Oratie Visionaire Marketing :58 Pagina 1

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Oratie Visionaire Marketing 07-01-2000 12:58 Pagina 1"

Transcriptie

1 Oratie Visionaire Marketing :58 Pagina 1

2 Oratie Visionaire Marketing :58 Pagina 2

3 Oratie Visionaire Marketing :58 Pagina 3 Visionaire Marketing Concurreren nu, bouwen voor de toekomst Prof.dr. Rudy K. Moenaert en Prof.dr. Henry S.J. Robben Rede in gewijzigde vorm uitgesproken bij de aanvaarding van het ambt van hoogleraar Marketing aan Universiteit Nyenrode op vrijdag 19 november De auteurs wensen deze oratie op te dragen aan de toekomst. Voor onze kinderen: Caitlin, Martijn, Loek en Chiel. R.K. Moenaert & H.S.J. Robben, 1999 Rudy Moenaert is professor marketing aan de Universiteit Gent en de Vlerick Leuven Gent Management School, en hoogleraar marketing aan Universiteit Nyenrode; Henry Robben is als hoogleraar marketing werkzaam aan Universiteit Nyenrode en is daar tevens directeur van het Center for Supply Chain Management. Correspondentie-adressen: Prof.dr. R.K. Moenaert, Universiteit Gent, Hoveniersberg 24, B-9000 Gent, telefoon , telefax: , Prof.dr. H.S.J. Robben, Universiteit Nyenrode, Straatweg 25, NL-3621 BG Breukelen, telefoon , telefax ,

4 Oratie Visionaire Marketing :58 Pagina 4

5 Oratie Visionaire Marketing :58 Pagina 5 Inhoud INLEIDING 7 CONCURREREN IS DIFFERENTIËREN 10 DE OORSPRONG VAN CONCURRENTIEEL VOORDEEL: DE CREATIE VAN WAARDE 23 DUURZAAM CONCURRENTIEEL VOORDEEL: KROONJUWELEN VAN BEDRIJFSSTRATEGIE 29 VERANDERENDE MARKTEN 33 CONCURREREN IN VERANDERENDE MARKTEN: DUALE STRATEGIEËN 36 CONCLUSIE 41 DANKWOORD 43 BIJLAGE 44 BIBLIOGRAFIE 54 5

6 Oratie Visionaire Marketing :58 Pagina 6 6

7 Oratie Visionaire Marketing :58 Pagina 7 Inleiding Heren leden van de Raad van Toezicht, Mevrouw de President, Mijnheer de Dean, Collega s, familie en vrienden. Zoals Peter F. Drucker (1956) een kleine halve eeuw geleden reeds stelde: de toepassing van het marketingconcept behoort tot de essentiële verantwoordelijkheden van het ondernemingsbeleid. Klantentevredenheid is immers één van dé cruciale doelstellingen van elke for-profit- of not-for-profit-organisatie. Zelfs het modale gemiddelde museum, dat in het recente verleden gesubsidieerd werd door de overheid, ondergaat steeds meer de wetten van de vrije markteconomie. Ook de publieke omroep, in België zowel als Nederland, heeft in het voorbije decennium ontdekt dat men kijkers het beste kan beschouwen als klanten. En universiteiten hebben geleerd, tot hun eigen schade en schande, dat studenten wel degelijk een keuze hebben, en het beste als klanten behandeld kunnen worden. Het klantgerichte denken en handelen is een noodzakelijke, doch geen voldoende voorwaarde om ondernemingssucces te creëren. Een onderneming is immers meestal niet de enige speler op de markt. Geef toe: wanneer we de hoge klantentevredenheid en het lage marktaandeel van Apple Computers naast elkaar leggen, kan men niets anders dan besluiten dat tevreden klanten alleen onvoldoende zijn om ondernemingssucces te kunnen verklaren! Een marketingstrategie dient aldus niet enkel rekening te houden met de behoeften van de klant, maar eveneens met het aanbod en de strategie van de concurrenten. In dit licht moet een onderneming haar middelen optimaal inzetten. Al te veel van het huidige marketingdenken staart zich echter oeverloos blind op het kwartaalgestuurde hier en nu. Het lijkt soms alsof de tijdsspanne tussen een ist en een soll situatie - waar situeert de onderneming zich nu en waar moet ze naar toe? - slechts een nanoseconde bedraagt. Een dergelijke strategische bekrompenheid draagt misschien wel bij tot de operationele perfectie van de huidige marketingactiviteiten, maar verstevigt überhaupt niet de toekomstige concurrentiekracht. Een marketingstrategie mag zich niet enkel toespitsen op het heden, maar moet tevens de basis leggen voor het toekomstige concurrentievermogen (Abell, 1999). Dit is wat we verstaan onder het begrip visionaire marketing: de planning en implementatie van marketingactiviteiten op dusdanige wijze dat de huidige en toekomstige concurrentiële slagkracht geoptimaliseerd wordt. 7

8 Oratie Visionaire Marketing :58 Pagina 8 In deze rede schetsen we een analysekader en een pragmatische aanpak om dit traject van visionaire marketing vorm te geven. We belichten eerst het begrip concurrentieel voordeel, en de wijze waarop dit traditioneel benaderd wordt in de strategische en de marketingliteratuur. Op basis van een literatuurstudie, eigen onderzoek en ervaringen wordt een alternatief model opgemaakt. Hierbij wordt de problematiek van het marktgericht ondernemen vanuit een marketingperspectief benaderd: in deze benadering staat de klant centraal. Dit zijn we als marketers aan onszelf verplicht! Maar, we wensen niet blind te zijn voor de wetten van de markt. Daarom wordt het concurrentiële perspectief expliciet betrokken in onze theorievorming. Vervolgens wordt ingegaan op het proces van waardecreatie, en de wijze waarop dit bijdraagt tot het duurzaam concurrentieel voordeel van de onderneming. Tot slot belichten we het dynamische karakter van dit concurrentieel voordeel, en de wijze waarop de onderneming het continue veranderingsproces gestalte kan geven. Hier past een bijkomend woordje uitleg, specifiek voor de Belgische toehoorders en lezers. Een oratie is, historisch beschouwd, een eerste openbaar college voor de collega hoogleraren. Een oratie situeert zich aldus vaak op het centrale onderzoeksdomein van de nieuwbakken hoogleraar. Zo ook voor deze oratie: dit zal in belangrijke mate ons werkdomein voor de volgende jaren zijn. Maar een oratie wordt aldus eveneens geschreven in het licht van een aantal persoonlijke waarden die de beide auteurs in hun pedagogisch en wetenschappelijk traject wensen te hanteren. Zij is in feite een symbool voor de werkwijze die we wensen te hanteren in ons onderwijs en onderzoek. We benaderen het terrein, in casu de beoefening van het wetenschapsdenken, cumulatief. Eerder dan te opteren voor een nieuwe fundering aan te leggen naast de bestaande denkkaders, kiezen we expliciet voor een aanwenden, reflecteren, valideren en waar nodig aanpassen van de bestaande denkkaders. Anders gesteld: we wensen het kind niet met het badwater weg te gooien. Deze aanpak impliceert wel dat we een aantal centrale begrippen en denkkaders uit de strategische literatuur en de marketingliteratuur kritisch onder de loep zullen nemen. Door deze oratie verwerken wij ook een empirisch perspectief. Beide auteurs beschouwen zich als positivistisch ingestelde wetenschappers met als adagium dat wetenschapsbeoefening geen vrijblijvende denkoefening is. Daarom hebben we verkozen ons denken aan de data te toetsen; naar onze mening vullen praatjes geen gaatjes. Een zorgvuldige verzameling, analyse en toetsing van data vult wel hiaten in ons kennisbestand. Om met Collins en Porras (1994) te spreken: onze benadering is research-based en idea driven. Tevens biedt deze rede, zoals het een wetenschappelijke publicatie betaamt, de mogelijkheid onze conclusies en stellingen aan de hand van de getoonde empirische data en verbanden te controleren. Om de leesbaarheid te bevorderen wordt het empirische 8

9 Oratie Visionaire Marketing :58 Pagina 9 deel van deze oratie zo toegankelijk mogelijk gemaakt: de methodologische onderbouwing en de statistische analyses die eraan ten grondslag liggen worden in de bijlage van deze oratie nader toegelicht. Toehoorders en lezers die heimwee hebben naar een traditionele oratie, zonder data en andere statistische kommer en kwel, kunnen deze heel eenvoudig zelf realiseren. Het gedachtengoed inzake productmodulariteit getrouw, kunnen de duidelijk aangegeven empirische secties evenals de bijlage, weggelaten worden zonder afbreuk te doen aan de verhaallijn van de oratie. Wetenschappelijk impliceert geenszins wereldvreemd. We wensen een pragmatische benadering van het begrip visionaire marketing. Het is niet toevallig dat recent zowel De Bono (1998) als Trout (1999) een pleidooi hebben gehouden voor eenvoud. Ondanks alle analyses, en theoretische modellen, vergeten we als wetenschappers nogal eens dat succesvol management en succesvolle marketing meestal neerkomen op gesystematiseerd gezond boerenverstand. Dit sluit geenszins uit dat aan de inzichten grondig, gedegen en state-of-the-art wetenschappelijk onderzoek voorafgaat. Wel integendeel! Maar we mogen niet vergeten dat studenten en bedrijfsmensen altijd behoefte hebben aan zaken waarmee ook zij aan de slag kunnen. En, alles goed en wel beschouwd, zijn zij onze klanten. 9

10 Oratie Visionaire Marketing :58 Pagina 10 Concurreren is Differentiëren BEDRIJFSSTRATEGIE ALS EENHEID VAN ANALYSE IN MARKETINGBELEID De strategische literatuur onderscheidt traditioneel een drietal strategische niveaus (Jegers, Moenaert en Verbeke, 1994). Daar waar de ondernemingsstrategie aangeeft in welke sectoren de onderneming actief wenst te zijn, bepaalt de bedrijfsstrategie hoe een onderneming zal concurreren in deze sectoren. De functionele strategie maakt vervolgens de vertaalslag naar de verschillende functionele deeldomeinen in de onderneming (productie, marketing, R&D, et cetera). Vanuit een marketingbenadering kan gesteld worden dat het essentiële niveau de bedrijfsstrategie omvat, en bijgevolg de individuele strategische bedrijfseenheid de goede eenheid van analyse vormt (Porter, 1987). Een strategische bedrijfseenheid (SBE) heeft een eigen doelstelling, produceert welbepaalde diensten en/of goederen, voor een bepaalde groep klanten, en staat hierbij in concurrentie met andere ondernemingen (Jegers, Moenaert en Verbeke, 1994). Waar ondernemingsstrategie de vraag stelt Waar wensen we te concurreren, luidt de centrale vraag in bedrijfsstrategie Hoe wensen we te concurreren (Aaker, 1989). Indien er één les is die kan getrokken worden uit de strategische literatuur is het wel de volgende: indien de onderneming geen concurrentieel voordeel heeft, met andere woorden, indien de bedrijfsstrategie ontoereikend is, verliest men. Zo heeft men geschat dat CNN in zijn beginperiode in staat was om 24 uur nieuwsuitzendingen te verzorgen tegen éénvijfde van de prijs van een uur avondnieuws op CBS (Hamel en Prahalad, 1994: 158). In een dergelijk geval is het wel duidelijk wie er wint. Concurrentie geschiedt aldus primair op het bedrijfsniveau (Porter, 1987). Om het met de woorden van Jack Welch, voorzitter en CEO van GE, te stellen: If you don t have a competitive advantage, don t compete. Vanuit dit standpunt beschouwd is het logisch dat een goed marketingplan in feite een businessplan is. Een functionele strategie kan alleen maar nuttig zijn indien zij consistent is met de bedrijfsstrategie. En dat geldt met name indien de functionele strategie de bedrijfsstrategie mogelijk maakt. Wat het marketingperspectief betreft, met name, dat de linkages met de andere units en processen in het bedrijfsgebeuren expliciet zijn inbegrepen. We maken het al te vaak mee: een marketingplan dat opgesteld is in splendid functional isolation. Zonder een duidelijke vertaalslag naar onder meer productie en R&D blijven doelstellingen als topkwaliteit, betrouwbare service en uitstekende reputatie uitermate wollige woordenkramerij. 10

11 Oratie Visionaire Marketing :58 Pagina 11 CONCURRENTIEEL VOORDEEL GEZIEN DOOR DE LENS VAN DE MARKETER Een concurrentieel voordeel kan men het beste omschrijven als een sterkte die, in een gegeven markt, het koopproces van de klant beïnvloedt ten gunste van de SBE. In de literatuur wordt steevast verwezen naar het begrip kritische succesfactor ( key success factor ). Dit zijn de variabelen die het management kan beïnvloeden, en die de concurrentiële positie in de industrie bepalen (Hofer en Schendel, 1977). We gaan hierbij niet zover dat we het concept van de kritische succesfactor (KSF) als overbodig beschouwen, maar we willen toch een kanttekening plaatsen bij dit concept. Er kan met name een onderscheid gemaakt worden tussen KSF en die een voorwaarde vormen om te kunnen concurreren (bijvoorbeeld hoge kwaliteit van leveringen in de voedingsindustrie - oh, ironie van het Belgische lot) en KSF en die de onderneming daadwerkelijk onderscheiden van de concurrenten (bijvoorbeeld het design van de Nokia mobiele telefoon, die in feite het dominante design (Urban en Hauser 1993) in die markt uitermate goed weergeeft). Waar de eerste categorie in feite de tickets to ride vormt, vergelijkbaar met een deelnamebewijs aan de Olympische Spelen, vormt de tweede categorie tickets to heaven, vergelijkbaar met het behalen van het podium op deze Olympische Spelen. Het is dan ook duidelijk dat we onder een concurrentieel voordeel een kritische succesfactor van de tweede soort bedoelen. Betekent dit dat de eerste categorie irrelevant is? Zeer zeker niet! De eerste categorie vormt strategische vereisten, waarzonder men niet toegelaten wordt tot het industriële strijdtoneel. Maar, de ervaring leert ons dat een onderneming die overal gemiddeld scoort, en met name de norm behaalt met betrekking tot de KSF en, hoogstwaarschijnlijk heel wat minder dan een gemiddeld marktaandeel zal realiseren. De onderneming zal met andere woorden ofwel (1) op een aantal kritische succesfactoren van de tweede categorie moeten excelleren ten aanzien van de concurrenten, ofwel (2) de spelregels veranderen en nieuwe kritische succesfactoren introduceren. Het is precies deze tweede optie, het veranderen van de spelregels, die heel vaak gevestigde waarden in de industrie overhoop haalt. CNN begon met nieuwsuitzendingen op ogenblikken dat het testbeeld het beeld van de meeste andere zenders vulde, Nokia introduceert het overtuigend aantrekkelijke design in de mobiele telefoniemarkt terwijl de concurrenten de ene overbodige feature na de andere op de markt loslieten, en McDonald s heeft reeds lang begrepen dat een hamburger in feite het toegangsbewijs is voor de kinderen om eerst een nieuwe cartoon-figuur aan de collectie toe te voegen, en vervolgens vol overgave de ballenbak lijfelijk te verkennen. 11

12 Oratie Visionaire Marketing :58 Pagina 12 DE STRATEGISCHE SCHOOL De strategische literatuur onderscheidt traditioneel twee soorten concurrentievoordelen, enerzijds een kostenvoordeel het aanbieden van een gelijksoortig product tegen een lagere kostprijs anderzijds een differentiatievoordeel het aanbieden van een uniek product tegen een aangepaste, vaak hogere prijs (Porter, 1980). Men zal overigens opmerken dat ogenschijnlijk nieuwe denkkaders vaak niet meer zijn dan oude wijn in nieuwe vaten. Het onderscheid tussen het nieuwe denken van pakweg Treacy en Wiersema (1995) en het oude denken van Porter (1980) is wel uitermate fijnmazig geworden. Dit laatste is echter niet de kern van ons bezwaar. In feite zijn we het fundamenteel oneens met deze taxonomie. Daartoe kunnen een aantal redenen aangehaald worden (Jegers, Moenaert en Verbeke, 1994). Ten eerste, empirisch-wetenschappelijke studies verschaffen niet echt duidelijkheid met betrekking tot de validiteit van deze dichotomie. Er zijn studies die Porter s stellingname steunen (Hambrick, 1983), en er zijn studies die aangeven dat het stuck in the middle argument niet opgaat (Dess en Davis, 1984). Anders gesteld, ondernemingen kunnen wel degelijk beide strategieën simultaan realiseren. Bovendien kunnen ondernemingen ook complexere strategieën nastreven en implementeren, waaraan meerdere competenties ten grondslag liggen (Miller en Friesen, 1986a, 1986b). Zo blijkt dat het realiseren van een stoel in Kinepolis Brussel slechts BEF kost, minder dan de helft van het sectorgemiddelde in Brussel, en dat terwijl men er in slaagt een unieke bioscoopkwaliteit aan te bieden aan de klanten (Kim en Mauborgne, 1997). In dit verband merkt Grant trouwens op dat one of the greatest contributions of the total quality movement has been to explode the myth of the quality/cost trade-off (Grant, 1995: 169). Ten tweede, klanten zijn niet geïnteresseerd in de kostprijs van een product, maar wel in de aanschafprijs ervan (Mintzberg, 1991). Voor consumenten dient deze prijs in relatie gezien te worden tot het financiële budget dat zij voor een bepaalde aanschaf reserveren (zie bijvoorbeeld Robben en Verhallen, 1994). Vanuit normatief-strategisch standpunt is het overigens ten zeerste de vraag of de meeste ondernemingen echt geïnteresseerd zijn in het segment van de prijskopers, die een lagere loyaliteit vertonen (Aaker, 1996), en of ze daartoe ook de nodige competenties bezitten. In dit opzicht kan misschien opgemerkt worden dat Wal-Mart de uitzondering is die de regel bevestigt. Men mag overigens niet vergeten dat de onderneming in zekere zin haar klanten opvoedt. Indien als unique selling proposition de prijs uitgespeeld wordt, focust men het aankoopgedrag van de klant op één transparant element, wat voor de concurrenten een duidelijk vizier biedt. Ook voor een fabrikant of toeleverancier is werken met de nadruk op prijs niet altijd een pretje. Zoals een senior manager eens opmerkte, Selling only on price where is 12

13 Oratie Visionaire Marketing :58 Pagina 13 the fun in that (geciteerd in Anderson en Narus, 1998), hiermee aangevend dat men streeft naar iets anders om aan te bieden dan alleen de prijs. Daarenboven vormt men de verwachtingen van de klant omtrent de toekomstige prijs en prijsstrategie; aan deze verwachtingen toetsen klanten vervolgens de prestatie van de onderneming conform het disconfirmatieprincipe. Zoals men de klant opvoedt, zal hij of zij reageren ondernemingen hebben dus niet te klagen als hun klanten over de prijs komen onderhandelen, of erover hun beklag doen. Een metafoor kan enige verduidelijking brengen. Een baby van drie maanden oud weet, middels gebaren en huilen, op perfecte wijze het handelen van de ouders te sturen. Dit talent heeft de baby opgedaan middels herhaalde trial-and-error. Na drie maanden beschikt het kind dan ook over een uitermate krachtige afstandsbediening van de ouders, die de ouders nota bene zelf aangebracht hebben. Kan men zich inbeelden wat het talent is om een dergelijke afstandsbediening te organiseren van een industriële inkoper of consument met 20 jaar ervaring? Wanneer men bovendien continu het prijsargument bespeeld heeft, zal de klant dit ook eenzijdig perfect weten uit te buiten. Misschien is de sterkste differentiatie er wel een waarbij de klant niet kàn vergelijken! Dit stelt overigens eveneens de vraag naar de twee doelstellingen die de onderneming nastreeft: effectiviteit (bieden wat de gekozen doelgroep wenst) en efficiëntie (tegen de laagste kostprijs mogelijk). Efficiëntie zonder effectiviteit vertraagt slechts het terminale scenario (zie figuur 1). Effectiviteit Nee Ja Nee Sterven Overleven Efficiëntie Ja Traag Sterven Succes Figuur 1. Efficiëntie versus effectiviteit (Fifield, 1998: 259) 13

14 Oratie Visionaire Marketing :58 Pagina 14 Ten derde geven de analyses op het niveau van de industrietak aan dat de meeste ondernemingen eerst hun aanbod doelmatig differentiëren en pas daarna de interne efficiëntie nastreven. Er is met name in veel industrietakken een evolutie te onderscheiden van productinnovatie ( productdifferentiatie ) naar procesinnovatie ( kostenreductie ) (Utterback en Abernathy, 1975; Utterback, 1994). Vanuit industrieel-dynamisch perspectief zijn deze twee strategische opties aldus geen onafhankelijke alternatieven, maar in de tijd aan elkaar gerelateerde keuzen. Ten vierde, een kostenstrategie beperkt vaak de strategische flexibiliteit van een onderneming. Hierbij stellen we niet dat een productdifferentiatie alle vrijheidsgraden biedt, maar het blijkt dat een kostenleiderschap zware investeringen vereist, en de flexibiliteit en marktoriëntatie beperken (Day en Montgomery, 1983). Zo merkten Abernathy en Wayne (1974) in hun studie van de leercurven onder meer het volgende op: The unfortunate implication is that product innovation is the enemy of cost efficiency, and vice versa. To make the learning curve evolve successfully, the manufacturer needs a standard product. Under conditions of rapid change, he cannot slash unit output costs. Tot slot kan men zich eveneens de vraag stellen of een kostenleiderschap een stabiele basis verschaft om te concurreren, en met name een duurzaam concurrentieel voordeel biedt (Grant, 1995). De internationalisering van de markten, het ontstaan van internationale distributiekanalen (bijvoorbeeld gebruikmakend van de marktruimte die door het Internet mogelijk gemaakt wordt), evenals de valutaschommelingen kunnen een verworven kostenleiderschap sterk eroderen. Bovendien kan technologische innovatie concurrenten in staat stellen de lage-kostenstrategie van de concurrent te verzwakken. Tenslotte mogen we evenmin vergeten dat de competenties zoals bijvoorbeeld de efficiënte inzet van middelen, geassocieerd met een kostenstrategie, hun doorstroming naar de andere ondernemingen kunnen vinden middels personeelsmobiliteit. Dit heeft Lopez geïllustreerd bij zijn overstap van General Motors naar Volkswagen. Wanneer Louis van Gaal met Ajax kampioen kan worden (1994, 1995, 1996), kan hij het evenzeer met FC Barcelona quod erat demonstrandum, in 1998 en We wensen aan het einde van deze discussie onze stelling te poneren in de vorm van een voetnoot, iets wat James G. March ons voorgedaan heeft toen hij het had over organisatieverandering (March, 1981): Voetnoot 1: De Porter-typologie met betrekking tot generieke concurrentiële strategieën (lage prijs versus differentiatie) is wetenschappelijk onvoldoende robuust, en berust op onvoldoende pragmatische basis om de marktpositionering van ondernemingen te verklaren. 14

15 Oratie Visionaire Marketing :58 Pagina 15 DE MARKETING-SCHOOL Alhoewel het denkkader van de strategische school nadrukkelijk zijn weg gevonden heeft in het domein van de marketingwetenschap middels wetenschappelijke artikelen en handboeken allerhande (zie bijvoorbeeld Bharadwaj, Varadarajan en Fahy, 1993; Brown en McDonald, 1994; Aaker, 1995), bestaan er in de marketingliteratuur eveneens een aantal centrale denkkaders, al dan niet empirisch gevalideerd, die worden gehanteerd om de onderscheiden strategieën aan te duiden. Het belangrijkste basismodel is in feite het 4P-model (product, prijs, promotie, plaats). Deze magische cocktail, de zogenaamde marketing-mix, gelanceerd met het werk van McCarthy (1960), neemt een centrale plaats in in het huidige, traditionele marketingdenken, en vormt de instrumentele hoeksteen voor de meeste marketingopleidingen en marketinghandboeken. En ook in de marketingwetenschappen heeft men de geneugten van de alliteratie ontdekt: zo werden er wel een aantal P s aan toegevoegd. Zo heeft men het bijvoorbeeld, in de literatuur over dienstenmarketing, over de drie additionele P s people, physical evidence, en process. Wat we reeds wisten sinds het epos Van den Vos Reynaerde, met name, dat alliteratie de aanname kan faciliteren (Tinbergen, 1972), heeft men ondertussen ook uitvoerig geïllustreerd in de fin-de-siècle marketingliteratuur. Het is overigens een uitstekend kookrecept om een marketinghandboek voor deze of gene MBA-klas te structureren. Och, de P s bevallen de lezer niet meer? Laat ons dan gezwind overstappen naar de 4 C s: customer needs, cost to the customer, communication en convenience (Lauternborn, 1990). Echter, de alliteratie is de minste van onze zorgen. Ook in dit verband kunnen een aantal fundamentele tekortkomingen onderscheiden worden. Vooreerst verwijzen de variabelen in de marketing-mix minder naar de klant (oftewel de vraagzijde) dan wel naar de ondernemer (oftewel de aanbodzijde). Met andere woorden, we spreken hier van een model of schema dat met name voor het beheersen van deze processen een rol speelt. Deze beheersing geldt dan uiteraard voor de onderneming; het model is een managerial model. Ironiserend zou men kunnen stellen dat in het centrale marketing denkkader de klant niet centraal staat, wel het bedrijf. In een aantal instanties wordt wel gepoogd een klantenoriëntatie te realiseren. Zo is bijvoorbeeld het 4C-schema een poging daartoe (Lauternborn, 1990), maar ook hierin blijft de nadruk op de aanbodzijde, bijvoorbeeld, marketingcommunicatie. Het ontbreekt derhalve aan een model dat beschrijft hoe de klant tegen de marketing-mix van een onderneming aankijkt. Of, beter geformuleerd, hoe een klant een oordeel vormt over de vele marketing-mixes die hem of haar dagelijks zintuiglijk bereiken. Ten tweede is het ideeëngoed aangaande promotie een weinig afgebakend geheel. Dit gebrek heeft overigens tot uitgebreid commentaar geleid (Van Waterschoot en 15

16 Oratie Visionaire Marketing :58 Pagina 16 Van den Bulte, 1992). Het is in dit verband eveneens op te merken dat dit schema niet noodzakelijk leidt tot wederzijds exclusieve en uitputtende subklassen. Met betrekking tot het eerste argument kan aangehaald worden dat nogal wat overlap en interdependenties bestaan tussen de subklassen onderling. Met betrekking tot het tweede argument zijn bepaalde elementen afwezig: ondanks het feit dat bijvoorbeeld het historische traject van een merk een belangrijk voordeel of nadeel kan zijn voor de onderneming (Aaker, 1996), komt deze in de huidige taxonomie niet aan bod. Ten derde komt de recente stroming met betrekking tot relatiemarketing te weinig aan bod in de voorgestelde taxonomieën. Dit alles leidt eveneens tot de eigenaardige vaststelling dat in de marketingbijbel, te weten Kotler s (2000) Marketing Management heden in millennium-editie verkrijgbaar er een alternatieve typologie met betrekking tot concurrentiële differentiatie voorgesteld wordt op basis van product-, diensten-, personeels- en imagokenmerken. De diensten- en personeelsaspecten verwijzen dan wel weer naar het relationele gebeuren, maar de overlap tussen beide categorieën is erg groot. Strikt genomen impliceert relatiemarketing immers een overstap van een transactienaar een relationeel perspectief (Dwyer, Schurr en Oh, 1987; Webster, 1992). Alhoewel men relatiebenadering kan baseren op het product (Reichheld, 1993) en de prijs (op voorwaarde dat men continu de laagste prijs realiseert!), toont de realiteit aan dat relatiemarketing vaak gestoeld is op de processen die zich afspelen tussen onderneming en klant, en het opgebouwde imago. In beide gevallen heeft men economische en/of psychologische verloopkosten opgebouwd voor de klant (Jackson, 1985). De facto komt relatiemarketing er aldus op neer dat men zorgt dat de klant niet kàn switchen! Voetnoot 2: De huidige 4P-typologie is wetenschappelijk onvoldoende robuust, en berust op onvoldoende pragmatische basis, om de marktpositionering van ondernemingen te verklaren, ook wanneer men deze marketing-mix uitbreidt met andere P s. EEN ALTERNATIEF DENKKADER Wetenschappers kunnen zich, in tegenstelling tot journalisten, moeilijk tevreden stellen met het louter ter discussie stellen van gezichtspunten en theorieën. Indien we inderdaad tot de conclusie komen dat een aantal van de heersende denkkaders fundamentele tekortkomingen vertonen, zowel wat betreft de theoretische als de praktische aspecten, moeten we het aandurven en in feite zijn wij het als wetenschappers verplicht een alternatief te formuleren. We hangen daarbij een wetenschappelijke realisme aan (Hunt, 1990), waarbij we een taxonomie opbouwen die de toets der werkelijkheid kan aangaan en hopelijk ook weerstaan. Een dergelijke benadering wordt 16

17 Oratie Visionaire Marketing :58 Pagina 17 door marketingwetenschappers al te vaak vergeten. In effect, marketing has rejected much of the philosophical methodology of economics, while retaining a significant portion of its ontology (Anderson, 1982: 21). Op basis van de bestaande literatuur en op basis van de vele analyses die we in samenwerking met nationale en internationale ondernemingen hebben verricht, stellen we de volgende typologie voor (zie figuur 2). Getrouw aan het cumulatieve karakter van wetenschappelijke vooruitgang, zal de lezer een aantal vertrouwde elementen onderkennen. product prijs klantenproces imago Figuur 2. Een klantenperspectief van het concurrentiële voordeel van een onderneming Productdifferentiatie De productelementen verwijzen naar het kernproduct of de kerndienst zoals die aan de klanten aangeboden wordt. Dit hoeft niet noodzakelijk de unique selling proposition te zijn of de core benefit proposal (Urban en Hauser, 1993: ), maar kan beantwoorden aan de functionele en/of zintuiglijke noden van de klant (Park en Zaltman, 1987). Maklan en Knox (1998) spreken van een meeromvattend proces, namelijk hun unique organizational value proposition, waaronder zij de reputatie van de onderneming (hoewel dit in ons denkkader onder imago ressorteert), de prestatie van het product, de product- en klantenportfolio s en de netwerken van de onderneming verstaan. Zo zal een racemotor in belangrijke mate op het vermogen en de baanvastheid 17

18 Oratie Visionaire Marketing :58 Pagina 18 gewaardeerd worden, een desktop workstation op de snelheid, en dieetvoeding op het aantal calorieën. Maar in geval van een technisch-engineeringbedrijf zal het product voornamelijk bestaan uit de kwaliteit van de expertise, en een business school zal niet alleen gewaardeerd worden op de kwaliteit van het onderwijs, maar minstens evenzeer op het sociale kapitaal dat de school opgebouwd heeft via haar alumni-netwerk, en op het wetenschappelijke kapitaal dat is opgebouwd via wetenschappelijk onderzoek. Het product hoeft niet enkel functioneel beschouwd te worden. Ook zintuiglijke behoeften kunnen en moeten vaak aangesproken worden omdat zij de enige of optimale toegangsweg zijn naar volledige klantentevredenheid; denk maar aan de smaak van single malt whisky of het design van Italiaanse sportwagens. Differentiatie op basis van Klantenprocessen Klantenprocessen verwijzen expliciet naar de communicatieve en distributieve interacties tussen een onderneming en haar klanten, zoals die door de klanten ervaren worden. Het relatiegedachtengoed is één van de belangrijkste kenmerken van het nieuwe marketingdenken (Webster, 1992; Dwyer, Schurr en Oh, 1987; Peelen, 1999). Dit nieuwe denken vindt een voedingsbodem bij uitstek in begrippen als one-to-one marketing (Peppers en Rogers, 1993) en e-commerce (Rayport en Sviokla, 1994, 1995). Waar in vroeger dagen de klant fysiek naar een distributiepunt moest, gaat de reis nu elektronisch. Een belangrijk verschil is derhalve de moeite die een klant moet nemen kennis te kunnen vergaren omtrent het aanbod van, in feite, alle leveranciers van een product of dienst mits zij een toegang tot het world wide web hebben. De tijd dat WWW synoniem was voor What Went Wrong? lijkt stilaan achter ons te liggen. Leveranciers zijn nu in staat hun aanbod op maat te presenteren op een voor de klant geschikt tijdstip. De sterke toename van het aandeel van directe marketingcommunicatie in de totale marketingcommunicatie-uitgaven wijst evenzeer in dezelfde richting ( Direct hit, The Economist, 9 januari, 1999). Tevens is het nu zo, dat de klant daadwerkelijk processen kan aansturen door middel van een elektronische relatie; klanten krijgen nu controle over het marketingproces van een onderneming (Sealey, 1999). Zo maken automobielfabrikanten steeds meer gebruik van de elektronische mogelijkheden ( Old carmakers learn new tricks, Business Week, 12 april, 1999). Een gedegen relationele attitude, door middel van bijvoorbeeld het senior management, kan commodificatie in industriële markten een halt toeroepen (Gouillart en Sturdivant, 1994). Dit impliceert niet dat een onderneming alle klanten moet aanhouden; integendeel, zij moet juist die klanten werven of selecteren en behouden die een positieve bijdrage leveren aan de winst en het imago van de onderneming. Concurrentie op basis van klantenprocessen is absoluut niet de exclusiviteit van elektronisch gestuurde processen. Zo slaagt McDonald s er wereldwijd in om een 18

19 Oratie Visionaire Marketing :58 Pagina 19 uniforme dienstverlening te realiseren. Daar waar McDonald s dit wereldwijd realiseert voor duizenden restaurants, hebben de meeste anderen moeite om dit te realiseren in slechts twee restaurants. Ietwat laatdunkend heeft men het vaak over de Hamburger University van McDonald s. Nou, think again! Eén van de kritische klantenprocessen is het identificeren en selecteren van de juiste klanten die consistent zijn met de competenties van de onderneming. Zo realiseert de Amerikaanse autoverzekeraar USAA een loyaliteit van 98% bij militaire officieren, een segment dat voor veel concurrenten niet rendabel is, onder meer vanwege het hoge verloop in deze beroepsgroep (Reichheld, 1993). In dit verband is precies ook het personeelsbeleid kritisch (het concept employee loyalty; Reichheld, 1993). Klantenprocessen, zoals uitgevoerd door een onderneming, impliceren dus dat de onderneming ingrijpt op de waardeketen van haar klant! Met betrekking tot de industriële klant betekent dit dat de onderneming een aantal kritische interne stappen van de klant faciliteert of zelfs overneemt, denk bijvoorbeeld aan technische ondersteuning en opleiding bij turnkey-projecten, aan vendor managed inventory en assemblage in de Braziliaanse Fordfabrieken. Men grijpt aldus in op de waardeketen van de klant. Met betrekking tot de consument betekent dit veelal dat de onderneming een aantal kritische stappen in het aankoopproces stuurt. Overstappen van één leverancier naar een andere impliceert dan ook een aantal verloopkosten (Jackson, 1985). Gegeven het belang van de dienstencomponent in deze processen, en het inherente immateriële karakter ervan, leidt dit vaak tot een substantiële onzekerheid bij de klant: zal de andere onderneming een even goede service leveren?. Laat ons wel wezen: de meeste wagens in een bepaalde klasse zijn onderling uitwisselbaar, de service van de verschillende dealers is dat heel wat minder, en het op voorhand inschatten ervan is altijd een vraagstuk met erg brede intuïtieve betrouwbaarheidsintervallen. De observatie van Reichheld is in dit verband heel ontnuchterend: Between 65% and 85% of customers who defect, say they were satisfied with their former supplier. In the auto industry, satisfaction scores average 85% to 95%, while repurchase rates average only 40% (Reichheld, 1993: 71). Is deze constatering nieuw, zoals de literatuur over klantensatisfactie ons wil laten geloven? Indien het geheugen vlug erodeert, dan wel. Laat ons eens kijken naar de volgende uitspraak: But as the years have rolled by more and more sellers have come to see that the objective of selling is not a single sale but a customer. The word satisfaction should consequently be included in any formula in order to emphasize this new objective. But many authorities have not seen this point, apparently. Eerlijk is eerlijk: deze stelling kun je in om het even welke hedendaagse peptalk invoegen die over klantensatisfactie en relatiemarketing gaat, en toch lijkt zij verrassend nieuw. 19

20 Oratie Visionaire Marketing :58 Pagina 20 De waarheid is echter anders: reeds driekwart eeuw geleden (!) werd dit opgeschreven en gepubliceerd, in het klassieke artikel van Strong (1925: 79). The song remains the same, zullen de oudere Led Zeppelin-fans onder de lezers zich spontaan voor de geest halen. Dazed and confused zou overigens evenmin verkeerd klinken in deze context. Imagodifferentiatie Een onderneming concurreert nooit op basis van de huidige acties alleen. Een onderneming of het merk dat deze op de markt brengt en ondersteunt, heeft, door middel van haar historisch traject, een bepaald imago opgebouwd. Net zoals een onderneming over een administrative heritage beschikt (Bartlett en Ghoshal, 1989), beschikt de onderneming over een mentale positionering (Trout, 1996) aangaande de onderneming zelf en haar producten in de markt. Wij verwijzen hier naar het begrip brand equity van Aaker (1996), dat hij onderverdeelt in brand awareness, brand associations, perceived quality enbrand loyalty. Ons imagobegrip komt het dichtst bij Aaker s merkassociaties, die Keller (1993) aanduidt met merkimago. Dit imago is opgebouwd door middel van de de facto aanwezigheid en consequente uitstraling in de markt (bijvoorbeeld, merklogo, reclamecampagnes, installed base, et cetera). Een dergelijk imago kan functioneel, zintuiglijk dan wel symbolisch zijn (Park, Jaworski en MacInnis, 1986; Aaker, 1996). Als dusdanig verwijst het naar de gevolgen van de cumulatieve aanwezigheid en geassocieerde communicatie in de markt. Watzvalick, Beavin en Jackson stelden ooit: One cannot not communicate (1967: 51). In eenzelfde verband stellen wij: One cannot not position. Een onderneming heeft altijd een mentale positionering bij de klanten: ook de afwezigheid van een sterke merkbekendheid of -imago is een positionering. Het is maar zeer de vraag of de onderneming met een dergelijke afwezigheid gediend is. In feite zijn wij van mening, dat het onmogelijk is niet een positie in het hoofd van de klant te hebben. Dat deze positionering niet altijd gunstig hoeft te zijn, doet aan de kracht van deze stelling niets af. Een sterk merk is aldus iets dat de onderneming in de externe en interne communicatie moet verdienen. Zo beschouwt men bij Mercedes het merk als een icon to be guarded, en worden de interne processen daartoe georganiseerd ( Brand guardians put customer first, Financial Times, 31 augustus, 1999). Overigens, hét kenmerk bij uitstek van een sterk merk is dat het zaken mogelijk maakt, en bepaalde zaken onmogelijk maakt. Zo ontdekt men bij Mercedes dat Smart in eerste instantie niet echt een smart move is. Het conservatieve, luxe-imago is niet eenvoudig verenigbaar met een hebbeding als de Smart. 20

STRATEGIE VOOR KMO S PROF. DR. KURT VERWEIRE

STRATEGIE VOOR KMO S PROF. DR. KURT VERWEIRE STRATEGIE VOOR KMO S PROF. DR. KURT VERWEIRE TOOLS VOOR MANAGERS 2 Vlerick Business School 1WAT IS STRATEGIE? WHAT IS STRATEGY? 4 Vlerick Business School Formulating Winning Business Strategies MISSIE,

Nadere informatie

College 1 inleiding ondernemerschap

College 1 inleiding ondernemerschap College 1 inleiding ondernemerschap Ondernemen is het uitvoeren van innovaties waarbij discontinuïteit wordt veroorzaakt - discontinuïteit is het creëren van waarde die voorheen nog niet beschikbaar was

Nadere informatie

Een marketingplan in twaalf stappen

Een marketingplan in twaalf stappen Reekx is gespecialiseerd in het adviseren van organisaties en detacheren van specialisten op het gebied van het efficiënt managen van informatiestromen. Kijk op onze website www.reekx.nl voor actuele informatie

Nadere informatie

Nog meer meerwaarde? Dan moet inkoop strategisch worden. Noord Nederlands Inkoop Congres 26 april 2007

Nog meer meerwaarde? Dan moet inkoop strategisch worden. Noord Nederlands Inkoop Congres 26 april 2007 Nog meer meerwaarde? Dan moet inkoop strategisch worden Prof. dr. J.H.A. (Jeroen) Harink jeroen.harink@significant.nl 06 513 510 89 Noord Nederlands Inkoop Congres 26 april 2007 Significant Agenda Strategische

Nadere informatie

TIS 050583. The one page strategy een strategie die werkt!

TIS 050583. The one page strategy een strategie die werkt! TIS 050583 The one page strategy een strategie die werkt! ONE PAGE STRATEGY LEREND NETWERK Technologiemarketing Prof. Simonne Vermeylen www.suntzu.be Sun.tzu@telenet.be br@ins.trust confidential 3 NIETS

Nadere informatie

Thema 5. Strategisch management

Thema 5. Strategisch management Thema 5 Strategisch management 1. Strategie van een onderneming: definitie en typologie De strategie van een onderneming verwijst naar het GEDRAG van de onderneming. Er wordt een onderscheid gemaakt tussen

Nadere informatie

Corporate Social Responsibility

Corporate Social Responsibility Corporate Social Responsibility Maatschappelijk verantwoord omgaan met klanten Dr. Jenny van Doorn Prof. dr. P.C. Verhoef Rapport CIC-2012-01 ISBN 978-90-367-5486-6 Onderzoeksrapport maatschappelijk verantwoord

Nadere informatie

Test naam Marktgerichtheidsscan Datum 28-8-2012 Ingevuld door Guest Ingevuld voor Het team Team Guest-Team Context Overige

Test naam Marktgerichtheidsscan Datum 28-8-2012 Ingevuld door Guest Ingevuld voor Het team Team Guest-Team Context Overige Test naam Marktgerichtheidsscan Datum 28-8-2012 Ingevuld door Guest Ingevuld voor Het team Team Guest-Team Context Overige Klantgerichtheid Selecteren van een klant Wanneer u hoog scoort op 'selecteren

Nadere informatie

Inhoud. Deel 1 Wat is een bedrijf? 17. Inleiding 14

Inhoud. Deel 1 Wat is een bedrijf? 17. Inleiding 14 Inhoud Inleiding 14 Deel 1 Wat is een bedrijf? 17 1 Bedrijf en bedrijfskunde 19 1.1 Het bedrijf 20 1.1.1 Organisatie, bedrijf en onderneming 20 1.1.2 Bedrijven zijn organisaties 22 1.1.3 De eenvoudige

Nadere informatie

HOOFDSTUK 2: KLANTGERICHTE MERKMEERWAARDE

HOOFDSTUK 2: KLANTGERICHTE MERKMEERWAARDE HOOFDSTUK 2: KLANTGERICHTE MERKMEERWAARDE 1 INTRODUCTIE H:2 Waaraan kun je een effectieve merkenpositionering herkennen? Wat zijn de bronnen van klantgerichte merkmeerwaarde en welke effecten of voordelen

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting (summary in Dutch)

Nederlandse samenvatting (summary in Dutch) Nederlandse samenvatting (summary in Dutch) Relatiemarketing is gericht op het ontwikkelen van winstgevende, lange termijn relaties met klanten in plaats van het realiseren van korte termijn transacties.

Nadere informatie

HOOFDSTUK 11: MERKSTRATEGIEËN OPSTELLEN EN UITVOEREN

HOOFDSTUK 11: MERKSTRATEGIEËN OPSTELLEN EN UITVOEREN HOOFDSTUK 11: MERKSTRATEGIEËN OPSTELLEN EN UITVOEREN 1 INTRODUCTIE H:11 Een merkstrategie voor een bedrijf identificeert welke merkelementen een bedrijf kiest voor toepassing op de diverse producten die

Nadere informatie

Kwaliteitsmanagement theoretisch kader

Kwaliteitsmanagement theoretisch kader 1 Kwaliteitsmanagement theoretisch kader Versie 1.0 2000-2009, Biloxi Business Professionals BV 1 1. Kwaliteitsmanagement Kwaliteitsmanagement richt zich op de kwaliteit organisaties. Eerst wordt het begrip

Nadere informatie

Balanced Scorecard. Een introductie. Algemene informatie voor medewerkers van: SYSQA B.V.

Balanced Scorecard. Een introductie. Algemene informatie voor medewerkers van: SYSQA B.V. Balanced Scorecard Een introductie Algemene informatie voor medewerkers van: SYSQA B.V. Organisatie SYSQA B.V. Pagina 2 van 9 Inhoudsopgave 1 INLEIDING... 3 1.1 ALGEMEEN... 3 1.2 VERSIEBEHEER... 3 2 DE

Nadere informatie

Over Plantinga s argument voor de existentie van een noodzakelijk bestaand individueel ding. G.J.E. Rutten

Over Plantinga s argument voor de existentie van een noodzakelijk bestaand individueel ding. G.J.E. Rutten 1 Over Plantinga s argument voor de existentie van een noodzakelijk bestaand individueel ding G.J.E. Rutten Introductie In dit artikel wil ik het argument van de Amerikaanse filosoof Alvin Plantinga voor

Nadere informatie

Praktijkboek Strategie Bruggen bouwen naar de toekomst Aimé Heene

Praktijkboek Strategie Bruggen bouwen naar de toekomst Aimé Heene Praktijkboek Strategie Bruggen bouwen naar de toekomst Aimé Heene Inhoud Woord vooraf Ontstaan en achtergronden van het 'Praktijkboek Strategie' 5 Doelstellingen en uitgangspunten 5 Het gebruik van de

Nadere informatie

Verandermanagement. Hoofdstuk 5 Strategie en ondernemingsdoelstellingen

Verandermanagement. Hoofdstuk 5 Strategie en ondernemingsdoelstellingen Verandermanagement Hoofdstuk 5 Strategie en ondernemingsdoelstellingen Schema strategie Externe analyse Interne analyse Kansen en bedreigingen (Opportunities, Threats) Confrontatieanalyse Sterkten en zwakten

Nadere informatie

HOOFDSTUK 3: MERKPOSITIONERING

HOOFDSTUK 3: MERKPOSITIONERING HOOFDSTUK 3: MERKPOSITIONERING 1 INTRODUCTIE H:3 Hoofdstuk 3 gaat over merkkennisstructuren Positioneren is het identificeren en vaststellen van punten van verschil en punten van overeenkomst om zo de

Nadere informatie

Marketingmanagement. De essentie

Marketingmanagement. De essentie Marketingmanagement De essentie Vierde editie Philip Kotler (Northwestern University) Kevin Lane Keller (Dartmouth College) Nederlandse bewerking: Henry Robben (Nyenrode Business Universiteit) Maggie Geuens

Nadere informatie

BEPERKINGEN VAN BENCHMARKING

BEPERKINGEN VAN BENCHMARKING BEPERKINGEN VAN BENCHMARKING "No methodology can substitute for good judgment." 1. Twijfel over nut Juichend zijn consultants over benchmarking. En niet alleen zij; ook politici en bestuurders zien het

Nadere informatie

Op zoek naar nieuwe business modellen

Op zoek naar nieuwe business modellen Op zoek naar nieuwe business modellen Oegstgeest, 15 november 2012 Vandaag leg ik uit waarom business as usual dood is Centrale vraag Wie voegt op welk moment waarde toe? Welk gereedschap kunnen we hiervoor

Nadere informatie

Inkoop: sterke schakels naar succes

Inkoop: sterke schakels naar succes Inkoop: sterke schakels naar succes 5e Pianoo Congres, Rotterdam, 27 mei 2010 Drs Jeroen van de Rijt 0 Hoeveel uitkomsten zijn er mogelijk? input condities uitkomst Tijd 1 1 Conclusies Flow in plaats van

Nadere informatie

Business & IT Alignment deel 1

Business & IT Alignment deel 1 Business & IT Alignment deel 1 Informatica & Economie Integratie 1 Recap Opdracht 1 Wat is integratie? Organisaties Strategie De omgeving van organisaties AH Bonuskaart AH Bonuskaart Economisch Geïntegreerd

Nadere informatie

Bedrijfsprocessen theoretisch kader

Bedrijfsprocessen theoretisch kader Bedrijfsprocessen theoretisch kader Versie 1.0 2000-2009, Biloxi Business Professionals BV 1. Bedrijfsprocessen Het procesbegrip speelt een belangrijke rol in organisaties. Dutta en Manzoni (1999) veronderstellen

Nadere informatie

2050: zorgmarkt 1.0. Welkom in de toekomst van de zorg! Bent u klaar voor de uitdaging? Bouwen van duurzame business.

2050: zorgmarkt 1.0. Welkom in de toekomst van de zorg! Bent u klaar voor de uitdaging? Bouwen van duurzame business. 2050: zorgmarkt 1.0 Welkom in de toekomst van de zorg! Bent u klaar voor de uitdaging? Bouwen van duurzame business. Prof.dr. Henry Robben Nyenrode Business Universiteit Hi, I m Henry Robben. I take care

Nadere informatie

HOOFDSTUK 1: MERKEN & STRATEGISCH MERKENMANAGEMENT

HOOFDSTUK 1: MERKEN & STRATEGISCH MERKENMANAGEMENT HOOFDSTUK 1: MERKEN & STRATEGISCH MERKENMANAGEMENT 1 INTRODUCTIE H:1 Een merk is in de eerste plaats een product. Een product is fysiek, een service, winkel, persoon, organisatie, plaats of een idee. Een

Nadere informatie

Investors in People. Willem E.A.J. Scheepers MBA

Investors in People. Willem E.A.J. Scheepers MBA Investors in People. Willem E.A.J. Scheepers MBA LINCOLN STEFFENS I have seen the future and it works IiP = Meer dan Opleiden! (veel meer.) Recent Onderzoek Informeel Leren ( Research voor Onderwijs &

Nadere informatie

Opstellen van een Marketing Plan

Opstellen van een Marketing Plan Opstellen van een Overzicht VUBstartersseminarie 2005 Het Referentielijst Prof. dr. Steve Muylle Definitie filosofieën is the process of planning and executing the conception, pricing, promotion, and distribution

Nadere informatie

Inkoop en de link naar de value chain

Inkoop en de link naar de value chain Inkoop en de link naar de value chain Inkoop en de link naar de value chain 24 juni 2014 An aligned supply chain Bron: Van Veen, 2011 Historical difference supply chain/ logistics domain vs value chain

Nadere informatie

CIRM & SSC. Meerwaarde creëren met Corporate Infrastructure Resources Management en Shared Service Centeres

CIRM & SSC. Meerwaarde creëren met Corporate Infrastructure Resources Management en Shared Service Centeres CIRM & SSC Meerwaarde creëren met Corporate Infrastructure Resources Management en Shared Service Centeres Inhoud Voorwoord Corporate Infrastructure Resource Management 1. People, Process, Place 2. Veranderingen

Nadere informatie

INNOVATIE MANAGEMENT SYSTEMEN

INNOVATIE MANAGEMENT SYSTEMEN INNOVATIE MANAGEMENT SYSTEMEN INNOVATIE MANAGEMENT NORMEN, INNOTEK GEEL 26/11/2013 PROF. DR. BART LETEN WAARDECREATIE DOOR INNOVATIE MARTWAARDE VAN APPLE INNOVATIE IS EEN COMPLEXE ACTIVITEIT Innovatie

Nadere informatie

Business Parter en OE in Finance

Business Parter en OE in Finance Strategic Management Centre Business Parter en OE in Finance match of mismatch Jaarcongres Controlling 2009 1 Is de combinatie een reële optie: een inventarisatie Eenstemmigheid troef 21 April, 2009 Ja,

Nadere informatie

Incore Solutions Learning By Doing

Incore Solutions Learning By Doing Incore Solutions Learning By Doing Incore Solutions Gestart in November 2007 Consultants zijn ervaren met bedrijfsprocessen en met Business Intelligence Alle expertise onder 1 dak voor een succesvolle

Nadere informatie

ONDERNEMINGSPLAN. UNIZO i.s.m. CODA Boekhouders

ONDERNEMINGSPLAN. UNIZO i.s.m. CODA Boekhouders ONDERNEMINGSPLAN UNIZO i.s.m. CODA Boekhouders Spreker : Patrick KESSELS Boekhouder Fiscalist Zaakvoerder www.codaboekhouders.be Voor wie maak je een ondernemingsplan? in de eerste plaats voor jezelf voor

Nadere informatie

CREATING VALUE THROUGH AN INNOVATIVE HRM DESIGN CONFERENCE 20 NOVEMBER 2012 DE ORGANISATIE VAN DE HRM AFDELING IN WOELIGE TIJDEN

CREATING VALUE THROUGH AN INNOVATIVE HRM DESIGN CONFERENCE 20 NOVEMBER 2012 DE ORGANISATIE VAN DE HRM AFDELING IN WOELIGE TIJDEN CREATING VALUE THROUGH AN INNOVATIVE HRM DESIGN CONFERENCE 20 NOVEMBER 2012 DE ORGANISATIE VAN DE HRM AFDELING IN WOELIGE TIJDEN Mieke Audenaert 2010-2011 1 HISTORY The HRM department or manager was born

Nadere informatie

Verder in Fusie & Overnames

Verder in Fusie & Overnames Verder in Fusie & Overnames (Mid size en familiebedrijven) Datum: december 2009 Plaats: Zeewolde Door: Triple Play Keynote speaker: Mr. Pieter J.H. Mensink MBA Verbonden door vertrouwen; groeien door samenhang

Nadere informatie

Expert groep PME / KMO Hoe een goede strategie ontwikkelen? Op een eenvoudige, andere en efficiënte manier

Expert groep PME / KMO Hoe een goede strategie ontwikkelen? Op een eenvoudige, andere en efficiënte manier Expert groep PME / KMO Hoe een goede strategie ontwikkelen? Op een eenvoudige, andere en efficiënte manier Georges Dockx Lid Expert groep PME/KMO Onafhankelijk consultant voor KMO Georges.dockx@resulto.be,

Nadere informatie

Operational Excellence & Lean. De belofte van Lean Management Prof.dr.ir. M.F. van Assen 逆 説

Operational Excellence & Lean. De belofte van Lean Management Prof.dr.ir. M.F. van Assen 逆 説 Operational Excellence & Lean De belofte van Lean Management Prof.dr.ir. M.F. van Assen 逆 説 Eén pet? Belang van consistente definities en het hebben van een gemeenschappelijke verbetertaal Bron onbekend

Nadere informatie

Oefenvragen Ondernemerskunde A - Businessplan & strategie

Oefenvragen Ondernemerskunde A - Businessplan & strategie Oefenvragen Ondernemerskunde A - Businessplan & strategie 1. Michael Porter onderscheidt 3 basisstrategieën, waar volgens hem iedere organisatie een keuze uit dient te maken, om op een gezonde wijze een

Nadere informatie

Samenvatting Masterthesis/eindscriptie student NCOI Opleidingsgroep

Samenvatting Masterthesis/eindscriptie student NCOI Opleidingsgroep Afstudeerdatum 30-10-2012 Opleiding Master Management Cultuur en Verandering, specialisatie Organisatiepsychologie Naam student Anoniem Titel scriptie HPO en leiderschap bij Bedrijf X. Een diagnostisch

Nadere informatie

Talentmanagement in tijden van crisis

Talentmanagement in tijden van crisis Talentmanagement in tijden van crisis Drs. Bas Puts Page 1 Copyright Siemens 2009. All rights reserved Mission: Achieving the perfect fit Organisatie Finance Sales Customer Engineering Project management

Nadere informatie

STRATEGIEONTWIKKELING

STRATEGIEONTWIKKELING STRATEGIEONTWIKKELING drs. P.W. Stolze 1 SITUATIE Strategie geeft in het algemeen richting aan een organisatie of organisatie-eenheid in haar omgeving (wat gaan we doen) en vormt een richtsnoer voor de

Nadere informatie

Enterprise Architectuur. een duur begrip, maar wat kan het betekenen voor mijn gemeente?

Enterprise Architectuur. een duur begrip, maar wat kan het betekenen voor mijn gemeente? Enterprise Architectuur een duur begrip, maar wat kan het betekenen voor mijn gemeente? Wie zijn we? > Frederik Baert Director Professional Services ICT @frederikbaert feb@ferranti.be Werkt aan een Master

Nadere informatie

HOOFDSTUK 15: TERUGBLIK OP STRATEGISCH MERKENMANAGEMENT

HOOFDSTUK 15: TERUGBLIK OP STRATEGISCH MERKENMANAGEMENT HOOFDSTUK 15: TERUGBLIK OP STRATEGISCH MERKENMANAGEMENT 1 INTRODUCTIE H:15 Elke brandingsituatie en -toepassing is uniek en vraagt om een kritisch onderzoek en grondige analyse. Effectief merkenmanagement

Nadere informatie

ONDERZOEKSRAPPORT CONTENT MARKETING EEN ONDERZOEK NAAR DE BEHOEFTE VAN HET MKB IN REGIO TWENTE AAN HET TOEPASSEN VAN CONTENT MARKETING

ONDERZOEKSRAPPORT CONTENT MARKETING EEN ONDERZOEK NAAR DE BEHOEFTE VAN HET MKB IN REGIO TWENTE AAN HET TOEPASSEN VAN CONTENT MARKETING ONDERZOEKSRAPPORT CONTENT MARKETING EEN ONDERZOEK NAAR DE BEHOEFTE VAN HET MKB IN REGIO TWENTE AAN HET TOEPASSEN VAN CONTENT MARKETING VOORWOORD Content marketing is uitgegroeid tot één van de meest populaire

Nadere informatie

Infosessie: Hoe stel ik mijn ondernemingsplan op?

Infosessie: Hoe stel ik mijn ondernemingsplan op? Infosessie: Hoe stel ik mijn ondernemingsplan op? Spreker : Joost Deldycke Jurist- vennoot Voor wie maak je een ondernemingsplan? in de eerste plaats voor jezelf voor participant / medevennoot in je project

Nadere informatie

Next Generation Poultry Health Redt Innovatie de Vleeskuikenhouder?

Next Generation Poultry Health Redt Innovatie de Vleeskuikenhouder? Next Generation Poultry Health Redt Innovatie de Vleeskuikenhouder? Paul Louis Iske Professor Open Innovation & Business Venturing, Maastricht University De wereld wordt steeds complexer Dit vraagt om

Nadere informatie

Performance Management: hoe mensen motiveren met cijfers?

Performance Management: hoe mensen motiveren met cijfers? Performance Management: hoe mensen motiveren met cijfers? Prof. Dr. Werner Bruggeman www.bmcons.com De High Performance Organisatie Kenmerken van hoogperformante organisaties (Manzoni): 1. High level of

Nadere informatie

World Class Finance in de Retail

World Class Finance in de Retail World Class Finance in de Retail Jaarcongres Controlling 24 april 2008 Hans Strikwerda Copyright 2008 by Nolan, Norton & Co. Private for the client. This report nor any part of it may not be copied, circulated,

Nadere informatie

Waar staat u met uw internalisering van Ketensamenwerking?

Waar staat u met uw internalisering van Ketensamenwerking? Supply Chain Excellence Maturity Model Waar staat u met uw internalisering van Ketensamenwerking? Prof.dr. Jack AA van der Veen EVO Leerstoel Supply Chain Management Nyenrode Business Universiteit Lunchbijeenkomst

Nadere informatie

Wat is kwaliteit? Management perspectief. Voice of the Customer

Wat is kwaliteit? Management perspectief. Voice of the Customer Wat is kwaliteit? Management perspectief. Voice of the Customer SOK-congres Bart Derre DISCLAIMER 2 onderwijs?" - 5 december 2014 1 WAT IK DOE. 24-11-2014 3 WAT IK DOE. 24-11-2014 4 onderwijs?" - 5 december

Nadere informatie

Weconomics. Paul Bessems

Weconomics. Paul Bessems Van organisaties naar organiseren Weconomics een nieuwe kijk op samenwerken en delen Paul Bessems Vereniging SOD 12-12-2013 Paul Bessems Nieuwdenker www.paulbessems.com paul.bessems@gmail.com 06 20 30

Nadere informatie

Franchisegever. Search & Selection - www.searchselection.com - is sinds ruim 30 jaar duurzaam en met succes in HR consultancy werkzaam

Franchisegever. Search & Selection - www.searchselection.com - is sinds ruim 30 jaar duurzaam en met succes in HR consultancy werkzaam Franchisegever SEARCH & SELECTION DE FRANCHISEGEVER... 1 WAARDEN DIE SEARCH & SELECTION TYPEREN... 1 ETHIEK - EEN HEEL BIJZONDERE WAARDE... 2 SEARCH & SELECTION HISTORIEK... 2 MISSIE I VOOR DE KLANTEN

Nadere informatie

The chain gang: Public Briefing / februari 2014. Hoe Cloud ketens tot succesvollere implementaties leiden. Maurice van der Woude 1

The chain gang: Public Briefing / februari 2014. Hoe Cloud ketens tot succesvollere implementaties leiden. Maurice van der Woude 1 Public Briefing / februari 2014 The chain gang: Hoe Cloud ketens tot succesvollere implementaties leiden Maurice van der Woude 1 Ketensturing is niets nieuws, echter waar met meer Cloud oplossingen tegelijk

Nadere informatie

Marketing. De uitgebreide marketingmix Hoorcollege 5

Marketing. De uitgebreide marketingmix Hoorcollege 5 Marketing De uitgebreide marketingmix Hoorcollege 5 Vorige week: wat is een product 2 Propedeuse CMDA Marketing HC 5 Goed om te weten omdat: 3 Propedeuse CMDA Marketing HC 5 Vorige week: kernstrategie

Nadere informatie

Georges Dockx JUISTE MARKETING. Voor kmo s en zelfstandigen die meer resultaat willen met minder budget

Georges Dockx JUISTE MARKETING. Voor kmo s en zelfstandigen die meer resultaat willen met minder budget Georges Dockx DE JUISTE MARKETING Voor kmo s en zelfstandigen die meer resultaat willen met minder budget Uitgegeven door Georges Dockx in samenwerking met BOEK MAKERIJ.be D/2015/Georges Dockx, auteur-uitgever

Nadere informatie

Aan de slag met het Business Model Canvas

Aan de slag met het Business Model Canvas 1 Aan de slag met het Business Model Canvas De Wereld van de Ondernemer Gerard Aaftink November 2014 2 Inhoud Deel 1: Het Business Model Canvas Het Business Model Canvas Wat is het? Hoe werkt het? Hoe

Nadere informatie

S e v e n P h o t o s f o r O A S E. K r i j n d e K o n i n g

S e v e n P h o t o s f o r O A S E. K r i j n d e K o n i n g S e v e n P h o t o s f o r O A S E K r i j n d e K o n i n g Even with the most fundamental of truths, we can have big questions. And especially truths that at first sight are concrete, tangible and proven

Nadere informatie

SugarCRM Commercial open source CRM software

SugarCRM Commercial open source CRM software SugarCRM Commercial open source CRM software Tom Symoens Wat is CRM? CRM is een bedrijfsstrategie met als doel het identificeren, werven en behouden van klanten. CRM vertrekt van de relatie met uw klanten,

Nadere informatie

Balanced Scorecard. Francis Vander Voorde bec@online.be FVV Consulting bvba http://user.online.be/bec

Balanced Scorecard. Francis Vander Voorde bec@online.be FVV Consulting bvba http://user.online.be/bec Balanced Scorecard fvv Francis Vander Voorde bec@online.be FVV Consulting bvba http://user.online.be/bec Het CAF Model FACTOREN RESULTATEN 1. Leiderschap 3. Human Resources Management 2. Strategie & Planning

Nadere informatie

Denken in processen. Peter Matthijssen. Business Model Innovation. Business Process Management. Lean Management. Enterprise Architecture

Denken in processen. Peter Matthijssen. Business Model Innovation. Business Process Management. Lean Management. Enterprise Architecture Denken in processen Peter Matthijssen Introductie BiZZdesign Consultancy Training Tools Best practices Business Model Innovation Business Process Management Lean Management Enterprise Architecture Wereldwijd

Nadere informatie

managing people meeting aspirations Natuurlijke groei

managing people meeting aspirations Natuurlijke groei managing people meeting aspirations Natuurlijke groei geloof Wij hebben een gemeenschappelijke visie pagina - managing people, meeting aspirations Vandaag verhoogt CPM de prestaties op elk niveau van uw

Nadere informatie

Optimaal benutten, ontwikkelen en binden van aanwezig talent

Optimaal benutten, ontwikkelen en binden van aanwezig talent Management Development is een effectieve manier om managementpotentieel optimaal te benutten en te ontwikkelen in een stimulerende en lerende omgeving. De manager van vandaag moet immers adequaat kunnen

Nadere informatie

Voor vandaag. Balanced Scorecard & EFQM. 2de Netwerk Kwaliteit Brussel 22-apr-2004. Aan de hand van het 4x4 model. De 3 facetten.

Voor vandaag. Balanced Scorecard & EFQM. 2de Netwerk Kwaliteit Brussel 22-apr-2004. Aan de hand van het 4x4 model. De 3 facetten. Balanced Scorecard & EFQM 2de Netwerk Kwaliteit Brussel 22-apr-2004 Voor vandaag! Grondslagen van Balanced Scorecard Aan de hand van het 4x4 model! Het EFQM model in vogelvlucht De 3 facetten! De LAT-relatie

Nadere informatie

Strategische marketing planning

Strategische marketing planning Marketing F-cluster Succes met leren Leuk dat je onze bundels hebt gedownload. Met deze bundels hopen we dat het leren een stuk makkelijker wordt. We proberen de beste samenvattingen voor jou te selecteren.

Nadere informatie

Internationale kansen voor het MKB: HBO slaat een brug. Louise van Weerden Enschede, 12 Juni 2013

Internationale kansen voor het MKB: HBO slaat een brug. Louise van Weerden Enschede, 12 Juni 2013 Internationale kansen voor het MKB: HBO slaat een brug Louise van Weerden Enschede, 12 Juni 2013 Achtergrond Communicatiewetenschap, Universiteit Groningen, Concordia University Montreal Onderzoek intercultureel

Nadere informatie

Globalisatie, met nieuwe opkomende economieën als China, Brazilië en

Globalisatie, met nieuwe opkomende economieën als China, Brazilië en Globalisatie, met nieuwe opkomende economieën als China, Brazilië en India, heeft de wereld in veel opzichten in hoog tempo veranderd. Voor veel bedrijven betekent dit een strategische herbezinning op

Nadere informatie

Internationale Marketing H4. Week 1 1. Executive summary 2. Inhoudsopgave 3. Inleiding en achtergrond 4. Externe analyse

Internationale Marketing H4. Week 1 1. Executive summary 2. Inhoudsopgave 3. Inleiding en achtergrond 4. Externe analyse Internationale Marketing H4 Week 1 1. Executive summary 2. Inhoudsopgave 3. Inleiding en achtergrond 4. Externe analyse Executive summary Een samenvatting voor het management 1 à 2 pagina s belangrijkste

Nadere informatie

Compare to Compete onderzoekt: Benchmarken door brancheorganisaties

Compare to Compete onderzoekt: Benchmarken door brancheorganisaties Compare to Compete onderzoekt: Benchmarken door brancheorganisaties Onderzoek van Compare to Compete: Hoe brancheorganisaties aankijken tegen benchmarken Wat is benchmarken of benchmarking? Benchmarking

Nadere informatie

De toekomst van consultancy

De toekomst van consultancy De toekomst van consultancy Course Assignment Management Consulting 5 oktober 2013 Teska Koch 2518936 Teska.koch@hotmail.com Word count: 1.510 Een kijkje in de glazen bol: Wat is de toekomst van consultancy?

Nadere informatie

Wat maakt iemand tot een goede service employee/verkoper?

Wat maakt iemand tot een goede service employee/verkoper? Wat maakt iemand tot een goede service employee/verkoper? Churchill et al. (1985): Meta-analyse 116 artikelen belangrijkste determinanten v succes: (1) persoonlijke kenmerken (uiterlijk; sociale achtergrond;

Nadere informatie

02/02/2001. 1. Aanwijzing van Belgacom Mobile NV als operator met een sterke marktpositie

02/02/2001. 1. Aanwijzing van Belgacom Mobile NV als operator met een sterke marktpositie ADVIES VAN HET BIPT OVER DE AANWIJZING VAN BELGACOM MOBILE NV ALS OPERATOR MET EEN STERKE POSITIE OP DE MARKT VOOR OPENBARE MOBIELE TELECOMMUNICATIENETWERKEN EN OP DE NATIONALE MARKT VOOR INTERCONNECTIE

Nadere informatie

KIEN - Event. De E-installateur, de veranderende markt en het belang van institutionele innovatie.

KIEN - Event. De E-installateur, de veranderende markt en het belang van institutionele innovatie. KIEN - Event De E-installateur, de veranderende markt en het belang van institutionele innovatie. Prof. dr. Koen Vandenbempt (Universiteit Antwerpen, België) Gent, 21 juni 2013 1 2 jaar KIEN De veranderende

Nadere informatie

erbeterdezaak.nl Processen managen Een inleiding erbeterdezaak.nl

erbeterdezaak.nl Processen managen Een inleiding erbeterdezaak.nl Processen managen Een inleiding Proces cultuur De klant komt eerst Zorg dat je altijd waarde toevoegt Moedig eigen initiatief aan Geef medewerkers ruimte Moedig teamwerk aan Beloon team prestaties Werk

Nadere informatie

Deel 1. Strategisch denken. Theoretische verkenningen van strategisch management 25. 1 Wat is strategie? 27

Deel 1. Strategisch denken. Theoretische verkenningen van strategisch management 25. 1 Wat is strategie? 27 Inhoud Uit het voorwoord bij de eerste editie 17 Voorwoord bij de tweede editie 21 Algemene aanbevelingen voor het gebruik van dit boek 23 Deel 1. Strategisch denken. Theoretische verkenningen van strategisch

Nadere informatie

Inhoud. Deel 1 Inleiding. Deel 2 De context

Inhoud. Deel 1 Inleiding. Deel 2 De context Inhoud Deel 1 Inleiding 1 en scenario s 1.1 Wat is consumentengedrag? 1.1.1 Beschrijven, verklaren en voorspellen van consumentengedrag 1.1.2 Waarop heet consumentengedrag betrekking? 1.1.3 Veranderend

Nadere informatie

PROPEDEUSE MARKETING BLOK 2 LESWEEK 2, WERKGROEP 2!

PROPEDEUSE MARKETING BLOK 2 LESWEEK 2, WERKGROEP 2! PROPEDEUSE MARKETING BLOK 2 LESWEEK 2, WERKGROEP 2! AGENDA Vragen over hoorcollege & huiswerk SMART herhaling Het segmentatie proces Marktsegmentatie Segmentatie oefening 1 welke variabelen? (40 minuten)

Nadere informatie

Circulair geld verdienen

Circulair geld verdienen Circulair geld verdienen Strategische aanpak en bedrijfseconomisch verdienmodel voor met name producenten MiddagSymposium Circulaire Economie vraagt procesveranderingen 19 februari 2014 Advies Programma-

Nadere informatie

Middelen Proces Producten / Diensten Klanten

Middelen Proces Producten / Diensten Klanten Systeemdenken De wereld waarin ondernemingen bestaan is bijzonder complex en gecompliceerd en door het gebruik van verschillende concepten kan de werkelijkheid nog enigszins beheersbaar worden gemaakt.

Nadere informatie

Reshaping the way you think and act to deal with the complex issues of today s world

Reshaping the way you think and act to deal with the complex issues of today s world Reshaping the way you think and act to deal with the complex issues of today s world HOE GAAT HET NU? We zetten allemaal verschillende methoden in om vraagstukken op te lossen, oplossingen te ontwerpen

Nadere informatie

Linking the Customer Purchase Process to E-commerce

Linking the Customer Purchase Process to E-commerce Samenvatting Elektronische handel verandert fundamenteel de manier waarop consumenten goederen en diensten kopen. E-commerce is het kopen en verkopen van producten of diensten via elektronische systemen

Nadere informatie

Inhoudsopgave. Inleiding 4. Programma 5. Module Marketing & Communicatie 6. Rooster 7. Opleidingskosten 7. Netherlands Business Academy

Inhoudsopgave. Inleiding 4. Programma 5. Module Marketing & Communicatie 6. Rooster 7. Opleidingskosten 7. Netherlands Business Academy 1 Inhoudsopgave Inleiding 4 Programma 5 Module Marketing & Communicatie 6 Rooster 7 Opleidingskosten 7 Netherlands Business Academy Postbus 6546 4802 HM Breda T. +31 (0)76-82 005 05 info@nlba.nl www.nlba.nl

Nadere informatie

Creatieve Kansen, Grenzeloos Innoveren 21-10-2008

Creatieve Kansen, Grenzeloos Innoveren 21-10-2008 Creatieve Kansen, Grenzeloos Innoveren 21-10-2008 Inhoud Productontwikkelingomgeving Waar zijn we goed in? Producten pakket en product beleid. Strategische opties Innovatie? Product innoveren Synthem Philips

Nadere informatie

Principe 1: Trek in leren (fysiek - emotioneel) Emotionele en lichamelijke betrokkenheid Vijf belangrijke emotionele gemoedstoestanden Samenvatting

Principe 1: Trek in leren (fysiek - emotioneel) Emotionele en lichamelijke betrokkenheid Vijf belangrijke emotionele gemoedstoestanden Samenvatting Inhoud Voorwoord Over de auteur Inleiding Wat is Krachtig Onderwijzen? Zeven Krachtige en zeer praktische principes en werkwijzen De toepassing van Krachtige principes en werkwijzen Principe 1: Trek in

Nadere informatie

Inhoudsopgave. De auteurs 3. Voorwoord 5. Inleiding 7. Deel 1: Het begon met ABC 17. Hoofdstuk I Bezin eer je begint... 19

Inhoudsopgave. De auteurs 3. Voorwoord 5. Inleiding 7. Deel 1: Het begon met ABC 17. Hoofdstuk I Bezin eer je begint... 19 De auteurs 3 Voorwoord 5 Inleiding 7 Deel 1: Het begon met ABC 17 Bezin eer je begint... 19 Wat is Activity Based Costing? 25 1. Globaal ABC-model 25 2. Basisconcepten 30 2.1. Activity Costing 30 2.2.

Nadere informatie

Een groot Assortiment kost geld?!

Een groot Assortiment kost geld?! Een groot Assortiment kost geld?! Een 1-stappen plan voor Managers Ir. Paul P.J. Durlinger 28-12-212 / WP.5.212 / Versie 1. . Inleiding Wat betekent een groot assortiment voor de winstgevendheid van uw

Nadere informatie

Hoofdstuk 9 Marktsegmentatie en positionering

Hoofdstuk 9 Marktsegmentatie en positionering Hoofdstuk 9 Marktsegmentatie en positionering MARKTSEGMENTATIE EN POSITIONERING Deel 1 Deel 2 Deel 3 Kernstrategie Deel 4 Deel 5 Deel 6 Deel 7 Deel 8 Deel 9 Leerdoelen 1. Aangeven wat de vier belangrijke

Nadere informatie

Hoofdstuk 1: Introducing strategy

Hoofdstuk 1: Introducing strategy Hoofdstuk 1: Introducing strategy Wat is strategie? Definitie Porter: Concurrentiestrategie = verzameling van verschillende activiteiten kiezen om een unieke waardemix te brengen. Onderscheid tussen operationele

Nadere informatie

grens onderscheidend ondernemen

grens onderscheidend ondernemen KvK Kiosk Martin Lammerteyn Bedrijfsmentor Grensverleggend verkopen in Belgeland, hoe doe je dat? grens onderscheidend ondernemen starter Wie is hier aanwezig? Wie is ondernemer? Wie verkoopt er? Wie adviseert

Nadere informatie

ECTS-fiche. 1. Identificatie. Module. Lestijden 160

ECTS-fiche. 1. Identificatie. Module. Lestijden 160 ECTS-fiche 1. Identificatie Opleiding Marketing Module Algemene Marketing Code A5 Lestijden 160 Studiepunten n.v.t. Ingeschatte totale studiebelasting (in uren) 1 Mogelijkheid tot JA aanvragen vrijstelling

Nadere informatie

WAAR JE ZIT IS WAAR JE STAAT

WAAR JE ZIT IS WAAR JE STAAT WAAR JE ZIT IS WAAR JE STAAT Posities als antecedenten van management-denken over concernstrategie ACHTERGROND (H. 1-3) Concernstrategie heeft betrekking op de manier waarop een concern zijn portfolio

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting

Nederlandse samenvatting 169 Nederlandse samenvatting Het vakgebied internationale bedrijfskunde houdt zich bezig met de vraagstukken en de analyse van problemen op organisatieniveau die voortkomen uit grensoverschrijdende activiteiten.

Nadere informatie

Klantonderzoek: de laatste inzichten!

Klantonderzoek: de laatste inzichten! : de laatste inzichten! Hoe tevreden bent u over de door ons bedrijf geleverde producten en diensten? Veel bedrijven gebruiken deze vraag om de klanttevredenheid te meten. Op een schaal van zeer ontevreden

Nadere informatie

Exploitant. CM-Bureau

Exploitant. CM-Bureau Van Exploitant Naar CM-Bureau You do not lead by hitting people over the head that s assault, not leadership MT MediaGroep BV 2014, Berend Jan Veldkamp Dwight D. Eisenhouwer Over MT MediaGroep boeit en

Nadere informatie

Customer Excellence op grote hoogte. theorie & praktijk van transavia.com & Altuïtion

Customer Excellence op grote hoogte. theorie & praktijk van transavia.com & Altuïtion Customer Excellence op grote hoogte theorie & praktijk van transavia.com & Altuïtion Centrale vraag Hoe kunt u als organisatie de klantbeleving centraal stellen, binnenkomen in het hoofd en hart van uw

Nadere informatie

Hoofdstuk 10 Concurrentievoordeel creëren

Hoofdstuk 10 Concurrentievoordeel creëren Hoofdstuk 10 Concurrentievoordeel creëren Leerdoelen Aangeven waarom het noodzakelijk is om door middel van concurrentieanalyse inzicht te krijgen in de concurrentie. De grondbeginselen beschrijven van

Nadere informatie

Hoofdstuk 8 Besturing. m.u.v. 8.2.6, 8.2.7, 8.5

Hoofdstuk 8 Besturing. m.u.v. 8.2.6, 8.2.7, 8.5 Hoofdstuk 8 Besturing m.u.v. 8.2.6, 8.2.7, 8.5 Besturing van organisaties Besturen = het leiden van een organisatie naar de gestelde doelen (SMART) Profit- en non-profitorganisaties Bedrijfsproces: Besturing

Nadere informatie

Online Marketing College 1 september. 2012 Introductie Docent: Lotte Bouhuijzen / Eefje Op den Buysch

Online Marketing College 1 september. 2012 Introductie Docent: Lotte Bouhuijzen / Eefje Op den Buysch Online Marketing College 1 september. 2012 Introductie Docent: Lotte Bouhuijzen / Eefje Op den Buysch Need To Know info Introductie Kennismaking Opzet van colleges, hoe wordt er getoetst Wat gaan we de

Nadere informatie

WHITEPAPER > EFFECTIEF BRAND & PACKAGING DESIGN

WHITEPAPER > EFFECTIEF BRAND & PACKAGING DESIGN WHITEPAPER > EFFECTIEF BRAND & PACKAGING DESIGN WIJ ZIJN > BOOM WIJ CREËREN > BRAND, IDENTITY & PACKAGING DESIGN WIJ > VERSTERKEN, INSPIREREN & MAKEN TROTS WHITEPAPER > EFFECTIEF BRAND & PACKAGING DESIGN

Nadere informatie