De kringloop van het afval: waar gaat onze vuilniszak naartoe?

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "De kringloop van het afval: waar gaat onze vuilniszak naartoe?"

Transcriptie

1 De kringloop van het afval: waar gaat onze vuilniszak naartoe? Een wonderwel onderzoek voor groep 5 over afval, afvalverwerking en het opwekken van elektriciteit met restafval. Inhoudsopgave: Introductie van het onderzoek pag. 2 Les 1: De nulmeting pag. 3 Les 2: Formuleren van eigen vragen pag. 5 Thuisopdracht pag. 6 Les 3: Een bezoek aan de Stadsreiniging Binnenstad pag. 7 Les 4: Afvalkringloop in de natuur. Een bezoek aan het Woeste Westen pag. 9 Les 5: Schoonmaakactie: Veeg je eigen straat! pag. 11 Les 6: Techniekmiddag pag. 12 Les 7: Terugblik en voorbereiding presentatie pag. 16 Presentatie pag. 16 Leerdoelen W&T pag. 17 Bijlages: 1. Lijst met benodigdheden pag Afbeelding Afval Energie Bedrijf Amsterdam pag Contactgegevens Woeste Westen, Stadsreiniging Binnenstad en West pag Achtergrondinformatie en literatuur pag Werkbladen elektriciteit pag. 21 1

2 Les 4: Afvalkringloop in de natuur. Een bezoek aan natuurspeeltuin het Woeste Westen (Onderzoek uitvoeren) Tijdens dit bezoek bestuderen kinderen de rol van het bodemleven in de afvalkringloop (voedselkringloop) in de natuur. Ook verzamelen ze in het Woeste Westen dunne takken en maken hiermee een eigen takkenbezem. Tijdsduur: 1,5 uur Nodig/voorbereiding: - Een afspraak met de medewerkers van het Woeste Westen (zie bijlage) - De vragen waarvan voorafgaande aan de les is afgesproken dat ze in het Woeste Westen kunnen worden gesteld - Gemaakte afspraken met kinderen over wie, wanneer, welke vragen stelt en hoe de antwoorden worden vastgelegd. Lesbeschrijving: 1. Welkom door Martin Hup. Terugblik met kinderen op wat ze al weten over de afvalkringloop in de natuur. 9

3 2. De groep wordt in twee groepen gesplitst. Een groep gaat onder begeleiding van een medewerker van het Woeste Westen onderzoek doen naar het bodemleven. De andere groep gaat takken verzamelen om een takkenbezem te maken. 3. Kinderen zoeken naar bodemleven door dikke boomstammen en dergelijke om te draaien en gaten te graven in de grond. Gevonden diertjes worden voorzichtig in een grote bak gestopt. Naast de bak ligt een kaart om de diertjes te determineren. De medewerker vertelt dat wormen en insecten natuurlijk afval opeten, verteren en als poep uitscheiden. Daarmee bemesten ze de grond waardoor er weer nieuwe planten kunnen groeien en zo is het kringetje rond. 4. De kinderen zoeken geschikte takken uit om een takkenbezem te maken. Martin laat zien hoe je dat kan doen met hulp van een bamboestok en tie-wraps. De kinderen maken hun eigen bezem. 5. Afsluiting. De relatie wordt gelegd tussen de bezems die de kinderen hebben gemaakt en de bezem aan de kar van Arie Scheen van de Reinigingsdienst Binnenstad. De mensen van het Woeste Westen worden bedankt. Terugkeer naar school in een takkenbezemoptocht. 10

4 Leerdoelen W&T: Algemeen: Houding: - Willen weten: De leerling is nieuwsgierig en verwondert zich - Kritisch willen zijn: De leerling is actief observerend - Willen begrijpen: De leerling wil zaken begrijpen - Vernieuwend willen zijn: De leerling is origineel - Willen bereiken: De leerling heeft geduld - Willen delen: De leerling is sociaal en gericht op samenwerking Vaardigheden: - Doelgericht exploreren vanuit verwondering en nieuwsgierigheid - Verwoorden van eigen (onderzoeks)vragen - Een onderzoek uitvoeren volgens plan - Verbanden leggen tussen de (onderzoeks)vragen en opgedane ervaringen - Presenteren van de ontdekkingen aan leraar, klasgenoten en ouders. Kennis: Kerndoelen binnen OJW - Mens en samenleving: 39 - Natuur en Techniek: 40, 42, 44, 45 - Ruimte: 47 Denkwijzen: - De leerling kan denken in systemen. - De leerling kan denken in kringlopen. - De leerling kan denken in termen van duurzaamheid. Uitwerking in de lessen: Houding - De leerlingen verwonderen zich over hoe afval wordt hergebruikt in de natuur en door mensen. Ze stellen hierover veel vragen. - De leerlingen bekijken nauwkeurig de inhoud van een vuilniszak en leren zo verschillende vormen van afval te onderscheiden. Ze bekijken in het Woeste Westen nauwkeurig diverse bodemdiertjes, zoeken m.b.v. een kaart om welke diertjes het gaat en leren wat hun rol is bij de kringloop van het afval in de natuur. Ze bekijken bij de Stadsreiniging nauwkeurig hoe een takkenbezem in elkaar zit en maken die in het Woeste Westen na met zelf verzamelde takken. Ze bekijken nauwkeurig de verschillende onderdelen van een elektrisch circuit om zo zelf een werkend circuit aan te kunnen leggen. 17

5 - De leerlingen zijn origineel in het bedenken en maken van een kunstwerk uit van huis meegenomen afval. - De leerlingen werken in duo s samen in het aanleggen van een elektrisch circuit. Ze werken geduldig en vasthoudend. - Leerlingen bedenken als klas een vorm om het geleerde te presenteren. Vaardigheden - De leerlingen kunnen zich verwonderen over hoe afval wordt hergebruikt in de natuur en door mensen. - De leerlingen kunnen door middel van waarneming (zien, voelen, determineren) van bodemleven in de eigen omgeving kennis vergaren over de kringloop van het afval in de natuur. - De leerlingen kunnen een takkenbezem maken en een elektrisch circuit aanleggen. - De leerlingen kunnen vragen formuleren voor een deskundige (vuilnisman). - De leerlingen kunnen wat ze ontdekt hebben presenteren aan ouders. Kennis - De leerlingen weten dat afval in de natuur eigenlijk niet bestaat: afval van de een is voedsel voor de ander. - De leerlingen weten dat afval van mensen kan worden gescheiden en hergebruikt. - De leerlingen weten dat je met restafval (dat niet kan worden hergebruikt) elektriciteit kunt opwekken door verbranding. - De leerlingen weten dat er in de nabije omgeving een vuilverbrandingsfabriek is (waar van afval elektriciteit wordt opgewekt) en een elektriciteitscentrale (waar van kolen elektriciteit wordt opgewekt). Ze kunnen deze herkennen aan de zichtbare schoorstenen met rookpluimen. - De leerlingen maken kennis met mensen die het straatafval opruimen, leren hoe zij dat doen en vegen ook zelf de straat schoon. - Leerlingen kennen globaal de werking van een dynamo. Ze kunnen de relatie leggen tussen de werking van de dynamo op hun fiets en de werking van een dynamo in de elektriciteitscentrale. - De leerlingen weten globaal hoe afval wordt omgezet in elektriciteit in een elektriciteitscentrale. Ze kennen de begrippen die hiermee te maken hebben (brandstoffen zoals kolen of afval, verbranding, stoom, dynamo, stroom, kabels). - De leerlingen weten dat elektriciteit loopt door een gesloten circuit. Ze kennen de begrippen die hiermee te maken hebben (elektriciteitsdraad, batterij, stekker, stopcontact, schakelaar, fitting, lamp). Denkwijzen - De leerling kan denken in systemen. Het systeem van afvalscheiding, - ophaal en -verwerking, inclusief de verwerking van restafval tot elektriciteit. De werking van (de verschillende onderdelen binnen) een elektrisch circuit. - De leerling kan denken in kringlopen. Voedselkringloop en afvalhergebruik in de natuur. Afvalhergebruik door mensen (grondstof, afval, hergebruik). - De leerling kan denken in termen van duurzaamheid. 18

6 Bijlages: Bijlage 1: Lijst met benodigdheden - Een vuilniszak met daarin: plastic, papier, glaswerk, een doorzichtig plastic zakje met daarin een beschimmelde boterham en groenafval). - Een digibord - Afbeelding van AEB: - Wonderwelkaart - Een afspraak met de medewerkers van het Woeste Westen (zie bijlage) - Een afspraak met de mensen van de Stadsreiniging Binnenstad (zij bijlage voor gegevens). - Een afspraak met de Stadsreiniging West (zie bijlage) - Bamboestokken om bezems te maken tijdens bezoek aan het Woeste Westen - Ouders als begeleiders bij uitjes. - Ouders als begeleiders bij techniekmiddag. Circa vier ouders (3 bij techniekproefjes en 1 bij het maken van kunstwerken) - Door kinderen meegebracht schoon afval - Scharen, lijm et cetera om kunstwerken te maken - Werkbladen techniekproefjes (zie bijlage 5.) - Een batterij van 4,5 volt, een lampje, drie stroomdraadjes en materialen en gereedschap om een schakelaar te maken. Zie werkblad 1: Een schakelaar maken. - Zakje met puzzelstukjes om een stroomcircuit te leggen. Zie werkblad 2 en 3: Puzzel een stroomcircuit. - Een stroomcircuit van een batterij, een lampje, en drie stroomdraadjes. Een schakelaar ontbreekt. Zie werkblad 4 en 5: De stroomkring en werkblad 6: Geleiden of niet? - Een (geaarde) stekker en een fitting verbonden met een stroomdraad. - Een losse stekker, fitting en stroomdraad. - Gereedschap: fijne schroevendraaiers, een striptang, scharen en een mesje. - Circa 5 citroenen en een kilo aardappels, 5 spijkers en 5 koperen munten (of hard koperdraad), krokodillentangetjes, een mesje en een voltmeter. Zie werkblad 7: De citroenbatterij. - Houten platen, elektriciteitsleidingen, koppelstukken, klemmen, schroeven en schroevendraaiers 19

Groep 7 - Les 2 Achter de schermen

Groep 7 - Les 2 Achter de schermen Leerkrachtinformatie Groep 7 - Les 2 Achter de schermen Lesduur: 45 minuten (zelfstandig) DOEL De leerlingen kennen de functie en toepassing van de kleuren van stroomdraden. De leerlingen kunnen eenvoudige

Nadere informatie

Groep 7 - Les 1 Stroom in huis

Groep 7 - Les 1 Stroom in huis Leerkrachtinformatie Groep 7 - Les Stroom in huis Lesduur: 45 minuten (zelfstandig) DOEL De leerlingen ontdekken en beschrijven de werking van een stekker en stopcontact. De leerlingen kunnen het gebruik

Nadere informatie

Elektriciteit en stroom, wat is het? Proefjes met stroom en electriciteit

Elektriciteit en stroom, wat is het? Proefjes met stroom en electriciteit Energie 5 en 6 2 Elektriciteit en stroom, wat is het? Proefjes met stroom en electriciteit Doelen Begrippen Materialen De leerlingen: begrijpen hoe elektriciteit en stroom ontstaan, als een brandstof wordt

Nadere informatie

handleiding 1. Inleiding 2. Achtergrondinformatie

handleiding 1. Inleiding 2. Achtergrondinformatie handleiding 1. Inleiding www.twentezonderafval.nl is een website voor groep 1 tot en met 8 over het gescheiden inzamelen van afval in Twente. Op deze website ontdekken de leerlingen hoe ze hun afval zoveel

Nadere informatie

Groep 6 - Extra opdrachten

Groep 6 - Extra opdrachten Leerkrachtinformatie Groep 6 - Extra opdrachten Lesduur: 90 minuten (zelfstandig) DOEL De leerlingen kunnen een elektrisch circuit maken dat goed werkt. De leerlingen kunnen met verschillende materialen

Nadere informatie

STROOMKRING. STAP 1 Lees eerst de hele tekst door en bekijk de tekeningen en het montagepaneel.

STROOMKRING. STAP 1 Lees eerst de hele tekst door en bekijk de tekeningen en het montagepaneel. 1 WAT GA JE DOEN? Je gaat met stroom werken. Jullie gaan ontdekken wat je met schakelingen en stroom kunt doen en welk effect dat heeft op een lampje. Jullie moeten zelf de draden goed monteren en aansluiten.

Nadere informatie

Theorie: Energieomzettingen (Herhaling klas 2)

Theorie: Energieomzettingen (Herhaling klas 2) les omschrijving 12 Theorie: Halfgeleiders Opgaven: halfgeleiders 13 Theorie: Energiekosten Opgaven: Energiekosten 14 Bespreken opgaven huiswerk Opgaven afmaken Opgaven afmaken 15 Practicumtoets (telt

Nadere informatie

Fossiele brandstoffen? De zon is de bron!

Fossiele brandstoffen? De zon is de bron! Energie 5 en 6 3 Fossiele brandstoffen? De zon is de bron! Filmpjes werkblad Doelen Begrippen Materialen Duur De leerlingen: weten dat fossiele brandstoffen hele oude resten van planten zijn. kunnen een

Nadere informatie

Inhoudsopgave. Inhoud van de leskist

Inhoudsopgave. Inhoud van de leskist Inhoudsopgave Inhoud van de leskist... Inleiding... Leerdoelen... Opbouw van de les 1. Voorbereiding voor de leerkracht... 2. Introductie Brief van de jutter... 3. Veldwerk in de schoolomgeving Afval jutten...

Nadere informatie

Groep 8 - Les 3 Restproducten

Groep 8 - Les 3 Restproducten Leerkrachtinformatie Groep 8 - Les 3 Restproducten Lesduur: 20 minuten (zelfstandig) DOEL De leerlingen weten wat restproducten zijn en welke restproducten horen bij verschillende manieren van energie

Nadere informatie

Leskist THEMA-handleiding De energieke club Groep 5 en 6

Leskist THEMA-handleiding De energieke club Groep 5 en 6 BuitenWijs samen sterk in NME BuitenWijs brengt mensen actief met het buiten in aanraking, zodat zij wijs omgaan met hun eigen leefomgeving Leskist THEMA-handleiding De energieke club Groep 5 en 6 Dit

Nadere informatie

Wonderwel highlights, schooljaar 2015 2016

Wonderwel highlights, schooljaar 2015 2016 Wonderwel highlights, schooljaar 2015 2016 Ruim een jaar geleden kreeg de Catamaran van de gemeente Amsterdam een Scholenbeurs toegekend om binnen twee jaar een leerlijn te ontwikkelen waarin techniek

Nadere informatie

Vrij Technisch Instituut Grote Hulststraat Tielt tel fax

Vrij Technisch Instituut Grote Hulststraat Tielt tel fax De elektrische installatie in een woning heeft heel wat elektrische circuits. Een elektrisch circuit of een elektrische stroomkring is opgebouwd uit een stroombron, een verbruiker, een schakelaar en geleiders.

Nadere informatie

www.praktischtechniek.nl

www.praktischtechniek.nl D. Bekijk nu de andere zaklampen. Vul de tabel in. Werken alle zaklampen? Ja / nee Omdat: Welke zaklamp schijnt het langst? Techniekkit: Noord Nederland Domein: Energie omzetting Competentie: Ontwerpen

Nadere informatie

LESMODULE OVER WINDENERGIE

LESMODULE OVER WINDENERGIE YOUNG ENERGY PROJECT - STUDENTEN LESMODULE OVER WINDENERGIE Inhoudsopgave Instructiebladen Les 1 Module windenergie, Instructieblad 1.1 4 Les 1 Ontdek, Instructieblad 1.2 5 Les 2 Onderzoek, Instructieblad

Nadere informatie

Opdracht 1. deel 8 De gereedschapskist van de elektricien. bektang. draadstriptang. krimptang. waterpomptang. combinatietang

Opdracht 1. deel 8 De gereedschapskist van de elektricien. bektang. draadstriptang. krimptang. waterpomptang. combinatietang deel 8 gereedschapskisk vkn de Opdracht 1 1. Bekijk de 5 foto s gereedschappen. Ontdek jij de verschillen? Schrijf bij de beschrijving op volgende pagina de naam tang op de foto. Tip: de naam tang kan

Nadere informatie

De lessen van groep 6 en 7 sluiten af met extra opdrachten en de lessen van groep 8 sluiten af met verdiepingsopdrachten.

De lessen van groep 6 en 7 sluiten af met extra opdrachten en de lessen van groep 8 sluiten af met verdiepingsopdrachten. Inleiding Voor u liggen de Energielessen die als losse module horen bij het Ontdek Kasteel. Deze energielessen zijn bedoeld voor de groepen 6, 7 en 8 om kennis te maken met het thema energie. In deze achtergrondinformatie

Nadere informatie

Hier brandt de lamp. Klas:.. Hier brandt de lamp Blz 1 / 13 Cremers François, Boutsen Ingrid, Kenens Hilde

Hier brandt de lamp. Klas:.. Hier brandt de lamp Blz 1 / 13 Cremers François, Boutsen Ingrid, Kenens Hilde Hier brandt de lamp. Naam: Klas:.. Hier brandt de lamp Blz 1 / 13 Opdracht 1. Wat werkt met elektriciteit. 1. Welk toestel heeft elektriciteit nodig om de kunnen werken? Zet een kruisje onder JA of NEEN.

Nadere informatie

Groep 6 - Les 3 Kan deze stroomkring ook?

Groep 6 - Les 3 Kan deze stroomkring ook? Leerkrachtinformatie Groep 6 - Les 3 Kan deze stroomkring ook? Lesduur: 30 minuten (zelfstandig) DOEL De leerlingen weten het verschil tussen parallel en serieschakeling. De leerlingen kunnen het geleidend

Nadere informatie

S C I E N C E C E N T E R

S C I E N C E C E N T E R WELKOM! Een bezoeker die een science center binnenkomt, moet gelijk in de stemming komen om van alles te ontdekken. Dat kan doordat er iets verrassends gebeurt. Daar gaan jullie op een heel speciale manier

Nadere informatie

S C I E N C E C E N T E R

S C I E N C E C E N T E R DE WILLIE WORTEL QUIZZZ Gaat er bij jou ook een lampje branden? Dan heb je het goede antwoord op de vraag gegeven. Maak een knotsgekke elektroquiz. Daarvoor gaan jullie zelf de quizvragen en antwoorden

Nadere informatie

Stroomkring XL handleiding voor leerkrachten

Stroomkring XL handleiding voor leerkrachten Stroomkring XL Inleiding Dagelijks verbruiken we elektriciteit. Maar toch is elektriciteit een heel abstract begrip. Waar komt elektriciteit vandaan? En wat gebeurt er precies wanneer we thuis de schakelaar

Nadere informatie

Energie. Docentenhandleiding. Lesmateriaal onderbouw havo/vwo. Dit lesmateriaal is voor gebruik in de klas én in NEMO

Energie. Docentenhandleiding. Lesmateriaal onderbouw havo/vwo. Dit lesmateriaal is voor gebruik in de klas én in NEMO Energie Docentenhandleiding Lesmateriaal onderbouw havo/vwo Dit lesmateriaal is voor gebruik in de klas én in NEMO Informatie bij dit lesmateriaal NEMO en onderwijs NEMO heeft een uitgebreid gratis educatief

Nadere informatie

1 TECHNOLOGISCHE OPVOEDING LEERKRACHTENFICHE. Hoofdthema: elektriciteit / energie Onderwerp : Eenvoudige stroomkring maken Doelgroep: 2 e graad

1 TECHNOLOGISCHE OPVOEDING LEERKRACHTENFICHE. Hoofdthema: elektriciteit / energie Onderwerp : Eenvoudige stroomkring maken Doelgroep: 2 e graad 1 TECHNOLOGISCHE OPVOEDING LEERKRACHTENFICHE Hoofdthema: elektriciteit / energie Onderwerp : Eenvoudige stroomkring maken Doelgroep: 2 e graad Timing: 1 á 2 lestijden De les in het kort: De leerlingen

Nadere informatie

Gebruik het vragenmachientje en bedenk een onderzoeksvraag

Gebruik het vragenmachientje en bedenk een onderzoeksvraag Instructieblad Gebruik het vragenmachientje en bedenk een onderzoeksvraag Onderzoeken is leuk omdat je wat over jezelf leert: wat je kunt en hoe creatief je bent. Ook leer je over je omgeving en de wereld.

Nadere informatie

Sector: Metaal en technologie Arbeiders. De lasser

Sector: Metaal en technologie Arbeiders. De lasser Hoek 2 Sector: Metaal en technologie Arbeiders De lasser In deze hoek is het de bedoeling dat de kinderen werken met een bibberspiraal. Een bibberspiraal kan men eenvoudig zelf maken. In de bijlage in

Nadere informatie

Inhoudsopgave. Inhoud van de leskist

Inhoudsopgave. Inhoud van de leskist Inhoudsopgave Inhoud van de leskist... Inleiding... Leerdoelen... Opbouw van de les 1. Voorbereiding voor de leerkracht... 2. Introductie Brief van de jutter... 3. Veldwerk in de schoolomgeving Afval jutten...

Nadere informatie

Energie : elektriciteit : stroomkringen

Energie : elektriciteit : stroomkringen Energie : elektriciteit : stroomkringen De netspanning is uitgevallen! Pas dan merk je wat elektriciteit voor ons betekent. Geen licht, geen computer, geen playstation, het eten op het elektrisch fornuis

Nadere informatie

2 Elektriciteit Elektriciteit. 1 A De aal heeft ca 4000 elektrische cellen van 0,15 volt, die in serie geschakeld zijn.

2 Elektriciteit Elektriciteit. 1 A De aal heeft ca 4000 elektrische cellen van 0,15 volt, die in serie geschakeld zijn. 2 Elektriciteit 1 2.1 Elektriciteit 1 A De aal heeft ca 4000 elektrische cellen van 0,15 volt, die in serie geschakeld zijn. 2 mp3-speler dynamo fiets accu lamp op je kamer stopcontact auto batterij 3

Nadere informatie

Licht in de ruimte. lesidee voor bovenbouw PO. colofon: info@ruimtevaartindeklas.nl www.ruimtevaartindeklas.nl

Licht in de ruimte. lesidee voor bovenbouw PO. colofon: info@ruimtevaartindeklas.nl www.ruimtevaartindeklas.nl Licht in de ruimte lesidee voor bovenbouw PO colofon: auteur: Wendy van den Putte, Science Center NEMO, Amsterdam info@ruimtevaartindeklas.nl www.ruimtevaartindeklas.nl Inhoud Lesopzet... 3 Materialenlijst...

Nadere informatie

Werkbladen In de klas. Energie. Naam. onderbouw havo/vwo School. Klas

Werkbladen In de klas. Energie. Naam. onderbouw havo/vwo School. Klas Werkbladen In de klas Energie Naam onderbouw havo/vwo School Klas Energie op aarde Energie, fossiele brandstoffen, groene stroom en duurzaamheid. Je hoort er vast wel eens iets over. Maar wat betekent

Nadere informatie

Blad 1. Voor het simulatiespel: 100 gele kaartjes (de energiepunten) 2 A6 met lampsymbool 1 A6 met batterijsymbool. Tijd Totaal 60 minuten.

Blad 1. Voor het simulatiespel: 100 gele kaartjes (de energiepunten) 2 A6 met lampsymbool 1 A6 met batterijsymbool. Tijd Totaal 60 minuten. Les in het kort De leerlingen onderzoeken op welke manieren je twee of meer lampjes op één batterij kunt aansluiten (parallel of serie) en welk effect dat heeft op de felheid van de lampjes. Ze gaan uitproberen

Nadere informatie

1.1 Hoe branden de lampen?

1.1 Hoe branden de lampen? 1.1 Hoe branden de lampen? In deze eerste opdracht ga je aan de slag met parallel- en serieschakelingen. De auto op de tekening heeft vier lampen met elk twee contactpunten, een accu en een contactsleutel

Nadere informatie

Lessuggesties energie Ter voorbereiding van GLOW. Groep 6, 7, 8

Lessuggesties energie Ter voorbereiding van GLOW. Groep 6, 7, 8 Lessuggesties energie Ter voorbereiding van GLOW Groep 6, 7, 8 Eindhoven, 8 september 2011 In het kort In deze lesbrief vind je een aantal uitgewerkte lessen waarvan je er één of meerdere kunt uitvoeren.

Nadere informatie

Techniek? Electrospel. [Geef tekst op]

Techniek? Electrospel. [Geef tekst op] Techniek? Electrospel [Geef tekst op] Inhoudsopgave Inleiding... 2 Voorbereidende les Elektriciteit... 3 Aan de slag met het spelveld... 7 Voorbeelden voor het spelveld... 10 Praktijkles Electrospel...

Nadere informatie

Lessuggesties energie Ter voorbereiding van GLOW. Groep 3, 4, 5

Lessuggesties energie Ter voorbereiding van GLOW. Groep 3, 4, 5 Lessuggesties energie Ter voorbereiding van GLOW Groep 3, 4, 5 Eindhoven, 8 september 2011 In het kort In deze lesbrief vind je een aantal uitgewerkte lessen waarvan je er één of meerdere kunt uitvoeren.

Nadere informatie

Duurzaamheid hv12. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie.

Duurzaamheid hv12. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie. Auteur VO-content Laatst gewijzigd 15 July 2016 Licentie CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie Webadres http://maken.wikiwijs.nl/52459 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijsleermiddelenplein.

Nadere informatie

Wijzer Techniekkit Energieomzetting

Wijzer Techniekkit Energieomzetting 1. Inhoud Techniekkit Energieomzetting De onderdelen van de Techniekkit energieomzetting zijn te bestellen bij Opitec (www.opitec.nl). Sommige onderdelen zijn te gebruiken uit het ontdekdoosje of uit de

Nadere informatie

Introductie. De kit bestaat uit verschillende materialen en een DVD. Op de DVD staan de volgende bestanden: Handboek over Gebouwen, met animaties;

Introductie. De kit bestaat uit verschillende materialen en een DVD. Op de DVD staan de volgende bestanden: Handboek over Gebouwen, met animaties; IUSES Toolkit Introductie Met deze experimentele toolkit kunnen experimenten uitgevoerd worden op het gebied van energie efficiency, energiebesparing en duurzame energie. Hij is ontwikkeld voor docenten

Nadere informatie

Team van maximaal 4 leerlingen. Uitdaging

Team van maximaal 4 leerlingen. Uitdaging Groep 7 & 8 Team van maximaal 4 leerlingen Lesbrief voor leerkracht Uitdaging Maak een opstelling waarbij je met zo min mogelijk stromend water, voldoende energie opwekt om een ledlampje gedurende minimaal

Nadere informatie

KRINGLOOPSPEL Afval=Grondstof

KRINGLOOPSPEL Afval=Grondstof KRINGLOOPSPEL Afval=Grondstof Colofon: Het Kringloopspel is ontwikkeld in opdracht van MARN, ARN, Dar, Gemeente Ede en ACV jan 2014 Het Kringloopspel is ontwikkeld door MEC Nijmegen en Het Dijkmagazijn

Nadere informatie

Windturbine. Bouwplan

Windturbine. Bouwplan Windturbine Bouwplan Bouwplan Om onderstaande windturbine te maken kun je de aanwijzingen volgen die op deze pagina s staan. Deze turbine wordt een Savonius windturbine genoemd. Natuurlijk kan je bij elke

Nadere informatie

Wijzer Techniekkit Besturing

Wijzer Techniekkit Besturing 1. Inhoud Techniekkit Besturing De Techniekkit besturing is te bestellen bij Opitec (www.opitec.nl) onder het bestelnummer 905.056. Onderdeel Aantal Eigenschappen Batterij 1 4,5 V Minizoemer 1 Rood ledje

Nadere informatie

Lees eerst bij Uitleg leerlingen, proef 1 alles over de onderdelen van de elektrische kringloop. stroomkring 1 stroomkring 2

Lees eerst bij Uitleg leerlingen, proef 1 alles over de onderdelen van de elektrische kringloop. stroomkring 1 stroomkring 2 Lees eerst bij Uitleg leerlingen, proef 1 alles over de onderdelen van de elektrische kringloop. Bekijk de twee stroomkringen op de foto s hieronder. stroomkring 1 stroomkring 2 Noem voor beide stroomkringen

Nadere informatie

Zwerfafval. Projecten waaier Gemeente Kollumerland c.a.

Zwerfafval. Projecten waaier Gemeente Kollumerland c.a. Zwerfafval Projecten waaier Gemeente Kollumerland c.a. Inleiding Met deze projectwaaier kunt u eenvoudig projecten uitzoeken voor leerlingen in het kader van het thema zwerfafval, bijvoorbeeld als invulling

Nadere informatie

Elektro bouwdoos met acht schakelingen

Elektro bouwdoos met acht schakelingen Elektro bouwdoos met acht schakelingen Werkblad Werkbladen kunt u gratis downloaden www.aduis.nl Naam: Groep/ klas: Inhoud: Delen: Gereedschap: 1 Triplex 250 / 150 / 10 mm A Potlood, liniaal 1 Latje 140

Nadere informatie

Afval scheiden. Yvonn van de Grootevheen. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/75826

Afval scheiden. Yvonn van de Grootevheen. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/75826 Auteur Yvonn van de Grootevheen Laatst gewijzigd 25 May 2016 Licentie CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie Webadres http://maken.wikiwijs.nl/75826 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijsleermiddelenplein.

Nadere informatie

Elektriciteit 1. AOC OOST Almelo Groot Obbink

Elektriciteit 1. AOC OOST Almelo Groot Obbink AOC OOST Almelo Groot Obbink 01-09-2020 Inleiding In huis moeten soms kleine veranderingen worden aangebracht. Denk maar aan het aanleggen van een verlengsnoer of het vervangen van een lamp. Maar soms

Nadere informatie

POWER LINE. Lesmateriaal plus proeven over elektriciteit. Een lespakket van Zoleerjemeer

POWER LINE. Lesmateriaal plus proeven over elektriciteit. Een lespakket van Zoleerjemeer POWER LINE Lesmateriaal plus proeven over elektriciteit Een lespakket van Zoleerjemeer POWER LINE Colofon Zoleerjemeer Een uitgave van Zoleerjemeer www.zoleerjemeer.nl 2013 A. Elsinga, alle rechten voorbehouden.

Nadere informatie

Natraject Toelichting voor de leerkracht Een Talentkrachtige les

Natraject Toelichting voor de leerkracht Een Talentkrachtige les Natraject Toelichting voor de leerkracht Ter afsluiting van het bezoek aan de Magneet zijn er twee lessen waaruit gekozen kan worden: Een korte les van 1 uur of een lesmiddag van 2 uur. Een Talentkrachtige

Nadere informatie

Welkom! bij de workshop: Uitblinken en ontwikkelen door ontwerpen en onderzoeken

Welkom! bij de workshop: Uitblinken en ontwikkelen door ontwerpen en onderzoeken Welkom! bij de workshop: Uitblinken en ontwikkelen door ontwerpen en onderzoeken Voorbeelden uit een lessenserie waarin leerlingen een dierentuinverblijf bedenken en bouwen 3 november 2011 Een verhaal

Nadere informatie

Werkstuk elektriciteit Mees Kleefmann Groep 7a Oktober 2010. Elektriciteit

Werkstuk elektriciteit Mees Kleefmann Groep 7a Oktober 2010. Elektriciteit Werkstuk elektriciteit Mees Kleefmann Groep 7a Oktober 2010 Elektriciteit Inhoudsopgave 1 - Wat is elektriciteit? 2 - Statische elektriciteit 3 - Stromende elektriciteit maken met een dynamo 4 - Elektriciteit

Nadere informatie

Basisexperiment Stroomkring

Basisexperiment Stroomkring 1 0 3. 1 9 9 Basisexperiment Stroomkring Inhoud: 1x lampfitting 1x lampje 3,5 v/35a 1x platte batterij 4,5 V 1x tuimelschakelaar 1x grenen blokje 40x40 1x multiplex plaat 10x100x200 mm 3x houten latjes

Nadere informatie

Energie. Jouw werkbladen. In de klas. Ontdek zélf hoe de wereld werkt! Naam: Klas: Energie Onderbouw havo/vwo Leerlingen In de klas versie 04-2014 1

Energie. Jouw werkbladen. In de klas. Ontdek zélf hoe de wereld werkt! Naam: Klas: Energie Onderbouw havo/vwo Leerlingen In de klas versie 04-2014 1 Energie Jouw werkbladen In de klas Naam: Klas: Ontdek zélf hoe de wereld werkt! Energie Onderbouw havo/vwo Leerlingen In de klas versie 04-2014 1 Energie op aarde Energie, fossiele brandstoffen, groene

Nadere informatie

Doelgroep. Lesdoelen. Materialen. Mogelijke evaluatie. Elektriciteit / Kwis t / Het ontdekdoosje OBSERVATIE VAN DE LERAAR

Doelgroep. Lesdoelen. Materialen. Mogelijke evaluatie. Elektriciteit / Kwis t / Het ontdekdoosje OBSERVATIE VAN DE LERAAR Doelgroep Elektriciteit / Kwis t / Het ontdekdoosje Leerlingen die al vertrouwd zijn met het bouwen van een elektrische stroomkring. Leerlingen die het verschil tussen een geleider en een isolator kennen.

Nadere informatie

S C I E N C E C E N T E R

S C I E N C E C E N T E R HOE KUN JE EEN BATTERIJ MAKEN? Jullie gaan een exhibit ontwerpen waarbij jullie de bezoekers laten ontdekken dat een batterij is opgebouwd uit verschillende delen die we cellen noemen. Met de exhibit kunnen

Nadere informatie

Elektriciteit! Om van te bibberen! Of niet? Klas: Namen: Elektriciteit Om van te bibberen! Of niet? Stephanie Vermeulen (2 BALO WPL) 1

Elektriciteit! Om van te bibberen! Of niet? Klas: Namen: Elektriciteit Om van te bibberen! Of niet? Stephanie Vermeulen (2 BALO WPL) 1 Elektriciteit! Om van te bibberen! Of niet? Klas: Namen: 5... Elektriciteit Om van te bibberen! Of niet? Stephanie Vermeulen (2 BALO WPL) 1 1. Taakverdeling! Iedereen in de groep krijgt een taak! Wie doet

Nadere informatie

Werkboek elektra klas 2

Werkboek elektra klas 2 Werkboek elektra klas 2 Duur 5 lessen inclusief toets 1 Inhoudsopgave blz. Stekker en lamp aansluiten 3 Stroom en spanning meten 7 Vermogen en Energie P = U x I & E = P x t 14 2 Les stekker en lamp aansluiten

Nadere informatie

Handleiding. Geschikte tijd uitvoering jan feb mrt apr mei jun jul aug sep okt nov dec

Handleiding. Geschikte tijd uitvoering jan feb mrt apr mei jun jul aug sep okt nov dec Handleiding Naam opdracht De omgeving met andere ogen bekeken Geschikte tijd uitvoering jan feb mrt apr mei jun jul aug sep okt nov dec zeer geschikt ongeschikt Benodigde materialen opdrachtenbladen pen

Nadere informatie

KRINGLOOPSPEL Afval=Grondstof

KRINGLOOPSPEL Afval=Grondstof KRINGLOOPSPEL Afval=Grondstof Colofon: Het Kringloopspel is ontwikkeld in opdracht van MARN, ARN, DAR, Gemeente Ede en ACV. Mei 2013-05-20 Het Kringloopspel is ontwikkeld door Het Dijkmagazijn Beuningen

Nadere informatie

Leerjaar 3: Lesopbouw en suggesties (incl. bewijzenblad) voor leerroute A

Leerjaar 3: Lesopbouw en suggesties (incl. bewijzenblad) voor leerroute A Leerjaar 3: Lesopbouw en suggesties (incl. bewijzenblad) voor leerroute A Thema 7: : Thema 7 1 Introductieles De leerling kan vertellen welke apparaten/ in huis op elektriciteit werken en kd.7 wat de relatie

Nadere informatie

Een duurzame auto INHOUD OPDRACHT DOELEN

Een duurzame auto INHOUD OPDRACHT DOELEN Een duurzame auto Dit is een eerste versie van de nieuwe activiteitsuggesties, passend bij de leerlijnen die ontwikkeld zijn bij de leer. Ze zijn nog in ontwikkeling en zullen in de komende tijd verder

Nadere informatie

Stroom uit batterijen

Stroom uit batterijen 00-Spanning WHO S3-HV 24-01-2005 12:01 Pagina 5 2 Stroom uit batterijen Je hebt gezien, dat je eigen gebouwde vruchtbatterij niet veel stroom levert. Zo n batterij past ook slecht in een diskman of MP3-speler...

Nadere informatie

Elektriciteit. Inlage

Elektriciteit. Inlage Elektriciteit Inlage Proef 1 Batterijen - Werkblad 1 - Potlood - Verschillende batterijen Bekijk de verschillende batterijen. Maak nu je werkblad. Proef 2 Brandend lampje - 1 Lampje (nr. 14) - Hittedraad

Nadere informatie

Bron afbeelding: [1] Voorbeeldles Onderzoekend leren Natuur rondom de school. Groep 1 & 2. Lerarenhandleiding

Bron afbeelding: [1] Voorbeeldles Onderzoekend leren Natuur rondom de school. Groep 1 & 2. Lerarenhandleiding Bron afbeelding: [1] Voorbeeldles Onderzoekend leren Natuur rondom de school Groep 1 & 2 Lerarenhandleiding Algemene disclaimer Dit document is bedoeld ter algemene informatie, en dient als voorbeeld voor

Nadere informatie

Zeg ook JA tegen afval scheiden.

Zeg ook JA tegen afval scheiden. Zeg ook JA tegen afval scheiden. Elkaar iets beloven. Voor een betere toekomst. Zonder het onnodig verbruiken en weggooien van grondstoffen. Om dat te kunnen realiseren moeten we met elkaar JA zeggen tegen

Nadere informatie

Doe je spreekbeurt over afval en Attero COLA

Doe je spreekbeurt over afval en Attero COLA Doe je spreekbeurt over afval en Attero COLA Kinderen die een spreekbeurt willen geven Wat een goed idee! Je wilt je spreekbeurt houden over afval, afvalscheiding of recycling. Een super interessant onderwerp

Nadere informatie

Doe je spreekbeurt over afval en Attero COLA

Doe je spreekbeurt over afval en Attero COLA Doe je spreekbeurt over afval en Attero COLA Kinderen die een spreekbeurt willen geven Waar op de wereld wordt het afval nog verwerkt op de manier van vroeger? Wat een goed idee! Je wilt je spreekbeurt

Nadere informatie

E n e r g i e e x p e r i m e n t e n Science

E n e r g i e e x p e r i m e n t e n Science 1 2 3. 9 8 7 E n e r g i e e x p e r i m e n t e n Science N. B. De OPITEC bouwpakketten zijn gericht op het onderwijs. 1 Wat je nodig hebt: Voor de motorhouder: Voor de ventilator: 1 grote houten schijf

Nadere informatie

een eigen lamp op veel manieren*

een eigen lamp op veel manieren* let op: al het klooien is op eigen risico! ;) Lekker samen klooien! Klooikoffer voor ouders & kinderen die samen aan de slag willen een eigen lamp op veel manieren* klooikoffer #1: de striptang! * bijvoorbeeld

Nadere informatie

3 Slim met stroom. Inleiding

3 Slim met stroom. Inleiding 3 Slim met stroom Inleiding Hierboven zie je allerlei elektrische apparaten. Voor de een heb je batterijen nodig. De ander steek je met een stekker in het stopcontact. Al deze toestellen gebruiken stroom.

Nadere informatie

Alles om je heen is opgebouwd uit atomen. En elk atoom is weer bestaat uit protonen, elektronen en neutronen.

Alles om je heen is opgebouwd uit atomen. En elk atoom is weer bestaat uit protonen, elektronen en neutronen. 2 ELEKTRICITEITSLEER 2.1. Inleiding Je hebt al geleerd dat elektriciteit kan worden opgewekt door allerlei energievormen om te zetten in elektrische energie. Maar hoe kan elektriciteit ontstaan? En waarom

Nadere informatie

Sheet 2: Bekijk met de kinderen de tussenstand van Afval the Game op Instagram en/of Facebook. Hoe gaat het bij de kinderen met inzamelen?

Sheet 2: Bekijk met de kinderen de tussenstand van Afval the Game op Instagram en/of Facebook. Hoe gaat het bij de kinderen met inzamelen? Afval the Game Docentenhandleiding les 2 Duur Voor deze les hebt u ongeveer 80 minuten nodig. Leerdoelen De kinderen hebben in de vorige les geleerd dat het belangrijk is om plastic te scheiden, zodat

Nadere informatie

weinig microben vergelijk jouw data

weinig microben vergelijk jouw data vergelijk jouw data veel microben Microben zijn de allerkleinste levende wezentjes op aarde die je niet zomaar kunt zien. Bacteriën, micro-algen en schimmels zijn bijvoorbeeld zulke micro-organismen. In

Nadere informatie

Je onderzoekt de grond in jouw buurt. In de grond zitten miljoenen micro-organismen. Bijvoorbeeld

Je onderzoekt de grond in jouw buurt. In de grond zitten miljoenen micro-organismen. Bijvoorbeeld Hoe schoon is de lucht die je inademt? Is zwemwater hetzelfde als drinkwater? Zitten er veel of weinig microben in de grond? En wat betekent dat? Ontdek hoe gezond jouw buurt is en wat je zelf kan doen

Nadere informatie

Buitenles THEMA-handleiding Ribbeltje is zijn geheugen kwijt Groep 3 en 4

Buitenles THEMA-handleiding Ribbeltje is zijn geheugen kwijt Groep 3 en 4 BuitenWijs samen sterk in NME BuitenWijs brengt mensen actief met het buiten in aanraking, zodat zij wijs omgaan met hun eigen leefomgeving Buitenles THEMA-handleiding Ribbeltje is zijn geheugen kwijt

Nadere informatie

Leerdoelen en kerndoelen

Leerdoelen en kerndoelen Leerdoelen en kerndoelen De leerdoelen in de leerlijn vallen in het leerdomein Oriëntatie op jezelf en de wereld. Naast de gebruikelijke natuur en milieukerndoelen (kerndoelen 39, 40 en 41) zijn ook de

Nadere informatie

BatterijenExpo. middenbouw 2007/2008. Docentenkaart 2 (1 van 2) Voorbereiding. Lesbeschrijving. Lesdoel

BatterijenExpo. middenbouw 2007/2008. Docentenkaart 2 (1 van 2)  Voorbereiding. Lesbeschrijving. Lesdoel BatterijEnexpo Docentenkaart 2 (1 van 2) Voorbereiding Vraag de kinderen een dag van te voren voorwerpen mee te nemen die te maken hebben met het onderwerp batterijen. Dat kunnen apparaten zijn, maar ook

Nadere informatie

Resultaten onderzoek digitaal burgerpanel afvalscheiding en afvalinzameling

Resultaten onderzoek digitaal burgerpanel afvalscheiding en afvalinzameling Resultaten onderzoek digitaal burgerpanel afvalscheiding en afvalinzameling In de periode van 12 januari tot en met 31 januari 217 is een vragenlijst over afvalscheiding uitgezet onder de leden van het

Nadere informatie

- toelichting op het programma - Zet de radio eens aan. Wil je koffie? Hé, hoe kan dat nou, de computer doet het niet, o ja de stekker zit niet in

- toelichting op het programma - Zet de radio eens aan. Wil je koffie? Hé, hoe kan dat nou, de computer doet het niet, o ja de stekker zit niet in Techniek Praktisch - toelichting op het programma - Zet de radio eens aan. Wil je koffie? Hé, hoe kan dat nou, de computer doet het niet, o ja de stekker zit niet in We zijn de hele dag afhankelijk van

Nadere informatie

Maak eerst een aantal schetsen van het bord over welk verbod voor welk soort afval. Kies binnen de groep er één uit en werk deze in het groot uit

Maak eerst een aantal schetsen van het bord over welk verbod voor welk soort afval. Kies binnen de groep er één uit en werk deze in het groot uit 2 Maak verbods borden Maak ter grote van het karton een soort verkeersbod tegen het dumpen van afval. Aantal regels waar dit aan moet beantwoorden: Groot met signaal kleuren (Rood) Geen tekst Eenvoudige

Nadere informatie

Een vreemde planeet groep 5-8

Een vreemde planeet groep 5-8 Een vreemde planeet groep 5-8 Hoe weten we wat voor weer het is op Mars? Of uit welk materiaal de ringen van Saturnus bestaan? De leerlingen onderzoeken in deze les zelfgemaakte planeten. Ze leren dat

Nadere informatie

Groep 7 - Les 3 Wat als het misgaat?

Groep 7 - Les 3 Wat als het misgaat? Leerkrachtinformatie Groep 7 - Les 3 Wat als het misgaat? Lesduur: 50 minuten (zelfstandig) DOEL De leerlingen weten waarom er voorzichtig moet worden omgegaan met elektrische stroom. veiligheid, stroom,

Nadere informatie

Voorbereiding post 1. De kringloop van het water Groep 4-5

Voorbereiding post 1. De kringloop van het water Groep 4-5 Voorbereiding post 1 De kringloop van het water Groep 4-5 Welkom bij IVN Valkenswaard-Waalre Dit is de digitale voorbereiding op post 1: De kringloop van het water, voor groep 4 en 5. Inhoud: Algemeen

Nadere informatie

Papier maken in de klas

Papier maken in de klas Energieneutraal 2040 Aalsmeer - Amstelveen - Diemen - Ouder-Amstel - Uithoorn Groep 5 t/m 8 Informatieblad + Docentenhandleiding De regio zit vol energie! www.natuurmilieuweb.nl Overzicht Colofon COLOFON

Nadere informatie

Scheid zoveel mogelijk afval (ijzer, doppen van petflessen, kranten, restafval) met behulp van een lopende band.

Scheid zoveel mogelijk afval (ijzer, doppen van petflessen, kranten, restafval) met behulp van een lopende band. Groep 5 & 6 Team van maximaal 4 leerlingen Lesbrief voor leerkracht Uitdaging Scheid zoveel mogelijk afval (ijzer, doppen van petflessen, kranten, restafval) met behulp van een lopende band. Inleiding

Nadere informatie

Energie. Docentenhandleiding. Lesmateriaal onderbouw havo/vwo. Dit lesmateriaal is voor gebruik in NEMO

Energie. Docentenhandleiding. Lesmateriaal onderbouw havo/vwo. Dit lesmateriaal is voor gebruik in NEMO Energie Docentenhandleiding Lesmateriaal onderbouw havo/vwo Dit lesmateriaal is voor gebruik in NEMO Informatie bij dit lesmateriaal NEMO en onderwijs NEMO heeft een uitgebreid gratis educatief aanbod

Nadere informatie

Voorbereiding post 1. De kringloop van het water Groep 6-7-8

Voorbereiding post 1. De kringloop van het water Groep 6-7-8 Voorbereiding post 1 De kringloop van het water Groep 6-7-8 Welkom bij IVN Valkenswaard-Waalre Dit is de digitale voorbereiding op post 1: De kringloop van het water, voor groep 6, 7 en 8. Inhoud: Algemeen

Nadere informatie

Het huis van de 1000 technische mogelijkheden

Het huis van de 1000 technische mogelijkheden et huis van de 1000 technische mogelijkheden 1 2 Één bouwpakket met 2 uitvoeringen. Werkblad ijpassende werkbladen kunt u gratis downloaden www.aduis.com Denk goed na over het hoe en waar je in jullie

Nadere informatie

De lamp. Copyright Vakcollege Groep B.V. 2011. Alle rechten voorbehouden.

De lamp. Copyright Vakcollege Groep B.V. 2011. Alle rechten voorbehouden. De lamp Copyright Vakcollege Groep B.V. 2011. Alle rechten voorbehouden. De lamp Met lampen is het als met schoenen; ze zijn vanzelfsprekend en je ziet ze overal. Pas als de stroom een keer uitvalt, merk

Nadere informatie

Hulp voor piet in samenwerking met OBS De Driekleur, s Gravenzande

Hulp voor piet in samenwerking met OBS De Driekleur, s Gravenzande en Casus Hulp voor piet in samenwerking met OBS De Driekleur, s Gravenzande Wetenschapsknooppunt Zuid-Holland TU Delft en ontwerpbureau Meeple In deze casus bedenken de leerlingen oplossingen voor Piet,

Nadere informatie

GELOVEN IN DE WERELD LESBRIEF VOORTGEZET ONDERWIJS TOT ZIENS IN 0NS MUSEUM! GELOVEN IN DE WERELD PAG > 1

GELOVEN IN DE WERELD LESBRIEF VOORTGEZET ONDERWIJS TOT ZIENS IN 0NS MUSEUM! GELOVEN IN DE WERELD PAG > 1 PAG > 1 GELOVEN IN DE WERELD VOORTGEZET ONDERWIJS LESBRIEF WAAR GELOOF JIJ IN? Overal in de wereld geloven mensen. Ze geloven in goden, natuurkrachten, voorouders of geloven juist dat dit allemaal niet

Nadere informatie

Waarvan is het gemaakt?

Waarvan is het gemaakt? Waarvan is het gemaakt? In deze les gaan we op zoek naar kenmerken van materialen. We zoeken aan de hand van zintuiglijke waarnemingen uit van welk materiaal een voorwerp gemaakt is. We leggen het verband

Nadere informatie

vaardigheden [ TO ] gereedschappen oefeningen 1 2 3 klas 1 graa 3 werkstukken

vaardigheden [ TO ] gereedschappen oefeningen 1 2 3 klas 1 graa 3 werkstukken vaardigheden [ TO ] gereedschappen oefeningen 1 2 3 klas 1 graa 3 werkstukken Voordat je zelf gaat ontwerpen, leer je eerst hoe je van een tekening een werkstuk maakt. In het werkboek leer je wat een stroomkring

Nadere informatie

Docentenhandleiding Rijksmuseum Groep 7-8

Docentenhandleiding Rijksmuseum Groep 7-8 Docentenhandleiding Rijksmuseum Groep 7-8 1 Inhoud Voorbereidende les Afsluitende les Aanvullend materiaal bij deze lessen staat op de website: Introductiefilmpje PowerPoint presentatie Werkbladen 2 Voorbereidende

Nadere informatie

Practicum Zuil van Volta

Practicum Zuil van Volta Practicum Zuil van Volta Benodigdheden Grondplaat, aluminiumfolie, stuivers (munten van vijf eurocent), filtreerpapier, zoutoplossing, voltmeter, verbindingssnoeren, schaar Voorbereidende werkzaamheden

Nadere informatie

Voorbeeld van een lessenserie over energiebesparing:

Voorbeeld van een lessenserie over energiebesparing: Voorbeeld van een lessenserie over energiebesparing: Deze lessenserie is niet helemaal door ons gemaakt maar gedeeltelijk afkomstig van www.webquests.nl Lesdoelen: kerndoelen leerdoelen 4,34,39 Leerlingen

Nadere informatie

Gebruik van een tuimelplug. door Serge de Beer

Gebruik van een tuimelplug. door Serge de Beer Gebruik van een tuimelplug (versie 1.0 NL, 29-04-2009) door Serge de Beer Introductie en leerdoel Wanneer een plafond hol is biedt dit meestal niet voldoende steun om bijvoorbeeld lampen aan op te hangen.

Nadere informatie

Energie en milieu. Klas : Naam : Datum: OPDRACHT Nr : TE 30. Zoekopdracht milieuproblemen

Energie en milieu. Klas : Naam : Datum: OPDRACHT Nr : TE 30. Zoekopdracht milieuproblemen Klas : Naam : Datum: OPDRACHT Nr : TE 30 Energie en milieu Zoekopdracht milieuproblemen Je gaat uitzoeken hoe energieverbruik milieuvervuiling veroorzaakt. Je noteert in de tabel hoe jullie deze zoekopdracht

Nadere informatie