve geneeskunde zijn onder andere aandoeningen aan het skelet, zoals degeneratieve afwijkingen van

Nadere informatie

humaan allograft Vragen & Antwoorden

humaan allograft Vragen & Antwoorden humaan allograft Vragen & Antwoorden BoneAlbumin is een humaan allograft. Wat betekent dat? Bot vervangend materiaal kan zijn: synthetisch, mineraal-basis een xenograft uit dierlijk weefsel, een allograft

Nadere informatie

CHAPTER 8. Samenvatting

CHAPTER 8. Samenvatting CHAPTER 8 Samenvatting Samenvatting 8. Samenvatting Hoofdstuk 1 is een algemene introductie. Doel van dit proefschrift is om de kosten en effectiviteit van magnetische resonantie (MR) te evalueren indien

Nadere informatie

Maart 2008, Vol. 15, Nummer 1. Nederlands Tijdschrift voor. rthopaedie. Officieel orgaan van de Nederlandse Orthopaedische Vereniging

Maart 2008, Vol. 15, Nummer 1. Nederlands Tijdschrift voor. rthopaedie. Officieel orgaan van de Nederlandse Orthopaedische Vereniging Maart 2008, Vol., Nummer 1 rthopaedie Nederlands Tijdschrift voor Officieel orgaan van de Nederlandse Orthopaedische Vereniging Nederlands Tijdschrift voor Orthopaedie Autologe Osteochondraal Transplantatie

Nadere informatie

1 Algemene gegevens. 2 Categorie van het project

1 Algemene gegevens. 2 Categorie van het project 1 Algemene gegevens 1.1 Titel van het project Ontwikkelen van een eilandjesbron ten behoeve van transplantatie van geëncapsuleerde eilandjes van Langerhans voor behandeling van diabetes 1.2 Looptijd van

Nadere informatie

behandeling volgens de KNGF-richtlijn bij mensen met artrose aan de heup en/of knie.

behandeling volgens de KNGF-richtlijn bij mensen met artrose aan de heup en/of knie. Samenvatting De primaire doelstelling van het onderzoek was het onderzoeken van de lange termijn effectiviteit van oefentherapie en de rol die therapietrouw hierbij speelt bij patiënten met artrose aan

Nadere informatie

OSTEOCHONDRAAL AUTOGRAFTTRANSFERSYSTEEM (OATS ), borende ruimer en botgraft-harvester DFU-0070 NIEUWE HERZIENING 10

OSTEOCHONDRAAL AUTOGRAFTTRANSFERSYSTEEM (OATS ), borende ruimer en botgraft-harvester DFU-0070 NIEUWE HERZIENING 10 OSTEOCHONDRAAL AUTOGRAFTTRANSFERSYSTEEM (OATS ), borende ruimer en botgraft-harvester DFU-0070 NIEUWE HERZIENING 10 A. BESCHRIJVING VAN HET MEDISCHE HULPMIDDEL Het osteochondraal autografttransfersysteem

Nadere informatie

Appendix 2. Nederlandse Samenvatting

Appendix 2. Nederlandse Samenvatting Appendix 2 Nederlandse Samenvatting 171 Een rughernia (voluit: hernia nuclei pulposi) is een veelvoorkomende en invaliderende ziekte. De huidige operatieve behandeling bestaat uit het verwijderen van het

Nadere informatie

Niet-technische samenvatting Algemene gegevens. 2 Categorie van het project

Niet-technische samenvatting Algemene gegevens. 2 Categorie van het project Niet-technische samenvatting 2016490 1 Algemene gegevens 1.1 Titel van het project Kleine diermodellen om de oorzaken van artrose te bestuderen 1.2 Looptijd van het project 1.3 Trefwoorden (maximaal 5)

Nadere informatie

Nederlandse. samenvatting. Boek 1_Gie.indb 210 21-05-2007 12:29:43

Nederlandse. samenvatting. Boek 1_Gie.indb 210 21-05-2007 12:29:43 Nederlandse samenvatting Boek 1_Gie.indb 210 21-05-2007 12:29:43 Nederlandse samenvatting Nederlandse samenvatting Introductie Gewrichtskraakbeen is een gespecialiseerd weefsel dat gewrichten voorziet

Nadere informatie

SAMENVATTING Samenvatting Coeliakie is een genetische aandoening waarbij omgevingsfactoren en meerdere genen bijdragen aan de ontwikkeling van de ziekte. De belangrijkste omgevingsfactor welke een rol

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting

Nederlandse samenvatting Nederlandse samenvatting In dit proefschrift worden diagnostische en therapeutische aspecten van acute leukemie bij kinderen beschreven, o.a. cyto-immunologische en farmacologische aspecten en allogene

Nadere informatie

Niet-technische samenvatting Algemene gegevens. 2 Categorie van het project. weefselconstructie, bloedvaten, nierfalen

Niet-technische samenvatting Algemene gegevens. 2 Categorie van het project. weefselconstructie, bloedvaten, nierfalen Niet-technische samenvatting 2015310 1 Algemene gegevens 1.1 Titel van het project De invloed van nierfalen op weefselconstructie van bloedvaten 1.2 Looptijd van het project 1.3 Trefwoorden (maximaal 5)

Nadere informatie

The effects of meniscal allograft transplantation on articular cartilage Rijk, P.C.

The effects of meniscal allograft transplantation on articular cartilage Rijk, P.C. UvA-DARE (Digital Academic Repository) The effects of meniscal allograft transplantation on articular cartilage Rijk, P.C. Link to publication Citation for published version (APA): Rijk, P. C. (2004).

Nadere informatie

Cover Page. The handle holds various files of this Leiden University dissertation.

Cover Page. The handle  holds various files of this Leiden University dissertation. Cover Page The handle http://hdl.handle.net/1887/42617 holds various files of this Leiden University dissertation. Author: Duijnisveld, B.J. Title: Muscle and joint sequelae in brachial plexus injury Issue

Nadere informatie

Rotator cuff scheur. De meeste scheuren treden op in de supraspinatus maar andere delen van de pees kunnen ook zijn aangedaan.

Rotator cuff scheur. De meeste scheuren treden op in de supraspinatus maar andere delen van de pees kunnen ook zijn aangedaan. Rotator Cuff Scheur Rotator cuff scheur Inleiding Een rotator cuff scheur is een vaak voorkomende oorzaak van pijn en ongemak in de schouder bij een volwassene. De rotator cuff bestaat uit 4 spieren en

Nadere informatie

Osteoarthrose, Osteoarthritis, arthrose, artrose Ontsteking is niet de oorzaak maar het gevolg van het proces itt. Reumatoide artritis

Osteoarthrose, Osteoarthritis, arthrose, artrose Ontsteking is niet de oorzaak maar het gevolg van het proces itt. Reumatoide artritis Osteo-Artrose Osteoarthrose, Osteoarthritis, arthrose, artrose Ontsteking is niet de oorzaak maar het gevolg van het proces itt. Reumatoide artritis Artrose Hoe ziet normaal kraakbeen eruit? Hoe werkt

Nadere informatie

ARTHROSCOPIE VAN DE KNIE

ARTHROSCOPIE VAN DE KNIE ARTHROSCOPIE VAN DE KNIE ARTHROSCOPIE VAN DE KNIE Inleiding Deze folder geeft u informatie over de diagnose en behandeling van gewrichtsproblemen in de knie. Uw orthopedisch chirurg heeft u geadviseerd

Nadere informatie

Algemene Samenvatting

Algemene Samenvatting Algemene Samenvatting e vitamine metaboliet 1,25-dihydroxyvitamine ( ) speelt een sleutelrol bij het handhaven van de calcium homeostase door middel van effecten op de darm, het bot en de nier. e metaboliet

Nadere informatie

Structuur en Adaptatie van Cel en Weefsel

Structuur en Adaptatie van Cel en Weefsel Hertentamen Structuur en Adaptatie van Cel en Weefsel 8W240 Dinsdag 16 augustus 2011 14.00-17.00 Faculteit Biomedische Technologie Verantwoordelijk docent: C. Bouten Mededocent: A. Driessen-Mol Dit tentamen

Nadere informatie

NEDERLANDSE SAMENVATTING

NEDERLANDSE SAMENVATTING NEDERLANDSE SAMENVATTING 154 NEDERLANDSE SAMENVATTING NEDERLANDSE SAMENVATTING 155 SAMENVATTING Achtergrond Hoewel het lumbosacraal radiculair syndroom (LSRS) zo lang bestaat als de geschiedenis van onze

Nadere informatie

Chapter 6. Nederlandse samenvatting

Chapter 6. Nederlandse samenvatting Chapter 6 Nederlandse samenvatting Chapter 6 122 Nederlandse samenvatting Het immuunsysteem Het immuunsysteem (of afweersysteem) beschermt het lichaam tegen lichaamsvreemde en ziekmakende organismen zoals

Nadere informatie

Samenvatting voor niet ingewijde

Samenvatting voor niet ingewijde Samenvatting voor niet ingewijde 113 Samenvatting voor de niet ingewijde In Nederland is atherosclerose de belangrijkste oorzaak van ziekte en sterfte. Atherosclerose veroorzaakt vernauwingen in slagaderen

Nadere informatie

Enkel artrose (bovenste spronggewricht)

Enkel artrose (bovenste spronggewricht) Enkel artrose (bovenste spronggewricht) Artrose (slijtage) is een aandoening van het kraakbeen in gewrichten. Bij enkel artrose is er sprake van slijtage in het bovenste spronggewricht (ook wel tibiotalaire

Nadere informatie

Aanpak van acute knieletsels in de eerste lijn. Dr. Bex Steven Huisarts/sportarts KSTVV Lotto-Belisol

Aanpak van acute knieletsels in de eerste lijn. Dr. Bex Steven Huisarts/sportarts KSTVV Lotto-Belisol Aanpak van acute knieletsels in de eerste lijn Dr. Bex Steven Huisarts/sportarts KSTVV Lotto-Belisol Anatomie Anatomie Anatomie Anatomie Algemeen Goede anamnese! ontstaansmechanisme van het letsel begrijpen

Nadere informatie

Het is vanzelfsprekend om het beste te willen voor onze kinderen

Het is vanzelfsprekend om het beste te willen voor onze kinderen Het is vanzelfsprekend om het beste te willen voor onze kinderen De beste manier om gezondheid in de toekomst te beschermen Gepersonaliseerde regeneratieve gezondheidszorg wordt algemeen gezien als de

Nadere informatie

Arthroscopie van de enkel

Arthroscopie van de enkel Arthroscopie van de enkel Afdeling Orthopedie, locatie AZU Universitair Medisch Centrum Utrecht Divisie heelkundige specialismen, afdeling Orthopedie afdeling Patiëntencommunicatie, 2004. Waar in deze

Nadere informatie

Chapter 10. Samenvatting in het Nederlands

Chapter 10. Samenvatting in het Nederlands Chapter 10 Samenvatting in het Nederlands Chapter 10 Osteogenesis in Dogs L.F.H. Theyse - 2006 158 Samenvatting in het Nederlands Bot is als één van de weinige weefsels in staat om volledig te regenereren.

Nadere informatie

Immuunreactie tegen virussen

Immuunreactie tegen virussen Samenvatting Gedurende de laatste eeuwen hebben wereldwijde uitbraken van virussen zoals pokken, influenza en HIV vele levens gekost. Echter, vooral in de westerse wereld zijn de hoge sterftecijfers en

Nadere informatie

1 Algemene gegevens. 2 Categorie van het project

1 Algemene gegevens. 2 Categorie van het project 1 Algemene gegevens 1.1 Titel van het project Het testen van een nieuw calciumfosfaat keramiek met botgroeistimulerende eigenschappen (EpitaxOs) als botvervanger in mond- kaak en aangezichtschirugische

Nadere informatie

Algemene Samenvatting

Algemene Samenvatting Algemene Samenvatting ALGEMENE SAMENVATTING De geringe biocompatibiliteit van holle vezels die worden toegepast in kunstmatige longen beperkt de klinische toepassing van deze apparaten in hoge mate. Het

Nadere informatie

Literatuurstudie: De behandeling van kraakbeenletsels ter hoogte van de knie.

Literatuurstudie: De behandeling van kraakbeenletsels ter hoogte van de knie. FACULTEIT GENEESKUNDE EN GEZONDHEIDSWETENSCHAPPEN Academiejaar 2009-2010 Literatuurstudie: De behandeling van kraakbeenletsels ter hoogte van de knie. Thijs VANDEWALLE Promotors: Prof. Dr. F. Almqvist

Nadere informatie

Geschreven door Martijn Raaijmaakers woensdag, 04 november 2009 22:05 - Laatst aangepast maandag, 19 augustus 2013 07:51

Geschreven door Martijn Raaijmaakers woensdag, 04 november 2009 22:05 - Laatst aangepast maandag, 19 augustus 2013 07:51 Heupartrose (coxartrose) Een gezond heupgewricht heeft gladde kraakbeenoppervlakten die vrij over elkaar glijden en een soepele en pijnvrije beweeglijkheid van de heup toe laten. Slijtage van gewrichtskraakbeen

Nadere informatie

vormveranderingen van de lens op den duur niet meer mogelijk. Om dichtbij scherp te kunnen zien heeft men dan een leesbril nodig.

vormveranderingen van de lens op den duur niet meer mogelijk. Om dichtbij scherp te kunnen zien heeft men dan een leesbril nodig. Samenvatting 200 Rond het vijftigste levensjaar hebben veel mensen een leesbril nodig om details dichtbij nog goed te kunnen zien. Het niet meer scherp kunnen zien op korte afstand noemt men presbyopie.

Nadere informatie

John Hermans. Imaging of the distal tibiofibular syndesmosis: anatomy in relation to radiological diagnosis

John Hermans. Imaging of the distal tibiofibular syndesmosis: anatomy in relation to radiological diagnosis John Hermans Imaging of the distal tibiofibular syndesmosis: anatomy in relation to radiological diagnosis Dit proefschrift gaat over het afbeelden van de syndesmose van de enkel, bij mensen die hun lichaam

Nadere informatie

Artrose in de schouder

Artrose in de schouder Artrose in de schouder Bij schouderartrose is er sprake van slijtage in het schoudergewricht. Pijn in de schouder, voortdurend aanwezig of alleen als u uw arm wilt bewegen, kan wijzen op artrose. Bijkomende

Nadere informatie

snijlijn snijlijn Hebt u nog vragen? Artrose in de schouder Maak meer wetenschappelijk onderzoek mogelijk Wat is artrose?

snijlijn snijlijn Hebt u nog vragen? Artrose in de schouder Maak meer wetenschappelijk onderzoek mogelijk Wat is artrose? Schouderartrose Artrose in de schouder Bij schouderartrose is er sprake van slijtage in het schoudergewricht. Pijn in de schouder, voortdurend aanwezig of alleen als u uw arm wilt bewegen, kan wijzen op

Nadere informatie

Kijk eens even verder in het gewricht

Kijk eens even verder in het gewricht ANATOMIE (PATHO)FYSIOLOGIE DIAGNOSTIEK THERAPIE MOGELIJKHEDEN VOOR PRAKTIJK René Huijbers, dierenarts Technical Services Manager Osteoarthritis: definitie Synoniemen: Osteoarthrose Arthrose Slijtage Definitie:

Nadere informatie

Artroscopie, diagnose en behandeling van knieproblemen

Artroscopie, diagnose en behandeling van knieproblemen Artroscopie, diagnose en behandeling van knieproblemen ARTROSCOPIE, DIAGNOSE EN BEHANDELING VAN KNIEPROBLEMEN INLEIDING Uw orthopedisch chirurg heeft u een artroscopie van de knie geadviseerd. In deze

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting

Nederlandse samenvatting Nederlandse samenvatting Het mucosale immuunsysteem Het afweersysteem beschermt het lichaam tegen infecties met bacteriën, virussen, schimmels en parasieten. De huid en de mucosale weefsels zoals bijvoorbeeld

Nadere informatie

Nederlandse Samenvatting

Nederlandse Samenvatting 143 Nederlandse samenvatting Stamcellen zijn primitieve cellen met het vermogen zichzelf te vernieuwen en te differentiëren in andere celtypen. Ze hebben het unieke vermogen schade in weefsels te herstellen

Nadere informatie

De Ziekte van Huntington als hersenziekte

De Ziekte van Huntington als hersenziekte Wetenschappelijk nieuws over de Ziekte van Huntington. In eenvoudige taal. Geschreven door wetenschappers. Voor de hele ZvH gemeenschap. Beenmergtransplantatie bij de Ziekte van Huntington Beenmergtransplantaat

Nadere informatie

dieren, dan door een grotere activiteit per cel. In hoofdstuk 5 wordt de invloed van phenobarbital en methylcholanthreen beschreven.

dieren, dan door een grotere activiteit per cel. In hoofdstuk 5 wordt de invloed van phenobarbital en methylcholanthreen beschreven. SAMENVATTING In dit proefschrift wordt een verslag gegeven van een aantal experimenten welke gedaan worden om te onderzoeken of er enzymhistochemische en/of andere morfologische criteria zqn te vinden

Nadere informatie

Botvorming uit kraakbeen voorkomen

Botvorming uit kraakbeen voorkomen DPTE 2004-2010 - Resultaten uit de projecten van het stimuleringsprogramma voor Regeneratieve Geneeskunde 16 Gerjo van Osch, Erasmus MC Rotterdam Botvorming uit kraakbeen voorkomen Verreweg het meeste

Nadere informatie

Artrose van de voet en enkel

Artrose van de voet en enkel Artrose van de voet en enkel Bij voet- en enkelartrose is er sprake van slijtage in het enkel- of een voetgewricht. Pijn bij (het opstarten van) bewegen, pijn in rust, zwellingen en bewegingsbeperkingen

Nadere informatie

Hallux Valgus, Bunion, Knokkelteen

Hallux Valgus, Bunion, Knokkelteen Hallux Valgus, Bunion, Knokkelteen Hallux valgus met bunion Een bunion is een knobbel aan de basis van de grote teen. Deze hoeft niet altijd pijnlijk te zijn. De pijn is afhankelijk van de breedtemaat

Nadere informatie

Cover Page. The handle http://hdl.handle.net/1887/19745 holds various files of this Leiden University dissertation.

Cover Page. The handle http://hdl.handle.net/1887/19745 holds various files of this Leiden University dissertation. Cover Page The handle http://hdl.handle.net/1887/19745 holds various files of this Leiden University dissertation. Author: Faaij, Claudia Margaretha Johanna Maria Title: Cellular trafficking in haematological

Nadere informatie

Posterolaterale hoek letsels

Posterolaterale hoek letsels Posterolaterale hoek letsels Dr. Peter Van Eygen 04-11-2014 CAMPUS HENRI SERRUYS Inleiding Vaak niet herkend J. Hughston: You may not have seen posterolateral corner injuries, I can assure you that they

Nadere informatie

Artrose in de schouder

Artrose in de schouder Afdeling: Onderwerp: Orthopedie Bij schouderartrose is er sprake van slijtage in het schoudergewricht. Pijn in de schouder, voortdurend aanwezig of alleen als u uw arm wilt bewegen, kan wijzen op artrose.

Nadere informatie

Gonarthrose: van scharnierprothese tot uni-compartimentele prothese

Gonarthrose: van scharnierprothese tot uni-compartimentele prothese Gonarthrose: van scharnierprothese tot uni-compartimentele prothese Conservatieve therapie Operatieve therapie Slotbeschouwing Dr. Dirk Vanlommel GEWICHTSREDUCTIE Bewegen, niet belasten Fysiotherapie NSAID,

Nadere informatie

De Knie en de Meniscus

De Knie en de Meniscus De Knie en de Meniscus Inhoudsopgave Meniscusoperaties... 1 De operatiedag... 3 Meniscusoperaties Meniscus operaties zijn de meest voorkomende ingrepen aan de knie. Door dagbehandeling en opereren via

Nadere informatie

Cover Page. The handle http://hdl.handle.net/1887/35942 holds various files of this Leiden University dissertation

Cover Page. The handle http://hdl.handle.net/1887/35942 holds various files of this Leiden University dissertation Cover Page The handle http://hdl.handle.net/1887/35942 holds various files of this Leiden University dissertation Author: Ent, Wietske van der Title: In vivo modelling of Ewing sarcoma in zebrafish Issue

Nadere informatie

Duimbasis arthrose of rhizartrose

Duimbasis arthrose of rhizartrose Duimbasis arthrose of rhizartrose Algemeen De duim is het meest gebruikte onderdeel van de hand. Duimbasis artrose (ook wel duimbasisslijtage, rhizartrose of CMC 1 artrose genoemd) is daarom de meest voorkomende

Nadere informatie

Walking with Knee Osteoarthritis 2012

Walking with Knee Osteoarthritis 2012 Walking with Knee Osteoarthritis 2012 Hoofdstuk 1: Inleiding Veel mensen van boven de 40 jaar lijden aan artrose ( osteoarthritis ) van de knie. Osteoarthritis van de knie is een degeneratieve ziekte van

Nadere informatie

Cover Page. The handle http://hdl.handle.net/1887/22739 holds various files of this Leiden University dissertation.

Cover Page. The handle http://hdl.handle.net/1887/22739 holds various files of this Leiden University dissertation. Cover Page The handle http://hdl.handle.net/1887/22739 holds various files of this Leiden University dissertation. Author: Barzouhi, Abdelilah el Title: Paradigm shift in MRI for sciatica Issue Date: 2013-12-03

Nadere informatie

Vinger arthrosis. Apeldoorn. Online afspraak? Wat is arthrose? Hoe behandelen we arthrose van het PIP-gewricht? maken / wijzigen

Vinger arthrosis. Apeldoorn. Online afspraak? Wat is arthrose? Hoe behandelen we arthrose van het PIP-gewricht? maken / wijzigen Apeldoorn Zutphen Professionals Leren Over Gelre Zoeken Apeldoorn Home / Apeldoorn / Zorgaanbod / Onderzoek & Behandeling / Vinger arthrosis Vinger arthrosis De hand bestaat uit vele verschillende botjes,

Nadere informatie

Sterk bot voor een mooi en gezond gebit Patiënteninformatie I Botherstel met Geistlich Bio-Oss en Geistlich Bio-Gide. www.kunstbot.

Sterk bot voor een mooi en gezond gebit Patiënteninformatie I Botherstel met Geistlich Bio-Oss en Geistlich Bio-Gide. www.kunstbot. Sterk bot voor een mooi en gezond gebit Patiënteninformatie I Botherstel met Geistlich Bio-Oss en Geistlich Bio-Gide www.kunstbot.nl Inhoud Lachen is de beste manier om je tanden te laten zien Lachen is

Nadere informatie

Hallux valgus (Vergroeiing van de grote teen)

Hallux valgus (Vergroeiing van de grote teen) Hallux Valgus Hallux valgus (Vergroeiing van de grote teen) Een hallux valgus is een voetafwijking waarbij de grote teen (hallux) naar buiten wijst. waardoor het eerste middenvoetsbeentje naar binnen wordt

Nadere informatie

Beeldvorming bij acute knieletsels

Beeldvorming bij acute knieletsels Beeldvorming bij acute knieletsels Dr. Mattias Spaepen Dr S Verhamme, Dr R Visser, Dr G Vandenbosch, Dr M Palmers, Dr P Grouwels, Dr A Rappaport Radiologie, St-Trudo Ziekenhuis Beeldvorming bij acute knieletsels

Nadere informatie

Niet-technische samenvatting 2015129. 1 Algemene gegevens. 2 Categorie van het project. 5 jaar.

Niet-technische samenvatting 2015129. 1 Algemene gegevens. 2 Categorie van het project. 5 jaar. Niet-technische samenvatting 2015129 1 Algemene gegevens 1.1 Titel van het project Evaluatie en behandeling van pulmonale arteriële hypertensie. 1.2 Looptijd van het project 1.3 Trefwoorden (maximaal 5)

Nadere informatie

Heup- en kniepathologie: 1ste lijnsaanpak. Dr Mike Tengrootenhuysen

Heup- en kniepathologie: 1ste lijnsaanpak. Dr Mike Tengrootenhuysen Heup- en kniepathologie: 1ste lijnsaanpak Dr Mike Tengrootenhuysen Inleiding Heup Knie FAI Coxartrose Meniscusscheur Voorste kruisband Bursitis ruptuur Patellofemorale klachten Gonartose trochanterica

Nadere informatie

Samenvatting adolescenten volwassenen 120

Samenvatting adolescenten volwassenen 120 119 Knieklachten zijn waarschijnlijk zo oud als de mensheid. De eerste beschrijving betreffende het verwijderen van losse fragmenten uit het kniegewricht is, voor zover bekend, uit 1558 van Ambroise Paré.

Nadere informatie

Chapter 9. Nederlandse Samenvatting (Dutch Summary)

Chapter 9. Nederlandse Samenvatting (Dutch Summary) Chapter 9 Nederlandse Samenvatting (Dutch Summary) 10 13 14 15 16 17 18 19 20 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 Chapter 9 122 Dutch Summary Nederlandse Samenvatting Reumatoïde artritis

Nadere informatie

DC-SIGN + cellen een rol spelen in de opruiming van dode thymocyten uit de cortex van de humane thymus (Hoofdstuk 2). De co-expressie van het

DC-SIGN + cellen een rol spelen in de opruiming van dode thymocyten uit de cortex van de humane thymus (Hoofdstuk 2). De co-expressie van het : Hematopoietische antigeen presenterende cellen in de cortex van de humane thymus: Aanwijzingen voor een rol in selectie en verwijdering van apoptotische thymocyten. Het immune systeem van (gewervelde)

Nadere informatie

Schouderprothese. Orthopedie. Oorzaken van de klachten. Artrose. Reuma. Fracturen. Onherstelbare rotator cuff-scheuren. Anatomie van de schouder

Schouderprothese. Orthopedie. Oorzaken van de klachten. Artrose. Reuma. Fracturen. Onherstelbare rotator cuff-scheuren. Anatomie van de schouder Orthopedie Schouderprothese Bij slijtage van de schouder kan het schoudergewricht worden vervangen door een prothese. Wat zijn de oorzaken van de klachten en welke soorten prothesen kunnen worden ingezet.

Nadere informatie

Niet-technische samenvatting 2015134. 1 Algemene gegevens. 2 Categorie van het project. 5 jaar.

Niet-technische samenvatting 2015134. 1 Algemene gegevens. 2 Categorie van het project. 5 jaar. Niet-technische samenvatting 2015134 1 Algemene gegevens 1.1 Titel van het project Evaluatie en behandeling van falen van de rechter hartkamer. 1.2 Looptijd van het project 1.3 Trefwoorden (maximaal 5)

Nadere informatie

Samenvatting hoofdstuk 1 hoofdstuk 2

Samenvatting hoofdstuk 1 hoofdstuk 2 SAMENVATTING Samenvatting Gelaatsdefecten kunnen adequaat worden hersteld met een prothese, maar de levensduur van deze gelaatsprotheses is beperkt. Doordat de binnenzijde van de gelaatsprothese in contact

Nadere informatie

De Schouder. Schouderartroscopie en de rotator-cuff. Artrose en breuken. Eenmalige of recidiverende luxatie. Schouder artroscopie.

De Schouder. Schouderartroscopie en de rotator-cuff. Artrose en breuken. Eenmalige of recidiverende luxatie. Schouder artroscopie. De Schouder Schouderartroscopie en de rotator-cuff. Artrose en breuken. Eenmalige of recidiverende luxatie. Schouder artroscopie. Behandeling van de schouder. Pagina 1 van 8 Schouderartroscopie en de rotator-cuff

Nadere informatie

Geschreven door Martijn Raaijmaakers zaterdag, 14 november 2009 14:37 - Laatst aangepast zaterdag, 24 november 2012 09:28

Geschreven door Martijn Raaijmaakers zaterdag, 14 november 2009 14:37 - Laatst aangepast zaterdag, 24 november 2012 09:28 Hallux valgus Hallux is de medische term voor grote teen en valgus staat voor een standafwijking naar buiten. Hallux valgus betekent dus dat de grote teen naar buiten staat. Door de standafwijking ontstaat

Nadere informatie

Samenvatting. Samenvatting

Samenvatting. Samenvatting Samenvatting 147 148 De tandheelkundige implantologie heeft zich de afgelopen vijfendertig jaar sterk ontwikkeld. Aanleiding tot deze ontwikkeling was de toenemende behoefte aan verbeterde behandeling

Nadere informatie

Cover Page. The handle http://hdl.handle.net/1887/19074 holds various files of this Leiden University dissertation.

Cover Page. The handle http://hdl.handle.net/1887/19074 holds various files of this Leiden University dissertation. Cover Page The handle http://hdl.handle.net/1887/19074 holds various files of this Leiden University dissertation. Author: Suwannalai, Parawee Title: ACPA response in evolution of rheumatoid arthritis

Nadere informatie

hoofdstuk 3 hoofdstuk 4 hoofdstuk 5

hoofdstuk 3 hoofdstuk 4 hoofdstuk 5 Samenvatting Samenvatting De lever heeft een aantal belangrijke functies, waaronder het produceren van gal en het verwerken en afbreken van schadelijke verbindingen. Zij bestaat uit verschillende soorten

Nadere informatie

(Hoofdstuk 2-5) (Hoofdstuk 6-9) 151

(Hoofdstuk 2-5) (Hoofdstuk 6-9) 151 Samenvatting Het verlies van tanden en kiezen luidt het slinken van de resterende kaakwallen in. Dit slinken, ook wel resorptie genoemd, is een langzaam voortschrijdend proces. In de onderkaak is de snelheid

Nadere informatie

Neusspray tegen hersenschade

Neusspray tegen hersenschade ZonMw TAS-projecten Neusspray tegen hersenschade Titel Adult mesenchymal stem cells (MSC) to regenerate the neonatal brain Contact Dr. A. (Annemieke) Kavelaars, a.kavelaars@umcutrecht.nl, Divisie Perinatologie

Nadere informatie

Chapter 9 Summary in Dutch Samenvatting

Chapter 9 Summary in Dutch Samenvatting Chapter 9 Summary in Dutch Samenvatting chapter 9 Nieuwe strategieën om de duurzaamheid van vaatprothesen te verbeteren Achtergrond Slagaderverkalking kan leiden tot het dichtslibben van een deel van

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting

Nederlandse samenvatting Fibrose, oftewel verlittekening van weefsels, is een proces dat tot uitval van belangrijke organen kan leiden, met de dood tot gevolg. In feite ligt het aantal sterfgevallen veroorzaakt door fibrose hoger

Nadere informatie

MULTIPLE MYELOOM Doneer voor genezing

MULTIPLE MYELOOM Doneer voor genezing MULTIPLE MYELOOM Doneer voor genezing Luister en leer Marlies Van Hoef, MD, PhD, MBA Multiple Myeloom Ziekte van Kahler werd aanvankelijk gediagnostiseerd in 1848 Kwaardaardige abnormaliteit van plasmacellen;

Nadere informatie

Mitochondriën en oxidatieve stress

Mitochondriën en oxidatieve stress Wetenschappelijk nieuws over de Ziekte van Huntington. In eenvoudige taal. Geschreven door wetenschappers. Voor de hele ZvH gemeenschap. Ons richten op oxidatieve stress bij de ziekte van Huntington Celschade

Nadere informatie

Cover Page. The handle holds various files of this Leiden University dissertation.

Cover Page. The handle  holds various files of this Leiden University dissertation. Cover Page The handle http://hdl.handle.net/1887/20982 holds various files of this Leiden University dissertation. Author: Gierman, Lobke Marijn Title: Inflammation : a link between metabolic syndrome

Nadere informatie

SERIE VISIES OP GENEZING: ARTROSE

SERIE VISIES OP GENEZING: ARTROSE SERIE VISIES OP GENEZING: ARTROSE ARTROSE, OORZAKEN EN BEHANDELWIJZEN Inhoud Introductie.... 3 1 Wat is artrose?......... 3-4 2 Wat zijn de oorzaken?... 4 3Behandelingen......5-6 2 Introductie Een overtuiging

Nadere informatie

Artrose: nieuwe inzichten. Margreet Kloppenburg. 7 maart 2009

Artrose: nieuwe inzichten. Margreet Kloppenburg. 7 maart 2009 Artrose: nieuwe inzichten. Margreet Kloppenburg 7 maart 2009 Onderwerpen van de presentatie Wat is artrose? In het onderzoek naar artrose in het LUMC MRI van waarde bij artrose? Behandeling van artrose?

Nadere informatie

Chapter 10 C H A P T E R. Nederlandse Samenvatting

Chapter 10 C H A P T E R. Nederlandse Samenvatting Chapter 10 C H P R ederlandse Samenvatting 10 175 S M V I G Haemostase Hartinfarct en beroerte zijn het gevolg van trombi (bloed stolsels) die belangrijke vaten afsluiten en daardoor weefsel beschadiging

Nadere informatie

NEDERLANDSE SAMENVATTING

NEDERLANDSE SAMENVATTING NEDERLANDSE SAMENVATTING Analyse van chromosomale afwijkingen in gastrointestinale tumoren In het ontstaan van kanker spelen vele moleculaire processen een rol. Deze processen worden in gang gezet door

Nadere informatie

Het Onstaan van Osteoporose bij Patiënten met Reuma. Algemene Samenvatting

Het Onstaan van Osteoporose bij Patiënten met Reuma. Algemene Samenvatting Het Onstaan van Osteoporose bij Patiënten met Reuma Algemene Samenvatting 159 ALGEMENE SAMENVATTING Reumatoïde artritis (RA) is een chronische ontstekingsziekte die voorkomt bij 0.5-1% van de wereldbevolking.

Nadere informatie

Samenvatting SAMENVATTING

Samenvatting SAMENVATTING SAMENVATTING Een karakteristieke eigenschap van astma is ontsteking van de luchtwegen. Deze ontsteking wordt gekenmerkt door een toename van ontstekingscellen in het longweefsel. De overgrote meerderheid

Nadere informatie

Autologe kraakbeencelimplantatie bij een kraakbeendefect in het kniegewricht: innovatieve DBC

Autologe kraakbeencelimplantatie bij een kraakbeendefect in het kniegewricht: innovatieve DBC Rapport Autologe kraakbeencelimplantatie bij een kraakbeendefect in het kniegewricht: innovatieve DBC Op 28 februari 2011 uitgebracht aan de minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport Uitgave College

Nadere informatie

Samenvatting proefschrift Thijs K. Hendrikx

Samenvatting proefschrift Thijs K. Hendrikx Samenvatting proefschrift Thijs K. Hendrikx The Role of Regulatory T cells in Kidney Transplantation Promotie: 17 december 2009 Erasmus Universiteit Rotterdam Promotor: Promotor: Prof. dr. W. Weimar Co-promotor:

Nadere informatie

100 jaar Antoni van Leeuwenhoek

100 jaar Antoni van Leeuwenhoek 100 jaar Antoni van Leeuwenhoek Onze toekomstdroom Het Antoni van Leeuwenhoek koos 100 jaar geleden al voor de grensverleggende weg door onderzoek en specialistische zorg samen te voegen met één scherp

Nadere informatie

KIJKOPERATIE VAN DE KNIE

KIJKOPERATIE VAN DE KNIE KIJKOPERATIE VAN DE KNIE (arthroscopie bij gewrichtsproblemen) In deze folder geeft het Ruwaard van Putten Ziekenhuis u algemene informatie over een kijkoperatie van de knie. Wij adviseren u deze informatie

Nadere informatie

Hoofdstuk 1 Hoofdstuk 2

Hoofdstuk 1 Hoofdstuk 2 179 In dit proefschrift werden de resultaten beschreven van studies die zijn verricht bij volwassen vrouwen met symptomen van bekkenbodem dysfunctie. Deze symptomen komen frequent voor en kunnen de kwaliteit

Nadere informatie

Graad 1 verzwikking: Lichte overrekking en geringe beschadiging van de vezels (fibrillen) van het ligament.

Graad 1 verzwikking: Lichte overrekking en geringe beschadiging van de vezels (fibrillen) van het ligament. Verstuikte enkel Een verstuikte enkel is een veel voorkomende aandoening. Ongeveer 25.000 mensen per dag maken dat mee. Enkel verstuikingen komen voor bij atleten en bij niet atleten, bij kinderen en volwassenen.

Nadere informatie

Appendix Nederlandse samenvatting Resum en Català Curriculum vitae List of publications Acknowledgments

Appendix Nederlandse samenvatting Resum en Català Curriculum vitae List of publications Acknowledgments Appendix Resum en Català Curriculum vitae List of publications Acknowledgments Appendix Het menselijk lichaam, dat bestaat uit biljoenen cellen, wordt dagelijks blootgesteld aan gevaarlijke stoffen die

Nadere informatie

Nederlandse Samenvatting

Nederlandse Samenvatting Nederlandse Samenvatting 99 Nederlandse Samenvatting Depressie is een veel voorkomend en ernstige psychiatrisch ziektebeeld. Depressie komt zowel bij ouderen als bij jong volwassenen voor. Ouderen en jongere

Nadere informatie