Houtaantasting onder water

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Houtaantasting onder water"

Transcriptie

1 Houtaantasting onder water René Klaassen Informatieavond funderingsproblematiek 10 december 2008

2 Inleidingtekst Houtaantasting onder water Mijn naam is René Klaassen en werk bij SHR in Wageningen. Het houtinstituut SHR doet houtonderzoek in de breedste zin van het woord, testen (certificering) en ontwikkelen van houten producten voor de timmerindustrie (ramen, deuren, kozijnen), meubelindustrie, verduurzaamd hout, houtmodificatie, het lijmen en verven van hout, houtconstructies, plaatmaterialen, eigenschappen van tropische houtsoorten. Verder in kaart brengen en oplossen van problemen met hout in de toepassing (schades als verkleurd, gescheurd, gebroken en verrot hout). Dat doen we voor nieuwbouw, maar ook voor monumenten en de archeologie en hierbij staat aantasting centraal. We weten veel over aantasting en binnen SHR is dat mijn werkveld en ik hoop u vanavond enige inzicht te kunnen over het proces van aantasting in houten heipalen. Info avond heipalen

3 SHR Hout Research

4 SHR Hout Research

5 SHR Hout Research

6 SHR Hout Research

7 Aantasting een inleidingtekst Houtaantasting onder water Droog hout wordt niet aangetast. Er is dan te weinig vocht voor micro-organismen. Echter drooghout kan wel door insecten worden aangetast zoals hier te zien is: houtworm, huisboktor. We zijn er lang vanuit gegaan dat waterverzadigd hout ook niet wordt aangetast. Micro-organismen hebben namelijk zuurstof nodig. Het wateren van hout van een manier om aantasting te voorkomen. Hier ziet u palen in water dat met zuurstof is verzadigd en hier vindt wel aantasting door schimmels plaats. Dit kan alleen als er heel veel turbulentie is dus bij watervallen en door schroeven van schepen. Info avond heipalen

8 SHR Hout Research

9 Aantasting een inleidingtekst Houtaantasting onder water Hier ziet u palen die met de kop ver boven de grond uitsteken en met hun punt tot in het grondwater komen. De palen zijn bovenin droog alleen vanuit boven kan regen in wateren. Hier is dus water en lucht (zuurstof) en binnen één jaar kan een niet duurzame houtsoort (beuk en grenen) volledig zijn weggerot door schimmels (wit of bruinrotters). Verder naar onder is het hout droog en gebeurt niets. Nog lager maakt optrekkend vocht de paal vocht en nog lager waterverzadig. Dan zit je al in de grond en vanuit de grond komt lucht met zuurstof bij de paal en ontstaat in het waterverzadigde hout aantasting. Onder het grondwater is geen zuurstof en stopt de schimmelaantasting. Info avond heipalen

10 foto: FUGRO foto WARECO

11 BACPOLES SHR Hout Research

12 Aantasting een inleidingtekst Houtaantasting onder water De schimmels die nat hout kunnen aantasten alleen met aanvoer van zuurstof vanaf de omgeving rondom de paal noemen we softrot. Deze vorm van aantasting gaat een factor 10 langzamer dan de aantasting in vochtig hout. Onderwater waar geen zuurstof wordt hout aangetast door bacteriën. Deze aantasting is weer een factor 10 langzamer dan softrot. Hout lijkt onaangetast maar toch is bij deze sterk aangetaste Zaanse paal nauwelijks nog sterkte aanwezig. In tegenstelling tot schimmelaantasting die alleen de kop van een paal aantast die boven water uitsteekt, tasten bacteriën de paal over de hele lengte aan. Info avond heipalen

13 SHR Hout Research

14 Hout algemeen tekst Houtaantasting onder water Er zijn met name vuren en grenen palen in Nederland gebruikt. We schatten in dat er zo n 25 miljoen in de grond staan. Hier in Rotterdam vinden we ook wel dennen palen en bij oude funderingen ook wel populier, eik en els. De verschillende houtsoorten hebben effect op de weerstand tegen rot. Hiervoor moet u weten dat hout uit kernhout en spinthout bestaat. Spinthout is open (grenen is opener dan vuren) het kernhout zit vol met fungicide (veel bij grenen, nauwelijks bij vuren en dennen) Info avond heipalen

15 Uit Nilsson & Björdal 2008 SHR Hout Research

16 Bacteriële aantasting tekst Houtaantasting onder water Bacteriële aantasting wordt veroorzaakt door een consortium van bacteriën die afhankelijk van elkaar zijn. Hier ziet u ze ongeveer een 2 duizendste mm lang. De een soort leeft van de afvalstoffen van de ander. Houtaantastende bacteriën komen altijd en overal voor en het zijn heel gespecialiseerde micro-organismen. Ze kunnen onder hele arme omstandigheden, sterker nog, ze willen hebben hele arme omstandigheden nodig om te groeien. Hout is arm aan voedingsstoffen en de omgeving moet arm aan voedingsstoffen zijn, lekkende rioleringen hebben dus geen positief effect in deze zin. De snelheid van aantasting ligt maximaal op 1 mm/jaar, dus elk jaar kan een heipaal een schil van 1 mm verliezen. Voor een Rotterdamse paal van 25 cm betekent dit dat na 100 jaar slechts een diameter van 5 cm over is. Info avond heipalen

17 Foto, Leuschner, Göttingen, 6000 jaar oude grove den

18 Bacteriële aantasting tekst Houtaantasting onder water Echter deze snelheid wordt alleen gehaald in bodems met sterke grondwaterdynamiek. Zit er geen beweging in het grondwater dan is er geen aantasting en blijven palen duizenden jaren onaangetast zoals deze 6000 jaar oude grove dennen. Houtsoorten met een open houtstructuur (zoals grenen) zijn veel gevoeliger voor bacteriële aantasting dan houtsoorten met een gesloten structuur zoals vuren (helft van de snelheid van aantasting). Houtsoort en bodemomstandigheden bepalen snelheid van aantasting. Info avond heipalen

19 SHR Hout Research

20 SHR Hout Research

21 Softrotaantasting tekst Houtaantasting onder water Zoals gezegd gaat softrot aantasting 10x zo snel als bacteriële aantasting. Dus maximaal 10 mm/jaar en in 10 jaar is van een Rotterdamse paal van 25 cm nog maar 5 cm diameter over. Softrot ontstaat alleen bij aanraking met lucht en dit kan alleen voorkomen bij droogstand. Als een paal niet meer met zijn kop omgeven wordt door de bodem (zoals hier te zien is) dan leidt peilverlaging snel tot luchttoevoer en tot softrotactiviteit. Softrotschimmels komen altijd en overal in de bodem voor. Droogstand leidt dus altijd tot schimmelactiviteit. Info avond heipalen

22 SHR Hout Research

23 Softrotaantasting tekst Houtaantasting onder water Waterpeilverhoging stopt de aantasting meteen. Echter is er reeds sprake van schimmelinfectie (eerste keer droogstand) dan zullen de grote hoeveelheid sporen die in het hout zijn achtergebleven snel ontkiemen en de aantasting snel op gang brengen. U kunt u voorstellen dat paalhout water aanvoert vanuit de diepere bodemlagen waarmee het hout waterverzadigd blijft. Bij langshout is dit niet mogelijk en uitdroging en daarmee luchttoevoer in het hout treedt eerder op. Langshout wordt sneller aangetast dan paalhout. Niet alleen omdat het hoger ligt en bij droogstand eerder droog staat maar ook omdat het eerder uitdroogt. Info avond heipalen

24 SHR Hout Research

25 Softrotaantasting tekst Houtaantasting onder water De natuurlijke weerstand van houtsoorten tegen schimmelaantasting is verschillend. Kijkend naar maximale snelheden dan is dat in grenen en vurenspint 10 mm/jaar, maar in vurenkern 5 mm/jaar en in grenenkern 2 mm/jaar. Hierbij is ook de hoeveelheid spinthout van belang. Palen hebben altijd de hele weinig duurzame spintrand terwijl bij balkhout veel spint is weggezaagd en er hout achterblijft met een hogere weerstand tegen schimmelaantasting. De twee tekeningen hier laten dit zien en bovendien dat de ene boom meer spint maakt dan de andere boom. Softrot ontstaat altijd bij droogstand maximale snelheid circa 10 mm/jaar Info avond heipalen

26 Uit Berendse 1997 SHR Hout Research

27 SHR Hout Research

28 SHR Hout Research

29 Maatregelen tekst Houtaantasting onder water Softrot kan locaal ontstaan door lekkende riolen of verdampende bomen Softrot kan ook ontstaan bij ontgravingen. Zoals hier bij herstel werkzaamheden aan het stoomgemaal Mastenbroek. Afhankelijk van de paaldiameter en paalkwaliteit kan een paal wel enkele weken droogstand verdragen. Zeker als de temperatuur laag is want bij 4 C is er nauwelijks schimmelactiviteit maar in de zomer met 25 C kan aantasting snel gaan. Bij een bodemsaneringsoperatie zoals hier in Rotterdam kan ook overwogen worden om de palen in te smeren met een verduurzamingsmiddel (boorzuur) waardoor de eerst infectie en uitgroei wordt tegen gegaan. Info avond heipalen

30 Model: Museum of Flekkefjord, picture Niels Bonde SHR Hout Research

31 SHR Hout Research

32 Maatregelen tekst Houtaantasting onder water Voor bacteriële aantasting dus aantasting onder water weten we nog te weinig over de precieze relatie met grondwaterdynamiek. De Poolse vuren palen zijn op dit moment gezond en 350 jaar oud. Of de veranderende hydrologisch situatie door de aanleg van de Noord Zuidlijn effect heeft op de kwaliteit van de palen dat kunnen we niet met zekerheid zeggen. Wel is duidelijk dat dat effect pas over 25 of langer zichtbaar wordt en dan is niemand meer verantwoordelijk. We hebben door jaren lang onderzoek wel mogelijke conserveringstechnieken op het oog maar deze moeten in de praktijk worden uitgeprobeerd en omdat het hier om langjarige processen gaat en om mogelijke enorme schadeposten houdt de Nederlandse overheid zich hierbij afzijdig. Info avond heipalen

33 SHR Hout Research

34 SHR Hout Research

35 (Rotterdam ø palen 250 mm, 14,5 meter lang, nauwelijks aangetast) foto Fugro SHR Hout Research

36 SHR Hout Research

37 Samenvattend Houtaantasting onder water Houten heipalen worden onder water altijd aangetast Houten heipalen zijn robuust Aantastingsnelheid onder water 0 tot 1 mm/jaar bij droogstand 2 tot 10 mm/jaar bij sterke droogstand 100 mm/jaar Snelheid van aantasting onder water is in Rotterdam laag Opheffen droogstand stopt direct de softrotactiviteit Verrot is verrot Info avond heipalen

Houtaantasting onder water -stopt het ooit-

Houtaantasting onder water -stopt het ooit- Houtaantasting onder water - stopt het ooit - René Klaassen 17 januari 2012 7 de nationale houten heipalendag Inleiding-1, tekst Beste mensen, Op de nationale houten heipalendag is houtaantasting natuurlijk

Nadere informatie

Tweede Nationale heipalendag

Tweede Nationale heipalendag Tweede Nationale heipalendag Nieuwe inzichten vanuit het onderzoek naar houtaantasting 16 januari 2007 René Klaassen / Jan Hamming SHR Hout Research Welkom allemaal, grote opkomst, 1 ste dag circa 40 mensen

Nadere informatie

22/01/2013. Heipalen. René Klaassen. 17 januari ste Nationale Houten Heipalendag SHR

22/01/2013. Heipalen. René Klaassen. 17 januari ste Nationale Houten Heipalendag SHR Heipalen in water en grond René Klaassen 17 januari 2013 8 ste Nationale Houten Heipalendag SHR 1 SHR foto FUGRO SHR 2 Database, tekst We krijgen al 15 jaar lang dit soort boorkernen binnen waaraan SHR

Nadere informatie

Conservering van houten paalfunderingen onder woningen en kunstwerken Stoppen bacteriële (onder water) aantasting

Conservering van houten paalfunderingen onder woningen en kunstwerken Stoppen bacteriële (onder water) aantasting Conservering van houten paalfunderingen onder woningen en kunstwerken Stoppen bacteriële (onder water) aantasting Dr. René Klaassen Innovatie dag Platform Slappe bodem, Workshop: Innovaties van nu en voor

Nadere informatie

AANVULLENDE FUNDERINGSINSPECTIES ENERGIEHUIS AAN DE NOORDENDIJK 148 TE DORDRECHT

AANVULLENDE FUNDERINGSINSPECTIES ENERGIEHUIS AAN DE NOORDENDIJK 148 TE DORDRECHT FUGRO INGENIEURSBUREAU B.V. Regio Zuid - Geotechniek RAPPORT betreffende AANVULLENDE FUNDERINGSINSPECTIES ENERGIEHUIS AAN DE NOORDENDIJK 148 TE DORDRECHT Opdrachtnummer: 7009-0076-000 Opdrachtgever Constructeur

Nadere informatie

PT6420. Definitiestudie Bodemsaneren en paalrot

PT6420. Definitiestudie Bodemsaneren en paalrot PT6420 Definitiestudie Bodemsaneren en paalrot Definitieve rapportage Ing. W.J.Braam, Dumea-KBBL (penvoerder) Ing. A.J.W. Smits, Dumea-KBBL Dr. R.K.W.M. Klaassen, SHR Ir. P.J.M. den Nijs, Wareco Juni 2009

Nadere informatie

De klimaatbestendige (oude) stad

De klimaatbestendige (oude) stad De klimaatbestendige (oude) stad Peter den Nijs Wareco ingenieurs F3O KANS OP PAALROT Groot deel Nederland Grote verschillen bodemopbouw Grote verschillen in klimaateffect Grote spreiding in risico s 1

Nadere informatie

INDELING INLEIDING (AANLEIDING?) GRONDWATERBEHEER IN DELEN DE WATERWET OVERLAST EN ONDERLAST: DE PROBLEMEN VERBONDEN.

INDELING INLEIDING (AANLEIDING?) GRONDWATERBEHEER IN DELEN DE WATERWET OVERLAST EN ONDERLAST: DE PROBLEMEN VERBONDEN. INDELING Grondwaterbeheer in de stad: een kans Peter den Nijs Inleiding Grondwaterbeheer in de stad: een kans Beleid grondwater stedelijk gebied Het wordt alleen maar slechter Afsluiting en vragen Grondwaterbeheer

Nadere informatie

Kennisdag Funderingen. Congres Aanpak Funderingsproblematiek. Techniek en funderingsherstel. Frits van Tol TU-Delft Deltares.

Kennisdag Funderingen. Congres Aanpak Funderingsproblematiek. Techniek en funderingsherstel. Frits van Tol TU-Delft Deltares. Kennisdag Funderingen Congres Aanpak Funderingsproblematiek Techniek en funderingsherstel Frits van Tol TU-Delft Deltares November 24, 2013 1 Vermelding Sectie GeoEngineering onderdeel organisatie Overzicht

Nadere informatie

FASE 3 GRONDWATERONDERLAST EN FUNDERINGSITUATIE SCHILDERSKWARTIER WOERDEN

FASE 3 GRONDWATERONDERLAST EN FUNDERINGSITUATIE SCHILDERSKWARTIER WOERDEN FUGRO GEOSERVICES B.V. Geo-Advies West-Nederland INNOVATIEONDERZOEK betreffende FASE 3 GRONDWATERONDERLAST EN FUNDERINGSITUATIE SCHILDERSKWARTIER WOERDEN Opdrachtnummer: 4013-0633-000 Projectleider Projectcoördinator

Nadere informatie

Schets van het probleem en hypothesen waarom er geen schade is vastgesteld. Fase 1: Verkennen t.p.v. de voormalige school

Schets van het probleem en hypothesen waarom er geen schade is vastgesteld. Fase 1: Verkennen t.p.v. de voormalige school Bewonersavond Innovatieonderzoek Schilderskwartier Woerden Plan Van Aanpak. Peter Nelemans Maarten Profittlich 5 februari 2014 Inhoudsopgave Korte introductie Fugro en het projectteam Schets van het probleem

Nadere informatie

Eigenschappen van eiken

Eigenschappen van eiken Eigenschappen van eiken ir. Jos Creemers SHR studiemiddag 1 oktober 2015 SHR, Nieuwe Kanaal 9 b, 6709 PA Wageningen, T:0317-467366, E: info@shr.nl, W: www.shr.nl 1 Eiken en eik (Quercus) 2 22 SHR Studiemiddag

Nadere informatie

FASE 2 GRONDWATERONDERLAST EN FUNDERINGSITUATIE SCHILDERSKWARTIER WOERDEN

FASE 2 GRONDWATERONDERLAST EN FUNDERINGSITUATIE SCHILDERSKWARTIER WOERDEN FUGRO GEOSERVICES B.V. Geo-Advies West-Nederland INNOVATIEONDERZOEK betreffende FASE 2 GRONDWATERONDERLAST EN FUNDERINGSITUATIE SCHILDERSKWARTIER WOERDEN Projectnummer: 4013-0633-000 3440 AA WOERDEN Projectleider

Nadere informatie

Rapport betreffende funderingsonderzoek pand De Holland aan de Burgemeester de Raadtsingel 97 te Dordrecht. Datum rapport 14 mei 2012

Rapport betreffende funderingsonderzoek pand De Holland aan de Burgemeester de Raadtsingel 97 te Dordrecht. Datum rapport 14 mei 2012 Rapport betreffende funderingsonderzoek pand De Holland aan de Burgemeester de Raadtsingel 97 te Dordrecht Opdracht nummer AA12988-1 Datum rapport 14 mei 2012 AA12988-1 blz. 1 Rapport betreffende funderingsonderzoek

Nadere informatie

S CHILDERSKWARTIER. Infobrief. Funderingspalen zijn goed door gebrek aan zuurstof in de bodem. Wat leest u in deze nieuwsbrief?

S CHILDERSKWARTIER. Infobrief. Funderingspalen zijn goed door gebrek aan zuurstof in de bodem. Wat leest u in deze nieuwsbrief? S CHILDERSKWARTIER Ontwikkelingen rondom grondwateronderlast en funderingssituatie Nr. 12 - November 2014 Infobrief Wat leest u in deze nieuwsbrief? Met deze infobrief informeren de samenwerkende partijen

Nadere informatie

Project Zeeuws Behout. Restauratieverslag van een vroeg 20 e eeuwse bascule, Museum Stoomtrein Goes-Borsele te Goes. Houtwerk.

Project Zeeuws Behout. Restauratieverslag van een vroeg 20 e eeuwse bascule, Museum Stoomtrein Goes-Borsele te Goes. Houtwerk. Project Zeeuws Behout Restauratieverslag van een vroeg 20 e eeuwse bascule, Museum Stoomtrein Goes-Borsele te Goes. Houtwerk Van alle voorwerpen welke ingebracht zijn bij het project Zeeuws Behout was

Nadere informatie

Professionalisering en kwaliteitsborging van funderingsonderzoeken

Professionalisering en kwaliteitsborging van funderingsonderzoeken Professionalisering en kwaliteitsborging van funderingsonderzoeken Peter Nelemans KCAF congres Fugro GeoServices BV 21-11- 2013 Inhoud: Introductie F3O De F3O richtlijnen voor funderingsonderzoeken In

Nadere informatie

Een jonge sequoia opgegroeid tussen de as van een bosbrand en een jonge sequoia in een pot.

Een jonge sequoia opgegroeid tussen de as van een bosbrand en een jonge sequoia in een pot. Hoofdstuk 8. De levensloop van de Sequoia gigantea: van zaadje tot reuzenboom Niet elk zaadje dat uit de kegel valt ontkiemt. Uit wetenschappelijk onderzoek blijkt dat van de zaadjes die in een groene

Nadere informatie

REVIEW FUGRO EN WARECO

REVIEW FUGRO EN WARECO REVIEW FUGRO EN WARECO GRAVEN- EN BLOEMENBUURT OORZAKEN DROOGSTAND FUNDERINGSHOUT Inleiding In juni 2016 heeft de commissie grondwater Oud Hillegersberg op verzoek van bewoners een verkenning uitgebracht

Nadere informatie

Hygroscopische eigenschappen

Hygroscopische eigenschappen 2013/12 Hout Hygroscopische eigenschappen Hout en vocht Hout is een natuurproduct dat na droging en verwerking gevoelig blijft voor vocht. Dit betekent dat het kan uitzetten en krimpen. Gebeurt dit ongelijkmatig,

Nadere informatie

Protocol voor het uitvoeren van een inspectie aan houten paalfunderingen versie 2003

Protocol voor het uitvoeren van een inspectie aan houten paalfunderingen versie 2003 Protocol voor het uitvoeren van een inspectie aan houten paalfunderingen versie 2003 Datum PROTOCOL INSPECTIE HOUTEN PAALFUNDERINGEN PROTOCOL INSPECTIE HOUTEN PAALFUNDERINGEN PROTOCOL INSPECTIE HOUTEN

Nadere informatie

Informatie reader. Over bomen

Informatie reader. Over bomen Informatie reader Over bomen Bron: een selectie uit folders van de bomenstichting Hoe groeit een boom? blz. 1 t/m 4 Bomen en mensen blz. 5 t/m 7 Bomen en feesten blz. 8 t/m 10 Bomen en medicijnen blz.

Nadere informatie

Grondwater en de fundering van uw huis

Grondwater en de fundering van uw huis Grondwater en de fundering van uw huis Vlak onder de grond is de bodem verzadigd met water: dit is het grondwater. Als uw huis houten funderingspalen heeft of géén funderingspalen, dan kan een lage grondwaterstand

Nadere informatie

Prijslijst Eikenhout 1/8

Prijslijst Eikenhout 1/8 Prijslijst Eikenhout 1/8 Belangrijk! Vergelijk geen appels met peren: Ons Eikenhout draagt de QPA-QP1 constructiekwaliteit en komt uit Oost-Europa. De eikenbomen groeien daar langzamer dan hier omdat het

Nadere informatie

RAADSINFORMATIEBRIEF 14R.00530

RAADSINFORMATIEBRIEF 14R.00530 RAADSINFORMATIEBRIEF 14R.00530 Van : college van burgemeester en wethouders Datum : 2 december 2014 Portefeuillehouder(s) : wethouder Koster Portefeuille(s) : Openbare ruimte, onderdeel water Contactpersoon

Nadere informatie

RAPPORT FUNDERINGSINSPECTIE PAALFUNDERING GEBOUW F & G.

RAPPORT FUNDERINGSINSPECTIE PAALFUNDERING GEBOUW F & G. IFCO Funderingsexpertise BV Limaweg 17 2743 CB Waddinxveen Tel: (0182) 646 646 Fax: (0182) 646 654 E-mail: mail@ifco.nl Web: www.ifco.nl KvK: Gouda 290 32656 RAPPORT FUNDERINGSINSPECTIE PAALFUNDERING GEBOUW

Nadere informatie

8304 Geraadpleegd. W. Visser, I. Elemans, J. Michel, M. Stam

8304 Geraadpleegd. W. Visser, I. Elemans, J. Michel, M. Stam VOORSTEL AAN BURGEMEESTER EN WETHOUDERS Van: W. van Bodegraven Tel.nr. : 8304 Geraadpleegd consulent Datum: 19 september 2013 Afd.: Realisatie en Beheer Financieel: Tekenstukken: Ja Bijlagen: 3 Afschrift

Nadere informatie

Funderingsonderzoek IJsclubstraat 37 Rotterdam.

Funderingsonderzoek IJsclubstraat 37 Rotterdam. Funderingsonderzoek IJsclubstraat 37 Rotterdam. C.J. SMIT & ZN bv Aannemingsbedrijf Funderingstechniek 23 januari 2017. C. J. Smit & Zonen b.v. AANNEMINGSBEDRIJF- FUNDERINGSTECHNIEK bezoekadres Oostbaan

Nadere informatie

BUITENPLANKEN. ipodeck

BUITENPLANKEN. ipodeck BUITENPLANKEN ipodeck WAAROM IPODECK? Amorim Wood Supplies introduceert een innovatief systeem voor het gebruik van hout in verschillende natuurlijke omgevingen zoals tuinen, zwembaden, voetgangersbruggen

Nadere informatie

Technische uitvoering van damwanden, steigers en meerpalen

Technische uitvoering van damwanden, steigers en meerpalen Technische uitvoering van damwanden, steigers en meerpalen Damwanden Damwand wordt in de waterbouw toegepast om water en grond te scheiden, veelal langs een oever waar een bepaalde waterdiepte vereist

Nadere informatie

Houtoogst in relatie tot nutriëntenvoorraden in bossen op droge zandgronden

Houtoogst in relatie tot nutriëntenvoorraden in bossen op droge zandgronden Houtoogst in relatie tot nutriëntenvoorraden in bossen op droge zandgronden Anjo de Jong, Wim de Vries, Hans Kros and Joop Spijker Inhoud Achtergrond: zorg over verarming van de bodem door oogst tak- en

Nadere informatie

2-2-2015. Terugblik op 5 jaar F3O en 10 jaar houten heipalendagen. Peter Nelemans 22 januari 2015. Melding van oprichting F3O à Krachten bundelen

2-2-2015. Terugblik op 5 jaar F3O en 10 jaar houten heipalendagen. Peter Nelemans 22 januari 2015. Melding van oprichting F3O à Krachten bundelen Tussen 2006 en 2010 is 5 keer een nationale houten heipalendag georganiseerd door: René Klaassen (SHR) 2x Terugblik op 5 jaar F3O en 10 jaar houten heipalendagen Peter Nelemans 22 januari 2015 Peter den

Nadere informatie

UITWERKING EVALUATIE PAO cursus. Cursus

UITWERKING EVALUATIE PAO cursus. Cursus UITWERKING EVALUATIE PAO cursus Cursus : Funderingsproblematiek bij houtenpaalfunderingen en funderingen op staal Datum : en mei 009 Cursusleider(s) : Prof.ir. A.F. van Tol en ing. A. van Wensen Locatie

Nadere informatie

Stoken met hout. Robbie Goris

Stoken met hout. Robbie Goris Stoken met hout Robbie Goris Inverde hout = recent opgeslagen zonne-energie energie stoken met hout = koolstofneutraal t l hout juist stoken = milieuvriendelijk Koolstofcyclus Wat is hout? cellulose &

Nadere informatie

Buitengewoon beter dan hout

Buitengewoon beter dan hout Buitengewoon beter dan hout Een duurzaam alternatief voor tropisch hardhout... Neodeck wordt vervaardigd uit een gelijkvormig mengsel van hout en kunststof en heeft hierdoor unieke eigenschappen. De unieke

Nadere informatie

Gewaterd hout in de monumentenzorg

Gewaterd hout in de monumentenzorg Gewaterd hout in de monumentenzorg René Klaassen 1 Hans Gierveld 2 1 SHR Hout Research Wageningen 2 Landgoed Twickel Vroeger, toen tijd nog niet synoniem was aan geld, werd hout vóór bewerking vaak gewaterd.

Nadere informatie

Houtaantastingen deel 2

Houtaantastingen deel 2 2013/12 Hout Houtaantastingen deel 2 Houtaantastende organismen - Weekdieren en kreeftachtigen Of hout nu in zout of brak water wordt toegepast - in beide gevallen is het vatbaar voor aantasting. De aantasters

Nadere informatie

Onderzoeksopdracht. Bodem en grondstaal

Onderzoeksopdracht. Bodem en grondstaal Onderzoeksopdracht Bodem en grondstaal Gebruik grondboor 1. Duw en draai gelijktijdig, in wijzerzin, de schroefachtige punt (het boorlichaam) in de bodem. Deze schroef verzamelt en houdt de grond vast.

Nadere informatie

SAMENVATTING. www.woerden.nl/onderwerpen/wonen-en-leefomgeving/grondwaterstand en funderingen

SAMENVATTING. www.woerden.nl/onderwerpen/wonen-en-leefomgeving/grondwaterstand en funderingen SAMENVATTING Aanleiding In het westelijke deel van het Schilderskwartier zijn de woningen gefundeerd op houten palen met betonopzetters. Uit onderzoeken in de jaren 90 is gebleken dat de grondwaterstand

Nadere informatie

MAAK JE BAKKEN & ANDERE MATERIALEN

MAAK JE BAKKEN & ANDERE MATERIALEN Stap 3: MAAK JE BAKKEN & ANDERE MATERIALEN Voor je Makkelijke Moestuin gebruik je bakken die je bovenop de bestaande grond zet. Vervolgens vul je die met Makkelijke Moestuin mix. Omdat je planten minimaal

Nadere informatie

VIBE-fiches. Keuzefiche: Hout zonder chemische verduurzaming februari 2007 p. 1. Inleiding. Houtaantasting. Gif niet nodig.

VIBE-fiches. Keuzefiche: Hout zonder chemische verduurzaming februari 2007 p. 1. Inleiding. Houtaantasting. Gif niet nodig. BE-fiches februari 07 p. 1 nleiding Hout wordt heel vaak chemisch behandeld tegen aantasting door schimmels en insecten. Meestal gebeurt dit door het hout te impregneren met stoffen die giftig zijn voor

Nadere informatie

RAPPORT FUNDERINGSINSPECTIE HOUTEN PAALFUNDERING. PROJECT: ZOETERWOUDSESINGEL 34 TE LEIDEN.

RAPPORT FUNDERINGSINSPECTIE HOUTEN PAALFUNDERING. PROJECT: ZOETERWOUDSESINGEL 34 TE LEIDEN. IFCO Funderingsexpertise BV Limaweg 17 2743 CB Waddinxveen Tel: (0182) 646 646 Fax: (0182) 646 654 E-mail: mail@ifco.nl Web: www.ifco.nl KvK: Gouda 290 32656 RAPPORT FUNDERINGSINSPECTIE HOUTEN PAALFUNDERING.

Nadere informatie

Robbert Wijers 23 mei 2011

Robbert Wijers 23 mei 2011 Cursus inkoop en drogen van hout voor houtverwerkers Robbert Wijers 23 mei 2011 1) Inleiding 2) Onze practische expertise bestaat uit: - Houtkwaliteit van bomen - Relatie tussen de kwaliteit van hout en

Nadere informatie

FUNDERINGEN. Presentatie Raadscommissie W+L 26 maart 2003 Naar aanleiding van de Evaluatie van januari 2003 Door P. Bekkers, PM iov SO

FUNDERINGEN. Presentatie Raadscommissie W+L 26 maart 2003 Naar aanleiding van de Evaluatie van januari 2003 Door P. Bekkers, PM iov SO FUNDERINGEN Presentatie Raadscommissie W+L 26 maart 2003 Naar aanleiding van de Evaluatie van januari 2003 Door P. Bekkers, PM iov SO FUNDERINGEN Korte historie Beleid Fundering en funderingsproblemen

Nadere informatie

Herstel en bestrijding van houtaantasting

Herstel en bestrijding van houtaantasting onderhoudswijzer Herstel en bestrijding van houtaantasting De nachtmerrie van iedere monumentenbezitter De houtworm, bonte knaagkever en de huisboktor: dit drietal vormt samen de grootste nachtmerrie van

Nadere informatie

Schep wortelruimte middels bodeminjectie

Schep wortelruimte middels bodeminjectie Bodeminjectering Bodemleven van groot belang De oorzaak van het niet goed functioneren van bomen en ander groen ligt meestal in de bodem. Verstoorde omstandigheden zoals verdichting hebben in eerste instantie

Nadere informatie

Chemievrije sportvelden: praktijkervaringen

Chemievrije sportvelden: praktijkervaringen 1 Chemievrije sportvelden: praktijkervaringen 2 Aan de slag met sportvelden De regelgeving en de organisatie Wetgeving Gemeentes Haaren, Helmond, Bladel (en Schijndel) Leertraject: informatie en kennis

Nadere informatie

Paalrot door lekke drainerende riolen

Paalrot door lekke drainerende riolen Stichting Platform Fundering Nederland (SPFN) Postbus 192 3300 AD Dordrecht e-mail: fundering@cs.com. internet: www.platformfundering.nl bankrek 10.22.67.847 KvK: 24370117 Paalrot door lekke drainerende

Nadere informatie

Bewonersbrief Wijziging start uitvoering voor werkzaamheden in uw buurt

Bewonersbrief Wijziging start uitvoering voor werkzaamheden in uw buurt Bewonersbrief Wijziging start uitvoering voor werkzaamheden in uw buurt Datum bewonersbrief: 15 februari 2017 Contactpersoon: L. Jongmans Telefoonnummer: 14 0 75 Inhoud bewonersbrief: In februari 2015

Nadere informatie

Voor wie. Probleemschets. Hoe herkent u funderingsproblemen?

Voor wie. Probleemschets. Hoe herkent u funderingsproblemen? Regeling funderingsherstel Klemmende deuren, ramen die niet meer goed dicht kunnen, scheuren in de muren en verzakkingen. Dit zijn typische kenmerken van funderingsproblemen, in de volksmond ook wel paalrot

Nadere informatie

Doelstelling onderzoek

Doelstelling onderzoek Gemeentewerken Rotterdam Ingenieursbureau t.a.v. de heer A. van Bavel Galvanistraat 15 3029 AD Rotterdam Datum opname Betreft Rapportnummer Technisch adviseur vrijdag 14 juni 2013 Zwamonderzoek 13/0385_R082

Nadere informatie

Wat doe ik als bestuurder met (mogelijke) funderingsproblemen?

Wat doe ik als bestuurder met (mogelijke) funderingsproblemen? Wat doe ik als bestuurder met (mogelijke) funderingsproblemen? Schrikbeeld in veel gemeenten Rotterdam Amsterdam Haarlem Dordrecht Weesp Zevenaar Schiedam Zaanstad Echten (Fr) Spakenburg Maar hoe zit het

Nadere informatie

Inhoudelijke voortgangsrapportage van het project afronding onderzoek verhoging grondwaterstand (periode november 2014 t/m juni 2015)

Inhoudelijke voortgangsrapportage van het project afronding onderzoek verhoging grondwaterstand (periode november 2014 t/m juni 2015) Inhoudelijke voortgangsrapportage van het project afronding onderzoek verhoging grondwaterstand (periode november 2014 t/m juni 2015) Op 7 november 2014 heeft de commissie grondwater Oud Hillegersberg

Nadere informatie

Het rijk van de schimmels

Het rijk van de schimmels 4 BASISSTOF 1 vwo gymnasium Het rijk van de schimmels thema 4 Ordening opdracht 10 Beantwoord de volgende vragen. 1 Heeft de gist die roos veroorzaakt (zie afbeelding 19) een celkern en een celwand? Gistcellen

Nadere informatie

(FRUIT-)BOMEN SCHRIJVEN GESCHIEDENIS

(FRUIT-)BOMEN SCHRIJVEN GESCHIEDENIS (FRUIT-)BOMEN SCHRIJVEN GESCHIEDENIS MENSEN, DIEREN EN PLANTEN GROEIEN EEN BEPAALDE PERIODE VAN HUN LEVEN TOT ZE HUN UITEINDELIJKE GROOTTE HEBBEN BEREIKT. BIJ MENSEN EN DIEREN IS MEESTAL WEL TE ZIEN OF

Nadere informatie

Herfstwerkboekje van

Herfstwerkboekje van Herfstwerkboekje van Herfst werkboekje groep 5 1 De bladeren aan de bomen worden bruin en rood en vallen naar beneden, het is weer herfst! September wordt herfstmaand genoemd, dit omdat op 22 september

Nadere informatie

Hout: Duurzaam zonder chemische verduurzaming

Hout: Duurzaam zonder chemische verduurzaming Houtconstructies zonder chemische verduurzaming Omgaan met grondstoffen en tekorten (Bron : ovam) Preventieve chemische verduurzaming Impregnering van het hout met pesticiden om de levensduur te verlengen

Nadere informatie

glaslatten aluminium profi elen

glaslatten aluminium profi elen AVABEL NEDERLAND BV 3.1 glaslatten aluminium profi elen AVABEL NEDERLAND BV 3.2 AVABEL NEDERLAND BV 3.3 ZIJ- EN BOVENLATTEN Houtsoort Meranti, 1e keuze, klasse A (KVT 95) Kwaliteit Kernhout, 98% spintvrij

Nadere informatie

revolutionair in hout Dé duurzame houtsoort voor nieuwbouw en renovatie

revolutionair in hout Dé duurzame houtsoort voor nieuwbouw en renovatie revolutionair in hout Dé duurzame houtsoort voor nieuwbouw en renovatie Hoge isolatie waarde λ D 0,095 W/(m 2.K) - λ 90/90 0,092 W/(m 2.K) Onderhoudsvriendelijk, 15 jaar onderhoudsvrij 2 Duurzaamheidklasse

Nadere informatie

Derlage Junior Hout V.O.F. Tel.: 00 31 297 261012 Schoutenstraat 30, Fax: 00 31 297 264617. ND/MD Vinkeveen, April 2001. GUARIUBA

Derlage Junior Hout V.O.F. Tel.: 00 31 297 261012 Schoutenstraat 30, Fax: 00 31 297 264617. ND/MD Vinkeveen, April 2001. GUARIUBA ND/MD Vinkeveen, April 2001. GUARIUBA Bot. Naam : Clarisia Racemosa, Spp. Familienaam : Moraceae. Handelsnamen : GUARIUBA, MURURE, Gameleiro, Guariuba Amarela, Oiti, Oiticia, Aji. Groeigebied Bomen : Voorkomend

Nadere informatie

I 221-1 Informatieblad houtaantasting

I 221-1 Informatieblad houtaantasting I 221-1 Informatieblad houtaantasting Herstel en bestrijding van houtaantasting Inleiding Uit de praktijk van de afgelopen jaren is ons gebleken dat bij de constatering van een actieve houtaantasting door

Nadere informatie

Paalrot door lekke drainerende riolen

Paalrot door lekke drainerende riolen Paalrot door lekke drainerende riolen Tot 1960-1970 soms ook nog daarna zijn houten heipalen gebruikt in klei en veengebieden voor de fundering van woningen. Tot ongeveer 1910 als Amsterdamse en Rotterdamse

Nadere informatie

HET PLAATSEN VAN DUBBELE BEGLAZING :

HET PLAATSEN VAN DUBBELE BEGLAZING : HET PLAATSEN VAN DUBBELE BEGLAZING : Het plaatsen van dubbele beglazing moet voldoen aan bepaalde normen, zoals NEN3576 en NPR3577. Dit zijn normen ( eisen ) waarin precies omschreven wordt hoe dubbele

Nadere informatie

8 BIJLAGE I. Funderingsonderzoek (ter info)

8 BIJLAGE I. Funderingsonderzoek (ter info) 8 BIJLAGE I Funderingsonderzoek (ter info) Rijksvastgoedbedrijf Min. Van BZK Projectbureau HEMbrug Revisie 0 dd. 24-04-2017 Rapportage Code: 14633 9 februari 2017 Constructieve kwaliteit van de fundering

Nadere informatie

Brandstofgegevens Stukhout, Houtsnippers en Pellets

Brandstofgegevens Stukhout, Houtsnippers en Pellets Warmte uit biomassa Brandstofgegevens Stukhout, Houtsnippers en Pellets Perfectie door Passie. Er is voldoende hout! Hout in Duitsland. -.4 miljoen kubieke meter hout totaal - 95 miljoen kubieke meter

Nadere informatie

Nieuwsflits F 3 O - 2013 nr. 1

Nieuwsflits F 3 O - 2013 nr. 1 Beste mensen, Nieuwsflits F 3 O - 2013 nr. 1 Net voor de komende vakantieperiode willen we u op de hoogte te brengen van nieuwe ontwikkelingen en wetenswaardigheden op het gebied van de houten palenproblematiek

Nadere informatie

Prijslijst vensterbank. www.ekookna.pl

Prijslijst vensterbank. www.ekookna.pl jslijst vensterbank Prijslijst vensterbank Prijslijst vensterbank Prijslijst vensterbank Prijslijst vensterbank Prijslijst vensterbank Prijslijst vensterbank Prijslijst vensterbank PWK Binnenvensterbanken

Nadere informatie

Welkom. Grondwaterproblematiek Krimpenerwaard. Erwin Heeringa(Nederlek)

Welkom. Grondwaterproblematiek Krimpenerwaard. Erwin Heeringa(Nederlek) Welkom Grondwaterproblematiek Krimpenerwaard Erwin Heeringa(Nederlek) Inleiding Inhoud Grootonderhoud Prinsessebuurt Ontstaan grondwaterproblematiek Maatschappelijk impact / juridisch Burgers Bestuurders

Nadere informatie

VERDUURZAMING KOMO geïmpregneerd: WaxedWood:

VERDUURZAMING KOMO geïmpregneerd: WaxedWood: TUINHOUT 2013 VERDUURZAMING KOMO geïmpregneerd: Verduurzaamd hout is geïmpregneerd: het is behandeld met bestrijdingsmiddelen zodat het minder snel gaat rotten. Verduurzaamd hout is vaak herkenbaar aan

Nadere informatie

Hout. Hout. 1e college Utrecht 6 september Inleidend college Utrecht 7 september 2009 HKU HKU

Hout. Hout. 1e college Utrecht 6 september Inleidend college Utrecht 7 september 2009 HKU HKU Hout Hout Inleidend college Utrecht 7 september 2009 1e college Utrecht 6 september 2010 HKU HKU Speelgoed Verpakking 1 Meubels Meubels Auto (afwerking) Auto (afwerking) Vasily Lazarenko uit de Oekraïne

Nadere informatie

Is het Eike- of eikenhout

Is het Eike- of eikenhout Lezingenblok Hout en monumenten Is het Eike- of eikenhout Patrick Assink Assinkhout BV Mijn naam is Patrick Assink. Ik ben werkzaam in ons familiebedrijf, waar we rondhout zagen, schaven, verhandelen en

Nadere informatie

Bachelor)Eindwerk)) Een%nieuwe%kijk%op% funderingsherstel % Civiele&Techniek&TU&Delft& Door:)! Ben!van!der!Kwaak! 1504525!

Bachelor)Eindwerk)) Een%nieuwe%kijk%op% funderingsherstel % Civiele&Techniek&TU&Delft& Door:)! Ben!van!der!Kwaak! 1504525! Bachelor)Eindwerk)) Civiele&Techniek&TU&Delft& Een%nieuwe%kijk%op% funderingsherstel % Afbeelding)1)Boven:)houtenpaalfundering(www.dichtbij.nl),)onder:)Doorsnede)voorspanbalk(Schipper,)2010)) Door:) BenvanderKwaak

Nadere informatie

SKH-Publicatie voor controle kozijnverbindingen in de timmerfabriek

SKH-Publicatie voor controle kozijnverbindingen in de timmerfabriek SKH-Publicatie 10-02 d.d.07-02-2011 SKH-Publicatie voor controle kozijnverbindingen in de timmerfabriek Uitgave: SKH Nadruk verboden Uitgever: Certificatie-instelling SKH Postbus 159 6700 AD Wageningen

Nadere informatie

Protocol voor het uitvoeren van een inspectie aan houten paalfunderingen versie Datum 23 juni 2003

Protocol voor het uitvoeren van een inspectie aan houten paalfunderingen versie Datum 23 juni 2003 Protocol voor het uitvoeren van een inspectie aan houten paalfunderingen versie 2003 Datum 23 juni 2003 CONCEPT-PROTOCOL INSPECTIE HOUTEN PAALFUNDERINGEN 2 / 15 1 Inhoudsopgave 1 Inhoudsopgave 2 2 Inleiding

Nadere informatie

Bloeiend plantje Spoor van een dier

Bloeiend plantje Spoor van een dier Volwassen boom Jonge boom Dode boom Hoge struik Lage struik Varen Mos Klimmende plant Bloeiend plantje Spoor van een dier Paddenstoel (op de grond) Bodemdiertje Paddenstoel (op een boom) Activiteit 3 :

Nadere informatie

Duurzaam zonder verduurzaming Handleiding voor gebruik van hout zonder preventieve chemische behandeling

Duurzaam zonder verduurzaming Handleiding voor gebruik van hout zonder preventieve chemische behandeling Duurzaam zonder verduurzaming Handleiding voor gebruik van hout zonder preventieve chemische behandeling door VIBE vzw in samenwerking met WWF met financiële steun van de Vlaamse overheid Inleiding FSC,

Nadere informatie

Bos & milieu. Bomen 2013/12

Bos & milieu. Bomen 2013/12 2013/12 Bos & milieu Bomen In een boom speelt zich een aantal levensprocessen af die zorgen voor de groei. Dit verschijnsel heet fysiologie en komt bij alle levende organismen voor. De belangrijkste levensprocessen

Nadere informatie

Funderingsproblematiek Tweede kamer commissie BiZa en I&M 28 maart 2013

Funderingsproblematiek Tweede kamer commissie BiZa en I&M 28 maart 2013 . Funderingsproblematiek Tweede kamer commissie BiZa en I&M 28 maart 2013 Agenda: 1. Presentatie Ing. Ad van Wensen, Ir. Dick de Jong, Ir. Peter Ligthart 2. Aanbieding noodkreet Martine Coevert 3. vragen?

Nadere informatie

LEDlamp constructie. 2inkijkexemplaar. Datum Blz 1. Probleemstelling 4 2. Ontwerp 4 2.1. Hoe kun je meer licht krijgen op je werktafel?

LEDlamp constructie. 2inkijkexemplaar. Datum Blz 1. Probleemstelling 4 2. Ontwerp 4 2.1. Hoe kun je meer licht krijgen op je werktafel? 1inkijkexemplaar LEDlamp constructie 2inkijkexemplaar Datum Blz 1. Probleemstelling 4 2. Ontwerp 4 2.1. Hoe kun je meer licht krijgen op je werktafel? 4 2.2. Je LEDlamp moet esthetisch zijn 5 2.3. Je LEDlamp

Nadere informatie

In de ecologie bestudeert men de relatie tussen de organismen en het milieu waar ze voorkomen.

In de ecologie bestudeert men de relatie tussen de organismen en het milieu waar ze voorkomen. Samenvatting Thema 3: Ecologie Basisstof 1 In de ecologie bestudeert men de relatie tussen de organismen en het milieu waar ze voorkomen. Waarom leeft het ene dier hier en het andere dier daar? Alle organismen

Nadere informatie

Maatregelen voor bosherstel

Maatregelen voor bosherstel Veldwerkplaats Voedselkwaliteit en biodiversiteit in bossen Maatregelen voor bosherstel Gert-Jan van Duinen Arnold van den Burg Conclusie OBN-onderzoek bossen Te hoge atmosferische stikstofdepositie Antropogene

Nadere informatie

Grondwater onder de Oude en de Nieuwe Delf. Jelle Buma

Grondwater onder de Oude en de Nieuwe Delf. Jelle Buma Grondwater onder de Oude en de Nieuwe Delf Jelle Buma Inhoud - Voorstellen - Grondwatersysteem - Wetgeving - Maatregelen Waterschade Binnenhof (1998) Oorzaak: te diep gebaggerd Inhoud - Voorstellen - Grondwatersysteem

Nadere informatie

Herontwikkeling Zoeterwoudsesingel 34, Leiden Notitie fundering herstel

Herontwikkeling Zoeterwoudsesingel 34, Leiden Notitie fundering herstel Pieters Bouwtechniek Martinus Nijhofflaan 2 2624 ES Delft 015-2190300 Postbus 1047 2600 BA Delft info@pbt-delft.nl www.pietersbouwtechniek.nl Herontwikkeling Notitie fundering herstel Opdrachtgever: Architect:

Nadere informatie

Onderstaande tabellen geven de meest voorkomende afmetingen van hout in België verhandeld.

Onderstaande tabellen geven de meest voorkomende afmetingen van hout in België verhandeld. Afmetingen van handelshout Onderstaande tabellen geven de meest voorkomende afmetingen van hout in België verhandeld. De afmetingen van het hout worden beïnvloed door het vochtgehalte (krimpen, zwellen),

Nadere informatie

BOSSEN WERELDWIJD EDUKIT 4

BOSSEN WERELDWIJD EDUKIT 4 3 8 6 10 BOSSEN WERELDWIJD Verschillende soorten bossen In devorige edukit hebben we het gehad over de 2 grote categorieën in bomen, loofbomen en naaldbomen. Nu wordt het uitzicht van een bos niet enkel

Nadere informatie

Paradiddle-drums Drumstokken. Zo worden drumstokken gemaakt.

Paradiddle-drums Drumstokken. Zo worden drumstokken gemaakt. Paradiddle-drums Drumstokken Zo worden drumstokken gemaakt. 1 Bij stokken fabrikanten komen complete boomstammen binnen die in kleine langwerpige blokjes worden gezaagd. De blokjes worden op pallets gestapeld

Nadere informatie

Voor de montage van de Bear County schutting Garden Design WPC

Voor de montage van de Bear County schutting Garden Design WPC MONTAGEHANDLEIDING BELANGRIJKE INFORMATIE Voor de montage van de Bear County schutting Garden Design WPC Lees de hele handleiding aandachtig. Als de hierin vermelde instructies niet worden opgevolgd, is

Nadere informatie

Wat is essentaksterfte?

Wat is essentaksterfte? Wat is essentaksterfte? Essentaksterfte is een ziekte die wordt veroorzaakt door de schimmel (vals wit bladvlieskelkje, Chalara fraxinea). Door de aantasting van essentaksterfte verzwakt de boom dusdanig

Nadere informatie

Nieuwsflits F3O nr. 2

Nieuwsflits F3O nr. 2 Beste mensen, Nieuwsflits F3O - 2015 nr. 2 Net voor de komende vakantieperiode willen we u op de hoogte te brengen van nieuwe ontwikkelingen en wetenswaardigheden op het gebied van de houten palenproblematiek

Nadere informatie

Massief houten tafelbladen

Massief houten tafelbladen Massief houten tafelbladen Boomstamtafels uit één stuk hout We kunnen massief houten tafelbladen op maat voor u leveren. Direct uit voorraad. Messcherpe tarieven door eigen import. Eiken, Padouk, Vuren,

Nadere informatie

Belangrijk! Ons Tuinhout draagt de officiële duurzaamheidsklasse 3-4 kwaliteit.

Belangrijk! Ons Tuinhout draagt de officiële duurzaamheidsklasse 3-4 kwaliteit. Prijslijst Tuinhout Belangrijk! Ons Tuinhout draagt de officiële duurzaamheidsklasse 3-4 kwaliteit. Tuinhout is een algemene benaming voor verduurzaamd Grenenhout en Vurenhout. Het heeft een herkenbare

Nadere informatie

Handleiding Janus Houtkachel

Handleiding Janus Houtkachel Handleiding Janus Houtkachel Wij feliciteren u met de aanschaf van uw Janus houtkachel. Met deze handleiding willen wij u informeren over een juist gebruik en de kunst van goed stoken. Leest u, voordat

Nadere informatie

Landhekken voor de centrale as. Regio de Walden / Fryslân

Landhekken voor de centrale as. Regio de Walden / Fryslân Landhekken voor de centrale as Regio de Walden / Fryslân 1.1 Samenvatting De Centrale As http://www.decentraleas.nl/ http://www.decentraleas.nl/ De verenging De Noardlike Fryske Wâlden heeft in samenwerking

Nadere informatie

4 verschillende kweekmethoden

4 verschillende kweekmethoden 4 verschillende kweekmethoden Kweken met turfpotjes Turfpotjes zijn gemaakt van een samengeperst mengsel van houtvezels, turf en kalkzandsteen (natuurlijke voedingsstoffen). Deze zijn biologisch afbreekbaar

Nadere informatie

Eerste publicatie KCAF. Verbreed rioolplan in relatie met funderingsproblematiek

Eerste publicatie KCAF. Verbreed rioolplan in relatie met funderingsproblematiek 2009.11.10 Eerste publicatie 2012.03.19 KCAF Verbreed rioolplan in relatie met funderingsproblematiek Inleiding In 2013 wordt het verbreed rioolplan verplicht. Gemeenten moeten dan in hun GRP (Gemeentelijk

Nadere informatie

Spanningen en ecologische problemen binnen regio s 11

Spanningen en ecologische problemen binnen regio s 11 Geogenie p. 76-83 Atlas p.... Spanningen en ecologische problemen binnen regio s 5.. Amazoniië,, van werelldwiijjd bellang 1. De ecologie van het regenwoud Noteer met behulp van je atlas de jaarlijkse

Nadere informatie

ReFlex DTS. maak uw kozijnen houtbaar! Kozijnsparend houtherstel. renovatieoplossingen

ReFlex DTS. maak uw kozijnen houtbaar! Kozijnsparend houtherstel. renovatieoplossingen DTS ReFlex renovatieoplossingen maak uw kozijnen houtbaar! met één van onze nieuwe renovatie apps! verleng uw onderhoudsinterval vervang uitsluitend aangetaste delen geen onnodig herstelwerk oplossingen

Nadere informatie

WAAROM IPODECK? Dit systeem biedt een aantal voordelen: *Het beschadigt het hout niet, zoals wel vaak het geval is bij schroefsystemen.

WAAROM IPODECK? Dit systeem biedt een aantal voordelen: *Het beschadigt het hout niet, zoals wel vaak het geval is bij schroefsystemen. Buitenplanken WAAROM IPODECK? Dit systeem biedt een aantal voordelen: *Het beschadigt het hout niet, zoals wel vaak het geval is bij schroefsystemen. *Tweezijdige veer- en groefplanken zorgen voor een

Nadere informatie

Vocht, schimmels & gezondheid

Vocht, schimmels & gezondheid Vocht, schimmels & gezondheid Ongeveer 15 procent van de woningen in Nederland is vochtig. Te veel vocht vermindert de kwaliteit van de binnenlucht. Dit kan luchtweg- en andere gezondheidsklachten bij

Nadere informatie

Het. Werkmap Hout. 2de en 3de graad Lager Onderwijs. Museum voor de Oudere Technieken Dienst educatie Augustus 2005

Het. Werkmap Hout. 2de en 3de graad Lager Onderwijs. Museum voor de Oudere Technieken Dienst educatie Augustus 2005 Het Werkmap Hout 2de en 3de graad Lager Onderwijs 1 Museum voor de Oudere Technieken Dienst educatie Augustus 2005 Beste leerkracht, De werkmap Hout biedt u achtergrondinformatie over het atelier, georganiseerd

Nadere informatie