Hedgefondsen en private equity, kansen in de crisis. De UFR in acht vragen

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Hedgefondsen en private equity, kansen in de crisis. De UFR in acht vragen"

Transcriptie

1 Hedgefondsen en private equity, kansen in de crisis De UFR in acht vragen Jaargang 15 - september 2012

2 Colofon Redactie Rogier van Aart, Justin Boers, David van Bragt, Remco Flapper, Lieuwe Jousma, Menso van Leeuwen, Joost van Schagen, Alexandra van Vliet, Jacob Vijverberg Ontwerp Vormplan design, Amsterdam Drukwerkbegeleiding Centraal Print Management, Hennie Poortinga Oplage exemplaren Hedgefondsen en private equity Kansen in de crisis Selectie en monitoring als sleutel tot succes Pagina 6 En verder: Voorwoord Redactieadres Postbus CB Den Haag Telefoon (070) Website Winnaar in de categorie Mixfondsen EUR Neutraal Pagina 3 Macro-economie, financiële markten en vooruitzichten Pagina 4 Hoge winst(marges) slecht voor aandelenrendementen? Pagina 9 De UFR in 8 vragen Pagina 10 Inhoudsopgave AEGON Investment Management B.V. is geregistreerd bij de Autoriteit Financiële Markten (AFM). Deze informatie is met zorg samen - gesteld en er is naar gestreefd de informatie juist en zo volledig mogelijk te publiceren. Onvolkomenheden als gevolg van menselijke vergissingen kunnen echter voorkomen, waardoor gegevens en calculaties kunnen afwijken. Aan de verstrekte informatie en berekende waardes kunnen geen rechten worden ontleend. Mocht u op basis van de gegevens verplichtingen met financiële consequenties aan willen gaan, dan raden wij u aan om contact op te nemen met uw financieel adviseur. De verstrekte informatie is aan wijziging onderhevig. Auteursrechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag zonder schriftelijke toestemming van de rechthebbenden worden verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt door middel van druk, fotografie, microfilm of anderszins. Dit is ook van toepassing op de gehele of gedeeltelijke bewerking. Bekijk onze beleggingsvisie nu ook bij! Iedere werkdag, s ochtends van half negen tot negen in het programma Voorbeurs: een blik op de beursdag en de actuele politieke en economische ontwikkelingen. Ook de strategen van AEGON Asset Management verlenen nu regelmatig hun mede werking. Op 4, 17 en 30 oktober hoort u de visie van Olaf van den Heuvel of Gerard Moerman.

3 Beste lezer, Voor u ligt de nieuwe Beleggingsvisie. Dit is voor mij niet zomaar het volgende nummer, maar een bijzonder exemplaar. Want dit is de laatste keer dat ik u in dit voorwoord mag toespreken. Na negentien mooie jaren, waarvan negen jaar in het pensioenbedrijf, neem ik afscheid van AEGON. De afgelopen jaren was er aan mogelijke onderwerpen nooit gebrek. Een blik op de financiële markten leverde voldoende inspiratie op. En soms ook kopzorgen Gelukkig hadden we in Beleggingsvisie altijd ruimte voor de nodige duiding door interne en externe specialisten. In deze Beleggingsvisie is er onder meer aandacht voor alternatieve beleggingen. De belangstelling voor deze beleggingscategorieën is fors toegenomen nu de traditionele categorieën tegenvallende beleggingsresultaten laten zien. In het artikel gaan wij met name in op de, soms verrassende, karakteristieken van hedgefondsen en private equity, twee van de meest bekende alternatieve producten. En mag ik nog wijzen op de AEGON Pensioenweek? Vier dagen helemaal in het kader van pensioen, waarbij we de focus per dag op een specifieke groep relaties leggen. Op dindag 6 november presenteert Olaf van den Heuvel traditiegetrouw zijn langetermijnscenario s. Ik kan u deze bijeenkomst van harte aanbevelen. Voorwoord Daarnaast bespreken we opnieuw de ultimate forward rate. Al een paar maanden houdt die op veel manieren de gemoederen bezig. Voor- en tegenstanders rollen soms bijna over elkaar heen. Maar er zijn ook veel vragen over de UFR. De vragen die onze accountmanagers over dit onderwerp hebben binnengekregen, staan in ons artikel centraal. Ik wens u het allerbeste. Met vriendelijke groet, Jeroen de Munnik

4 4 Macro-economie Verenigde Staten De economische cijfers uit de Verenigde Staten vielen tegen: meerdere indicatoren wijzen op een lager dan verwachte groei. Vooral de export heeft last van de afzwakkende vraag uit Europa en de opkomende landen. De huizenmarkt lijkt zich voorzichtig te herstellen. De voorraad onverkochte huizen is sterk geslonken en er zijn opnieuw iets meer huizen gebouwd. In januari lopen enkele stimuleringsmaatregelen af. Hierdoor daalt weliswaar het overheidstekort, maar zal tegelijkertijd de economie krimpen. In deze onzekere situatie stellen bedrijven investeringen uit, wat negatief uitpakt voor het economisch herstel. Europa Europa is nog volop verwikkeld in de schuldencrisis. In het tweede kwartaal kibbelden politici verder over de beste oplossing voor de crisis. Zuid-Europa, inclusief de nieuwe Franse president Hollande, is voorstander van Euro-obligaties. Noord-Europa is hier echter fel op tegen omdat hierdoor de druk om te hervormen afneemt. Spanje heeft 100 miljard uit het Europese noodfonds toegezegd gekregen om banken te herkapitaliseren, wat echter wel leidt tot een hogere Spaanse over - heidsschuld. De Griekse verkiezingen pakten positief uit voor de pro-europese partij New Democracy, die vervolgens een coalitie kon vormen. Financiële markten Aandelen In het tweede kwartaal van 2012 behaalden de meeste aandelenmarkten een negatief rendement. Vooral Europese aandelen daalden sterk, waarbij ook Duitsland zich niet langer aan de schuldencrisis kon onttrekken. De Duitse DAX daalde met 8%. De Spaanse IBEX ging 12% onderuit. De Amerikaanse S&P500 daalde met 4%, aangezien beleggers verwachten dat de Europese schuldencrisis negatief uitpakt voor de Amerikaanse economie. In Europa daalden de bedrijfswinsten, maar gezien de omstandigheden bleef het verlies beperkt. In de Verenigde Staten stegen de bedrijfswinsten echter en die bleken daarmee vooralsnog resistent tegen de Europese crisis. Vastrentende Waarden De Europese centrale bank hield de rente onveranderd op 1,0%, verstrekte geen nieuwe liquiditeiten en kocht nauwelijks perifere obligaties op. Hiermee gaf de bank een duidelijk signaal: het is nu aan de Europese landen om tot een politieke oplossing te komen. De Europese kapitaalmarktrente vertoonde forse uitslagen en bewoog tussen de 1,17% en de 1,71%. In mei daalde de rente sterk, maar nadat een Griekse exit leek te zijn afgewend liep de rente weer op. Na de Europese top eind juni sloot de rente het kwartaal op 1,58%. Grondstoffen In het tweede kwartaal van 2012 daalde de grondstofindex S&P GSCI in dollars met bijna 15%. Vooral de Europese schuldencrisis en de tegenvallende economische cijfers in de Verenigde Vooruitzichten Aandelen Op de lange termijn zijn de vooruitzichten voor aandelen gematigd positief. Het dividendrendement en de koers-winstverhouding van aandelen in Europa en diverse opkomende landen zijn aantrekkelijk. Veel hangt echter af van de ontwikkelingen rond de Europese schuldencrisis. In de Verenigde Staten zijn aandelen aanzienlijk duurder. Hier is de kans op een sterke terugval echter kleiner dan in Europa. Vastrentende waarden In ons hoofdscenario verwachten we dat de crisis zich de komende maanden blijft voortslepen, maar dat Duitsland zijn status als veilige haven behoudt. Dit scenario gaat gepaard met een lange periode van lage renteniveaus, omdat de Europese centrale bank de officiële rente verlaagt om zo de economie te stimuleren. Tegelijkertijd maakt dit de eerdere liquiditeitsoperaties goedkoper en opent het de weg voor nieuwe liquiditeitsinjecties aan banken. Westerse centrale banken nemen waarschijnlijk extra maatregelen om de landen- en bankencrisis te verzachten. Hierbij is het inflatierisico ondergeschikt aan stabilisatie van de kapitaalmarkt en stimulatie van de groei. Grondstoffen Onze verwachting voor grondstoffen is neutraal tot negatief. Er heerst grote onzekerheid over de wereldwijde economische groei, vooral omdat de G7 met hoge staatsschulden kampt. Ook de vraag uit de opkomende landen lijkt af te nemen, bij toenemende voorraden. Hierdoor verwachten we dat grondstofprijzen licht dalen. Echter, nieuwe spanningen in het Midden-Oosten of verruimend monetair beleid kunnen een opwaarts effect hebben op vooral de metaal- en energieprijzen. Al met al

5 BELEGGINGSVISIE september Tijdens de Europese top eind juni dwongen de Zuid-Europese landen enkele concessies af, waarop de kredietopslag op Spaanse en Italiaanse obligaties sterk daalde. minder hard dan vorig jaar. Het is moeilijk te voorspellen of dit leidt tot de gevreesde harde landing, aangezien er maar weinig betrouwbare cijfers beschikbaar zijn. Azië Door de schuldencrisis nam de Europese vraag af, zodat Aziatische landen minder exporteerden. Japan vormde echter een positieve uitzondering en presteerde verrassend goed. Het enorme overheids tekort blijft hier net als in de Verenigde Staten wel een grote bron van zorgen. In China daalden de huizenprijzen, wat negatief is voor de financiële sector en de consumentenbestedingen. Hierdoor groeide de Chinese economie Staten en China zorgden voor deze scherpe daling. De rendementen van de verschillende sectoren binnen de grondstoffenmarkt liepen sterk uiteen. De olieprijs daalde sterk, net als de metaalprijzen inclusief edelmetalen. Agrarische grondstoffen kwamen nauwelijks van hun plaats, maar de Amerikaanse gasprijs herstelde zich van de eerdere scherpe daling en steeg met ongeveer 30%. Vastgoed Beursgenoteerd vastgoed steeg in euro met bijna 5% in het tweede kwartaal van 2012 en deed het hiermee beter dan de wereldaandelen-index. Er lijkt eindelijk een einde te komen aan het aanhoudend negatieve sentiment op de Amerikaanse huizenmarkt. Toch verwachten we op korte termijn geen krachtig herstel, aangezien de financiering van koophuizen door de hoge werkloosheid problematisch blijft. Private Equity De waardering van niet-beursgenoteerde private equity steeg in het tweede kwartaal van Dit kwam vooral door de sterke aandelenbeurzen in het eerste kwartaal en de goede financiële cijfers van de onderliggende bedrijven. Beursgenoteerde private equity daalde licht in waarde, maar deze daling was minder sterk dan die van de aandelenbeurzen. Hedge funds Met een gemiddeld verlies van 2% verliep het tweede kwartaal van 2012 teleurstellend voor hedgefondsen. Het rendement in mei was flink negatief, de beide andere maanden waren licht negatief. gaan we uit van forse verschillen tussen de diverse sectoren. Vastgoed De vooruitzichten voor vastgoed blijven gematigd positief. Aan de ene kant zijn dividendrendement en andere waarderingen aantrekkelijk. Ook de huizenmarkt in de Verenigde Staten lijkt zich verder te stabiliseren. Aan de andere kant blijft de situatie in China onzeker. Als de economie zich hier negatief ontwikkelt, levert dit grote risico s op voor de huizenmarkt. De leegstand blijft dan hoog, zodat huurverhogingen nauwelijks mogelijk zijn. Private Equity De negatieve aandelenresultaten in het tweede kwartaal drukken naar verwachting de waardering van private equity in de komende periode. De belangstelling voor private equity-fondsen lijkt na jaren eindelijk weer wat toe te nemen, met name bij grotere (semi-)overheidspensioenfondsen. Tegelijkertijd proberen financiële instellingen wereldwijd de komende jaren waarschijnlijk miljarden aan private equity-belangen af te bouwen vanwege de strengere kapitaaleisen. Hedge Funds Het huidige negatieve investeringsklimaat maakt het voor hedgefondsen lastig om geld te verdienen met strategieën voor de korte termijn. Op de langere termijn kunnen hedgefondsen profiteren van de lage rentestand. Vooral strategieën die werken met gestructureerde obligaties en verpakte hypotheekschulden hebben goede vooruitzichten. De liquiditeit van deze strategieën is echter laag.

6 6 Hedgefondsen en private equity Kansen in de crisis De belangstelling voor alternatieve beleggingen neemt de laatste jaren flink toe. Niet verwonderlijk, als je kijkt naar de tegenvallende beleggingsresultaten van traditionele beleggingscategorieën. Maar wat hebben alternatieve beleggingen ons nu te bieden aan rendement? En welke risico s zijn hieraan verbonden? In dit artikel verdiepen we ons in hedgefondsen en private equity. Hedgefondsen: ruimte voor alternatieve beleggingsstrategieën Breed scala beleggingsstrategieën Een hedgefonds richt zich op het omzetten van market opportunities in rendement. Net als de term beleggingsfonds, verwijst hedgefonds dus niet naar een specifieke beleggingsstrategie of beleggingscategorie, maar naar een breed scala aan beleggingsstrategieën. In tegenstelling tot de meer traditionele beleggingsfondsen, maken hedgefondsen gebruik van short selling, beleggen ze deels met geleend geld leverage en hebben ze geen benchmark. Short selling Hedgefondsen mogen een shortpositie innemen. Een hedgefonds leent daartoe effecten en verkoopt ze meteen, met de bedoeling om ze later tegen een lagere prijs terug te kopen. Deze strategie is geschikt als de fondsmanager een koersdaling verwacht, maar wordt ook vaak gebruikt voor het geheel of gedeeltelijk afdekken van bepaalde beleggingsrisico s. Dit laatste heet hedging, vandaar ook de naam hedgefonds. Leverage Hedgefondsen gebruiken vaak geleend geld om een bepaalde positie in te nemen. Leverage zorgt voor extra grote uitslagen, zowel naar boven als naar beneden. Het rendement kan hierdoor hoger uitpakken, maar het risico is ook groter. Gezien de grotere risico s die hedgefondsen door leverage kunnen lopen, is geavanceerd risicomanagement belangrijk. traditionele fondsen in staat om te profiteren van marktinefficiënties. Bovendien kan een hedgefonds precies dát risico aangaan waar de fondsmanager de hoogste verwachtingen van heeft. Tegelijkertijd dekt het fonds ongewenste risico s af met hedges, zoals short selling. Door deze manier van beleggen zijn hedgefondsen minder gevoelig voor marktontwikkelingen minder bèta en gevoeliger voor de specifieke gebeurtenissen waarop het fonds inspeelt meer alpha. Aantrekkelijk risico-rendementsprofiel Hedgefondsen hebben historisch gezien een aantrekkelijk risico-rendementsprofiel: over de afgelopen twintig jaar was het rendement goed bij een beperkt risico. Gezien het hoge risicoprofiel van Box 1: Onderzoek DNB De Nederlandsche Bank (DNB) heeft in het kader van thematisch toezicht in 2011 bij meerdere pensioenfondsen onderzoeken uitgevoerd naar het beleggingsbeleid en de risicobeheersing met betrekking tot alternatieve beleggingen. Met een brief heeft DNB pensioenfondsbesturen geïnformeerd over de generieke uitkomsten van deze beleggingsonderzoeken. Daarmee streeft DNB ernaar om guidance aan de pensioensector te geven en zo de totstandkoming van good practices te bevorderen. Hedgefondsen en private equity Geen benchmark Traditionele beleggingsfondsen hebben meestal als doel om een bepaalde benchmark te verslaan. Een fonds dat belegt in Nederlandse aandelen tracht bijvoorbeeld een hoger rendement te behalen dan de AEX. Hedgefondsen werken daarentegen niet met een benchmark, zodat ze gebruik kunnen maken van veel meer beleggingsinstrumenten. Profiteren van marktinefficiënties Door short selling, leverage en het ontbreken van een benchmark zijn hedgefondsen beter dan AEGON onderschrijft dat zorgvuldige selectie en voortdurende monitoring van externe managers op het gebied van alternatieve beleggingen zeer belangrijk is. Voor hedge fondsen en private equity worden deze taken uitgevoerd door AEGON-dochter TKP Investments in Groningen, die op dit gebied een jarenlange ervaring heeft. Het beleggingsproces bij TKP Investments is speciaal ingericht voor beleggingen in externe managers.

7 BELEGGINGSVISIE september de afzonderlijke hedgefondsstrategieën, is het wel belangrijk om te spreiden en te beleggen in een voldoende aantal goede hedgefondsen (enkele tientallen), die gebruik maken van uiteenlopende strategieën. De grafiek hiernaast toont het risico en rendement van diverse beleggingscategorieën over de afgelopen twintig jaar. Opvallend is dat het risico-rendementsprofiel van een goed gespreide portefeuille hedgefondsen heel dicht bij dat van obligatie portefeuilles ligt, terwijl aandelen en beursgenoteerd vastgoed een vergelijkbaar rendement behalen tegen een veel hoger risico. Specifieke risico's Toch zijn hedgefondsen geen panacee voor alle beleggings problemen. Beleggen in hedgefondsen brengt namelijk specifieke risico s met zich mee. De belangrijkste risico s zijn: style drift (afwijken van de beoogde strategie), key-person risk (vertrek van goede en ervaren fondsbeheerders), lage liquiditeit en de al eerder genoemde leverage. De liquiditeit van hedge fondsen is lager dan die van aandelen en obligaties, maar wel weer hoger dan die van andere alternatieve beleggingen, zoals private equity. Bij AEGON gaan we voor het liquideren van een hedgefondsportefeuille uit van drie tot zes maanden. Private equity: investeren op de lange termijn Niet-beursgenoteerd Private equity is kapitaal belegd in niet beursgenoteerde ondernemingen, zoals familiebedrijven en bedrijven die door het management worden overgenomen. Ook jonge, snel groeiende bedrijven kunnen onder private equity vallen, maar dan wordt vaak de term durfkapitaal of venture capital gebruikt. Lange belegginshorizon Een private equity-fonds neemt doorgaans een aandeel in een onderneming die naar verwachting in waarde gaat stijgen. Tegelijkertijd krijgt het fonds medezeggenschap, zodat het zijn kennis, ervaring en netwerk in kan zetten om een actieve bijdrage aan het succes van het bedrijf te leveren. Aangezien het tijd kost om waarde toe te voegen bij de gekochte bedrijven, moet de private equity-belegger een lange beleggingshorizon hebben. De gemiddelde looptijd van een private equity-fonds is tien jaar. Het is wel de bedoeling dat deze lange adem beloond wordt met een hoger rendement dan dat van beursgenoteerde aandelen. Verschillende doelen Een onderneming kan het vermogen van private equity-fondsen gebruiken voor een overname of om de internationale markt op te gaan. Private equityfondsen werken ook vaak mee aan de verzelfstandiging van een onderneming of bedrijfs onderdeel, de buy-out. Als een bedrijfsonderdeel niet meer in de Rendement en risico ( ) Rendement % 7,0% 6,0% 5,0% 4,0% 3,0% 2,0% 1,0% 0,0% Obligaties Libor (EUR 3 month) Hedge Funds 0,0% 5,0% 10,0% 15,0% 20,0% 25,0% holdingstrategie past, kan het zittende management dit onderdeel overnemen, de management buy-out. Ook financieren private equity-fondsen de herstructurering van bedrijven die in de problemen zijn geraakt, de turnaround. In dit geval maakt de kapitaalinjectie het mogelijk om de strategie of financieringsstructuur van een bedrijf drastisch te wijzigen. Selectie en monitoring als sleutel tot succes Externe manager selecteren In tegenstelling tot beleggen in de traditionele categorieën, gaat beleggen in hedgefondsen of private equity doorgaans indirect via een externe manager. Deze extra schakel in het beleggings proces stelt hoge eisen aan de risicobeheersing. Een grondige selectieprocedure is essentieel om tot een verantwoorde keuze van de externe beleggings manager te komen. Hierbij kijkt de belegger onder andere naar Box 2: Vooroordelen over hedge fondsen Aandelen (MSCI World) Veel gehoorde vooroordelen over hedge fondsen zijn dat de fondsen riskant zijn door onder andere gebruik van leverage en derivaten, dat ze bedrijven negatief beïnvloeden met een activistische houding en door te speculeren op koersdalingen ( short selling ). Ook zou beleggen in hedge funds hoge kosten met zich meebrengen. Een nadere blik leert echter dat een investering in een gespreide portefeuille van hedge fondsen veel minder riskant is dan een investering in aandelen en dat hedge fondsen vaak gebruik maken van derivaten om juist risico s te beperken! Verder speculeren de fondsen doorgaans alleen op koersdalingen van bedrijven die het slecht (gaan) doen; de relatie ligt niet andersom, zoals vaak wordt gesuggereerd. En ja, de kosten liggen hoger dan bij traditionele fondsen, maar ook na aftrek van kosten doorstaan hedge funds de vergelijking met andere beleggingscategorieën vaak goed. Dat laatste zou voor beleggers zwaar moeten wegen. Vastgoed (beursgenoteerd) Grondstoffen Risico (Volatiliteit %)

8 8 investeringsprocessen, risicomanagement, track record, operationele processen, externe service providers, werknemers, klanten, eigendomsverhoudingen, kosten en fonds voorwaarden. Due diligence-onderzoek De laatste stap vóór de daadwerkelijke investering is altijd een onderzoek ter plaatse, waarbij de belegger de hele organisatie van de externe manager doorlicht. Dit uitgebreide due diligence-onderzoek moet voorkomen dat er later nog verrassingen opduiken. Bovendien leert de ervaring dat het rendement van de beste managers de top quartile aanzienlijk hoger is dan dat van de gemiddelde en minder presterende managers (zie de grafiek hiernaast). Zorgvuldig monitoren Zodra een belegger gekozen heeft voor een bepaalde hedgefondsmanager of private equitymanager, is zorgvuldig monitoren noodzakelijk. Dit om de specifieke risico s te verminderen die horen bij alternatieve beleggingen. Gedegen risicobeheersing is echter alleen mogelijk als de belegger tijdig over alle relevante informatie beschikt, bijvoorbeeld over strategie, positionering, performance en risico. Met deze informatie kan de belegger ingrijpen als een manager zijn afspraken niet nakomt of als de resultaten tegenvallen. Eventueel kan de belegger besluiten om de manager te vervangen. Alternatieve beleggingen, niet zo alternatief meer? Logische stap Beleggers zien hedgefondsen, private equity en andere alternatieve beleggingen nog vaak als radicaal verschillend van traditionele beleggingen, zoals aandelen en vastrentende waarden. Eigenlijk is dit vreemd, want private equity is beleggen in (niet-beursgenoteerde) aandelen. Het rendement van private equity hangt dan ook nauw samen met aandelen indices. Vandaar dat het een logische stap is voor institutionele beleggers en pensioenfondsen om private equity op te nemen in de totale allocatie naar aandelen. Tegelijkertijd hebben ook hedgefondsen raakvlakken met de traditionele categorieën, omdat deze fondsen uiteindelijk beleggen in aandelen, obligaties en grondstoffen. 'Core satellite'-strategie De afgelopen jaren is de positie van alternatieve beleggingen binnen de institutionele beleggingsportefeuille aan het veranderen. Vooral in de Verenigde Staten zien veel institutionele beleggers hedgefondsen niet meer als een alternatieve beleggingscategorie. Hedgefondsen zijn bij deze instellingen een onderdeel van een zogenaamde core satellite -strategie, een combinatie van passief en actief beleggen. Het passieve gedeelte vormt de core, die bijvoorbeeld bestaat uit beleggingen die één-op-één een index volgen. De core vormt het zwaartepunt van de portefeuille. De kosten van de Private Eguity Quarterly Index: Fund Quartile bron: Preqin 31/03/ /09/ /03/ /09/ /03/ /09/ /03/ /09/ /03/ /09/ /03/ /09/ /03/ /09/ /03/ /09/ /03/ /09/ /03/ /09/ /03/ /09/2011 PrEQIn Top Quartile PrEQIn Second Quartile PrEQIn Third Quartile PrEQIn Fourth Quartile core zijn laag, zeker in vergelijking met veel (actieve) aan - delenstrategieën. Met de satellites probeert de belegger vervolgens de markt te verslaan en een hoger rendement te behalen. Diverse mogelijkheden uitproberen Hedgefondsen passen goed binnen de satellite-portefeuille. Immers, door een deel van de (passieve) aandelenportefeuille te vervangen door hedge fondsen met een aandelenstrategie, daalt het marktrisico de bèta van de gehele portefeuille. Tegelijkertijd bieden hedgefondsen met hun actieve strategieën een aantrek kelijk rendement bij een relatief laag risico (zie de eerste grafiek op pagina 7). De solide core geeft de ruimte om via de satellites diverse mogelijkheden uit te proberen én om snel bij te sturen als de prestatie van een bepaald fonds tegenvalt. In dat geval kan een zwakker presterend fonds in de satellites portefeuille vervangen worden, zonder de samenstelling van de hele portefeuille aan te passen. Al met al vormen hedgefondsen en private equity-fondsen belangrijke bouwstenen voor een vernieuwd aandelenmandaat, dat beter past in het huidige lastige beleggingsklimaat. AEGON helpt u daarbij: via onze SAF-fondsen kunt u beleggen in het AEGON Private Equity Fonds en het AEGON Absolute Return Fonds, dat in hedgefondsen belegt. Box 3: Vooroordelen over private equity In de media wordt nogal eens het beeld geschetst van private equity fondsen die als sprinkhanen ondernemingen kaalvreten, alleen oog hebben voor korte termijn winsten en niet voor werkgelegenheid en continuïteit. Daarnaast wordt gezegd dat bedrijven worden opgezadeld met te veel leningen en dat de kosten van private equity beleggingen hoog zijn. De werkelijkheid is echter dat private equity fondsen vaak meer oog hebben voor de langere termijn, ondernemingen sterker maken, werkgelegenheid creëren en zoveel mogelijk samenwerken met het zittende management. Het excessief gebruik van geleend geld betrof een beperkt aantal grote overnames en vindt dezer dagen bijna niet meer plaats. De kosten zijn hoog, maar private equity is zeer arbeidsintensief en vanuit beleggingsoogpunt zou men meer moeten kijken naar wat er na kosten overblijft.

9 BELEGGINGSVISIE september Hoge winst(marges) slecht voor aandelen-rendementen? Door: Rogier van Aart, CFA, Portfolio manager, Multi Asset Group De Amerikaanse economie heeft zich laten zien als één van de sterkste ontwikkelde economieën. Amerikaanse bedrijven wisten een winstgroei van 11% te laten zien in het tweede kwartaal van dit jaar. Amerika kent niet alleen winstgroei, maar ook hoge winstgevendheid van 12%. De winstmarge bevindt zich op een hoogtepunt, Europa heeft een winstmarge van 8% en Japan van slechts 6%. Winstmarge V.S. 14% 13% 12% 11% 10% 9% 8% 7% 6% 5% 4% Q Q Q Q Q Q Q Q Q Q Q Q Q Q Q Q Q Q Q Q Q Q Q Q Q Q Q Q Q Q Q Bron: Thomson Financial Datastream Periode: Hoge winstgroei en hoge marges, is dat niet hetzelfde? Nee, de winstmarge is één van de factoren die de winst beïnvloed. Marges zijn het verschil tussen omzet en kosten. De omzet hangt af van de economische groei, terwijl de kosten voor een groot gedeelte vast liggen. De winst wordt door nog twee factoren beïnvloed. Enerzijds heeft de hefboom (leverage) invloed. Door meer schuld op de balans te nemen, stijgt de hefboom. Er blijft zo meer over voor de aandeelhouder. Anderzijds is de bedrijfsefficiency (asset turnover) van belang. Hoe efficiënter een bedrijf werkt, hoe gunstiger dat is voor de winst. Waarom zijn de winstmarges momenteel hoog, zo goed gaat het toch niet? Door de grote werkloosheid in de Verenigde Staten hoeven de loonkosten niet mee te stijgen met de economische groei. Daarnaast profiteren bedrijven van de gedaalde rente. Tenslotte ontwijken bedrijven de belasting door slim te rekenen. Is die hoge winstgevendheid blijvend? Er zijn twee kampen. Eén kamp beargumenteert dat hoge marges tijdelijk zijn en dalen naar een lange termijn gemiddelde (mean-reverting). Volgens Jeremy Grantham van de Amerikaanse vermogensbeheerder GMO is dit een kenmerk van het kapitalisme: If profit margins aren't mean-reverting, then capitalism is broken. Het andere kamp geeft aan dat marges hoog blijven. De Amerikaanse industrie is er in geslaagd de lage marge industrieën te verplaatsen naar de opkomende markten. Hierdoor blijven alleen de bedrijven over met hoge winstmarges (denk aan innovatieve tablets, technologische kapitaalgoederen en farmacie). Wat denkt AEGON Asset Management hiervan? Winstmarges zijn sterk cyclisch en neigen terug te keren naar een lange termijn gemiddelde. Aandelenmarkten zijn goed in extrapoleren: zij trekken de hoge marges door tot in de verre toekomst. Als marges toch dalen, dan waren de verwachtingen té positief. Dalende koersen zijn het gevolg. Vandaar dat er een tegengestelde relatie bestaat tussen winstmarges en aandelen rendementen. Hoe hoger (lager) de winstmarge, hoe lager (hoger) het toekomstige rendement. Het huidige niveau van 12% impliceert een negatief gemiddeld rendement voor de komende 10 jaar (zie grafiek). Dus hoge winstmarges zijn negatief voor aandelenmarkten, omdat hoge winstmarges alleen nog maar kunnen dalen. Hoe belangrijk zijn winstmarges voor toekomstige rendementen? Naast winstmarges zijn onder andere waarderingen, economische groei en dividenden belangrijk bij het bepalen van de toekomstige rendementen. Hierover wordt meer verteld in de volgende beleggingsvisie met daarin de Lange Termijn Scenario s. Winstmarge en toekomstig rendement in Amerika rendement 10 jaar vooruit 15% 10% 5% 0% -5% -10% Niveau winstmarge Bron: Shiller, Thomson Financial Datastream Periode: Winstmarges

10 10 De UFR in 8 vragen Wordt de Ultimate Forward Rate (UFR) in het nieuwe FTK het uitgangspunt voor de waardering van pensioenverplichtingen? Het ziet er wel naar uit. Veel van onze klanten oriënteren zich daarom nu al op de mogelijke gevolgen. Dat lijkt ons ook verstandig. Want de UFR werd voor verzekeraars inmiddels al vervroegd ingevoerd. Klanten stellen ons niet alleen vragen over de gevolgen voor de dekkingsgraad, maar ook over de gevolgen voor de renteafdekking. In dit artikel gaan we in op acht veelgestelde vragen. 1. Moeten we lange verplichtingen straks tegen 4,2% waarderen? Nee, die 4,2% is geen vaste rekenrente. Het is de Ultimate Forward Rate (UFR) die wordt gebruikt voor de langere looptijden van de forwardcurve. Van deze curve leiden we de spotcurve af (zie ook de onderstaande figuur), op basis waarvan de waarde van de verplichtingen wordt bepaald. De UFR is het niveau waar volgens de UFRmethodiek de 1-jaars forwardrente voor lange looptijden naar toe groeit (convergeert). Bij de spotrente werkt dit vertraagd door, waardoor deze pas op de ultralange termijn naar 4,2% convergeert. Voor de meer relevante looptijden (bijvoorbeeld tot 60 jaar) ligt de spotrente beneden de 4,2%. Spot curve UFR Rente 5% 4% 3% 2% 1% UFR curve (eind 2011) Euro swap curve (eind 2011) 0% Looptijd 2. Geldt voor een pensioenfonds in eigen beheer dezelfde UFR-curve als voor verzekeraars? Het is nog niet bekend of DNB pensioenfondsen gaat toetsen op basis van dezelfde UFR-curve die geldt voor Nederlandse verzekeraars: de zgn. UFR curve. Voor deze curve start de extrapolatie naar de UFR na 20 jaar en wordt de UFR 40 jaar later (dus na 60 jaar) bereikt. Wel hecht DNB aan een gelijk speelveld voor pensioenfondsen en verzekeraars. Dat maakt het wel waarschijnlijk dat DNB op de lange termijn dezelfde UFR-curve gaat gebruiken voor pensioenfondsen en verzekeraars. 3. Wat betekent de UFR voor onze dekkingsgraad? Bij de huidige marktrente stijgt de dekkingsgraad wanneer we de verplichtingen waarderen op basis van de UFR-methode. De mate waarin dit gebeurt, hangt sterk af van de rijpheid van het fonds. Bij een jong pensioenfonds is het effect groter dan bij een ouder pensioenfonds. Dit is logisch, omdat een jong pensioenfonds relatief veel langlopende verplichtingen heeft, die met een hogere rente worden verdisconteerd. De tabel op pagina 11 laat zien hoe de dekkingsgraad van een pensioenfonds verandert bij de overgang van een Euro swaprente naar de UFRcurve (in 3 varianten: UFR , en ). Zichtbaar is dat het effect op de dekkingsgraad sterk afhankelijk is van de gekozen curve en de volwassen heid van het fonds, en varieert van beperkt (+ 0,4%) tot fors (+ 16,1%).

11 BELEGGINGSVISIE september Effect op dekkingsgraad (eind 2011) Rijp fonds (duration 13) Gemiddeld fonds (duration 16) Jong fonds (duration 20) Nieuw fonds (duration 27) Euro swap curve 0,0% 0,0% 0,0% 0,0% UFR ,6% +5,1% +8,2% +16,1% UFR ,7% +3,8% +6,1% +12,2% UFR ,4% +0,5% +0,9% +2,5% 4. Moeten we de huidige renteafdekking aanpassen voor de UFR-curve? Ja, de hoeveelheid renteafdekking voor lange looptijden kan doorgaans substantieel omlaag indien de UFR-curve leidend wordt voor een pensioenfonds. De mate waarin hangt sterk af van de gebruikte UFR-parameters en het type pensioenfonds. De huidige rentehedges zowel obligaties als rentederivaten zijn in het algemeen sterk gecorreleerd met het niveau van de actuele swaprentes. Veranderingen in de swapcurve worden door de UFR-methode echter maar gedeeltelijk vertaald in veranderingen van de disconteringsrente voor de verplichtingen. De volatiliteit van de lange waarderingsrente neemt dus substantieel af, wat betekent dat langlopende pensioenverplichtingen minder rentegevoelig zijn. Voor een optimale 'UFR-rentehedge' moeten we voor deze lagere rentegevoeligheid corrigeren. 5. Wat betekent de UFR-methode voor de effectiviteit van het LDO fonds? AEGON Asset Management heeft de hedgeeffectiviteit van het LDO fonds onderzocht. Die blijft intact bij gebruik van de UFR-methodiek indien het aantal participaties in het LDO fonds in de juiste mate wordt gereduceerd (zie het antwoord op vraag 4). Feitelijk kan er zelfs een verbetering optreden in termen van de volatiliteit van de dekkingsgraad. Dit effect kan worden verklaard doordat het LDO fonds met name belegt in de meest liquide swaps, met een looptijd van 20 tot 35 jaar. Voor looptijden langer dan 35 jaar is de rentegevoeligheid dus vrij beperkt. Onder de UFR-methodiek is dit een minder groot probleem, omdat voor de zeer lange looptijden namelijk veel minder rentegevoeligheid nodig is. Deze lagere rentegevoeligheid komt doordat de minder liquide forward swaprente voor deze looptijden overgaat in de stabiele UFR. We zien dus dat de effectiviteit van bestaande rentehedges verder kan verbeteren bij gebruik van de UFR-methodiek. 6. Blijft het LDO fonds beleggen in lange interest rate swaps? Het LDO fonds belegt nu in swaps met een looptijd van 20 tot 50 jaar, met het zwaartepunt in het segment van 20 tot 35 jaar. Dit sluit aan bij de verplichtingen van een gemiddeld pensioenfonds. De positionering van het LDO fonds is hierdoor al gunstig voor rentecurve-versteilingen als gevolg van de vernieuwde regelgeving. We verwachten een verdere versteiling van de swapcurve en sluiten voorlopig geen nieuwe receivers af in het segment van looptijden langer dan 35 jaar. 7. Brengt de UFR-methodiek grote schommelingen teweeg in de markt koopt iedereen nu het laatste stukje liquiditeit op het 20-jaars stuk? Wij verwachten dat door de UFR-methodiek de vraag naar de 20-jaars rente toeneemt. Daardoor ontstaat extra volatiliteit en lopen de renteverschillen tussen de 20-jaarsrente en de langere looptijden op. Dit effect wordt wel gematigd doordat: 1. partijen ervoor kiezen hun economisch risico te blijven afdekken 2. veel partijen niet zijn afgedekt en dit ook niet alsnog gaan doen vanwege invoering van de UFR-methodiek 3. de markt deels al heeft geanticipeerd op de toegenomen vraag naar 20-jaars papier. Het verschil tussen de 20- en 50-jaarsrente is inmiddels ook al opgelopen naar historisch hoge niveaus. 8. Moet er gekeken worden naar het economisch risico of naar het risico o.b.v. de UFR? Indien pensioenfondsen hun renteafdekking geheel gaan baseren op de UFR-curve bestaat het risico dat pensioenfondsen zich te rijk rekenen. Het is namelijk niet zeker dat de (forward) rente op de lange termijn ook daadwerkelijk een niveau van 4,2% bereikt. Wanneer deze rentevisie niet uitkomt kan dit negatieve consequenties hebben voor pensioenfondsen. Denk hierbij bijvoorbeeld aan een Japan scenario, waarbij de lange rente gedurende een lange periode op een laag niveau blijft. In dit geval kan het rekenen met een hoog verwacht rendement op lange termijn leiden tot een afnemende dekkingsgraad voor pensioenfondsen. Het blijft dus van belang om de economische werkelijkheid in het oog te houden en het (rente) beleid niet uitsluitend te baseren op de UFR-curve.

12

Marktwaardedekkingsgraad per 31 maart 2014: 128,6%, een toename van 3,3%-punt ten opzichte van 31 december 2013.

Marktwaardedekkingsgraad per 31 maart 2014: 128,6%, een toename van 3,3%-punt ten opzichte van 31 december 2013. Kwartaalbericht 2014 Samenvatting Marktwaardedekkingsgraad per 31 maart 2014: 128,6%, een toename van 3,3%-punt ten opzichte van 31 december 2013. Meer informatie vindt u op de website. Beleggingsrendement

Nadere informatie

Marktwaarde van de pensioenverplichtingen in het derde kwartaal gestegen van 16.893 miljoen naar 17.810 miljoen ( 15.008 miljoen ultimo Q4 2013).

Marktwaarde van de pensioenverplichtingen in het derde kwartaal gestegen van 16.893 miljoen naar 17.810 miljoen ( 15.008 miljoen ultimo Q4 2013). Kwartaalbericht 2014 Samenvatting Marktwaardedekkingsgraad per 30 september 2014 130,4%, een toename van 0,9%-punt ten opzichte van 30 juni 2014. Over de eerste negen maanden steeg de marktwaardedekkingsgraad

Nadere informatie

Persbericht ABP, eerste halfjaar 2008

Persbericht ABP, eerste halfjaar 2008 Persbericht ABP, eerste halfjaar 2008 Hoofdpunten Rendement over eerste helft 2008 is 5,1%. De dekkingsgraad is medio 2008 uitgekomen op 132%. De kredietcrisis eist zijn tol. Vooral aandelen en onroerend

Nadere informatie

Achmea life cycle beleggingen

Achmea life cycle beleggingen Achmea life cycle beleggingen Scheiden. Uw pensioengeld in vertrouwde handen Wat betekent dat voor uw ouderdomspensioen? Interpolis. Glashelder Achmea life cycle beleggingen Als pensioenverzekeraar beleggen

Nadere informatie

AEGON Equity Fund. vierde kwartaal 2006

AEGON Equity Fund. vierde kwartaal 2006 Profiel Het AEGON Equity Fund is een besloten fonds voor gemene rekening, waarin verzekeringsrelaties van AEGON kunnen participeren. Het AEGON Equity Fund belegt wereldwijd in aandelen met de nadruk op

Nadere informatie

Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel. Tweede kwartaal 2015-1 april 2015 t/m 30 juni 2015. Samenvatting:

Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel. Tweede kwartaal 2015-1 april 2015 t/m 30 juni 2015. Samenvatting: Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel Tweede kwartaal 2015-1 april 2015 t/m 30 juni 2015 Samenvatting: De maandelijkse nominale dekkingsgraad is fors gestegen van 105,7% naar 115,4%. Dit komt

Nadere informatie

Marktwaarde van de pensioenverplichtingen in het tweede kwartaal gestegen van 15.941 miljoen naar 16.893 miljoen ( 15.008 miljoen ultimo Q4 2013).

Marktwaarde van de pensioenverplichtingen in het tweede kwartaal gestegen van 15.941 miljoen naar 16.893 miljoen ( 15.008 miljoen ultimo Q4 2013). Kwartaalbericht 2014 Samenvatting Marktwaardedekkingsgraad per 30 juni 2014 129,5%, een toename van 0,9%-punt ten opzichte van 31 maart 2014. Over de eerste zes maanden steeg de marktwaardedekkingsgraad

Nadere informatie

Kwartaalbericht Algemeen Pensioenfonds KLM Derde kwartaal 2015-1 juli 2015 t/m 30 september 2015

Kwartaalbericht Algemeen Pensioenfonds KLM Derde kwartaal 2015-1 juli 2015 t/m 30 september 2015 Kwartaalbericht Algemeen Pensioenfonds KLM Derde kwartaal 2015-1 juli 2015 t/m 30 september 2015 De maandelijkse nominale dekkingsgraad ultimo september is gedaald ten opzichte van eind juni; De beleidsdekkingsgraad

Nadere informatie

Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel. Derde kwartaal 2015-1 juli 2015 t/m 30 september 2015. Samenvatting:

Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel. Derde kwartaal 2015-1 juli 2015 t/m 30 september 2015. Samenvatting: Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel Derde kwartaal 2015-1 juli 2015 t/m 30 september 2015 Samenvatting: De maandelijkse nominale dekkingsgraad is fors gedaald van 115,4% naar 103,7%. Dit

Nadere informatie

2013 in het kort SAMENVATTING VAN HET JAARVERSLAG

2013 in het kort SAMENVATTING VAN HET JAARVERSLAG 2013 in het kort SAMENVATTING VAN HET JAARVERSLAG 1 Toelichting op het jaarverslag In het Jaarverslag 2013 legt het pensioenfonds uitgebreid verantwoording af over de ontwikkelingen, besluiten en gebeurtenissen

Nadere informatie

Dekkingsgraad 121,8% per 30 september 2012, toename van 9,3%-punt ten opzichte van 30 juni 2012.

Dekkingsgraad 121,8% per 30 september 2012, toename van 9,3%-punt ten opzichte van 30 juni 2012. Kwartaalbericht 2012 Samenvatting 121,8% per 30 september 2012, toename van 9,3%-punt ten opzichte van 30 juni 2012. Meer informatie over de dekkingsgraad vindt u op de website. Beleggingsrendement 4,2%

Nadere informatie

De gegevens van Hewitt Associates zijn: Hewitt Associates Outsourcing B.V. Beukenlaan 143 Postbus 80040 5600 JP Eindhoven

De gegevens van Hewitt Associates zijn: Hewitt Associates Outsourcing B.V. Beukenlaan 143 Postbus 80040 5600 JP Eindhoven Philips Pensioenfonds heeft de uitvoering van het Philips flex pensioen uitbesteed aan Hewitt Associates Outsourcing B.V. U kunt bij Hewitt Associates terecht met al uw pensioenvragen. De gegevens van

Nadere informatie

ABN AMRO. verzekeringen. Marktontwikkelingen & vooruitzichten. Portefeuilleverdeling & fondsselectie. Rendement. Profielfonds 3. Tweede kwartaal 2012

ABN AMRO. verzekeringen. Marktontwikkelingen & vooruitzichten. Portefeuilleverdeling & fondsselectie. Rendement. Profielfonds 3. Tweede kwartaal 2012 ABN AMRO verzekeringen Profielfonds 3 Tweede kwartaal 2012 Marktontwikkelingen & vooruitzichten Volgens recente signalen vertoont de mondiale economie tekenen van verzwakking. Tegelijkertijd nemen de risico

Nadere informatie

Addendum. Ultimate Forward Rate

Addendum. Ultimate Forward Rate Addendum Ultimate Forward Rate Wilt u meer weten over renterisico s, swaps en swaptions? Neem dan contact op met uw Account-CIO of met onze balansmanagement adviseurs Bas Scholten via bas.schoiten@achmea.ni

Nadere informatie

De marktwaardedekkingsgraad per 30 juni 2015 was 135,1%. Dit is een toename van 5,7% ten opzichte van 31 maart 2015.

De marktwaardedekkingsgraad per 30 juni 2015 was 135,1%. Dit is een toename van 5,7% ten opzichte van 31 maart 2015. Kwartaalbericht 2015 Samenvatting De marktwaardedekkingsgraad per 30 juni 2015 was 135,1%. Dit is een toename van 5,7% ten opzichte van 31 maart 2015. De reële dekkingsgraad ultimo tweede kwartaal was

Nadere informatie

NN First Class Balanced Return Fund

NN First Class Balanced Return Fund NN First Class Balanced Return Fund Alle Fonds onder de loep cijfers zijn per 31/03/015 Het NN First Class Balanced Return Fonds won in het eerste kwartaal 8,9% Zeer sterke performances van aandelen en

Nadere informatie

Stichting Pensioenfonds Ballast Nedam

Stichting Pensioenfonds Ballast Nedam Stichting Pensioenfonds Ballast Nedam Deelnemersvergadering Arthur van der Wal Nieuwegein, 28 september 2006 Agenda < Huidig Mandaat bij ING IM < Performance, Beleid en Vooruitzichten < Financieel Toetsingskader

Nadere informatie

Veel gestelde vragen kwartaalcijfers pensioenfondsen

Veel gestelde vragen kwartaalcijfers pensioenfondsen Veel gestelde vragen kwartaalcijfers pensioenfondsen 1. De kwartaalcijfers van de pensioenfondsen zijn negatief. Hoe komt dat? Het algemene beeld is dat het derde kwartaal, en dan in het bijzonder de maand

Nadere informatie

Flexibel Spaarpensioen Stichting GE Pensioenfonds

Flexibel Spaarpensioen Stichting GE Pensioenfonds Worksheet A Factsheets Fondsen Flexibel Spaarpensioen Stichting GE Pensioenfonds Datum: ultimo juni 2009 In het kader van het Flexibel Spaarpensioen zijn door uw pensioenfonds 8 fondsen geselecteerd, waarin

Nadere informatie

2012 in het kort TOELICHTING OP HET JAARVERSLAG

2012 in het kort TOELICHTING OP HET JAARVERSLAG 2012 in het kort TOELICHTING OP HET JAARVERSLAG 1 Toelichting op het jaarverslag In het Jaarverslag 2012 legt het pensioenfonds uitgebreid verantwoording af over de ontwikkelingen, besluiten en gebeurtenissen

Nadere informatie

Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel. Eerste kwartaal 2015-1 januari 2015 t/m 31 maart 2015

Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel. Eerste kwartaal 2015-1 januari 2015 t/m 31 maart 2015 Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel Eerste kwartaal 2015-1 januari 2015 t/m 31 maart 2015 Samenvatting: dalende euro en dalende rente door monetair beleid De beleidsdekkingsgraad is gedaald

Nadere informatie

De financiële situatie van Pensioenfonds UWV vanaf 31 augustus 2014

De financiële situatie van Pensioenfonds UWV vanaf 31 augustus 2014 De financiële situatie van Pensioenfonds UWV vanaf 31 ustus 2014 Op 31 ustus 2014 liep het kortetermijnherstelplan van Pensioenfonds UWV af. Tegen de verwachting in heeft het pensioenfonds de pensioenen

Nadere informatie

Kwartaalbericht. 4e kwartaal 2014 Den Haag, 30 januari 2015. Samenvatting cijfers per 31 december 2014

Kwartaalbericht. 4e kwartaal 2014 Den Haag, 30 januari 2015. Samenvatting cijfers per 31 december 2014 Kwartaalbericht 4e kwartaal 2014 Den Haag, 30 januari 2015 Samenvatting cijfers per 31 december 2014 Dekkingsgraad: 111,5% Beleidsdekkingsgraad: 112,6% Belegd vermogen: 19,6 miljard Rendement 2014: 27,6%

Nadere informatie

Consumentenbrief beleggingen van. Tielkemeijer & Partners Vermogensbeheer

Consumentenbrief beleggingen van. Tielkemeijer & Partners Vermogensbeheer Consumentenbrief beleggingen van Tielkemeijer & Partners Vermogensbeheer Introductie Een groot aantal brancheorganisaties waaronder DSI, DUFAS, NVB, VBA en VV&A hebben het initiatief genomen om Consumentenbrief

Nadere informatie

Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel. Vierde kwartaal 2014-1 oktober 2014 t/m 31 december 2014

Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel. Vierde kwartaal 2014-1 oktober 2014 t/m 31 december 2014 Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel Vierde kwartaal 2014-1 oktober 2014 t/m 31 december 2014 Samenvatting: dalende euro en dalende rente Nominale dekkingsgraad gedaald van 117,4% naar 115,1%

Nadere informatie

Verklaring beleggingsresultaten en verlaging pensioenen

Verklaring beleggingsresultaten en verlaging pensioenen Verklaring beleggingsresultaten en verlaging pensioenen Het bestuur van Stichting Pensioenfonds Randstad heeft medio februari 2014 moeten besluiten tot het doorvoeren van een pijnlijke maatregel. Om de

Nadere informatie

Achmea life cycle beleggingen in beeld

Achmea life cycle beleggingen in beeld Achmea life cycle beleggingen in beeld Scheiden. Uw pensioengeld in vertrouwde handen Wat betekent dat voor uw ouderdomspensioen? Achmea life cycle beleggingen in beeld Voor het beleggen van pensioen bent

Nadere informatie

Nieuwsbrief februari 2016

Nieuwsbrief februari 2016 Nieuwsbrief februari 2016 In deze nieuwsbrief vindt u de volgende onderwerpen: - De beleggingsresultaten over 2015 - Vragen en antwoorden over de beleggingsresultaten en uw pensioenregeling bij Aegon PPI

Nadere informatie

Stichting Pensioenfonds Ballast Nedam Deelnemersvergadering

Stichting Pensioenfonds Ballast Nedam Deelnemersvergadering Stichting Pensioenfonds Ballast Nedam Deelnemersvergadering Arthur van der Wal Anna Timmermans 27 september 2007 www.ingim.com Agenda Huidig Mandaat bij ING IM Performance, Beleid en Vooruitzichten 2 Huidig

Nadere informatie

Robeco Emerging Conservative Equities

Robeco Emerging Conservative Equities INVESTMENT OPPORTUNITY oktober 2013 Voor professionals INTERVIEW MET PORTFOLIO MANAGER PIM VAN VLIET Robeco Emerging Conservative Equities Beleggen in opkomende markten met een lagere kans op grote koersdalingen.

Nadere informatie

Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel. Eerste kwartaal 2014-1 januari 2014 t/m 31 maart 2014. Samenvatting: stijgende aandelen

Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel. Eerste kwartaal 2014-1 januari 2014 t/m 31 maart 2014. Samenvatting: stijgende aandelen Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel Eerste kwartaal 2014-1 januari 2014 t/m 31 maart 2014 Samenvatting: stijgende aandelen Nominale dekkingsgraad gestegen van 123,0% naar 123,6% Reële dekkingsgraad

Nadere informatie

Persbericht. Kwartaalbericht: vierde kwartaal 2011

Persbericht. Kwartaalbericht: vierde kwartaal 2011 Persbericht Kwartaalbericht: vierde kwartaal 2011 Hoofdpunten: Dekkingsgraad van 94% is te laag: aanvullende maatregelen nodig Beschikbaar vermogen stijgt met ruim 11 miljard Door gedaalde rente nemen

Nadere informatie

Stichting Pensioenfonds Ballast Nedam Deelnemersvergadering

Stichting Pensioenfonds Ballast Nedam Deelnemersvergadering Stichting Pensioenfonds Ballast Nedam Deelnemersvergadering Arthur van der Wal Matthijs Claessens 30 september 2010 www.ingim.com Agenda Huidig mandaat bij ING IM Performance, beleid en vooruitzichten

Nadere informatie

Voor een houdbaar en betaalbaar inkomen voor later

Voor een houdbaar en betaalbaar inkomen voor later Vermogensbeheer Voor een houdbaar en betaalbaar inkomen voor later Een houdbaar en betaalbaar inkomen voor later. Dat is de belofte van uw pensioenfonds aan uw deelnemers. Verder gaan is nu zorgen voor

Nadere informatie

Beleggingsinformatie over

Beleggingsinformatie over Beleggingsinformatie over LifeCycle Beleggen van Bewust Pensioen LifeCycle Beleggen van Bewust Pensioen Visie van vermogensopbouw met LifeCycle Beleggen Over het onderwerp pensioen bestaan veel misverstanden.

Nadere informatie

Long Duration Overlay. Dé oplossing voor de mismatch tussen beleggingen en verplichtingen

Long Duration Overlay. Dé oplossing voor de mismatch tussen beleggingen en verplichtingen Long Duration Overlay Dé oplossing voor de mismatch tussen beleggingen en verplichtingen 2 AEGON: wereldwijde expertise voor financiële veiligheid AEGON N.V. is met ongeveer 27.000 medewerkers wereldwijd

Nadere informatie

Het beleggingsbeleid van Berben s Effectenkantoor

Het beleggingsbeleid van Berben s Effectenkantoor Het beleggingsbeleid van Berben s Effectenkantoor Waarschijnlijk baseert u uw keuze voor een vermogensbeheerder op diverse gronden. Mogelijk heeft u binnen uw netwerk al goede berichten over ons vernomen.

Nadere informatie

Beleggingen institutionele beleggers in 2004 met 8,1 procent omhoog

Beleggingen institutionele beleggers in 2004 met 8,1 procent omhoog Publicatiedatum CBS-website Centraal Bureau voor de Statistiek 9 december 25 Beleggingen institutionele beleggers in 24 met 8,1 procent omhoog drs. J.L. Gebraad Centraal Bureau voor de Statistiek, Voorburg/Heerlen,

Nadere informatie

Blijvende onrust op de beurs: hoe nu verder?

Blijvende onrust op de beurs: hoe nu verder? Blijvende onrust op de beurs: hoe nu verder? Zoals u waarschijnlijk weet, is de beurs nog steeds bijzonder nerveus en vooral negatief. De directe aanleiding is de tegenvallende groei in China waar wij

Nadere informatie

Kwartaalbericht 2e kwartaal 2009

Kwartaalbericht 2e kwartaal 2009 Kwartaalbericht 2e kwartaal 2009 Dekkingsgraad 100% Belegd vermogen 74,7 miljard Rendement tweede kwartaal 8,4% Herstelplan goedgekeurd In het tweede kwartaal heeft Pensioenfonds Zorg en Welzijn een rendement

Nadere informatie

Verder gaan is elke stap zorgvuldig zetten.

Verder gaan is elke stap zorgvuldig zetten. Integrale aanpak Verder gaan is elke stap zorgvuldig zetten. Integrale aanpak Risicobeheersing staat aan de basis van elk beleggingsbeleid. Omdat het renterisico het belangrijkste risico voor pensioenfondsen

Nadere informatie

Keuzeformulier beleggingsfondsen Pensioenen

Keuzeformulier beleggingsfondsen Pensioenen De Verzekeringen Stadsring 15, postbus 42 3800 AA Amersfoort Tel. (033) 464 29 11 Fax (033) 464 29 30 Keuzeformulier beleggingsfondsen Pensioenen (is alleen te gebruiken voor pensioencontracten ingegaan

Nadere informatie

Renteafdekking op basis van de ultimate forward rate: Bezint eert ge begint?

Renteafdekking op basis van de ultimate forward rate: Bezint eert ge begint? Renteafdekking op basis van de ultimate forward rate: Bezint eert ge begint? Drs. Dr. Ir. David van Bragt RBA 1 Senior Consultant Investment Solutions, Aegon Asset Management Samenvatting Binnen het Financieel

Nadere informatie

Jaarlijks gemiddeld Cumulatief vanaf 1970 2008 Q2 2008 Q1 2008 Q4 2007 Q3 2007 Q2 2007 Dekkingsgraad (kwartaalultimo) 143% 137% 148% 153% 153%

Jaarlijks gemiddeld Cumulatief vanaf 1970 2008 Q2 2008 Q1 2008 Q4 2007 Q3 2007 Q2 2007 Dekkingsgraad (kwartaalultimo) 143% 137% 148% 153% 153% Kwartaalbericht 2e kwartaal 2008 Dekkingsgraad op 143% Rendement 0,2% in tweede kwartaal Belegd vermogen 86,3 miljard Klein positief resultaat in moeilijke markt In het tweede kwartaal is een totaalrendement

Nadere informatie

Wat u moet weten over beleggen

Wat u moet weten over beleggen Rabo BedrijvenPensioen Wat u moet weten over beleggen Beleggen voor het Rabo BedrijvenPensioen Uw werkgever betaalt pensioenpremies voor het Rabo BedrijvenPensioen. In deze brochure leest u hoe we deze

Nadere informatie

Nieuwsbrief. Beleggen. In dit nummer. augustus 2015. Inleiding

Nieuwsbrief. Beleggen. In dit nummer. augustus 2015. Inleiding Nieuwsbrief augustus 2015 Beleggen Inleiding In de nieuwsbrief van juli 2015 over het nieuwe FTK en het toeslag-/premiebeleid kondigden we aan dat het Q8 Pensioenfonds u graag nader wil informeren over

Nadere informatie

Kwartaalbericht. 2e kwartaal 2015 Den Haag, 14 juli 2015. Samenvatting cijfers per 30 juni 2015

Kwartaalbericht. 2e kwartaal 2015 Den Haag, 14 juli 2015. Samenvatting cijfers per 30 juni 2015 Kwartaalbericht 2e kwartaal 2015 Den Haag, 14 juli 2015 Samenvatting cijfers per 30 juni 2015 Dekkingsgraad (UFR): 108,3% Beleidsdekkingsgraad: 110,0% Belegd vermogen: 19,6 miljard Rendement 2015 1 e halfjaar:

Nadere informatie

Risicoprofielen voor Vermogensbeheer A la Carte

Risicoprofielen voor Vermogensbeheer A la Carte Risicoprofielen voor Vermogensbeheer A la Carte Inleiding Onze risicoprofielen 1. Wat is een risicoprofiel? 2. Wat zijn vermogenscategorieën? 3. Welke risicoprofielen gebruiken wij? Uw risicoprofiel 4.

Nadere informatie

NN First Class Return Fund

NN First Class Return Fund NN First Class Return Fund Fonds onder de loep Alle cijfers zijn per 30/09/015 Het NN First Class Return Fund verloor in het derde kwartaal 9,6% Het kwartaal werd gekenmerkt door winstnemingen na een positieve

Nadere informatie

KWARTAALVERSLAG. Philips Pensioenfonds. 1. In het kort. 2. Financiële positie Philips Pensioenfonds 1/5 DERDE KWARTAAL 2015

KWARTAALVERSLAG. Philips Pensioenfonds. 1. In het kort. 2. Financiële positie Philips Pensioenfonds 1/5 DERDE KWARTAAL 2015 KWARTAALVERSLAG DERDE KWARTAAL 2015 1. In het kort De beleidsdekkingsgraad per 30 september 2015 bedroeg 112,6% Het rendement van 1 juli tot en met 30 september 2015 bedroeg -1,6% Het pensioenvermogen

Nadere informatie

Interpolis Obligaties 4e kwartaal 2013

Interpolis Obligaties 4e kwartaal 2013 Interpolis Obligaties 4e kwartaal 2013 Gedurende het slotkwartaal van 2013 heeft de ECB ervoor gekozen om het monetaire beleid verder te verruimen. De reden hiervoor was onder meer een verrassend lage

Nadere informatie

De Vries Investment Services, Voor objectief en onafhankelijk beleggingsadvies

De Vries Investment Services, Voor objectief en onafhankelijk beleggingsadvies De Vries Investment Services is een onafhankelijk en objectief beleggingsadvieskantoor. Wij begeleiden beleggers bij het realiseren van hun financiële doelstellingen en bieden een service die banken niet

Nadere informatie

Risico s en kenmerken van beleggen

Risico s en kenmerken van beleggen Risico s en kenmerken van beleggen 1. Risico s en kenmerken in het algemeen Beleggen brengt risico s met zich mee. Vaak geldt: hoe hoger het verwachte rendement, hoe meer risico s. Ook geldt dat in het

Nadere informatie

B E L E G G I 2N G S V 0E R S L A 0G. P r e p e n s i o n e r i n g s r e g e l i n g. P r e p e n s i o n e r i n g s r e g e l i n g

B E L E G G I 2N G S V 0E R S L A 0G. P r e p e n s i o n e r i n g s r e g e l i n g. P r e p e n s i o n e r i n g s r e g e l i n g P r e p e n s i o n e r i n g s r e g e l i n g P H I L I P S P E N S I O E N F O N D S B E L E G G I 2N G S V 0E R S L A 0G 7 P r e p e n s i o n e r i n g s r e g e l i n g I n f o r m a t i e o v e

Nadere informatie

Vragenlijst. - in te vullen door financieel adviseur -

Vragenlijst. - in te vullen door financieel adviseur - Vragenlijst - in te vullen door financieel adviseur - Vaststelling risicoprofiel Voor de bepaling van het risicoprofiel dient uw cliënt de volgende acht vragen naar waarheid te beantwoorden. 1. Met welke

Nadere informatie

De LifeCycle Mix bij Mijn Pensioen. LifeCycle Mix (LCM): online oplossing met maximale transparantie en gemak

De LifeCycle Mix bij Mijn Pensioen. LifeCycle Mix (LCM): online oplossing met maximale transparantie en gemak De LifeCycle Mix bij Mijn Pensioen LifeCycle Mix (LCM): online oplossing met maximale transparantie en gemak Gespecialiseerd team onderhoudt en ontwikkelt LCM WWW.INGIM.COM 2 ING INVESTMENT MANAGEMENT

Nadere informatie

Beleggingsvisie. Specials. Pagina 2: Fondsselectie Pagina 3: Fonds onder de aandacht

Beleggingsvisie. Specials. Pagina 2: Fondsselectie Pagina 3: Fonds onder de aandacht Beleggingsvisie Specials Pagina 2: Fondsselectie Pagina 3: Fonds onder de aandacht - Totaaloplossing voor de dynamische wereld van vandaag Economische omgeving Na gedenkwaardig kwartaal blijft klimaat

Nadere informatie

het gemak van het Pension Lifecycle Fund

het gemak van het Pension Lifecycle Fund het gemak van het Pension Lifecycle Fund 1 inhoud Omschrijving Pagina 1. Wat is een lifecycle fonds? 2 2. Hoe werkt het ABN AMRO Pension Lifecycle Fund? 2 3. Hoeveel rendement kunt u behalen? 3 4. Wat

Nadere informatie

Maandbericht Beleggen April 2015

Maandbericht Beleggen April 2015 ING Investment Office Publicatiedatum: 22 april 2015 Maandbericht Beleggen April 2015 maart april + Assetallocatie Aandelen Vastgoed Grondstoffen Alternatieve beleggingen Obligaties Regioallocatie Noord-Amerika

Nadere informatie

Informatiewijzer. Beleggingsdoelstelling & Risicoprofielen. Today s Tomorrow Morgen begint vandaag

Informatiewijzer. Beleggingsdoelstelling & Risicoprofielen. Today s Tomorrow Morgen begint vandaag Informatiewijzer Beleggingsdoelstelling & Risicoprofielen Today s Tomorrow Morgen begint vandaag Beleggen op een manier die bij u past! Aangenomen mag worden dat beleggen een voor u een hoger rendement

Nadere informatie

ABN AMRO Multi Manager Profiel Fondsen. Toegang tot een selectie van de best presterende beleggingsfondsen wereldwijd.

ABN AMRO Multi Manager Profiel Fondsen. Toegang tot een selectie van de best presterende beleggingsfondsen wereldwijd. ABN AMRO Multi Manager Profiel Fondsen. Toegang tot een selectie van de best presterende beleggingsfondsen wereldwijd. Toegang tot een selectie van de best presterende beleggingsfondsen wereldwijd. Beleggen

Nadere informatie

Ontwikkelingen in 2012

Ontwikkelingen in 2012 1 Jaarbericht 2012 Ontwikkelingen in 2012 2012 was, in alle opzichten, weer een bewogen jaar. We kregen onder meer te maken met hectische ontwikkelingen op de financiële markten, met veranderingen in de

Nadere informatie

Persoonlijk Pensioen Plan

Persoonlijk Pensioen Plan Persoonlijk Pensioen Plan Verstandig beleggen voor een goed pensioen Zorgvuldig uw pensioen opbouwen Natuurlijk denkt u wel eens aan uw financiële situatie na uw pensionering. Misschien wilt u minder werken,

Nadere informatie

Beleggingsthema s 2016. What a difference a day makes (1975), Dinah Washington

Beleggingsthema s 2016. What a difference a day makes (1975), Dinah Washington Beleggingsthema s 2016 What a difference a day makes (1975), Dinah Washington Inleiding De dagen die in 2015 het verschil maakten, zijn de dagen waarop centrale bankiers uitspraken deden, what a difference

Nadere informatie

Vraag en antwoord: waarom beleggen in staatsobligaties?

Vraag en antwoord: waarom beleggen in staatsobligaties? ING Investment Office Publicatiedatum: 13 maart 2014 Vraag en antwoord: waarom beleggen in staatsobligaties? In onze beleggingsvisie op 2014 ( Visie 2014: minder crisis, meer groei ) kunt u lezen dat we

Nadere informatie

De schijnveiligheid van de Ultimate Forward Rate

De schijnveiligheid van de Ultimate Forward Rate ROCK note Februari 2013 Alleen voor professionele beleggers De schijnveiligheid van de Ultimate Forward Rate Johan Duyvesteyn Quantitative Research Martin Martens Quantitative Research Roderick Molenaar

Nadere informatie

Top speler in Europa. BNP Paribas L1 Equity Best Selection Euro

Top speler in Europa. BNP Paribas L1 Equity Best Selection Euro Top speler in Europa BNP Paribas L1 Equity Best Selection Euro 1 Wij denken dat dit een goed moment is om in Europese ondernemingen te beleggen en wel om de volgende redenen: Ze zijn momenteel sterk: ondanks

Nadere informatie

NN First Class Return Fund

NN First Class Return Fund NN First Class Return Fund Fonds onder de loep Alle cijfers zijn per 30/06/015 Het NN First Class Return Fund leverde in het tweede kwartaal 1,7% in De wereldeconomie vertraagde sterk, aandelen begonnen

Nadere informatie

Update april 2015 Beleggen

Update april 2015 Beleggen Update april 2015 Beleggen Laag, lager, laagst In mijn vorige column schreef ik over de actie van de ECB, die 22 januari jongstleden werd aangekondigd, om maandelijks 60 miljard Euro aan obligaties op

Nadere informatie

Toelichting beleggingsbeleid Triodos Bank Private Banking

Toelichting beleggingsbeleid Triodos Bank Private Banking Toelichting beleggingsbeleid Triodos Bank Private Banking Heeft u vragen? Neemt u dan telefonisch contact op met Triodos Bank Private Banking via 030 693 65 05. Of stuur een e-mail naar private.banking@triodos.nl.

Nadere informatie

Update juli 2014 Beleggen

Update juli 2014 Beleggen Update juli 2014 Beleggen Waar is de Europese Centrale Bank (ECB) mee bezig? Op 5 juni heeft de Europese Centrale Bank (vanaf nu afgekort naar ECB) opnieuw drastische maatregelen aangekondigd. De rente

Nadere informatie

Vermogen opbouwen via Mijn Pensioen

Vermogen opbouwen via Mijn Pensioen Deelnemersbrochure Mijn Pensioen 2014 Stichting Pensioenfonds Gasunie Vermogen opbouwen via Mijn Pensioen Een unieke pensioenoplossing: Pensioenopbouw op maat; Altijd online inzage in uw vermogensopbouw.

Nadere informatie

Terug naar de kern Bob Hendriks

Terug naar de kern Bob Hendriks Terug naar de kern Bob Hendriks Oktober 2013 Waarom nog beleggen? 2 Agenda BlackRock? Sparen & beleggen We leven langer/pensioen Inkomsten uit beleggen Conclusie 3 BlackRock is opgericht voor deze nieuwe

Nadere informatie

Risicoprofiel bepalen

Risicoprofiel bepalen Handleiding voor de adviseur: Met dit formulier heeft u een hulpmiddel om het risicoprofiel van uw cliënt te bepalen. De acht vragen leiden tot een standaard risicoprofiel. De risicobereidheid van uw cliënt

Nadere informatie

ING Dynamic Mix Fondsen Vol vertrouwen aan uw vermogen bouwen

ING Dynamic Mix Fondsen Vol vertrouwen aan uw vermogen bouwen ING Fondsen Vol vertrouwen aan uw vermogen bouwen Zoekt u een aantrekkelijke manier voor vermogensopbouw zonder veel omkijken? Dan zijn de ING Fondsen wellicht iets voor u. ING Fondsen als een moderne,

Nadere informatie

Stichting Pensioenfonds Huntsman Rozenburg Beleggingsplan 2011

Stichting Pensioenfonds Huntsman Rozenburg Beleggingsplan 2011 Stichting Pensioenfonds Huntsman Rozenburg Beleggingsplan 2011 April 2011 ING Investment Management / ICS Inleiding Jaarlijks stelt het Bestuur van de Stichting Pensioenfonds Huntsman Rozenburg (Huntsman)

Nadere informatie

Ultimate forward rate: The way forward?

Ultimate forward rate: The way forward? Ultimate forward rate: The way forward? Drs. Dr. Ir. David van Bragt RBA Senior Consultant Investment Solutions, AEGON Asset Management Drs. Erica Slagter FRM 1 Principal Pensioen Actuaris, AEGON Nederland

Nadere informatie

Beleggingsbeleid Ardanta Risicobewustzijn Doelstellingen Beleggingsbeleid

Beleggingsbeleid Ardanta Risicobewustzijn Doelstellingen Beleggingsbeleid Beleggingsbeleid Ardanta Het beleggingsbeleid van Ardanta is uitbesteed aan de afdeling Financial Markets van ASR Nederland. Jaarlijks stellen wij het beleid in samenspraak met deze afdeling vast, waarna

Nadere informatie

ONS BELEGGINGSBELEID PAST ONZE BELEGGINGSFILOSOFIE BIJ U?

ONS BELEGGINGSBELEID PAST ONZE BELEGGINGSFILOSOFIE BIJ U? ONS BELEGGINGSBELEID PAST ONZE BELEGGINGSFILOSOFIE BIJ U? Waarschijnlijk baseert u uw keuze voor een vermogensbeheerder op diverse gronden. Mogelijk heeft u binnen uw netwerk al goede berichten over ons

Nadere informatie

Van Stuiver tot Miljardair

Van Stuiver tot Miljardair Van Stuiver tot Miljardair Slim beleggen met een hefboom Rob Stuiver 29 september Programma Het ver-1000 voudigen van uw vermogen in 20 jaar Bouwen van de portefeuille Bouwstenen: Aandelen, Alternatives,

Nadere informatie

2013 verkort in beeld. Ontwikkelingen. Pensioenen Beleggingen Organogram

2013 verkort in beeld. Ontwikkelingen. Pensioenen Beleggingen Organogram 02 verkort in beeld 03 Ontwikkelingen 05 08 10 Pensioenen Beleggingen Organogram Aantal deelnemers dat pensioen opbouwt Aantal personen dat een ouderdomspensioen ontvangt Aantal deelnemers met slapende

Nadere informatie

Advies Commissie Parameters

Advies Commissie Parameters Advies Commissie Parameters Voorstel tot herziening van verwachte rendementen Sprenkels&Verschuren Maart 2014 Copyright 2014 Sprenkels & Verschuren. Geen enkele reproductie van het document of een deel

Nadere informatie

Verkort Jaarverslag 2013

Verkort Jaarverslag 2013 Verkort Jaarverslag Han Thoman: Ons bestuur is zich echt goed bewust van de risico s die het pensioenfonds loopt. Voorzitter Han Thoman Onze financiële positie is redelijk maar moet nog beter Een jaar

Nadere informatie

Fondsvermogen Nederlandse beleggingsinstellingen in 2009 fors toegenomen

Fondsvermogen Nederlandse beleggingsinstellingen in 2009 fors toegenomen Fondsvermogen Nederlandse beleggingsinstellingen in 200 fors toegenomen De Nederlandse beleggingsfondsensector is in 200 flink in omvang toegenomen. Het fondsvermogen nam met EUR 224 miljard toe tot EUR

Nadere informatie

Theta Legends Fund Unieke toegang tot legendarische beleggingsfondsen

Theta Legends Fund Unieke toegang tot legendarische beleggingsfondsen Theta Legends Fund Unieke toegang tot legendarische beleggingsfondsen Theta Legends Fund Theta Legends Fund is een fund of hedge funds met de volgende kenmerken: Toegang. Theta Capital geeft toegang tot

Nadere informatie

Stichting Pensioenfonds Medisch Specialisten. Vermogensbeheer SPMS. 17 november 2014

Stichting Pensioenfonds Medisch Specialisten. Vermogensbeheer SPMS. 17 november 2014 Stichting Pensioenfonds Medisch Specialisten Vermogensbeheer SPMS 17 november 2014 Structuur SPMS (vermogensbeheer) Bestuur SPMS F&C (verantwoord beleggen) Ortec (ALM studie) Bestuursbureau Investment

Nadere informatie

Kwartaalbericht 2015. Samenvatting ING CDC Pensioenfonds communiceert over de resultaten van Q3. Kwartaalbericht 3e kwartaal 2015 1

Kwartaalbericht 2015. Samenvatting ING CDC Pensioenfonds communiceert over de resultaten van Q3. Kwartaalbericht 3e kwartaal 2015 1 Kwartaalbericht 2015 Samenvatting ING CDC Pensioenfonds communiceert over de resultaten van Q3 Als je werkt bij ING Bank voert ING CDC Pensioenfonds vanaf 1 januari 2014* jouw huidige pensioenregeling

Nadere informatie

ABN AMRO. verzekeringen. Marktontwikkelingen & vooruitzichten. Portefeuilleverdeling & fondsselectie. Rendement. Profielfonds 1. Derde kwartaal 2012

ABN AMRO. verzekeringen. Marktontwikkelingen & vooruitzichten. Portefeuilleverdeling & fondsselectie. Rendement. Profielfonds 1. Derde kwartaal 2012 ABN AMRO verzekeringen Profielfonds 1 Derde kwartaal 2012 Marktontwikkelingen & vooruitzichten De plannen van de ECB hebben hun uitwerking op de financiële markten niet gemist. De rente op de obligatiemarkten

Nadere informatie

Generali Beleggingsmogelijkheden Pensioen

Generali Beleggingsmogelijkheden Pensioen 1. Algemene informatie over dit document Waarom krijgt u dit document U krijgt deze informatie omdat u via uw werkgever deelneemt aan een pensioenregeling bij Generali. In uw pensioenregeling staat hoe

Nadere informatie

VERVANGENDE FONDSEN VOOR DE BLACKROCK FUNDS OF ISHARES

VERVANGENDE FONDSEN VOOR DE BLACKROCK FUNDS OF ISHARES ONDERZOEK NAAR VERVANGENDE FONDSEN VOOR DE BLACKROCK FUNDS OF ISHARES NOVEMBER 2014 Met dank aan: Naar aanleiding van het besluit van BlackRock om per 31 december 2014 de Funds of ishares op te heffen

Nadere informatie

S&V Reflector. Dienen de pensioenfondsen hun langlopende swaps te verkopen? Een risicomanagement discussie

S&V Reflector. Dienen de pensioenfondsen hun langlopende swaps te verkopen? Een risicomanagement discussie S&V Reflector Dienen de pensioenfondsen hun langlopende swaps te verkopen? Een risicomanagement discussie Juni 2011 Sprenkels & Verschuren wil met dit document haar bijdrage leveren aan een verantwoord

Nadere informatie

Bericht 3 e kwartaal September 2014

Bericht 3 e kwartaal September 2014 Bericht 3 e kwartaal September 2014 Providence Capital NV is geregistreerd als beleggingsonderneming bij de Autoriteit Financiële Markten (AFM) en legt zich onder meer toe op het verrichten van vermogensbeheer

Nadere informatie

ABN AMRO. verzekeringen. Marktontwikkelingen & vooruitzichten. Portefeuilleverdeling & fondsselectie. Rendement. Profielfonds 5. Derde kwartaal 2012

ABN AMRO. verzekeringen. Marktontwikkelingen & vooruitzichten. Portefeuilleverdeling & fondsselectie. Rendement. Profielfonds 5. Derde kwartaal 2012 ABN AMRO verzekeringen Profielfonds 5 Derde kwartaal 2012 Marktontwikkelingen & vooruitzichten De plannen van de ECB hebben hun uitwerking op de financiële markten niet gemist. De rente op de obligatiemarkten

Nadere informatie

Centraal Bureau voor de Statistiek. Persbericht. Een van de slechtste kwartalen in 50 jaar. Obligaties en vastgoed geven positief rendement

Centraal Bureau voor de Statistiek. Persbericht. Een van de slechtste kwartalen in 50 jaar. Obligaties en vastgoed geven positief rendement Centraal Bureau voor de Statistiek Persbericht PB02-135 2 juli 2002 9.30 uur Aandelen hard onderuit in tweede kwartaal De koersen van Nederlandse aandelen zijn hard onderuit gegaan in het tweede kwartaal

Nadere informatie

Het managen van balansen, risico s, risicoprofielen waar u allen druk mee bezig bent, herken ik dus goed.

Het managen van balansen, risico s, risicoprofielen waar u allen druk mee bezig bent, herken ik dus goed. Speech Bert Boertje, divisiedirecteur Toezicht pensioenfondsen bij DNB, tijdens het beleggersberaad van Pensioen Pro op 8 oktober 2015, getiteld Beleggen tussen twee vuren. In zijn speech ging Boertje

Nadere informatie

NIEUWSBRIEF INDEX CAPITAL IN DEZE UITGAVE

NIEUWSBRIEF INDEX CAPITAL IN DEZE UITGAVE jaargang 2 tweede kwartaal 2013 NIEUWSBRIEF INDEX CAPITAL IN DEZE UITGAVE 1. BELEGGINGSFONDSEN: DRAMA S 2. RENDEMENTEN INDEX CAPITAL 2013 3. INDEX CAPITAL IN DE MEDIA 4. OP WEG NAAR VIJF STERREN! 5. MACRO-ECONOMISCHE

Nadere informatie

Zelf Beleggen en Sparen

Zelf Beleggen en Sparen de vrijheid van Zelf Beleggen en Sparen 1 inhoud Omschrijving Pagina 1. Wat is Zelf Beleggen en Sparen? 2 2. Hoe werkt Zelf Beleggen en Sparen bij ABN AMRO Pensioenen? 2 3. Hoeveel rendement kunt u behalen?

Nadere informatie

Obligatie. helpdesk SANDRA CROWL OLAF VAN DEN HEUVEL LARS DIJKSTRA SANDOR STEVERINK TRENDS

Obligatie. helpdesk SANDRA CROWL OLAF VAN DEN HEUVEL LARS DIJKSTRA SANDOR STEVERINK TRENDS Obligatie helpdesk Ze zijn de hoeksteen van vrijwel iedere beleggingsportefeuille: obligaties. Terecht, want vastrentende beleggingen hebben een fantastische bullmarkt beleefd. Maar wat gebeurt er met

Nadere informatie