Sinterklaas is jarig

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Sinterklaas is jarig"

Transcriptie

1 Sinterklaas is jarig Britt voelt zich niet lekker. Ze denkt zelf dat ze koorts heeft. Als we haar in bed leggen, blijkt dat ze gelijk heeft. Ze heeft inderdaad een beetje koorts. De volgende dag wordt ze wakker met koorts, maar het zakt al snel en mama besluit om toch maar met Britt naar het Catharinaziekenhuis in Eindhoven te gaan voor een geplande bloedcontrole. Dat is belangrijk, want we verwachten dat Britts bloedwaarden eindelijk voldoende hersteld zijn voor de start van een volgende TOTEMkuur. In het Catharinaziekenhuis nemen ze, gezien de koorts, voor de zekerheid wat extra bloed af voor een kweek. Ze willen bepalen of er bacteriën in Britts bloed zitten. Britts bloedwaarden blijken goed. Ze heeft behoorlijk wat rode bloedcellen, flink veel bloedplaatjes en ondanks de koorts ook nog heel wat witte bloedcellen. De ontstekingswaarden in Britts bloed zijn ook niet heel hoog, dus de artsen, Inge en ik verwachten niet dat de bloedkweek iets verontrustends zal opleveren. Britt voelt zich een dag later nog steeds niet heel lekker. Ze wordt wakker met maar liefst 40 graden koorts. En s middags belt het Catharinaziekenhuis Inge. Britt moet direct naar het ziekenhuis. In het lab, in de kweek, hebben ze een nare bacterie gevonden en die moet worden aangepakt met een fikse antibioticakuur via een infuus. Wat een tegenslag. We kunnen het niet geloven. Krijgt Britt nu ook nog een ziekenhuisopname? Er wordt dezelfde dag nog gestart met Floxapen: vier keer per dag een infusie. De ontstekingswaarden zijn inmiddels wel heel hoog. Dokter Tom zal het PMC in Utrecht inlichten. We hoopten deze week eindelijk te kunnen starten met de tweede kuur en we moeten nu accepteren dat dat minstens een week later zal worden. Dokter Tom komt even later terug, een beetje bedremmeld. De infectioloog in Utrecht wil dat Britts

2 lange lijn zo spoedig mogelijk wordt verwijderd. De bacterie in Britt is berucht. Hij houdt zich graag schuil op zo n lange infuuslijn en bij verminderde weerstand kan hij Britt enorm ziek maken. Britt krijgt een tijdelijk infuus in haar hand waardoor de antibiotica kan worden gegeven en de volgende dag wordt haar lange lijn, onder narcose, verwijderd. Wat een misère. Dat ding zat er pas koud zes weken in. Britts koorts zakt snel. Donderdag heeft ze geen koorts meer. Vrijdag is een nieuwe bloedkweek schoon en zijn de ontstekingswaarden alweer aan het zakken. Dat gaat vlot. In het weekeinde los ik mama af in het ziekenhuis. Britt en ik spelen driehonderdzestien potjes Yahtzee. Ik verlies elk spelletje. Na het weekeinde mogen we naar huis met een ander antibioticum: ceftriaxon. We zijn blij dat we naar huis mogen. Inge en ik merken dat we een ziekenhuisopname niet echt meer gewend zijn: het slechte slapen, het slechte eten, de onrust, de onzekerheid. Bovendien staat Sinterklaas voor de deur. Britt krijgt eenmaal daags de infusie ceftriaxon, negen dagen lang. Daar komt de kinderthuiszorg voor. Die is gelukkig niet bankroet. Doordeweeks komt Lieke en in het sinterklaasweekend komt Linda. Britt vindt het alleen maar heel gezellig. ze kletst honderduit met Lieke en Linda. En natuurlijk daagt ze hen uit voor een paar potjes Yahtzee. Met het wegblijven van de bacterie in de laatste bloedkweken, heeft dokter Lieve voldoende vertrouwen om naast de antibioticakuur de tweede chemokuur te geven. Alleen omdat het de eerste keer zo lang heeft geduurd vooraleer Britts bloedwaarden voldoende hersteld waren voor een volgende kuur, durft ze Britt niet opnieuw de volle lading te geven. In plaats van vijf dagen chemo, krijgt Britt er nu maar drie. Is dat genoeg? Ik weet het niet, dokter Lieve weet het niet, maar we moeten roeien met de riemen die we hebben. Britt heeft broos beenmerg. Zo is het gewoon.

3 Britt krijgt een infusie topotecan in het Prinses Maxima Centrum in Utrecht. Britt start 4 december met een eerste infusie topotecan in Utrecht en een capsule temozolomide. We hoeven niet te blijven slapen in Utrecht. De infusie kan gewoon op de dagverpleging van het PMC. Op zaterdag 5 december ontmoet Britt Koen op de dagverpleging. Koen is heel bijzonder. Hij heeft net als Britt neuroblastoom, maar hij is al negentien jaar oud. Koen werd op zijn achttiende gediagnosticeerd met neuroblastoom. Britt is met haar negen jaar al een oude neuroblastoompatiënt, maar Koen is voor een neuroblastoompatiënt werkelijk stokoud. De gemiddelde leeftijd van elke nieuw gediagnosticeerde neuroblastoompatiënt is 22 maanden. We hebben met z n allen thuis een gezellige pakjesavond, compleet met gourmetten, zingen en een op de ramen bonzende Piet. Zondagochtend 6 december heeft Britt de laatste dag chemo. In de middag merk ik dat ze moe is. Is dat van de chemo? Misschien wel. Waarschijnlijk niet. Het zijn vermoeiende, stressvolle dagen. Inge en ik zijn ook doodop. Inge is vrijdag en zaterdag met Britt naar Utrecht geweest voor de chemokuur. Zondag mag ik. Wanneer ik die middag met Britt van Utrecht weer naar huis rijd, vraag ik haar in de auto of ze na het weekend naar school wil. Ja, ik denk het wel, zegt ze. En gitaarles?, vraag ik. Britt houdt haar

4 linkerhand voor mijn neus. Daar zit bovenop een infuus ingestoken en dat infuus is samen met een spalkje ingepakt met verband. Ze kan haar vingers nauwelijks bewegen. Wat denk je zelf pap? Ruilen en huilen Op vrijdag 21 augustus mag Britt nog eens naar het PMC. Dokter Lieve wil graag zien hoe het met haar gaat zo aan het einde van de zomervakantie. Britt moet eerst nog even bloed laten prikken. Dat is even wennen. Tot voor kort had Britt een infuuslijn en hoefde de verpleegkundige niet veel anders te doen dan het kraantje van de lijn open te zetten om bloed te tappen. Dat klinkt misschien een beetje akelig, maar is het niet. Helemaal niet zelfs. Maar nu Britt geen lijn meer heeft, moet er geprikt worden in haar arm. We smeren van te voren flink emla (verdovende zalf) op haar linker- en (voor de zekerheid) rechterarm. Ze is een tikje gespannen en op het moment zelf staat het huilen haar naderbij dan lachen. Het prikken is echter sneller gebeurd dan ze zelf had gedacht en door de emla voelt ze het niet eens. Het gaat uitstekend met Britt. De hele zomervakantie heeft ze gerend, gedanst en gezwommen. Dokter Lieve is tevreden en zelfs een beetje verrast door onze blakende Britt. De bloedwaarden zijn in lijn met het beeld. Alle bloedwaarden zijn prima op orde, ook de bloedplaatjes. Dokter Lieve stelt voor om een nieuwe MIBG-scan in te plannen en in elk geval te wachten met wat voor behandeling ook totdat daar de resultaten van bekend zijn. Elke behandeling, hoe licht ook, zal haar minder goed laten voelen. Dat vinden we zonde en dus

5 besluiten we tot een wait-and-see houding. Britt levert nog een plasje in en dan rijden we naar huis. Julie komt samen met haar moeder op bezoek. Britt en Julie deelden in Nijmegen vaak een kamer als ze tegelijk waren opgenomen voor een chemokuur. Julie had een osteosarcoom maar is nu schoon. Julie ziet er goed uit. Ze heeft haren, een kapsel. Ze kan zelfs al een kort staartje maken. Dat kan Britt nog niet, maar ze durft wel al zonder toupim de straat over. Britt loopt in augustus een blokje mee. Vrijdag 11 september belt Lieve met de resultaten van de analyse van Britts urine. Ze heeft naast de gebruikelijke HVA en VMA-waarden Britts plas op een serie andere stoffen laten testen. Dokter Lieve hoopt met deze uitgebreide analyse een beter idee te krijgen van waar Britt staat. Geen enkele waarde blijkt nog abnormaal hoog te zijn. Ze vermoedt dat Britts neuroblastoom aan het uitdoven is. Of het is aan het uitrijpen. Dat zijn twee verschillende dingen, zo vertelde ze ons nog in augustus. In het geval van uitdoving houdt de neuroblastoom zich soms jaren koest, maar zit het er nog wel. In het geval van uitrijpen, differentiëren de neuroblastoomcellen naar ganglioneuroomcellen. Ganglioneuroom is goedaardige kanker. We hopen vurig op dit laatste scenario;

6 dat we niets doen en dat over een paar jaar blijkt dat Britt geen neuroblastoom meer heeft, maar iets anders, iets goedaardig. We durven er niet vanuit te gaan dat Britt spontaan geneest, maar we krijgen met alle positieve uitslagen toch weer een beetje hoop. De ziekte van Britt staat zonder enige vorm van behandeling ook al zo lang stil. We zien de MIBG-scan van 16 september dan ook met vertrouwen tegemoet. Dat vertrouwen wordt twee dagen later keihard bestraft wanneer dokter Lieve belt om de resultaten van die scan met ons te bespreken. Het ziet er opeens niet goed uit. Verschillende uitzaaiingen lijken groter, vuriger te zijn. Daarnaast lijken nu meer wervels dan voorheen de MIBG te hebben opgenomen. Ook bovenop Britts schedel zijn verschillende nieuwe vlekken te zien. Het is moeilijk twijfelen aan deze uitslag. Britts neuroblastoom roert zich weer, groeit weer, verspreidt zich weer. We zijn er kapot van. We zijn kapot. Inge en ik zijn het er over eens. Het was heerlijk om Britt zo vrij te zien de afgelopen zomer, maar we willen haar niet zonder slag of stoot overleveren aan die smerige rotziekte. Britt moet weer behandeling krijgen en dus moet ze weer geopereerd worden voor het herplaatsen van haar broviac, haar infuuslijn. We nemen die beslissing niet zonder Britt. Zij vindt het niet zo erg om weer behandelingen te krijgen en vaker in het ziekenhuis te moeten zijn. Alleen wanneer na twee behandelingen of zo het niet blijkt te werken wil ik er mee stoppen. Natuurlijk, maar over welke behandeling hebben we het? Mama en papa weten het niet. Een half jaar terug bespraken we al de opties met dokter Lieve en kwamen toen samen tot de conclusie dat een betrekkelijk lichte chemokuur zoals TOpotecan met TEMozolomide (TOTEM-kuur) het minst belastend zou zijn voor Britt. Die afweging van belasting is belangrijk omdat elke vorm van behandeling die Britt nu nog krijgt een palliatieve behandeling is. We kunnen Britt niet

7 beter maken, zo zegt dokter Lieve het. Inge en ik weten het. Het is ons in de afgelopen maanden al meerdere malen verteld. Dat zal wel protocol zijn. De TOTEM-kuur was plan B als plan A (wait-and-see) niet langer mogelijk zou zijn. Wat de keuze voor plan B in de weg staat, is een Europese studie naar bestaande en nieuwe behandelingen voor kinderen als Britt kinderen met weerbarstig of teruggekeerd neuroblastoom. Het is de BEACON-trial waarbij de toegevoegde waarde van bevacizumab op de proef wordt gesteld. Bevacizumab is een middel dat de vorming van nieuwe bloedvaten remt. Door bloedtoevoer naar de tumor te verhinderen, kan het niet goed groeien. Het onderzoek wordt gecoördineerd vanuit Birmingham en in Rotterdam neemt het Erasmus-MC Sophia Kinderziekenhuis deel aan deze studie. Dokter Lieve meent dat Britt in aanmerking komt voor deelname aan BEACON en dus togen we naar Rotterdam voor extra informatie. Britt gaat mee. In Rotterdam lopen we dokter Jan tegen het lijf. Dokter Jan was Britts dokter in Nijmegen, een jaar geleden. Hee Britt! Wat zie je er goed uit meiske, zegt dokter Jan. Dokter Jan blijft een Brabo, ook nu hij in Rotterdam werkt. Heul gezellig, maar we komen niet voor dokter Jan, we komen voor dokter Inge. Zij zal ons uitleggen wat deelname aan de BEACONtrial inhoudt. Rotterdam is niet bepaald om de hoek en deelname zou betekenen dat we vijf achtereenvolgende dagen op en neer moeten voor een dagbehandeling. Dat is eigenlijk niet te doen en dus zouden we moeten overnachten in Rotterdam of ergens in de buurt. Dat overnachten is geen probleem, maar het besef dat dit betekent dat we ongeveer elke maand als gezin bijna een week worden opgesplitst, kan ik moeilijk accepteren. Maar wat als Britt niet meedoet aan BEACON? Wat nu als Britt overlijdt en bevacizumab een waar wondermiddel blijkt te zijn bij de behandeling van neuroblastoom? Kunnen Inge en ik daarmee leven?

8 Bij afloop van het gesprek met dokter Inge staat Britt op, klapt de stoel waar ze op zat in elkaar en hangt het weer netjes aan de haak. Dokter Inge kijkt haar ogen uit. Ruim je die stoel nou zelf op? Dat zijn we hier in Rotterdam niet gewend hoor. Op 3 oktober is er een Villa Joep familiedag. Inge en ik gaan erheen. Professor Rogier Versteeg legt daar uit wat zijn lab doet met het geld dat het van Villa Joep heeft gekregen. Kort samengevat, muizen worden voorzien van een neuroblastoom en worden dan behandeld met nieuwe ideeën. Professor Rogier wil neuroblastoom laten struikelen als het ware. Dat laten struikelen lukt al vrij aardig, maar eerlijk is eerlijk, de neuroblastoomcellen weten tot nu toe telkens op te krabbelen. Na een poosje begint de neuroblastoom toch weer te groeien. Professor Rogier laat geen twijfel bestaan over zijn professionele levensdoel. De enige goede neuroblastoomcel is een dode. Niettemin wordt elke nieuwe struikelpartij gepubliceerd in aansprekende vakbladen als Nature, Science of Cell en gevierd in kranten en nieuwsprogramma s als DOORBRAAK. Dan krijgen we van betrokken familieleden, vrienden, kennissen en collega s berichtjes: Heb je dit gelezen? Wisten jullie dit al? Kan Britt hier iets mee? Hartstikke lief. De waarheid is echter schraal en bitter. Een wetenschappelijke doorbraak in het lab in een petrischaal, in een muis belooft zelden een klinische doorbraak. Inge en ik hakken de knoop door. We geloven niet in wondermiddelen en blijven bij ons oorspronkelijke plan B. We blijven in Utrecht voor een TOTEM-kuur. Op 8 oktober krijgt Britt weer een infuuslijn. De volgende ochtend neemt ze thuis een capsule temozolomide in en anderhalf uur later stuwt in Utrecht de eerste gift topotecan door de broviac haar bloedbaan in. We hopen dat ze niet opnieuw kaal wordt. We hopen dat de TOTEM iets uithaalt.

9 Een dag later is op televisie de finale van Dance Dance Dance. Min of meer bekende Nederlanders dansen elke week live de meest ingewikkelde choreo s op popliedjes van nu en toen. De torenhoge favorieten om de finale te winnen zijn Pip en Pim. Zij, Pip, speelt in GTST. Hij, Pim, niet. Ze nemen het op tegen Fokkelien en Achmed bekend van de serie Moordvrouw. Beide koppels dansen niet gewoon voor de eer. Ze dansen voor een winnaarscheque om te besteden aan een goed doel. Fokkelien en Achie dansen voor Make-A-Wish. In een achtergrondfilmpje over deze stichting wordt een gezin gevolgd en Hee, da s Sepp!, roepen Britt en ik voor de televisie. Sepp is de stoere jongen met leukemie waarmee Britt een jaar geleden nog dikwijls de wachtruimte deelde op de poli van het Amalia Kinderziekenhuis in Nijmegen. Vorig jaar vonden we het al zo n grote, coole kerel. Hij ziet er nu nog cooler uit. Hoe bestaat het? Pip en Pim dansen voor Villa Pardoes. Ook daar is een filmpje gemaakt van een familie en Hee, da s Shania!. We kennen Shania ook nog van Nijmegen. Britt en Shania ondergingen bijna tegelijkertijd een eerste serie zware chemokuren op afdeling De Zee. Shania had geen neuroblastoom maar een Wilms tumor en is nu een jaar schoon Wat een raar leven hebben we toch. Dinsdag 13 oktober ben ik jarig. Ik vier het niet. Ik rijd met Britt naar Utrecht voor haar vijfde en laatste infusie topotecan. Die vrijdag gaat Britt gewoon naar school en s middags verheugt Britt zich op haar dansles. Het is namelijk kijkles. Mama blijft kijken en oma Dinie heeft ook beloofd om te komen kijken. Britt heeft er verschrikkelijk veel zin in. Als ze zich thuis alvast omkleedt voor de dansles en zichzelf bekijkt in de spiegel, barst ze echter in tranen uit. De infuuslijn tekent zichtbaar af in haar balletpakje. En nu ze weet dat jan en alleman komt kijken, durft ze niet meer te gaan. Drie weken verder zal Britt een volgende TOTEM-kuur moeten krijgen, mits haar bloedwaarden dit toestaan. Op donderdag 5

10 november laten we daarom Britts bloedwaarden controleren in Eindhoven. De waarden zijn nog veel te laag en Britt mag dus niet starten met haar tweede kuur. We moeten weer geduld hebben. Wachten. S Avonds kijken Inge en ik naar Hello Goodbye. Lennard had neuroblastoom en keert schoon terug uit Philadelphia. Ze worden op Schiphol opgewacht door Joris Linssen en Yvon Jaspers. De moeder van Lennard schiet vol wanneer ze Yvon Jaspers vertelt hoe ze tot het besef kwam dat hoewel ze een geweldig gezin heeft en een mooi huis er geen mens is die met haar zou willen ruilen. Ik snap haar wel. Maar als ze vraagt Wie wil er nu met ons ruilen?, steek ik voor de televisie mijn hand in de lucht. Wat had ik graag uit Philadelphia willen terugkeren met een schoon kind. Wat zou het mooi zijn geweest als Yvon Jaspers met cameraploeg ons had staan opwachten, wanneer onze familieleden en vrienden met spandoeken, bloemen en knuffels bij de gate zouden staan. Maar Britt is niet schoon. Nooit geweest. Ik weet dat de moeder van Lennard het niet zo bedoelde. Ze stelde haar retorische vraag niet aan lotgenoten, maar aan normale gezinnen, zonder kinderen met een levensbedreigende ziekte. Toch word ik er verdrietig van. Niet boos. Gewoon verdrietig. Van ruilen, komt huilen, zou Britt zeggen. Broertje Joep is net 7 geworden. Hij is nu zo oud als Britt was toen we haar neuroblastoom ontdekten. Britt is vandaag jarig. Ze is 9 jaar nu. Haar bloedwaarden zijn aan het stijgen en we verwachten dat Britt binnenkort mag beginnen aan haar tweede ronde TOTEM. Een maand daarna hopen we te leren of ze enige baat bij de TOTEM heeft gehad. Als dat zo is, dan gaan we ermee verder. En als dat niet zo is, dan hoop ik dat we een plan C hebben.

11 Vakantie We weten de scans in het ziekenhuis zo te plannen dat Britt niet veel meer hoeft te missen op school. De laatste schoolperiode voor de zomervakantie is druk. Britt maakt Citotoetsen, krijgt leestesten, doet een spellingtoets en maakt een proefwerk waarbij ze rivieren moet benoemen op een kaart van Nederland. Britt is leergierig en ze doet graag met alles mee op school, maar na twee weken toetsen, testjes en werkjes is ze uitgeput. De school belt: Britt klaagt dat ze erge hoofdpijn heeft. Ik haal haar op. Als ze me ziet, huppelt ze de klas uit. Heb je nog hoofdpijn?, vraag ik. Ze glimlacht: Een beetje. Britt krijgt drie scans. Eerst een MRI-scan. Daar ziet ze nog het meest tegen op. Ze moet dan lang stil liggen in een nauwe buis en dat apparaat klopt, zoemt en ratelt van jewelste tijdens het scannen. Maar mama is mee en het gaat goed. Een dag na de MRI, rijden Britt en ik naar Utrecht voor ditmaal een PET-scan. Het is buiten bloedheet, maar in het ziekenhuis is het lekker koel. In de centrale hal heeft de facilitaire dienst een tafel neergezet met grote flessen water (plat en bruisend) naast torens kartonnen bekertjes. Er hangt een briefje bij waarop staat dat we gratis een bekertje water mogen nuttigen. Wat is nuttigen?, vraagt Britt. Drinken, antwoord ik, we mogen voor niets water drinken van het AzU. De derde en laatste scan is een MIBG-scan. We rijden naar Utrecht en weer terug voor eerst een injectie van radioactief gelabeld jodium om de dag daarna diezelfde rit nog een keer te maken voor de eigenlijke scan. Dokter Lieve belt de scanuitslagen door. De scans laten niet een heel ander beeld zien van de kanker dan twee maanden eerder in april. Op de MRI-scan is niets te zien dat wijst op toegenomen activiteit of groei van Britts neuroblastoom. Op de PET-scan is nu, net als in april, nauwelijks activiteit te zien dat zou kunnen wijzen op kanker. De MIBG-scan toont

12 echter duidelijk uitzaaiingen op de voor ons al bekende plekken: rug, heupen, bekken, bovenbenen. Er zijn geen nieuwe plekken bijgekomen. Britt heeft een kwaadaardige kanker die al maanden niet meer actief lijkt te zijn. Merkwaardig. Is Britts neuroblastoom aan het uitrijpen tot goedaardige tumoren? Dat is niet waarschijnlijk, maar dokter Lieve wil het graag weten. Wij ook. Ze stelt voor om nog een biopt te nemen van een duidelijke lesie in Britts bovenbeen. Dit zal onder narcose moeten gebeuren onder geleide van een CT-scan. Britt wordt dan dus geopereerd terwijl ze wordt gescand. Voor de volledigheid worden er dan ook botbiopten genomen van Britts heupen. Intussen is de second opinion uit New York binnen. Dokter Shakeel meent dat Britt gebaat zou kunnen zijn bij immuuntherapie, niet omdat hij zeker weet dat Britt daar goed op zal reageren, maar omdat ze alle andere behandelopties al zo n beetje heeft gehad. Er is ook een derde opinie uit Philadelphia. Kinderoncoloog dokter John ziet ook wel wat in immuuntherapie of anders herhaalde lichte chemotherapie zoals TOTEM (een kuur van topotecan en temozolomide) waar we het met dokter Lieve ook al vaker over hebben gehad. Dokter John oordeelt dat Britt refractory neuroblastoma heeft en dat haar prognose hoe dan ook very poor is. Gezien de sluimerende staat van haar ziekte, de afwezigheid van N-myc amplificatie en haar hoge leeftijd (8) voor een neuroblastoompatiënt, is het mogelijk dat in Britts geval een gemuteerd ATRX gen betrokken is. Deze patiënten leven soms nog jaren lang met uitgezaaide neuroblastoom en de kinderoncologen in New York noemen deze variant dan ook wel chronic neuroblastoma. Het label chronisch is ietwat misleidend. De ATRX mutatie is doorgaans fataal. Echt oud wordt deze patiëntengroep niet. Dokter Lieve vroeg voor ons ook nog een vierde opinie aan bij haar collega s in Keulen. Dokter Thorsten is verbaasd over de PET-scan van april. In zijn ervaring is de PET-scan gevoeliger voor het tonen van neuroblastoom dan de MIBG-scan. Dat wil

13 zeggen, de PET-scan laat vaak meer kankeractiviteit zien dan je op basis van de MIBG-scan zou verwachten. Niet andersom. Dokter Thorsten oppert voorzichtig dat dit misschien betekent dat Britts neuroblastoom aan het uitrijpen is. Misschien moeten we wachten met behandelingen tot de neuroblastoom misschien weer gaat woekeren. Misschien laat dat nog heel lang op zich wachten en heeft Britt in de tussentijd een fijn leven; een leven met school en samen zijn met vrienden en familie. Een gewoon leven. Dat zou fijn zijn, maar het zijn wel heel veel misschiens. Durven we dat wel te wagen? Wat we in elk geval durven, is om deze zomervakantie een timeout te nemen. Voor ruim een maand even geen ziekenhuis. Inge vraagt aan dokter Lieve of zij Britts lange lijn (ofwel de broviac/hickman-catheter) wilt laten verwijderen als Britt toch onder narcose moet voor het nemen van de verschillende biopten. Dan mag Britt tenminste weer eens zwemmen. En dat is wel zo lekker in de zomer. Britt moet hiervoor de laatste schooldag missen, maar dat vindt ze niet zo erg nu ze weet dat op die dag haar infuuslijn eruit wordt gehaald. Dokter Marc, die ook Britts grote primaire tumor wist te verwijderen, haalt de lange lijn weg. Hij legt ons naderhand uit dat Britt na een paar dagen al in bad mag en zelfs mag zwemmen.

14 Gelukt! De lijn is eruit. Tijd om te zwemmen! Dokter Lieve laat ons snel weten wat de uitslag is van het biopt. Vreemd genoeg worden er in het biopt geen kankercellen, goed- noch kwaardaardig, aangetroffen. De radioloog meent zeker te weten dat het biopt op de juiste plek is genomen, maar volgens dokter Lieve kan dat dus niet. In een van de botbiopten uit de heupen worden evenwel neuroblastoomcellen gevonden. Van volledige rijping kan hoe dan ook geen sprake zijn. Dat is balen en geeft opnieuw stof tot nadenken. Dat gaan we ook doen, maar we gaan nu eerst op vakantie. En we gaan zwemmen. Heel veel zwemmen. De hele zomer lang. Het hoe-eh-watte De dagen verstrijken maar wij staan stil. Het gaat heel goed met Britt, elke dag weer een beetje beter, maar Inge en ik trekken het onderhand niet meer. De bloedwaarden van Britt schommelen, maar lijken niet meer toe te nemen. De waarden

15 zijn zo hoog dat ze in elk geval geen transfusies meer hoeft. Tegelijkertijd zijn ze nog veel te laag om nog een chemokuur te wagen. Dokter Natasja, van het Catharina Ziekenhuis in Eindhoven, wordt zelf ook een beetje nerveus van het feit dat Britts bloedwaarden maar niet verder willen doorstijgen. En dan heeft Britt op een avond plots een stekende pijn in haar linkerschouder. Het zal toch niet? Ergens moet een knappe kop toch de remedie voor deze kanker hebben gevonden?, zo vragen we ons af. Via lotgenoten komen we in april in contact met een dokter van het Memorial Sloan Kettering Cancer Center (MSKCC) in New York. Dokter Shakeel. We willen hem onder andere vragen over nieuw onderzoek naar T- cel immuuntherapie. Eerste studies naar deze vorm van therapie bij de behandeling van neuroblastoom worden nu onder meer opgezet in New York. Kan Britt daar niet aan meedoen?, vraag ik hem aan de telefoon. Certainly, alles kan, zo luidt het antwoord, maar dat zal gepaard gaan met astronomische kosten, onzekerheid over de duur van verblijf in het MSKCC (maanden, misschien jaren) en nog belangrijker op dit ogenblik staat T-cel-therapie in de kinderschoenen en mogen we op niet meer rekenen dan een minor response. Er zijn veel knappe koppen die keihard werken aan een betere prognose voor kinderen als Britt, maar een homerun treatment, zoals dokter Shakeel in New York het noemt, zijn ze nog niet op het spoor. Hij raadt ons aan om meer inzicht te vergaren in hoe actief Britts neuroblastoom op dit moment is, zodat we beter weten hoeveel tijd Britt nog heeft om überhaupt nog iets van behandelingen te ondergaan. Vraag uw dokters om een PET-scan, zo adviseert dokter Shakeel. Is Britts kanker aan het groeien? Dokter Annelies stelt in april voor om Britt opnieuw te onderzoeken. Britt krijgt een beenmergbiopsie onder narcose, een MIBG-scan en ze moet een plasje inleveren. Op ons verzoek ordert dokter Annelies ook een PET-scan. Dat is niet gewoon in het stadium van Britts ziekte. Het is namelijk onduidelijk of een PET-scan bij

16 gevallen als Britt wel enige toegevoegde waarde heeft. Vlak voor de meivakantie krijgen we de resultaten. We hebben een lijstje vragen netjes uitgeprint. Dokter Annelies vertelt eerst dat de nieuwe uitzaaiing op de eerdere scan in februari nu niet meer te zien is op de MIBG-scan. Die is niet verdwenen, maar heeft er naar alle waarschijnlijkheid nooit gezeten. Een scan-artefact heet dat. Wat? De MIBG-scan laat nog steeds uitzaaiingen zien, maar de PET-scan laat geen kanker zien. Wat?? En Britts urinewaarden zijn volkomen normaal, maar in het beenmergbiopt vond de patholoog-anatoom wel nog een klein veldje neuroblastoomcellen. Hoe??? Het team heeft opnieuw overlegd en is opnieuw tot de conclusie gekomen dat het Britt, ondanks dat het twijfelachtig is of er sprake is van groei van de kanker, niet beter kan maken. Begrijp je wat ik zeg?, vraagt dokter Annelies. Ik knik. Ik denk: hoe-eh-watte?! Op donderdag 7 mei heeft Britt haar wensdag van stichting Make-a-Wish. Het had wat voeten in de aarde om het allemaal geregeld te krijgen, maar uiteindelijk lukte het. Chauffeur Jos kwam ons met een hele lange witte limousine ophalen voor een hele leuke dag. In Etten-Leur kreeg Britt haar eerste rijles en slipcursus van instructeur Marco. Britt wilde daarnaast dolgraag Jan Smit eens ontmoeten. Die dag was hij in Breda voor een handtekeningensessie en voorafgaand mocht Britt hem even zien en spreken. Kun je een stukje voor me zingen? Van Jij en Ik?, vroeg ze. Dat wilde Jan wel. Britt en Jan zongen samen het refrein (EYO EYO). Tot slot kreeg Britt van Make-a-Wish ook nog eens 6 kaarten voor zijn theateroptreden in Oostende. Geweldig. Het goede nieuws is dat Britts neuroblastoom in bijna drie maanden tijd vrijwel niet is gegroeid en dat er van werkelijk nieuwe lesies nog geen sprake lijkt te zijn. Maar het is goed nieuws met een bijsmaak. Inge en ik vragen ons hardop af of we niet gewoon in Philadelphia hadden gezeten, als de MIBG-scan in februari geen artefact had getoond. Daar kunnen we nooit

17 echt meer een antwoord op krijgen en dat is zuur. Het vreet aan ons. Britt aan het strand bij Cadzand. In de meivakantie waaien we uit aan het strand bij Cadzand. Dokter Annelies is ook op vakantie en daarom verzoeken we dokter Lieve of zij voor ons een second opinion wilt aanvragen in New York. Dat is gebeurd en daar wachten we nu nog altijd op. Inmiddels hebben we met dokter Lieve ook afgesproken dat we nu in juni opnieuw bekijken hoe het met Britts neuroblastoom is. Op basis van deze resultaten en Britts bloedwaarden bepalen we dan weer wat we kunnen doen. Britt voelt zich beter dan ooit. De maandenlange behandelpauze doet haar duidelijk goed. Zo goed, dat we onderhand gaan twijfelen of we nog wel iets moeten doen. Ja, ook dat is een optie, stelt dokter Lieve. En zo leven we nog lang en onzeker. Voorverdriet Zondag 15 februari is wereldkinderkankerdag. We zitten met het hele gezin in een vakantiehuisje op een park niet al te ver van De Uithof in Utrecht. We hadden dit huisje geboekt in de veronderstelling dat Britt vanaf 18 februari radiotherapie zou krijgen in Utrecht. De eerste twaalf sessies waren al gepland. Nu Britts neuroblastoom weer is gaan groeien, vielen echter alle verdere behandelplannen in duigen: geen immuuntherapie in Amerika, geen radiotherapie. We gingen toch maar naar het

18 vakantiepark. We zijn blij wanneer we weer thuis zijn. Maandag 23 februari gaat Britt (voor het eerst in 2015) weer eens voor een paar uurtjes naar school. Het is jammer dat Inge haar eerder van school moet ophalen voor een bloedcontrole in Eindhoven, maar het is niet voor niets. In het Catharinaziekenhuis blijkt dat ze alweer wat rode bloedcellen kan gebruiken. We besluiten in overleg de bloedtransfusie een dag later te doen. Weer een dag daarna spreken we dokter Annelies opnieuw in Utrecht. Over de dagen heen is zowel bij Inge als bij mij het besef gegroeid dat we, ondanks het gegeven dat Britt niet zal genezen van haar neuroblastoom, niet willen stoppen met het geven van enige behandeling. Britt wil leven. Ze beseft heel goed dat ze niet oud zal worden, maar ze wil toch zo oud mogelijk worden. Britt wil tijd. Tijd voor tennisles, paardrijden, gitaarles, school, bioscoop, shoppen, vakantie, Parijs Britts eerste tennisles. Dokter Annelies vraagt aan Britt of ze het begrijpt dat ze niet beter zal worden. Britt snapt dat best: Ik kijk naar SpangaS. Dokter Annelies lacht. Ze weet precies waar Britt het over heeft, want haar kinderen kijken ook naar de jeugdserie. Ze vraagt wat Britt er nu van vindt dat ze niet beter kan worden. Ik weet niet wat ik er van moet vinden. Inge en ik vinden het zwaar klote. Meer dan dat eigenlijk, maar voor dat gevoel bestaat nog geen woord. En natuurlijk, elke dag dat Britt er nog is, is een dag dat we geen afscheid hoeven te nemen, maar de gedachten aan dit afscheid laten ons niet meer met rust. Ze bonzen in onze hoofden, leggen dikke knopen in onze magen en geven steken in onze harten. Het doet

19 pijn. Joep vraagt op het schoolplein of hij gewoon mag huilen wanneer hij zich verdrietig voelt en de jongste van het gezin loopt de hele dag tissues uit te delen aan al die huilende mensen om haar heen. Zelf huilt Noor ook bij het minste of geringste en roept dan meteen om een doekje-doekje. Ik betrap mezelf als ik me voorstel hoe het zal zijn wanneer Britt er niet meer is terwijl ze gewoon naast me in de auto zit en een liedje meezingt met Kinderen voor Kinderen. Moeten, moeten, moeten We moeten genieten van elkaar en zoveel mogelijk mooie momenten koesteren. Britt kan dat. Wij niet. Ieder moment met Britt is eindig, een moment dat wij moeten leren missen. Deze verliesgedachte kleeft overal aan: aan een spelletje spelen, aan samen boodschappen doen, aan het naar bed brengen. Het bederft alles. Elke ochtend ontwaken we in dezelfde nachtmerrie. De angst, de onzekerheid, het verdriet en de radeloosheid putten ons langzaam uit. Vrienden, familie en kennissen bieden aan om op bezoek te komen. Da s heel lief, maar we hebben er nu vaak gewoon de puf niet voor. Geen puf en dus geen zin om koffie te moeten zetten, om koffiemelk en koekjes in huis te moeten halen, om zelfs maar te moeten praten. Dinsdag 3 maart spreken we nog eens met dokter Annelies. Zij heeft collega Lieve uitgenodigd. Laatstgenoemde dokter is expert op het gebied van de behandeling van kinderen met recidief of progressief neuroblastoom. We hebben van tevoren duidelijk gemaakt wat wij willen. Wij willen Britt. Zo veel en zo lang als mogelijk. Dokter Lieve is goed voorbereid en we hebben een soepel gesprek, voor zover dat gaat. We krijgen een concreet voorstel voor hoe nu verder. We gaan niet verder met hele agressieve, loodzware chemokuren. Daar wordt Britt gegarandeerd ziek van en het helpt niet bij het bestrijden van haar neuroblastoom, zo weten we nu. Het voorstel is om op een andere wijze met een betrekkelijk lichte chemokuur te proberen de neuroblastoom van Britt te remmen. Als we geluk hebben kan het zelfs de neuroblastoom terugdringen. Britts bloedwaarden

20 zijn echter nog veel te laag om zelfs met een lichte chemokuur te kunnen starten. We zullen geduld moeten hebben. Woensdag 11 maart is een speciale dag, want Britt is uitgenodigd op de set van SpangaS. Dat heeft dokter Annelies weten te regelen. Britt mag er met haar twee dikste vriendinnen, Romy en Evi, naar toe. Ze gillen als ze vanaf het parkeerterrein het Spangalis schoolgebouw zien. De meiden krijgen er de hele middag een rondleiding met alles erop en eraan. Britt mag alles zien en iedereen ontmoeten. En iedereen is even aardig en meelevend. Het is een bijzondere dag, een gewonnen dag, zo laat ik de productie van SpangaS een paar dagen later weten. We gaan elke week met Britt naar Eindhoven om haar bloedwaarden te laten controleren. Over de weken heen zien we haar witte bloedcellen omhoog krabbelen, ook haar rode bloedcellen blijven steeds beter op peil en de bloedplaatjes nemen toe. Maar het gaat zó langzaam. Het is alweer bijna april en Britt heeft nog steeds te weinig bloedplaatjes om met een chemokuur te mogen starten. Britt vindt het wel goed zo. Ze heeft nu nog even geen zin in het slikken van pillen en capsules. Britt en Joep hebben vooral zin in de Efteling, zin in Villa Pardoes waar we een weekje naartoe mogen. Ze beleven al dagen voorpret. Wij ook hoor, echt, maar wij hebben voorpret en voorverdriet tegelijk. Wat nu? Het is verschrikkelijk moeilijk om deze blog te schrijven. Sinds 10 februari weten we dat Britt niet kan genezen van haar neuroblastoom. We zijn verslagen en weten het even niet meer.

21 Alles is weer anders en heeft een andere lading gekregen Het is maandag 2 februari 2015 en Britt leeft een jaar met neuroblastoom, met het feit dat ze ziek is. Inge en ik staan er samen niet uitgebreid bij stil. Dat kan ook niet. Inge is die dag bij Britt in Utrecht en ik ben thuis in Helmond bij Noor en Joep. Dat is hemelsbreed een gat van 77 kilometer. Typisch. Zo ging het hele jaar. Bij elke opname viel ons gezin weer voor een paar dagen tot ruim een maand uit elkaar. Alles bij elkaar opgeteld hebben Inge en ik elkaar een paar maanden niet gezien. De volgende dag, 3 februari, los ik Inge af in Utrecht, maar eerst hebben we nog een consult bij dokter Geert. Hij lacht vriendelijk wanneer hij ons uitlegt wat hij wil doen bij Britt. Dokter Geert is radiotherapeut en wil Britts buik en haar wervels en haar bekken en haar heiligbeen en haar bovenbenen bestralen. Er zijn mogelijk acute bijwerkingen, zoals misselijkheid en diarree. En er zijn wellicht bijwerkingen op de langere termijn. Natuurlijk. Wat een horror. Ik ben blij dat Inge er ook bij zit. Ik krijg niet alles even goed mee want ik moet vechten tegen de impuls om op te staan en weg te lopen. Inge mee, Britt mee en hup naar huis. Gedurende Britts herstel in het ziekenhuis bereidden we ons voorzichtig voor op Amerika. Eerst moesten we een aantal verpleegkundige handelingen onder de knie krijgen. In Amerika is er ook zoiets als thuiszorg, maar die komt niet voor het plaatsen van een neussonde. Ook al geloof ik niet dat Britt snel een sonde zal krijgen, het is wel fijn om te weten hoe je zo n ding moet plaatsen. Je weet nooit. Een neussonde is een dun, zacht, plastic slangetje dat je inbrengt via de neus en dan de keel totdat het net in de maag hangt. Via het slangetje kan dan vloeibare voeding of medicijnen worden toegediend. Verpleegster Evita wil mij wel leren hoe je zo n sonde inbrengt. Ik wil het eerst zelf ervaren. Evita probeert het een eerste keer maar het slangetje krult op achter in mijn

22 keel en zo gaat het ene deel mijn neus in en het andere uiteinde bungelt uit mijn mond. Gadverdamme. Nog een keer! Ik zucht een paar keer diep en dan probeert Evita het nog eens. Ik heb water om het slangetje beter door te slikken. Zodra het ding in mijn keelgat wordt geduwd, begin ik echter te kokhalzen. Ik probeer het slangetje weg te slikken, maar het lukt niet. Het voelt alsof Evita een tuinslang in mijn slokdarm aan het duwen is. Het water komt door mijn neus weer naar buiten en de tranen springen uit mijn ogen. Gadverdegadverdamme. Driemaal is scheepsrecht en ik vraag Evita het nog een laatste keer te proberen. Misschien helpt het als ze het slangetje via mijn andere neusgat naar binnen duwt? Nee dus. Andersom lukt het mij in een tamelijk vloeiende beweging een neussonde bij Evita aan te brengen. Ik weet dat de sonde goed zit wanneer ik maagsap optrek en het sap mijn lakmoespapiertje verkleurt. Zo! Je zult wel denken: wat een zuur wijf!, lacht Evita. We moeten ook leren om een onderhuids prikje te zetten. Dat stelt niet veel voor, hoewel het moeilijk is om een naald (hoe klein ook) in je eigen kind te steken. Britt heeft er geen problemen mee, maar vindt dat ze ons dan ook eens mag prikken. Dat vindt de verpleegkundige een goede deal en haalt gretig een spuitje. Papa moet er eerst aan geloven. Mama is een paar dagen later aan de beurt. Vrijdag 6 februari heeft Britt precies een maand lang in het ziekenhuis gelegen. Na een uitgebreide MIBG-scan, een botbiopsie en een transfusie eries (erytrocyten, ofwel rode bloedcellen) mogen we naar huis. Blij toe en toch is het Inge en mij niet tegengevallen. We wisten op voorhand dat dit een lange opname zou worden. Speciaal voor deze kuur hebben we een matras van thuis naar het WKZ gesleept, zodat papa of mama niet op het smalle, harde slaapbankje hoefde te liggen. Het viel goed mee, maar ook bij deze kuur werd Britt tot de rand geduwd. En eigenlijk werd ze over de rand geduwd, want als ze geen stamcellen terug had gekregen, had ze deze kuur niet kunnen overleven.

23 We zijn een weekend thuis en moeten dan op maandag 9 februari alweer terug naar het WKZ voor een bloedcontrole. We komen ook voor een MRI-scan en een CT-scan ter voorbereiding op de radiotherapie van dokter Geert. Britts bloedwaarden sukkelen. Ze heeft na de scans opnieuw een transfusie nodig. Na de transfusie snellen we naar huis. Het is laat. De volgende dag wordt Britt weer besproken in de tumorwerkgroep. De dokters buigen zich samen over de scanresultaten van Britt en adviseren dan het verder te volgen traject. We verwachten niet te worden verrast en hebben met dokter Annelies afgesproken dat ze ons aan het einde van de middag even belt over de uitslagen. Dat doet ze en ze verrast ons. Ze heeft slecht nieuws. De MIBG-scan van voor het weekend laat zien dat de kanker op oude plekken is teruggekeerd en er is zelfs een nieuwe vlek gevonden. Er is geen redelijke hoop meer op genezing. En zo wordt onze grootste angst bewaarheid op een moment dat we het niet verwachtten. En wat doet dit verschrikkelijk veel pijn. Britt krijgt geen radiotherapie meer. En we gaan niet naar Amerika voor immuuntherapie. Wat moeten we nu? We willen niet dat Britt lijdt. We willen haar niet kwijt. Wat nu? Britt Bauer Zaterdag 20 december is er in het WKZ de dag van de sterren. Het sterrenfonds brengt met BN-er, kerstman en kerstpakket een bezoek aan de patiëntjes om de donkere dagen voor kerst wat te verlichten. Britt heeft bezoek van haar eigen BN-er (geen Bekende maar wel Belangrijke Nederlander) Romy. En naast vriendin Romy komt ook dokter Martine even op bezoek. Ze komt controleren hoe het met Britt is wanneer plots de deur

24 openschuift en de kerstman met Frans Bauer de kamer binnenstappen. Dokter Martine schrikt ervan. Als de kerstman bekent dat hij net als Britt en Romy uit Helmond komt, blijkt iedereen op de kamer van Britt een Brabander te zijn. Geen volk is zo uitbundig gezellig als de Brabanders, schreef Erasmus in de zestiende eeuw in zijn beroemde Lof der Zotheid. Of Erasmus zelf dat nu zo prijzenswaardig vond is onzeker, maar het is wel waar. Er wordt nog net geen polonaise ingezet op Britts kamer. Frans Bauer was er niet weg te branden en kwam later nog terug om te vragen of Britt zijn dochter wil worden: dan koop ik een paard voor je en krijg je een mooie roze kamer! De avond voor kerstmis mag Britt naar huis. Dat is natuurlijk fijn, maar het blijkt ook best ingewikkeld. Met z n vijven in een huis en soms bovenop elkaars lip. Da s opnieuw even wennen. Voor ons allemaal. Op 30 december rijd ik met Britt en haar vriendin Evi voor een controle naar het Prinses Maxima Centrum. Dokter Annelies is zeer tevreden over het herstel van Britt. Dokter Marc, die even later komt kijken naar Britt, is ook blij. Het is nog geen drie weken geleden dat Britt is geopereerd, maar ze springt en danst met Evi in het rond alsof het niets is. Dokter Marc geeft Britt een knuffel en wenst haar alvast een mooie jaarwisseling. Ook al gaat het heel goed met Britt, dokter Annelies wil toch pas in 2015 starten met de volgende chemokuur. We hadden niet voor mogelijk gehouden dat Britt nog thuis zou zijn met de jaarwisseling. Het voelt een beetje dubbel, maar Britt is dolgelukkig dat ze nu 2015 kan vieren bij haar grote vriend Jelte thuis. Dinsdag 6 januari wordt Britt opgenomen. Mama gaat als eerste mee naar Utrecht. Die dag wordt er eerst een hartfilmpje en een echo van Britts hart gemaakt. Ook haar gehoor wordt getest. De cytostatica die Britt eerder heeft gekregen, kunnen haar hart en gehoor serieus beschadigen. Van werkelijke schade is gelukkig nu nog geen sprake, zo wijzen de tests uit. Britt

25 levert ook weer urine in die wordt getest op catecholamines. Diezelfde dag nog krijgt Inge al te horen van dokter Annelies dat de urinewaarden voor het eerst normaal zijn. Goed nieuws. Britt is niet kankervrij, die illusie moeten we niet koesteren, maar het gaat vooruit. Britt krijgt een andere chemokuur dan ze in Nijmegen zou hebben gekregen. In het PMC in Utrecht volgen de dokters een ander behandelprotocol. De beenmergvernietigende kuur na de operatie duurt voor Britt dan ook zeven dagen en niet vijf zoals Karlijn en Jayden in het Radboud UMC kregen. Lood om oud ijzer. Britt krijgt een middel dat ze nog niet eerder heeft gehad: melfalan. Dat krijgt ze de eerste vier dagen. Daarna volgen etoposide en enkele dagen carboplatine. Deze chemokuur heet ook wel megatherapie. Britt verdraagt de megatherapie vrij aardig. Ze is niet misselijk, maar ze houdt wel elke dag een beetje minder energie over en na zeven dagen cytostatica in mega -doses is ze uitgeput. Haar eetlust is ook weg. Na een rustdag krijgt ze donderdag 15 januari haar eigen stamcellen terug. Spannend hè? vraagt verpleegster Ilona. Inge en ik lachen en we schamen ons tegelijkertijd een beetje voor onze laconieke houding. Maar ja, we hebben ook bijna alles al eerder gezien en gedaan. Een autologe stamceltransplantatie? Been there, done that. Dat is zó De transplantatie zelf stelt niks voor, maar na de stamceltransplantatie krijgt Britt sinds lange tijd weer eens een neussonde. Voor bijvoeding. Maar deze voeding verdraagt haar maag totaal niet. Ze wordt misselijk en ze moet braken. De misselijkheid en het braken blijft enkele dagen aanhouden. Ze spuugt dikke slierten slijm en heeft last van diarree. De neussonde wordt na het weekeinde verwijderd en ingewisseld voor parenterale voeding eten via het infuus. Prompt voelt Britt zich weer wat beter. Tja, alles wijst erop dat Britts slijmvliezen kapot zijn. Dat is onvermijdelijk bij een chemokuur maar dat maakt het niet minder naar. De slijmvliezen

26 vormen bovendien een belangrijke barrière tegen ziekteverwekkers en zonder deze barrière en zonder afweer is het wachten op een infectie van het een of ander. De infecties laten niet lang op zich wachten. Britt krijgt koorts en blijkt in haar bloed een enterobacter te hebben. Ze voelt zich niet heel ziek, maar wel heel ongemakkelijk. Ze moet elk uur naar de wc (ook s nachts), heeft regelmatig een hinderlijke prop slijm achter in haar keel (van de mucositis), is heel erg moe en heeft het af en toe opeens heel erg koud (door de koorts). Van Tomas, van stichting warme beer, krijgt ze een knuffelhond die je kunt opwarmen in de magnetron. Dan is de knuffel lekker warm en steriel tegelijk. Die komt nu goed van pas. In de tussentijd heeft dokter Annelies contact opgenomen met onze zorgverzekeraar met de mededeling dat zij Britt dit voorjaar wil doorverwijzen naar het Children s Hospital of Philadelphia. Ze heeft ook dokter Geert, de radiotherapeut, gevraagd om zich te buigen over Britt en een behandelplan op te stellen voor de bestraling die Britt nog in Utrecht moet krijgen voordat we naar Amerika mogen. Dinsdag 3 februari hebben we een eerste kennismaking met dokter Geert. Een dag daarvoor is Britt precies een jaar onder behandeling voor neuroblastoom. Papa? Ik zat te denken of we niet iets moeten doen als ik een jaar ziek ben. Ja, geen feestje of zo, maar dat we dan met alle vrienden en familie bij elkaar zijn en dat we dan iets leuks doen en iets lekkers hebben te eten. Dus eigenlijk wel een feestje maar dan noemen we het gewoon niet zo. Is dat wat? Heel goed. Gezellig. En wat Erasmus daar eigenlijk van zou vinden, kan me geen reet schelen.

27 De operatie Dokter Marc is de kinderchirurg die Britt zal opereren. Hij legt ons op 5 december uit waarom we bij hem zitten. De tumor wordt niet groter, maar wil ook niet meer kleiner worden. Het is daarom tijd om een operatie te wagen. Hij laat aan Britt en ons de tumor zien; dat wil zeggen, de anatomische scan van het ding op scherm. De tumor is echt groot. Hij duwt de milt en alvleesklier omhoog, de linkernier omlaag en de slagader opzij. Dokter Marc vraagt aan Britt of ze wil weten waar hij de snede zal maken om de tumor te kunnen verwijderen. Britt knikt. Nou trek je shirt maar eens omhoog. Met zijn potlood tekent dokter Marc voorzichtig een dunne, zacht golvende lijn over de huid van Britt. Hij begint uiterst links, onder haar ribben, en eindigt helemaal rechts. Whoo!, zegt Britt. Ja, een doorgezaagd meisje, zegt dokter Marc. Britt lacht. De anesthesioloog vertelt later aan Britt dat ze niet moet schrikken wanneer ze wakker wordt na de operatie. Ze heeft dan zeker vijf buisjes in haar lijf. Ze krijgt een blaaskatheter (om te kunnen plassen), een epidurale katheter (voor de toediening van een verdovend, pijnstillend middel), een bloeddrukmeter in haar pols, een extra groot infuus bovenop haar hand (om, als het nodig is, snel veel bloed toe te kunnen dienen) en een buis in haar neus en keel (voor beademing). Het is onduidelijk of de operatie zal slagen. Het verwijderen van de tumor moeten we vergelijken met het verwijderen van een sticker dat zit vastgeplakt op een vel papier. En er zal minstens 95% moeten worden verwijderd, wil een operatie als deze überhaupt zin hebben. Dokter Marc kan en wil niet zeggen of dat gaat lukken. Dat weet hij echt pas op het moment dat hij het probeert, wanneer Britt dus al op de operatietafel ligt. Woensdag 10 december melden we ons op afdeling Giraf van het

28 Wilhelmina Kinderziekenhuis. De operatie staat gepland voor donderdagochtend, maar Britt moet er eerder zijn. Dan kunnen ze bloed bij haar afnemen om die dag nog extra zakken bloed te kunnen bestellen voor de grote, ongeveer zeven uur durende operatie de volgende dag. De herinnering aan de mededeling van dokter Marc dat deze operatie de zwaarste is die een kind kan krijgen, dringt zich op en overstemt alle andere gedachten. Britt stelt voor om naar de knutselmiddag in het ziekenhuis te gaan. Dat doen we maar. We maken gedrieën een kerstkrans, beschilderen een glazen potje en knippen-plakken een kerstkaart. Na s avonds wat te hebben gegeten, verkennen we het WKZ en belanden in de Ronald McDonald huiskamer. Deze ruimte ligt op de tweede verdieping van het WKZ. Binnen zijn verschillende knusse hoekjes gemaakt met lekkere stoelen en banken en zitzakken. Er zijn eethoeken, televisiehoeken en leeshoeken. Britt vindt het er geweldig. Je kunt in de huiskamer met de trap tot helemaal naar boven in de nok waar een enkele kamer is gebouwd. Op deze zolderkamer treffen we twee tienermeisjes die een potje aan het sjoelen zijn. Ze vragen direct aan Britt of ze mee wil doen. Natuurlijk wil Britt dat. Jullie kunnen wel gaan hoor, zegt ze tegen ons. Britt wacht op haar operatie.

29 De volgende ochtend is Britt dadelijk aan de beurt. Ze heeft licht maar goed geslapen en heeft in haar operatiehemd die ochtend nog even gewerkt aan een kleurplaat voordat verpleegster Annette ons komt halen. De zenuwen bij Britt slaan pas toe wanneer ik haar voor de operatiekamers een kus geef. Gelukkig gaat mama nog mee de OK op waar ze bij haar blijft tot het moment dat Britt slaapt. Dokter Marc belooft om ons tussendoor op de hoogte te houden. De eerste update krijgen we om 12 uur. De operatie verloopt goed. Het valt hem tot dan toe allerminst tegen. Om 3 uur belt hij weer. En gelukkig gaat het nog steeds goed. De grootste bult is er al uit, maar bij de lastigste plekken, zo rond de belangrijke aderen, zal hij wel nog het een en ander weg moeten zien te krijgen. Zenuwslopend is dit, maar ome Loek is er inmiddels ook en door wat te kletsen gaat de tijd gelukkig wat sneller. Dokter Marc verwachtte om 5 uur klaar te zijn, maar voor half 5 belt hij al dat het team klaar is. Voor zijn gevoel heeft hij alles kunnen weghalen. Het is gegaan zoals hij het had gehoopt en ook nog eens zonder complicaties. Dat is geweldig nieuws. Britt is er nog niet mee genezen, maar ze heeft tenminste nog kans op genezing. De opluchting is groot. Inge, Loek en ik merken dat ook dokter Marc opgelucht is. Britt wordt direct naar de intensive care-afdeling De Pelikaan gereden. Ook al waren er geen complicaties, het is goed wanneer ze na zo n lange en zware operatie nauw in de gaten wordt gehouden. En dan kan ze maar beter op de IC zijn. Ze wordt die eerste nacht nog in slaap gehouden. Toch wordt ze af en toe wat wakker. Ze is dan niet in de war of verdrietig. Ze voelt zich wel onthand. Letterlijk. Haar handen zijn nog vastgebonden (zodat ze niet in een staat van verwarring slangetjes, buizen en draadjes losrukt) en door de beademingsbuis kan ze niet praten. Ze weet nochtans duidelijk te maken dat ze van de beademing wil. Dat mag echter nog niet. Eerst moet haar vochthuishouding een beetje op orde zijn en

30 dat is het nog niet. De volgende dag lijkt het dat ook nog niet te zijn. Ze is wel al wat vaker wakker en ze vindt het fijn als we haar voorlezen. Ze wil ons en de verpleging vaak van alles vragen of vertellen, maar liplezen is echt vreselijk moeilijk en het duurt vaak lang voordat we door hebben wat ze wil zeggen. Wanneer haar handen los mogen, laat ik haar typen op mijn laptop. Dat gaat heel goed. Ondertussen wordt haar bloeddruk weer normaal en het plassen gaat ook steeds beter. S avonds mag de beademingsbuis uit haar neus, uit haar keel, uit haar longen en kan ze met hese stem weer praten. Ze mag nog niets zelf drinken of eten. Ze krijgt voor nu vocht en de nodige voedingsstoffen via een infuus. Wanneer ik achter elkaar lees wat Britt door de dag heen heeft geschreven op mijn laptop, lijkt het bijna een gedicht; zo n heel modern, niet-rijmend gedicht: Er zit te veel slijm Of ze een beetje slijm der uit Mama ik plas steeds maar een heel klein beetje wij hebben afgesproken dat als ik iets wil zeggen tiep ik mijn stem is weg ik kan moeilijk ademen je moet de plaatjes laten zien mama ik weet het niet meer mama ik denk steeds dat het boek uit is ander boek je hoeft de plaatjes niet te laten zien doet het pijn

31 Britt herstelt snel. Na twee nachten op de IC besluiten de dokters dat ze niettemin het weekend moet blijven voordat ze terug mag naar de gewone afdeling Giraf. Dokter Annelies vertelt ons dat het team ondertussen verder aan het plannen is voor Britt. Britt staat een high dose chemokuur te wachten. Wanneer ze daarmee start is afhankelijk van hoe vroeg ze is hersteld. Ze mag straks nog een paar dagen naar huis vooraleer ze wordt opgenomen voor de chemokuur, maar dokter Annelies wil niet langer wachten met het geven van deze kuur dan strikt noodzakelijk. Wij evenmin. Zodra Britts buikwond ook maar een beetje is geheeld, zal de kuur worden gestart. We moeten er rekening mee houden dat dit rond de kerst zal zijn. Deze jaarwisseling zijn we in elk geval niet als gezin bij elkaar. Dat voelt niet goed, maar het kan niet anders en uiteindelijk is Britt belangrijker dan het inluiden van een nieuw jaar. De volgende halte Britt heeft een fantastisch verjaardagsfeestje. Op de manege beschildert ze pony s en daarna mag ze samen met haar uitgenodigde vriendjes en vriendinnetjes ook nog eens op verschillende pony s rijden en draven. Inge en ik genieten van haar genieten, maar lopen tegelijkertijd met een knoop in de maag rond. We hadden al de uitslagen verwacht van de laatste scans, maar we hebben nog niets mogen vernemen. Inge kijkt voortdurend op haar telefoon of ze al is gebeld en mist desondanks het telefoontje van dokter Jan. Later die avond krijgen we een mailtje van dokter Jan. Hij belooft ons de volgende ochtend te bellen, maar hij kan ons alvast vertellen dat de laatste MIBG-scan en urinetest geen verdere afname van tumor en uitzaaiingen laten zien. Wat een klap. En wat een contrast met ons zelfverzekerde, levenslustige paardenmeisje.

32 Britt zit op Baloe, een uit de kluiten gewassen pony die ze even tevoren hebben versierd met waterverf. Hoe gaat het?, vragen mensen aan Inge en aan mij. Gaat wel, zeg ik dan maar. Britt voelt zich goed. Ze gaat graag naar school, hoewel ze klaagt over huiswerk. Zo moet ze bijvoorbeeld leren voor een aardrijkskundetoets. Daar heeft ze geen zin in. Ze spreekt liever af met haar vriendinnen. En hoe gaat het met ons? Gaat wel. Het moet wel. We hebben naast Britt immers nog twee kleine kinderen. En zo vieren we straks gezellig sinterklaas en daarna een vrolijk kerstfeest. Als het echt niet meer gaat, laten jullie dat dan weten?, vraagt dokter Annelies. We knikken. Britt kent dokter Annelies nog uit Nijmegen en is blij om haar te zien. Het is toch een bekend gezicht in een verder nieuwe omgeving: het Prinses Máxima Centrum (PMC) in Utrecht. In 2017 is het PMC een groot gebouw waar alle Nederlandse kind-patiënten met enigerlei vorm van kanker worden behandeld. Het huidige PMC huist in het Wilhelmina Kinderziekenhuis en is nog maar klein. Het PMC is pas een paar maanden open en Britt is een van de eerste patiënten daar. De receptie, de poli, dagbehandeling, huiskamer en medium care-afdeling

33 grenzen achter elkaar aan een enkele gang. Een verdieping hoger hebben ze nog een paar kamers. Beide verdiepingen zijn helemaal opnieuw ingericht. Fris en modern. Je ruikt er nog de verf en de lijm. Het is er verder heel licht en heel stil. Het beklemt ons eerlijk gezegd een beetje. Britt neust overal wat rond terwijl Inge en ik met dokter Annelies de laatste teleurstellende uitslagen bespreken. Dokter Annelies is al op de hoogte gebracht door dokter Jan maar heeft zelf nog niet de scans gezien en ze vindt het moeilijk om te zeggen wat ons nu de komende tijd te wachten staat. Ze weet ons wel te vertellen dat ze Britt na het weekeinde met haar collega s bespreekt in de zogeheten tumorwerkgroep. De centrale vraag is dan of Britt kan worden geopereerd. Ze belooft ons dinsdag aan het einde van de werkdag te bellen. Vandaag is het dinsdag en ik zit in de trein, weggedoken in een rustig hoekje van de coupé, wanneer mijn telefoon gaat. Het is dokter Annelies. Ik ben benieuwd naar wat ze me kan vertellen. De werkgroep is het eens en heeft een route uitgestippeld en de volgende halte is de operatiekamer, zo laat dokter Annelies weten. Britt wordt volgende week woensdag in Utrecht verwacht voor een lange, lastige operatie de volgende dag donderdag 11 december. Over de nadere details worden we deze week nog ingelicht, maar duidelijk is dat dit een hele zware, lange en spannende dag gaat worden. We zijn niet bijgelovig, maar steken deze dag zeker een kaarsje aan en we zouden het een mooi gebaar vinden als jij dit ook doet. Bedankt! Wanneer ik Britt een kus geef voor het slapen, vertelt ze me nog hoe moeilijk haar aardrijkskundetoets was vandaag. Zo werd er gevraagd waarom er vroeger veel meer rivieren waren. Hoe moet iemand dat nou weten!? En wat was je antwoord?, vraag ik. Nou, dat vroeger de mensen rivieren veel mooier vonden dan nu. We lachen. We stellen ons voor hoe de Moderne Mens op een gegeven moment helemaal klaar was met al die rivieren: Ik weet het niet rivieren, best aardig hoor maar

34 ik ben er gewoon op uitgekeken. Ik vind het mooi bedacht. Het is hartstikke fout, maar ook hartstikke mooi, minstens zo mooi als de rivieren van weleer. We gaan naar Utrecht toe Het is vrijdag 31 oktober en een struise mevrouw in witte jas komt met een groot vat op een steekwagen kamer 7 binnengereden. Ze is van de dialyse-afdeling en herkent Britt nog van de stamcel-aferese. In het vat zit vloeibaar stikstof en daar hangen twee zakjes met Britts stamcellen in. Ze worden zo bewaard op een temperatuur van minus zestig graden Celsius. Inge staat met haar iphone klaar om foto s te maken. Wacht even tot de deksel van het vat gaat. Dan kun je ook de damp fotograferen. Dat ziet er altijd zo spectaculair uit, zegt de mevrouw. Ze wendt zich dan tot verpleger Dave en vraagt hem om een bakje lauwwarm water om straks de stamcellen in te ontdooien. Stamcellen in t vat.

35 Er arriveren twee kinderartsen, twee co-assistenten en kinderoncoloog dokter Paul. Dan kan het beginnen. Dave hangt een zakje stamcellen aan de infuuspaal en sluit het aan op Britts infuus. De zwaartekracht doet de rest. In luttele minuten is het eerste zakje ingelopen en kan Dave verder met het volgende zakje. Dokter Paul en zijn hulpjes staan er maar wat bij. Dokter Paul nodigt na enkele minuten de kinderartsen en co-assistenten uit om even te ruiken aan Britts adem. Die ruikt sterk naar weeïge appels. De vreemde, doordringende geur hangt nog de hele verdere dag om haar heen. We vragen een kinderarts om nog even te kijken naar Britts insteek. De insteek is het punt waar haar dubbele infuuslijn de huid ingaat, een stukje onder haar sleutelbeen. De huid rond de insteek is iets gezwollen en roder dan anders. Dokter Henk kijkt even en meent dat het er niet heel erg naar uit ziet. Maar de volgende ochtend ziet het er wel echt naar uit. De huid is nu nog roder en de insteek lijkt te zweren. Gelukkig is Britt nog steeds koortsvrij, maar het is duidelijk dat hier nog eens een dokter naar moet kijken. Het is weekend en Britt en Inge rijden naar Eindhoven, naar het Catharinaziekenhuis. Dokter Natasja vindt ook dat ze hier iets mee moet doen. Ze neemt een uitstrijkje van de zwerende insteek en schrijft nog een andere, zwaardere antibioticum voor. Na het weekend hebben we voor de zoveelste keer een bloedconsult op de poli van het Amalia kinderziekenhuis van het Radboud UMC. In de wachtruimte komen we Sepp en zijn moeder tegen. Britt vindt Sepp wel cool, want hij heeft altijd zo n koele hoed op. Vandaag heeft hij echter een stoere muts op. De hoed past niet meer goed. Sepp heeft leukemie en is op de poli voor zijn wekelijkse chemo. Samen spelen ze op de ipad en kleuren ze wat. Gezellig. Zo is het vele wachten toch iets minder erg. Britt en Sepp zitten allebei in groep 5 maar het valt me op hoeveel ze verschillen in lengte. Sepp torent bijna

36 anderhalve kop boven Britt uit. Sepp is groot, Britt is klein. Britt is sinds de diagnose en de start van de behandeling ook nauwelijks meer gegroeid. Haar kleine broertje Joep (net 6) is inmiddels al even groot als haar. We wachten in de onderzoekskamer op dokter Jan. We hoeven amper een uur te wachten vooraleer er bij Britt bloed wordt afgenomen. Hoeveel heparine moet er eigenlijk in de lijn worden gespoten na het afnemen van bloed?, vraagt Britt. Drie tot maximaal vijf milliliter, antwoordt de verpleegster. Weer een uur later spreken we dokter Jan die, zo weten we sinds een poosje, binnenkort ook het Radboud UMC zal verlaten. Hij raadt ons aan om met Britt de behandeling voort te zetten in het Prinses Máxima Centrum in Utrecht, waar inmiddels alle neuroblastoom-expertise van Nederland is gebundeld. Het voelt in Nijmegen een beetje alsof we met Britt op een zinkend schip zitten. Bah. Al dat wisselen van ziekenhuizen en dokters komt onze neus uit. De chirurg die Britts tumor zal verwijderen, heeft al sinds oktober Nijmegen voor Utrecht verruild en Britt moet dus hoe dan ook in Utrecht worden geopereerd. Deze operatie is de volgende belangrijke stap voor Britt: operatie chemo bestraling Amerika. Gezien het feit dat Britt goed lijkt te

37 reageren op de MIBG-kuren, veronderstelt dokter Jan dat we weer op weg zijn naar Amerika. En de route naar Philadelphia loopt dus via Utrecht. Maar nu zijn we nog in Nijmegen en heeft Britt weer een transfusie van bloedplaatjes nodig. Dokter Jan heeft geregeld dat dit direct om de hoek op de dagbehandeling kan. Voordat we daar naartoe gaan inspecteert de infectioloog op verzoek van dokter Jan ook nog eens Britts insteek en zij constateert dat dokter Natasja in Eindhoven precies dat heeft gedaan wat zijzelf ook zou hebben gedaan: een kweekje, een augmentin-kuurtje en afwachten. Sinds de stamcel-teruggave krijgt Britt weer dagelijks Neupogen dat de aanmaak van witte bloedcellen bevordert. Dokter Jan vindt het daarom verstandig wanneer we ook elke vrijdag even het bloedbeeld laten bepalen in Eindhoven. Het is fijn wanneer Britt weer witte bloedcellen heeft, maar met Neupogen bestaat het risico dat ze in korte tijd plots veel teveel leukocyten in haar lijf heeft. Bij de eerstvolgende controle in Eindhoven, vroeg in de ochtend, heeft Britt nog maar weinig hemoglobine. Ze ziet nog niet heel wit en ze voel zich ook nog niet echt moe, maar ter overbrugging van het weekend wordt besloten om Britt toch wat bij te kleuren. Zo n bloedtransfusie van rode bloedcellen is altijd balen. Dan is je dagbesteding meteen ingevuld, omdat een enkel zakje rood bloed van 280 milliliter heel langzaam (in drie tot vier uur) inloopt. Inge is de klos. Het is alweer donker wanneer ze naar huis mogen. Mama is bekaf. Britt daarentegen sprint over de parkeerplaats naar de auto. Je kan me niet bijhouden hè?!, roept ze naar Inge. Na het weekend zweert de insteek niet meer. Gelukkig. De Neupogen heeft ook zijn werk kunnen doen. Britt heeft meer dan 7 miljard witte bloedcellen. Dat is best veel en dokter Jan vraagt ons voor nu even te stoppen met de Neupogen. Britt heeft echter net als een week eerder bijna geen bloedplaatjes meer. Het zal nog een paar weken duren voordat Britts stamcellen volledig zijn uitgegroeid tot nieuw beenmerg dat

38 zelf een boel bloedplaatjes maakt. We worden weer doorgestuurd naar de dagbehandeling voor een transfusie. Sepp is er ook weer en komt gezellig bij Britt zitten tijdens haar transfusie. Sepp heeft zijn chemo alweer gehad, maar hij wacht op een MRI-scan. En ja, samen wachten is toch echt veel leuker. Woensdag 12 november zijn we met het hele gezin in het Elkerliek ziekenhuis waar we zijn uitgenodigd voor een high tea. Er zijn nog een paar gezinnen. We nemen allen nogmaals afscheid van het Elkerliek, van dokter Mijke en van dokter Rinske, onder het genot van koffie, thee en bitterzoete cake. En twee dagen later is het vrijdag en moeten we dus naar het Catharinaziekenhuis voor een bloedcontrole. Je mag maximaal vijf milliliter heparine inspuiten, waarschuwt Britt verpleegster Marit vriendelijk. Zo, wat goed dat je dat weet! Je kunt zo in het ziekenhuis komen werken!. Britt lacht: Ja, maar ik denk eigenlijk niet dat ze hier zo n kleine witte pakjes hebben. Hiep hoera! Britt wordt vandaag 8 jaar! Dat vieren we met een prachtige taart van Juulke. Vandaag is speciaal. Britt mag de cupcake-kraal aan haar

Fiche 1: chirurgie. Opdracht: Speel een operatie na

Fiche 1: chirurgie. Opdracht: Speel een operatie na Fiche 1: chirurgie Soms is het nodig om een tumor weg te halen. Dat gebeurt tijdens een operatie. De dokter die deze operatie uitvoert, heet een chirurg. De dokter haalt de hele tumor, of het grootste

Nadere informatie

Neus correctie 2012. Aanleiding. Intake gesprek. Stap 1: Wat gaan we doen

Neus correctie 2012. Aanleiding. Intake gesprek. Stap 1: Wat gaan we doen Neus correctie 2012 Aanleiding Al een tijdje heb ik last van mijn neus. Als kind van een jaar of 5 kreeg ik een schep tegen mijn neus, wat er waarschijnlijk voor heeft gezorgd dat mijn neus brak. Als kind

Nadere informatie

DOE-BOEK VOOR KINDEREN

DOE-BOEK VOOR KINDEREN DOE-BOEK VOOR KINDEREN MET EEN PAPA OF MAMA MET KANKER DIT DOE-BOEK IS VAN Doe-boek voor kinderen met een papa of mama met kanker Uitgave van: Erasmus MC Kanker Instituut Afdeling Psychiatrie Unit Psychosociale

Nadere informatie

De MS van Tess Als elke dag onzeker is

De MS van Tess Als elke dag onzeker is Morgen gaan we naar de huisarts, zegt haar moeder s middags. Ik weet niet wat er met je is. Je bent zo moe de laatste tijd. En nu heb je ook nog last van je oog. De juf zegt dat ik misschien een bril moet,

Nadere informatie

Een kind zonder kankerdag

Een kind zonder kankerdag Een kind zonder kankerdag Eerste druk, maart 2011 2011 Maurice de Keijzer Schilderij cover: Roel Hofman isbn: 978-90-484-1732-2 nur: 402 Uitgever: Free Musketeers, Zoetermeer www.freemusketeers.nl Hoewel

Nadere informatie

Papa en mama hebben ruzie. Ton en Toya vinden dat niet leuk. Papa wil graag dat Ton en Toya bij hem op bezoek komen, maar van mama mag dat niet.

Papa en mama hebben ruzie. Ton en Toya vinden dat niet leuk. Papa wil graag dat Ton en Toya bij hem op bezoek komen, maar van mama mag dat niet. Bezoek op kantoor Papa en mama hebben ruzie. Ton en Toya vinden dat niet leuk. Papa wil graag dat Ton en Toya bij hem op bezoek komen, maar van mama mag dat niet. Ton en Toya hebben wat problemen thuis.

Nadere informatie

6. Behandelingen. Wil jij dat jouw moeder zo snel mogelijk begint met de behandelingen of wil je dat ze nog even wacht? Waarom?

6. Behandelingen. Wil jij dat jouw moeder zo snel mogelijk begint met de behandelingen of wil je dat ze nog even wacht? Waarom? 6. Behandelingen De uitslagen van alle onderzoeken geven een duidelijk beeld van de ziekte. De artsen weten nu om welke soort borstkanker het gaat, wat de eigenschappen zijn van de kankercellen, hoe groot

Nadere informatie

Kanker. Inleiding. Wat is kanker. Hoe ontstaat kanker

Kanker. Inleiding. Wat is kanker. Hoe ontstaat kanker Kanker Inleiding Ik heb dit onderwerp gekozen omdat veel mensen niet weten wat kanker precies inhoud en ik zelf er ook meer van wil weten omdat mijn oma er in de zomervakantie aan gestorven is. Dat je

Nadere informatie

Het verwijderen van een nier

Het verwijderen van een nier Het verwijderen van een nier Albert Schweitzer ziekenhuis februari 2015 pavo 0127 Inleiding Binnenkort wordt u in het ziekenhuis opgenomen voor het verwijderen van een nier. In deze folder leest u over

Nadere informatie

Elke miskraam is anders (deel 2)

Elke miskraam is anders (deel 2) Elke miskraam is anders (deel 2) Eindelijk zijn we twee weken verder en heb ik inmiddels de ingreep gehad waar ik op zat te wachten. In de tussen tijd dacht ik eerst dat ik nu wel schoon zou zijn, maar

Nadere informatie

Trastuzumab (Herceptin )

Trastuzumab (Herceptin ) Trastuzumab (Herceptin ) Borstkanker (mammacarcinoom) De diagnose borstkanker is bij u vastgesteld. Dit wordt ook wel een mammacarcinoom genoemd. De behandeling van een mammacarcinoom bestaat uit een operatieve

Nadere informatie

Rivka voelt tranen in haar ogen. Vader aait over haar wang. Hij zegt: Veel plezier, prinsesje. Vergeet je nooit wie je bent? Dan draait vader zich

Rivka voelt tranen in haar ogen. Vader aait over haar wang. Hij zegt: Veel plezier, prinsesje. Vergeet je nooit wie je bent? Dan draait vader zich 1942-1943 1 Rivka! Het is tijd om te gaan!, roept vader. Rivka is blij. Ze gaat logeren. Ze weet niet bij wie. En ze weet ook niet hoe lang. Maar ze heeft er wel zin in. Vader heeft gezegd: Je gaat in

Nadere informatie

MEMORY WOORDEN 1.1. TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1

MEMORY WOORDEN 1.1. TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1 MEMORY WOORDEN 1.1 TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1 ik jij hij zij wij jullie zij de baby het kind ja nee de naam TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 2 MEMORY WOORDEN 1.2 TaalCompleet A1 Memory Woorden

Nadere informatie

Kanker. Inhoud. Inleiding. Wat is kanker? Inleiding

Kanker. Inhoud. Inleiding. Wat is kanker? Inleiding Kanker Inhoud Inleiding Inleiding Wat is kanker? Soorten kanker In het kinderziekenhuis Wat kan je doen tegen kanker? Afsluiting Bronvermelding Ik houd mijn werkstuk over kanker, omdat het mij een moeilijk

Nadere informatie

Inhoud. Een nacht 7. Voetstappen 27. Strijder in de schaduw 51

Inhoud. Een nacht 7. Voetstappen 27. Strijder in de schaduw 51 Inhoud Een nacht 7 Voetstappen 27 Strijder in de schaduw 51 5 Een nacht 6 Een plek om te slapen Ik ben gevlucht uit mijn land. Daardoor heb ik geen thuis meer. De wind neemt me mee. Soms hierheen, soms

Nadere informatie

Op bezoek. bij Sam op de Intensive Care

Op bezoek. bij Sam op de Intensive Care Op bezoek S bij Sam op de Intensive Care Hoi, ik ben Sam en ik lig op de Intensive Care S Ik heb een fotoboekje gemaakt. Zo kun je alvast zien waar ik ben en wat iedereen op de afdeling doet. Natuurlijk

Nadere informatie

1. Joris. Voor haar huis remt Roos. Ik ben er. De gordijnen beneden zijn weer dicht.

1. Joris. Voor haar huis remt Roos. Ik ben er. De gordijnen beneden zijn weer dicht. 1. Joris Hé Roos, fiets eens niet zo hard. Roos schrikt op en kijkt naast zich. Recht in het vrolijke gezicht van Joris. Joris zit in haar klas. Ben je voor mij op de vlucht?, vraagt hij. Wat een onzin.

Nadere informatie

Tijn in het ziekenhuis. Het verwijderen van amandelen bij kinderen

Tijn in het ziekenhuis. Het verwijderen van amandelen bij kinderen Tijn in het ziekenhuis Het verwijderen van amandelen bij kinderen 2 Introductie Uw kind wordt binnenkort in ons ziekenhuis opgenomen voor het verwijderen van keel- en of neusamandelen. Dit boekje kan u

Nadere informatie

Verwijderen van de lymfeklieren in het kleine bekken

Verwijderen van de lymfeklieren in het kleine bekken Patiënteninformatie Verwijderen van de lymfeklieren in het kleine bekken (Pelviene lymfeklierdissectie) Verwijderen van de lymfeklieren van de prostaat 1 Verwijderen van de lymfeklieren in het kleine

Nadere informatie

Weekje weg: shoppen, interview/fotoshoot en veel praten

Weekje weg: shoppen, interview/fotoshoot en veel praten Weekje weg: shoppen, interview/fotoshoot en veel praten Naar mijn vriendin 19 maart ging ik in de middag naar Den-Haag met de trein. Ik zag hier wel erg tegenop met 6 maanden zwangerschap zo,n lange reis

Nadere informatie

Help, mijn papa en mama gaan scheiden!

Help, mijn papa en mama gaan scheiden! Help, mijn papa en mama gaan scheiden! Joep ligt in bed. Hij houdt zijn handen tegen zijn oren. Beneden hoort hij harde boze stemmen. Papa en mama hebben ruzie. Papa en mama hebben vaak ruzie. Ze denken

Nadere informatie

Dagcentrum (dagopname kinderen, een kleurboekje)

Dagcentrum (dagopname kinderen, een kleurboekje) Dagcentrum (dagopname kinderen, een kleurboekje) Binnenkort wordt uw kind opgenomen op het dagcentrum van het AMC. Dit kleurboekje is speciaal bestemd voor uw kind. Het laat aan de hand van plaatjes zien

Nadere informatie

Patiënteninformatiedossier (PID) Longkanker (longcarcinoom) onderdeel DE OPERATIE. LONGKANKER De operatie

Patiënteninformatiedossier (PID) Longkanker (longcarcinoom) onderdeel DE OPERATIE. LONGKANKER De operatie Patiënteninformatiedossier (PID) Longkanker (longcarcinoom) onderdeel DE OPERATIE LONGKANKER 2 INHOUD Inleiding...4...4 Lobectomie...4 Pneumectomie...5 Opname op de afdeling...5 Vóór de opname...5 De opname...6

Nadere informatie

Take a look at my life week 5&6

Take a look at my life week 5&6 Take a look at my life week 5&6 Maandag 27 januari 2014 Zou vandaag gaan werken, maar heb op het laatste moment afgezegd omdat het nogal glad was op de weg. Dus ik durfde het niet aan om op de fiets naar

Nadere informatie

Plakrand. Plakrand. Plakrand. Plakrand. Plakrand. Plakrand

Plakrand. Plakrand. Plakrand. Plakrand. Plakrand. Plakrand zgt.nl Wat heb je nodig? - De 2 bouwplaten - Schoenendoos (niet te klein) - Stiften of kleurkrijtjes - Schaar of prikpen - Lijm - Eventueel gekleurde vouwblaadjes De doos Knip de twee hoeken van de lange

Nadere informatie

Pannenkoeken met stroop

Pannenkoeken met stroop Pannenkoeken met stroop Al een maand lang zegt Yvonne alleen maar nee. Heb je je best gedaan op school? Nee. Was het leuk? Nee. Heb je nog met iemand gespeeld? Nee. Heb je lekker gegeten? Nee. Heb je goed

Nadere informatie

Voorbereidingsboek Operatie

Voorbereidingsboek Operatie Voorbereidingsboek Operatie Dit fotoboek is bedoeld om jou en je ouder(s) / verzorger(s) een indruk te geven over de gang van zaken rondom de operatie. We hopen dat deze informatie duidelijk en compleet

Nadere informatie

De PAAZ, wat is dat? Informatie voor kinderen van 8 tot 12 jaar

De PAAZ, wat is dat? Informatie voor kinderen van 8 tot 12 jaar De PAAZ, wat is dat? Informatie voor kinderen van 8 tot 12 jaar De afgelopen weken was het niet zo leuk bij Pim thuis. Zijn moeder lag de hele dag in bed. Ze stond niet meer op, deed geen boodschappen

Nadere informatie

Als papa of mama een bolletje in het hoofd heeft Informatie voor kinderen van 8 tot 12 jaar over brughoektumor bij hun papa of mama

Als papa of mama een bolletje in het hoofd heeft Informatie voor kinderen van 8 tot 12 jaar over brughoektumor bij hun papa of mama Als papa of mama een bolletje in het hoofd heeft Informatie voor kinderen van 8 tot 12 jaar over brughoektumor bij hun papa of mama Deze folder legt uit wat er gebeurt als je papa of mama een bolletje

Nadere informatie

Wat heb je nodig? De doos

Wat heb je nodig? De doos zgt.nl Wat heb je nodig? - De 2 bouwplaten - Schoenendoos (niet te klein) - Stiften of kleurkrijtjes - Schaar of prikpen - Lijm - Eventueel gekleurde vouwblaadjes De doos Knip de twee hoeken van de lange

Nadere informatie

Wat is een infuus? Wilhelmina Kinderziekenhuis

Wat is een infuus? Wilhelmina Kinderziekenhuis Wilhelmina Kinderziekenhuis Wat is een infuus? Wat staat er in deze folder Wat is een infuus 2 Vóór het prikken 4 Het prikken 4 Na het prikken 5 Tips 6 Onder ouders verstaan wij ook verzorger(s), pleeg-

Nadere informatie

Take a look at my life 30

Take a look at my life 30 Take a look at my life 30 Er is weer een week om gevlogen, en jullie moeten er echt aan gaan geloven maar het is voornamelijk Daan spam op me blog hihi. Ik kan het niet laten om dat heerlijke snoetje op

Nadere informatie

Miauw! Miauw!

Miauw!  Miauw! Onderbouw Thema: jaloezie Miauw! Een verhaal over een meisje dat jaloers is op haar babyzusje. Sinds Dian een zusje heeft moet ze de aandacht van moeder delen. Dat vindt Dian soms heel moeilijk. Miauw!

Nadere informatie

Plakzijde Schutblad links Schutblad rechts Ziek Eerder verscheen: Niks zeggen! Bekroond met een Vlag en Wimpel 2008 www.gideonsamson.nl www.leopold.nl Gideon Samson Ziek Leopold / Amsterdam Voor Jolijn,

Nadere informatie

Fotoverhaal voor kinderen die geopereerd worden en een verdoving met een 'kapje' krijgen (Kinder- en jongerenafdeling)

Fotoverhaal voor kinderen die geopereerd worden en een verdoving met een 'kapje' krijgen (Kinder- en jongerenafdeling) Fotoverhaal voor kinderen die geopereerd worden en een verdoving met een 'kapje' krijgen (Kinder- en jongerenafdeling) Jij krijgt een operatie en gaat dan slapen met een kapje. Hieronder lees je het verhaal

Nadere informatie

In de war? Op de Intensive Care

In de war? Op de Intensive Care In de war? Op de Intensive Care Albert Schweitzer ziekenhuis juni 2015 pavo 1168 Inleiding Uw partner of familielid is in het Albert Schweitzer ziekenhuis opgenomen op de Intensive Care. Waarschijnlijk

Nadere informatie

Verwijderen van een nier via een kijkoperatie. Laparoscopische operatie

Verwijderen van een nier via een kijkoperatie. Laparoscopische operatie Verwijderen van een nier via een kijkoperatie Laparoscopische operatie Inleiding Binnenkort wordt u in het ziekenhuis opgenomen voor het verwijderen van één van uw nieren. De uroloog heeft met u besproken

Nadere informatie

KNF Zwolle. Afdeling KNF Zwolle. Alles over het EEG-Onderzoek

KNF Zwolle. Afdeling KNF Zwolle. Alles over het EEG-Onderzoek KNF Zwolle Afdeling KNF Zwolle Alles over het EEG-Onderzoek 1. Welkom op de afdeling KNF afdeling knf Binnenkort kom je samen met je vader of je moeder een nachtje slapen bij het epilepsiecentrum in Zwolle.

Nadere informatie

Gastroscopie bij kinderen

Gastroscopie bij kinderen 1 De dokter heeft verteld dat hij in je maag wil kijken met een buis. Wat moet je al weten en doen voor het onderzoek Papa en / of mama mogen meekomen en je mag ook een voorleesboek, beertje, pop en een

Nadere informatie

In de war? Op de Intensive Care

In de war? Op de Intensive Care In de war? Op de Intensive Care Naar het ziekenhuis? Lees eerst de informatie op www.asz.nl/brmo. Inleiding Uw partner of familielid is in het Albert Schweitzer ziekenhuis opgenomen op de Intensive Care.

Nadere informatie

Inwendige bestraling bij baarmoederhalskanker

Inwendige bestraling bij baarmoederhalskanker Radiotherapie Inwendige bestraling bij baarmoederhalskanker www.catharinaziekenhuis.nl Inhoud Pre-operatieve screening en anesthesie... 3 De behandeling... 4 Verdoving... 4 Inbrengen van de blaaskathether

Nadere informatie

Eierstokkanker- fase van operatie

Eierstokkanker- fase van operatie Supplement informatiewijzer oncologie Eierstokkanker- fase van operatie Inhoudsopgave 1. Voorwoord 2. Sneller-herstel programma 3. Wat gebeurt er op de dag van opname? 4. Hoe bereidt u zich voor? 5. Wat

Nadere informatie

Jij krijgt een operatie van de KNO-arts. Hieronder lees je het verhaal van Jaap, hij krijgt ongeveer dezelfde operatie.

Jij krijgt een operatie van de KNO-arts. Hieronder lees je het verhaal van Jaap, hij krijgt ongeveer dezelfde operatie. Jij krijgt een operatie van de KNO-arts. Hieronder lees je het verhaal van Jaap, hij krijgt ongeveer dezelfde operatie. Het verhaal begint thuis, en op de foto zie je Jaap. Vandaag gaat Jaap met zijn moeder

Nadere informatie

Lumbaalpunctie (ruggenprik)

Lumbaalpunctie (ruggenprik) Sophia Kinderziekenhuis Uw kind moet een lumbaalpunctie (ruggenprik) ondergaan. In deze folder geven wij u graag antwoord op de 10 meest gestelde vragen over de puntie. Achter in de folder vindt u ook

Nadere informatie

MRSA positief: wat betekent dat?

MRSA positief: wat betekent dat? Wilhelmina Kinderziekenhuis MRSA positief: wat betekent dat? Wat staat er in deze folder Inleiding voor ouders 2 MRSA positief 3 Wil je meer weten? 12 Onder ouders verstaan wij ook verzorgers en pleegouders.

Nadere informatie

Maatschappelijk werk (alweer)

Maatschappelijk werk (alweer) Maatschappelijk werk (alweer) Na mijn tweede miskraam heb ik toch weer besloten om het er op te wagen naar maatschappelijk werk te gaan. Ik vond de stap echt wel heel zwaar, want ik hou er niet zo van.

Nadere informatie

Sneldiagnostiek huidkanker

Sneldiagnostiek huidkanker Sneldiagnostiek huidkanker In overleg met uw behandelend arts heeft u besloten tot het verwijderen van huidkanker door middel van sneldiagnostiek. Dat wil zeggen dat de patholoog binnen enkele uren kan

Nadere informatie

Rianne haalt haar hand door Jochems haar terwijl ze naar de kamer loopt. Kijk eens wie we daar hebben? roept ze als ze uit het raam kijkt.

Rianne haalt haar hand door Jochems haar terwijl ze naar de kamer loopt. Kijk eens wie we daar hebben? roept ze als ze uit het raam kijkt. Hoofdstuk 1 Zullen we deze ballonnen nog aan de lamp hangen? Vragend kijkt Rianne Jochem aan. Is goed, mompelt haar stiefbroertje zacht. Hé, wat is er? vraagt Rianne verbaasd. Vind je de slingers niet

Nadere informatie

Ik mag tien vriendinnen uitnodigen op mijn verjaardagsfeestje. De uitnodigingen liggen netjes naast elkaar op mijn bureau. Ik heb de namen heel dun

Ik mag tien vriendinnen uitnodigen op mijn verjaardagsfeestje. De uitnodigingen liggen netjes naast elkaar op mijn bureau. Ik heb de namen heel dun Ik mag tien vriendinnen uitnodigen op mijn verjaardagsfeestje. De uitnodigingen liggen netjes naast elkaar op mijn bureau. Ik heb de namen heel dun met potlood op de kaarten geschreven, omdat ik al een

Nadere informatie

Het medicijn Gammaglobuline onder je huid Subcutaan

Het medicijn Gammaglobuline onder je huid Subcutaan Het medicijn Gammaglobuline onder je huid Subcutaan Wilhelmina Kinderziekenhuis Wat staat er in deze folder Informatie voor ouders 2 Het medicijn Gammaglobuline onder je huid (subcutaan) 4 Wil je meer

Nadere informatie

Informatiebrochure: kind onder narcose

Informatiebrochure: kind onder narcose Informatiebrochure: kind onder narcose Informatiebrochure: Bezoeker in het operatiekwartier (begeleidende ouders) Door deze brochure goed door te nemen, kunt u uw kind reeds thuis voorbereiden op de ziekenhuisopname,

Nadere informatie

St. Antonius Ziekenhuis

St. Antonius Ziekenhuis UROLOGIE Nierverwijderingsoperatie (Nefrectomie) BEHANDELING Nierverwijderingsoperatie Binnenkort wordt u opgenomen in het om uw nier te laten verwijderen. De medische term voor een nierverwijderingsoperatie

Nadere informatie

Anesthesie/Pijnconsulent Postoperatieve epidurale pijnbehandeling

Anesthesie/Pijnconsulent Postoperatieve epidurale pijnbehandeling Anesthesie/Pijnconsulent Postoperatieve epidurale pijnbehandeling 2 Inleiding Na een operatie is het behandelen van pijn een belangrijk aandachtspunt tijdens uw verblijf in ons ziekenhuis. Een goede pijnbehandeling

Nadere informatie

Het been van Heleen Over je been in het gips

Het been van Heleen Over je been in het gips Heleen en Tim springen op het schoolplein van de ene bank naar de andere. Als Heleen uitglijdt komt ze heel ongelukkig terecht. Au, au, mijn been! huilt ze met grote snikken. Tim staat er geschrokken bij.

Nadere informatie

vandaag word je geopereerd aan je blinde darm 1

vandaag word je geopereerd aan je blinde darm 1 vandaag word je geopereerd aan je blinde darm 1 2 Wat is een blinde darm? Een blinde darm is een wormvormig aanhangsel, gelegen onderaan in de buik bij de overgang van de dunne naar de dikke darm. Met

Nadere informatie

HELP MIJN DOCHTER HEEFT KANKER INGE VAN LIMBERGEN

HELP MIJN DOCHTER HEEFT KANKER INGE VAN LIMBERGEN HELP MIJN DOCHTER HEEFT KANKER INGE VAN LIMBERGEN 1 INGE VAN LIMBERGEN Eerste druk, juni 2014. Uitgegeven door Uitgeverij Het Punt www.uitgeverijhetpunt.be Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave

Nadere informatie

Kerstmusical voor /door kleine kinderen (onderbouw, groep 1,2,3) Niet religieus, met 4 liedjes. Speelduur ongeveer 30 minuten. Kerstfeest met Rudolf

Kerstmusical voor /door kleine kinderen (onderbouw, groep 1,2,3) Niet religieus, met 4 liedjes. Speelduur ongeveer 30 minuten. Kerstfeest met Rudolf Kerstmusical voor /door kleine kinderen (onderbouw, groep 1,2,3) Niet religieus, met 4 liedjes. Speelduur ongeveer 30 minuten. Kerstfeest met Rudolf Kerstmusical voor de onderbouw. Het toneel stelt voor

Nadere informatie

Het medicijn Gammaglobuline onder je huid Subcutaan

Het medicijn Gammaglobuline onder je huid Subcutaan Het medicijn Gammaglobuline onder je huid Subcutaan Onder ouders verstaan wij ook verzorger(s), pleeg- of adoptieouder(s) U kunt wijzigingen of aanvullingen op deze informatie doorgeven per E-mail: patienteninformatiewkz@umcutrecht.nl

Nadere informatie

Hoe gaat jouw lichaam om met suiker Glucose-tolerantie-test

Hoe gaat jouw lichaam om met suiker Glucose-tolerantie-test Wilhelmina Kinderziekenhuis Hoe gaat jouw lichaam om met suiker Glucose-tolerantie-test Wat staat er in deze folder Inleiding voor ouders 2 Informatie voor jongeren vanaf 12 jaar 4 Hoe gaat jouw lichaam

Nadere informatie

U kunt wijzigingen of aanvullingen op deze informatie door geven per

U kunt wijzigingen of aanvullingen op deze informatie door geven per Wat is een infuus? Onder ouders verstaan wij ook verzorger(s), pleeg- of adoptieouder(s) U kunt wijzigingen of aanvullingen op deze informatie door geven per e-mail: patienteninformatiewkz@umcutrecht.nl

Nadere informatie

Roos gaat naar het ziekenhuis

Roos gaat naar het ziekenhuis Roos gaat naar het ziekenhuis 1 gaat naar het 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 3 4 O ok gezonde kinderen gaan wel eens voor behandeling naar het ziekenhuis. Ze zijn niet ziek maar er moet iets verbeterd worden.

Nadere informatie

Ik in het ziekenhuis

Ik in het ziekenhuis Ik in het ziekenhuis Dit boek is van: (ook voor Lara) Uitgegeven door de Förderverein Tumor- und Leukämiekranke Kinder E.V. D- Mainz Geprint door: Idee en tekeningen: Teksten: Adviserend arts: Dit boek

Nadere informatie

Voor jou. Verhalen van mantelzorgers. Anne-Rose Hermer

Voor jou. Verhalen van mantelzorgers. Anne-Rose Hermer Voor jou Verhalen van mantelzorgers Anne-Rose Hermer 6 Inleiding In dit boek maak je kennis met Martine, Koos en Sara. Ze zijn alledrie in een andere fase van hun leven. Maar één ding is hetzelfde voor

Nadere informatie

PICC Radboud universitair medisch centrum

PICC Radboud universitair medisch centrum PICC Inhoud De PICC 3 Waarom een PICC? 4 Inbrengen 4 Complicaties 5 Leefregels 6 Verzorging insteekplaats 6 Het heparineslot 7 Contact opnemen 7 Tot slot 7 In overleg met uw behandelend arts is besloten

Nadere informatie

H53586.0314. Verwijderen neus- en/of keelamandelen bij kinderen

H53586.0314. Verwijderen neus- en/of keelamandelen bij kinderen H53586.0314 Verwijderen neus- en/of keelamandelen bij kinderen Inleiding U bent bij de KNO-arts geweest die heeft voorgesteld de neus-en/of keelamandelen bij uw kind te verwijderen. Wat er gaat gebeuren

Nadere informatie

Take a look at my life week 23

Take a look at my life week 23 Take a look at my life week 23 De dagen blijven voorlopig nog even in het teken staan van Daan, het is nog allemaal zo nieuw. Inmiddels heeft hij 3 weken in het ziekenhuis gelegen. En nu eindelijk lekker

Nadere informatie

Patiënteninformatie. Acuut optredende verwardheid (delier) Acuut optredende verwardheid (delier)

Patiënteninformatie. Acuut optredende verwardheid (delier) Acuut optredende verwardheid (delier) Patiënteninformatie Acuut optredende verwardheid (delier) Acuut optredende verwardheid (delier) 20140024 Delier.indd 1 1 24-01-17 14:02 Acuut optredende verwardheid (delier) Wat is acuut optredende verwardheid

Nadere informatie

De scoliose-operatie. Sophia Kinderziekenhuis

De scoliose-operatie. Sophia Kinderziekenhuis De scoliose-operatie Sophia Kinderziekenhuis Samen met de dokter, de orthopaedisch chirurg en je ouders heb je besloten dat je aan je rug wordt geopereerd. Een operatie is geen kleinigheid. Het is een

Nadere informatie

Als je ergens heel erg bang voor bent, dan heb je angst. Je hebt bijvoorbeeld angst voor de tandarts.

Als je ergens heel erg bang voor bent, dan heb je angst. Je hebt bijvoorbeeld angst voor de tandarts. Thema 5 Les 1: De angst: Als je ergens heel erg bang voor bent, dan heb je angst. Je hebt bijvoorbeeld angst voor de tandarts. De schrik: Als iemand ineens achter je staat, dan schrik je. Je bent dan ineens

Nadere informatie

DE SPROOKJESPARADE. Rolverdeling:

DE SPROOKJESPARADE. Rolverdeling: DE SPROOKJESPARADE Rolverdeling: Prinses Petronella: Prinses Petronella is een Prinsesje die precies weet wat ze wil. Als ze ergens geen zin in heeft probeert ze er onder uit te komen. Kikker: De Kikker

Nadere informatie

Operatie aan de stembanden (microlarynoscopie)

Operatie aan de stembanden (microlarynoscopie) Keel-, Neus- en Oorheelkunde Operatie aan de stembanden (microlarynoscopie) www.catharinaziekenhuis.nl Inhoud Waarom deze operatie?... 3 Om een diagnose te stellen... 3 Om stemproblemen te verhelpen...

Nadere informatie

Patiënteninformatie. Acuut optredende verwardheid. (delier) Acuut optredende verwardheid (delier)

Patiënteninformatie. Acuut optredende verwardheid. (delier) Acuut optredende verwardheid (delier) Patiënteninformatie Acuut optredende verwardheid (delier) Acuut optredende verwardheid (delier) 1 Acuut optredende verwardheid (delier) Intensive Care, route 3.3 Telefoon (050) 524 6540 Inleiding Uw familielid

Nadere informatie

Operatieve behandeling van spontane neusbloeding bij kinderen. Neuscaustiek

Operatieve behandeling van spontane neusbloeding bij kinderen. Neuscaustiek Operatieve behandeling van spontane neusbloeding bij kinderen Neuscaustiek In overleg met de behandelend arts heeft u besloten om uw kind te laten opereren aan de neus in verband met het optreden van spontane

Nadere informatie

veeg de tranen van me weg. Ik kijk nog eens rond en er valt een hoop spanning van me af. Er komt zelfs een kleine glimlach op me gezicht terug.

veeg de tranen van me weg. Ik kijk nog eens rond en er valt een hoop spanning van me af. Er komt zelfs een kleine glimlach op me gezicht terug. Het DOC Ik kruip in één van de buikpijn terwijl ik in bed lig. Mijn gedachten gaan uit naar de volgende dag. Ik weet wat er die dag staat te gebeuren, maar nog niet hoe dit zal uitpakken. Als ik hieraan

Nadere informatie

Iris marrink Klas 3A.

Iris marrink Klas 3A. Iris marrink Klas 3A. 1 Inhoud. 1- Voorpagina 2- Inhoud, inleiding & mijn mening 3- Dag 1 4- Dag 2 5- Dag 3 6- Dag 4 7- Dag 5 Inleiding. Ik kreeg als opdracht om een dagverslag te maken over Polen. 15

Nadere informatie

Delirium op de Intensive Care (IC)

Delirium op de Intensive Care (IC) Deze folder is bedoeld voor de partners, familieleden, naasten of bekenden van op de Intensive Care (IC) afdeling opgenomen patiënten. Door middel van deze folder willen wij u als familie* uitleg geven

Nadere informatie

9.1 Chemotherapie na een operatie bij borstkanker

9.1 Chemotherapie na een operatie bij borstkanker 9.1 Chemotherapie na een operatie bij borstkanker Uw behandelend chirurg heeft in overleg met u en de internist-oncoloog (internist gespecialiseerd in de behandeling van kanker), besloten om na uw operatie

Nadere informatie

Veertien leesteksten. Leesvaardigheid A1. Te gebruiken bij : Basisexamen Inburgering Studieboek. Ad Appel

Veertien leesteksten. Leesvaardigheid A1. Te gebruiken bij : Basisexamen Inburgering Studieboek. Ad Appel Veertien leesteksten Leesvaardigheid A1 Te gebruiken bij : Basisexamen Inburgering Studieboek Ad Appel Uitgave: Appel, Aerdenhout 2011-2016 Verkoopprijs: 1,95 Ad Appel Te bestellen via www.adappelshop.nl

Nadere informatie

Als papa of mama een bolletje in het hoofd heeft Informatie voor kinderen van 8 tot 12 jaar over brughoektumor bij hun papa of mama

Als papa of mama een bolletje in het hoofd heeft Informatie voor kinderen van 8 tot 12 jaar over brughoektumor bij hun papa of mama Als papa of mama een bolletje in het hoofd heeft Informatie voor kinderen van 8 tot 12 jaar over brughoektumor bij hun papa of mama Deze folder legt uit wat er gebeurt als je papa of mama een bolletje

Nadere informatie

Inknippen van je tongriempje

Inknippen van je tongriempje Wilhelmina Kinderziekenhuis Inknippen van je tongriempje Wat staat er in deze folder Inleiding voor ouders 2 Informatie voor jongeren vanaf 12 jaar 4 Inknippen van het tongriempje 6 Tips 9 Wil je meer

Nadere informatie

CHIRURGIE. Schildklieroperatie BEHANDELING

CHIRURGIE. Schildklieroperatie BEHANDELING CHIRURGIE Schildklieroperatie BEHANDELING Schildklieroperatie U ondergaat binnenkort in ons ziekenhuis een schildklieroperatie. In deze folder leest u meer over welke operaties er mogelijk zijn en waarom

Nadere informatie

Ria Massy. De taart van Tamid

Ria Massy. De taart van Tamid DE TAART VAN TAMID Ria Massy De taart van Tamid De taart van Tamid 1 Hallo broer! Hallo Aziz! roept Tamid. Zijn hart klopt blij. Aziz belt niet zo dikwijls. Hij woont nog in Syrië. Bellen is moeilijk in

Nadere informatie

Brandweerman. 1 Brandweerman, brandweerman. Red die kat, als je kan. Zet je ladder neer en draag snel die kat omlaag.

Brandweerman. 1 Brandweerman, brandweerman. Red die kat, als je kan. Zet je ladder neer en draag snel die kat omlaag. vanaf 4 jaar tekst: Marian van Gog muziek: Ton Kerkhof ouplet Brandweerman Intro D7 G man, Refrein brand -weer - man. Red die kat, Brand-weer Œ Œ Œ G Œ Ó als je kan. Zet je lad - der neer en draag snel

Nadere informatie

Het medicijn Gammaglobuline in je bloed

Het medicijn Gammaglobuline in je bloed Het medicijn Gammaglobuline in je bloed Onder ouders verstaan wij ook verzorger(s), pleeg- of adoptieouder(s) U kunt wijzigingen of aanvullingen op deze informatie door geven per e-mail: patienteninformatiewkz@umcutrecht.nl

Nadere informatie

Hoofdstuk 1: (Nep)ziek

Hoofdstuk 1: (Nep)ziek Hoofdstuk 1: (Nep)ziek Zo, zo, ben je weer nepziek?, zegt Sophie tegen Elise. Terwijl mama een warme kop thee brengt, geeft Elise antwoord: Ik ben niet nepziek, dat ben je zelf. Papa komt ook naar boven

Nadere informatie

(Gastro) enterostomie. Omleidingsoperatie van maag met dunne darm

(Gastro) enterostomie. Omleidingsoperatie van maag met dunne darm (Gastro) enterostomie Omleidingsoperatie van maag met dunne darm 1. Inleiding Binnenkort ondergaat u een omleidingsoperatie in het ETZ TweeSteden of het ETZ Waalwijk. In deze folder leest u informatie

Nadere informatie

MRSA positief: wat betekent dat?

MRSA positief: wat betekent dat? MRSA positief: wat betekent dat? Onder ouders verstaan wij ook verzorger(s), pleeg- of adoptieouder(s) U kunt wijzigingen of aanvullingen op deze informatie door geven per e-mail: patienteninformatiewkz@umcutrecht.nl

Nadere informatie

Hersenoperatie. Informatie voor patiënten. Medisch Centrum Haaglanden www.mchaaglanden.nl

Hersenoperatie. Informatie voor patiënten. Medisch Centrum Haaglanden www.mchaaglanden.nl Hersenoperatie Informatie voor patiënten F0647-3415 december 2011 Medisch Centrum Haaglanden www.mchaaglanden.nl MCH Antoniushove, Burgemeester Banninglaan 1 Postbus 411, 2260 AK Leidschendam 070 357 44

Nadere informatie

Plaatsing van een stent

Plaatsing van een stent LONGGENEESKUNDE Plaatsing van een stent in de luchtwegen BEHANDELING Plaatsing van een stent Binnenkort komt u voor een behandeling naar het St. Antonius Ziekenhuis. Bij deze behandeling brengt de arts

Nadere informatie

Fotoverhaal voor kinderen die geopereerd worden door de KNO-arts en een verdoving met een 'kapje' krijgen (Ambulant centrum)

Fotoverhaal voor kinderen die geopereerd worden door de KNO-arts en een verdoving met een 'kapje' krijgen (Ambulant centrum) Fotoverhaal voor kinderen die geopereerd worden door de KNO-arts en een verdoving met een 'kapje' krijgen (Ambulant centrum) Jij krijgt een operatie aan je keel, neus of oren en gaat dan slapen met een

Nadere informatie

Chirurgie. Okselkliertoilet.

Chirurgie. Okselkliertoilet. Chirurgie Okselkliertoilet www.catharinaziekenhuis.nl Inhoud Voorbereiding... 3 De operatie... 3 Na de operatie... 4 Drains... 4 Mogelijke complicaties... 4 Het ontslag... 5 Wanneer moet u contact opnemen?...

Nadere informatie

Epiduroscopie. Centrum voor Pijngeneeskunde. Centrumlocatie. Doel van de behandeling

Epiduroscopie. Centrum voor Pijngeneeskunde. Centrumlocatie. Doel van de behandeling Centrumlocatie De anesthesioloog heeft met u besproken dat de oorzaak van uw pijnklachten beoordeeld en mogelijk ook behandeld gaan worden middels een epiduroscopie. In deze folder willen wij u informeren

Nadere informatie

Ga zitten of liggen zodat je je hand op je buik kan leggen, ter hoogte van je navel.

Ga zitten of liggen zodat je je hand op je buik kan leggen, ter hoogte van je navel. DE TECHNIEKEN) Alle technieken doe je zittend of liggend. Liefst waar het stil of rustig is, of waar je je voor je gevoel even kunt terugtrekken uit gesprekken. Wanneer je je ogen kunt sluiten werkt het

Nadere informatie

Het inbrengen van een hemodialysekatheter

Het inbrengen van een hemodialysekatheter Het inbrengen van een hemodialysekatheter Inleiding Binnenkort start u met hemodialyse. Een behandeling waarbij bloed wordt afgenomen en via een slangetje naar een machine wordt gebracht. Deze machine

Nadere informatie

Verwijdering van lymfeklieren via een kijkoperatie

Verwijdering van lymfeklieren via een kijkoperatie UROLOGIE Verwijdering van lymfeklieren via een kijkoperatie BEHANDELING Verwijdering van lymfeklieren via een kijkoperatie U hebt te horen gekregen dat u prostaatkanker hebt. Om erachter te komen of er

Nadere informatie

Welkom op verpleegeenheid D2, de kinderafdeling van ons ziekenhuis. Ziek zijn is niet altijd even prettig, zeker niet als je in het ziekenhuis ligt.

Welkom op verpleegeenheid D2, de kinderafdeling van ons ziekenhuis. Ziek zijn is niet altijd even prettig, zeker niet als je in het ziekenhuis ligt. Welkom Hallo Welkom op verpleegeenheid D2, de kinderafdeling van ons ziekenhuis. Ziek zijn is niet altijd even prettig, zeker niet als je in het ziekenhuis ligt. Toch kan een ziekenhuisopname best fijn

Nadere informatie

U kunt wijzigingen of aanvullingen op deze informatie door geven per

U kunt wijzigingen of aanvullingen op deze informatie door geven per Bloedtransfusie Onder ouders verstaan wij ook verzorger(s), pleeg- of adoptieouder(s) U kunt wijzigingen of aanvullingen op deze informatie door geven per e-mail: patienteninformatiewkz@umcutrecht.nl Wat

Nadere informatie

Operatie aan een te kort tongriempje bij kinderen

Operatie aan een te kort tongriempje bij kinderen Keel-, Neus- en Oorheelkunde Operatie aan een te kort tongriempje bij kinderen www.catharinaziekenhuis.nl Inhoud Wat is een te kort tongriempje?... 3 Planning operatie... 3 Pre-operatieve screening en

Nadere informatie

Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen, jongens en meisjes,

Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen, jongens en meisjes, Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen, jongens en meisjes, Hé Joyce, ga je mee? Emma rent achter Joyce aan als ze van het schoolplein lopen. Joyce, wij gaan vanmiddag op bezoek bij mijn oom,

Nadere informatie