RJ-Uiting Aanpassingen RJ Personeelsbeloningen - Pensioenen

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "RJ-Uiting 2008-3 Aanpassingen RJ 271.3 Personeelsbeloningen - Pensioenen"

Transcriptie

1 RJ-Uiting Aanpassingen RJ Personeelsbeloningen - Pensioenen Inleiding In deze RJ-Uiting zijn tekstvoorstellen opgenomen voor wijzigingen van hoofdstuk Personeelsbeloningen - pensioenen. Deze zijn voortgekomen uit de door de RJ geformuleerde acties op basis van de uitkomsten van een begin 2007 gehouden enquête naar de ervaringen in de praktijk met de toepassing van RJ 271. Nadere informatie over deze acties is op de website van de RJ in de publicatie van 20 december 2007 opgenomen. Verslaggeving over pensioenen blijft de gemoederen bezig houden. Ook internationaal mag geconstateerd worden dat de discussies daarover hoog op de agenda staan. Daarbij worden ook vraagtekens gezet bij de uitgangspunten die tot nu toe gehanteerd worden voor de verslaggeving over pensioenen. Ook binnen de RJ worden deze discussies gevoerd mede naar aanleiding van de uitkomsten van de hiervoor genoemde enquête. Op grond daarvan is eerder dit jaar besloten om verder onderzoek te doen naar de aanvaardbaarheid van alternatieve waarderingsgrondslagen voor pensioenverplichtingen (zoals bijvoorbeeld vastgelegd in het Besluit financieel toetsingskader pensioenfondsen) naast de zogenoemde 'Projected Unit Credit' methode (PUC-methode), die is beschreven in alinea 325 van het huidige hoofdstuk 271. De RJ zal de resultaten van dit onderzoek naar verwachting eind september 2008 publiceren en, indien van toepassing, verwerken in verdere wijzigingen van hoofdstuk 271. Tevens wordt dan beoordeeld of nieuwe of aanvullende overgangsbepalingen in RJ 271 zullen worden opgenomen. Niettemin acht de RJ het toch verstandig om ook nu al met voorstellen tot wijziging te komen. Die moeten in dit licht dan worden gezien als een tussenstap op weg naar een eventuele toekomstige andere verslaggevingstandaard over pensioenen. Het zou naar het oordeel van de RJ jammer zijn indien zou moeten worden gewacht op de uitkomsten van het verdere onderzoek, nu met de thans voorliggende voorstellen op een aantal punten belangrijke verbeteringen worden bereikt ten opzichte van de huidige Richtlijn. Gebleken is dat er in de praktijk in een aantal opzichten grote onduidelijkheid bestaat over het onderscheid tussen de toegezegde-bijdrageregeling en de toegezegd- pensioenregeling. Voorts is er onvoldoende aansluiting tussen RJ 271 en de in Nederland veel voorkomende pensioenregelingen. De nu voorgestelde verbeteringen beogen tegen die achtergrond met name de toepassing in de Nederlandse praktijk te verduidelijken en te vereenvoudigen. En niet onbelangrijk, daarmee wordt ook in een aantal opzichten verruiming bereikt van de mogelijkheid de pensioenregeling als toegezegdebijdrageregeling te verwerken. Tot slot mag niet onvermeld blijven dat ook de indeling van het hoofdstuk is aangepast, om de toegankelijkheid verder te verbeteren. 1

2 Voorgestelde aanpassingen 1. Er is gekozen voor een benadering waarbij voor de rechtspersoon het bestaan van beperkte actuariële risico s classificatie als toegezegde-bijdrageregeling niet in de weg behoeft te staan. Hiertoe is de definitie van toegezegde-bijdrageregeling aangepast, zoals nader omschreven in alinea 303. In de praktijk zal vaststelling van de omstandigheid wanneer sprake is van slechts een beperkt actuarieel risico ten behoeve van classificatie aan de hand van de in alinea 305 opgenomen en in de alinea's 306 en 307 nader uitgewerkte elementen in belangrijke mate aan de beoordeling in individuele situaties moeten worden overgelaten. 2. Met ingang van 1 januari 2007 is de nieuwe Pensioenwet van kracht. Hierdoor is behoefte ontstaan aan verduidelijking over de aansluiting tussen de typologieën zoals opgenomen in de Pensioenwet en de classificatie ten behoeve van verslaggeving. Daartoe is een overzicht opgenomen van de pensioenovereenkomsten zoals die in de Pensioenwet worden onderscheiden evenals de daarbij behorende kenmerken en risico s. Bij deze verduidelijking zijn ook betrokken de Collectieve Defined Contribution (CDC) regelingen, die de afgelopen jaren een belangrijke categorie in Nederland zijn geworden. Deze worden weliswaar niet als zodanig in de Pensioenwet genoemd, maar gezien het belang zijn die nu wel afzonderlijk uitgewerkt in de Richtlijn (zie ook punt 5 hierna). Het nu opgenomen overzicht geeft een indicatie op grond waarvan een individuele pensioenovereenkomst in de jaarrekening kan worden geclassificeerd als toegezegde-bijdrageregeling of toegezegdpensioenregeling. Op deze classificatie wordt nader ingegaan in alinea s 304 tot en met Gebleken is dat behoefte bestaat aan nadere uitleg over de invloed van positieve actuariële risico s op de classificatie. De huidige definitie van toezegde-bijdrageregeling (in alinea 303) wekt de indruk alleen uit te gaan van negatieve risico s ( als er sprake is van een tekort ). Verduidelijkt is dat zowel negatieve als positieve actuariële risico s dienen te worden betrokken in de beoordeling van de classificatie van pensioenregelingen (zie alinea's 303 en 306). 4. De situatie dat een pensioenregeling door een verzekeringsmaatschappij wordt uitgevoerd is verder uitgewerkt in alinea 314 en verder. In beginsel wordt zo n regeling aangemerkt als een toegezegdebijdrageregeling, tenzij de omstandigheden anders uitwijzen. Hierbij is onder meer verduidelijkt dat het bestaan van slechts een beperkt actuarieel risico niet automatisch hoeft te leiden tot een classificatie als toegezegd-pensioenregeling. Deze verduidelijking is opgenomen om te voorkomen dat bijzondere situaties leiden tot aanpassing van de classificatie. Daarnaast is ingegaan op de invloed van het risico bij individuele waardeoverdrachten op de classificatie. Het doen van éénmalige betalingen aan de verzekeraar die voorvloeien uit veranderingen in wet- en regelgeving vormt in dat opzicht geen belemmering voor de classificatie als toegezegdebijdrageregeling. Ook in het geval van collectieve waardeoverdrachten, bijvoorbeeld bij verkoop van een bedrijfsonderdeel, wordt toegestaan dat éénmalige stortingen niet automatisch leiden tot de vaststelling van een actuarieel risico. 5. Nadere bepalingen over CDC-regelingen zijn opgenomen in een nieuwe alinea 308. De wijze waarop de overeengekomen premie wordt bepaald is in principe doorslaggevend voor de classificatie van dergelijke regelingen. Daarom wordt in punt 1 van alinea 308 een aantal voorwaarden genoemd waaraan de premiemethodiek dient te voldoen. De vooraf overeengekomen premie moet zijn opgenomen in de pensioenovereenkomst en het pensioenreglement omdat deze een zeer belangrijk element van de pensioentoezegging is (de premie bepaalt uiteindelijk de pensioenuitkomst voor de werknemer). Deze mag dan ook niet ontbreken in een consistente en transparante communicatie richting de deelnemers, die onder meer plaatsvindt door middel van de pensioenovereenkomst en het pensioenreglement. 2

3 6. RJ 271 kende geen nadere bepalingen over middelloonregelingen. Een definitie daarvan is daarom nu toegevoegd. Voorts wordt daarbij nader ingegaan op de berekening van de toegekende pensioenaanspraken op grond van dergelijke regelingen. Uit de definitie vloeit voort dat hierbij geen rekening behoeft te worden gehouden met geschatte toekomstige salarisstijgingen. 7. Uit de enquête over RJ 271 blijkt dat ondernemingen in situaties waar sprake is van een toegezegdpensioenregeling de Richtlijn als complex ervaren vanwege ingewikkelde actuariële berekeningen. Verder heeft men in een aantal gevallen ook moeite met het begrijpen van de uitkomsten daarvan. In dit kader moet worden geconstateerd dat de bestaande vereenvoudiging voor middelgrote rechtspersonen in de praktijk niet tot het beoogde resultaat heeft geleid, omdat veelal toch tussentijdse actuariële berekeningen moesten worden gemaakt. Daarom is een aangepaste regeling opgesteld die ertoe leidt dat slechts eens per drie jaar een pensioenberekening behoeft te worden gemaakt, tenzij het deelnemersbestand significante afwijkingen kent en/of er wijzigingen in de regelingen zijn doorgevoerd. Wijzigingen in bijvoorbeeld rentestanden leiden derhalve nu niet tot de verplichting een tussentijdse berekening te maken. Verzoek tot commentaar De RJ nodigt u uit tot het inzenden van reacties en commentaren op deze RJ-Uiting. Deze ziet de RJ graag uiterlijk 15 september 2008 tegemoet. Reacties en commentaren kunnen worden ingediend bij het RJ-secretariaat, bij voorkeur per Reacties en commentaren zullen in aanmerking worden genomen ter beoordeling van de volledigheid en praktische toepasbaarheid van de genoemde aanpassing en worden door de RJ als openbare informatie behandeld en op de RJ-website gepubliceerd, tenzij door respondenten is aangegeven dat het commentaar geheel of gedeeltelijk moet worden aangemerkt als vertrouwelijk. Amsterdam, 16 juli

4 271.3 Beloningen in de vorm van uitkeringen na afloop van het dienstverband (pensioenen en dergelijke) INLEIDING 301 Deze categorie personeelsbeloningen omvat pensioentoezeggingen en andere al dan niet tijdelijke uitkeringen na afloop van het actieve dienstverband. Pensioentoezeggingen omvatten de aanspraken van personeel, voormalig personeel of hun nagelaten betrekkingen op periodieke uitkeringen die van het leven afhankelijk zijn, ingaande op de pensioengerechtigde leeftijd of bij eerder overlijden, zoals aanspraken op ouderdoms- en nabestaandenpensioen en pré-pensioen. Periodieke uitkeringen wegens vervroegde uittreding en soortgelijke non-activiteitsregelingen komen aan de orde in alinea 333 tot en met 335. De bepalingen van deze paragraaf dienen niet alleen te worden toegepast op formeel overeengekomen in rechte afdwingbare toezeggingen, maar ook als er sprake is van verplichtingen die voortvloeien uit een door de rechtspersoon bestendig gevolgde gedragslijn zoals bedoeld in alinea 102. Een voorbeeld van de hier bedoelde gedragslijn kan zijn het door de rechtspersoon voor eigen rekening aan voormalig personeel uitkeren van pensioenen of pensioentoelagen. Indien bij het doen van pensioentoezeggingen aan belanghebbenden stelselmatig en voldoende duidelijk is gemaakt dat het voortzetten van dergelijke pensioenbetalingen dan wel pensioentoelagen aan voorwaarden is gebonden en er geen betaling wordt gedaan als aan die voorwaarden niet is voldaan, is er geen sprake van een bestendig gevolgde gedragslijn en derhalve evenmin van een daaruit voortvloeiende verplichting. De bepalingen van deze paragraaf dienen eveneens te worden toegepast op te verlenen aanspraken uit hoofde van het stellige voornemen dat de rechtspersoon heeft om een pensioenregeling te treffen. De verwerking in de jaarrekening van dergelijke toe te kennen aanspraken is gebaseerd op een concreet uitgewerkt plan dat de hoogte van de te verlenen pensioenaanspraken en van de daarmee gemoeide kosten omvat. 302 Indien een in Nederland werkzame rechtspersoon in rechte afdwingbare pensioentoezeggingen doet aan het personeel, inclusief die personeelsleden die in het buitenland zijn gestationeerd, moeten deze verplichtingen behoudens enkele uitzonderingen krachtens de Pensioenwet worden ondergebracht bij: a. een bedrijfstakpensioenfonds; of b. een ondernemingspensioenfonds; of c. een levensverzekeringsmaatschappij. In deze paragraaf worden zij verder aangeduid als het fonds. Een rechtspersoon kan door pensioentoezeggingen aan personeel van buitenlandse deelnemingen, groepsmaatschappijen en filialen op grond van lokale gebruiken of wetgeving in de groepsjaarrekening ook worden geconfronteerd met pensioenverplichtingen die niet of slechts beperkt zijn afgezonderd. De bepalingen van deze paragraaf zijn ook in die situatie van toepassing. 1

5 Middelgrote rechtspersonen behoeven ten aanzien van een toegezegd-pensioenregeling deze richtlijn niet in de volle omvang toe te passen. Dat geldt ook voor situaties waar sprake is van een toegezegd-pensioen regeling voor een directeur-groot-aandeelhouder. Hierop wordt nader ingegaan in alinea 326 en verder, respectievelijk alinea 328. DEFINITIES 303 De volgende begrippen worden in dit hoofdstuk gebruikt, met de hieronder omschreven betekenis. Een pensioenregeling is een regeling op grond waarvan aan het personeel van de rechtspersoon pensioen wordt toegekend. De te onderscheiden vormen van pensioenregelingen zijn: a. Een toegezegde-bijdrageregeling. Dit is een pensioenregeling waarbij door de rechtspersoon alleen overeengekomen bijdragen worden betaald aan het fonds, en er geen verplichting voor de rechtspersoon bestaat tot het betalen van aanvullende bijdragen als er sprake is van een tekort bij het fonds. Hierbij geldt dat het positieve en negatieve risico uit hoofde van actuariele resultaten, inclusief het beleggingsrisico, niet of slechts in beperkte mate bij de rechtspersoon ligt (zie alinea 306 voor nadere uitleg). b. Een toegezegd-pensioenregeling. Dit zijn alle andere regelingen dan toegezegdebijdrageregelingen. Een ondernemingspensioenregeling is een regeling waarbij het opbouwen van pensioenvermogen in het fonds geschiedt teneinde pensioenen uit te keren aan (voormalig) personeel van een of meer ondernemingen die onder gemeenschappelijke leiding staan. Een bedrijfstakpensioenregeling is een regeling, anders dan nationale regelingen zoals AOW en dergelijke, waarbij het opbouwen van pensioenvermogen in het fonds geschiedt teneinde pensioenen uit te keren aan (voormalig) personeel van meer dan één rechtspersoon die niet onder gemeenschappelijke leiding staan en waarbij de premies en uitkeringen worden bepaald zonder onderscheid te maken naar de aan de regeling deelnemende rechtspersonen. Onder de contante waarde van toegekende pensioenaanspraken wordt verstaan de contante waarde van toekomstige uitkeringen die benodigd zijn voor het voldoen van de verplichtingen die voortvloeien uit de, op grond van een toegezegd-pensioenregeling aan het personeel toegekende aanspraken over de tot en met de balansdatum verstreken dienstjaren, waarbij geen rekening is gehouden met aftrek voor aanwezige fondsbeleggingen. Fondsbeleggingen omvatten: a. activa van een pensioenfonds; en b. kwalificerende verzekeringspolissen. 2

6 Activa van een pensioenfonds zijn activa (anders dan niet overdraagbare financiële instrumenten uitgegeven door de rechtspersoon) die: a. worden gehouden door een entiteit (fonds) die formeel juridisch is afgescheiden van de rechtspersoon en die uitsluitend ten doel heeft het betalen van of bijdragen in personeelsbeloningen; en b. uitsluitend beschikbaar zijn voor het betalen van of bijdragen in personeelsbeloningen, niet beschikbaar zijn voor de schuldeisers van de rechtspersoon (ook niet in het geval van een faillissement), en niet kunnen worden gerestitueerd aan de rechtspersoon, tenzij: 1. de resterende, niet terug te geven activa van het fonds voldoende zijn om alle gerelateerde pensioenverplichtingen van het fonds of de rechtspersoon te kunnen voldoen; of 2. de activa worden teruggegeven aan de rechtspersoon ter vergoeding van reeds door de rechtspersoon betaalde personeelsbeloningen. Een verzekeringspolis is een kwalificerende verzekeringspolis, indien deze is uitgegeven door een verzekeringsmaatschappij die geen verbonden partij (als bedoeld in hoofdstuk 330 Verbonden partijen) is van de rechtspersoon en indien de opbrengsten uit de polis: a. uitsluitend kunnen worden aangewend voor de betaling van of bijdrage in personeelsbeloningen in het kader van een pensioenregeling; en b. niet beschikbaar zijn voor de schuldeisers van de rechtspersoon (ook niet in het geval van een faillissement) en niet kunnen worden uitbetaald aan de rechtspersoon, tenzij: 1. de opbrengsten overtollige activa betreffen die niet nodig zijn om te voldoen aan alle uit de polis voortvloeiende verplichtingen uit hoofde van personeelsbeloningen; of 2. de opbrengsten worden terugbetaald aan de rechtspersoon als vergoeding voor reeds door de rechtspersoon betaalde personeelsbeloningen. De opbrengst fondsbeleggingen omvat rente, dividend en andere opbrengsten genoten uit fondsbeleggingen, alsmede de (on)gerealiseerde waardewijzigingen van de fondsbeleggingen, onder aftrek van administratiekosten en eventuele belastingen verschuldigd door het fonds. De actuariële resultaten omvatten de verschillen tussen (de aannames in) de actuariële grondslagen (inclusief de financiële veronderstellingen) en de opgetreden werkelijkheid, alsmede de effecten van aanpassingen van (de aannames in) de actuariële grondslagen (inclusief de financiële veronderstellingen). Het beleggingsrisico maakt onderdeel uit van het actuariële risico. Actuariële resultaten ontstaan als gevolg van afwijkingen tussen de in de demografische en financiële veronderstellingen aangenomen verwachtingen en de werkelijkheid voor bijvoorbeeld de overlevingskansen, de loonontwikkeling, het rendement fondsbeleggingen, alsmede door wijzigingen in de te hanteren disconteringsvoet en aanpassing van deze veronderstellingen aan nieuw beschikbaar gekomen informatie. De kans op het zich voordoen van afwijkingen ter zake van bijvoorbeeld overlevingskansen en loonontwikkeling en de financiële consequenties daarvan worden aangeduid als actuarieel risico. De kans op het zich voordoen van afwijkingen ter zake van bijvoorbeeld het rendement fondsbeleggingen en de financiële consequenties daarvan worden aangeduid als beleggingsrisico. 3

7 De lasten over verstreken diensttijd omvatten de toename van de contante waarde van toegekende pensioenaanspraken over de verstreken diensttijd tot aan de aanvang van het lopende boekjaar uit hoofde van de invoering of aanpassingen van de regeling in het lopende boekjaar. Een middelloonregeling is een pensioenregeling (in termen van de Pensioenwet een uitkeringsovereenkomst) waarbij de onvoorwaardelijke pensioenopbouw in enig jaar alleen afhankelijk is van het in dat jaar geldende pensioengevend salaris en niet gerelateerd is aan toekomstige salarisstijgingen. Tot de onvoorwaardelijke pensioenopbouw in enig jaar wordt niet gerekend de indexatie van reeds opgebouwde pensioenaanspraken. De (voorwaardelijke of onvoorwaardelijke) wijze van indexatie van reeds opgebouwde pensioenaanspraken speelt geen rol in de definitie van een middelloonregeling. ONDERSCHEID TOEGEZEGDE-BIJDRAGEREGELINGEN EN TOEGEZEGD- PENSIOENREGELINGEN 304 Pensioenregelingen worden onderscheiden in zogeheten toegezegdebijdrageregelingen en toegezegd-pensioenregelingen zoals gedefinieerd in alinea 303 en uitgewerkt in alinea 305 en verder. Het verschil in verplichtingen voor de rechtspersoon uit hoofde van de hiervoor onderscheiden type regelingen heeft belangrijke gevolgen voor de verwerking in de jaarrekening van de rechtspersoon. De richtlijnen voor de verwerking in de jaarrekening in het geval van een toegezegde-bijdrageregeling zijn opgenomen in alinea 316 tot en met 318, die voor een toegezegd-pensioenregeling in alinea 319 tot en met De classificatie van een pensioenregeling als een toegezegde-bijdrageregeling of een toegezegd-pensioenregeling dient te worden vastgesteld op basis van de in rechte afdwingbare of feitelijke verplichtingen die de rechtspersoon heeft. Deze beoordeling dient plaats te vinden op basis van de materiële inhoud van de pensioenovereenkomst, het pensioenreglement en de uitvoeringsovereenkomst. Bij deze beoordeling dient ook te worden betrokken de communicatie omtrent de pensioenregeling met de deelnemers aan de pensioenregeling. De kenmerken en risico s behorende bij een type pensioenovereenkomst vormen een eerste indicatie voor de classificatie als toegezegde-bijdrage regeling of toegezegd-pensioenregeling in het kader van de financiele verslaggeving. Voor de uiteindelijke classificatie dienen ook de (overige) bepalingen van deze paragraaf in aanmerking te worden genomen. In de Pensioenwet wordt nader ingegaan op de verschillende kenmerken en risico s die horen bij de verschillende vormen van pensioenovereenkomsten. Deze kunnen een goed aanknopingspunt bieden voor de hiervoor genoemde typering. De wet onderscheidt drie hoofdvormen: uitkeringsovereenkomst, kapitaalovereenkomst en premieovereenkomst. In onderstaand overzicht is daaraan toegevoegd de collectief defined contribution-regeling (CDC), welke in de praktijk als een vierde variant kan worden onderscheiden. De achterliggende gedachte bij een CDC-regeling is dat de rechtspersoon jaarlijks een premie beschikbaar stelt, waarbij de deelnemers, als collectief, vanuit deze beschikbare middelen een toegezegd-pensioenregeling trachten te financieren. Indien de middelen voor de uitvoering van de regeling tekort schieten is het principe hierbij dat niet de rechtspersoon aangesproken zal worden, maar dat het tekort door de deelnemers collectief wordt gedragen door de pensioenaanspraken te korten. 4

8 Kenmerken en risico s van pensioenovereenkomsten Type Kenmerken Risico bij 1. Uitkeringsovereenkomst Vastgestelde pensioenuitkering - eindloon rechtspersoon - middelloon rechtspersoon 2. Kapitaalovereenkomst Vastgesteld kapitaal - beleggingsrisico opbouwfase rechtspersoon - langleven risico na ingang werknemer 3. Premieovereenkomst Vastgestelde premie - zuivere premieregeling werknemer - aanspraak op kapitaal a. beleggingsrisico rechtspersoon b. langleven risico werknemer - aanspraak op uitkering rechtspersoon 4. CDC Voorwaardelijk vastgestelde pensioenuitkering o.b.v. vastgestelde premie (middelloon) werknemer De eerste twee onderscheiden overeenkomsten zullen in principe veelal kwalificeren als toegezegd-pensioen regeling, de laatste twee veelal als toegezegde-bijdrage regeling. Zowel de inhoud van de pensioenovereenkomst en het pensioenreglement op grond waarvan de pensioenaanspraken worden toegekend aan het personeel als de uitvoeringsovereenkomst zijn bepalend voor de verplichtingen die daaruit voortvloeien voor de rechtspersoon. Daarbij wordt als uitgangspunt de bepaling van de verplichtingen van de rechtspersoon gehanteerd en behoort deze beoordeling niet te worden bezien vanuit het perspectief van de werknemers. Om die reden is het dan ook mogelijk dat bijvoorbeeld een zogenoemd salaris-/dienstjarensysteem behandeld kan worden als een toegezegde-bijdrageregeling. Alinea s 309 tot en met 312 geven nadere bijzonderheden omtrent de wijze van verwerking van een bedrijfstakpensioenregeling in de jaarrekening van een aangesloten rechtspersoon. Alinea 313 geeft nadere aanwijzingen daarvoor bij de uitvoering van een regeling door een ondernemingspensioenfonds voor een groep van verbonden rechtspersonen. In de alinea s 314 en 315 wordt tenslotte ingegaan op de nadere bijzonderheden indien sprake is van uitvoering door een levensverzekeringsmaatschappij. 306 Het belangrijkste kenmerk van een toegezegde-bijdrageregeling is dat de verplichting van de rechtspersoon is beperkt tot het voldoen van de overeengekomen premies aan het fonds. Dit hoeft niet altijd een jaarlijks gelijkblijvende premie te zijn. Ook bijvoorbeeld regelingen waarbij de premie een bepaald vooraf overeengekomen percentage van de loonsom bedraagt vallen hieronder. De hoogte van de pensioenuitkeringen die personeelsleden bij hun pensionering ontvangen, is afhankelijk van de door de rechtspersoon betaalde of verschuldigde premies (en eventuele werknemersbijdragen) en de door het fonds behaalde beleggingsopbrengsten. 5

9 Als gevolg hiervan ligt het actuariële risico, inclusief het beleggingsrisico, niet of slechts in beperkte mate bij de rechtspersoon en dientengevolge volledig of nagenoeg volledig bij de werknemers en/of gepensioneerden dan wel een levensverzekeringsmaatschappij. Bij een toegezegde-bijdrageregeling wordt de overeengekomen premie veelal zodanig vastgesteld dat bij een verondersteld beleggingsrendement over de duur van het dienstverband een te verwachten hoogte van pensioenuitkeringen mogelijk zal zijn. Het risico dat de hoogte van de feitelijke pensioenuitkeringen afwijkt van de aanvankelijke verwachtingen ligt, zoals gezegd, niet bij de rechtspersoon. Dat brengt met zich mee dat de rechtspersoon niet verplicht is om bij te dragen in vermogenstekorten van het fonds en zelfstandig beslist over eventuele honorering van verzoeken tot bijstortingen danwel aanvullende betalingen. Er kunnen echter omstandigheden zijn waaronder toch sprake is van een toegezegdpensioenregeling. Aanwijzingen daarvoor zijn: a. de rechtspersoon garandeert direct of indirect een bepaald rendement op de premies; b. de door de rechtspersoon bestendig gevolgde gedragslijn leidt tot een feitelijke verplichting die verder gaat dan het voldoen van premies; of c. de op grond van de regeling te verwerven aanspraken zijn niet uitsluitend gerelateerd aan de betaalde premies en het daarop behaalde rendement. Doorslaggevend is of het resterende economische risico als gevolg daarvan slechts in beperkte mate bij de rechtspersoon ligt. Indien hiervan sprake is, kan classificatie als een toegezegdebijdrageregeling worden gehandhaafd. Echter, niet in alle gevallen is het resterend economisch risico goed bepaalbaar. Dan zal moeten worden beoordeeld of toch mogelijk sprake is van een toegezegd-pensioenregeling. Dat kan bijvoorbeeld het geval zijn indien het beleggingsrisico, sterfterisico of renterisico in verband met het contantmaken van pensioenverplichtingen (inclusief risico van uitgaande waardeoverdracht) in meer dan beperkte mate bij de rechtspersoon ligt. 307 Bij de classificatie van een pensioenregeling is ook de communicatie die daaromtrent plaatsvindt met de deelnemers aan de pensioenregeling van belang. Deze communicatie zal veelal inhoudelijk overeenkomen met hetgeen formeel in de pensioenoveenkomst, het pensioenreglement en de uitvoeringsovereenkomst is vastgelegd. Indien echter door de communicatie verdergaande gerechtvaardigde verwachtingen bij de deelnemers zijn gewekt dan formeel in de pensioenovereenkomst, het pensioenreglement en de uitvoeringsovereenkomst zijn vastgelegd, kan dit invloed hebben op de classificatie van de pensioenregeling. Zo kan het bijvoorbeeld voorkomen dat op basis van alleen de inhoud van de pensioenovereenkomst, het pensioenreglement en de uitvoeringsovereenkomst in formele zin sprake is van een toegezegdebijdrageregeling. Indien in dat geval door de communicatie omtrent de pensioenregeling bij de deelnemers de gerechtvaardigde verwachting bestaat dat de rechtspersoon bij onvoldoende opbouw in de pensioenaanspraken aanvullende bijdragen zal doen, is in wezen sprake van een toegezegd-pensioenregeling die dan ook als zodanig wordt verwerkt. 6

10 CDC-regelingen 308 Classificatie van CDC regelingen dient mede te worden bepaald op basis van alinea 303 tot en met 307. Hoewel onder de Pensioenwet een dergelijke regeling als een uitkeringsovereenkomst wordt gekenmerkt, kunnen CDC-regelingen over het algemeen worden geclassificeerd als toegezegde-bijdrage regeling. Er kunnen omstandigheden zijn, waarbij dit niet het geval is. Een niet-limitatieve opsomming van voorbeelden van dergelijke situaties is: 1 Het ontbreken van een vooraf overeengekomen premiemethodiek en de daarbij te hanteren grondslagen. Premiemethodiek wordt gedefinieerd als een methode waarbij op basis van vooraf bepaalde parameters de pensioenpremie wordt bepaald, zonder rekening te houden met onder- of overdekking. In deze pensioenpremie zijn geen elementen opgenomen die betrekking hebben op pensioenaanspraken over reeds verstreken dienstjaren; 2 De vooraf overeengekomen premie maakt geen onderdeel uit van de pensioenovereenkomst en pensioenreglement; 3 Eventuele overschotten in het fonds kunnen beschikbaar komen voor de rechtspersoon, direct als restitutie of premiekorting of indirect door aanwending voor pensioenverbeteringen anders dan de reglementair overeengekomen toeslagen; 4 Eventuele tekorten in het fonds worden door de rechtspersoon verplicht aangevuld; 5 Indexatie is onvoorwaardelijk; of 6 De voorwaardelijkheid van de regeling, i.e. het risico van lagere of hogere pensioenuitkering voor de werknemers is niet voldoende gecommuniceerd aan de werknemers. UITVOERING REGELING DOOR EEN BEDRIJFSTAKPENSIOENFONDS 309 Een rechtspersoon dient een bedrijfstakregeling, alsmede een nationale regeling aan te merken als een toegezegde-bijdrageregeling of een toegezegd-pensioenregeling op basis van de inhoud van het pensioenreglement, alsmede het financieringsbeleid van het fonds en het daaruit voor de rechtspersoon resterende economische risico. Als sprake is van een toegezegde-bijdrageregeling dient de verwerking in de jaarrekening te geschieden conform alinea 316 tot en met 318. Indien een bedrijfstakregeling dient te worden geclassificeerd als een toegezegdpensioenregeling, dient de rechtspersoon hetzij alinea 310 toe te passen, mits aan de aldaar genoemde voorwaarden is voldaan, hetzij alinea Een rechtspersoon mag een toegezegd-pensioenregeling in de jaarrekening verwerken als een toegezegde-bijdrageregeling, indien aan de volgende voorwaarden is voldaan: a. de rechtspersoon is aangesloten bij een bedrijfstakpensioenfonds en past tezamen met andere rechtspersonen dezelfde pensioenregeling toe; en b. de rechtspersoon heeft geen verplichting tot het voldoen van aanvullende bijdragen in het geval van een tekort bij het bedrijfstakpensioenfonds, anders dan het voldoen van hogere toekomstige premies. 7

11 In dat geval dient in de toelichting te worden vermeld: het feit dat de betreffende regeling een toegezegd-pensioenregeling is; en de omstandigheid dat de rechtspersoon in het geval van een tekort bij het bedrijfstakpensioenfonds geen verplichting heeft tot het voldoen van aanvullende bijdragen anders dan hogere toekomstige premies; en indien en voor zover een overschot of tekort in het fonds van invloed is op in de toekomst door de rechtspersoon te betalen premies: de beschikbare informatie omtrent het overschot of tekort; en de mogelijke gevolgen voor de rechtspersoon. Normaliter zal een bij een bedrijfstakpensioenfonds aangesloten rechtspersoon aan de voorwaarden in deze alinea voldoen. Ook zullen aangesloten rechtspersonen, mede door het wisselende bestand van aangeslotenen, normaliter geen rechten kunnen doen gelden op eventuele overschotten in een fonds. Behoudens bijzondere omstandigheden/afspraken kan een bedrijfstakpensioenregeling daarom in de jaarrekening worden verwerkt als een toegezegdebijdrageregeling. 311 Indien een rechtspersoon met een bedrijfstakregeling geclassificeerd als een toegezegd-pensioenregeling, alinea 310 niet toepast, dient de rechtspersoon: a. zijn proportionele aandeel in de contante waarde van toegekende aanspraken, de fondsbeleggingen en de lasten die voortvloeien uit de regeling op dezelfde wijze te berekenen als voor iedere andere toegezegd-pensioenregeling zoals vermeld in alinea 319 en verder; en b. in de toelichting de te verstrekken informatie omtrent toegezegdpensioenregelingen op te nemen zoals vermeld in alinea 331. Indien in deze situatie alinea 310 niet wordt toegepast en er onvoldoende gegevens beschikbaar zijn voor de vereiste berekeningen, dient de rechtspersoon de lasten en verplichtingen te verwerken als zou sprake zijn van een toegezegde-bijdrageregeling conform alinea 317 mits wordt voldaan aan de volgende twee voorwaarden: a. de rechtspersoon is met andere rechtspersonen die dezelfde regeling toepassen aangesloten bij een bedrijfstakpensioenfonds en heeft niet of slechts tegen onevenredig hoge kosten de mogelijkheid om de desbetreffende gegevens te verkrijgen; en b. toerekening met behulp van een geëigende verdeelsleutel conform het gestelde in alinea 313 is evenmin mogelijk. In dat geval dient in de toelichting te worden vermeld: het feit dat de desbetreffende regeling een toegezegd-pensioenregeling is; en de reden(en) waarom onvoldoende gegevens beschikbaar zijn voor het toepassen van de geëigende wijze van verwerken; en indien en voor zover een overschot of tekort in het fonds van invloed is op in de toekomst door de rechtspersoon te betalen premies of andere bijdragen: de beschikbare informatie omtrent het overschot of tekort; en de mogelijke gevolgen voor de rechtspersoon. 8

12 312 Nationale regelingen zijn wettelijke regelingen die voor alle rechtspersonen gelden en worden uitgevoerd door de nationale of lokale overheid of een separate uitvoeringsinstelling. Veelal worden dergelijke regelingen gefinancierd op omslagbasis, zoals in Nederland de AOW, en rust op de rechtspersoon geen verplichting tot het voor eigen rekening betalen van toekomstige uitkeringen; zijn verplichting is dan beperkt tot het voldoen of afdragen van de verschuldigde premies. Gelet op deze kenmerken zullen nationale regelingen doorgaans zijn aan te merken als toegezegde-bijdrageregelingen. UITVOERING REGELING DOOR EEN ONDERNEMINGSPENSIOENFONDS VOOR EEN GROEP VAN VERBONDEN RECHTSPERSONEN 313 De classificatie van een regeling die geldt voor een groep van verbonden rechtspersonen geschiedt aan de hand van de criteria vermeld in alinea 304 tot en met 308. Als een dergelijke regeling is aan te merken als een toegezegd-pensioenregeling, is sprake van het dragen van actuariële risico s, inclusief beleggingsrisico s, door een aantal in een groep verbonden rechtspersonen. Bij uitvoering van de regeling door een ondernemingspensioenfonds vormt de groep of een groepsdeel een collectieve solidariteit. De relevante gegevens voor de verwerking in de groepsjaarrekening zullen op basis van die collectiviteit kunnen worden verzameld. Voor de verwerking in de afzonderlijke jaarrekeningen van de tot die groep behorende rechtspersonen is echter sprake van een situatie die vergelijkbaar is met de in alinea 309 bedoelde situatie. Een in een groep verbonden rechtspersoon dient voor een in een ondernemingspensioenfonds uitgevoerde regeling die geldt als een toegezegdpensioenregeling, zijn aandeel in de lasten voortvloeiend uit de regeling te bepalen met behulp van een voor de groep of het groepsdeel geëigende verdeelsleutel (bijvoorbeeld de pensioengrondslag van de actieve deelnemers in het fonds die in dienst zijn bij die rechtspersoon). Met betrekking tot het aandeel in de lasten en de op de balans opgenomen verplichting (zijnde het verschil tussen de verschuldigde premies en het aandeel in de lasten) dient in de toelichting te worden vermeld dat sprake is van een collectieve solidariteit voor de groep of het groepsdeel en dat de nadere informatie omtrent de collectieve last en verplichting is opgenomen in de toelichting van de geconsolideerde jaarrekening. Voorts dient te worden vermeld op welke basis het aandeel in de lasten is bepaald. De in de toelichting op grond van alinea 331 op te nemen specifieke informatie over de in de winst- en verliesrekening opgenomen last en de in de balans opgenomen verplichting behoeft niet te worden vermeld. UITVOERING DOOR EEN LEVENSVERZEKERINGSMAATSCHAPPIJ 314 Bepalend voor de classificatie van een regeling die is ondergebracht bij een levensverzekeringsmaatschappij is zowel de inhoud van de pensioenregeling als de overeenkomst tussen rechtspersoon en levensverzekeringsmaatschappij. Met betrekking tot de aard van de regeling is van belang het onderscheid tussen toegezegde-bijdrageregelingen en toegezegd-pensioenregelingen zoals uitgewerkt in alinea 304 tot en met en

13 315 Indien een rechtspersoon voor de financiering van pensioentoezeggingen premie(s) betaalt aan een levensverzekeringsmaatschappij dient de regeling in beginsel te worden aangemerkt als een toegezegde-bijdrageregeling, tenzij de rechtspersoon met betrekking tot de op de balansdatum opgebouwde pensioenaanspraken een meer dan beperkt actuarieel risico, inclusief beleggingsrisico, loopt. Hiervan kan sprake zijn indien de rechtspersoon op grond van de regeling of een bestendig gevolgde gedragslijn een verplichting heeft tot: het uitbetalen van de uitkeringen zodra deze opeisbaar zijn; of het voldoen van aanvullende bedragen. Van dat laatste is bijvoorbeeld sprake bij een eindloonregeling. Als een dergelijke verplichting op de rechtspersoon is blijven rusten, dient de desbetreffende regeling te worden geclassificeerd als een toegezegd-pensioenregeling en als zodanig te worden verwerkt in de jaarrekening. Voorbeelden van actuariële risico s die bij de beoordeling in dit verband van betekenis kunnen zijn betreffen: 1 De vooraf overeengekomen premie kan worden aangepast aan actuariële resultaten gedurende de overeengekomen periode; 2 Indexatie is onvoorwaardelijk; 3 De rechtspersoon geeft in de communicatie richting werknemers aan in bepaalde voorziene en onvoorziene omstandigheden stortingen te zullen doen; 4 Overrente of winstdeling volgens het verzekeringscontract kunnen beschikbaar komen voor de rechtspersoon, direct als restitutie of premiekorting of indirect door aanwending voor pensioenverbeteringen anders dan de reglementair overeengekomen toeslagen; 5 De rechtspersoon betaalt (kosten)opslagen voor reeds in verstreken dienstjaren opgebouwde pensioenaanspraken, zoals bijvoorbeeld het geval is voor beheerskosten, (rente)garantie of solvabiliteit; of 6 Eventuele nadelen of voordelen van individuele uitgaande waardeoverdrachten kunnen ten laste respectievelijk ten gunste van de rechtspersoon komen. Er kunnen echter omstandigheden zijn die niet automatische behoeven te leiden tot de vaststelling van een meer dan beperkt risico en dus tot classificatie als toegezegdpensioenregeling. Voorbeelden daarvan zijn: 1 Eénmalige betalingen aan de verzekeraar die voortvloeien uit veranderingen in wet-en regelgeving. Hierbij kan gedacht worden aan de situatie dat risico van individuele waardeoverdracht is overgedragen aan de verzekeraar, maar dat de door wet- en regelgeving voorgeschreven overlevingstafels veranderen. Voorwaarde is dat na het doen van de éénmalige storting ter compensatie van het nadelige effect van de door wet- en regelgeving voorgeschreven wijziging alle overige risico s direct weer zijn afgedekt; 2 Eénmalige storting door de rechtspersoon in geval van een collectieve waardeoverdracht, bijvoorbeeld in de situatie van een verkoop van een bedrijfsonderdeel. Het besluit tot een dergelijke éénmalige storting is ter discretie van de rechtspersoon en mag niet voortvloeien uit de pensioenovereenkomst, het pensioenreglement en de uitvoeringsovereenkomst. 10

14 WAARDERING EN RESULTAATBEPALING IN HET GEVAL VAN TOEGEZEGDE- BIJDRAGEREGELINGEN 316 Bij de berekening van de verplichtingen die voor de rechtspersoon voortvloeien uit regelingen die zijn aan te merken als toegezegde-bijdrageregelingen kan worden volstaan met het in aanmerking nemen van de verschuldigde premie. 317 De rechtspersoon die premie is verschuldigd op basis van een toegezegdebijdrageregeling dient de verschuldigde premie als last in de winst- en verliesrekening te verantwoorden. Voor zover de verschuldigde premie nog niet is voldaan, dient deze als verplichting op de balans te worden opgenomen. Als de reeds betaalde premiebedragen de verschuldigde premie overtreffen, dient het meerdere te worden opgenomen als een overlopend actief voor zover sprake zal zijn van terugbetaling door het fonds of van verrekening met in de toekomst verschuldigde premies. 318 Indien de verschuldigde premies niet geheel betaalbaar zijn binnen 12 maanden na balansdatum dient de verplichting te worden gewaardeerd tegen de contante waarde met als disconteringsvoet de marktrente (effectief rendement) van hoogwaardige ondernemingsobligaties op balansdatum. WAARDERING EN RESULTAATBEPALING IN HET GEVAL VAN TOEGEZEGD- PENSIOENREGELINGEN 319 Bij toegezegd-pensioenregelingen kan de rechtspersoon niet volstaan met de verwerking van de verplichting op basis van de verschuldigde premies. Waardering en resultaatbepaling bij een toegezegd-pensioenregeling omvat (per regeling): het maken van actuariële berekeningen voor het betrouwbaar schatten van de waarde van de aanspraken die aan de werknemers voor het doorlopen dienstjaar en de verstreken dienstjaren zijn toegekend, waarbij veronderstellingen nodig zijn ten aanzien van demografische factoren (zoals de opbouw van het personeelsbestand en de levensverwachtingen) en van financiële factoren (zoals toekomstige salarisstijgingen); het berekenen van de contante waarde van toegekende aanspraken en de voor het lopend verslagjaar in aanmerking te nemen wijziging daarvan; de bepaling van de reële waarde van de fondsbeleggingen; de berekening van de actuariële resultaten en het bepalen welk gedeelte daarvan moet worden toegerekend aan het huidige verslagjaar; indien een regeling in het verslagjaar is ingevoerd of gewijzigd: het bepalen van de daaruit voortvloeiende lasten over verstreken diensttijd (past service cost); indien een regeling in het verslagjaar is ingeperkt of beëindigd: het bepalen van de daaruit voortvloeiende bate of last. In bijlage 1 bij deze paragraaf, die een integraal onderdeel vormt van deze richtlijn, wordt in meer detail ingegaan op de componenten van het hierna uiteengezette stelsel van waardering en resultaatbepaling voor deze categorie pensioenregelingen. In bijlage 2 is een voorbeeld opgenomen van de toepassing van dit stelsel. 11

15 320 De rechtspersoon dient op de balans een verplichting tot uitdrukking te brengen die het saldo is van de volgende posten: a. de contante waarde van toegekende pensioenaanspraken op balansdatum (zie alinea 1 en verder van bijlage 1); b. plus of minus de op balansdatum nog niet in het resultaat verwerkte actuariële resultaten (zie alinea 11 en verder van bijlage 1); c. minus de aan volgende boekjaren toe te rekenen lasten over verstreken diensttijd (zie alinea 15 en verder van bijlage 1); en d. minus de reële waarde van de fondsbeleggingen op de balansdatum die worden aangehouden om de (toekomstige) pensioenen uit te betalen (zie alinea 17 en verder van bijlage 1). Een voorbeeldberekening van deze verplichting is opgenomen in bijlage 2. De bepaling van de posten onder a. en d. moet plaatsvinden met voldoende regelmaat, zodanig dat de bedragen die de rechtspersoon in de jaarrekening verwerkt niet materieel afwijken van de uitkomsten van de berekening van deze posten op de balansdatum. Indien het in de praktijk niet mogelijk is de noodzakelijke berekeningen per balansdatum uit te voeren, mag ook gekozen worden voor een eerdere datum. In dat geval dient door middel van schattingen op consistente en systematische wijze rekening te worden gehouden met belangrijke afwijkingen en gebeurtenissen die zijn opgetreden en/of gebleken in de resterende periode tot aan de balansdatum. 321 Rechtspersonen wordt aanbevolen om bij het bepalen van de omvang van de verplichtingen een ter zake kundige actuaris in te schakelen. Indien op praktische gronden de berekeningen niet per balansdatum plaatsvinden maar per een eerdere datum, worden de berekeningen geactualiseerd als sprake is van belangrijke gebeurtenissen, waaronder veranderingen in marktprijzen en rentetarieven, tussen berekeningsdatum en balansdatum. 322 Het saldo zoals vermeld in alinea 320 kan negatief zijn. Dit saldo dient in dat geval in de jaarrekening als een overlopende actiefpost te worden opgenomen, echter niet voor een hoger bedrag dan de som van: 1. op balansdatum nog niet in het resultaat verwerkte negatieve actuariële resultaten (alinea 320, onder b) en nog aan volgende boekjaren toe te rekenen lasten over verstreken diensttijd (alinea 320, onder c); en 2. de contante waarde van economische voordelen die beschikbaar zijn in de vorm van terugbetalingen uit de regeling of verlagingen van toekomstige bijdragen aan de regeling. De contante waarde van deze economische voordelen dient te worden bepaald door gebruik te maken van de disconteringsvoet zoals bepaald in alinea 7 van bijlage 1. Een voorbeeldberekening van deze limiet is opgenomen in bijlage 2. 12

16 323 Toepassing van alinea 322 dient echter niet te leiden tot de verantwoording van: een bate die uitsluitend het gevolg is van een in het huidige boekjaar ontstaan negatief actuarieel resultaat of van in het huidige boekjaar ontstane en aan volgende boekjaren toe te rekenen lasten over verstreken diensttijd; of een last die uitsluitend het gevolg is van een in het huidige boekjaar ontstaan positief actuarieel resultaat. De rechtspersoon dient daarom bij toepassing van alinea 320 de volgende bedragen direct te verantwoorden in de winst- en verliesrekening, voor zover deze ontstaan, terwijl de overlopende actiefpost wordt bepaald op basis van alinea 322: a. in het huidige boekjaar ontstane negatieve actuariële resultaten en in het huidige boekjaar ontstane en aan volgende boekjaren toe te rekenen lasten over verstreken diensttijd, voor het bedrag dat deze de vermindering van de contante waarde van de economische voordelen als bedoeld in alinea 322, onder 2 te boven gaan; indien de contante waarde van de economische voordelen gelijk is gebleven of is toegenomen, dienen de in het boekjaar ontstane negatieve actuariële resultaten en aan volgende boekjaren toe te rekenen lasten over verstreken diensttijd volledig en direct te worden verantwoord ten laste van het resultaat; b. in het boekjaar ontstane positieve actuariële resultaten verminderd met aan volgende boekjaren toerekenbare lasten over verstreken diensttijd, voor het bedrag dat deze de vermeerdering van de contante waarde van de economische voordelen als bedoeld in alinea 322, onder 2 te boven gaan; indien de contante waarde van de economische voordelen gelijk is gebleven of is afgenomen, dienen de in het boekjaar ontstane positieve actuariële resultaten, verminderd met aan volgende boekjaren toerekenbare lasten over verstreken diensttijd, volledig en direct te worden verantwoord ten gunste van het resultaat. 324 De verwerking van actuariële resultaten (zie alinea 11 en verder van bijlage 1) en van lasten over verstreken diensttijd (zie alinea 15 en verder van bijlage 1) kan ertoe leiden dat de in alinea 320 vermelde posten b. en c. negatief uitkomen. Dat saldo wordt als een overlopende actiefpost op de balans opgenomen, indien en voor zover het saldo zoals vermeld in alinea 320 negatief is. Als de in alinea 320 vermelde post d. (reële waarde fondsbeleggingen) post a. (contante waarde toegekende pensioenuitkeringen) overtreft, is sprake van een overschot in het fonds. Een dergelijk overeenkomstig deze Richtlijn berekend overschot kan leiden tot lagere lasten voor de rechtspersoon. Indien sprake is van een toekomstig economisch voordeel wordt dit ook in aanmerking genomen bij de op de balans op te nemen actiefpost, mits sprake is van een actief in de zin van alinea 102 van hoofdstuk 115 Criteria voor opname en vermelding van gegevens. Om tot activering te kunnen overgaan is beschikkingsmacht noodzakelijk. Of hiervan sprake is moet worden beoordeeld aan de hand van de feitelijke omstandigheden in relatie tot het fonds. Hierbij zijn onder andere van belang de financieringsovereenkomst, afspraken tussen rechtspersoon en het fonds, besluiten van het fondsbestuur, overeenkomsten met betrekking tot eigen bijdragen van personeel en hun eventuele aanspraken op overschotten. De vraag of sprake is van beschikkingsmacht moet primair bezien worden vanuit de economische realiteit, rekening houdend met eventuele juridische beperkingen, bijvoorbeeld voortvloeiend uit de statuten van het fonds of de (financierings)overeenkomst met het fonds. 13

17 In elk geval is sprake van beschikkingsmacht indien: Het fondsbestuur een intentie heeft uitgesproken om over te gaan tot restitutie, of ter zake reeds een principebesluit heeft genomen; of Er sprake is van een bestendige gedragslijn en uit dien hoofde een redelijke waarschijnlijkheid bestaat dat een overschot ten goede zal komen aan de rechtspersoon. In de toelichting dient te worden vermeld of en in hoeverre op grond van een besluit van het fondsbestuur of op grond van de geldende financieringsafspraak (premievaststelling) tussen de rechtspersoon en het fonds sprake is of zal zijn van restitutie of van toekomstige premiereductie. 325 De rechtspersoon dient het saldo van de volgende posten in aanmerking te nemen als pensioenlast of (rekening houdend met de limiet verwoord in alinea 322) als bate, behoudens voor zover een last geheel of gedeeltelijk wordt begrepen in een actief: a. het deel van de mutatie in de contante waarde van de toegekende pensioenaanspraken voor zover die voortvloeien uit het dienstverband gedurende de verslagperiode (zie alinea 1 en verder van bijlage 1); b. de toe te rekenen interest (zie alinea 10 van bijlage 1); c. de verwachte opbrengst fondsbeleggingen (zie alinea 22 van bijlage 1), alsmede rechten op vergoeding (zie alinea 19 van bijlage 1); d. de toe te rekenen actuariële resultaten (zie alinea 12 van bijlage 1); e. de toe te rekenen lasten over verstreken diensttijd (zie alinea 15 van bijlage 1); en f. het toe te rekenen effect van eventuele inperkingen of beëindiging van de regeling (zie alinea 23 en verder van bijlage 1). Indien de pensioenlast of -bate beïnvloed wordt door andere elementen, zoals kosten voor administratie en beheer (voor zover niet begrepen onder de opbrengst fondsbeleggingen) en eigen bijdragen door personeel, dienen deze eveneens onder pensioenlasten of -baten in aanmerking te worden genomen. 14

18 Middelgrote rechtspersonen 326 Middelgrote rechtspersonen behoeven slechts éénmaal in de drie jaar berekeningen uit te voeren ten behoeve van de waardering van de pensioenverplichting in de financiele verslaggeving. In de tussenliggende jaren mag dan voor de waardering en resultaatbepaling worden uitgegaan van de laatst aldus beschikbare berekeningen, mits: - het deelnemersbestand inmiddels niet significant afwijkt van het bestand dat is gehanteerd voor de laatste berekeningen; - er zich geen bijzondere gebeurtenissen hebben voorgedaan zoals een wijziging, inperking of beëindiging van de regeling (bijvoorbeeld reorganisaties e.d.); en - de rechtspersoon geen gebruik maakt van de mogelijkheid zoals opgenomen in alinea 13 van bijlage 1 om de actuariële resultaten versneld te verwerken. Toepassing van deze alinea betekent dat bijvoorbeeld op 1 januari 2006 een berekening wordt gemaakt in overeenstemming met alinea 320 en verder. Bij deze berekening worden de pensioenlasten over 2006 bepaald. De pensioenverplichting per 31 december 2006 wordt bepaald door de last minus de betaalde premies aan de verplichting per 1 januari 2006 toe te voegen. De pensioenlast van 2007 en 2008 is gelijk aan de last van De verschillen tussen de geschatte pensioenverplichting die volgt uit een per die datum uit te voeren berekening, wordt verwerkt als actuarieel resultaat zoals beschreven in alinea 11 en verder van bijlage 1. Bij de vaststelling van de pensioenverplichting dient rekening te worden gehouden met het bepaalde in alinea 322 en Indien een middelgrote rechtspersoon gebruik maakt van de mogelijkheid een toegezegd-pensioenregeling op tussenliggende balansdata te verwerken volgens de methodiek zoals uiteengezet in alinea 326, dient dit feit in de toelichting te worden vermeld. De toelichtingsvereisten zoals opgenomen in alinea 331 van dit hoofdstuk gelden in beginsel onverkort, met dien verstande dat, indien door de gevolgde systematiek bepaalde vermeldingen of cijferopstellingen niet gegeven kunnen worden per balansdatum, deze moeten worden gegeven per de datum dat de berekening van de verplichting en lasten voor het laatst heeft plaatsgevonden. Directeur-groot-aandeelhouder 328 Voor toegezegd-pensioenregelingen van de directeur-groot-aandeelhouder die in eigen beheer worden gehouden is het toegestaan om bij de berekening van de pensioenverplichting en de pensioenlasten geen rekening te houden met toekomstige salarisstijgingen zodat deze pas in aanmerking worden genomen op het moment dat de opgebouwde pensioenaanspraken als gevolg daarvan zijn aangepast. Met toekomstige open indexaties (deze zijn procentueel niet bepaald maar gedefinieerd als zijnde gelijk aan een in de regeling gespecificeerd algemeen indexcijfer), wordt dan impliciet rekening gehouden door bij de berekening van de pensioenverplichting een disconteringsvoet te hanteren gelijk aan een reëel verwacht beleggingsrendement verminderd met een percentage dat de gemiddeld te verwachte toekomstige indexatie van de uitkeringen op grond van de toegezegde open indexatie representeert. In de praktijk wordt hiervoor vaak een per saldo disconteringsvoet van 4% gehanteerd, maar in tijd van lage rentestand kan er aanleiding zijn een nog lager percentage dan 4% te hanteren. De rechtspersoon dient met betrekking tot deze pensioenregelingen de gevolgde waarderingsgrondslag en de gehanteerde disconteringsvoet te vermelden. 15

19 PRESENTATIE EN TOELICHTING 329 Van de toelichting maakt deel uit een beschrijving in algemene zin van de inhoud van de (belangrijkste) pensioenregeling(en). De gevolgen van de pensioenregeling(en) voor de rechtspersoon vormen de primaire invalshoek bij de beschrijving. 330 Een verplichting conform alinea 317 wordt op grond van artikel 2:375 BW als een afzonderlijke schuld op de balans opgenomen, dan wel afzonderlijk vermeld in de toelichting op de samenstelling van de schulden. Een actiefpost wordt opgenomen onder overige vorderingen of overlopende activa. De verplichting conform alinea 320 wordt op grond van artikel 2:374 BW als afzonderlijke voorziening op de balans opgenomen. Een actiefpost conform alinea 322 wordt opgenomen onder Overige vorderingen of Overlopende activa. De rechtspersoon dient een actiefpost en een passiefpost die resulteren uit de berekeningen voor verschillende regelingen gesaldeerd op de balans op te nemen uitsluitend indien en voor zover: de rechtspersoon beschikt over een deugdelijk juridisch instrument om het tekort van de ene regeling met het overschot van een andere regeling gesaldeerd of simultaan af te wikkelen; en de rechtspersoon het stellige voornemen heeft het saldo als zodanig af te wikkelen of het overschot voor de ene regeling te incasseren onder gelijktijdige voldoening van de verplichting voor de andere regeling. De op basis van deze paragraaf berekende pensioenlasten worden op grond van artikel 2:377 BW afzonderlijk in de winst- en verliesrekening (als onderdeel van het bedrijfsresultaat) opgenomen, dan wel vermeld in de toelichting. 331 De rechtspersoon dient de volgende aanvullende informatie op te nemen in de toelichting: de last met betrekking tot regelingen in de vorm van toegezegdebijdrageregelingen; de informatie vermeld in alinea s 310 en 311 indien de in die alinea s beschreven wijze van verwerken is toegepast. Verder met betrekking tot regelingen in de vorm van toegezegd-pensioenregelingen: de wijze van toerekening van actuariële resultaten; een beschrijving in hoofdlijnen van de inhoud van de regeling(en), waaronder begrepen die van kosten van medische verzorging na pensionering; een overzicht waaruit de opbouw blijkt van de op de balans opgenomen actiefen/of passiefposten, met ten minste afzonderlijke vermelding van: de contante waarde van toegekende pensioenaanspraken waartegenover geen beleggingen worden aangehouden; de contante waarde van toegekende pensioenaanspraken waartegenover geheel of gedeeltelijk beleggingen worden aangehouden; de fondsbeleggingen gewaardeerd tegen reële waarde; de nog niet verwerkte actuariële resultaten; de nog niet verwerkte lasten over verstreken diensttijd; het niet geactiveerde bedrag als gevolg van de limiet genoemd in alinea 322; 16

20 de reële waarde op balansdatum van rechten op vergoeding die op grond van alinea 19 van bijlage 1 zijn geactiveerd (met een korte beschrijving van de relatie tussen de rechten op vergoeding en de bijbehorende verplichtingen); en de overige bedragen die zijn opgenomen op de balans; de op grond van alinea 322 opgenomen bedragen in een actiefpost die uitgaan boven de nog niet in het resultaat verwerkte actuariële verliezen en lasten over verstreken diensttijd, alsmede of en in hoeverre op grond van een besluit van het fondsbestuur of op grond van de geldende financieringsafspraak (premievaststelling) tussen de rechtspersoon en het fonds sprake is of zal zijn van restitutie of van toekomstige premiereductie; de bedragen die zijn begrepen in de reële waarde van de fondsbeleggingen voor: iedere categorie van door de rechtspersoon uitgegeven financiële instrumenten; en beleggingen van het fonds in bezit van of in gebruik bij de rechtspersoon (en zijn groepsmaatschappijen); een overzicht waaruit het verloop in het boekjaar blijkt van de op de balans opgenomen actief- en/of passiefposten; de totale last die is opgenomen in de winst- en verliesrekening, met vermelding van de post(en) waaronder deze last is gerubriceerd, uit hoofde van: de toename van de contante waarde van toegekende pensioenaanspraken; de last uit hoofde van interest; de verwachte opbrengst fondsbeleggingen; de verwachte opbrengst uit rechten op vergoeding die zijn geactiveerd op grond van alinea 19 van bijlage 1; de toegerekende actuariële resultaten; de toegerekende lasten over verstreken diensttijd; en het resultaat uit hoofde van eventuele inperking of beëindiging van een regeling; de feitelijk behaalde opbrengst fondsbeleggingen, alsmede de feitelijke opbrengsten uit hoofde van rechten op vergoeding die zijn geactiveerd op grond van alinea 19 van bijlage 1; de bepalingen inzake toegezegde voorwaardelijke indexaties; of toegezegde voorwaardelijke indexaties al dan niet zijn verwerkt in de jaarrekening; indien toegezegde voorwaardelijke indexaties verwerkt zijn in de jaarrekening de wijze waarop deze verwerkt zijn in de jaarrekening; de belangrijkste actuariële grondslagen voor, indien van toepassing: de gehanteerde disconteringsvoet(en); de verwachte rendementen op fondsbeleggingen; de verwachte rendementen op rechten op vergoeding die zijn geactiveerd op grond van alinea 19 van bijlage 1; de verwachte salarisstijgingen (of van een andere grootheid die volgens de regeling bepalend is voor de stijging van toekomstige aanspraken/uitkeringen); de verwachte stijging in de kosten voor medische verzorging na pensionering; en eventuele andere belangrijke grondslagen en veronderstellingen. 17

!""#!$%&' ""#'() * +!+! $*!+ *

!#!$%&' #'() * +!+! $*!+ * !""#!$%&' ""#'() * +!+! $*!+ * $$$+ +!$, * * -. &* + $!+ + '* * * $+ * +!""/' &+ * + $ +! 0!+ + '+ $ + * + $$ + +.!$$1 $$* $ *!+ * + $$ + $!+ $ $+ $ %(* & ""!2! $$* & * * * * &' ""#'* $ &' $*!""#! * 3&4'5

Nadere informatie

de pensioengerechtigde leeftijd of bij eerder overlijden, zoals aanspraken op ouderdomsen nabestaandenpensioen en pré-pensioen.

de pensioengerechtigde leeftijd of bij eerder overlijden, zoals aanspraken op ouderdomsen nabestaandenpensioen en pré-pensioen. de pensioengerechtigde leeftijd of bij eerder overlijden, zoals aanspraken op ouderdomsen nabestaandenpensioen en pré-pensioen. De hierna opgenomen bepalingen worden niet alleen toegepast op formeel overeengekomen

Nadere informatie

Voorstel tot wijziging van Nederlandse pensioenrichtlijn RJ 271: een eerste stap

Voorstel tot wijziging van Nederlandse pensioenrichtlijn RJ 271: een eerste stap Voorstel tot wijziging van Nederlandse pensioenrichtlijn RJ 271: een eerste stap Lilian van Duijnhoven, Pensions Actuarial and Insurance Services Over verslaggeving over pensioenen lijkt het laatste woord

Nadere informatie

RJ-Uiting 2009-6: 'Richtlijn 271.3 Personeelsbeloningen - Pensioenen'

RJ-Uiting 2009-6: 'Richtlijn 271.3 Personeelsbeloningen - Pensioenen' RJ-Uiting 2009-6: 'Richtlijn 271.3 Personeelsbeloningen - Pensioenen' Inleiding Op basis van de op 2 februari jl. gepubliceerde ontwerp-richtlijn in RJ-Uiting 2009-2 is in deze RJ-Uiting de definitieve

Nadere informatie

RJ-Uiting 2014-1: Pensioenvoorziening directeuren-grootaandeelhouder

RJ-Uiting 2014-1: Pensioenvoorziening directeuren-grootaandeelhouder RJ-Uiting 2014-1: Pensioenvoorziening directeuren-grootaandeelhouder Belangrijkste wijziging Tot nu is door de Raad voor de Jaarverslaggeving (RJ) toegestaan om de verplichting voor pensioenregelingen

Nadere informatie

RJ-Uiting 2013-9: Aangepaste Handreiking voor de toepassing van IAS 19R in de Nederlandse pensioensituatie

RJ-Uiting 2013-9: Aangepaste Handreiking voor de toepassing van IAS 19R in de Nederlandse pensioensituatie RJ-Uiting 2013-9: Aangepaste Handreiking voor de toepassing van IAS 19R in de Nederlandse pensioensituatie Naar aanleiding van verdere discussie in de praktijk over de waardering van pensioenverplichtingen

Nadere informatie

RJ-Uiting 2014-4 Pensioenvoorziening directeuren-grootaandeelhouder

RJ-Uiting 2014-4 Pensioenvoorziening directeuren-grootaandeelhouder RJ-Uiting 2014-4 Pensioenvoorziening directeuren-grootaandeelhouder Algemeen RJ-Uiting 2014-4 bevat aanpassingen inzake de verwerking van de pensioenvoorziening van directeuren-grootaandeelhouder in Richtlijn

Nadere informatie

RJ-Uiting 2007-2: Richtlijn Personeelsbeloningen - beloningen tijdens het dienstverband

RJ-Uiting 2007-2: Richtlijn Personeelsbeloningen - beloningen tijdens het dienstverband RJ-Uiting 2007-2: Richtlijn Personeelsbeloningen - beloningen tijdens het dienstverband Ten geleide De Raad voor de Jaarverslaggeving (RJ) heeft een aantal wijzigingen in hoofdstuk 271 Personeelsbeloningen

Nadere informatie

RJ-Uiting 2012-1: Handreiking voor de toepassing van IAS 19R in de Nederlandse pensioensituatie

RJ-Uiting 2012-1: Handreiking voor de toepassing van IAS 19R in de Nederlandse pensioensituatie RJ-Uiting 2012-1: Handreiking voor de toepassing van IAS 19R in de Nederlandse pensioensituatie In juni 2011 heeft de IASB de gewijzigde IAS 19 Employee Benefits (IAS 19R) uitgebracht. IAS 19R kent verschillende

Nadere informatie

Bijlage bij opgave 3 tentamen juni 2014. Jaarrekening 2012 Sligro Food Group NV

Bijlage bij opgave 3 tentamen juni 2014. Jaarrekening 2012 Sligro Food Group NV Bijlage bij opgave 3 tentamen juni 2014 Jaarrekening 2012 Sligro Food Group NV 1 2 3 4 Uit de grondslagen van de geconsolideerde jaarrekening: a. Algemeen Sligro Food Group N.V. is gevestigd te Veghel,

Nadere informatie

Contractnr. /001

<WERKGEVER> Contractnr. <REG>/001 BETEREXCEDENT Uitvoeringsovereenkomst Contractnr. /001 Versiedatum: 1-1-2016 Pagina 2 van 11 Overeenkomst BeterExcedent /001 (uitvoeringsovereenkomst in de zin van artikel 25 van

Nadere informatie

1. Definities Kostendekkende premie Premie die noodzakelijk is om jaarlijks ouderdomspensioenaanspraken in te kopen.

1. Definities Kostendekkende premie Premie die noodzakelijk is om jaarlijks ouderdomspensioenaanspraken in te kopen. Premiebeleid 1. Definities Kostendekkende Premie die noodzakelijk is om jaarlijks ouderdomspensioenaanspraken in te kopen. Gedempte Premie gebaseerd op gemiddelde rente curves, waardoor de invloed van

Nadere informatie

Grondslagen StiPP verklaring financiële en actuariële gelijkwaardigheid 2016

Grondslagen StiPP verklaring financiële en actuariële gelijkwaardigheid 2016 Grondslagen StiPP verklaring financiële en actuariële gelijkwaardigheid 2016 Inleiding Als, conform artikel 2 of artikel 6 van het Vrijstellings- en boetebesluit Wet Bpf 2000, vrijstelling kan worden verkregen,

Nadere informatie

Uitvoeringsreglement Stichting Bedrijfstakpensioenfonds Waterbouw

Uitvoeringsreglement Stichting Bedrijfstakpensioenfonds Waterbouw Uitvoeringsreglement Stichting Bedrijfstakpensioenfonds Waterbouw Artikel 1 Definities De begripsomschrijvingen zoals opgenomen in het Pensioenreglement Stichting Bedrijfstakpensioenfonds Waterbouw (hierna:

Nadere informatie

RJ-Uiting 2015-9: Ontwerp-richtlijn C2 Microrechtspersonen

RJ-Uiting 2015-9: Ontwerp-richtlijn C2 Microrechtspersonen RJ-Uiting 2015-9: Ontwerp-richtlijn C2 Microrechtspersonen Met de Uitvoeringswet richtlijn jaarrekening is een nieuwe categorie microrechtspersonen geïntroduceerd. Voor deze nieuwe categorie rechtspersonen

Nadere informatie

PENSIOENREGLEMENT V OVERGANGSREGELING VOOR DEELNEMERS GEBOREN OP OF NA 1 JANUARI 1950

PENSIOENREGLEMENT V OVERGANGSREGELING VOOR DEELNEMERS GEBOREN OP OF NA 1 JANUARI 1950 PENSIOENREGLEMENT V OVERGANGSREGELING VOOR DEELNEMERS GEBOREN OP OF NA 1 JANUARI 1950 STICHTING BEDRIJFSTAKPENSIOENFONDS VOOR HET BEROEPSVERVOER OVER DE WEG GELDEND VANAF 1 JANUARI 2006 April 2015 OVERGANGSREGELING

Nadere informatie

REGLEMENT AANVULLINGSREGELINGEN PER 1 JANUARI 2006 STICHTING BEDRIJFSTAKPENSIOENFONDS VOOR DE HANDEL IN BOUWMATERIALEN

REGLEMENT AANVULLINGSREGELINGEN PER 1 JANUARI 2006 STICHTING BEDRIJFSTAKPENSIOENFONDS VOOR DE HANDEL IN BOUWMATERIALEN REGLEMENT AANVULLINGSREGELINGEN PER 1 JANUARI 2006 STICHTING BEDRIJFSTAKPENSIOENFONDS VOOR DE HANDEL IN BOUWMATERIALEN Februari 2011 HOOFDSTUK 1 ALGEMENE BEPALINGEN Artikel 1.1 Inleidende bepalingen 1.

Nadere informatie

RJ-Uiting 2014-7: ontwerp-richtlijn 630 Commerciële stichtingen en verenigingen

RJ-Uiting 2014-7: ontwerp-richtlijn 630 Commerciële stichtingen en verenigingen RJ-Uiting 2014-7: ontwerp-richtlijn 630 Commerciële stichtingen en verenigingen Inleiding RJ-Uiting 2014-7 bevat de ontwerp-richtlijn 630 Commerciële stichtingen en verenigingen. De Raad voor de Jaarverslaggeving

Nadere informatie

Ballast Nedam Pensioenfonds. Informatiebijeenkomst Premievrijen en gepensioneerden. Theo Bruijninckx 1 november 2004

Ballast Nedam Pensioenfonds. Informatiebijeenkomst Premievrijen en gepensioneerden. Theo Bruijninckx 1 november 2004 Ballast Nedam Pensioenfonds Informatiebijeenkomst Premievrijen en gepensioneerden Theo Bruijninckx 1 november 2004 Onderwerpen Agendapunt 1: Jaarverslag 2003 Overzicht 2003 Herstelplan 2002 Agendapunt

Nadere informatie

Aandachtspunten bij de controle van pensioen. Samenwerking tussen controleteam en specialist.

Aandachtspunten bij de controle van pensioen. Samenwerking tussen controleteam en specialist. Aandachtspunten bij de controle van pensioen. Samenwerking tussen controleteam en specialist. Momenteel is pensioen volop in het nieuws. Door het huidige economische klimaat staan verschillende pensioenfondsen

Nadere informatie

Stichting Carrefour, Welzijnsgroep Noordoostpolder Emmeloord. Jaarrapport 2014

Stichting Carrefour, Welzijnsgroep Noordoostpolder Emmeloord. Jaarrapport 2014 Emmeloord Jaarrapport 2014 INHOUDSOPGAVE Pagina JAARREKENING 1 Balans per 31 december 2014 3 2 Staat van baten en lasten over 2014 4 3 Grondslagen voor waardering en resultaatbepaling 5 1 BALANS PER 31

Nadere informatie

Datum Briefnummer Behandeld door Doorkiesnummer 15-2-2012 20120215 N.W. Dijkhuizen 630

Datum Briefnummer Behandeld door Doorkiesnummer 15-2-2012 20120215 N.W. Dijkhuizen 630 Pensioenfonds Productschappen Bezoekadres Laan van Zuid Hoorn 165 2289 DD Rijswijk Postadres Postbus 3042 2280 GA Rijswijk Telefoon 070 4138630 Fax 070 4138650 E-mail info@pbodnl Website wwwpbodnl KvK

Nadere informatie

BIJLAGE. Raad voor de Jaarverslaggeving T.a.v. de voorzitter, de heer H. de Munnik RA Postbus 7984 1008 AD AMSTERDAM. 14 maart 2007 PN/AVs

BIJLAGE. Raad voor de Jaarverslaggeving T.a.v. de voorzitter, de heer H. de Munnik RA Postbus 7984 1008 AD AMSTERDAM. 14 maart 2007 PN/AVs RJ-Comm. 1034 Raad voor de Jaarverslaggeving T.a.v. de voorzitter, de heer H. de Munnik RA Postbus 7984 1008 AD AMSTERDAM Datum BIJLAGE Onze 14 maart 2007 PN/AVs Betreft: pensioenlast uit hoofde van richtlijn

Nadere informatie

De beschikbare premieregeling: de feiten op een rij

De beschikbare premieregeling: de feiten op een rij De beschikbare premieregeling: de feiten op een rij 3 De beschikbare premieregeling In Nederland bestaan grofweg twee categorieën pensioenregelingen: beschikbare premieregelingen enerzijds en middelloon-

Nadere informatie

Waardeoverdracht. bij indiensttreding. Wat is waardeoverdracht? Is waardeoverdracht. verstandig? Goed om te weten. Een nieuwe baan.

Waardeoverdracht. bij indiensttreding. Wat is waardeoverdracht? Is waardeoverdracht. verstandig? Goed om te weten. Een nieuwe baan. Waardeoverdracht bij indiensttreding Meer weten? www.kpnpensioen.nl Wat is waardeoverdracht? 4 Zoek en vind 11 Een nieuwe baan 3 Is waardeoverdracht verstandig? Goed om te weten 6 Zo vraagt u aan 10 9

Nadere informatie

REGLEMENT AANVULLEND PENSIOEN STICHTING PENSIOENFONDS ALLIANCE

REGLEMENT AANVULLEND PENSIOEN STICHTING PENSIOENFONDS ALLIANCE REGLEMENT AANVULLEND PENSIOEN STICHTING PENSIOENFONDS ALLIANCE 1 INHOUDSOPGAVE REGLEMENT AANVULLEND PENSIOEN BEGRIPSOMSCHRIJVINGEN... 3 ARTIKEL 1. AANSPRAKEN... 3 ARTIKEL 2. VARIABEL PENSIOENGEVEND SALARIS...

Nadere informatie

Collectieve arbeidsovereenkomst inzake pensioenen NYSE Euronext

Collectieve arbeidsovereenkomst inzake pensioenen NYSE Euronext Collectieve arbeidsovereenkomst inzake pensioenen NYSE Euronext PARTIJEN: a) Euronext Amsterdam N.V., statutair gevestigd te Amsterdam, rechtsgeldig vertegenwoordigd door Cees Vermaas, bestuursvoorzitter,

Nadere informatie

Nieuwe pensioenregeling vanaf 1 januari 2015. Jan Raaijmakers Aad van der Tak Michel Stok Voorzitter Manager Pensioenfonds Extern actuarieel adviseur

Nieuwe pensioenregeling vanaf 1 januari 2015. Jan Raaijmakers Aad van der Tak Michel Stok Voorzitter Manager Pensioenfonds Extern actuarieel adviseur Nieuwe pensioenregeling vanaf 1 januari 2015 Jan Raaijmakers Aad van der Tak Michel Stok Voorzitter Manager Pensioenfonds Extern actuarieel adviseur Agenda 1. Rol klankbordgroep 2. Waarom een nieuwe pensioenregeling?

Nadere informatie

REGLEMENT AANVULLEND ARBEIDSONGESCHIKTHEIDSPENSIOEN VAN STICHTING PENSIOENFONDS IMTECH

REGLEMENT AANVULLEND ARBEIDSONGESCHIKTHEIDSPENSIOEN VAN STICHTING PENSIOENFONDS IMTECH REGLEMENT AANVULLEND ARBEIDSONGESCHIKTHEIDSPENSIOEN VAN STICHTING PENSIOENFONDS IMTECH Inhoudsopgave Artikel Titel 1. Algemene bepalingen 1 2. Deelnemers 1 3. Jaarsalaris 2 4. Arbeidsongeschiktheidspensioengrondslag

Nadere informatie

Uitgebracht aan de directie en aandeelhouder van: Vinc Vastgoed Management I B.V. inzake. tussentijds bericht per 30 juni 2011

Uitgebracht aan de directie en aandeelhouder van: Vinc Vastgoed Management I B.V. inzake. tussentijds bericht per 30 juni 2011 Uitgebracht aan de directie en aandeelhouder van: inzake tussentijds bericht per 30 juni 2011 25 augustus 2011 Barendrecht INHOUDSOPGAVE Pagina Balans per 30 juni 2011 2 Winst- en verliesrekening over

Nadere informatie

UITVOERINGSREGLEMENT VOORTZETTING PENSIOENOPBOUW BIJ WERKLOOSHEID 1999 DE STICHTING FINANCIERING VOORTZETTING PENSIOENVERZEKERING

UITVOERINGSREGLEMENT VOORTZETTING PENSIOENOPBOUW BIJ WERKLOOSHEID 1999 DE STICHTING FINANCIERING VOORTZETTING PENSIOENVERZEKERING Op grond van het Bijdragereglement 1999 van de Stichting FVP kunnen werkloze werknemers of hun nabestaanden onder voorwaarden aanspraak maken op een bijdrage voor de voortzetting van de pensioenopbouw

Nadere informatie

Stichting Bedrijfstakpensioenfonds Voor de Drankindustrie Uitvoeringsovereenkomst Aanvullende pensioenregeling

Stichting Bedrijfstakpensioenfonds Voor de Drankindustrie Uitvoeringsovereenkomst Aanvullende pensioenregeling Stichting Bedrijfstakpensioenfonds Voor de Drankindustrie Uitvoeringsovereenkomst Aanvullende pensioenregeling Uitvoeringsovereenkomst excedent middelloonregeling per 1 januari 2015 1 Inhoudsopgave Hoofdstuk

Nadere informatie

STICHTING SPRINT SCHIEDAM TE SCHIEDAM. Rapport inzake jaarstukken 2012

STICHTING SPRINT SCHIEDAM TE SCHIEDAM. Rapport inzake jaarstukken 2012 STICHTING SPRINT SCHIEDAM TE SCHIEDAM Rapport inzake jaarstukken 2012 INHOUDSOPGAVE Pagina ACCOUNTANTSVERSLAG 1 Algemeen 2 2 Samenstellingsverklaring 5 FINANCIEEL VERSLAG 1 Bestuursverslag over 2012 7

Nadere informatie

JAARREKENING 2014 STICHTING OPENBARE BIBLIOTHEEK OLST-WIJHE

JAARREKENING 2014 STICHTING OPENBARE BIBLIOTHEEK OLST-WIJHE JAARREKENING 2014 STICHTING OPENBARE BIBLIOTHEEK OLST-WIJHE Balans per 31 december (na resultaatbestemming) ACTIVA 2014 2013 1. Vaste activa 1.1 inventaris 7.948 10.358 1.2 machines 738 1.355 1.3 automatisering

Nadere informatie

Dit besluit is per 1 januari 2015 vervangen door het besluit van 23 september 2014, nr. BLKB2014/1702M) Het vervallen besluit is hierna opgenomen.

Dit besluit is per 1 januari 2015 vervangen door het besluit van 23 september 2014, nr. BLKB2014/1702M) Het vervallen besluit is hierna opgenomen. Dit besluit is per 1 januari 2015 vervangen door het besluit van 23 september 2014, nr. BLKB2014/1702M) Het vervallen besluit is hierna opgenomen. STAATSCOURANT Officiële uitgave van het Koninkrijk der

Nadere informatie

publicatie jaarverslag

publicatie jaarverslag publicatie jaarverslag 2014 1 JAARVERSLAG 2014 DR. F.P. FISCHER-STICHTING INHOUD Pagina 1. BESTUURSVERSLAG Doelstelling van de stichting 3 Bestuur in 2014 3 Bestuursvergaderingen 3 Vaststellingen statutaire

Nadere informatie

PRINCIPE-AKKOORD PENSIOEN VOOR DE TECHNIEK

PRINCIPE-AKKOORD PENSIOEN VOOR DE TECHNIEK PRINCIPE-AKKOORD PENSIOEN VOOR DE TECHNIEK Werknemers- en werkgevers-organisaties in de Metaal en Techniek en Metalektro, samenwerkend in de Stichting Vakraad Metaal en Techniek en de Stichting Raad van

Nadere informatie

Van gegarandeerd pensioen naar een pensioenspaarpot

Van gegarandeerd pensioen naar een pensioenspaarpot Van gegarandeerd pensioen naar een pensioenspaarpot Ons pensioenstelsel is van oudsher een stelsel dat voor werknemers zekerheden biedt. Met zekerheden wordt hier verstaan: de werknemer weet al ruim voor

Nadere informatie

Pensioenverplichtingen

Pensioenverplichtingen Pensioenverplichtingen Het nieuwe IAS 19R: commercieel vs. fiscaal Sebastiaan Reenders Jurjen Bevers Pensioenen: IAS 19R en fiscaal Wijzigingen IAS 19R Hoofdlijnen IAS 19 en belangrijkste wijzigingen per

Nadere informatie

een goedkeuring voor pensioenregelingen met een toezegging van partner en wezenpensioen voor werknemers geboren voor 1950;

een goedkeuring voor pensioenregelingen met een toezegging van partner en wezenpensioen voor werknemers geboren voor 1950; Belastingdienst/Directie Vaktechniek Belastingen Besluit van 23 juni 2014, nr. BLKB2014/0351M De Staatssecretaris van Financiën heeft het volgende besloten Dit besluit is een herziening van het besluit

Nadere informatie

R E G L E M E N T voor P R E - P E N S I O E N. van Stichting Sportfondsen Pensioenfonds te Amsterdam

R E G L E M E N T voor P R E - P E N S I O E N. van Stichting Sportfondsen Pensioenfonds te Amsterdam R E G L E M E N T voor P R E - P E N S I O E N van Stichting Sportfondsen Pensioenfonds te Amsterdam INHOUD Inleidende bepalingen Artikel 1. Aanvullende pensioenregeling 1 Artikel 2. Deelnemerschap 1 Artikel

Nadere informatie

Bijlage bij opgave 3 N.V. Nederlandsche Apparatenfabriek Nedap jaarrekening 2013

Bijlage bij opgave 3 N.V. Nederlandsche Apparatenfabriek Nedap jaarrekening 2013 Bijlage bij opgave 3 N.V. Nederlandsche Apparatenfabriek Nedap jaarrekening 2013 GECONSOLIDEERDE BALANS PER 31 DECEMBER (x 1.000) Vaste activa Materiële vaste activa 48.001 45.836 Immateriële vaste activa

Nadere informatie

JAARRAPPORT 2011. Oyens & Van Eeghen Beheer B.V. Zuidplein 124 1077 XV AMSTERDAM

JAARRAPPORT 2011. Oyens & Van Eeghen Beheer B.V. Zuidplein 124 1077 XV AMSTERDAM JAARRAPPORT 2011 Oyens & Van Eeghen Beheer B.V. Zuidplein 124 1077 XV AMSTERDAM Vastgesteld door de Algemene Vergadering van Aandeelhouders d.d. 30 mei 2012. INHOUD 1 INLEIDING 2 JAARREKENING 3 OVERIGE

Nadere informatie

Uitgebracht aan de directie en aandeelhouder van: Vinc Vastgoed Management I B.V. inzake. tussentijds bericht per 30 juni 2012

Uitgebracht aan de directie en aandeelhouder van: Vinc Vastgoed Management I B.V. inzake. tussentijds bericht per 30 juni 2012 Uitgebracht aan de directie en aandeelhouder van: inzake tussentijds bericht per 30 juni 2012 28 augustus 2012 Barendrecht INHOUDSOPGAVE Pagina Balans per 30 juni 2012 2 Winst- en verliesrekening over

Nadere informatie

Voorbeeld Toelichting Uniform Pensioenoverzicht Model 1A

Voorbeeld Toelichting Uniform Pensioenoverzicht Model 1A <Uitkeringsovereenkomst> <Premieovereenkomst> Voorbeeld Toelichting Uniform Pensioenoverzicht Model 1A Wat heeft u aan het Uniform Pensioenoverzicht? Het Uniform Pensioenoverzicht geeft u inzicht in wat

Nadere informatie

Kostentransparantie. Kostentransparantie. Bindend besluit December 2015. Vertrouwelijk 1 Alleen voor intern gebruik

Kostentransparantie. Kostentransparantie. Bindend besluit December 2015. Vertrouwelijk 1 Alleen voor intern gebruik Kostentransparantie Bindend besluit December 015 Vertrouwelijk 1 Alleen voor intern gebruik Richtlijn 1: wanneer het kostenoverzicht opstellen Vanaf 1 juli 01 moet er een online kostenoverzicht zijn voor

Nadere informatie

Voorstel van wet houdende invoering van de Pensioenwet (Invoerings- en aanpassingswet Pensioenwet)

Voorstel van wet houdende invoering van de Pensioenwet (Invoerings- en aanpassingswet Pensioenwet) Voorstel van wet houdende invoering van de Pensioenwet (Invoerings- en aanpassingswet Pensioenwet) Allen die deze zullen zien of horen lezen, saluut! doen te weten: Alzo Wij in overweging genomen hebben,

Nadere informatie

Uitgebracht aan de directie en aandeelhouder van: Vinc Vastgoed Management I B.V. inzake. tussentijds bericht per 1 juli 2010

Uitgebracht aan de directie en aandeelhouder van: Vinc Vastgoed Management I B.V. inzake. tussentijds bericht per 1 juli 2010 Uitgebracht aan de directie en aandeelhouder van: inzake tussentijds bericht per 1 juli 2010 7 juli 2010 Barendrecht INHOUDSOPGAVE Pagina Balans per 1 juli 2010 2 Winst- en verliesrekening over de periode

Nadere informatie

Allen die deze zullen zien of horen lezen, saluut! doen te weten:

Allen die deze zullen zien of horen lezen, saluut! doen te weten: Voorontwerp van wet tot wijziging van de Pensioenwet en de Wet verplichte deelneming in een bedrijfstakpensioenfonds 2000 in verband met invoering van de reële ambitieovereenkomst en aanpassing van het

Nadere informatie

Regeling voor vrijwillig individueel pensioensparen (pensioenleeftijd 67)

Regeling voor vrijwillig individueel pensioensparen (pensioenleeftijd 67) Regeling voor vrijwillig individueel pensioensparen (pensioenleeftijd 67) artikel 1. Algemeen Deze regeling is een bijlage bij het pensioenreglement van 1 van Stichting Pensioenfonds General Electric Nederland,

Nadere informatie

De RJ is hierbij bijzonder geïnteresseerd in het antwoord op de vraag of u deze ontwerp- Interpretatie nuttig vindt.

De RJ is hierbij bijzonder geïnteresseerd in het antwoord op de vraag of u deze ontwerp- Interpretatie nuttig vindt. RJ-Uiting 2005-5 Ten geleide De Raad voor de Jaarverslaggeving (RJ) heeft het verzoek ontvangen van het Koninklijk NIVRA d.d. 29 december 2004 om een uitspraak te doen over de verwerking van terugkoopverplichtingen

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 1999 2000 26 711 Wijziging van de Pensioen- en Spaarfondsenwet en enige andere wetten (recht van keuze voor ouderdomspensioen in plaats van nabestaandenpensioen

Nadere informatie

HOLLAND IMMO GROUP BEHEER B.V. TE EINDHOVEN. Halfjaarcijfers per 30 juni 2014. Geen accountantscontrole toegepast

HOLLAND IMMO GROUP BEHEER B.V. TE EINDHOVEN. Halfjaarcijfers per 30 juni 2014. Geen accountantscontrole toegepast HOLLAND IMMO GROUP BEHEER B.V. TE EINDHOVEN Halfjaarcijfers per 30 juni 2014 Balans per 30 juni 2014 Vóór resultaatbestemming ACTIVA 30 juni 2014 31 december 2013 Vlottende activa Handelsdebiteuren 1.624

Nadere informatie

VEELGESTELDE VRAGEN. Algemeen

VEELGESTELDE VRAGEN. Algemeen Algemeen 1 Wat is een UPO? UPO staat voor Uniform Pensioenoverzicht. Het UPO geeft u inzicht in uw huidige en toekomstige financiële situatie (en de situatie voor uw eventuele nabestaanden) bij pensionering,

Nadere informatie

JOUW PENSIOEN VERANDERT Jij kiest je pensioenregeling

JOUW PENSIOEN VERANDERT Jij kiest je pensioenregeling JOUW PENSIOEN VERANDERT Jij kiest je pensioenregeling INHOUD 2 Wie voert de pensioenregeling uit? Het pensioengebouw in Nederland De pensioenregelingen van RELX in Nederland Vergelijking CDC en IDC Welke

Nadere informatie

Risicoverdeling en ambitieniveau in bestaande pensioencontracten

Risicoverdeling en ambitieniveau in bestaande pensioencontracten Risicoverdeling en ambitieniveau in bestaande pensioencontracten artikel Inleiding Reeds geruime tijd wordt een maatschappelijke discussie gevoerd over de toekomst van het Nederlandse pensioenstelsel.

Nadere informatie

Oplossingsrichtingen Pensioen in eigen beheer

Oplossingsrichtingen Pensioen in eigen beheer Oplossingsrichtingen Pensioen in eigen beheer Op 01 juli 2015 heeft de Staatssecretaris van Financiën, Eric Wiebes, de Tweede Kamer geïnformeerd over de mogelijke oplossingsrichtingen pensioen in eigen

Nadere informatie

HOLLAND IMMO GROUP INSINGER DE BEAUFORT BEHEER B.V. TE EINDHOVEN. Halfjaarcijfers per 30 juni 2014. Geen accountantscontrole toegepast

HOLLAND IMMO GROUP INSINGER DE BEAUFORT BEHEER B.V. TE EINDHOVEN. Halfjaarcijfers per 30 juni 2014. Geen accountantscontrole toegepast HOLLAND IMMO GROUP INSINGER DE BEAUFORT BEHEER B.V. TE EINDHOVEN Halfjaarcijfers per 30 juni 2014 Balans per 30 juni 2014 Vóór resultaatbestemming ACTIVA 30 juni 2014 31 december 2013 Vlottende activa

Nadere informatie

Aanvullend reglement Extra Pensioenopbouw Boven de Salarisgrens 2015

Aanvullend reglement Extra Pensioenopbouw Boven de Salarisgrens 2015 Aanvullend reglement 1 Aanvullend reglement Extra Pensioenopbouw Boven de Salarisgrens 2015 20150324 Reglement Pensioenopbouw Extra pensioenopbouw Boven de Salarisgrens 2015 Aanvullend reglement 2 Voorwoord

Nadere informatie

Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden

Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden Jaargang 2002 101 Besluit van 5 februari 2002 tot vaststelling van een algemene maatregel van bestuur als bedoeld in de artikelen 2b, vijfde lid, 2c, tweede

Nadere informatie

JAARREKENING 2014 STICHTING OPENBARE BIBLIOTHEEK RAALTE

JAARREKENING 2014 STICHTING OPENBARE BIBLIOTHEEK RAALTE JAARREKENING 2014 STICHTING OPENBARE BIBLIOTHEEK RAALTE Balans per 31 december (na resultaatbestemming) ACTIVA 2014 2013 1. Vaste activa 1.1 terreinen 13.317 13.317 1.2 inventaris 153.507 157.886 1.3 automatisering

Nadere informatie

REGLEMENT PENSIOENSPAREN van Stichting Pensioenfonds Koninklijke Ten Cate

REGLEMENT PENSIOENSPAREN van Stichting Pensioenfonds Koninklijke Ten Cate REGLEMENT PENSIOENSPAREN van Stichting Pensioenfonds Koninklijke Ten Cate (versie 1 januari 2015) Stichting Pensioenfonds Koninklijke Ten Cate (Pensioenfonds Ten Cate) Bezoekadres: Brugstraat 2, Almelo

Nadere informatie

Aanvullend reglement 2016. Pensioenopbouw boven salarisgrens (laag)

Aanvullend reglement 2016. Pensioenopbouw boven salarisgrens (laag) Aanvullend reglement 2016 Pensioenopbouw boven salarisgrens (laag) Aanvullend reglement 2 Inhoudsopgave Voorwoord 3 1. Definities 4 2. Algemeen 5 3. Deelneming 5 4. Vaststelling Aanvullende pensioengrondslag

Nadere informatie

Toelichting Uniform Pensioenoverzicht Uitkeringsovereenkomst

Toelichting Uniform Pensioenoverzicht Uitkeringsovereenkomst Toelichting Uniform Pensioenoverzicht Uitkeringsovereenkomst Wat u moet weten over uw pensioen Het Uniform Pensioenoverzicht geeft u duidelijkheid over wat u krijgt bij pensionering en arbeidsongeschiktheid.

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 1997 1998 25 694 Pensioenregelingen Nr. 5 BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN SOCIALE ZAKEN EN WERKGELEGENHEID Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Nadere informatie

20-2t- 22-23- 24-25- 25.A'- Artikel 11 - Artikel 1,2 - Artikel 13- Artikel L4- Artikel l_5 -

20-2t- 22-23- 24-25- 25.A'- Artikel 11 - Artikel 1,2 - Artikel 13- Artikel L4- Artikel l_5 - t ^ t- rqq3 PENSIOENREGLEMENT van de StlchÈlng Pensioenfonds Urenco Nederland Inhoudsopgave HOOFDSTI'K I Artikel 1 - Artikel 2 - Artikel 3 - Artikel 4 - ertikel 5 - Artikel 6 INLEIDENDE BEPÀLINGEN Begripsbepal

Nadere informatie

RJ-Uiting 2014-2 ontwerp-richtlijn Verwerking en toelichting van aanpassing en terugvordering van bonussen en winstdelingen

RJ-Uiting 2014-2 ontwerp-richtlijn Verwerking en toelichting van aanpassing en terugvordering van bonussen en winstdelingen RJ-Uiting 2014-2 ontwerp-richtlijn Verwerking en toelichting van aanpassing en terugvordering van bonussen en winstdelingen Algemeen Op 1 januari 2014 is de Wet tot wijziging van Boek 2 van het Burgerlijk

Nadere informatie

PENSIOENREGLEMENT 2 Van Stichting Pensioenfonds Holland Casino

PENSIOENREGLEMENT 2 Van Stichting Pensioenfonds Holland Casino 1 PENSIOENREGLEMENT 2 Van Stichting Pensioenfonds Holland Casino Artikel 1. Definities In dit reglement wordt verstaan onder: het fonds : Stichting Pensioenfonds Holland Casino; het bestuur : het bestuur

Nadere informatie

Startbrief. 1. Algemeen. Waardeoverdracht. Informatie die u geeft. Wanneer bent u deelnemer in de Basisregeling?

Startbrief. 1. Algemeen. Waardeoverdracht. Informatie die u geeft. Wanneer bent u deelnemer in de Basisregeling? Startbrief Deze startbrief bestaat uit 3 delen: Algemeen, Basisregeling en Plusregeling. 1. Algemeen Uw werkgever: Tentoo Collective Freelance & Flex B.V. Uw pensioenuitvoerder: ABN AMRO Pensioenen Soort

Nadere informatie

PENSIOENREGLEMENT II STICHTING BEDRIJFSTAKPENSIOENFONDS VOOR DE MEUBELINDUSTRIE EN MEUBILERINGSBEDRIJVEN. Juni 2015

PENSIOENREGLEMENT II STICHTING BEDRIJFSTAKPENSIOENFONDS VOOR DE MEUBELINDUSTRIE EN MEUBILERINGSBEDRIJVEN. Juni 2015 PENSIOENREGLEMENT II STICHTING BEDRIJFSTAKPENSIOENFONDS VOOR DE MEUBELINDUSTRIE EN MEUBILERINGSBEDRIJVEN Juni 2015 ARTIKEL 1 Begripsbepalingen De definities en de begripsomschrijvingen zoals vermeld in

Nadere informatie

Vennootschapsbelasting. Pensioen; knip in de opbouw van pensioenrechten

Vennootschapsbelasting. Pensioen; knip in de opbouw van pensioenrechten Vennootschapsbelasting. Pensioen; knip in de opbouw van Belastingdienst/Centrum voor proces- en productontwikkeling, domein winstbelastingen Besluit van 26 juni 2003, nr. CPP2003/1406M De directeur-generaal

Nadere informatie

Bijlage I bij instemmingsverzoek BoMa Ondernemingsraad. Elementen van de per 1 januari 2015 voorgestelde pensioenregeling

Bijlage I bij instemmingsverzoek BoMa Ondernemingsraad. Elementen van de per 1 januari 2015 voorgestelde pensioenregeling Bijlage I bij instemmingsverzoek BoMa Ondernemingsraad Elementen van de per 1 januari 2015 voorgestelde pensioenregeling In bijlage I bij het instemmingsverzoek zijn de elementen van de met ingang van

Nadere informatie

Contractnr. /001

<WERKGEVER> Contractnr. <REG>/001 NETTOPENSIOENREGELING Uitvoeringsovereenkomst Contractnr. /001 Versiedatum: 1-1-2016 Pagina 2 van 10 Overeenkomst Nettopensioenregeling /001 (uitvoeringsovereenkomst in de zin van

Nadere informatie

HOLLAND IMMO GROUP BEHEER B.V. TE EINDHOVEN. Halfjaarcijfers per 30 juni 2015. Geen accountantscontrole toegepast

HOLLAND IMMO GROUP BEHEER B.V. TE EINDHOVEN. Halfjaarcijfers per 30 juni 2015. Geen accountantscontrole toegepast HOLLAND IMMO GROUP BEHEER B.V. TE EINDHOVEN Halfjaarcijfers per 30 juni 2015 Balans per 30 juni 2015 Vóór resultaatbestemming ACTIVA 30 juni 2015 31 december 2014 Vaste activa Immateriële vaste activa

Nadere informatie

Vennootschapsbelasting. Inkomstenbelasting. Waardering van pensioen- en lijfrenteverplichtingen algemeen

Vennootschapsbelasting. Inkomstenbelasting. Waardering van pensioen- en lijfrenteverplichtingen algemeen Dit besluit is vervangen door het besluit Waarderingsaspecten van pensioenen en lijfrenten (besluit van 3 juli 2008, nr. CPP2008/447M, Stcrt. nr. 133). Vennootschapsbelasting. Inkomstenbelasting. Waardering

Nadere informatie

Aanvullend reglement. Pensioenopbouw boven Salarisgrens (laag) 2016. 20150622 Reglement Pensioenopbouw boven Salarisgrens (laag)

Aanvullend reglement. Pensioenopbouw boven Salarisgrens (laag) 2016. 20150622 Reglement Pensioenopbouw boven Salarisgrens (laag) Aanvullend reglement 1 Aanvullend reglement Pensioenopbouw boven Salarisgrens (laag) 2016 20150622 Reglement Pensioenopbouw boven Salarisgrens (laag) Aanvullend reglement 2 Voorwoord De verplichte pensioenregeling

Nadere informatie

2513AA22XA. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE

2513AA22XA. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE > Retouradres Postbus 90801 2509 LV Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE 2513AA22XA Postbus 90801 2509 LV Den Haag Anna van Hannoverstraat 4

Nadere informatie

RJ-Uiting 2015-2: ontwerp-richtlijn 150 Foutherstel

RJ-Uiting 2015-2: ontwerp-richtlijn 150 Foutherstel RJ-Uiting 2015-2: ontwerp-richtlijn 150 Foutherstel Inleiding RJ-Uiting 2015-2 bevat de ontwerp-richtlijn 150 Foutherstel. De Raad voor de Jaarverslaggeving (RJ) stelt via deze RJ-Uiting wijzigingen voor

Nadere informatie

Versobering van de fiscale pensioenopbouw

Versobering van de fiscale pensioenopbouw Versobering van de fiscale pensioenopbouw 1. Hoofdlijnen van het wetsvoorstel Als het aan het kabinet ligt, dan wordt het Witteveenkader op drie manieren aangepast: verhoging van de pensioenrichtleeftijd,

Nadere informatie

Tentamen Pensioenactuariaat 1, 18-1-2007

Tentamen Pensioenactuariaat 1, 18-1-2007 Tentamen Pensioenactuariaat 1, 18-1-2007 Op dit tentamen kun je 100 punten halen : 25 pt Opgave A, óf je eindcijfer van de opdrachten tijdens het collegeblok. Het maimum van de twee scores is geldig, dus

Nadere informatie

Stichting Financiering Voortzetting Pensioenverzekering

Stichting Financiering Voortzetting Pensioenverzekering UITVOERINGSREGLEMENT VOORTZETTING PENSIOENOPBOUW BIJ WERKLOOSHEID 1999 HOOFDSTUK 1. ALGEMEEN.2 Artikel 1... 2 HOOFDSTUK 2. GEGEVENSVERSTREKKING DOOR HET UITVOERINGSINSTITUUT 2 Artikel 2... 2 Artikel 3...

Nadere informatie

Toeslagverlening Uitgave mei 2015

Toeslagverlening Uitgave mei 2015 Toeslagverlening Uitgave mei 2015 Disclaimer De in deze brochure verstrekte informatie van Stichting Pensioenfonds Sabic, gevestigd te Sittard (het pensioenfonds ) is van algemene aard, uitsluitend indicatief

Nadere informatie

Voorbeeld Toelichting Uniform Pensioenoverzicht Model 1

Voorbeeld Toelichting Uniform Pensioenoverzicht Model 1 <Uitkeringsovereenkomst> <Premieovereenkomst> Voorbeeld Toelichting Uniform Pensioenoverzicht Model 1 Wat heeft u aan het Uniform Pensioenoverzicht? Het Uniform Pensioenoverzicht geeft u inzicht in wat

Nadere informatie

Balans 2 Staat van Baten en Lasten 3 Toelichting 4

Balans 2 Staat van Baten en Lasten 3 Toelichting 4 Rapport betreffende het Financieel Jaarverslag 2014 (verkort) INHOUDSOPGAVE Pagina Jaarrekening Balans 2 Staat van Baten en Lasten 3 Toelichting 4 Accrap1 Jr1438901 verkort VERKORTE BALANS (in euro's)

Nadere informatie

REGLEMENT VOOR HET WAO-HIAAT PENSIOEN Van Stichting Pensioenfonds Holland Casino

REGLEMENT VOOR HET WAO-HIAAT PENSIOEN Van Stichting Pensioenfonds Holland Casino 1 REGLEMENT VOOR HET WAO-HIAAT PENSIOEN Van Stichting Pensioenfonds Holland Casino Artikel 1. Definities In dit reglement wordt verstaan onder: a. het fonds : Stichting Pensioenfonds Holland Casino; b.

Nadere informatie

ADDENDUM BIJ DE PENSIOENOVEREENKOMST

ADDENDUM BIJ DE PENSIOENOVEREENKOMST ADDENDUM BIJ DE PENSIOENOVEREENKOMST In aanvulling op de eerder tussen de werkgever en diens werknemers gesloten pensioenovereenkomst maken met ingang van 1 januari 2008 de hierna vermelde bepalingen deel

Nadere informatie

Veelgestelde vragen. Algemeen

Veelgestelde vragen. Algemeen Algemeen 1. Wat is een UPO? UPO staat voor Uniform Pensioenoverzicht. Het UPO geeft u inzicht in uw huidige en toekomstige financiºle situatie (en de situatie voor uw eventuele nabestaanden) bij pensionering,

Nadere informatie

REGLEMENT VOOR HET WAO-HIAAT PENSIOEN Van Stichting Pensioenfonds Holland Casino

REGLEMENT VOOR HET WAO-HIAAT PENSIOEN Van Stichting Pensioenfonds Holland Casino 1 REGLEMENT VOOR HET WAO-HIAAT PENSIOEN Van Stichting Pensioenfonds Holland Casino Artikel 1. Definities In dit reglement wordt verstaan onder: a. het fonds : Stichting Pensioenfonds Holland Casino; b.

Nadere informatie

TIJDELIJKE AANVULLINGSREGELING van Stichting Pensioenfonds Koninklijke Ten Cate. Per 1 januari 2006

TIJDELIJKE AANVULLINGSREGELING van Stichting Pensioenfonds Koninklijke Ten Cate. Per 1 januari 2006 TIJDELIJKE AANVULLINGSREGELING van Stichting Pensioenfonds Koninklijke Ten Cate Per 1 januari 2006 Looptijd tot en met 31 december 2014 Versie 1 januari 2013 Stichting Pensioenfonds Koninklijke Ten Cate

Nadere informatie

Jaarbericht. Weller Vastgoed Ontwikkeling Secundus BV

Jaarbericht. Weller Vastgoed Ontwikkeling Secundus BV Jaarbericht Weller Vastgoed Ontwikkeling Secundus BV 2014 Inhoudsopgave 1. Algemeen 2 2. Jaarrekening 3 2.1 Balans per 31-12-2014 (voor winstbestemming) 3 2.2 Winst en verliesrekening over 2014 4 2.3 Kasstroomoverzicht

Nadere informatie

Extra informatie pensioenverlaging

Extra informatie pensioenverlaging Extra informatie pensioenverlaging Wat is de invloed van de verlaging op mijn netto pensioen? Als u nog niet met pensioen bent, kunnen we u nu niet zeggen hoe uw netto pensioen

Nadere informatie

Stichting Dagopvang Utrecht te Utrecht

Stichting Dagopvang Utrecht te Utrecht te Utrecht Rapport inzake jaarstukken 2014 SAMENGEVATTE JAARREKENING 2014 1 BALANS PER 31 DECEMBER 2014 (na winstbestemming) 31 december 2014 31 december 2013 ACTIVA VASTE ACTIVA Materiële vaste activa

Nadere informatie

Jaarrekening 2014. Stichting Bibliotheek Oostland

Jaarrekening 2014. Stichting Bibliotheek Oostland Jaarrekening 2014 Stichting Bibliotheek Oostland Bleiswijk, juni 2015 Inhoudsopgave Bladzijde JAARREKENING Balans 31 december 2014 Staat van baten en lasten 2014 Algemene toelichting 1 2 3 Opgesteld door

Nadere informatie

2013 verkort in beeld. Ontwikkelingen. Pensioenen Beleggingen Organogram

2013 verkort in beeld. Ontwikkelingen. Pensioenen Beleggingen Organogram 02 verkort in beeld 03 Ontwikkelingen 05 08 10 Pensioenen Beleggingen Organogram Aantal deelnemers dat pensioen opbouwt Aantal personen dat een ouderdomspensioen ontvangt Aantal deelnemers met slapende

Nadere informatie

Contractnummer 1111 Polisnummer 1234-0001, 1234-0006 Referentienummer 12345

Contractnummer 1111 Polisnummer 1234-0001, 1234-0006 Referentienummer 12345 Uniform Pensioenoverzicht 2015 Stand per 31-12-2014 Pensioenuitvoerder Onderlinge 's-gravenhage Pensioenovereenkomst premieovereenkomst Werkgever Werkgever Contractnummer 1111 Polisnummer 1234-0001, 1234-0006

Nadere informatie

INSTITUUT HET CENTRUM DEN HAAG - LEIDEN TE 'S-GRAVENHAGE. Rapport inzake jaarstukken 2013/2014

INSTITUUT HET CENTRUM DEN HAAG - LEIDEN TE 'S-GRAVENHAGE. Rapport inzake jaarstukken 2013/2014 INSTITUUT HET CENTRUM DEN HAAG - LEIDEN TE 'S-GRAVENHAGE Rapport inzake jaarstukken 2013/2014 INHOUDSOPGAVE Pagina ACCOUNTANTSVERSLAG 1 Algemeen 3 FINANCIEEL VERSLAG 1 Bestuursverslag over 2013/2014 5

Nadere informatie

De regeling nettopartnerpensioen is een product van Stichting Pensioenfonds Zorg en Welzijn (PFZW).

De regeling nettopartnerpensioen is een product van Stichting Pensioenfonds Zorg en Welzijn (PFZW). Kenmerken en voorwaarden regeling nettopartnerpensioen De regeling nettopartnerpensioen is een product van Stichting Pensioenfonds Zorg en Welzijn (PFZW). Over deze kenmerken en voorwaarden Het doel van

Nadere informatie