Realistische rekenmodellen voor metselwerk

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Realistische rekenmodellen voor metselwerk"

Transcriptie

1 s tichting b ouwr esearch Realistische rekenmodellen voor metselwerk 245

2 Rapporteur: Ir. R. van der Pluym, TNO-Bouw, Delft.

3 stichtingl.ouw. esearch Realistische rekenmodellen voor metselwerk Rotterdam,

4 DOELSTELLING STICHTING BOUWRESEARCH Stichting Bouwresearch (SBR) verleent de bouwnijverheid hulp bij het toepassen van nieuwe inzichten en ontwikkelingen op het gebied van management, organisatie en technologie. Belangrijkste doelstelling van SBR is het laten uitvoeren van onderzoek gericht op verbetering van kwaliteit, produktiviteit, arbeidsomstandigheden en zorg voor de werkgelegenheid in de bouw. SBR voert circa 80 onderzoeksprojecten per jaar uit en werkt actief aan het overdragen van de kennis naar alle geledingen binnen de bouwnijverheid. De Stichting en degenen die aan deze publikatie hebben meegewerkt, hebben een zo groot mogelijke zorgvuldigheid betracht bij het verwerken - naar de laatste inzichten - van de in deze publikatie opgenomen gegevens. De mogelijkheid dat zich desondanks onjuistheden in deze publikatie kunnen bevinden kan niet worden uitgesloten. Degene die van deze publikatie gebruik maakt aanvaardt daarvoor het risico. De stichting sluit, mede ten behoeve van degenen die aan deze publikatie hebben meegewerkt, iedere aansprakelijkheid uit voor schade die mocht voortvloeien uit het gebruik van informatie uit deze publikatie. CIP-GEGEVENS KONINKLIJKE BIBLIOTHEEK, DEN HAAG Pluijm, R. van der Realistische rekenmodellen voor metselwerk / R. van der Pluijm. - Rotterdam: Stichting Bouwresearch. - (SBR-publicatie ; 245) Met lit. opg. - Met samenvatting in het Engels. ISBN NUGI833 Trefw.: metselwerk; rekenmodellen. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt door middel van druk, fotokopie, microfilm, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand, of op welke andere wijze ook, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de Stichting Bouwresearch. No part of this book may be reproduced in any form by print, photoprint, microfilm, stored in a database or retrieval system, or any other means without written permission from the Stichting Bouwresearch.

5 INHOUD WOORD VOORAF 5 SAMENVATTING 6 SUMMARY 7 1 INLEIDING 8 2 SPOUWMUURCONSTRUCTIES ' 9 2,1 Inleiding 9 2,2 Materiaaleigenschappen 10 2,3 Geometrie en randvoorwaarden van het spouwmuurmodel Windbelasting Voorbeeld spouwmuurberekening 15 2,5.1 Grote gelijmde spouwbladen in een fabriekshal Spouwmuur in een woonhuis BOUWMUREN Inleiding Materiaaleigenschappen Berekening van de eigen stabiliteit van de bouwmuur Het gedrag van de bouwmuur Het gedrag van de bouwmuur onder invloed van de vloer , Voorbeelden Belastingen Doorgaande vloer op een massieve bouwmuur Kanaalplaatvloer op een massieve bouwmuur Kanaalplaatvloer op een ankerloze spouwmuur Conclusie 29 Stichting Bouwresearch 3 /

6 REALISTISCHE REKENMODELLEN VOOR METSELWERK 4 RAAMWERKEN Inleiding Los gestapeld raamwerk Windbelasting Voorbeelden Doorgaande vloer op een massieve bouwmuur (Kanaal)plaatvloer met ankerloze spouwmuur Conclusies 34 5 OPVULWANDEN IN RAAMWERKEN 35 6 CONCLUSIES EN AANBEVELINGEN 37 LITERATUUR 38 SYMBOLEN 39 BIJLAGE I: TOEPASSING STAPELBOUW.40 4

7 WOORD VOORAF Hoewel- of misschien doordat - metselwerk al eeuwenlang in de bouw wordt toegepast, loopt de theorie voor het berekenen ervan achter bij de uitvoeringspraktijk. Voor constructies, opgetrokken uit jongere materialen, zoals staal en beton, geldt dat niet. Er is meer bekend over de materiaaleigenschappen. Mede door het homogene karakter van deze materialen, sluiten de resultaten van berekeningsmethoden goed aan bij de praktijk. Dit is bij metselwerk geenszins het geval. In de opeenvolgende Technische Grondslagen voor de berekening van Bouwconstructies (TGB's) van 1955, 1972 en het aanvullingsblad van 1985 werden rekenregels voor metselwerk ontwikkeld, die op kunstmatige wijze de aansluiting tussen theorie en praktijk tot stand brachten. Een reductiecoëfficiënt voor de windbelasting van lage gebouwen 0,6 in de TGB 1972) of hoge rekenwaarde voor de treksterkte was voor elke constructeur een crime. Het werd hoog tijd voor een nieuwe aanpak. Binnen het BRIK-onderzoekproject wordt door CURcommissies onderzoek gedaan naar fundamentele uitganspunten. De noodzaak tot theorievorming, zeker voor veel toegepaste metselwerkconstructies blijft. In goed overleg met de CUR heeft de SBR een onderzoek laten uitvoeren naar de mogelijkheid realistische rekenregels te ontwikkelen voor enkele belangrijke constructie-onderdelen, zoals spouwmuren en bouwmuren. Opmerkelijk is dat het resultaat voor een groot deel tot stand kwam met gebruikmaking van reeds bestaande, maar her en der verspreide kennis. Voor het eerst is deze kennis geordend en toegankelijk gemaakt. Hierdoor bleek het mogelijk met de TGB 1990 Steenconstructies bij de hand, ook nieuwe en wellicht goedkopere constructies te ontwerpen. Ook met het oog op de komende-europese regelgeving is het resultaat van groot belang. Het verkleint de kans dat de typisch Nederlandse, slanke bouwwijze plaats moet rna-ken voor zwaardere en duurdere bouwwijzen, zoals die bijvoorbeeld in Duitsland verplicht is. Het onderzoek werd uitgevoerd door ir. R. van der Pluijm van TNO-Bouw. De SBR-commissie 'Gestapelde bouw' heeft met veel inzet en inzicht het onderzoek begeleid. Zowel de relatie met de praktijk van het bouwen als nieuwe ideeën ten aanzien van de theorievorming (stapelsteenmechanica) werden in de discussie betrokken. Deze publikatie is een verkorte versie van het uitgebrei - de onderzoeksrapport F-54 'Mechanicamodellen voor gestapelde bouw" [21] dat bij de SBR kan worden besteld. Het via de TNO-EZ stimuleringsregeling gesubsidieerde onderzoek kwam mede tot stand door een financiële bijdrage van het Koninklijk Verbond van Nederlandse Baksteenfabrikanten KNB en een gift van het CVK Kalkzandsteenindustrie. ir. W.O. Wassenaar, voorzitter D De commissie' ir. W.O. Wassenaar, voorzitter ir. P.K. van der Schuit, coördinator prof. ir. W.J. Beranek ir. W.J. Copier r. J.e. KeIler ing. P. Kole ir. R. van der Pluijm, rapporteur ing. W. Rauwerdink ir. A.J.M. Siemes H. Smit, MB! ir. K.J. Tonkens Raadgevend Ing. Buro Wassenaar, Haren (Gr) SBR, Rotterdam TU Delft, afd. Bouwkunde N.V. Nederlandse Spoorwegen, Utrecht KNB, de Steeg CUR, Gouda TNO-Bouw, Delft tvk Kalkzandsteenindustrie, Hilversum TNO-Bouw Raalte KNB, de Steeg Stichting Bouwresearch 5

8 REALISTISCHE REKENMODELLEN VOOR METSELWERK SAMENVATTING Deze publikatie behandelt rekenregels - rekenmodellen - voor het berekenen van de mechanische eigenschappen van bouwconstructies met metselwerk. De regels zijn het resultaat van door de SBR-commissie 'Gestapelde Bouw' begeleid onderzoek, dat werd uitgevoerd door TNO-Bouw waarbij de huidige kennis werd gerangschikt en toegankelijk gemaakt.. De resultaten zijn met name van belang voor de woningbouw. De rekenregels hebben betrekking op de volgende constructie-onderdelen (zie ook figuur 1): Hoofdstuk 2: SPOUWMUREN In afwijking van NEN 6790: TGB 1990 Steenconstructies word t geen red uctiefactor toegepast voor verlaging van de windbelasting. Bovendien wordt het eigen gewicht als een actieve belasting in rekening gebracht en is belastingafdracht in horizontale en verticale richting mogelijk. Hoofdstuk 3: BOUWMUREN Schematisering van de werkelijke constructie toont aan dat pendels in een raamwerk ook bij grote verplaatsingen niet gaan aanpendelen. Zij kunnen daarom worden weggelaten in een stabiliteitsberekening. Hoofdstuk 4: RAAMWERKEN Voor raamwerken van bouwmuren en vloeren met voldoende capaciteit voor het opnemen van buigende momenten, wordt een eenvoudige rekenmethodiek gegeven, die rekening houdt met geometrisch en fysisch niet-lineair gedrag. Daardoor is het niet nodig toeslagen in rekening te brengen. Hoofdstuk 5: OPVULWANDEN IN RAAMWERKEN In dit hoofdstuk is globaal aangegeven welke invloed opvulling met metselwerk heeft op de stijfheid van raamwerken. Bij elk van de genoemde constructie-onderdelen zijn voorbeelden gegeven van de wijze waarop de rekenregels kunnen worden toegepast. Voor alle duidelijkheid: de regels gelden voor alle in TGB-steen genoemde materialen zoals baksteen, kalkzandsteen, betonsteen, gasbeton, gipsblokken, enz. Een inventarisatie van de in Nederland toegepaste bouwwijzen diende als kader voor het ontwikkelen van de modellen (zie bijlage I) I SPOUWMUUR belast door WIND BOUWMUREN belast door ZWAARTEKRACHT Figuur 1 Overzicht van de beschouwde constructieonderdelen. Figure 1 Structural components. DRAAGCONSTRUCTIE belast door ZWAARTEKRACHT en WIND m_1 INGEVULD RAAMWERK belast door WIND 6

9 SUMMARY This report deals with numerical procedures/models for calculating the mechanical properties of brickwork structures. The procedures are the result of investigations initrated by SBR and carried out by TNO-Building. The results are mainly of interest to flat construction. The calculation procedures relate to the following structural components, see also Figure 1. Chapter 2: CA VITY W ALLS In contrast to NEN 6790: TGB 1990 "Brick Structures ", a reduction factor for wind loads has not been applied. In addition the deadweight has been taken as an active load and the transfer of loads horizontally and vertical-. ly considered. Chapter 3: LOAD-BEARING W ALLS Schematization of the actual structure shows that laterally restrained pin joints in a framework do not act as hinges even for large displacements. They can therefore be reglected in stability calculations. Chapter 4: FRAMEWORKS A numerical method is given for load-bearing wall and floor frameworks which have sufficient capacity to absort bending moments. The calculation takes into account geometrie and physical non-linearity. Allowance need not therefor be made in the calculation. Chapter 5: FRAMEWORK INFILLING The general effect of brickwork infilling on the stiffness of frameworks is discussed in this chapter. Examples of how the calculation procedure can be applied are given for each of the structural components being considered. An inventary of the procedures used in the Netherlands serves as a framework for the development of the modeis (see Appendix I) Stichting Bouwresearch 7

10 REALISTISCHE REKENMODELLEN VOOR METSELWERK 1 INLEIDING De wijze waarop nu in Nederland in metselwerk wordt gebouwd, leidt in het algemeen tot zeer bruikbare en betrouwbare bouwwerken. Als er schade ontstaat, betreft dat meestal scheurvorming die de veiligheid niet beïnvloedt. Het geringe aantal instortingen dat zich in Nederland heeft voorgedaan, is bijna altijd terug te voeren op menselijke fouten. Ondanks dit gunstige beeld zijn er de laatste jaren naar aanleiding van de volgende feiten vragen gerezen ten aanzien van het constructief gedrag van metselwerk: Bij sloop blijkt SOI11S dat het metselwerk nagenoeg geen samenhang (l1leer) heeft. Het bouwwerk heeft niettemin alle belastingen kunnen verwerken. Er is op vrij grote schaal metsel mortel met een te hoog lu eh tgehalte gebruikt dat niet of nauwelijks hecht. Er zijn geen aanwijzingen dat hierdoor in de praktijk constructieve problemen zijn ontstaan. Uit controleberekeningen voor bestaande bouwwerken blijkt, dat goed functionerende gebouwen een veiligheidsl1large kunnen hebben die veel klei/ler is dan de marge die volgt uit toepassing van de vereiste veiligheidscoëfficiënt y = 1,7 of 2,0. Probabilistische analyses van gemetselde,constructies tonen aan dat de betrouwbaarheid beduidend lager kan zijn dan van constructies, uitgevoerd in bijvoorbeeld. staal, beton of hout. De in de praktijk gebleken betrouwbaarheid van l1letselwerk is daarentegen zeer hoog. De conclusie ligt voor de hand: de rekenregels voor het berekenen van metselwerkconstructies sluiten onvoldoende aan bij het feitelijk gedrag van deze constructies in de praktijk. Wetenschappelijk gezien is dat een ongewenste situatie. In de praktijk viel ermee te leven, zoals uit het recente verleden blijkt. Toch blijven er een aantal bezwaren: Er kan geen objectieve grens worden aangegeven voor de mate waarin afwijkingen in de constructie nog toelaatbaar zijn. Nieuwe constructieve ontwikkelingen worden geremd. De internationale aansluiting wordt gemist; dit kan vooral nadelige gevolgen hebben wanneer de grenzen binnen de Europese Economische Gemeenschap open gaan. Metselwerk zal verder worden teruggedrongen door andere materialen; dit heeft enerzijds negatieve gevolgen voor de bedrijfstakken die daarvan afhankelijk zijn, anderzijds dreigt een belangrijke bol/wcultuur in Nederland te verdwijnen. De gesignaleerde discrepantie tussen theorie en praktijk wijst er bovendien op, dat in metselwerk economischer kan worden gebouwd, zonder afbreuk te doen aan de veiligheid of de betrouwbaarheid. 8

Praktij ktoepassi ng bouwbesluit en de bouwaanvraag voor kleinere bouwwerken

Praktij ktoepassi ng bouwbesluit en de bouwaanvraag voor kleinere bouwwerken -..:... tichting ouw esearch Praktij ktoepassi ng bouwbesluit en de bouwaanvraag voor kleinere bouwwerken Deze publikatie is tot stand gekomen in samenwerking met het Nederlands Verbond van Ondernemers

Nadere informatie

.,. Lijmen in de bo. Copyright SBR, Rotterdam

.,. Lijmen in de bo. Copyright SBR, Rotterdam .,. Lijmen in de bo s tichting ouw esearch Auteurs ir. Th. J. van den Boom, TNO Bouw, Rijswijk; ing. D. van Deventer, TNO Kunststoffen en Rubber Instituut, Delft; drs. J.c. van Broekhuizen, Chemiewinkel,

Nadere informatie

Copyright SBR, Rotterdam

Copyright SBR, Rotterdam i rapporteurs: ir. T. H. J. Liem en ir. L. Nederlof Vakgroep Bouwfysica Afd. Civiele Techniek en Bouwkunde Technische Hogeschool Delft Detectie van onvolkomenheden in spouwmuurvullingen 109 Rotterdam,

Nadere informatie

Copyright SBR, Rotterdam

Copyright SBR, Rotterdam Het buitenspouwblad Het buitenspouwblad 84 Stichting Bouwresearch K1uwer Technische Boeken B.V. - Deventer - AntWerpen Ten Hagen B.V. - Den Háag Het doel van de Stichting is het coördineren, stimuleren

Nadere informatie

s tichting ouw esearch Geluidisolatie: ankerloze spouwmuur of enkelvoudige muur Copyright SBR, Rotterdam

s tichting ouw esearch Geluidisolatie: ankerloze spouwmuur of enkelvoudige muur Copyright SBR, Rotterdam s tichting ouw esearch Geluidisolatie: ankerloze spouwmuur of enkelvoudige muur stichtingbouwi-esearch Geluidisolatie: ankerloze spouwmuur of enkelvoudige muur Rotterdam, 1988 De stichting stelt zich

Nadere informatie

stichting bouwresearch Onderhoud van bitumineuze dakbedekkingssystemen Copyright SBR, Rotterdam

stichting bouwresearch Onderhoud van bitumineuze dakbedekkingssystemen Copyright SBR, Rotterdam stichting bouwresearch Onderhoud van bitumineuze dakbedekkingssystemen ", " Rapporteurs: A. van den Hout ing. J.M. Bruins BDA Buro Dakadvies b.v. stichting bouwresearch Onderhoud van bitumineuze dakbedekkingssystemen

Nadere informatie

Lijmen in de bouw. Wandbekle. s tichting b ouw r esearch. deel 4. Copyright SBR, Rotterdam

Lijmen in de bouw. Wandbekle. s tichting b ouw r esearch. deel 4. Copyright SBR, Rotterdam Lijmen in de bouw Wandbekle en s tichting b ouw r esearch deel 4 CJP-GEGEVENS KONINKLIJKE BIBLIOTHEEK, DEN HAAG Boom, Th.J. van den Lijmen in de bouw / [auteur: Th.J. van den Boom].- Rotterdam: Stichting

Nadere informatie

Bouwrijp maken met schuimbeton;

Bouwrijp maken met schuimbeton; s tichting b ouwr esearch Bouwrijp maken met schuimbeton; een technisch-economische visie rapporteurs: ir. A. Boogert TAUW Intra Consult BV ir. W. de Wijs TAUW Intra Consult BV IJ Bouwrijp maken met schuimbeton;

Nadere informatie

Copyright SBR, Rotterdam. d.ntiui" - search

Copyright SBR, Rotterdam. d.ntiui - search d.ntiui" - search Auteur ir. Th. J. van den Boom, TNO Bouw, Rijswijk. Vormgeving en inhoudelijke bewerking: Triam bv, Produktieen adviesbureau voor opleidingen en documentatie te Papendrecht. Rotterdam

Nadere informatie

I(ostenbewust beheer. s tichting >ouw r esearch. syllabus. Rekenmethodiek voor strategische aanpak naoorlogse woningcomplexen, buurten en wijken

I(ostenbewust beheer. s tichting >ouw r esearch. syllabus. Rekenmethodiek voor strategische aanpak naoorlogse woningcomplexen, buurten en wijken s tichting >ouw r esearch syllabus I(ostenbewust beheer Rekenmethodiek voor strategische aanpak naoorlogse woningcomplexen, buurten en wijken rapporteurs: ing. K. H. Dekker KD/Consultants BV ir. P. Haberer

Nadere informatie

Copyright SBR, Rotterdam

Copyright SBR, Rotterdam '. Binnenriolering Binnenriolering 77 Stichting Bouwresearch Kluwer Technische Boeken B.V. - Deventer - Antwerpen Ten Hagen B.V. - Den Haag Het doel van de Stichting is het coördineren, stimuleren en

Nadere informatie

Copyright SBR, Rotterdam

Copyright SBR, Rotterdam rapporteur: ir. L. J. Visser raadgevend ingenieur Het programma van eisen bij nader inzien De functie van het programmeren in de bouwvoorbereiding Een systeembenadering 128 Rotterdam, 1985 I(br Stichting

Nadere informatie

Nieuwbouw en onderhoud. hand in hand. Copyright SBR, Rotterdam

Nieuwbouw en onderhoud. hand in hand. Copyright SBR, Rotterdam s tichting ouwr esearch Nieuwbouw en onderhoud hand in hand rapporteur: mr.ing. A. G. J. Mak Advocaten en procureurs stichting:bouwifboesearch Nieuwbouw.en onderhoud h.and in hand Rotterdam, 1990 De stichting

Nadere informatie

Copyright SBR, Rotterdam

Copyright SBR, Rotterdam : Ventilatie en energieverlies van woningen Enkele bouwkundige details Ventilatie en energieverlies van woningen Enkele bouwkundige details 85 Stichting Bouwresearch Kluwer Technische Boeken B.V. - Deventer

Nadere informatie

Copyright SBR, Rotterdam

Copyright SBR, Rotterdam Zon en ramen Zon en ramen Regels voor de keuze van raamgrootte en zonwering voor gebouwen zonder mechanische koeling 74 I Stichting Bouwresearch / Kluwer Technische Boeken B.V. - Deventer - Antwerpen

Nadere informatie

Copyright SBR, Rotterdam

Copyright SBR, Rotterdam rapporteur: ir. J. F. van Mierlo TNO-IBBC Wonen in de kou? 110 Rotterdam, 1985 r(br Stichting Bouwresearch Het doel van de Stichting is het coördineren, stimuleren en begeleiden van speurwerk op het gebied

Nadere informatie

Copyright SBR, Rotterdam

Copyright SBR, Rotterdam Wapenen of voorspannen zonder aanhechting (VZA)? Wapenen of' voorspannen zonder aanhechting (VZA)? 70 Stichting Bouwresearch Kluwer Technische Boeken B.V. - Deventer - Antwerpen Ten Hagen B.V. - Den Haag

Nadere informatie

Copyright SBR, Rotterdam

Copyright SBR, Rotterdam r I; : ERRATUM Ti;denj een vergadering van de studiecomml:r.rie B la 'Afwerking van muren en plafonds' is vastgesteld dat het toepajsingsgebied en met name de constructieve en decoratieve mogelijkheden

Nadere informatie

I nventarisatie onderzoeksinstellingen in de bouwnijverheid. r(br Stichting Bouwresearch. Copyright SBR, Rotterdam

I nventarisatie onderzoeksinstellingen in de bouwnijverheid. r(br Stichting Bouwresearch. Copyright SBR, Rotterdam I nventarisatie onderzoeksinstellingen in de bouwnijverheid 158 r(br Stichting Bouwresearch rapporteurs: ir. M. G. M. Nelissen mw. J. Haverkamp Twijnstra Gudde NV Inventarisatie onderzoeksinstellingen

Nadere informatie

rapporteur: ing. W. Bassie BouwcentrumlTechno Copyright SBR, Rotterdam

rapporteur: ing. W. Bassie BouwcentrumlTechno Copyright SBR, Rotterdam rapporteur: ing. W. Bassie BouwcentrumlTechno Met cement gebonden dekvloeren op een thermisch isolerende laag. Kwaliteit en uitvoering geschikt voor utiliteitsbouw 116 Rotterdam, 1985 r(br Stichting Bouwresearch

Nadere informatie

INSPECTIE BOUWKUNDIGE BRAND- VEILIGHEID Specifieke normen en verwijzingen

INSPECTIE BOUWKUNDIGE BRAND- VEILIGHEID Specifieke normen en verwijzingen INSPECTIE BOUWKUNDIGE BRAND- VEILIGHEID Specifieke normen en verwijzingen Publicatiedatum : 1 augustus 2014 Ingangsdatum : 1 augustus 2014 VOORWOORD Pagina 2/5 De Vereniging van Inspectie-instellingen

Nadere informatie

Copyright SBR, Rotterdam

Copyright SBR, Rotterdam ", Technologische en structurele ontwikkelingen in de bouw Een toekomststudie Technologische en structurele ontwikkelingen in de bouw Een toekomststudie Uitgevoerd in opdracht van de Stichting Structuuronderzoek

Nadere informatie

Copyright SBR, Rotterdam

Copyright SBR, Rotterdam rapporteurs: ir. Th. J. van den Boom ir. R. P. J. van Hees IBBC-TNO Binnenisolatie 156 Rotterdam, 1987 r:(br Stichting Bouwresearch Het doel van de Stichting is het coördineren, stimuleren en begeleiden

Nadere informatie

c u R rappen 92-8 Europese regelgeving voor metselwerk vergelijking rekenregels en rekenvoorbeeld

c u R rappen 92-8 Europese regelgeving voor metselwerk vergelijking rekenregels en rekenvoorbeeld c u R civieltechnisch centrum uitvoering research en regelgeving stichting voor de technische wetenschappen rappen 92-8 Europese regelgeving voor metselwerk vergelijking rekenregels en rekenvoorbeeld postbus

Nadere informatie

Copyright SBR, Rotterdam

Copyright SBR, Rotterdam ir. H. Hengeveld ing. J. J. Damen Adv.bur. TAUW Intra Consult,; Bouwrijp maken en bouwkosten 157 Rotterdam, 1987 r(br Stichting Bouwresearch De stichting stelt zich ten doel: a. in de bouwnijverheid produktiviteit

Nadere informatie

Copyright SBR, Rotterdam. stichting bouwresearch

Copyright SBR, Rotterdam. stichting bouwresearch Copyright SBR, Rotterdam stichting bouwresearch Colofon Rapporteurs: ing. A.A.J. Damen en ir. H.C.M. van Egmond, Damen Consultants B.V. te Rotterdam Vormgeving: RePro Slotboom, Breda Druk: W.D. MeiTIema

Nadere informatie

Copyright SBR, Rotterdam

Copyright SBR, Rotterdam ----------------------------------------------- Afdichten van voegen in gevels met banden en profielen Droge beglazing Afdichten van voegen in gevels met banden en profielen Droge beglazing 64 Stichting

Nadere informatie

Handleiding Eetmeter. Aan de slag. in beroep en bedrijf. Handleiding Eetmeter. februari 2007

Handleiding Eetmeter. Aan de slag. in beroep en bedrijf. Handleiding Eetmeter. februari 2007 Aan de slag in beroep en bedrijf februari 2007 Branche Uitgevers 1 Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand dan wel

Nadere informatie

Copyright SBR, Rotterdam

Copyright SBR, Rotterdam Buitenisolatiesystemen met gepleisterde afwerking Buitenisolatiesystemen met gepleisterde afwerking 92 Stichting Bouwresearch Kluwer Technische Boeken B.V. - Deventer - Antwerpen Ten Hagen B.V.-Den Haag

Nadere informatie

Aanbesteding, bouwteam of brochurepla Wat bepaalt de keuze? r(br Stichting Bouwresearch. Copyright SBR, Rotterdam

Aanbesteding, bouwteam of brochurepla Wat bepaalt de keuze? r(br Stichting Bouwresearch. Copyright SBR, Rotterdam Aanbesteding, bouwteam of brochurepla Wat bepaalt de keuze? 24 r(br Stichting Bouwresearch Aanbesteding, bouwteam of brochureplan Wat bepaalt de keuze? 24 Rotterdam, 985 r(br Stichting Bouwresearch Het

Nadere informatie

Handboek voor innovaties in de bouwonderneming. Richtlijnen voor het middelgrote bedrijf. t(br Stichting Bouwresearch. Copyright SBR, Rotterdam

Handboek voor innovaties in de bouwonderneming. Richtlijnen voor het middelgrote bedrijf. t(br Stichting Bouwresearch. Copyright SBR, Rotterdam Handboek voor innovaties in de bouwonderneming Richtlijnen voor het middelgrote bedrijf 122 t(br Stichting Bouwresearch Handboek voor innovaties in de bouwonderneming Richtlijnen voor het middelgrote

Nadere informatie

Copyright SBR, Rotterdam

Copyright SBR, Rotterdam Colofon Rapporteur: Ing. ra. Knegt MSc, Aboma+Keboma, Ede Vormgeving: RePro Slotboom, Breda Druk: W.D. Meinema B.V., Delft stichting bouwresearch Een ernstig ongeval op de bouw Handleiding voor aannemers

Nadere informatie

Copyright SBR, Rotterdam. Een nieuwe woning; gegevens voor bewoners

Copyright SBR, Rotterdam. Een nieuwe woning; gegevens voor bewoners Een nieuwe woning; gegevens voor bewoners Een nieuwe woning; gegevens voor bewoners Handleiding voor het verstrekken van gebruiks- en onderhoudsgegevens aan kopers en huurders van woningen 98 Stichting

Nadere informatie

Liimen in de bouw. deel 6. Copyright SBR, Rotterdam

Liimen in de bouw. deel 6. Copyright SBR, Rotterdam Liimen in de bouw deel 6 j Auteur ir. Th.J. van den Boom, TNO Bouw, Rijswijk Deze handleiding kwam tot stand in samenwerking met Triam Kennismanagement, bureau voor advies, ontwerp en produktie te Papendrecht.

Nadere informatie

Het beleidsplan in de bouwonderneming

Het beleidsplan in de bouwonderneming 93 Het beleidsplan in de bouwonderneming Methode voor de opzet van een meerjarenplanning instructieboek :1 Het beleidsplan in de bouwonderneming Methode voor de opzet van een meerjarenplanning Instructieboek

Nadere informatie

iliging van gebouwen 3 deel winkels

iliging van gebouwen 3 deel winkels s tichting b ouwr esearch iliging van gebouwen 3 deel winkels In de reeks Beveiliging van gebouwen zijn reeds verschenen: Deel 1: Eengezinswoningen, SBR-publikatie 304 Deel 2: Meergezinswoningen, SBR-publikatie

Nadere informatie

WIJZIGINGSBLAD A2. BORG 2005 versie 2 / A2 VEILIGHEID DOOR SAMENWERKING. Versie : 2.2. Publicatiedatum : 31 maart 2010. Ingangsdatum : 1 april 2010

WIJZIGINGSBLAD A2. BORG 2005 versie 2 / A2 VEILIGHEID DOOR SAMENWERKING. Versie : 2.2. Publicatiedatum : 31 maart 2010. Ingangsdatum : 1 april 2010 WIJZIGINGSBLAD A2 Nationale Beoordelingsrichtlijn BORG 2005 versie 2 Procescertificaat voor het ontwerp, de installatie en het onderhoud van inbraakbeveiliging BORG 2005 versie 2 / A2 Publicatiedatum :

Nadere informatie

Aanbesteden op basis van het prestatiebeginsel

Aanbesteden op basis van het prestatiebeginsel stichting bouwresearch Aanbesteden op basis van het prestatiebeginsel Evaluatie van een experimentele toepassing Colofon Auteur: Ir. H.A.L. Boonekamp, PRe Bouwcentrum, Bodegraven Projectmanager: Ir. G.J.M.

Nadere informatie

Opdrachtgevers in beeld

Opdrachtgevers in beeld -- tichting ouwr esearch Opdrachtgevers in beeld Van der \ eur: Waddinx.;tallateur: dktriciën: F COMPLEX 27 f\j[ MING JT N VALK lec\\n1sct\ AOVIESBUREAU A SU.RnA -- 307 ' Auteurs: ir. W.L.C. DulIaart,

Nadere informatie

Computertoepassingen in het bouwtechnisch onderwijs

Computertoepassingen in het bouwtechnisch onderwijs s tichting ouw esearch Computertoepassingen in het bouwtechnisch onderwijs a rapporteurs: ing. K. H. Dekker ir. F. Pries KD / Consultants stichtingbouwi""esearch Computertoepassingen in het bouwtechnisch

Nadere informatie

Handleiding Programmeren en bewerken CAM (graveermachine) Aan de slag. in beroep en bedrijf. Handleiding Programmeren en bewerken CAM (graveermachine)

Handleiding Programmeren en bewerken CAM (graveermachine) Aan de slag. in beroep en bedrijf. Handleiding Programmeren en bewerken CAM (graveermachine) Aan de slag in beroep en bedrijf Handleiding Programmeren en bewerken CAM (graveermachine) Branche Uitgevers 1 Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in

Nadere informatie

Praktijkboek Bouwbesluit. deel en tussen verschillende. Gebruiksaanwijzing. nieuwbouwvoorschriften. (aansluitingen. van niet tot bewoning

Praktijkboek Bouwbesluit. deel en tussen verschillende. Gebruiksaanwijzing. nieuwbouwvoorschriften. (aansluitingen. van niet tot bewoning s tichting b ouwr esearch Praktijkboek Bouwbesluit deel 3 Gebruiksaanwijzing nieuwbouwvoorschriften (aansluitingen van niet tot bewoning bestemde gebouwen en tussen verschillende gebouwfunctiesj 264-3

Nadere informatie

roken om 0 op weg met FORUM- ,// Copyright SBR, Rotterdam Ul;l)DI\-!iene over bouwinformatica

roken om 0 op weg met FORUM- ,// Copyright SBR, Rotterdam Ul;l)DI\-!iene over bouwinformatica s tichting b ouwr esearch roken om 0,// op weg met FORUM- Ul;l)DI\-!iene over bouwinformatica Rapporteur: ir. M. Hobijn, Redactionele bewerking: J.O. Dekker, J.OD. Consulting. tichting ouw esearch /' Afspraken

Nadere informatie

Copyright SBR, Rotterdam

Copyright SBR, Rotterdam , '". Energiebesparing -.-.-.-. zonne-energie 96 Stichting Bouwresearch Kluwer Technische Boeken B.V. - Deventer - Antwerpen Ten Hagen B.V. - Den Haag Het doel van de Stichting is het coördineren, stimuleren

Nadere informatie

Copyright SBR, Rotterdam

Copyright SBR, Rotterdam Het doel van de Stichting is het coördineren, stimuleren en begeleiden van speurwerk op het gebied van de bouwvoorbereiding, de bouwtechniek en de bedrijfstechniek in de bouwnijverheid, alsmede de verbreiding

Nadere informatie

Richtlijnen voor funderingen op staal

Richtlijnen voor funderingen op staal s tichting b ouwr esearch Richtlijnen voor funderingen op staal Ontwerp en uitvoering ,I rapporteurs: ir. W. J. Heijnen Grondmechanica Delft ir. H. M. A. Pachen stichting Richtlijnen voor funderingen.

Nadere informatie

s tichting ouw esearch beproevingsmethode en klasse-indeling Copyright SBR, Rotterdam

s tichting ouw esearch beproevingsmethode en klasse-indeling Copyright SBR, Rotterdam s tichting ouw esearch N beproevingsmethode en klasse-indeling rapporteur: ir. H. Zorg man Centrum voor Brandveiligheid TNO illustraties: Jos Kooren " Rookontwikkeling van materialen Nieuwe beproevingsmethode

Nadere informatie

De keuze van een bitumineus. dakbedekkingssysteem. Copyright SBR, Rotterdam

De keuze van een bitumineus. dakbedekkingssysteem. Copyright SBR, Rotterdam s tichting b ouwr esearch De keuze van een bitumineus dakbedekkingssysteem 293 ',; Rapporteurs: ir. A.M.C.M. Smits, BDA Keuringsen certificeringsinstituut B.V. en ir. N.A. Hendriks, BDA Buro Dakadvies

Nadere informatie

"'" kantoorgebouwen. O Rijksgebouwendienst. Milieu-eisen voor. #ovem. Handleiding PVE. globaal. Copyright SBR, Rotterdam

' kantoorgebouwen. O Rijksgebouwendienst. Milieu-eisen voor. #ovem. Handleiding PVE. globaal. Copyright SBR, Rotterdam s tichting b ouwr esearch Ministerie van Volkshuisvesting,... Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer O Rijksgebouwendienst globaal PVE #ovem "'" Handleiding Milieu-eisen voor kantoorgebouwen Rapporteur:

Nadere informatie

Dag...onderwijs. Een onderzoek naar uitstroombeslissingen van meao-leerlingen. Ineke Lokman

Dag...onderwijs. Een onderzoek naar uitstroombeslissingen van meao-leerlingen. Ineke Lokman Dag...onderwijs Een onderzoek naar uitstroombeslissingen van meao-leerlingen Ineke Lokman Dag...onderwijs Een onderzoek naar uitstroombeslissingen van meao-leerlingen CIP-GEGEVENS KONINKLIJKE BIBLIOTHEEK,

Nadere informatie

WIJZIGINGSBLAD A2. Regeling Brandmeldinstallaties 2002 BMI 2002 / A2 VEILIGHEID DOOR SAMENWERKING. Versie : 1.0. Publicatiedatum : 1 april 2012

WIJZIGINGSBLAD A2. Regeling Brandmeldinstallaties 2002 BMI 2002 / A2 VEILIGHEID DOOR SAMENWERKING. Versie : 1.0. Publicatiedatum : 1 april 2012 WIJZIGINGSBLAD A2 Regeling Brandmeldinstallaties 2002 BMI 2002 / A2 Publicatiedatum : 1 april 2012 Ingangsdatum : 1 april 2012 VEILIGHEID DOOR SAMENWERKING VOORWOORD A2:2012/BMI 2002 Pagina 2/5 Dit wijzigingsblad

Nadere informatie

Het prestatieconcept;

Het prestatieconcept; s tichting b ouwr esearch Het prestatieconcept; begrip, inhoud en betekenis voor het bouwproces deel 1 CIP-GEGEVENS KONINKLIJKE BIBLIOTHEEK, DEN HAAG Boonekamp, HAL. Het prestatieconcept / [rapporteurs

Nadere informatie

Handleiding e-mail. Aan de slag. in beroep en bedrijf. Handleiding e-mail

Handleiding e-mail. Aan de slag. in beroep en bedrijf. Handleiding e-mail Aan de slag in beroep en bedrijf Branche Uitgevers 1 Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand dan wel openbaar gemaakt

Nadere informatie

Copyright SBR, Rotterdam

Copyright SBR, Rotterdam Copyright SBR, Rotterdam Colofon Rapporteur: ir. D. Spekkink, EGM onderzoek bv, Dordrecht Vormgeving: RePro Slotboom, Breda Druk: W.D. Meinema B.V., Delft Copyright SBR, Rotterdam lil stichting bouwresearch

Nadere informatie

CUR. civieltechnisch centrum uitvoering research en regelgeving. 136 voegen in geprefabriceerde vloeren

CUR. civieltechnisch centrum uitvoering research en regelgeving. 136 voegen in geprefabriceerde vloeren CUR civieltechnisch centrum uitvoering research en regelgeving 136 voegen in geprefabriceerde vloeren voegen in geprefabriceerde vloeren ONDERZOEK UITGEVOERD DOOR STEVINLABORATORIUM VAN DE TECHNISCHE UNIVERSITEIT

Nadere informatie

Kader voor Kwaliteit

Kader voor Kwaliteit Kader voor Kwaliteit Opzet voor een algemeen geldige beschrijving van het bouwproces in de vorm van beslisdocumenten per bouwprocesfase ...,. De herziening van dit eerder door SBR uitgegeven 'Kader voor

Nadere informatie

De hybride vraag van de opdrachtgever

De hybride vraag van de opdrachtgever De hybride vraag van de opdrachtgever Een onderzoek naar flexibele verdeling van ontwerptaken en -aansprakelijkheid in de relatie opdrachtgever-opdrachtnemer prof. mr. dr. M.A.B. Chao-Duivis ing. W.A.I.

Nadere informatie

MI LIEUCALCULATIE. een veelbelovend ontwerpinstrument. stichting bouwresearch 269. Copyright SBR, Rotterdam

MI LIEUCALCULATIE. een veelbelovend ontwerpinstrument. stichting bouwresearch 269. Copyright SBR, Rotterdam MI LIEUCALCULATIE een veelbelovend ontwerpinstrument stichting bouwresearch 269 DOELSTELLING STICHTING BOUWRESEARCH Doelstelling van de Stichting Bouwresearch is het laten uitvoeren van onderzoek gericht

Nadere informatie

Coördinatie geregeld?

Coördinatie geregeld? s tichting ouw esearch Coördinatie geregeld? Juridische aspecten van coördinatie in de bouw Rapporteurs: mr. D.E. van Werven, mr. L.C. Makkinga, Instituut voor Bouwrecht. tichting ouw esearch Coördinatie

Nadere informatie

Auteur boek: Vera Lukassen Titel boek: Visio 2010. 2011, Serasta Uitgegeven in eigen beheer info@serasta.nl Eerste druk: maart 2012

Auteur boek: Vera Lukassen Titel boek: Visio 2010. 2011, Serasta Uitgegeven in eigen beheer info@serasta.nl Eerste druk: maart 2012 Auteur boek: Vera Lukassen Titel boek: Visio 2010 2011, Serasta Uitgegeven in eigen beheer info@serasta.nl Eerste druk: maart 2012 ISBN: 978-90-817910-1-4 Dit boek is gedrukt op een papiersoort die niet

Nadere informatie

INSPECTIE BOUWKUNDIGE BRANDVEILIGHEID Goed- en afkeurcriteria bouwkundige brandveiligheid

INSPECTIE BOUWKUNDIGE BRANDVEILIGHEID Goed- en afkeurcriteria bouwkundige brandveiligheid INSPECTIE BOUWKUNDIGE BRANDVEILIGHEID bouwkundige brandveiligheid Versie : 1.0 Publicatiedatum : 1 augustus 2014 Ingangsdatum : 1 augustus 2014 VOORWOORD Pagina 2/6 De Vereniging van Inspectie-instellingen

Nadere informatie

Copyright SBR, Rotterdam

Copyright SBR, Rotterdam rapporteur: ing. F.J. van den Berg Adviesbureau voor Bouwconstructies Inventarisatie funderingsherstel 117 Rotterdam, 1985. r(br Stichting Bouwresearch Het doel van de Stichting is het coördineren, stimuleren

Nadere informatie

Bitumineuze dakbedekkingen;

Bitumineuze dakbedekkingen; s tichting >ouw esearch Bitumineuze dakbedekkingen; herstelmethode details, rapporteurs: A. F. van den Hout BDA Buro Dakadvies BV ing. P. Langenberg Vereniging Dakbedekkingsbranche Nederland VEBIDAK s

Nadere informatie

Grafentheorie voor bouwkundigen

Grafentheorie voor bouwkundigen Grafentheorie voor bouwkundigen Grafentheorie voor bouwkundigen A.J. van Zanten Delft University Press CIP-gegevens Koninklijke Bibliotheek, Den Haag Zanten, A.J. van Grafentheorie voor bouwkundigen /

Nadere informatie

s tichting ouw esearch Akoestische van Copyright SBR, Rotterdam

s tichting ouw esearch Akoestische van Copyright SBR, Rotterdam s tichting ouw esearch Akoestische van Rapporteur: ir. Sonja Seitz, architect, Delft stichting rch Akoestische van Rotterdam, 1991 De stichting stelt zich ten doel: a. in de bouwnijverheid produktiviteit

Nadere informatie

Auteur boek: Vera Lukassen Titel boek: Excel Beginners 2013. 2011, Serasta Uitgegeven in eigen beheer info@serasta.nl Eerste druk: mei 2013

Auteur boek: Vera Lukassen Titel boek: Excel Beginners 2013. 2011, Serasta Uitgegeven in eigen beheer info@serasta.nl Eerste druk: mei 2013 Auteur boek: Vera Lukassen Titel boek: Excel Beginners 2013 2011, Serasta Uitgegeven in eigen beheer info@serasta.nl Eerste druk: mei 2013 ISBN: 978-90-817910-8-3 Dit boek is gedrukt op een papiersoort

Nadere informatie

Bouwen op Top L o c a t i e s

Bouwen op Top L o c a t i e s Bouwenop Top L o c a t i e s VOORWOORD Bouwenop Top L o c a t i e s 3 COLOFON Colofon Bouwen op Toplocaties. Optoppen met Staalframebouw auteur W.H. Verburg redactie en tekenwerk M.A. Barendsz vormgeving

Nadere informatie

Bitumineuze shingles. Copyright SBR, Rotterdam

Bitumineuze shingles. Copyright SBR, Rotterdam s tichting b ouwr esearch Bitumineuze shingles 249 Rapporteur: ir. N.A. Hendriks, BDA Buro Dakadvies B.V. stichtingbouwi$esearch Bitumineuze shingles Rotterdam, 1991 De stichting stelt zich ten doel: a.

Nadere informatie

Europa 1992; De bouwsector en. Nieuwe Duitse Deelstaten. een marktoriëntatie voor de voormalige DDR. DE EUROPESE MARKT s tichting ouw esearch

Europa 1992; De bouwsector en. Nieuwe Duitse Deelstaten. een marktoriëntatie voor de voormalige DDR. DE EUROPESE MARKT s tichting ouw esearch DE EUROPESE MARKT s tichting ouw esearch De bouwsector en Europa 1992; een marktoriëntatie voor de voormalige DDR Nieuwe Duitse Deelstaten Rapporteur: drs. D. Reitsma Management Support BV Co-rapporteur:

Nadere informatie

INSPECTIE BOUWKUNDIGE BRANDVEILIGHEID Vakbekwaamheid en ervaring

INSPECTIE BOUWKUNDIGE BRANDVEILIGHEID Vakbekwaamheid en ervaring INSPECTIE BOUWKUNDIGE BRANDVEILIGHEID Publicatiedatum : 1 augustus 2014 Ingangsdatum : 1 augustus 2014 VOORWOORD Pagina 2/7 De Vereniging van Inspectie-instellingen voor Veiligheid en Brandveiligheid (VIVB)

Nadere informatie

Copyright SBR, Rotterdam

Copyright SBR, Rotterdam dl stichting bouwresearch Besl U itvorm i ngsmodel gebouwonderhoud Gefundeerd beslissen over herstellen, vervangen of niets doen Rotterdam, november 2 DOELSTELLING STICHTING BOUWRESEARCH Stichting Bouwresearch

Nadere informatie

brandwerendhe'id van staal-beton kolommen deel 2: stalen buisprofielen gevuld' met beton

brandwerendhe'id van staal-beton kolommen deel 2: stalen buisprofielen gevuld' met beton brandwerendhe'id van staal-beton kolommen deel 2: stalen buisprofielen gevuld' met beton Centrum Staal is de stichting, die zonder winstoogmerk in Nederland het gebruik en de toepas-.singsmogelijkheden

Nadere informatie

Copyright SBR, Rotterdam

Copyright SBR, Rotterdam Rapporteur: ir. D. Spekkink, EGM onderzoek BV, Dordrecht. IIDouwnoesearch m [fj[l@{j)[léfj[j[j[j[j[j[jéfj WéfJ[f[) Df0(J][f[) méér dan een vragenlijstje Rotterdam 1992 [fj[fj f2@ftjffj DOELSTELLING STICHTING

Nadere informatie

www.dubbelklik.nu Handleiding Homeplanner

www.dubbelklik.nu Handleiding Homeplanner www.dubbelklik.nu Handleiding Homeplanner Deze extra opdrachten zijn onderdeel van Dubbelklik, een lesmethode Technologie, ICT/ Loopbaanoriëntatie en Intersectoraal Alle rechten voorbehouden. Niets uit

Nadere informatie

WIJZIGINGSBLAD A1 Regeling Brandmeldinstallaties 2002

WIJZIGINGSBLAD A1 Regeling Brandmeldinstallaties 2002 WIJZIGINGSBLAD A1 Regeling Brandmeldinstallaties 2002 BMI 2002 / A1 Publicatiedatum : 1 juli 2010 Ingangsdatum : 1 juli 2010 VEILIGHEID DOOR SAMENWERKING VOORWOORD A1:2010/BMI 2002 Pagina 2/6 Dit wijzigingsblad

Nadere informatie

STARTFLEX. Onderzoek naar ondernemerschap onder studenten in Amsterdam

STARTFLEX. Onderzoek naar ondernemerschap onder studenten in Amsterdam Onderzoek naar ondernemerschap onder studenten in Amsterdam Colofon ONDERZOEKER StartFlex B.V. CONSULTANCY Centre for applied research on economics & management (CAREM) ENQETEUR Alexander Sölkner EINDREDACTIE

Nadere informatie

Copyright SBR, Rotterdam

Copyright SBR, Rotterdam rapporteurs: ir. H. Hengeveld ir. W. de Wijs Tauw Infraconsult B.V. Snel bouwrijp maken Een zettingsvrije methode als alternatief voor integraal ophogen 119 Rotterdam, 1985 R(br Stichting Bouwresearch

Nadere informatie

Nederlandse voornorm NAD-NVN-ENV 1995-1-1. (nl)

Nederlandse voornorm NAD-NVN-ENV 1995-1-1. (nl) Dit document mag slechts op een stand-alone PC worden geinstalleerd. Gebruik op een netwerk is alleen. toestaan als een aanvullende licentieovereenkomst voor netwerkgebruik met NEN is afgesloten. This

Nadere informatie

Privaatrechtelijke Bouwregelgeving Editie 2013

Privaatrechtelijke Bouwregelgeving Editie 2013 Privaatrechtelijke Bouwregelgeving Editie 2013 Privaatrechtelijke Bouwregelgeving Editie 2013 samengesteld door: prof. mr. dr. M.A.B. Chao-Duivis ISBN 978-90-78066-82-8 NUR 822 2013, Stichting Instituut

Nadere informatie

Samen-Werken Samen-Delen

Samen-Werken Samen-Delen s tichting ouw esearch Samen-Werken Samen-Delen proiect-ongebonden samenwerking in de B&U sector Rapporteurs: H. Joosten; BELAN Consuiting, Utrecht mr. D.E. van Werven, Instituut voor Bouwrecht, Den Haag

Nadere informatie

stichting bouwresearch Copyright SBR, Rotterdam

stichting bouwresearch Copyright SBR, Rotterdam stichting bouwresearch Auteurs: drs. A.J. Vervoorn, Technische Universiteit Eindhoven ir. A.W. Wichers Hoeth, DHV AIB BV, Amersfoort ir. J.F. van Dortmont, DHV AIB BV, Amersfoort Vormgeving: Meinema, Delft

Nadere informatie

Een evaluatie-onderzoek

Een evaluatie-onderzoek Het aanbod van onderwijsverzorging Een evaluatie-onderzoek A.J. Koster RION Monografieën onderwijsonderzoek 21 CIP-GEGEVENS KONINKLIJKE BIBLIOTHEEK, DEN HAAG Koster, A.J. Het aanbod van onderwijsverzorging.

Nadere informatie

Copyright SBR, Rotterdam. stichting bouwresearch

Copyright SBR, Rotterdam. stichting bouwresearch stichting bouwresearch Colofon: Rapporteur: drs. ing. N.J.T. Bol, Kolpron Support BV Tekstbijdrage: Mw. mr. M.M. Jonk, Oerks Star Busman Hanotiau, advocaten, notarissen en belastingadviseurs te Utrecht/Berlijn

Nadere informatie

www.dubbelklik.nu Handleiding Paint 2003

www.dubbelklik.nu Handleiding Paint 2003 Handleiding Paint 2003 www.dubbelklik.nu Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand dan wel openbaar gemaakt in enige

Nadere informatie

Colofon. Titel: Xact groen Wiskunde deel 2 ISBN: 978 90 3720 834 4 NUR: 124 Trefwoord: Wiskunde groen

Colofon. Titel: Xact groen Wiskunde deel 2 ISBN: 978 90 3720 834 4 NUR: 124 Trefwoord: Wiskunde groen Colofon 1 Colofon Titel: Xact groen Wiskunde deel 2 ISBN: 978 90 3720 834 4 NUR: 124 Trefwoord: Wiskunde groen Uitgeverij: Edu Actief b.v. Meppel Auteurs: E. Benthem, J. Broekhuizen, H. La Poutré, J. Bruinsma,

Nadere informatie

Copyright SBR, Rotterdam

Copyright SBR, Rotterdam Het doel van de Stichting is het coördineren, stimuleren en begeleiden van speurwerk op het gebied van de bouwvoorbereiding, de bouwtechniek en de bedrijfstechniek in de bouwnijverheid, alsmede de verbreiding

Nadere informatie

Auteurs boek: Vera Lukassen en René Valster Titel boek: Basis Computergebruik Versies: Windows 7 & Windows 8

Auteurs boek: Vera Lukassen en René Valster Titel boek: Basis Computergebruik Versies: Windows 7 & Windows 8 Auteurs boek: Vera Lukassen en René Valster Titel boek: Basis Computergebruik Versies: Windows 7 & Windows 8 2014, Serasta Uitgegeven in eigen beheer info@serasta.nl Eerste druk: Augustus 2014 ISBN: 978-94-91998-03-4

Nadere informatie

Beschouwingen naar aanleiding van het wetsvoorstel Aanbestedingswet

Beschouwingen naar aanleiding van het wetsvoorstel Aanbestedingswet Beschouwingen naar aanleiding van het wetsvoorstel Aanbestedingswet Preadviezen voor de Vereniging voor Bouwrecht Nr. 38 Beschouwingen naar aanleiding van het wetsvoorstel Aanbestedingswet prof. mr. J.M.

Nadere informatie

Dakisolatie op geprofileerde staalplaat

Dakisolatie op geprofileerde staalplaat s tichting ouw esearch Dakisolatie op geprofileerde staalplaat Richtliinen voor de berekening van mechanische bevestiging Rapporteur: A. van der Voort, TNO Bouw \ 1 l stichting bouwresearch Dakisolatie

Nadere informatie

Rookafvoer uit hoge ruimten

Rookafvoer uit hoge ruimten s tichting h ouwr esearch Rookafvoer uit hoge ruimten ontwerpregels / rekenmethoden Rapporteur: ir. R.J.M. van Mierlo, Centrum voor Brandveiligheid TNO, Rijswijk stichting Rookafvoer uit hoge ruimten ontwerpregels

Nadere informatie

De Kern van Veranderen

De Kern van Veranderen De Kern van Veranderen #DKVV De kern van veranderen marco de witte en jan jonker Alle rechten voorbehouden: niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand,

Nadere informatie

Duurzame veiligheid van gemetselde gevels

Duurzame veiligheid van gemetselde gevels Duurzame veiligheid van gemetselde gevels Door schade en schande wijzer? Industriedag Stichting Stapelbouw Simon Wijte Adviesbureau ir. J.G. Hageman B.V. Rijswijk Technische Commissie Stichting Stapelbouw

Nadere informatie

Aan de slag. Handleiding Voorraadbeheer

Aan de slag. Handleiding Voorraadbeheer Aan de slag in beroep en bedrijf Handleiding Voorraadbeheer februari 2007 Branche Uitgevers 1 Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd

Nadere informatie

Copyright SBR, Rotterdam. Een nieuw gebouw; gegevens voor gebruikers

Copyright SBR, Rotterdam. Een nieuw gebouw; gegevens voor gebruikers Een nieuw gebouw; gegevens voor gebruikers Een nieuw gebouw; gegevens voor gebruikers Handleiding voor het samenstellen van gegevens over oplevering, gebruik en technisch beheer van gebouwen 76 Stichting

Nadere informatie

rapporteur: ir. R. P. J. van Hees IBBC-TNO Copyright SBR, Rotterdam

rapporteur: ir. R. P. J. van Hees IBBC-TNO Copyright SBR, Rotterdam rapporteur: ir. R. P. J. van Hees IBBC-TNO Vochtproblemen in bestaande woningen 151 Rotterdam, 1986 r(br Stichting Bouwresearch Het doel van de Stichting is het coördineren, stimuleren en begeleiden van

Nadere informatie

Automatisering in de bouw

Automatisering in de bouw s tichting ouwr esearch Automatisering in de bouw Gevolgen voor werknemers rapporteur: ir. J. J. Habets EGM Architekten co-rapporteurs: ir. D. Spekkink SAOB drs. J. A. M. Louman AVEO ir. D. B. Joseph lo-design

Nadere informatie

RAPPORT. Uitgangspuntenrapport Constructie. Verbouwing entree NEMO

RAPPORT. Uitgangspuntenrapport Constructie. Verbouwing entree NEMO RAPPORT Uitgangspuntenrapport Constructie Verbouwing entree NEMO Klant: NEMO Referentie: I&BR001D01 Versie: 03/Finale versie Datum: 19 oktober 2016 O p e n HASKONINGDHV NEDERLAND B.V. Entrada 301 1114

Nadere informatie

De bouwsector en Europa 1992;

De bouwsector en Europa 1992; DE EUROPESE MARKT s tichting b ouwr esearch De bouwsector en Europa 1992; een marktoriëntatie voor België, Frankrijk, Groot-Brittannië en West-Duitsland België I 1 >'t rapporteurs: drs. D. Reitsma, rapporteur

Nadere informatie

Installatiehandleiding. Installatiehandleiding voor de ODBC-driver

Installatiehandleiding. Installatiehandleiding voor de ODBC-driver Installatiehandleiding Installatiehandleiding voor de ODBC-driver van UNIT4 Multivers (Accounting) Online 8.1 Copyright 2013 UNIT4 Software B.V., Sliedrecht, The Netherlands Alle rechten voorbehouden.

Nadere informatie