Versneld aan de slag met klimaatadaptatie

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Versneld aan de slag met klimaatadaptatie"

Transcriptie

1 Uitnodiging Versneld aan de slag met klimaatadaptatie Wij ervaren klimaatverandering in Zuid-Nederland als urgent én acuut. Droogte, hitte, hagel of wateroverlast zijn haast aan de orde van de dag. Wij nemen daarom het voortouw om onszelf aan te passen aan het nieuwe klimaat. Ruimtelijke adaptatie, in de breedste zin van het woord. Wij gaan aan de gang met anders ontwerpen en inrichten, bewustwording en gedragsverandering. Wij richten onze governance en middelen op een klimaatrobuust Zuid- Nederland. Dat doen wij graag samen met u. Doet u mee?

2 Wij moeten, Klimaatverandering is urgent De aandacht voor ruimtelijke adaptatie in het Deltaprogramma komt op het juiste moment. In Zuid-Nederland bereiden wij ons versneld voor op de toekomst, zodat klimaatverandering ons niet overkomt, maar wordt omgezet in kansen voor een fijne en veilige omgeving om in te wonen, te werken en te zijn. Met het Deltaplan Hoge Zandgronden (DHZ) hebben we een belangrijke stap gezet om te werken aan droogte. Maar er is meer nodig. Toeval of niet, in Zuid-Nederland worden wij de afgelopen jaren vaak geconfronteerd met weersextremen en de gevolgen van stijgende temperaturen. Zijn wij voldoende voorbereid op wateroverlast, hittestress in de steden, droogte en gevolgen van overstromingen? Energietransitie, stedelijke verdichting en uitbreiding, een vergrijzende bevolking, gezondheid, veranderend sociaal domein, mobiliteit; klimaatverandering heeft gevolgen voor allerlei vraagstukken en het samenkomen van deze opgaven vraagt om ruimtelijke keuzes. Daarom werken wij aan adaptatiestrategieën waarin wij die keuzes maken en schetsen hoe wij ze realiseren in alliantie met velen, want het is duidelijk dat dit veel partijen aangaat. Klimaatverandering is acuut Tijdens de regiotafel Noord-Brabant en het diner pensant in Limburg waren bestuurders het er over eens dat er meer dan een tandje bij moet. In Zuid-Nederland pakken wij deze uitdaging op. De fysieke kenmerken en omstandigheden van ons gebied maken dat bij ons klimaatverandering urgent én acuut is. In juni 2016 bedroeg de schade door wateroverlast in Zuid-Nederland meer dan 285 miljoen euro, terwijl een maand later sprake was van extreme droogte. bron: Kliknieuws De Maas Driehoek 2

3 Wij willen, Klimaatverandering levert problemen op, maar biedt ook kansen. Andere teelten in de landbouw, meer mogelijkheden voor recreatie, nieuwe impulsen voor innovatie, etc. Zuid-Nederland gaat met zowel de bedreigingen als de kansen aan de slag. Niet alleen de overheden, maar ook ondernemers, onderzoeks- en onderwijsinstellingen en maatschappelijke initiatieven vanuit de omgeving. Wij maken daarbij maximaal gebruik van de mogelijkheden die de Omgevingswet gaat bieden, onder het motto ruimte maken voor omgevingskwaliteit. Omgevingskwaliteit staat dan voor de ambitie om gebruikswaarde (voor functies), toekomstwaarde (voor duurzaamheid) en belevingswaarde perfect te combineren. Daar is bestuurlijke afwegingsruimte voor nodig, gecombineerd met een stevig gevulde toolbox om de kwaliteit ook daadwerkelijk te realiseren. Zuid-Nederland nodigt de rijksoverheid uit om hier een aandeel in te leveren. Deze toolbox vullen wij door samen te experimenteren. Zo komen wij tot effectievere en breed gedragen oplossingen die ook doorwerken in de beheerfase. Wij beginnen hierbij niet vanaf nul. Wij hebben veel goede voorbeelden waarop wij verder kunnen bouwen. Een brede samenwerking vraagt een gezamenlijk gevoel van urgentie, een gezamenlijke taal en een gezamenlijke agenda. Het gaat dus niet alleen om het wat maar ook om het hoe en met wie. We leggen dwarsverbanden met de aanpalende opgaven en laten deze samenkomen in het leefbaar en toekomstbestendig inrichten en beheren van de openbare ruimte. Zo wordt meekoppelen tweerichtingsverkeer. bron: Boerenverstand 3

4 Wij kunnen. 2020: klimaatbestendig en waterrobuust handelen Het Deltaplan Ruimtelijke Adaptatie omvat vier opgaven: wateroverlast, hittestress, droogte en overstroming. Overstroming-risicoreductie (2e laag meerlaagsveiligheid ) is voor de gebieden langs de Maas aan de orde. Droogte pakken we in Zuid-Nederland al aan met het Deltaplan Hoge Zandgronden onder het Deltaplan Zoetwater. Een bestuursovereenkomst tussen Rijk en regio voorziet in de benodigde governance, kennisagenda en financiering. Dit beleid voor droogte verbinden we in de regio met de aanpak van wateroverlast, hittestress en overstroming zodat er synergie ontstaat in een integrale aanpak. In overeenstemming met de doelen van de Deltabeslissing Ruimtelijke Adaptatie willen wij dat alle partijen in onze regio vanaf 2020 klimaatbestendig en waterrobuust handelen zodat Zuid-Nederland uiterlijk 2050 klimaatbestendig en waterrobuust is. Wij richten ons beleid, onze governance en onze financiering daarop in. Zuid- Nederland neemt de regie. Wij stimuleren de samenwerking op het niveau waar het best de oplossing kan worden gerealiseerd. Soms is dit op regionaal niveau, soms in de wijk, soms op straatniveau. De Nationale Adaptatiestrategie 2016 adresseert klimaateffecten als schades, overlast, ziekten, vroegtijdige sterfte en nadelige veranderingen in milieukwaliteit en ecosystemen. Wij houden consequent rekening met de klimaatverandering en de effecten daarvan op onze leefomgeving. Geen gemillimeter op basis van knellende sectorale normen en geen verkokering. De kwaliteit van de woon-, werk- en leefomgeving wordt de norm. Wij handelen daarmee in de geest van de Omgevingswet. Wij realiseren ons daarbij dat de klimaatverandering ruimtelijke consequenties heeft: niet iedere functie kan meer overal. En niet overal kan de overheid in dezelfde mate overlast voorkomen. Wij realiseren ons ook dat klimaatverandering sociale consequenties heeft: een bepaalde mate van acceptatie van overlast, effecten op de volksgezondheid, de arbeidsproductiviteit, recreatie etc. Wij zijn en blijven aan de slag. De waterschappen maken werk van een robuuster watersysteem; zowel kwantitatief als kwalitatief. Dit werken wij uit in de actieprogramma s naar aanleiding van de wateroverlast van de afgelopen jaren. Gemeenten leggen de verbinding met het sociale domein, pakken hitteplekken aan, vergroenen de openbare ruimte, creëren waterretentie en infiltratie. Zij stimuleren particulier initiatief en brengen lokale partijen bijeen. Vanuit diverse invalshoeken zoals water, gezondheid, natuur, educatie. De provincies pakken hun rol in het verbinden van klimaatadaptatie aan andere opgaven en het ontsluiten en delen van kennis. Maatschappelijke partners in ons netwerk stimuleren wij om mee te doen en hun eigen kansen te creëren en te verzilveren. 4

5 Concreet Iedereen aan zet Zuid-Nederland wil alle betrokkenen mobiliseren door o.a. klimaatstresstesten, actief kennis te delen, mee te doen met maatschappelijke initiatieven, stimuleringsregelingen in het leven te roepen, etc. Samen optrekken en samen leren. Dit past bij de culturele kracht van Zuid-Nederland. Wij zijn aan zet. Bij alle projecten betrekt Zuid-Nederland degenen die belang hebben bij de investeringen bij de probleemanalyse en het maken van plannen, zodat zij ook kunnen bijdragen aan het realiseren van de plannen. Verbinden aan andere maatschappelijke opgaven in gebiedsgericht werken Zuid-Nederland neemt klimaatverandering in gebiedsprocessen mee aan de voorkant van het proces. Hiermee benutten wij de kracht van de regio s. Wij zoeken op (sub)regionaal niveau naar mogelijkheden om blauwe, groene en agrarische opgaven te combineren in retentiegebieden, klimaatbuffers, smart farming, etc. Wij koppelen op lokaal niveau de investeringen in het water- en groenbeheer concreet aan geplande investeringsprojecten zoals nul op de meter, sociale investeringen en andere innovaties. Probleem en oplossing ontstijgen hierdoor de gestelde institutionele grenzen. Benutten experimenteerruimte en regelgeving als instrument Ervaringen met succesvolle projecten herleiden wij naar concrete handreikingen voor andere situaties. Als ook in deze andere situaties de handreiking functioneert, dan overwegen wij om de handreiking een bredere werking te geven bijvoorbeeld via regelgeving. In situaties waarbij meer ruimte nodig is in nationale regelgeving gaan wij in overleg met de rijksoverheid over structurele aanpassing of tijdelijke experimenteerruimte. bron: gemeente s-hertogenbosch 5

6 2050: klimaatbestendig en waterrobuust zijn De gezamenlijke investeringsinspanning voor watersysteembeheer, riolering en klimaatadaptieve maatregelen bedraagt nu meer dan 500 mln. per jaar. Vanwege de schaal van de maatschappelijke opgave en de versnelling in de klimaatverandering moet het investeringsvolume omhoog. Onze reeds begrote budgetten zetten we uiteraard in, maar er is meer nodig. De komende jaren maken we een start met deze impuls. Provincies, waterschappen en gemeenten, inclusief de maatschappelijke partners, in Noord-Brabant en Limburg willen gaan investeren in weten (onderzoek en kennisdeling), willen (strategievorming en kaderstelling) en werken (concrete uitvoering). Voor zover we dat als overheden kunnen dat nu kunnen inschatten, gaat het om een extra investering van minimaal 52 miljoen euro (weten en willen 4 miljoen euro, werken 48 miljoen) in de periode In deze periode ligt het accent op afzonderlijke (extra) investeringen. Met deze uitnodiging vragen we als regio aan de nationale overheid om vanuit het nationale Deltaplan Ruimtelijke Adaptatie in deze periode met ons mee te doen. Het accent verschuift vervolgens naar een integraal investeringspakket aan de hand van de vraag waar de euro de grootste maatschappelijke impact heeft in de vorm van risicoreductie, schadebeperking of acceptatie. Op basis van individuele actieprogramma s van de overheden ramen wij dit bedrag als oplopend tot ruim 50 mln. per jaar vanaf Onze gezamenlijke inzet maken we nog in 2017 concreet in een acute uitvoeringsagenda , met nadrukkelijke vervolgstap te komen tot een langetermijn-uitvoeringsagenda voor na Daarnaast gaan wij in de periode experimenteren met vormen voor betrokkenheid, samenwerking en sturing. Wij nodigen u uit om daar aan mee te doen. Om onderling commitment en draagvlak te houden, zetten wij de regionale tafels voort. Doet u mee? Wordt u aandeelhouder zodat u ons helpt bij het klimaatrobuust maken van Noord-Brabant en Limburg vóór 2050, met aandacht voor de acute problematiek op korte termijn? Zodat de lessen uit onze ervaringen ook worden gedeeld met de overige regio s en we samen werken aan een toekomstbestendig Nederland. 6

7 7

8 Colofon ORG-ID, Utrecht - april 2017 Deze uitnodiging is opgesteld door Zuid-Nederland; de provincies Noord-Brabant en Limburg, waterschappen Limburg, Aa en Maas, De Dommel, Rivierenland, Brabantse Delta en de inliggende gemeenten. Redactie: ORG-ID (Robert de Graaff), Vormgeving: Verf & de Buuf,

De klimaatbestendige stad: hoe doe je dat?

De klimaatbestendige stad: hoe doe je dat? De klimaatbestendige stad: hoe doe je dat? De klimaatbestendige stad Klimaatadaptatie van stedelijk gebied staat sinds kort prominent op de publieke agenda. Op Prinsjes dag heeft het kabinet de Deltabeslissing

Nadere informatie

Klimaatbestendige stad

Klimaatbestendige stad Klimaatbestendige stad Joke van Wensem Samenwerken aan water en klimaat Programmaplan en kennisagenda Algemeen en programmering: Deltaprogramma RA/IenM, STOWA, RWS, CAS, Deltares Projectentournee: Deltaprogramma

Nadere informatie

Deltabeslissing Ruimtelijke adaptatie

Deltabeslissing Ruimtelijke adaptatie Deltaprogramma Ruimtelijke adaptatie Deltabeslissing Ruimtelijke adaptatie Het Deltaprogramma: een nieuwe aanpak Een goede kwaliteit van de leefomgeving is een basisvoorwaarde voor een aantrekkelijk vestigingsklimaat

Nadere informatie

Regiotafel Deltaplan Ruimtelijke Adaptatie Noord-Brabant: verslag en sfeerimpressie

Regiotafel Deltaplan Ruimtelijke Adaptatie Noord-Brabant: verslag en sfeerimpressie Verslag - sfeerimpressie Regiotafel Deltaplan Ruimtelijke Adaptatie Noord-Brabant: verslag en sfeerimpressie Aan Deelnemers Vught, versie 28 februari 2017 Van Igno Pröpper en Lonneke van Oort www.partnersenpropper.nl

Nadere informatie

Het verbinden van water en MIRT VAN WENS NAAR MEERWAARDE

Het verbinden van water en MIRT VAN WENS NAAR MEERWAARDE Het verbinden van water en MIRT VAN WENS NAAR MEERWAARDE Rond het verbinden van water en ruimte zijn al veel stappen gezet. In het kader van de Vernieuwing van het MIRT is door Rijk, provincies en waterschappen

Nadere informatie

Ruimtelijke Adaptatie in de praktijk

Ruimtelijke Adaptatie in de praktijk Ruimtelijke Adaptatie in de praktijk Robert de Graaff (ORG-ID) Tbv breakoutsessie op Deltacongres 6 november 2014 Gebaseerd op presentatie van Frans van de Ven op Festival ruimtelijke adaptatie 9 oktober

Nadere informatie

Klimaatadaptatie. Programmaplan duurzame en gezonde stad

Klimaatadaptatie. Programmaplan duurzame en gezonde stad Klimaatadaptatie Programmaplan duurzame en gezonde stad Inhoud Ons klimaat verandert Wat betekent het voor Nederland? De uitdagingen voor onze regio Wat doen we al in Helmond en waar dragen we aan bij?

Nadere informatie

Rotterdamse adaptatiestrategie. John Jacobs Programmabureau Duurzaam Rotterdam Climate Proof

Rotterdamse adaptatiestrategie. John Jacobs Programmabureau Duurzaam Rotterdam Climate Proof John Jacobs Programmabureau Duurzaam Rotterdam Climate Proof Adaptatie? Effecten klimaatverandering Rotterdam: er is urgentie om te handelen Strategie gericht op functioneren van de stad Bebouwing Nutsnetwerken

Nadere informatie

Klimaatadaptatie. Onderdeel van het Programmaplan Duurzame en Gezonde Stad Inleiding ten behoeve van vergadering commissie Omgeving 20 juni 2017

Klimaatadaptatie. Onderdeel van het Programmaplan Duurzame en Gezonde Stad Inleiding ten behoeve van vergadering commissie Omgeving 20 juni 2017 Klimaatadaptatie Onderdeel van het Programmaplan Duurzame en Gezonde Stad Inleiding ten behoeve van vergadering commissie Omgeving 20 juni 2017 1 Inleiding klimaatadaptatie Onder invloed van menselijke

Nadere informatie

Regionale Adaptatie Strategie vanwege klimaatverandering. MT 22 maart 2012 Arno Lammers

Regionale Adaptatie Strategie vanwege klimaatverandering. MT 22 maart 2012 Arno Lammers Regionale Adaptatie Strategie vanwege klimaatverandering MT 22 maart 2012 Arno Lammers Voorgeschiedenis RAS - Proces Waterkader Haaglanden gestart febr. 2003 na opdracht AB - Regionaal Bestuursakkoord

Nadere informatie

REGIONAAL MANIFEST RUIMTELIJKE ADAPTATIE

REGIONAAL MANIFEST RUIMTELIJKE ADAPTATIE REGIONAAL MANIFEST RUIMTELIJKE ADAPTATIE GEMEENTEN, PROVINCIES EN WATERSCHAP IN GELDERSE VALLEI VELUWE, EEMLAND EN IJSSELVALLEI Van klimaatbewustzijn in 2017 naar klimaatrobuust in 2050 COLOFON Regionaal

Nadere informatie

Rotterdamse adaptatiestrategie. John Jacobs Afdeling Water Rotterdam Climate Proof

Rotterdamse adaptatiestrategie. John Jacobs Afdeling Water Rotterdam Climate Proof John Jacobs Afdeling Water Rotterdam Climate Proof Adaptatie is niet nieuw! Effecten klimaatverandering Rotterdam: er is urgentie om te handelen Strategie gericht op functioneren van de stad Bebouwing

Nadere informatie

Klimaatadaptatie in Zwolle (IJsselvechtdelta)

Klimaatadaptatie in Zwolle (IJsselvechtdelta) Agenda Stad Concernstaf CSADV Stadhuis Grote Kerkplein 15 Postbus 538 8000 AM Zwolle Telefoon (038) 498 2092 www.zwolle.nl Klimaatadaptatie in Zwolle (IJsselvechtdelta) Hoe houden we onze delta leefbaar

Nadere informatie

Watersysteem van de Toekomst: vervolg debat-diner

Watersysteem van de Toekomst: vervolg debat-diner Memo Aan deelnemers diner-debat Eye Kopie aan Contactpersoon Rik van Terwisga Datum 8 januari 2015 Onderwerp Vervolg Debat-diner "Watersysteem van de Toekomst" Watersysteem van de Toekomst: vervolg

Nadere informatie

Verklaring van Hoog & Droog

Verklaring van Hoog & Droog Verklaring van Hoog & Droog Aangenomen bij acclamatie op woensdag 6 juni bij Burgers Zoo te Arnhem Over de andere kant van de Delta Verklaring van Hoog & Droog Conclusies en adviezen geformuleerd tijdens

Nadere informatie

Verslag rondetafel klimaatbestendige stad en erfgoed. 16 februari 2017

Verslag rondetafel klimaatbestendige stad en erfgoed. 16 februari 2017 Verslag rondetafel klimaatbestendige stad en erfgoed 16 februari 2017 2 Klimaatbestendige stad en erfgoed Dat erfgoed plekken betekenis geeft, weten we. Daarnaast kan inzicht in het gebruik van erfgoed

Nadere informatie

Onze gemeenschappelijke ambitie:

Onze gemeenschappelijke ambitie: 1 Concept-versie versnellingsafspraken vanuit de provinciale opgaven voor de regio Hart van Brabant d.d. 15 november Document ten behoeve van dialoog tussen het College van Gedeputeerde Staten van Noord

Nadere informatie

Waterveiligheid in Westpoort

Waterveiligheid in Westpoort Pilotstudie 2012 / 2013 Atlas samengesteld 15 interviews 3 workshops Opbrengst Ketenafhankelijkheden Handelingsperspectieven Deltaprogramma Nieuwe normen voor Waterveilighied Zoetwatervoorziening voorspelbaarder

Nadere informatie

Duurzame Stad Nijmegen klimaatbestendig in 2050

Duurzame Stad Nijmegen klimaatbestendig in 2050 Duurzame Stad Nijmegen klimaatbestendig in 2050 Ton Verhoeven Adviseur Klimaatadaptatie Gemeente Nijmegen 1 Amsterdam Nijmegen Presentatie Nijmegen Klimaatbestendig in 2050 Eerste Waterplan in Nijmegen-Zuid

Nadere informatie

Keynote Future Green City 26 november 2015 10.30-12.00

Keynote Future Green City 26 november 2015 10.30-12.00 Keynote Future Green City 26 november 2015 10.30-12.00 Thema: Leven met water in de stad Speech: - Geweldig om zoveel professionals bezig te zien met groen en water in stedelijk gebied! - In het Deltaprogramma

Nadere informatie

Klimaatadaptatie. Charles Aangenendt

Klimaatadaptatie. Charles Aangenendt Klimaatadaptatie Charles Aangenendt Adaptatie Ruimte en Klimaat 2006: start Nationaal Programma Adaptatie Ruimte en Klimaat (ARK) Doel: klimaatbestendig maken van ruimtelijke inrichting lange termijn:

Nadere informatie

Raak onderzoek 2015, 2016 Wiebe Bakker

Raak onderzoek 2015, 2016 Wiebe Bakker De klimaatbestendige stad, inrichting in de praktijk Raak onderzoek 2015, 2016 Wiebe Bakker Een hot item Aandacht voor klimaatadaptatie Deltaprogramma Nieuwbouw en herstructurering Klimaatbestendige Stad

Nadere informatie

OMGEVINGSWET OMGEVINGSWET

OMGEVINGSWET OMGEVINGSWET OMGEVINGSWET OMGEVINGSWET Saskia Engbers strateeg Ruimte gemeente Zwolle 25 februari 2016 24-2-2016 wij presenteren u... 2 Opzet presentatie 1. Hoofdlijnen Omgevingswet 2. Hoe past OGW in transformatie

Nadere informatie

Klimaatverandering & fysieke opgaven

Klimaatverandering & fysieke opgaven Klimaatverandering & fysieke opgaven Klimaatadaptatie en EU-fondsen 15 december 2016 Joke Schalk Weten, willen werken 2 RWS ONGECLASSIFICEERD Inhoud Weten, willen werken klimaatverandering Aspecten Effecten

Nadere informatie

De Klimaatbestendige Stad Hoofddorp

De Klimaatbestendige Stad Hoofddorp De Klimaatbestendige Stad Hoofddorp David van Zelm van Eldik Programmadir ect eur Deltaprogramm a Nieuwbouw en Herstructurer ing Programma van vanmiddag 12.30 u. Opening door W ethouder Jeroen Nobel 12.40

Nadere informatie

Brabantse Omgevingsvisie & Water in Brabant in 2030 Wateragenda

Brabantse Omgevingsvisie & Water in Brabant in 2030 Wateragenda Programma Verbindend Water Brabantse Omgevingsvisie & Water in Brabant in 2030 Wateragenda Werksessie 15 mei 2017 Water in Brabant Water in Brabant Topografische kaart 1990 Topografische kaart 1900 2016

Nadere informatie

De Klimaatbestendige Stad s-hertogenbosch

De Klimaatbestendige Stad s-hertogenbosch De Klimaatbestendige Stad s-hertogenbosch Christiaan W allet Deltaprogramm a Nieuwbouw en Herstructurering Programma van vanmiddag 12.30 u. Opening met pitches 12.45 u. Deltaprogramma Nieuwbouw en Herstructurering

Nadere informatie

Kennisagenda NKWK- KBS. Groeidocument versie 0.1

Kennisagenda NKWK- KBS. Groeidocument versie 0.1 Kennisagenda NKWK- KBS Groeidocument versie 0.1 November 2015 Voorwoord Dit is de eerste versie (versie 0.1) van het Groeidocument van de Kennisagenda NKWK- KBS. Dit document is een eerste aanzet voor

Nadere informatie

Waterschap Hollandse Delta. dynamiek in de delta

Waterschap Hollandse Delta. dynamiek in de delta Waterschap Hollandse Delta dynamiek in de delta Inhoud De dynamiek in de tijd Een dynamische ruimte De opgaven nu en voor de toekomst Water besturen Functionele overheid Algemeen belang en specifiek belang

Nadere informatie

De Raad en de Omgevingswet

De Raad en de Omgevingswet De Raad en de Omgevingswet Inhoud - Wat is de Omgevingswet? - Wat betekent deze wet voor de gemeenten - Wat is de rol en de invloed van de raad op de wet - Waar liggen de kansen van de raad en waar moet

Nadere informatie

Klimaatbestendige ontwikkeling van Nederland. Is het rijk aan zet? Willem Ligtvoet, 19 april 2011

Klimaatbestendige ontwikkeling van Nederland. Is het rijk aan zet? Willem Ligtvoet, 19 april 2011 Klimaatbestendige ontwikkeling van Nederland Is het rijk aan zet? 1 Voorstudie PBL (2009) Speerpunten klimaatbestendige ruimtelijke ontwikkeling: 1. Waterveiligheid 2. Zoetwatervoorziening 3. Klimaatbestendige

Nadere informatie

Deltaprogramma Ruimtelijke Adaptatie. Bouw mee aan de stad van de toekomst

Deltaprogramma Ruimtelijke Adaptatie. Bouw mee aan de stad van de toekomst Deltaprogramma Ruimtelijke Adaptatie Bouw mee aan de stad van de toekomst Wateroverlast Wateroverlast is waarschijnlijk het meest zichtbare probleem. Steeds vaker staan winkels en kelders vol water. Zo

Nadere informatie

LEVEN MET WATER STRATEGIE WATERVEILIGHEID EN KLIMAATBESTENDIGHEID IN DE IJSSEL-VECHTDELTA

LEVEN MET WATER STRATEGIE WATERVEILIGHEID EN KLIMAATBESTENDIGHEID IN DE IJSSEL-VECHTDELTA LEVEN MET WATER STRATEGIE WATERVEILIGHEID EN KLIMAATBESTENDIGHEID IN DE IJSSEL-VECHTDELTA STRATEGIE KLIMAATBESTENDIGHEID & MEERLAAGSVEILIGHEID IJSSEL-VECHTDELTA De IJssel-Vechtdelta is een gebied dat onderdeel

Nadere informatie

Gevolgen van watertekorten voor stedelijk gebied. Marco Hoogvliet Projectmanager Stedelijk water en bodembeheer. Opdrachtgever: het Deltaprogramma

Gevolgen van watertekorten voor stedelijk gebied. Marco Hoogvliet Projectmanager Stedelijk water en bodembeheer. Opdrachtgever: het Deltaprogramma Gevolgen van watertekorten voor stedelijk gebied Focus op funderingsschade Marco Hoogvliet Projectmanager Stedelijk water en bodembeheer Opdrachtgever: het Deltaprogramma Doel Deltaprogramma Garanderen

Nadere informatie

Op weg naar een Nationale Omgevingsvisie: de opgaven. Emiel Reiding directeur NOVI. 5 juli 2017

Op weg naar een Nationale Omgevingsvisie: de opgaven. Emiel Reiding directeur NOVI. 5 juli 2017 Op weg naar een Nationale Omgevingsvisie: de opgaven Emiel Reiding directeur NOVI Aanleiding Omgevingsvisie Omgevingswet De maatschappij verandert Stapeling van wensen en claims op leefomgeving Herijken

Nadere informatie

Water en klimaat in verbinding met de omgeving in het Rijk van Dommel en Aa. Ontwikkelperspectief

Water en klimaat in verbinding met de omgeving in het Rijk van Dommel en Aa. Ontwikkelperspectief Water en klimaat in verbinding met de omgeving in het Rijk van Dommel en Aa Ontwikkelperspectief Traditioneel waterbeleid (1) Wateropgaven Stedelijk water Waterberging Beekherstel Waterconservering Water

Nadere informatie

agendapunt 3.b.7 Aan College van Dijkgraaf en Hoogheemraden AANPAK KLIMAATADAPTATIE 2016 Datum 5 januari 2016

agendapunt 3.b.7 Aan College van Dijkgraaf en Hoogheemraden AANPAK KLIMAATADAPTATIE 2016 Datum 5 januari 2016 agendapunt 3.b.7 1234419 Aan College van Dijkgraaf en Hoogheemraden AANPAK KLIMAATADAPTATIE 2016 Portefeuillehouder Houtzager, M.A. Datum 5 januari 2016 Aard bespreking Besluitvormend Afstemming BDV/FIN

Nadere informatie

Succesvol samenwerken in de Regio Eindhoven. Plaats voor een heading

Succesvol samenwerken in de Regio Eindhoven. Plaats voor een heading Succesvol samenwerken in de Regio Eindhoven Plaats voor een heading Jean Paul Kroese 26 april 2012 Opbouw presentatie 1. Kenmerken Regio Eindhoven 2. Regionale ambitie en inhoudelijke opgave 3. Governance

Nadere informatie

Ondergrondse opslag. Kansen en dilemma s

Ondergrondse opslag. Kansen en dilemma s Ondergrondse opslag Kansen en dilemma s Nut en noodzaak? 2 Historisch perspectief Aanname alles is optimaal geregeld, water volgt functie; Nu voldoende water door externe aanvoer; Weinig urgentie voor

Nadere informatie

Deltaprogramma: het werk aan onze delta is nooit af. Katja Portegies Staf Deltacommissaris 11 juni 2014

Deltaprogramma: het werk aan onze delta is nooit af. Katja Portegies Staf Deltacommissaris 11 juni 2014 Deltaprogramma: het werk aan onze delta is nooit af Katja Portegies Staf Deltacommissaris 11 juni 2014 1 Tot 6.70 m. onder zeeniveau 60% overstroombaar gebied, daar wonen ongeveer 9 miljoen mensen met

Nadere informatie

Inleiding. Waarom Ruimtelijke adaptatie? Doel en afbakening van het klimaatatelier. Proces

Inleiding. Waarom Ruimtelijke adaptatie? Doel en afbakening van het klimaatatelier. Proces Betreft Verslag klimaatatelier Hilvarenbeek Project Klimaatateliers Hart van Brabant Van ORG-ID / HydroLogic Aan Gemeente Hilvarenbeek Datum 9 juni 2016 Inleiding In opdracht van de werkgroep Afvalwaterketen

Nadere informatie

Ruimte voor oplossingen het inzetbare platteland! Kabinetsformatie 2017: de P10 biedt aan!

Ruimte voor oplossingen het inzetbare platteland! Kabinetsformatie 2017: de P10 biedt aan! Ruimte voor oplossingen het inzetbare platteland! Kabinetsformatie 2017: de P10 biedt aan! RUIMTE VOOR OPLOSSINGEN 1 Inleiding Het inzetbare platteland Nederland kent de komende jaren een aantal urgente

Nadere informatie

Samen Ontwikkelen. Stuurgroep Nationaal Landschap Groene Hart i.o. 19 september 2012 / concept

Samen Ontwikkelen. Stuurgroep Nationaal Landschap Groene Hart i.o. 19 september 2012 / concept Samen Ontwikkelen Stuurgroep Nationaal Landschap Groene Hart i.o. 19 september 2012 / concept Samen Ontwikkelen 2. Water Bodem & Gebruik 3. Het Groene Hart, met zijn veenweiden, Over de realisatie van

Nadere informatie

DE STICHTSE RIJNLANDEN

DE STICHTSE RIJNLANDEN HOOGHEEMRAADSCHAP DE STICHTSE RIJNLANDEN 25 mrt 2014/ 1002 veilige dijken droge voeten schoon water LN'G.: Aan alle fracties in de raad van de gemeente IJsselstein d.t.v. de raadsgriffier Postbus 26 3400

Nadere informatie

IenM begroting 2015: inzetten op betere verbindingen in een schonere leefomgeving

IenM begroting 2015: inzetten op betere verbindingen in een schonere leefomgeving IenM begroting 2015: inzetten op betere verbindingen in een schonere leefomgeving 16 september 2014-15:25 Het ministerie van Infrastructuur en Milieu besteedt in 2015 9,2 miljard euro aan een gezond, duurzaam

Nadere informatie

De Raad en de Omgevingswet

De Raad en de Omgevingswet De Raad en de Omgevingswet Stelling Ik ben tevreden met de huidige werkwijze en instrumenten voor de fysieke leefomgeving! Inhoud Waarom de Omgevingswet? Wat is de Omgevingswet? Wat verandert er door de

Nadere informatie

Project ZON. Hoofdvraag. Uitvoering. Regionale afstemming op en inbreng Deltaprogramma. Samenwerking met regio Zuid

Project ZON. Hoofdvraag. Uitvoering. Regionale afstemming op en inbreng Deltaprogramma. Samenwerking met regio Zuid Project ZON Hoofdvraag huidige droogte situatie (2010) gevolgen van de klimaatverandering (2050) zinvolle maatregelen Uitvoering gebied Regio-Oost aansturing vanuit RBO projectgroep Regionale afstemming

Nadere informatie

Tussentijdse Evaluatie Ruimtelijke Adaptatie - Reflecteren en Inspireren SAMENVATTING

Tussentijdse Evaluatie Ruimtelijke Adaptatie - Reflecteren en Inspireren SAMENVATTING Tussentijdse Evaluatie Ruimtelijke Adaptatie - Reflecteren en Inspireren SAMENVATTING 30-01-2017 ii In samenwerking met: Documenttitel: Status: Eindrapport evaluatie Ruimtelijke Adaptatie Definitief Datum:

Nadere informatie

INTENTIEVERKLARING CLIMATE CAMPUS. Zwolle - IJssel-Vechtdelta

INTENTIEVERKLARING CLIMATE CAMPUS. Zwolle - IJssel-Vechtdelta INTENTIEVERKLARING CLIMATE CAMPUS Zwolle - IJssel-Vechtdelta Definitief 16 juni 2017 INTENTIEVERKLARING CLIMATE CAMPUS Zwolle IJssel-Vechtdelta De partijen 3Dimensies Aeres Hogeschool Agri&Food Innovatiecluster

Nadere informatie

Overzicht en karakteristieken klimaatrisico s Nederland. Willem Ligtvoet

Overzicht en karakteristieken klimaatrisico s Nederland. Willem Ligtvoet Overzicht en karakteristieken klimaatrisico s Nederland Willem Ligtvoet Kader: Nationale Adaptatiestrategie (begin 2016) Gevraagd: breed overzicht klimaateffecten en aangrijpingspunten voor beleid Aanvulling

Nadere informatie

Omgevingswet in de praktijk en de lessen voor digitalisering. Gerwin Gabry KuiperCompagnons

Omgevingswet in de praktijk en de lessen voor digitalisering. Gerwin Gabry KuiperCompagnons Omgevingswet in de praktijk en de lessen voor digitalisering Gerwin Gabry KuiperCompagnons Gerwin Gabry Sociaal-geograaf/planoloog Visievorming leefomgeving Cursussen Omgevingswet Commissie voor de mer

Nadere informatie

Rob van Veen. 22 mei 2013. Algemeen Bestuur waterschap De Dommel

Rob van Veen. 22 mei 2013. Algemeen Bestuur waterschap De Dommel Rob van Veen 22 mei 2013 Algemeen Bestuur waterschap De Dommel Waarom ook al weer Winnend Samenwerken? In het verlengde van de actie Storm zochten ook de waterschappen Brabantse Delta, De Dommel en Aa

Nadere informatie

Inleiding. Waarom Ruimtelijke adaptatie? Doel en afbakening van het klimaatatelier. Proces

Inleiding. Waarom Ruimtelijke adaptatie? Doel en afbakening van het klimaatatelier. Proces Betreft Verslag klimaatatelier Goirle Project Klimaatateliers Hart van Brabant Van ORG-ID / HydroLogic Aan Gemeente Goirle Datum 7 juni 2016 Inleiding In opdracht van de werkgroep Afvalwaterketen van de

Nadere informatie

De begroting van de provincie Utrecht voor Een samenvatting

De begroting van de provincie Utrecht voor Een samenvatting De begroting van de provincie Utrecht voor 2012 Een samenvatting Hoeveel gaat de provincie Utrecht in 2012 uitgeven? Waaraan en waarom? Dat leest u in deze samenvatting. U zult zien dat wij voor 2012 duidelijke

Nadere informatie

kijk wij presenteren u

kijk wij presenteren u wij presenteren u... 22-5-2017 1 Omgevingsvisie Zwolle Een integrale visie BNSP Omgevingstour 18 mei 2017 Saskia Engbers Aanleiding. Jaar van de Ruimte : MANIFEST 2040 7 onvermijdelijke opgaven en 5 principes

Nadere informatie

DE KLIMAATBESTENDIGE STAD: INRICHTING IN DE PRAKTIJK. Hittestress in de stad: Over urgentie, metingen en maatregelen

DE KLIMAATBESTENDIGE STAD: INRICHTING IN DE PRAKTIJK. Hittestress in de stad: Over urgentie, metingen en maatregelen DE KLIMAATBESTENDIGE STAD: INRICHTING IN DE PRAKTIJK Hittestress in de stad: Over urgentie, metingen en maatregelen Dr. Ir. Lisette Klok november 2015 1 HITTEGOLF 30 JUNI 5 JULI, 2015 2 TOUR DE FRANCE,

Nadere informatie

Kennisportaal ruimtelijke adaptatie en de relevantie voor de MER

Kennisportaal ruimtelijke adaptatie en de relevantie voor de MER Kennisportaal ruimtelijke adaptatie en de relevantie voor de MER Dr. Hasse Goosen Alterra Wageningen UR Stichting Climate Adaptation Services De urgentie is hoog: zelfs wanneer de opwarming beperkt blijft

Nadere informatie

De gemeenteraad buitenspel na de invoering van de Omgevingswet? Gemeenteraad Bergen op Zoom 10 april 2017

De gemeenteraad buitenspel na de invoering van de Omgevingswet? Gemeenteraad Bergen op Zoom 10 april 2017 De gemeenteraad buitenspel na de invoering van de Omgevingswet? Gemeenteraad Bergen op Zoom 10 april 2017 Waar gaan wij het over hebben? Geheugen opfrissen: Omgevingswet in het kort Betekenis wet voor

Nadere informatie

toekomst veenweide Inspiratieboek

toekomst veenweide Inspiratieboek toekomst veenweide Inspiratieboek BOSCH SLABBERS toekomst veenweide Inspiratieboek Opdrachtgever Kennis voor Klimaat In samenwerking met Alterra, DHV, Gemeente Midden-Delfland, Provincie Zuid-Holland,

Nadere informatie

Samenwerking rondom Bodem De praktijk in Noord-Brabant

Samenwerking rondom Bodem De praktijk in Noord-Brabant Samenwerking rondom Bodem De praktijk in Noord-Brabant Harrie Vissers 21 september 2017 Congres SIKB Varkensdichtheid per gemeente (aantal varkens per ha landbouwgrond) aantal varkens Nederland: 12,5 mln

Nadere informatie

Vereniging van Nederlandse Gemeenten. Klimaatadaptatie. Kwetsbaarheden zien, kansen benutten

Vereniging van Nederlandse Gemeenten. Klimaatadaptatie. Kwetsbaarheden zien, kansen benutten Vereniging van Nederlandse Gemeenten Klimaatadaptatie Kwetsbaarheden zien, kansen benutten Welkom Ina Adema Burgemeester Lelystad Voorzitter VNG commissie water Vereniging van Nederlandse Gemeenten

Nadere informatie

Voortgangsrapportage doel 1.1 Duurzaam beschermd tegen overstromingen en wateroverlast

Voortgangsrapportage doel 1.1 Duurzaam beschermd tegen overstromingen en wateroverlast Voortgangsrapportage doel 1.1 Duurzaam beschermd tegen overstromingen en wateroverlast 1. Inleiding De kans op overstromingen, wateroverlast, hitte en droogte neemt toe door het veranderende klimaat. In

Nadere informatie

De gezonde Zeeuwse leefomgeving Gezondheid, veiligheid en milieu in de omgevingswet

De gezonde Zeeuwse leefomgeving Gezondheid, veiligheid en milieu in de omgevingswet De gezonde Zeeuwse leefomgeving Gezondheid, veiligheid en milieu in de omgevingswet Roadshow omgevingswet Zeeland, 27-09-2017 Maartje Brouwer Milieugezondheidskundige, GGD Zeeland Maartje.brouwer@ggdzeeland.nl

Nadere informatie

Delta-aanpak Waterkwaliteit en Zoetwater. Emissiesymposium 6 april 2017

Delta-aanpak Waterkwaliteit en Zoetwater. Emissiesymposium 6 april 2017 Delta-aanpak Waterkwaliteit en Zoetwater Emissiesymposium 6 april 2017 1 Ministerie van 11 april Infrastructuur 2017 en Milieu Waarom een Delta-aanpak? Waterkwaliteit is verbeterd, maar nog niet voldoende

Nadere informatie

Deltaprogramma Rivieren. Stand van zaken. 16 februari 2012

Deltaprogramma Rivieren. Stand van zaken. 16 februari 2012 Deltaprogramma Rivieren Stand van zaken 16 februari 2012 Deltaprogramma Nationaal Deltaprogramma Februari 2010: Deltaprogramma van start Deltaprogramma Deltaprogramma Doel (2100) Beschermd tegen hoogwater

Nadere informatie

KAS: een handelingsperspectief

KAS: een handelingsperspectief KAS: een handelingsperspectief workshop door Living Lab Ruimtelijke Adaptatie Overijssel Twentse Stedenband: Brenda Koopman (waterschap Vechtstromen) Marcel Roordink (gemeente Almelo) IJssel-vechtdelta:

Nadere informatie

u N VAN WATĽRSCHAPPĽN 2014.17668 De leden van de ledenvergadering 73102/IP M. van Kruining I P. de Vries 16 juli 2014

u N VAN WATĽRSCHAPPĽN 2014.17668 De leden van de ledenvergadering 73102/IP M. van Kruining I P. de Vries 16 juli 2014 u N VAN WATĽRSCHAPPĽN 2014.17668 Bezoekadres Koningskade 40 2596 AA Den Haag Postadres Postbus 93218 2509 AE Den Haag Telefoon 0703519751 Fax 070 354 46 42 De leden van de ledenvergadering datum 16 juli

Nadere informatie

De klimaatateliers focussen zich in principe op de vier thema s uit de klimaateffectatlas: waterveiligheid, wateroverlast, droogte en hitte.

De klimaatateliers focussen zich in principe op de vier thema s uit de klimaateffectatlas: waterveiligheid, wateroverlast, droogte en hitte. Betreft Verslag klimaatatelier Loon op Zand Project Klimaatateliers Hart van Brabant Van ORG-ID / HydroLogic Aan Gemeente Loon op Zand Datum 2 juni 2016 Inleiding In opdracht van de werkgroep Afvalwaterketen

Nadere informatie

De Peilstok Inspirerende projecten voor droge voeten en een koel hoofd

De Peilstok Inspirerende projecten voor droge voeten en een koel hoofd De Peilstok 2014 Inspirerende projecten voor droge voeten en een koel hoofd De Peilstok 2014 Inspirerende projecten voor droge voeten en een koel hoofd Colofon 2015 Oplage: 750 exemplaren Dit is een uitgave

Nadere informatie

KLIMAATADAPTATIE IN DE STAD. Proeftuinen Den Haag en Arnhem

KLIMAATADAPTATIE IN DE STAD. Proeftuinen Den Haag en Arnhem KLIMAATADAPTATIE IN DE STAD Proeftuinen Den Haag en Arnhem BOSCH SLABBERS Klimaatadaptatie in de stad Proeftuinen Den Haag en Arnhem Opdrachtgever Ministerie van VROM In samenwerking met Gemeenten Den

Nadere informatie

Slimme en gezonde steden: (samen)werken aan een gezonde leefomgeving. dr. Miriam Weber

Slimme en gezonde steden: (samen)werken aan een gezonde leefomgeving. dr. Miriam Weber Slimme en gezonde steden: (samen)werken aan een gezonde leefomgeving dr. Miriam Weber 19 april 2016 Mijn bijdrage Beelden uit onze omgeving. Gezonde leefomgeving: een nieuw frame? Governance: wie, hoe,

Nadere informatie

NAS Stef Meijs Netwerkdag Ruimtelijke Adaptatie 19 jan 2017

NAS Stef Meijs Netwerkdag Ruimtelijke Adaptatie 19 jan 2017 NAS 2016 Stef Meijs Netwerkdag Ruimtelijke Adaptatie 19 jan 2017 Het verhaal van de NAS Voorgeschiedenis Trends en bollenschema s Focus op urgente risico s Vervolg: proces en acties 2 Ministerie van Infrastructuur

Nadere informatie

Waterveilig en klimaatbestendig bouwen, wonen en leven

Waterveilig en klimaatbestendig bouwen, wonen en leven Uitnodiging Werkconferentie IJssel-Vechtdelta Waterveilig en klimaatbestendig bouwen, wonen en leven Uitvoering met partners in de praktijk WOENSDAG 9 MAART 2016 VAN DER VALKHOTEL IN ZWOLLE IJssel- Vechtdelta

Nadere informatie

Structuurvisie Noord-Holland. Achtergrondinformatie

Structuurvisie Noord-Holland. Achtergrondinformatie Structuurvisie Noord-Holland Achtergrondinformatie Structuurvisie: waarom en wat? - Inwerkingtreding Wro 1 juli 2008 - elke overheidslaag stelt eigen structuurvisie op (thema of gebied) - structuurvisies

Nadere informatie

Anna Schoemakers Klimaat voor Ruimte

Anna Schoemakers Klimaat voor Ruimte Workshop: De klimaatrobuuste stad Voorzitter: Prof. dr.ir. C. Zevenbergen (Chris), Dura Vermeer/UNESCO IHE Sprekers en presentaties: Drs. A.J. Schoemakers (Anna) Projectbegeleider Klimaat voor Ruimte,

Nadere informatie

Waarden en normen in de Omgevingswet

Waarden en normen in de Omgevingswet Waarden en normen in de Omgevingswet Hoofddoelen van de wet: Een veilige leefomgeving Een gezonde leefomgeving Een goede omgevingskwaliteit Motto s van de wet: Ruimte voor ontwikkeling, waarborgen voor

Nadere informatie

WATERKLIMAATPLAN PIJNACKER-NOOTDORP HELDER OVER WATER EN KLIMAAT

WATERKLIMAATPLAN PIJNACKER-NOOTDORP HELDER OVER WATER EN KLIMAAT agendapunt 3.a.1 1287996 Aan College van Dijkgraaf en Hoogheemraden WATERKLIMAATPLAN PIJNACKER-NOOTDORP 2017-2020 HELDER OVER WATER EN KLIMAAT Portefeuillehouder Houtzager, M.A. Datum 30 januari 2017 Aard

Nadere informatie

1 Samenwerkingsovereenkomst Rotterdamse afvalwaterketen. Samenwerking in de Rotterdamse afvalwaterketen

1 Samenwerkingsovereenkomst Rotterdamse afvalwaterketen. Samenwerking in de Rotterdamse afvalwaterketen 1 Samenwerkingsovereenkomst Rotterdamse afvalwaterketen Samenwerking in de Rotterdamse afvalwaterketen 2 Samenwerkingsovereenkomst Rotterdamse afvalwaterketen Bestuurlijke overeenkomst voor Samenwerking

Nadere informatie

Bergpolder Zuid, Rotterdam

Bergpolder Zuid, Rotterdam Climate Proof Cities klassieke benadering 2 De theorie klimaatverandering effecten kwetsbaarheid aanpassingsmaatregelen implementatie bijvoorbeeld: 1000 bomen plan groene daken subsidie bouwvoorschriften

Nadere informatie

Uitvoeringsprogramma Klimaat

Uitvoeringsprogramma Klimaat Uitvoeringsprogramma Klimaat 2017-2020 (UPK 2017-2020) Slim samenwerken aan een CO 2 -neutraal en klimaatbestendig Slim samenwerken aan een CO 2 -neutraal- en klimaatbestendig. De gemeente heeft de ambitie

Nadere informatie

MKBA Rotterdamse Klimaatadaptatie Strategie. Rotterdam, januari 2014

MKBA Rotterdamse Klimaatadaptatie Strategie. Rotterdam, januari 2014 MKBA Rotterdamse Klimaatadaptatie Strategie Rotterdam, januari 2014 Overzicht Page 2 1. MKBA denken 2. Casus Kop van Feijenoord 3. Casus Bergpolder Zuid Page 3 1 MKBA- denken Doel van de MKBA Page 4 Beantwoorden

Nadere informatie

Ruimte om te leven met water

Ruimte om te leven met water Ruimte om te leven met water Het huidige watersysteem is volgens de nieuwe In de toekomst wil het waterschap een zoveel Om de benodigde ruimte aan hectares te verwerven inzichten niet meer op orde. Aanpassingen

Nadere informatie

Verkennende Impactanalyse

Verkennende Impactanalyse Verkennende Impactanalyse Aanleiding onderzoek Onderzoek onder: Provincies Gemeenten Omgevingsdiensten Waterschappen Rijk Bedrijfsleven Verkennen hoe organisaties de impact van de Omgevingswet en AMvB

Nadere informatie

De Klimaatbestendige Stad Zwolle

De Klimaatbestendige Stad Zwolle De Klimaatbestendige Stad Zwolle Welkom! Christiaan W allet Programmamanager Deltaprogr am ma Nieuwbouw en Herstructurering Programma van vanmiddag 12.40 u. Opening met pitches 12.55 u. Deltaprogramma

Nadere informatie

De gemeenteraad buitenspel na de invoering Omgevingswet? Gemeenteraden Hellendoorn en Raalte 28 maart 2017

De gemeenteraad buitenspel na de invoering Omgevingswet? Gemeenteraden Hellendoorn en Raalte 28 maart 2017 De gemeenteraad buitenspel na de invoering Omgevingswet? Gemeenteraden Hellendoorn en Raalte 28 maart 2017 Waar gaan wij het over hebben? Geheugen opfrissen: Omgevingswet in het kort Betekenis wet voor

Nadere informatie

DIVERSITEIT ALS TROEF REGIONAAL OMGEVINGSBEELD REGIO ALKMAAR

DIVERSITEIT ALS TROEF REGIONAAL OMGEVINGSBEELD REGIO ALKMAAR DIVERSITEIT ALS TROEF REGIONAAL OMGEVINGSBEELD REGIO ALKMAAR REGIONALE RAADSAVOND 5 april 2017 AGENDA Oogst van de ronde door de regio Lezing van de regio Het Omgevingsbeeld voor de regio Alkmaar 2 OMGEVINGSBEELD

Nadere informatie

Programma Water en klimaatveranderingen

Programma Water en klimaatveranderingen Programma Water en klimaatveranderingen Ger Renkens / Luuk Postmes 7 juni 2016 Doel Beschermen van de volksgezondheid en het milieu en het leveren van een bijdrage aan het in stand houden en verbeteren

Nadere informatie

Uitvraag Kennis- en Innovatiebudget Convenant Bodem en Ondergrond 2017 met een doorkijk naar 2018

Uitvraag Kennis- en Innovatiebudget Convenant Bodem en Ondergrond 2017 met een doorkijk naar 2018 Uitvraag Kennis- en Innovatiebudget Convenant Bodem en Ondergrond 2017 met een doorkijk naar 2018 Leo Hamerlinck Projectleider Kennis Uitvoeringsteam Convenant Bodem en Ondergrond 29 mei 2017 Aanleiding

Nadere informatie

Analyse van bestuurlijke initiatieven voor multifunctioneel & duurzamer laagveenweidegebied

Analyse van bestuurlijke initiatieven voor multifunctioneel & duurzamer laagveenweidegebied Analyse van bestuurlijke initiatieven voor multifunctioneel & duurzamer laagveenweidegebied Roos den Uyl Copernicus Instituut voor Duurzame Ontwikkeling & Innovatie Universiteit Utrecht Eindsymposium Waarheen

Nadere informatie

Dalende bodems, stijgende kosten

Dalende bodems, stijgende kosten Dalende bodems, stijgende kosten Mogelijke maatregelen tegen veenbodemdaling in het landelijk en stedelijk gebied door Gert Jan van den Born 1 Aanleiding voor een studie over veenbodemdaling Recent verleden:

Nadere informatie

Deltaprogramma Nieuwbouw en herstructurering. Bijlage Deltaprogramma 2013

Deltaprogramma Nieuwbouw en herstructurering. Bijlage Deltaprogramma 2013 Deltaprogramma Nieuwbouw en herstructurering Bijlage Deltaprogramma 2013 Deltaprogramma Nieuwbouw en Herstructurering Bijlage Deltaprogramma 2013 Datum Juni 2012 4 Deltaprogramma Nieuwbouw en herstructurering

Nadere informatie

LEADER in POP3. Voorlichting over achtergronden, eisen en procedures? Met deze informatie kunt alvast aan de slag* Ochtend programma

LEADER in POP3. Voorlichting over achtergronden, eisen en procedures? Met deze informatie kunt alvast aan de slag* Ochtend programma *Deze presentatie wordt gedurende 2014 geactualiseerd zodra nieuwe informatie beschikbaar is LEADER in POP3 Ochtend programma Voorlichting over achtergronden, eisen en procedures? Met deze informatie kunt

Nadere informatie

Actieprogramma Klimaatbestendige stad 2015/2016

Actieprogramma Klimaatbestendige stad 2015/2016 Actieprogramma Klimaatbestendige stad 2015/2016 Introductie Als gevolg van klimaatverandering krijgt Den Haag te maken met grotere extremen in neerslag, zeespiegelstijging en meer hete zomerse dagen. Dat

Nadere informatie

Omgevingswet & Omgevingsvisie. Kansen voor klimaatadaptatie

Omgevingswet & Omgevingsvisie. Kansen voor klimaatadaptatie Omgevingswet & Omgevingsvisie Kansen voor klimaatadaptatie Derk-Jan Verhaak 24 maart 2017 inhoud Omgevingswet Algemeen Omgevingsvisie Kansen voor klimaatadaptatie Peiling: 1. Wie heeft er wel eens van

Nadere informatie

1 0 MEI 2016 Nr. RMD

1 0 MEI 2016 Nr. RMD \.; J.,, Gemeente ----:::::--- l llllllll lllll llll llll lllll llll llllll lllll lllll lllll llll llll RMD16-0019 Datum 1 0 MEI 2016 Nr. RMD16-0019 Van Het college van B& W Contactpersoon: Mevr. A.M.A.

Nadere informatie

De bodem daalt sneller dan de zeespiegel stijgt. Tijd voor een innovatieve en integrale aanpak van bodemdaling!

De bodem daalt sneller dan de zeespiegel stijgt. Tijd voor een innovatieve en integrale aanpak van bodemdaling! De bodem daalt sneller dan de zeespiegel stijgt Tijd voor een innovatieve en integrale aanpak van bodemdaling! In de Nederlandse Delta wonen negen miljoen mensen. Hier wordt zeventig procent van ons inkomen

Nadere informatie

erklaring van Altena

erklaring van Altena Verklaring van Altena Gezamenlijk willen wij, Agrarische Natuurvereniging Altena Biesbosch, Samenwerkingsverband Ondernemersverenigingen Altena (SOVA), Gemeente Aalburg, Gemeente Werkendam, Gemeente Woudrichem,

Nadere informatie

Sparen zonder kosten

Sparen zonder kosten Afkoppelen bij wegwerkzaamheden: Sparen zonder kosten September 2016 Fractie Water Natuurlijk Aa en Maas Dhr. A. Voets Afkoppelen bij wegwerkzaamheden: Sparen zonder kosten. 1. Inleiding afkoppeling wegen

Nadere informatie

wij presenteren u kijk 1

wij presenteren u kijk 1 wij presenteren u... 18-4-2016 kijk 1 OMGEVINGSWET OMGEVINGSWET Impact Saskia Engbers strateeg Ruimte gemeente Zwolle 14 april 2016 18-4-2016 wij presenteren u... 2 Opzet presentatie 1. Hoe past OGW in

Nadere informatie

Medegebruik van dijk(zones):

Medegebruik van dijk(zones): Medegebruik van dijk(zones): vanwege ruimtegebrek en voor draagvlak Dijken voor de Toekomst Studiedag STOWA en Kennis voor Klimaat Jantsje M. van Loon-Steensma 24 november 2011 Centrum Water & Klimaat;

Nadere informatie