Welkom en introductie

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Welkom en introductie"

Transcriptie

1 Welkom en introductie Blok 1 Mariene omgeving Martin Baptist (IMARES) Dag 4 Waddenzee Tropische gebieden Duurzaam werken op Zee

2 Een wereldwijd uniek gebied Martin Baptist

3

4

5 Wanneer hebben jullie in je werk te maken met de Waddenzee? Kom je er wel eens, op vakantie bijvoorbeeld? Heb je wel eens wadgelopen?

6

7 De Waddenzee is een getijdengebied. Dit betekent dat grote delen van de Waddenzee twee keer per dag met laag water droogvallen. De internationale Waddenzee (Nederland + Duitsland + Denemarken) is zo n km 2 groot. Hiervan valt km 2 droog bij laag tij. De Waddenzee is s werelds grootste getijdengebied.

8 De Waddenzee dankt haar naam aan het feit dat je er eens in de zoveel tijd doorheen kunt lopen of waden. Vandaar de Nederlandse naam 'Waddenzee', in het Fries de 'Waadsee', de doorwaadbare zee.

9 Hoogwater: moment dat de waterstand het hoogst is Laagwater: moment dat de waterstand het laagst is Eb: overgang van hoog- naar laagwater (zakkend water) Vloed: overgang van laag- naar hoogwater (stijdend water) Doodtij: lager hoogwater en hoger laagwater dan gemiddeld Springtij: hoger hoogwater en lager laagwater dan gemiddeld

10 De maan trekt aan aarde met water erop. De aantrekkingskracht neemt af met de afstand. Het water het dichtst bij de maan wordt het sterkst aangetrokken: water staat hier hoger Aan de andere kant van de aarde wordt de aarde weggetrokken van het water: water staat hier hoger. De zon doet ook nog mee.

11

12

13

14

15

16

17

18

19 Waddeneilanden groeien wanneer er meer zand is dan gevraagd en verdwijnen wanneer er minder zand is dan gevraagd. Zeespiegelstijging (en gaswinning) bepalen de vraag.

20

21

22

23 Om een werelderfgoed te worden moet je een nominatiedossier maken voor de UNESCO. Het belangrijkste in het dossier zijn de Outstanding Universal Values. De Waddenzee is voorgedragen voor drie criteria.

24 1. Criterion viii: be outstanding examples representing major stages of earth s history, including the record of life, significant on-going geological processes in the development of land forms, or significant geomorphic or physiographic features 2. Criterion ix: be outstanding examples representing significant ongoing ecological and biological processes in the evolution and development of terrestrial, fresh water, coastal and marine ecosystems and communities of plants and animals 3. Criterion x: contain the most important and significant natural habitats for in-situ conservation of biological diversity, including those containing threatened species of outstanding universal value from the point of view of science or conservation

25 De Waddenzee is het enige getijdengebied ontstaan door zeespiegelstijging van deze afmeting en diversiteit in de wereld. De diversiteit bestaat uit zandige eilanden, zandplaten en slikken aan de kust. De getijdengebieden zijn onbegroeid en bestaan uit een patroon van brede geulen die zich eindeloos vertakken in kleinere geultjes.

26 20x20 km 200x200 m 1x1 m

27 De productie van bodemalgen, tot wel 1 g koolstof per vierkante meter per dag, is de hoogste in de wereld ten noorden van 42 o noorderbreedte. De bodemalgen dragen evenveel bij aan de totale primaire productie als de zwevende algen. Vanwege de ondieptes en de geleidelijke overgangen tussen land en zee is er een sterke interactie met de geologische processen.

28 De kwelders kennen ongeveer 2,300 soorten planten en dieren. Ongeveer 34 vogelsoorten zijn afhankelijk van de Waddenzee als tussenstop bij de vogeltrek, als overwinteringsgebied, of als ruigebied.

29

30 Reeds Werelderfgoed: Banc d Arguin, Mauritania Geen Werelderfgoed: The Georgia Bight, USA.

31

32

33

34

35

36 Blauwalgen of cyanobacterien Groenalgen Diatomeeën of kiezelwieren of kiezelalgen

37 Groenalgen zijn een soort heel kleine plantjes. Ze bevatten hetzelfde type bladgroen (chlorofyl), dezelfde pigmenten, zetmeel als reservevoedsel en celwanden van cellulose.

38

39 kiezelwieren hebben een extern kiezelskelet dat uit twee helften bestaat, die als doos en deksel in elkaar passen. Diatomeeën hebben een enigszins bruinachtige kleur omdat de groene kleur van het chlorofyl door andere kleurstoffen wordt gemaskeerd. Benthische diatomeeën:

40 Benthische primaire productie Pelagische primaire productie

41

42 De bijdrage van benthische algen is ongeveer even groot als de bijdrage van pelagische algen. Hoe hoger de primaire productie hoe hoger de biomassa aan bodemdieren.

43

44

45 Drie groepen: 1. filtreerders, 2. slib-eters en 3. predatoren. Sommige soorten behoren tot meer dan één groep.

46 Typische en veel voorkomende soorten zijn de kokerwormen en de tweekleppige schelpen de mossel en de strandgaper.

47 Lanice conchilega, Pygospio elegans, Spio filicornis, Spiophanes bombyx. Deze dieren maken buisjes van max. 10 cm die uit de bodem steken. De meeste soorten houden van zandig sediment. Als hun dichtheid hoog is bouwen ze bulten van zand.

48 Mytilus edulis Mossels zijn rifbouwende soorten. Ze hebben hard substraat nodig om op te vestigen. Een mosselbank beschermt de bodem tegen wegspoelen. De mosselen verpakken slib in pakketjes.

49 Oppervlakte-slibeters zoals slijkgarnaaltjes, alikruiken en wadslakjes. Sommige soorten schelpen zijn part-time oppervlakte-eter en part-time filtreerder. Diepe-slibeters, zoals de wadpier.

50 Corophium volutator. De slijkgarnaal wordt hoog in het getijdegebied gevonden. Het kan voorkomen in dichtheden van per m 2. Ze leven in een u-vormige buis. Ze zijn niet groter dan 1 cm.

51 Peringia ulvae Heel kleine slakjes, kleiner dan 8 mm. Ze grazen de bodem af op algen.

52 Macoma balthica, Cerastoderma edule en Scrobicularia plana Deze tweekleppigen leven begraven in de bodem. Ze beschikken over een flexibele buis waarmee ze water naar binnen kunnen zuigen maar ze kunnen hem ook als stofzuiger gebruiken.

53 Arenicola marina Wadpieren leven in het niet al te slikkige getijdengebied. Ze zitten in diepe U-vormige buizen.

54 10cm 10cm tail this is the worm head Added mixing, destabilized sediment, above MSL centimeter scale 20cm

55 Voorbeelden van predatoren die in de bodem leven zijn de zeeduizendpoot of de zager. De meeste predatoren leven op de bodem, zoals garnalen en krabben. Zeeduizendpoot

56

57

Les met werkblad - biologie

Les met werkblad - biologie Les met werkblad - biologie Doel: Leerlingen hebben na de deze les een idee hoe het is om te wadlopen. Ze weten wat ze onderweg tegen kunnen komen. Materialen: - Werkblad 5: Wadlopen - Platte bak (minimaal

Nadere informatie

WIE EET WAT OP HET WAD

WIE EET WAT OP HET WAD Waddenzee De prachtige kleuren, de zilte geuren en de geluiden van de vele vogels, maken de Waddenzee voor veel mensen tot een geliefd gebied. Maar niet alleen mensen vinden het fijn om daar te zijn, voor

Nadere informatie

Bijlage VMBO-GL en TL

Bijlage VMBO-GL en TL Bijlage VMBO-GL en TL 2009 tijdvak 1 biologie CSE GL en TL Bijlage met informatie. 913-0191-a-GT-1-b De Waddenzee - Informatie Lees eerst informatie 1 tot en met 7 en beantwoord dan vraag 40 tot en met

Nadere informatie

De Waddenzee - Informatie

De Waddenzee - Informatie De Waddenzee - Informatie Lees eerst informatie 1 tot en met 7 en beantwoord dan vraag 40 tot en met 52. Bij het beantwoorden van die vragen kun je de informatie gebruiken. Informatie 1 De Waddenzee R

Nadere informatie

Lees eerst informatie 1 tot en met 7 en beantwoord dan vraag 40 tot en met 52. Bij het beantwoorden van die vragen kun je de informatie gebruiken.

Lees eerst informatie 1 tot en met 7 en beantwoord dan vraag 40 tot en met 52. Bij het beantwoorden van die vragen kun je de informatie gebruiken. De Waddenzee Lees eerst informatie 1 tot en met 7 en beantwoord dan vraag 40 tot en met 52. Bij het beantwoorden van die vragen kun je de informatie gebruiken. 2p 40 In de informatie worden biotische en

Nadere informatie

Het strand, kwallen en krabben

Het strand, kwallen en krabben Het strand, kwallen en krabben Eb en vloed Door de getijden en de invloed van wind en zee is het strand nooit even breed. Soms gebeurt het dat als je terugkomt van het zwemmen, het water wel heel dicht

Nadere informatie

Biobouwers Het fundament onder kustecosystemen. Tjisse van der Heide Radboud Universiteit Nijmegen & Rijksuniversiteit Groningen

Biobouwers Het fundament onder kustecosystemen. Tjisse van der Heide Radboud Universiteit Nijmegen & Rijksuniversiteit Groningen Biobouwers Het fundament onder kustecosystemen Tjisse van der Heide Radboud Universiteit Nijmegen & Rijksuniversiteit Groningen Een biobouwer is een organisme dat zijn omgeving sterk verandert Jones

Nadere informatie

Biobouwers als kustbeschermers: groene fantasie of fantastisch groen? Luca van Duren

Biobouwers als kustbeschermers: groene fantasie of fantastisch groen? Luca van Duren Biobouwers als kustbeschermers: groene fantasie of fantastisch groen? Luca van Duren 23 maart 2011 Wat zijn biobouwers? Organismen die direct of indirect hun omgeving zo veranderen dat ze hiermee het habitat

Nadere informatie

Betere bescherming en herstel van het voedselweb in de Waddenzee

Betere bescherming en herstel van het voedselweb in de Waddenzee Betere bescherming en herstel van het voedselweb in de Waddenzee Wadden Engine Waddensleutels Mosselwad Ellen Weerman Postdoc Wadden Engine Community Ecology and Conservation group Rijksuniversiteit Groningen

Nadere informatie

het strand, kwallen en krabben

het strand, kwallen en krabben het strand, kwallen en krabben eb en vloed Door de getijden en de invloed van de zee is het strand nooit even breed. Soms gebeurt het dat als je terugkomt van het zwemmen, het water wel heel dicht bij

Nadere informatie

Voedselweb van strand en zee

Voedselweb van strand en zee Spel Doel: Materialen: Groepsgrootte: Duur: De leerlingen leren zeedieren en planten (organismen) kennen en leren wie wie eet. - Voor elke leerling een kaart met een plaatje van een zeedier, of -plant

Nadere informatie

Sleutelprocessen in een natuurlijke Waddenzee Han Olff & Theunis Piersma Rijksuniversiteit Groningen

Sleutelprocessen in een natuurlijke Waddenzee Han Olff & Theunis Piersma Rijksuniversiteit Groningen Sleutelprocessen in een natuurlijke Waddenzee Han Olff & Theunis Piersma Rijksuniversiteit Groningen Growth of the world human population over last 10,000 yrs Campbell & Reese 2008 Hoofdthema s Sleutelprocessen

Nadere informatie

The adaptive value of migrations for the bivalve Macoma balthica Hiddink, Johan Gerrit

The adaptive value of migrations for the bivalve Macoma balthica Hiddink, Johan Gerrit The adaptive value of migrations for the bivalve Macoma balthica Hiddink, Johan Gerrit IMPORTANT NOTE: You are advised to consult the publisher's version (publisher's PDF) if you wish to cite from it.

Nadere informatie

Verslag van een geologische excursie naar Simonszand (oostelijke Waddenzee) op 21 september 2013.

Verslag van een geologische excursie naar Simonszand (oostelijke Waddenzee) op 21 september 2013. Verslag van een geologische excursie naar Simonszand (oostelijke Waddenzee) op 21 september 2013. Bert van der Valk 1 en Albert Oost 2 Met de Stichting Verdronken Geschiedenis is per ms Boschwad een bezoek

Nadere informatie

Wat zijn de effecten van suppleties op de Habitats van zeebaars en harder?

Wat zijn de effecten van suppleties op de Habitats van zeebaars en harder? Wat zijn de effecten van suppleties op de Habitats van zeebaars en harder? Telt dit door in de aanwezigheid en vangbaarheid? 30-04-16, Marcel Rozemeijer Europese Unie, Europees Fonds voor Maritieme Zaken

Nadere informatie

Wadden. Wat eet ik vanavond? Spelcircuit - quiz. VO onderbouw

Wadden. Wat eet ik vanavond? Spelcircuit - quiz. VO onderbouw Wadden VO onderbouw Wat eet ik vanavond? Spelcircuit - quiz Doel: Materialen: De leerlingen maken kennis met het wad, de dieren en planten die er leven en ondervinden wie wie eet. - Foto wadpierenhoopje

Nadere informatie

Wageningen IMARES. De rol van schelpdieronderzoek in een duurzame ontwikkeling van de Waddenzee. Pauline Kamermans

Wageningen IMARES. De rol van schelpdieronderzoek in een duurzame ontwikkeling van de Waddenzee. Pauline Kamermans De rol van schelpdieronderzoek in een duurzame ontwikkeling van de Waddenzee Pauline Kamermans is een samenwerkingsverband tussen Wageningen UR en TNO De rol van schelpdieronderzoek in een duurzame ontwikkeling

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting

Nederlandse samenvatting De verspreiding en aantallen dieren, zowel in ruimte als tijd, staan centraal in de ecologie. Inzicht in soortsverspreiding creëert niet alleen methodologische en analytische uitdagingen, maar vraagt ook

Nadere informatie

a) Getijdenwerking en overstromingen op de Schelde

a) Getijdenwerking en overstromingen op de Schelde EXCURSIEPUNT DE SCHELDEVALLEI Hoogte = Ter hoogte van het voormalige jachtpaviljoen, De Notelaar, gelegen aan de Schelde te Hingene (fig. 1 en 2), treffen we een vrij groot slikke- en schorregebied aan,

Nadere informatie

De Waddenzee als werelderfgoed - veel gestelde vragen

De Waddenzee als werelderfgoed - veel gestelde vragen De Waddenzee als werelderfgoed - veel gestelde vragen Werelderfgoed Wat is een werelderfgoed? "Een object, plek of gebied met natuur en/of cultuurhistorische waarden die uniek zijn in onze wereld en van

Nadere informatie

Het g e h e i m van de w

Het g e h e i m van de w Lessenserie over een bijzonder natuurgebied 3 8 natuur- en Het g e h e i m van de w Mieke Bon De Waddenzee... Wadlopen, zeilen, zeehon- & Janneke Bakker den spotten, de eilanden ontdekken, een weekendje

Nadere informatie

Het streefbeeld voor 2030

Het streefbeeld voor 2030 STREEFBEELD 2030 Het streefbeeld voor 2030 In dit hoofdstuk schetsen we wat we in het Programma Naar een rijke Waddenzee als streefbeeld willen hanteren. Oftewel, wat wordt bedoeld wanneer we proberen

Nadere informatie

Functioneren van het voedselweb in het Eems estuarium onder gemiddelde en extreme omstandigheden

Functioneren van het voedselweb in het Eems estuarium onder gemiddelde en extreme omstandigheden Functioneren van het voedselweb in het Eems estuarium onder gemiddelde en extreme omstandigheden Victor N. de Jonge, november 2013 Het Eems estuarium vormt ecologisch gezien één groot geheel, maar dat

Nadere informatie

Eindexamen biologie pilot vwo I

Eindexamen biologie pilot vwo I Nonnetjes Op het strand langs de Noordzee en de Waddenzee kun je veel schelpen vinden van nonnetjes. Voor schelpenverzamelaars zijn ze interessant omdat ze in zoveel kleuren voorkomen: van rood, oranje

Nadere informatie

0. Samenvatting. 1. Inleiding. Werelderfgoednominatie Waddenzee. Norbert Dankers Cor Smit. Versie IMARES-Texel Projectnr

0. Samenvatting. 1. Inleiding. Werelderfgoednominatie Waddenzee. Norbert Dankers Cor Smit. Versie IMARES-Texel Projectnr Werelderfgoednominatie Waddenzee Norbert Dankers Cor Smit Versie 6-5-2006 IMARES-Texel Projectnr. 49.61059.01 0. Samenvatting Kan de Waddenzee de Werelderfgoedstatus krijgen? De Waddenzee is de laatste

Nadere informatie

De waddendijk. Kringgesprek werkblad meten

De waddendijk. Kringgesprek werkblad meten Randje Texel 6 De waddendijk Kringgesprek werkblad meten Doelen Begrippen Materialen Duur De leerlingen: weten dat Texel tussen de Waddenzee en de Noordzee in ligt. weten dat de duinen ons beschermen tegen

Nadere informatie

Thema: ecosysteem consequenties van het verlies van biobouwers (en mogelijkheden voor herstel)

Thema: ecosysteem consequenties van het verlies van biobouwers (en mogelijkheden voor herstel) Thema: ecosysteem consequenties van het verlies van biobouwers (en mogelijkheden voor herstel) ZKO project (gefinanc. door NWO): experimenteel onderzoek naar interactie tussen wadpieren, garnalen, schelpdieren

Nadere informatie

Bijlage VMBO-GL en TL

Bijlage VMBO-GL en TL Bijlage VMBO-GL en TL 2015 tijdvak 2 biologie CSE GL en TL Deze bijlage bevat informatie. GT-0191-a-15-2-b De Galapagos-eilanden Lees eerst informatie 1 tot en met 7 en beantwoord dan vraag 40 tot en met

Nadere informatie

Lesbrief Geogids september 2012 vmbo onderbouw Bewegende Wadden

Lesbrief Geogids september 2012 vmbo onderbouw Bewegende Wadden Lesbrief Geogids september 2012 vmbo onderbouw Bewegende Wadden Wegwijs [Bron foto: JH Bulthuis, copyright] Deze lesbrief gaat over de Wadden. Het waddengebied ligt tussen de Noordzee en het vasteland.

Nadere informatie

Het sediment-delend systeem als ruggengraad van de Wadden-kust. Bert van der Valk, Albert Oost, Zheng Bing Wang, Edwin Elias, Ad van der Spek e.a.

Het sediment-delend systeem als ruggengraad van de Wadden-kust. Bert van der Valk, Albert Oost, Zheng Bing Wang, Edwin Elias, Ad van der Spek e.a. Het sediment-delend systeem als ruggengraad van de Wadden-kust Bert van der Valk, Albert Oost, Zheng Bing Wang, Edwin Elias, Ad van der Spek e.a. het Waddensysteem Kust Noord-Holland Waddeneilanden Zeegaten,

Nadere informatie

Wat betekent de zandbank voor het benthos?

Wat betekent de zandbank voor het benthos? De Zandbank te Heist, een boeiend fenomeen Seminarie Vrijdag 19 oktober 2007 Wat betekent de zandbank voor het benthos? Marijn Rabaut a, Francis Kerckhof b, Magda Vincx a en Steven Degraer a a Sectie mariene

Nadere informatie

De Noordzee HET ONTSTAAN

De Noordzee HET ONTSTAAN De Noordzee De Noordzee is de zee tussen Noorwegen, Groot-Brittannië, Frankrijk, België, Nederland, Duitsland en Denemarken. De Noordzee is een ondiepe (30-200 m) randzee van de Atlantische oceaan met

Nadere informatie

Voedselweb van strand en zee

Voedselweb van strand en zee Spel Doel: Materialen: Groepsgrootte: Duur: De leerlingen leren dat verschillende zeedieren en planten van elkaar afhankelijk zijn, doordat ze elkaar eten. Alle dieren en planten zijn met elkaar verbonden,

Nadere informatie

Reisvoorbereiding. Ivar ONRUST

Reisvoorbereiding. Ivar ONRUST Reisvoorbereiding Ivar ONRUST Op ruim water is een andere voorbereiding nodig dan voor het varen op plassen en rivieren. Men heeft hier dan ook een andere uitrusting nodig van schip en bemanning Sinds

Nadere informatie

Kreeftachtigen hebben meestal kleine ogen, waar ze maar weinig mee zien. Ze kunnen wel bijzonder goed ruiken.

Kreeftachtigen hebben meestal kleine ogen, waar ze maar weinig mee zien. Ze kunnen wel bijzonder goed ruiken. Kreeftachtigen Er zijn veel verschillende soorten kreeftachtigen. Van ieder soort leven er vaak zeer grote aantallen in zee. Kreeftachtigen zijn bijvoorbeeld de roeipootkreeftjes, de zeepissebedden en

Nadere informatie

Getijtafels. voor Nieuwpoort, Oostende, Blankenberge en Zeebrugge

Getijtafels. voor Nieuwpoort, Oostende, Blankenberge en Zeebrugge Getijtafels 2010 voor Nieuwpoort, Oostende, Blankenberge en Zeebrugge Getijtafels 2010 voor Nieuwpoort, Oostende, Blankenberge en Zeebrugge + Het getij Getij wordt veroorzaakt door de aantrekkingskracht

Nadere informatie

Bijlage 1.3 Bodemdaling in het Eems-Dollardgebied in relatie tot de morfologische ontwikkeling

Bijlage 1.3 Bodemdaling in het Eems-Dollardgebied in relatie tot de morfologische ontwikkeling Bijlage 1.3 Bodemdaling in het Eems-Dollardgebied in relatie tot de morfologische ontwikkeling........................................................................................ H. Mulder, RIKZ, juni

Nadere informatie

Diepzee. Blok 1 De Rijke Zee. Robbert Jak. Dag 3, 29 oktober 2013. Duurzaam werken op Zee

Diepzee. Blok 1 De Rijke Zee. Robbert Jak. Dag 3, 29 oktober 2013. Duurzaam werken op Zee Diepzee Blok 1 De Rijke Zee Robbert Jak Dag 3, Duurzaam werken op Zee > 200 m diepte, tot 11 km Voorbij continentale plat Verschillende zones Verschillende ecosystemen! Duurzaam werken op zee 2 www.ngu.no

Nadere informatie

Veldverslag zeegrasmitigatielocaties: begin augustus 2009. Wouter Suykerbuyk en Laura Govers

Veldverslag zeegrasmitigatielocaties: begin augustus 2009. Wouter Suykerbuyk en Laura Govers Veldverslag zeegrasmitigatielocaties: begin augustus 2009 Wouter Suykerbuyk en Laura Govers Op 3 t/m 6 augustus 2009 is een bezoek gebracht aan de mitigatie- en een aantal natuurlijke zeegraslocaties.

Nadere informatie

Wadkanovaren.nl pdf versie

Wadkanovaren.nl pdf versie De natuur op het wad Wadkanovaren.nl pdf versie Bijzonderheden over belangrijke natuurgebieden op het wad laatst bijgewerkt: 15-6-2015 Het wad is in de eerste plaats een natuurgebied. Maar de Waddenzee

Nadere informatie

Bij eb droogvallende slikwadden en zandplaten (H1140) Verkorte naam: Slik- en zandplaten. 1. Status. 2. Kenschets

Bij eb droogvallende slikwadden en zandplaten (H1140) Verkorte naam: Slik- en zandplaten. 1. Status. 2. Kenschets Bij eb droogvallende slikwadden en zandplaten (H1140) Verkorte naam: Slik- en zandplaten 1. Status Habitatrichtlijn Bijlage I (inwerkingtreding 1994). 2. Kenschets Beschrijving: Dit habitat betreft ondiepe

Nadere informatie

College 5. Exoten, Zoogdieren, Wadvogels

College 5. Exoten, Zoogdieren, Wadvogels College 5 Exoten, Zoogdieren, Wadvogels Programma 8 oktober 2015 Introductie Wadbiologie, het wad geomorfologie 15 oktober 2015 Fytoplankton en zeegras 29 oktober 2015 Schelpdieren en borstelwormen, filteraars

Nadere informatie

3 Voedselweb van het wad

3 Voedselweb van het wad Spel Doel: De leerlingen leren dat verschillende waddieren en planten van elkaar afhankelijk zijn, doordat ze elkaar eten. Alle dieren en planten zijn met elkaar verbonden, in een voedselweb. Materialen:

Nadere informatie

Hoe overleef ik...op een golfbreker?

Hoe overleef ik...op een golfbreker? Golfbrekers of strekdammen zijn dammetjes die loodrecht op de kust zijn aangelegd om het wegspoelen van het strand tegen te gaan en de aanvoer van zeezand te bevorderen. Ze zijn gemaakt van basalt of beton.

Nadere informatie

Lesbrief. biologie NATUUR EN MILIEU OPDRACHT 1 - MAASVLAKTE 2

Lesbrief. biologie NATUUR EN MILIEU OPDRACHT 1 - MAASVLAKTE 2 Lesbrief Onderbouw voortgezet onderwijs - VMBO NATUUR EN MILIEU De haven van Rotterdam is de grootste haven van Europa. Steeds meer spullen die je in de winkel koopt, komen per schip in Rotterdam binnen.

Nadere informatie

Bewoners. Noordzee. Introductie. Als de Noordzee een paspoort zou hebben dan zou het er zo uitzien:

Bewoners. Noordzee. Introductie. Als de Noordzee een paspoort zou hebben dan zou het er zo uitzien: Gemiddelde: diepte 94 meter Oppervlak: 572.000 km2 Bodem: hoofdzakelijk zand Bewoners van de Noordzee Introductie Als de Noordzee een paspoort zou hebben dan zou het er zo uitzien: De Noordzee is natuurlijk

Nadere informatie

Hartelijk welkom, strategie bijeenkomst duurzaam toerisme Werelderfgoed Waddenzee

Hartelijk welkom, strategie bijeenkomst duurzaam toerisme Werelderfgoed Waddenzee Hartelijk welkom, strategie bijeenkomst duurzaam toerisme Werelderfgoed Waddenzee Werelderfgoed Waddenzee El 2 Natuur Werelderfgoed Waddenzee June 2009: Inschrijving Duits-Ndl Waddenzee Opdracht hierbij

Nadere informatie

Leerlijn Waddenzeeschool Voortgezet onderwijs

Leerlijn Waddenzeeschool Voortgezet onderwijs Leerlijn Waddenzeeschool Voortgezet onderwijs Algemene doelen Waddenzeeschool Zoveel mogelijk scholieren in aanraking brengen met het Waddengebied, zowel op school als op het wad, om zo het draagvlak voor

Nadere informatie

Morfologische veranderingen van de Westelijke Waddenzee. Een systeem onder invloed van menselijk ingrijpen.

Morfologische veranderingen van de Westelijke Waddenzee. Een systeem onder invloed van menselijk ingrijpen. Morfologische veranderingen van de Westelijke Waddenzee. Een systeem onder invloed van menselijk ingrijpen. Edwin Elias Ad van der Spek Zheng Bing Wang John de Ronde Albert Oost Ankie Bruens Kees den Heier

Nadere informatie

Welkom! Bij de Wadexcursie Vissen in de Geul. Met de voeten in de waddenprut is een ervaring die je je

Welkom! Bij de Wadexcursie Vissen in de Geul. Met de voeten in de waddenprut is een ervaring die je je Vissen in de geul Inleiding Welkom! Bij de Wadexcursie Vissen in de Geul. Met de voeten in de waddenprut is een ervaring die je je leven lang niet meer vergeet. NME Centrum De Klyster gunt ieder kind tijdens

Nadere informatie

Lesbrief. biologie NATUUR EN MILIEU OPDRACHT 1 - MAASVLAKTE 2

Lesbrief. biologie NATUUR EN MILIEU OPDRACHT 1 - MAASVLAKTE 2 Lesbrief Onderbouw voortgezet onderwijs - VWO NATUUR EN MILIEU De haven van Rotterdam is de grootste haven van Europa. Steeds meer spullen die je in de winkel koopt, komen per schip in Rotterdam binnen.

Nadere informatie

Het Strand KNNV basiscursus 2012

Het Strand KNNV basiscursus 2012 Het Strand KNNV basiscursus 2012 Programma Eén groot natuurgebied - land en water - eb en vloed - zacht en hard substraat Ordening - plankton - wieren - neteldieren - wormen - gewervelden - geleedpotigen

Nadere informatie

Voordelta Een bijzondere zee

Voordelta Een bijzondere zee Voordelta Een bijzondere zee Voordelta Een bijzondere zee Wist je dat de Voordelta, de zee voor de Zeeuwse en Zuid-Hollandse eilanden, een bijzonder natuurgebied is? Terwijl je geniet op het strand, gaan

Nadere informatie

Getijboekje voor Nieuwpoort, Oostende, Blankenberge en Zeebrugge.

Getijboekje voor Nieuwpoort, Oostende, Blankenberge en Zeebrugge. Getijboekje 2018 voor Nieuwpoort, Oostende, Blankenberge en Zeebrugge www.vlaamsehydrografie.be Getijboekje 2018 voor Nieuwpoort, Oostende, Blankenberge en Zeebrugge www.vlaamsehydrografie.be HET GETIJ

Nadere informatie

Mens, natuur & milieu

Mens, natuur & milieu Mens, natuur & milieu Lesbrief Biologie. In dit thema ga je aan de gang met opdrachten die gaan over de ontwikkelingen in het havengebied en de gevolgen voor natuur en milieu. Deze opdracht is een lesbrief

Nadere informatie

Wadden in tijden van Klimaatverandering

Wadden in tijden van Klimaatverandering Wadden in tijden van Klimaatverandering Lezingen serie Waddenacademie Volksuniversiteit Fryslan 18 maart 2015 Leeuwarden Pier Vellinga Universiteit Wageningen en Vrije Universiteit Amsterdam, Voorzitter

Nadere informatie

Milieu-effectenbeoordeling van het project ingediend door de AG Haven Oostende.

Milieu-effectenbeoordeling van het project ingediend door de AG Haven Oostende. KONINKLIJK BELGISCH INSTITUUT VOOR NATUURWETENSCHAPPEN BEHEERSEENHEID MATHEMATISCH MODEL VAN DE NOORDZEE AFDELING BEHEER VAN HET MARIENE ECOSYSTEEM Milieu-effectenbeoordeling van het project ingediend

Nadere informatie

Tijpoort in relatie tot het toelatingsbeleid. Voor een veilige en vlotte op- en afvaart in het Scheldegebied. Infobrochure

Tijpoort in relatie tot het toelatingsbeleid. Voor een veilige en vlotte op- en afvaart in het Scheldegebied. Infobrochure Tijpoort in relatie tot het toelatingsbeleid Voor een veilige en vlotte op- en afvaart in het Scheldegebied Infobrochure Het toelatingsbeleid: voor een veilige en vlotte scheepvaart in het Scheldegebied

Nadere informatie

Schaal- en schelpdieren. Waar gaat deze kaart over? Garnalen. Wat wordt er van jou verwacht? Schelpdieren

Schaal- en schelpdieren. Waar gaat deze kaart over? Garnalen. Wat wordt er van jou verwacht? Schelpdieren Waar gaat deze kaart over? Deze kaart gaat over schaal- en schelpdieren. We behandelen drie soorten garnalen en mosselen. Je leert hoe deze garnalen en mosselen eruit zien en waar ze leven. Ook leer je

Nadere informatie

rijksuniversiteit gent rijkswaterstaat laboratorium voor oecologie der dieren, zoogeografie en natuurbehoud dienst g etijdew ateren

rijksuniversiteit gent rijkswaterstaat laboratorium voor oecologie der dieren, zoogeografie en natuurbehoud dienst g etijdew ateren I rijksuniversiteit gent laboratorium voor oecologie der dieren, zoogeografie en natuurbehoud m inisterie van verkeer en w a te rsta a t rijkswaterstaat dienst g etijdew ateren Studie naar de effecten

Nadere informatie

Bodemfauna en beleid. Een overzicht van 35 jaar bodemfauna onderzoek en monitoring in Waddenzee en Noordzee. 20 oktober Rapport RIKZ-2005.

Bodemfauna en beleid. Een overzicht van 35 jaar bodemfauna onderzoek en monitoring in Waddenzee en Noordzee. 20 oktober Rapport RIKZ-2005. Ministerie van Verkeer en Waterstaat opq Bodemfauna en beleid Een overzicht van 35 jaar bodemfauna onderzoek en monitoring in Waddenzee en Noordzee. 20 oktober 2005 Rapport RIKZ-2005.028 ISSN 0927-3980

Nadere informatie

Hoofdstuk 3. Getijden- en Stromingsleer. Algemene inhoud 27/09/2012. Topografie, kennis van zee & strand. Getijdenleer.

Hoofdstuk 3. Getijden- en Stromingsleer. Algemene inhoud 27/09/2012. Topografie, kennis van zee & strand. Getijdenleer. 27-9-2012 Getijden- en Stromingsleer 1 Hoofdstuk 3 Getijden- en Stromingsleer - Jonathan Devos - Algemene inhoud Topografie, kennis van zee & strand Getijdenleer Stromingsleer 27-9-2012 Getijden- en Stromingsleer

Nadere informatie

Getijboekje. voor Nieuwpoort, Oostende, Blankenberge en Zeebrugge

Getijboekje. voor Nieuwpoort, Oostende, Blankenberge en Zeebrugge Getijboekje 2014 voor Nieuwpoort, Oostende, Blankenberge en Zeebrugge Getijboekje 2014 voor Nieuwpoort, Oostende, Blankenberge en Zeebrugge + Het getij Getij wordt veroorzaakt door de aantrekkingskracht

Nadere informatie

Wageningen IMARES Risico inventarisatie schelpdier transporten

Wageningen IMARES Risico inventarisatie schelpdier transporten Wageningen IMARES Risico inventarisatie schelpdier transporten Edwin Foekema Themadag werkgroep exoten NecoV Wageningen, 13 december 2007 Project-team IMARES Yerseke: Jeroen Wijsman, Aad Smaal TNO-IMARES

Nadere informatie

De functie van het Balgzand als hoogwatervluchtplaats voor wadvogels II. aantallen vogels en hun verspreiding tijdens hoogwater

De functie van het Balgzand als hoogwatervluchtplaats voor wadvogels II. aantallen vogels en hun verspreiding tijdens hoogwater De functie van het Balgzand als hoogwatervluchtplaats voor wadvogels II. aantallen vogels en hun verspreiding tijdens hoogwater Rapportage van onderzoek In opdracht van Rijkswaterstaat Directie Noord-Holland

Nadere informatie

Effecten van mosselzaadvisserij op sublitorale natuurwaarden in de westelijke Waddenzee

Effecten van mosselzaadvisserij op sublitorale natuurwaarden in de westelijke Waddenzee Effecten van mosselzaadvisserij op sublitorale natuurwaarden in de westelijke Waddenzee Achtergrond De kweek van mosselen in Nederland is gebaseerd op bodemcultuur. Deze vindt plaats op mosselkweekpercelen

Nadere informatie

MOSSELBANKEN IN DE WADDENZEE

MOSSELBANKEN IN DE WADDENZEE MOSSELBANKEN IN DE WADDENZEE Functies - Wadden ecosysteem Filter feeders en waterkwaliteit; slib Biodepositie en stabiliteit van substraat; kustbescherming Morfologische landschappelijke eenheid in systeem

Nadere informatie

Biobouwers in de Waddenzee

Biobouwers in de Waddenzee Plan van Aanpak Natuurherstelplan Waddenzee Thema 3: Biobouwers in de Waddenzee Luca van Duren Martijn de Jong Norbert Dankers Han Olff Marnix van Stralen Jaap de Vlas Tjeerd Bouma Versie 3 na commentaar

Nadere informatie

Kennis voor Klimaat en de Waddenzee

Kennis voor Klimaat en de Waddenzee Kennis voor Klimaat en de Waddenzee Reflectie Waddenacademie en de functie ervan in de Kennishuishouding van het Waddengebied Hessel Speelman Amersfoort; 7 april 2011 Onderwerpen reflectieve presentatie

Nadere informatie

Sedimentatie in Harderwijker Bocht ten gevolge van de strekdam bij Strand Horst Noord

Sedimentatie in Harderwijker Bocht ten gevolge van de strekdam bij Strand Horst Noord Sedimentatie in Harderwijker Bocht ten gevolge van de strekdam bij Strand Horst Noord In het gebied tussen de strekdammen bij Strand Horst Noord en de bebouwing van Harderwijk ligt een klein natuurgebied

Nadere informatie

E C O L O G I E Ecologie Factoren die invloed hebben op het milieu: Niveaus van de ecologie:

E C O L O G I E Ecologie Factoren die invloed hebben op het milieu: Niveaus van de ecologie: E C O L O G I E Ecologie = wetenschap die bestudeert waarom bepaalde planten en dieren ergens in een bepaald milieu voorkomen en wat de relaties zijn tussen organismen en dat milieu Factoren die invloed

Nadere informatie

Frouke Fey, Norbert Dankers, Andre Meijboom, Piet Wim van Leeuwen, Hans Verdaat, Martin de Jong, Elze Dijkman en Jenny Cremer

Frouke Fey, Norbert Dankers, Andre Meijboom, Piet Wim van Leeuwen, Hans Verdaat, Martin de Jong, Elze Dijkman en Jenny Cremer ECOLOGISCHE ONTWIKKELING IN EEN VOOR MENSELIJKE ACTIVITEITEN GESLOTEN GEBIED IN DE NEDERLANDSE WADDENZEE: Tussenrapportage 1 jaar na sluiting (december 25 - najaar 26) Frouke Fey, Norbert Dankers, Andre

Nadere informatie

Tekst: Peter Onvlee Foto s: Franck Mazéas, Erik Meesters en Maggy Nugues

Tekst: Peter Onvlee Foto s: Franck Mazéas, Erik Meesters en Maggy Nugues Drieëndertig metingen resulteerden in meer dan 2000 foto s van het rif en meer dan 5000 vistellingen van bijna 100 vissoorten. Het was van 19 tot 27 oktober 2013, de tweede keer in twee jaar tijd dat onderzoekers

Nadere informatie

De ontwikkeling van de Japanse oester in de Nederlandse Waddenzee: Situatie 2006

De ontwikkeling van de Japanse oester in de Nederlandse Waddenzee: Situatie 2006 De ontwikkeling van de Japanse oester in de Nederlandse Waddenzee: Situatie 26 Frouke Fey, Norbert Dankers, Andre Meijboom, Martin de Jong, Piet-Wim van Leeuwen, Elze Dijkman, Jenny Cremer pagina 2 van

Nadere informatie

Getijboekje. voor Nieuwpoort, Oostende, Blankenberge en Zeebrugge

Getijboekje. voor Nieuwpoort, Oostende, Blankenberge en Zeebrugge Getijboekje 2016 voor Nieuwpoort, Oostende, Blankenberge en Zeebrugge Getijboekje 2016 voor Nieuwpoort, Oostende, Blankenberge en Zeebrugge + HET GETIJ Getij wordt veroorzaakt door de aantrekkingskracht

Nadere informatie

IMARES Wageningen UR. Invasieve soorten Waddenzee: Ecosysteem resistentie en de Filipijnse tapijtschelp

IMARES Wageningen UR. Invasieve soorten Waddenzee: Ecosysteem resistentie en de Filipijnse tapijtschelp Invasieve soorten Waddenzee: Ecosysteem resistentie en de Filipijnse tapijtschelp A.C. Sneekes, N. Mendez-Merino, B. van der Weide, S.T. Glorius, J. Tamis Rapport C175/15 IMARES Wageningen UR (IMARES -

Nadere informatie

Onderwerp: Nominatie Waddenzee als Werelderfgoed

Onderwerp: Nominatie Waddenzee als Werelderfgoed Provinciale Staten van Noord-Holland Voordracht 88 Haarlem, 30 oktober 2007 Onderwerp: Nominatie Waddenzee als Werelderfgoed Bijlagen: - ontwerpbesluit - informatie van LNV (4) 1. Inleiding Uw Staten worden

Nadere informatie

DE INVLOED VAN DE WADPIER ARENICOLA MARINA OP HET MACROZOOBENTHOS OP HET BALGZAND, EEN WADPLAAT IN HET W ESTELIJKE DEEL VAN DE NEDERLANDSE W ADDENZEE

DE INVLOED VAN DE WADPIER ARENICOLA MARINA OP HET MACROZOOBENTHOS OP HET BALGZAND, EEN WADPLAAT IN HET W ESTELIJKE DEEL VAN DE NEDERLANDSE W ADDENZEE NIOZ-RAPPORT 1993-2 f DE INVLOED VAN DE WADPIER ARENICOLA MARINA OP HET MACROZOOBENTHOS OP HET BALGZAND, EEN WADPLAAT IN HET W ESTELIJKE DEEL VAN DE NEDERLANDSE W ADDENZEE C.A.M. BALTUS Nederlands Instituut

Nadere informatie

Bewoners van de Noordzee

Bewoners van de Noordzee Bewoners van de Noordzee Doel Materialen Vak Niveau Duur Werkwijze De leerlingen kunnen: verschillende groepen dieren noemen die in de Noordzee leven (vissen, anemonen, kwallen,kreeftachtigen); uitleggen

Nadere informatie

Investigations on the Nitrogen Cycle in the Coastal North Sea H. Fan

Investigations on the Nitrogen Cycle in the Coastal North Sea H. Fan Investigations on the Nitrogen Cycle in the Coastal North Sea H. Fan Samenvatting Dit proefschrift gaat over de stikstofcyclus in het Nederlandse kustgebied, waarbij zowel de waterkolom als het sediment

Nadere informatie

Rijke Zee. Een bruisende toekomst voor de Waddenzee

Rijke Zee. Een bruisende toekomst voor de Waddenzee Rijke Zee Een bruisende toekomst voor de Waddenzee Coalitie Wadden Natuurlijk, januari 2009 Inleiding Wingebied of natuurgebied? Over de toekomst van de Waddenzee zijn stevige discussies gevoerd. Eind

Nadere informatie

Aantallen Eidereenden in en rond het Waddengebied in januari en maart 2002

Aantallen Eidereenden in en rond het Waddengebied in januari en maart 2002 Aantallen Eidereenden in en rond het Waddengebied in januari en maart 2002 Aantallen Eidereenden in en rond het Waddengebied in januari en maart 2002 M.L. de Jong (Alterra-Texel) B.J. Ens (Alterra-Texel)

Nadere informatie

Scholekster (Haematopus ostralegus) A Status. 2. Kenschets. 3. Ecologische vereisten

Scholekster (Haematopus ostralegus) A Status. 2. Kenschets. 3. Ecologische vereisten Dit profiel dient gelezen, geïnterpreteerd en gebruikt te worden in combinatie met de leeswijzer, waarin de noodzakelijke uitleg van de verschillende paragrafen vermeld is. Scholekster (Haematopus ostralegus)

Nadere informatie

Effecten van kokkelvisserij op de Slikken van de Dortsman (Oosterschelde):

Effecten van kokkelvisserij op de Slikken van de Dortsman (Oosterschelde): Effecten van kokkelvisserij op de Slikken van de Dortsman (Oosterschelde): Bodemdier gemeenschappen en sediment karakteristieken voor en na het vissen en één jaar later. Sander Wijnhoven & Vincent Escaravage

Nadere informatie

Wadden Sea Fish Haven: Development agenda for fish in the Wadden Sea and overview of species

Wadden Sea Fish Haven: Development agenda for fish in the Wadden Sea and overview of species Vis in de Waddenzee Ontwikkelagenda voor vis in de Waddenzee en overzicht van soorten Wadden Sea Fish Haven: Development agenda for fish in the Wadden Sea and overview of species Inleiding De Waddenzee

Nadere informatie

Aan de leden van Provinciale Staten

Aan de leden van Provinciale Staten Aan de leden van Provinciale Staten Datum : 4 september 2007 Briefnummer : 2007-32.263/36/A.42, LGW Zaaknummer: 42548 Behandeld door : Opheikens H.M. Telefoonnummer : (050) 316 4543 Antwoord op : Bijlage

Nadere informatie

Zee-natuur met veerkracht. Christien van der Zwart. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie.

Zee-natuur met veerkracht. Christien van der Zwart. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. Auteur Christien van der Zwart Laatst gewijzigd Licentie Webadres 23 April 2015 CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/58481 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijs Maken van

Nadere informatie

Raadsvergadering van 20 november 2007 Agendapunt 7. Nominatie van de Waddenzee als Werelderfgoed en ondertekening Schiermonnikoog, 8 november 2007

Raadsvergadering van 20 november 2007 Agendapunt 7. Nominatie van de Waddenzee als Werelderfgoed en ondertekening Schiermonnikoog, 8 november 2007 Raadsvergadering van 20 november 2007 Agendapunt 7 Onderwerp: Nominatie van de Waddenzee als Werelderfgoed en ondertekening Schiermonnikoog, 8 november 2007 Aan de Gemeenteraad, Advies De raad stemt in

Nadere informatie

Tussenresultaten De Zandmotor: Aanjager van innovatief kustonderhoud

Tussenresultaten De Zandmotor: Aanjager van innovatief kustonderhoud Tussenresultaten 2011-2015 De Zandmotor: Aanjager van innovatief kustonderhoud De Zandmotor In 2011 is voor de kust van Ter Heijde en Kijkduin De Zandmotor aangelegd: een grote kunstmatige zandbank in

Nadere informatie

Kort verslag bezoek Eemshaven d.d. 20 juni 2014: uitbreiding Beatrixhaven en schelpdatering.

Kort verslag bezoek Eemshaven d.d. 20 juni 2014: uitbreiding Beatrixhaven en schelpdatering. Kort verslag bezoek Eemshaven d.d. 20 juni 2014: uitbreiding Beatrixhaven en schelpdatering. Door Drs. Koos de Vries Mededeling Verdronken Geschiedenis 2015-1 (maart 2015) Deelnemers: Albert Buursma (historicus),

Nadere informatie

Wat en waar zijn de wadden? Les met werkblad - topografie

Wat en waar zijn de wadden? Les met werkblad - topografie Les met werkblad - topografie Doel: De leerlingen kennen na afloop de namen van de waddeneilanden en de volgorde waarin ze liggen. Ze kunnen enkele belangrijke plaatsen rond het waddengebied aanwijzen

Nadere informatie

Wageningen IMARES Harder en zeebaars

Wageningen IMARES Harder en zeebaars Harder en zeebaars Biologie en visserij in Nederland en Europa Tammo Bult, Floor Quirijns, Harriët van Overzee, Stijn Bierman is een samenwerkingsverband tussen Wageningen UR en TNO Harder en Zeebaars

Nadere informatie

De Waddenzee als kruispunt van vogeltrekwegen

De Waddenzee als kruispunt van vogeltrekwegen 10000km NIOZ-REPORT 2005-4 De Waddenzee als kruispunt van vogeltrekwegen Literatuurstudie naar de kansen en bedreigingen van wadvogels in internationaal perspectief Jeroen Reneerkens, Theunis Piersma &

Nadere informatie

Het belang van de Ballastplaat voor wadvogels in de westelijke Waddenzee

Het belang van de Ballastplaat voor wadvogels in de westelijke Waddenzee Het belang van de Ballastplaat voor wadvogels in de westelijke Waddenzee Een literatuurstudie naar de effecten van bodemdaling door zoutwinning onder de Ballastplaat op de aanwezige vogelsoorten Sjoerd

Nadere informatie

De Dynamiek van Mosselbanken Invloed van stroming en golven

De Dynamiek van Mosselbanken Invloed van stroming en golven De Dynamiek van Mosselbanken Invloed van stroming en golven Jasper Donker 1 3 Waterbeweging in de Waddenzee Waterstand / waterdiepte Stromingen door getij en wind Golfwerking Feedback: terugkoppeling

Nadere informatie

Algenbloeien in ondiepe kustsystemen: trends en risico s

Algenbloeien in ondiepe kustsystemen: trends en risico s VLIZ studiedag 24 mei 2011 Algenbloeien in ondiepe kustsystemen: trends en risico s Koen Sabbe Vakgroep Biologie Universiteit Gent Intro Wat zijn micro-algen, algenbloeien en plaagalgen? Wat is de huidige

Nadere informatie

Deze brochure bevat informatie over de mogelijke voordracht van de Waddenzee als UNESCO Werelderfgoed.

Deze brochure bevat informatie over de mogelijke voordracht van de Waddenzee als UNESCO Werelderfgoed. Deze brochure bevat informatie over de mogelijke voordracht van de Waddenzee als UNESCO Werelderfgoed. Wad Werelderfgoed? De Waddenzee is met het grootste aantal aaneengesloten droogvallende wadplaten

Nadere informatie

Meten in de Waddenzee

Meten in de Waddenzee Meten in de Waddenzee Bestand tegen superstorm De waterkeringen langs de Waddenzee moeten bestand zijn tegen een superstorm die gemiddeld eens in de 4000 jaar kan optreden. Om de sterkte van de waterkering

Nadere informatie

EFFECTEN VAN GRAZERS OP BELANGRIJKE KWELDER PROCESSEN

EFFECTEN VAN GRAZERS OP BELANGRIJKE KWELDER PROCESSEN Samenvatting INTRODUCTIE Een groot deel van het landoppervlak op aarde is bedekt met graslanden en deze worden doorgaans door zowel inheemse diersoorten als door vee begraasd. Dit leidt vaak tot een zeer

Nadere informatie

wadkanovaren.nl waterdiepten a.h.v. de kaartdiepten

wadkanovaren.nl waterdiepten a.h.v. de kaartdiepten pagina 1 van 8 wadkanovaren.nl waterdiepten a.h.v. de kaartdiepten Waterhoogtes tussen doodtij en springtij en tussen laagwater en hoogwater, berekend aan de hand van de op de waterkaart opgegeven waterdieptes

Nadere informatie