Inleiding prestatieborging / commissioning

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Inleiding prestatieborging / commissioning"

Transcriptie

1 Inleiding prestatieborging / commissioning 1

2 2 1. Waarom prestatieborging 2. Wat is commissioning 3. Wat levert commissioning op 4. De markt en commissioning

3 1. Waarom prestatieborging

4 Maar goed dat de gebouwen geen schip zijn!! 4 Commissioning

5 5

6 Benchmarking in Nederland De inspectie in meer dan 70 gebouwen leverde het volgende op: Comfort klachten en hoog energiegebruik zijn de meest voorkomende fouten. Problemen: Het gemiddelde energiegebruik in gebouwen is 25% hoger dan verwacht. 70% van de HVAC installaties werken niet volgens het ontwerp, m.a.w. zoals verwacht. bouwkundig geen informatie Oorzaken: 15% ontwerp fouten 25% opleveringfouten 60% gebruiksfase

7 Programma Initiatief & haalbaarheid PvE Ontwerp Uitwerking (tot bestek) Bestek Realisatie Gebruik en beheer Proces-verbaal Projectontwikkelaar Belegger Architect Toezichthouder Adviseur (B/I) Adviseur / Ontwerper Aannemer Toezichthouder Installateur Onderhoud partij Beheerder Bouwmanagement adviseur Gebruiker/ huurder Projectdefinitie Aanbesteding Oplevering

8 2. Wat is commissioning Commissioning is een specifieke vorm om te komen tot prestatieborging Commissioning is een projectgebonden vorm van procescertificering

9 Commissioning is het proces van gestructureerde en gedocumenteerde periodieke toetsing van het ontwerp en het realisatieproces van een bouwwerk aan de gestelde eisen. Commissioning leidt tot reductie van risico's, faalkosten en meerwerk in het gehele bouwproces en biedt een gestructureerde vastlegging van de kritieke momenten gedurende het ontwerp- en uitvoeringsproces. 9

10 Te onderscheiden typen commissioning Fasen: I II III IV V Initiatief Ontwerp Uitwerking (Bestek) Uitvoering (Realisatie) Gebruik en beheer Initial commissioning (Nieuwbouw & Grote renovaties) Retro -Commissioning (Bestaande bouw waar nog niet eerder Cx is toegepast) Re -Commissioning (Bestaande bouw waar eerder Cx is toegepast Reden nu: bij comfortklachten, wijzigen bedrijfsvoering, controle, etc.) Continuous commissioning (continu monitoren) 10

11 Prestatie PvE ontwerp oplevering gebruiksfase PvE Initial commissioning PvE degradatie minimum Huidige praktijk: meeste gebouwen ondergaan geen Cx-traject Tijd [jaar]

12 Prestatie PvE ontwerp oplevering gebruiksfase PvE Initial commissioning PvE degradatie Aanpassingen Re-Cx minimum Duurzaam Beheer en Onderhoud 0 Tijd [jaar] 3 6 Aanpassingen Re-Cx na inspecties

13 3. Wat levert commissioning op Voorbeelden worden getoond op: - Faalkosten - Energiekosten - Totale exploitatiekosten huurder

14 Faalkosten (Initial) 14

15 15 Faalkosten

16 Maar falen is meer dan alleen faalkosten Huurorganisatie 16

17 Onderzoek in de USA 33 gebouwen op Initial-Cx reductie energiekosten Commissioning kosten versus energiebesparing Payback time = 1 jaar Payback time = 5 jaar Payback time = 20 jaar 17

18 Onderzoek in de USA 100 gebouwen op Re-Cx reductie energiekosten Commissioning kosten versus energiebesparing Payback time = 1 maand Payback time = 6 maanden Payback time = 1 jaar 18

19 Totale exploitatiekosten huurder (1) Huurorganisatie: Impact op comfort van medewerkers Medewerkers van de technische dienst zijn 60 tot 70% van hun tijd kwijt met het oplossen van storingen en comfortklachten Uit diverse studies is gebleken dat medewerkers werkzaam in een niet-optimaal binnenklimaat, hebben een - hoger ziekteverzuim, en een - lagere arbeidsproductiviteit

20 Totale exploitatiekosten huurder (2) Opbouw exploitatiekosten kantoren Personeel 100 : Omzet/ productiviteit Gebouw 10 : Energie 1 : Energie : Gebouw : Personeel 1 : 10 : 100

21 Kengetallen voor de effecten van het binnenmilieu in kantoren op productiviteit en ziekteverzuim Productiviteitswinst Ziekteverzuim Vermindering (procentpunt) Geen luchtvervuiling 3 7% 1,5 Voldoende ventilatie 1 2% 0,5 Regeling temperatuur 2 3% 0,5 Goed thermisch comfort 7% Kamerkantoor 2 4% Goede verlichting 2 3% Daglichttoetreding 0,5 Goede beeldschermergonomie - Minder geluidhinder Binnenmilieu als geheel goed 3 9% Bron: ISSO/SBR Praktijkboek Gezonde gebouwen

22 Geuitte klimaatkwaliteit Totale exploitatiekosten huurder (4) Monitoring van comfortklachten Benchmarking kwaliteit in ca. klimaat 30 kantoorgebouwen 80% 70% 60% Alle gebouwen hebben de potentie de streefwaarde te realiseren Technische conditie NEN 2767 = 3 50% 40% 30% 20% 10% 0% STREEFWAARDE Gebouw

23 Totale exploitatiekosten huurder (5) Functionele inspecties TNO en aanpassingen

24 4. De markt en commissioning Duidelijk verschil in: - Initial commissioning (nieuwbouw) - Re-commissioning (bestaande bouw)

25 Initial Commissioning en duurzaamheidslabelling Commissioning wordt op dit moment nog beperkt toegepast maar wint aan belangstelling omdat er een toenemend belang is voor duurzaamheidskenmerken voor gebouwen. Voorbeelden hiervan zijn BREEAM-NL en LEED. Bij deze keurmerken is commissioning een verplicht onderdeel om te komen tot certificering. Voorbeeld: duurzaamheidslabel conform BREEAM Er wordt een duidelijk verschil gemaakt in commissioning voor: - Installaties - Gebouwschil 25

26 Commissioning is verplicht installaties 26

27 Minimale eisen voor commissioning Meer duurzaamheid hogere verplichte eisen t.a.v. commissioning 27

28 Ene 26: Waarborging thermische kwaliteit gebouwschil Opgeleverde kwaliteit gevel is veelal een probleem. Om die reden twee extra credits/punten voor: 1. Onderzoek thermografie gevel Aantonen dat er geen koudebruggen aanwezig zijn bij aansluitingen NEN-EN Thermische eigenschappen van gebouwen - Infraroodmethode 2. Luchtdichtheidsmeting gevel Aantonen dat de gevel voldoet aan de opgegeven luchtdichtheidspecificaties NEN-EN NEN 2686 Luchtdoorlatendheid van gebouwen 28

29 LenteAkkoord (1) KopStaart aanpak nieuwbouw woningen Kwaliteitsborging oplevering is zinvoller dan aanscherping Bouwbesluit-eisen (OTB 2009, 2010) EPC: in 25% van opgeleverde woningen voldoet niet aan Bouwbesluit Ventilatie: 50% van opgeleverde woningen niet aan Bouwbesluit Focus op grote vissen rond energieverbruik en gezondheid: Isolatie Kierdichting Ventilatie Overige installaties 29

30 LenteAkkoord (2) Aan de KOP Door kwaliteitseisen voor te schrijven in het PVE en TO/bestek Door bouwers bij de aanbesteding te vragen om inzichtelijk te maken hoe wordt voldaan aan de afgesproken opleverkwaliteit, en aan te geven dat dit een gunningscriterium is Door bij aanbesteding duidelijk te maken dat er bij oplevering kwaliteitscontroles plaatsvinden, voor de preventieve werking Bij de STAART Door gecertificeerde kwaliteitscontroles te (laten) doen om de eindkwaliteit te bewaken (o.a. Ventilatie Prestatie Keuring volgens BRL 8010, infrarood foto s van isolatie, blowdoor test voor luchtdichtheid, geluidniveau installaties 30

31 Duurzaam Beheer en Onderhoud Re-commissioning Brochure Hoe duurzaam zijn bestaande gebouwen 100 Duurzaam Beheer en Onderhoud Gebouwen 101 Onderhoud en onderhoudscontracten 102 Prestatie-indicatoren Duurzaam Beheer en Onderhoud 103 Monitoren van Duurzaam Beheer en Onderhoud 104 Stappenplan Duurzaam Beheer en Onderhoud 105 Kerndocument gebouwtechniek 106 Functionele inspectiemethode Duurzaam Beheer en Onderhoud 107 Opleveringscontrole klimaatinstallaties 31

32 5. Hoe nu verder DBCA Dutch Building Commissioning Association Platform voor commissioning en prestatieborging van gebouwen en installaties Het platform DBCA - opgericht op donderdag 31 januari gaat commissioning in Nederland promoten als efficiënte methode voor prestatieborging. Oprichters en leden van DBCA zijn: ISSO TVVL VCCN FEDEC NVBV VERAC FME DGBC Nederlandse Brancheorganisatie voor GebouwAutomatisering SBR.

33 33 Conclusie: Commissioning loont!!

Thermische prestatie contracten

Thermische prestatie contracten 10 november 2005 Thermische prestatie contracten Conform ISSO-publicatie 74 Bert Elkhuizen Chrit Cox TNO Bouw en Ondergrond te Delft Contactgegevens: 015 276 33 10 Bert.Elkhuizen@tno.nl Inhoudsopgave 1.

Nadere informatie

Zorg voor energie en comfort

Zorg voor energie en comfort Zorg voor energie en comfort Roberto Traversari TNO Bouw en Ondergrond De symptomen De behandeling De preventie 2 Veel installaties zijn ziek! Is uw installatie een onbehandelde patiënt? 3 Uit onderzoek

Nadere informatie

DUURZAAMHEID INSTALLATION PERFORMANCE. M.G. van der Hoeven, consultant eindgebruikers

DUURZAAMHEID INSTALLATION PERFORMANCE. M.G. van der Hoeven, consultant eindgebruikers DUURZAAMHEID INSTALLATION PERFORMANCE M.G. van der Hoeven, consultant eindgebruikers STELLING Er is nog een wereld te winnen op het gebied van performance van de installaties in een gebouw? INSTALLATION

Nadere informatie

Binnenklimaat in de zorg wie z n zorg?! Roberto Traversari TNO Centrum Zorg en Bouw

Binnenklimaat in de zorg wie z n zorg?! Roberto Traversari TNO Centrum Zorg en Bouw Binnenklimaat in de zorg wie z n zorg?! Roberto Traversari TNO Centrum Zorg en Bouw Heeft u het warm? Wellicht wel na het beantwoorden van de volgende vragen voor uw situatie Wat is volgens U het binnenklimaat?

Nadere informatie

Energie- en prestatiemonitoring

Energie- en prestatiemonitoring Energie- en prestatiemonitoring Onderdeel van integraal gebouwbeheer 9 november 2011 Machiel Karels Agenda 1. Wat willen we? 2. Wat gebeurt er om ons heen? 3. Wat er mogelijk is? 4. Wat we zouden moeten

Nadere informatie

De bakens verzetten. Verduurzamen van commercieel vastgoed. Machiel Karels - consultant

De bakens verzetten. Verduurzamen van commercieel vastgoed. Machiel Karels - consultant De bakens verzetten Verduurzamen van commercieel vastgoed Machiel Karels - consultant Het glas is half leeg PROFIT 20-6- 20-6- Meer dan 25% van gebouwgebruikers klaagt over de huisvesting Ziekteverzuim

Nadere informatie

Geld verdienen met commissioning van Gebouw Automatisering Systemen. Maandag 28 september 2015 14.30 17.00 uur

Geld verdienen met commissioning van Gebouw Automatisering Systemen. Maandag 28 september 2015 14.30 17.00 uur Geld verdienen met commissioning van Gebouw Automatisering Systemen Maandag 28 september 2015 14.30 17.00 uur Elke week een vastgoedramp à la Tianjin Programma De Nederlandse Brancheorganisatie voor

Nadere informatie

Technieken voor kwaliteitsborging - opnameprotocol nieuwbouw luchtdichtbouwen. Opnameprotocol nieuwbouw BRL 9500 deel 5 en 6

Technieken voor kwaliteitsborging - opnameprotocol nieuwbouw luchtdichtbouwen. Opnameprotocol nieuwbouw BRL 9500 deel 5 en 6 Technieken voor kwaliteitsborging - opnameprotocol nieuwbouw luchtdichtbouwen Opnameprotocol nieuwbouw BRL 9500 deel 5 en 6 Doen wat je belooft! EPC, comfort en energielasten realiseren. Foto s van bouwdetails

Nadere informatie

WTC Schiphol Airport. Het succesverhaal van Duurzaam Beheer en Onderhoud. Kennissessie Platform Duurzame Huisvesting; WTC Schiphol

WTC Schiphol Airport. Het succesverhaal van Duurzaam Beheer en Onderhoud. Kennissessie Platform Duurzame Huisvesting; WTC Schiphol WTC Schiphol Airport Het succesverhaal van Duurzaam Beheer en Onderhoud 1 Even voorstellen Arie Kraaijenoord : Bert Elkhuizen : Ed Rooijakkers : 2 INHOUD WTC Schiphol Airport Duurzaam Beheer en Onderhoud

Nadere informatie

Blok voor Blok. Energiezuinigheid en binnenmilieu. Geregeld BV. Piet van Luijk

Blok voor Blok. Energiezuinigheid en binnenmilieu. Geregeld BV. Piet van Luijk Blok voor Blok Energiezuinigheid en binnenmilieu Piet van Luijk Geregeld BV September 26, 2014 Inhoud presentatie 1. Energiezuinigheid en binnenmilieu 2. Welke kwaliteitsaspecten spelen bij binnenmilieu

Nadere informatie

Duurzaam Beheer en Onderhoud. Docentendag 2010. André Derksen Projectcoördinator. Duurzaam Beheer & Onderhoud. Algemene Technieken

Duurzaam Beheer en Onderhoud. Docentendag 2010. André Derksen Projectcoördinator. Duurzaam Beheer & Onderhoud. Algemene Technieken Docentendag 2010 Algemene Technieken André Derksen Projectcoördinator Inhoud Duurzaam Beheer en Onderhoud Zonne-energie Noodverlichtingsinstallaties Sprinklerinstallaties Duurzaam Beheer & Onderhoud Duurzaam

Nadere informatie

Een kwaliteitsbeheersysteem. voor verbetering van binnenmilieu en energiegebruik bij renovatie van sociale meergezinswoningen

Een kwaliteitsbeheersysteem. voor verbetering van binnenmilieu en energiegebruik bij renovatie van sociale meergezinswoningen Een kwaliteitsbeheersysteem voor verbetering van binnenmilieu en energiegebruik bij renovatie van sociale meergezinswoningen 1 Renovatie van meergezinswoningen met behulp van het kwaliteitsbeheersysteem

Nadere informatie

Energieneutraal via de Passief bouwen route

Energieneutraal via de Passief bouwen route Energieneutraal via de Passief bouwen route ing. J.J.P. (Jan Pieter) van Dalen Slotsymposium 14 september 2015 Verbouw monument Verbouw van een monument Monument als bedoeld in art. 1 onder d (Monumentenwet

Nadere informatie

ert Harm ten Bolscher

ert Harm ten Bolscher Bent u toeschouwer of doet u mee? ert Harm ten Bolscher 21-3- Inhoud Trends voor de bouw-/ vastgoedwereld? Anders denken Aanpak vanuit F2F-/Citadel-netwerk Wat betekenen trends voor de vastgoed- en bouwwereld?

Nadere informatie

Kans of kassa? gebouwautomatisering, commissioning en de kosten. Pieter Mensink. Projectleider/adviseur bij DWA Eigenaar InstAct installatiemanagement

Kans of kassa? gebouwautomatisering, commissioning en de kosten. Pieter Mensink. Projectleider/adviseur bij DWA Eigenaar InstAct installatiemanagement Kans of kassa? Over: gebouwautomatisering, commissioning en de kosten Pieter Mensink Projectleider/adviseur bij DWA Eigenaar InstAct installatiemanagement Inhoud Gebouwautomatisering: een spilfunctie De

Nadere informatie

BREEAM NL Nieuwbouw. Management 12% Gezondheid en Welzijn 15% Energie 19% Transport 8% Water 6% Materialen 12.5% Afval 7.5% 10% Landgebruik & Ecologie

BREEAM NL Nieuwbouw. Management 12% Gezondheid en Welzijn 15% Energie 19% Transport 8% Water 6% Materialen 12.5% Afval 7.5% 10% Landgebruik & Ecologie BREEAM NL Nieuwbouw Categorie Weging Management 12% Gezondheid en Welzijn 15% Waste Land Use & Ecology Pollution Energie 19% Materials Transport 8% Management Water 6% Materialen 12.5% Afval 7.5% Water

Nadere informatie

We waren Intergemeentelijk en nu

We waren Intergemeentelijk en nu We waren Intergemeentelijk en nu Ruud Veen Gemeente Haarlem Bouwfysica Lid Werkgroep Gezondheid & Energiezuinigheid Bestuurslid Nederlands Vlaamse Bouwfysica Vereniging (NVBV) April 2011 Regiodagen 2011

Nadere informatie

Verduurzamen meerjarenonderhoud bij basisscholen

Verduurzamen meerjarenonderhoud bij basisscholen Verduurzamen meerjarenonderhoud bij basisscholen Workshop 8 Gezonde scholen Congres GEZONDRONDOM 15 mei 2013 ir. Henk Versteeg Onafhankelijk advies- en ingenieursbureau te Nieuwegein met veertig jaar ervaring

Nadere informatie

Gevolgen van BENG-eisen op de gevel en het binnenklimaat 2 november 2016 Esther Gerritsen

Gevolgen van BENG-eisen op de gevel en het binnenklimaat 2 november 2016 Esther Gerritsen Gevolgen van BENG-eisen op de gevel en het binnenklimaat 2 november 2016 Esther Gerritsen Techniplan Adviseurs Installatieadviseur Advies & engineering Duurzaamheid & innovatie Realisatie & exploitatie

Nadere informatie

FACTSHEET HET EFFECT VAN GOEDE KIERDICHTING. Aan de slag met praktische tips voor een lagere EPC-norm.

FACTSHEET HET EFFECT VAN GOEDE KIERDICHTING. Aan de slag met praktische tips voor een lagere EPC-norm. FACTSHEET HET EFFECT VAN GOEDE KIERDICHTING Aan de slag met praktische tips voor een lagere EPC-norm. 0226-760050 info@gevelconcept.nl www.gevelconcept.nl HOE LAGER DE EPC, HOE ZUINIGER HET GEBOUW Hoe

Nadere informatie

Programma van Eisen Frisse Scholen april 2012

Programma van Eisen Frisse Scholen april 2012 Programma van Eisen Frisse Scholen april 2012 Voor u ligt het Programma van Eisen Frisse Scholen. Dit Programma van Eisen dient als leidraad voor opdrachtgevers van nieuw- en verbouw van scholen (schoolbesturen

Nadere informatie

Bepaal je bestemming vóórdat je vertrekt! Kennisdag Grip op Kwaliteit, 10 november 2015

Bepaal je bestemming vóórdat je vertrekt! Kennisdag Grip op Kwaliteit, 10 november 2015 Bepaal je bestemming vóórdat je vertrekt! Kennisdag Grip op Kwaliteit, 10 november 2015 Introductie Bernd Karstenberg, LCC adviseur André van den Hoek, Projectmanager onderwijshuisvesting (o.a. voor Lucas

Nadere informatie

Bevordering naleving Ventilatie en EPC regels. Verslag uitgevoerde activiteiten 2010. Datum 13 december 2010 Status Definitief

Bevordering naleving Ventilatie en EPC regels. Verslag uitgevoerde activiteiten 2010. Datum 13 december 2010 Status Definitief Bevordering naleving Ventilatie en EPC regels Verslag uitgevoerde activiteiten 2010 Datum 13 december 2010 Status Definitief Colofon Publicatienummer VROM-Inspectie Directie Uitvoering Programma Bouwen

Nadere informatie

Kiwa N.V. 3/12/14. Roy Senden. Partner for progress

Kiwa N.V. 3/12/14. Roy Senden. Partner for progress Roy Senden Partner for progress 1 Brandpreventie Academy Namens Brandpreventie Academy hartelijk welkom Introductie Wat doet Kiwa 3 Data Uitfasering regeling 2002 31-8-2014 (audits) 31-12-2014 (certificaten)

Nadere informatie

Woningventilatie. Geluidarme systemen. Piet Jacobs

Woningventilatie. Geluidarme systemen. Piet Jacobs Geluidarme systemen 1 Programma 15.00-15.20 Inventarisatie kennisvragen 15.20-15.50 Praktijkvoorbeelden Geluidsarme ventilatiesystemen die zorgen voor een goede luchtkwaliteit, (TNO) 15.50-16.00 Pauze

Nadere informatie

24/7 PRESTATIEBORGING DASHBOARDS - KPI S - GRAFIEKEN - MELDINGEN - RAPPORTAGES - BENCHMARK VOLLEDIG INZICHT IN GEBOUWPRESTATIES

24/7 PRESTATIEBORGING DASHBOARDS - KPI S - GRAFIEKEN - MELDINGEN - RAPPORTAGES - BENCHMARK VOLLEDIG INZICHT IN GEBOUWPRESTATIES 24/7 PRESTATIEBORGING DASHBOARDS - KPI S - GRAFIEKEN - MELDINGEN - RAPPORTAGES - BENCHMARK VOLLEDIG INZICHT IN GEBOUWPRESTATIES MyBuilding biedt u de juiste tools Optimaal Comfort MyBuilding Haalt u maximaal

Nadere informatie

De NESK scholen duurzaam opgeleverd. Focus-Huygens College gebouwd voor de toekomst

De NESK scholen duurzaam opgeleverd. Focus-Huygens College gebouwd voor de toekomst De NESK scholen duurzaam opgeleverd Focus-Huygens College gebouwd voor de toekomst Tabel actoren Projectfase Organisatie Programma van Eisen (PvE) Ontwerp Bestek/Inkoop Realisatie Gebruik Gemeente Heerhugowaard

Nadere informatie

Prestatiecontracten sleutel tot duurzaamheid

Prestatiecontracten sleutel tot duurzaamheid Prestatiecontracten sleutel tot duurzaamheid Workshop Prestatiecontracten 7 december 2009 Albert Hulshoff, programma-adviseur adviseur Utiliteitsbouw SenterNovem Albert Hulshoff innovatie, energie, klimaat,

Nadere informatie

Ervaringen van Duurzaam Beheer en Onderhoud in relatie tot de implementatie nieuwe wetgeving. En dan ook nog duurzame energie en energiebesparing

Ervaringen van Duurzaam Beheer en Onderhoud in relatie tot de implementatie nieuwe wetgeving. En dan ook nog duurzame energie en energiebesparing Ervaringen DBO Praktijkseminar Nieuwe wetgeving Duurzame energie en energiebesparing Consequenties voor installateurs en gebouwbeheerders 11 oktober 2011 Ronald van Nattem Hoofd B&O Vastgoed DH Aart de

Nadere informatie

DE PEETERSSCHOOL VERNIEUWBOUW 2011-2012. 1e REACTIE OP VO 12-12-2011 G R E E N T E A M B O U W

DE PEETERSSCHOOL VERNIEUWBOUW 2011-2012. 1e REACTIE OP VO 12-12-2011 G R E E N T E A M B O U W DE PEETERSSCHOOL VERNIEUWBOUW 2011-2012 1e REACTIE OP VO INLEIDING Voor u ligt een eerste verkenning van mogelijkheden tbv de vernieuwbouw van de St. Peeterschool te Amsterdam waarbij door het bestuur

Nadere informatie

Op weg naar klimaatneutraal bouwen

Op weg naar klimaatneutraal bouwen Op weg naar klimaatneutraal bouwen Waarom klimaatneutraal bouwen? Klimaatneutraal bouwen Klimaatneutraal bouwen Energieneutraal bouwen CO 2 neutraal bouwen Regelgeving en initiatieven EPBD EPC en Energielabel

Nadere informatie

Workshop: Kwaliteit voor kleine en grote bouwwerken

Workshop: Kwaliteit voor kleine en grote bouwwerken Workshop: Kwaliteit voor kleine en grote bouwwerken Wat is BouwGarant Algemeen: Met ruim 1500 aangesloten bouwbedrijven het grootste keurmerk van de bouw in Nederland. Alle deelnemers worden periodiek

Nadere informatie

Oplevertoets Nieuwbouw/ Zeer Energiezuinige woningen. Netto warmte vraag ZEW. Kees Arkesteijn (ISSO)

Oplevertoets Nieuwbouw/ Zeer Energiezuinige woningen. Netto warmte vraag ZEW. Kees Arkesteijn (ISSO) Oplevertoets Nieuwbouw/ Zeer Energiezuinige woningen Netto warmte vraag ZEW Kees Arkesteijn (ISSO) Programma 1. Oplevertoets 2011 2. Wet- en regelgeving EPV 3. Opnameprotocol & aanpassingen 4. Eisen BRL

Nadere informatie

Energielabel en Bodemenergie

Energielabel en Bodemenergie Energielabel en Bodemenergie 10 oktober 2017 Gebruikersoverleg bodemenergie Silvia van den Heijkant Sweegers en de Bruijn Adviseur duurzaamheid SweBru Ingenieursbureau voor binnenklimaat en technische

Nadere informatie

Duurzaamheid Van ambitie naar werkelijkheid

Duurzaamheid Van ambitie naar werkelijkheid Provinciekantoor Houtplein te Haarlem Duurzaamheid Van ambitie naar werkelijkheid 15 juni 2013 Ir. J.W. (Jack) Ponsteen Cauberg-Huygen raadgevende ingenieurs BV Even voorstellen ir. Jack Ponsteen Vestigingsmanager

Nadere informatie

Workshop 1 EBA en schouwcriteria Milicon, Milieu consultancy, Mat Schatorje

Workshop 1 EBA en schouwcriteria Milicon, Milieu consultancy, Mat Schatorje Workshop 1 EBA en schouwcriteria Milicon, Milieu consultancy, Mat Schatorje Bouwadviesburo van Niekerk, Emile Niekerk Gespreksleider: Steven van der Lelie (GGD Gelre- Ijssel) inhoudsopgave Inleiding Voorbeeld

Nadere informatie

BREEAM NL en de relatie tot bodemenergie

BREEAM NL en de relatie tot bodemenergie BREEAM NL en de relatie tot bodemenergie Edwin van Noort Dutch Green Building Council Inleiding tot BREEAM NL DGBC is opgericht in juni 2008 Marktinitiatief: zorg voor 1 gemeenschappelijke taal in vastgoed

Nadere informatie

Rapport energiecijfers kantoren

Rapport energiecijfers kantoren Rapport energiecijfers kantoren Dit rapport is aangemaakt op 08/31/10 om 11:31. De website Energiecijfers van NL Energie en Klimaat levert u actuele gegevens over energieprijzen en alle aspecten van energiegebruik

Nadere informatie

TVVL lezing EAE BREEAM. 15 feb 2017

TVVL lezing EAE BREEAM. 15 feb 2017 TVVL lezing EAE BREEAM 15 feb 2017 introductie Jean Frantzen Adviseur Duurzaam Bouwen DGMR Bouw bv Breeam Expert 2 Inhoud Intro Duurzaam? Doelen stellen Meten Breeam Breeam voor EAE 3 Waarom de bouw verduurzamen?

Nadere informatie

Nieuwe wegen in comfort van kantoorgebouwen. Door: ir. E.N. t Hooft

Nieuwe wegen in comfort van kantoorgebouwen. Door: ir. E.N. t Hooft Nieuwe wegen in comfort van kantoorgebouwen Door: ir. E.N. t Hooft 1 INHOUD PRESENTATIE Inleiding Binnenmilieu Thermisch comfort Beoordelingsmethoden Consequenties ATG-methode Conclusie 2 FASEN IN BOUWPROCES

Nadere informatie

Meer comfort en minder energieverbruik?

Meer comfort en minder energieverbruik? Meer comfort en minder energieverbruik? Het kan, met intelligente sturing van zonwering, HVAC en verlichting Answers for infrastructure Geïntegreerd management van verlichting, binnenklimaat én zonwering

Nadere informatie

VERBETER UW RESULTAAT MET COMFORTABEL BOUWEN

VERBETER UW RESULTAAT MET COMFORTABEL BOUWEN VERBETER UW RESULTAAT MET COMFORTABEL BOUWEN Sept. - Nov. 2015 ir. Atze Boerstra BBA Binnenmilieu ab-bba@binnenmilieu.nl www.binnenmilieu.nl ing. Joost Valk Vital Places jvalk@vitalplaces.eu www.vitalplaces.nl

Nadere informatie

Gezond en Zuinig Binnen Naar een energielabel voor de nieuwbouwwoning

Gezond en Zuinig Binnen Naar een energielabel voor de nieuwbouwwoning Gezond en Zuinig Binnen Naar een energielabel voor de nieuwbouwwoning Symposium in het kader van het Lente-akkoord Amersfoort, 30 november 2010 Samenvatting De helft van de woningen die in Nederland worden

Nadere informatie

Prestatiecontracten voor bestaand maatschappelijk vastgoed: slim besparen én verduurzamen

Prestatiecontracten voor bestaand maatschappelijk vastgoed: slim besparen én verduurzamen Prestatiecontracten voor bestaand maatschappelijk vastgoed: slim besparen én verduurzamen 6 december 2011 Albert Hulshoff Ede 22 maart 2012 Prestatiecontracten - Prestatiecontracten - ESCo-eigenschappen

Nadere informatie

BENG. Bijna Energie Neutrale Gebouwen

BENG. Bijna Energie Neutrale Gebouwen BENG Bijna Energie Neutrale Gebouwen 1. Introductie 2. BENG methodiek 3. EPC versus BENG 4. Hoe kunnen we hierop inspelen? 1. BENG Introductie Introductie Nederlandse versie van de Europese wetgeving nearly

Nadere informatie

Energielabel Nieuwbouw woningbouw. Relatiedag SWK, 20 november 2012

Energielabel Nieuwbouw woningbouw. Relatiedag SWK, 20 november 2012 Energielabel Nieuwbouw woningbouw Relatiedag SWK, 20 november 2012 Energielabel nieuwbouw Claudia Bouwens Programmabegeleider Energie & Duurzaamheid NEPROM Programmaleider kennisoverdracht en stimulering

Nadere informatie

Onderwerp Implementatie en onderhoud Gemeentelijke Prestatie Richtlijn (GPR) Gebouw 2014

Onderwerp Implementatie en onderhoud Gemeentelijke Prestatie Richtlijn (GPR) Gebouw 2014 Bemeente Haarlemmermeer Nota van B&W Onderwerp Implementatie en onderhoud Gemeentelijke Prestatie Richtlijn (GPR) Gebouw 2014 Portefeuillehouder John Nederstigt Collegevergadering 21 Oktober 2014 inlichtingen

Nadere informatie

Discussiebijeenkomst Breeam In-Use Wat levert het op voor de gebruiker?

Discussiebijeenkomst Breeam In-Use Wat levert het op voor de gebruiker? Dutch Green Building Week, 16 september 2013 ANWB & Techniplan Adviseurs 1. Introductie (15.15 15.25 uur) 2. Vraagstelling DGBC Stefan van Uffelen (15.25 15.30 uur) 3.1. Discussie in workshopvorm deel

Nadere informatie

TOTAL COST OF OWNERSHIP

TOTAL COST OF OWNERSHIP Nieuwe perspectieven op TOTAL COST OF OWNERSHIP INTELLIGENT BUILDING SPECIALS Investeren in comfort en energiebesparing loont Ondernemingen en overheidsorganisaties zijn zich er steeds meer van bewust

Nadere informatie

DUURZAME OVERHEIDSOPDRACHTEN

DUURZAME OVERHEIDSOPDRACHTEN Seminarie Duurzaam Bouwen DUURZAME OVERHEIDSOPDRACHTEN 07 oktober 2016 Ecologisch of energie-efficiënt ontwerpen Muriel BRANDT Studiebureau écorce DOELSTELLING(EN) VAN DE PRESENTATIE Standpunt van het

Nadere informatie

Steek Energie in je huis

Steek Energie in je huis Steek Energie in je huis 9 oktober 2012 Breda 1 Bouwbedrijf Boot B.V. Bouwbedrijf Boot is actief in de woningbouw (particulier, ontwikkeling), zorg huisvesting en utiliteit (scholen, kantoren, bedrijfsgebouwen).

Nadere informatie

Building4life. Wilt u weten hoe? Building4life. Jan van Polanenkade 26B1 4811 KM Breda Postbus 1069 4801 BB Breda

Building4life. Wilt u weten hoe? Building4life. Jan van Polanenkade 26B1 4811 KM Breda Postbus 1069 4801 BB Breda Wilt u weten hoe? Ga stap voor stap door onze aanpak: - Kennismaking Building4life - De Building4life werkwijze - Uitgewerkte case Amarant Tilburg Building4life Jan van Polanenkade 26B1 4811 KM Breda Postbus

Nadere informatie

Een Duurzaam Meerjarenplan: u gaat niet langs af

Een Duurzaam Meerjarenplan: u gaat niet langs af Een Duurzaam Meerjarenplan: u gaat niet langs af Naar een duurzaam gebouw nieuwbouw totale duurzame renovatie groot standaard duurzaam Mauk de Wildt 1 2 Belang van goed Kwaliteit versus door verkeerd 25-3%

Nadere informatie

Energiezorg. Een zorg voor de toekomst. Wettelijke en aanvullende dienstverlening voor Vlaanderen

Energiezorg. Een zorg voor de toekomst. Wettelijke en aanvullende dienstverlening voor Vlaanderen Energiezorg. Een zorg voor de toekomst Wettelijke en aanvullende dienstverlening voor Vlaanderen Naar een rationeel energiebeleid De klimaatsverandering zet ons aan om maatregelen te nemen die de uitstoot

Nadere informatie

Hoge duurzaamheidsambities realiseren met de efficientie van Lean?

Hoge duurzaamheidsambities realiseren met de efficientie van Lean? Hoge duurzaamheidsambities realiseren met de efficientie van Lean? Perfectie Waarde Pull Waardestroom Flow Lean en BREEAM stappenplan Een oplossing om de efficientie van de realisatie van duurzame kwaliteit

Nadere informatie

Voorgestelde beslissing :

Voorgestelde beslissing : Voorstel aan : Gemeenteraad van 19 december 2011 Door tussenkomst van : Raadscommissie van 6 december 2011 Nummer : Onderwerp : Duurzame scholen, een goede prestatie Bijlage(n) : 1. Notitie 'Duurzame scholen,

Nadere informatie

Naar een gezonde school? Naar een gezonde school?

Naar een gezonde school? Naar een gezonde school? Naar een gezonde school? Naar een gezonde school? Gert Harm ten Bolscher DWA installatie- en energieadvies Binnenmilieu en gezondheid (1) Binnenmilieu en gezondheid (2) Steeds meer mensen met luchtwegklachten

Nadere informatie

Building Information Modelling

Building Information Modelling Building Information Modelling Communiceren en beheersen van bouwinformatie met BIM Marieke Steltenpool 29 maart 2012 1 Agenda 1. De theorie: Wat is BIM? 2. Wat houdt ons tegen? 3. De praktijk 4. Projectmanagement

Nadere informatie

Binnenklimaat: energie efficiënte oplossingen besparing door comfort

Binnenklimaat: energie efficiënte oplossingen besparing door comfort Binnenklimaat: energie efficiënte oplossingen besparing door comfort Rob Nagel Honeywell Dag van de Installatie VSK, Jaarbeurs Utrecht 2 februari 2010 Binnenklimaat besparing door comfort Woningmarkt in

Nadere informatie

AMBITIELIJST VERDUURZAMEN WONING. NAW gegevens. Straat: Postcode: Plaats: Tel nr.: e-mail: HUIDIGE SITUATIE

AMBITIELIJST VERDUURZAMEN WONING. NAW gegevens. Straat: Postcode: Plaats: Tel nr.: e-mail: HUIDIGE SITUATIE AMBITIELIJST VERDUURZAMEN WONING NAW gegevens Naam: Straat: Postcode: Plaats: Tel nr.: e-mail: Datum: HUIDIGE SITUATIE 1. Waardevolle elementen woning Ja nee nvt - Locatie - Tuin - Uitzicht - Bezonning

Nadere informatie

6-11-2012. Nut en noodzaak energieconcepten in renovatie. Visie renovatie & energiezuinigheid. Programma. Renoveren in bestaande bouw

6-11-2012. Nut en noodzaak energieconcepten in renovatie. Visie renovatie & energiezuinigheid. Programma. Renoveren in bestaande bouw Programma Nut en noodzaak energieconcepten in renovatie van visie tot concept renovatie & energiezuinigheid Voorbeeldprojecten Toekomst + gebruiker (bestaande) bouw ir. H.J.J. (Harm) Valk senior adviseur

Nadere informatie

Passiefhuis gecertificeerd & Energieneutraal

Passiefhuis gecertificeerd & Energieneutraal Passiefhuis gecertificeerd & Energieneutraal Sportpark Kilder Meer betrokkenheid Meer keuze Meer kwaliteit MeerWaarde Het consortium Het consortium van Campen heeft reeds meerdere energetisch hoogwaardige

Nadere informatie

Energieprestatie. Energieprestatie van gebouwen en de rol van de installatiesector. Kees Arkesteijn (ISSO)

Energieprestatie. Energieprestatie van gebouwen en de rol van de installatiesector. Kees Arkesteijn (ISSO) Energieprestatie Energieprestatie van gebouwen en de rol van de installatiesector Kees Arkesteijn (ISSO) Programma 1. Inleiding Energieprestatie gebouwen 2. Methoden bepaling Energieprestatie 3. Wet en

Nadere informatie

Frisse Scholen Toets. Hulpmiddel voor schoolbestuur en gemeente. >> Als het gaat om energie en klimaat

Frisse Scholen Toets. Hulpmiddel voor schoolbestuur en gemeente. >> Als het gaat om energie en klimaat Frisse Scholen Toets Hulpmiddel voor schoolbestuur en gemeente >> Als het gaat om energie en klimaat Het opstellen van een goed Programma van Eisen (PvE) voor de bouw of renovatie van een Frisse School

Nadere informatie

1. Meten van duurzaamheid 2. Het instrument BREEAM 3. BREEAM: hoe werkt het? 4. Proces en kwaliteitsborging 13-10-2015 3

1. Meten van duurzaamheid 2. Het instrument BREEAM 3. BREEAM: hoe werkt het? 4. Proces en kwaliteitsborging 13-10-2015 3 1 2 Meten is weten 1. Meten van duurzaamheid 2. Het instrument BREEAM 3. BREEAM: hoe werkt het? 4. Proces en kwaliteitsborging 13-10-2015 3 Waarde duurzaam gebouw JLL nov 2013: Twee-derde van ondervraagden

Nadere informatie

Het meten van grote gebouwen en verbeterde kwaliteitsborging? Meten van de luchtdichtheid van grote gebouwen. Vandaag gaan we meten

Het meten van grote gebouwen en verbeterde kwaliteitsborging? Meten van de luchtdichtheid van grote gebouwen. Vandaag gaan we meten Het meten van grote gebouwen en verbeterde kwaliteitsborging? Meten van de luchtdichtheid van grote gebouwen Het maken van een meetresultaat ing. S.J.P. van der Tol; senior adviseur 2 Vandaag gaan we meten

Nadere informatie

Contouren van de Value Case EET-café 27 mei 2014 Machiel Karels Lid van het EET

Contouren van de Value Case EET-café 27 mei 2014 Machiel Karels Lid van het EET Contouren van de Value Case EET-café 27 mei 2014 Machiel Karels Lid van het EET Value Case 2 Value Case 3 Value Case 4 Value Case 5 Value Case 6 Value Case 7 Status: VALUE CASE Van ambitie naar realisatie

Nadere informatie

uw portaal voor technisch facilitair management unica online

uw portaal voor technisch facilitair management unica online uw portaal voor technisch facilitair management unica online , Altijd en overal inzicht in uw technische installaties Snel en eenvoudig een storing melden? Inzicht in het energiegebruik van uw installaties?

Nadere informatie

Gebouwautomatisering in praktijk. De vraag is niet of.maar hoe?

Gebouwautomatisering in praktijk. De vraag is niet of.maar hoe? Siemens Real Estate Gebouwautomatisering in praktijk. De vraag is niet of.maar hoe? Restricted Siemens AG 20XX All rights reserved. siemens.com/answers Inhoud presentatie 1) Introductie Siemens en Siemens

Nadere informatie

MODEL. veiligheid door samenwerking

MODEL. veiligheid door samenwerking MODEL Integrale Brandveiligheid Bouwwerken veiligheid door samenwerking Brandveiligheid Rookmelders, sprinklersystemen en brandtrappen; brandveiligheidsmaatregelen vullen elkaar aan en zijn vaak onlosmakelijk

Nadere informatie

Zonnekeur - Installateur -

Zonnekeur - Installateur - Zonnekeur - - Inleiding Inleiding Organisatie voor het keurmerk De eisen De handhaving Aanvragen 02/11/2012 Zonnekeur - - 2 Montage buiten Volledige installatie Masterplan Zonne-energie (2009/2010) Vastleggen

Nadere informatie

Energieke Zorgbouw. 5 oktober 2011. Wijnanda Willemse (Agentschap NL) Stefan van Heumen (TNO)

Energieke Zorgbouw. 5 oktober 2011. Wijnanda Willemse (Agentschap NL) Stefan van Heumen (TNO) Energieke Zorgbouw 5 oktober 2011 Wijnanda Willemse (Agentschap NL) Stefan van Heumen (TNO) Introductie Wijnanda Willemse adviseur NL Energie & Klimaat - Agentschap NL Voorheen SenterNovem Energiebesparing

Nadere informatie

Legionella Preventie. Antwoord op de meest gestelde vragen. ing. Irene van Veelen ISSO projectcoördinator Water&Gas

Legionella Preventie. Antwoord op de meest gestelde vragen. ing. Irene van Veelen ISSO projectcoördinator Water&Gas Legionella Preventie Antwoord op de meest gestelde vragen ing. Irene van Veelen ISSO projectcoördinator Water&Gas www.legionellavraagbaak.nl: Wie is bevoegd om keerkleppen te controleren? Wie is verantwoordelijk

Nadere informatie

Prestatiegericht samenwerken bij onderhoud

Prestatiegericht samenwerken bij onderhoud Prestatiegericht samenwerken bij onderhoud Jaap Hogeling Directeur ISSO Onderzoek van Dr. ir. Ad Straub (OTB / TU Delft) in opdracht SBR Onderwerpen Wat, wie en hoe? Procesmodellen Lange-termijn samenwerking

Nadere informatie

Netwerkbijeenkomst Duurzaam integraal ontwerpen

Netwerkbijeenkomst Duurzaam integraal ontwerpen Netwerkbijeenkomst Duurzaam integraal ontwerpen 18 november 2009 Deerns raadgevende ingenieurs bv Klokgebouw 125 Strijp-S S Terrein 5617 AB Eindhoven Tel. 088 374 0220 Ir. E. Lousberg Ir. E. Kerkhof Ir.

Nadere informatie

Energie en comfort in duurzame gebouwen

Energie en comfort in duurzame gebouwen Energie en comfort in duurzame gebouwen Aluminium Experience Day 30 augustus 2011 Dr.ir.arch. Griet Verbeeck (PHL & K.U.Leuven) DUURZAME GEBOUWEN KLIMAATSVERANDERING UITPUTTING NATUURLIJKE RIJKDOMMEN DUURZAAMHEID

Nadere informatie

b a l a n s in e n e r g i e z u i l 1 minimumeis: Sluitende balans op de gebouwtemperatuur. Doel

b a l a n s in e n e r g i e z u i l 1 minimumeis: Sluitende balans op de gebouwtemperatuur. Doel 2014 11 26 b a l a n s in e n e r g i e z u i l 1 Een gebouw moet behaaglijk zijn: s winters warm, s zomers koel. Als je het overschot aan warmte of koude kan opslaan en later gebruiken kan er een balans

Nadere informatie

Titel Dicht, dichter, potdicht

Titel Dicht, dichter, potdicht Titel Dicht, dichter, potdicht ing. P. (Peter) Kuindersma 4 oktober 2012 Waarom luchtdicht bouwen? Eisen luchtdichtheid / klassen Ontwerpaspecten Dichtingsmaterialen Uitvoeringsaspecten Meetmethoden 2

Nadere informatie

De winst van een gezond binnenklimaat

De winst van een gezond binnenklimaat De winst van een gezond binnenklimaat Wat hebben 5.000.000.000 en de huisstofmijt met elkaar te maken? Dat ontdekt u in het komende half uur! Het spel De prijs Proefvraag 1. Heeft u thuis een gezond binnenklimaat?

Nadere informatie

Verder na 7 jaar Frisse Scholen

Verder na 7 jaar Frisse Scholen Verder na 7 jaar Frisse Scholen 1. Wat heeft volgens u tot nu toe het meest bijgedragen? (max 3 antwoorden) Percent Count het op de agenda zetten van Frisse Scholen 71,1% 27 het onderzoek naar leerprestaties

Nadere informatie

Het schoolgebouw van de toekomst Slimme oplossingen voor frisse scholen

Het schoolgebouw van de toekomst Slimme oplossingen voor frisse scholen Het schoolgebouw van de toekomst Slimme oplossingen voor frisse scholen Op naar de school die leerprestaties aanjaagt De frisse school is een term die steeds vaker opduikt. Terecht, want uit onderzoek

Nadere informatie

System integrator. ing. Ad van der Aa Cauberg-Huygen Raadgevende Ingenieurs BV

System integrator. ing. Ad van der Aa Cauberg-Huygen Raadgevende Ingenieurs BV System integrator ing. Ad van der Aa Cauberg-Huygen Raadgevende Ingenieurs BV Huidige praktijk Gezond EPC DuBo A a n n e m e r Afgifte (St. LTV) Installateur Warmteverlies en koellast Regeltechniek Warmtepompen

Nadere informatie

Energie Bouwbesluit en het Activiteitenbesluit

Energie Bouwbesluit en het Activiteitenbesluit Rijkswaterstaat Ministerie van Infrastructuur en Milieu Energie Bouwbesluit en het Activiteitenbesluit Het behalen van energie-efficiëntieverbetering in een bepaald type gebouw wordt zowel door het Bouwbesluit

Nadere informatie

INFORMATIE Resultaatgericht Vastgoedonderhoud (RGVO)

INFORMATIE Resultaatgericht Vastgoedonderhoud (RGVO) INFORMATIE Resultaatgericht Vastgoedonderhoud (RGVO) O n d e r h o u d e n d g o e d NVT Onderhoudsgroep BV Hoefsmid 5-7 2631 RH Nootdorp Telefoon (015) 310 83 32 Fax (015) 310 56 23 www.onderhoudendgoed.nl

Nadere informatie

Doel ITANNEX: Verbeteren van de kwaliteit van de bebouwde omgeving en van het proces waarmee het ontworpen, gerealiseerd en beheerd wordt

Doel ITANNEX: Verbeteren van de kwaliteit van de bebouwde omgeving en van het proces waarmee het ontworpen, gerealiseerd en beheerd wordt Doel ITANNEX: Verbeteren van de kwaliteit van de bebouwde omgeving en van het proces waarmee het ontworpen, gerealiseerd en beheerd wordt Aannemers Architectenbureaus Ingenieurs- en Adviesbureaus Installateurs

Nadere informatie

Om de meest kritische processen tijdens de bouw van uw woning te bewaken, onderscheiden wij de volgende inspectiemomenten;

Om de meest kritische processen tijdens de bouw van uw woning te bewaken, onderscheiden wij de volgende inspectiemomenten; Bouwfasenbegeleiding. Alleen dat wat Perfect is, is goed genoeg. Daarom ontwikkelde Perfectbouw een hele nieuwe vorm van bouwbegeleiding. Als u een nieuwbouwwoning heeft gekocht, begint er een lange periode

Nadere informatie

Bovenstaande metingen eventueel aan te vullen met metingen vereist in het kader van de certificering voor Breeam. Mook,

Bovenstaande metingen eventueel aan te vullen met metingen vereist in het kader van de certificering voor Breeam. Mook, Notitie b e t r e f t : Hourglass Amsterdam - thermische schil d a t u m : 15 november 2016 r e f e r e n t i e : DdB/MJa//G 17683-14-NO v a n : ir. M.H. Janssen a a n : SAX Vastgoed VOF 1 I n l e i d

Nadere informatie

Hoe een verouderde installatie terug energieefficiënt

Hoe een verouderde installatie terug energieefficiënt Hoe een verouderde installatie terug energieefficiënt maken? Energiebesparend investeren en energiespaarcontracten Kurt Detavernier Copyright Siemens Ltd 2008 Building Technologies Our approach during

Nadere informatie

Nieuwbouw logistiek centrum te Venlo TRAVELLER. Casestudie

Nieuwbouw logistiek centrum te Venlo TRAVELLER. Casestudie Nieuwbouw logistiek centrum te Venlo TRAVELLER Casestudie 2 INHOUD GEBOUWINFORMATIE... 3 INNOVATIE EN MILIEUVRIENDELIJKE ONTWERPMAATREGELEN... 4 MILIEU-IMPACT REDUCTIE BOUWPLAATS:... 4 BREEAM-NL ASPECTEN:...

Nadere informatie

Passief Bouwen: waarom en hoe?

Passief Bouwen: waarom en hoe? Passief Bouwen: waarom en hoe? Ontwerpen en bouwen vanuit een visie ir. H.J.J. (Harm) Valk senior adviseur Energie & Duurzaamheid Passief Bouwen Kenmerken o hoogwaardige thermische schil o goed comfort

Nadere informatie

NIEUWE VISIE OP ZONREGELING

NIEUWE VISIE OP ZONREGELING NIEUWE VISIE OP ZONREGELING Zon en daglicht regeling als deel van de energieprestaties in gebouwen Peter Winters President of the European Solar Shading Organization Director Shading & Building Dickson

Nadere informatie

Dé BREEAM Uitdaging het onderzoeksvoorstel

Dé BREEAM Uitdaging het onderzoeksvoorstel 63 Dé BREEAM Uitdaging het onderzoeksvoorstel BREEAM-NL In Use is, als het gaat om de gebouwde omgeving te verduurzamen, een heel bruikbaar instrument. Wij, Sannie Verweij van Gebouwinzicht en Robert Sengers

Nadere informatie

Ècht gebruiksvriendelijke. software. Startnotitie om te komen tot een PvE voor de inrichting van gebouwbeheersystemen

Ècht gebruiksvriendelijke. software. Startnotitie om te komen tot een PvE voor de inrichting van gebouwbeheersystemen Ècht gebruiksvriendelijke software Startnotitie om te komen tot een PvE voor de inrichting van gebouwbeheersystemen TVVL Expertgroep Gebouwautomatisering en Beheer Werkgroep GB4 Joep van der Velden Jan

Nadere informatie

Energiezorg. Een zorg voor de toekomst. Wettelijke en aanvullende dienstverlening voor het Brussels Hoofdstedelijk Gewest

Energiezorg. Een zorg voor de toekomst. Wettelijke en aanvullende dienstverlening voor het Brussels Hoofdstedelijk Gewest WG Energiezorg. Een zorg voor de toekomst Wettelijke en aanvullende dienstverlening voor het Brussels Hoofdstedelijk Gewest Naar een rationeel energiebeleid De klimaatsverandering zet ons aan om maatregelen

Nadere informatie

ALGEMEEN ENERGIEGEBRUIK GRONDGEBRUIK MATERIAALGEBRUIK MILIEUSCORE. duurzame warehouses. van Grijs naar Groen. 2 februari 2011 Peter van Meerwijk

ALGEMEEN ENERGIEGEBRUIK GRONDGEBRUIK MATERIAALGEBRUIK MILIEUSCORE. duurzame warehouses. van Grijs naar Groen. 2 februari 2011 Peter van Meerwijk duurzame warehouses van Grijs naar Groen 2 februari 2011 Peter van Meerwijk MULTIDISCIPLINAIR INGENIEURSBUREAU projectmanagement logistiek advies architectuur installatieadvies constructief ontwerp uitvoeringsbegeleiding

Nadere informatie

Duurzaam bouwen en de energetische aanpak

Duurzaam bouwen en de energetische aanpak Duurzaam bouwen en de energetische aanpak Bestaande bouw September 2017 Hans Van Hauwe 2 Wie ben ik? ing. Hans Van Hauwe - Senior adviseur Energie en Duurzaamheid - BREEAM expert, nieuwbouw en In-Use -

Nadere informatie

Bijlage 5A, AB vergadering 17 december 2013 Bevindingen en Aanbevelingen van de eerste 3 fasen van de Pilot Gezondheid en Energie Meerstad

Bijlage 5A, AB vergadering 17 december 2013 Bevindingen en Aanbevelingen van de eerste 3 fasen van de Pilot Gezondheid en Energie Meerstad Bijlage 5A, AB vergadering 17 december 2013 Bevindingen en Aanbevelingen van de eerste 3 fasen van de Pilot Gezondheid en Energie Meerstad Opgesteld door de werkgroep Pilot Gezondheid en Energie Meerstad

Nadere informatie

Luchtdicht Bouwen = Werken aan kwaliteit!

Luchtdicht Bouwen = Werken aan kwaliteit! Luchtdicht Bouwen = Werken aan kwaliteit! ing. P. (Peter) Kuindersma 10 oktober 2013 Waarom luchtdicht bouwen? Waarom luchtdicht bouwen? Theorie Eisen luchtdichtheid Ontwerp- en uitvoeringsaspecten Meten

Nadere informatie

'DE ZWAAN' vof. Inhoud. 01 Bouwmanagement. 02 Initiatieffase bij het kopen van een gebouw. 03 Initiatieffase bij bestaande bouw

'DE ZWAAN' vof. Inhoud. 01 Bouwmanagement. 02 Initiatieffase bij het kopen van een gebouw. 03 Initiatieffase bij bestaande bouw 0 T Inhoud 01 ouwmanagement 02 Initiatieffase bij het kopen van een gebouw. 03 Initiatieffase bij bestaande bouw 04 Initiatieffase bij nieuwbouw 05 Schetsfase bij verbouwing of nieuwbouw 06 Voorontwerp

Nadere informatie

De waarde van het energielabel voor Woonbron

De waarde van het energielabel voor Woonbron De waarde van het energielabel voor Woonbron Seminar Het Energielabel Nootdorp, 24 april 2008 Rik rashoff, duurzaamheidsambassadeur Woonbron De waarde van het energielabel voor Woonbron Lid Platform Energietransitie

Nadere informatie