Prognose bevolking en woningbehoefte Noord-Holland 2005

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Prognose bevolking en woningbehoefte Noord-Holland 2005"

Transcriptie

1 Prognose bevolking en woningbehoefte Noord-Holland 2005 Afdeling Kennis en Strategie Wim Konter Juli 2005

2 2 PROVINCIE NOORD-HOLLAND

3 Inhoudsopgave 5 Inleiding Hoe worden deze ontwikkelingen verwerkt in een prognose? 7 Belangrijkste wijzigingen in de prognose nader toegelicht 1. Daling van de buitenlandse migratie 2. Individualisering 3. De verwachte omvang van de nieuwbouw 4. Ontwikkeling arbeidsmarkt 11 Resultaten prognose Bevolkingsprognose Ontwikkeling van de woningbehoefte Effecten op het woningtekort Mogelijke gevolgen voor de arbeidsmarkt 17 Samenvatting en conclusie PROGNOSE BEVOLKING EN WONINGBEHOEFTE NOORD-HOLLAND

4 4 PROVINCIE NOORD-HOLLAND

5 1 Lagere bevolkingsgroei heeft geringe consequenties voor de woningbouwopgave Inleiding De laatste provinciale prognose voor bevolking en woningbehoefte dateert van 2002 en fungeerde als basis voor o.a. het streekplan NH-Zuid, het Ontwikkelingbeeld NH-Noord en scenario s wonen en zorg. Die prognose was gebaseerd op de CBSprognose van Sinds die tijd zijn er enkele ontwikkelingen geweest die van grote invloed zijn op de bevolkingsgroei. Dat is vooral de sterke daling van de buitenlandse migratie, in 2004 resulterend in een negatief migratiesaldo voor Nederland. Het CBS heeft sinds keer de prognoses naar beneden bijgesteld. Het is echter niet zo dat een lagere bevolkingsgroei automatisch gelijk op gaat met een lagere groei van de woningbehoefte. Hierbij speelt namelijk het aantal huishoudens een grote rol. De bijstellingen in de CBS-huishoudensprognoses zijn veel minder groot. In de nieuwe huishoudensprognose is groei van het aantal huishoudens voor het eerst zelfs groter dan de bevolkingsgroei. Regionaal kunnen de ontwikkelingen in sterke mate afwijken van de landelijke ontwikkelingen. Het effect van de daling van de buitenlandse migranten is in de stedelijke gebieden in Noord-Holland Zuid minder groot dan elders. De mogelijke spanning tussen toename van woningbehoefte en groei van woningvoorraad doet mensen gaan verhuizen. Het woningbouwprogramma is daarmee van invloed op de bevolkingsontwikkeling. Op termijn kunnen arbeidsmarktontwikkelingen een steeds groter factor worden bij de bevolkingsgroei omdat na 2010 de groei van de beroepsbevolking zal gaan stagneren. De nieuwe prognoses zijn beleidsmatig van belang omdat het Ministerie van VROM in uitwerking van de Nota Ruimte een aantal investeringsbeslissingen mede afhankelijk maakt van nieuwe prognoses. Het gaat hierbij onder andere om de verdere groei van Almere en de infrastructuur die daarmee samenhangt. De gewijzigde vooruitzichten voor groei van bevolking en woningbehoefte worden vooral bepaald door: 1. Afname van het aantal asielmigranten (vooral niet-westerse migranten) en de verwachte toename van de arbeidsmigratie. 2. Verder gaande individualisering: jongeren gaan nog steeds meer eerst als alleenstaanden zelfstandig wonen en samenwoningsrelaties hebben steeds meer een tijdelijk karakter. Het effect hiervan is dat meer mensen al of niet tijdelijk als alleenstaand wonen en dat er dus meer woningen nodig zijn. 3. In de afgelopen 5 jaar is het woningbouwprogramma laag geweest. Er zijn recent afspraken gemaakt om de nieuwbouw sterk te laten stijgen. Dat zal van invloed zijn op de aantrekkingskracht van de regio. 4. Door de vergrijzing zal de groei van de beroepsbevolking stagneren. Bij verdere economische groei zal er een aantrekkingskracht zijn op arbeidskrachten van elders. Omdat deze 4 ontwikkelingen in sterke mate op elkaar in werken lichten we eerst de samenhang toe. Daarna worden de belangrijkste ontwikkelingen toegelicht en vertaald naar Noord-Holland. In het derde deel worden de belangrijkste veranderingen in de groei van bevolking en woningbehoefte gegeven. Daarna volgen de conclusies en betekenis daarvan voor de beleidsdoelstellingen. PROGNOSE BEVOLKING EN WONINGBEHOEFTE NOORD-HOLLAND

6 Hoe worden deze ontwikkelingen verwerkt in een prognose? Het belangrijkste vertrekpunt voor een gemeentelijke of regionale prognose is de huidige omvang en samenstelling van de bevolking van die gemeente of regio. Een bevolkingsprognose wordt gemaakt vanuit het principe dat iedereen elk jaar één jaar ouder wordt. Daarnaast wordt per gemeente, rekening houdend met de specifieke lokale factoren, de geboorte, de sterfte, de vestiging en het vertrek berekend. Vooral geboorte en sterfte worden daarbij bepaald door de bevolkingssamenstelling in de gemeenten. Bij buitenlandse migratie wordt rekening gehouden met de aantrekkelijkheid van de gemeenten voor migranten, bij binnenlandse migratie speelt die aantrekkelijkheid een rol, naast de woningmarktfactoren en dan vooral de beschikbaarheid van woningen. Schema 1 Prognosemodel bevolking en woningbehoefte Belangrijke voorwaarde is echter de beschikbaarheid van voldoende woningen. Daarmee wordt de omvang van de nieuwbouw dus van invloed op de bevolkingsprognose, en daarmee weer van invloed op de groei van de woningbehoefte. Het woningbouwprogramma is hiermee deels een resultaat van de prognose (want beïnvloed door de groei van de woningbehoefte), deels een bepalende factor in de prognose. Bij de prognose van het aantal huishoudens, en afgeleid daarvan de woningbehoefte, worden de verwachte ontwikkelingen uit de nationale huishoudensprognose van het CBS regio-specifiek gehanteerd. Als die woningbehoefte niet in de woongemeente gerealiseerd kan worden (Zuid Kennemerland, Amsterdam), dan zullen woningzoekenden elders zoeken naar woonruimte (Haarlemmermeer, Almere). Dat leidt tot migratie en dus tot een andere bevolkingsontwikkeling. Dit betekent dus dat ook de verwachte woningproductie van invloed is op de bevolkingsontwikkeling, en daarmee de groei van de woningbehoefte. Ook de arbeidsmarkt kan van invloed zijn op de bevolkingsontwikkeling. Als de economische ontwikkeling leidt tot een voortgaande groei van de werkgelegenheid, zal er door een stagnerende groei van de beroepsbevolking na 2010 (vergrijzing) een vraag naar arbeid van elders ontstaan. Het schema kan dan worden uitgebreid met een extra lus. Schema 2 Schema prognosemodel, uitgebreid met arbeidsmarktontwikkeling De mogelijke spanning op de arbeidsmarkt tussen de omvang beroepsbevolking en de werkgelegenheid kan leiden tot extra binnenlandse migratie of tot toenemende pendelstromen. 6 PROVINCIE NOORD-HOLLAND

7 Belangrijkste wijzigingen in de prognose nader toegelicht In dit deel worden de belangrijkste wijzigingen ten opzichte ten opzichte van de vorige prognoses toegelicht: buitenlandse migratie, individualisering, het hogere bouwprogramma en het effect van deze 2 ontwikkelingen op de bevolkingsgroei. Ook geboorte en sterfte zijn gewijzigd. Het aantal geboorten zal iets sterker dalen dan in vorige prognoses werd verwacht. De levensverwachting is verder toegenomen waardoor de sterfte iets minder zal zijn. De veranderingen ten opzichte van de vorige prognose zijn echter klein. 1. Daling van de buitenlandse migratie snel zal zijn dan in het verleden. De mindere instroom van asielmigranten en immigranten vanuit andere Europese landen zorgde voor de daling van de immigratie. Het CBS verwacht een geleidelijke toename van arbeidsmigranten waardoor het niveau van de immigratie weer op het oude peil zal komen ( personen per jaar). Het aandeel van de asielmigranten en van gezinshereniging zal laag blijven. De emigratie is sterk gestegen door het vertrek van asielmigranten én van Nederlanders en andere Europeanen die Nederland wonen. Er zijn ook veel mensen uit de traditionele migratielanden vertrokken. Het CBS verwacht dat die ontwikkeling nog enige tijd zal aanhouden, waardoor de emigratie pas op termijn zal gaan dalen. Na 2000 is in Nederland is het aantal immigranten gedaald en het aantal emigranten sterk toegenomen. In 2004 waren er zelfs meer emigranten dan immigranten. Noord-Holland De immigratie naar en de emigratie uit Noord- Holland wordt berekend op basis van de relatieve aantrekkelijkheid van dit gebied voor migranten in Grafiek 1 Migratiesaldo Nederland, in het verleden in prognoses De buitenlandse migratie kent grote schommelingen die elkaar steeds kort opvolgen. Het CBS verwacht in haar recente bevolkingsprognose dat er vanaf 2004 weer een langzame stijging van het saldo van immigratie zal zijn, waarbij het herstel naar een oud gemiddeld niveau minder de afgelopen jaren. In de afgelopen 10 jaar is gemiddeld ruim 20% van de vestiging in Nederland op Noord-Holland georiënteerd (de helft daarvan vestigde zich in Amsterdam). Van de emigratie uit Nederland is gemiddeld 19% uit Noord-Holland afkomstig (8% uit Amsterdam). Dit geeft een eerste PROGNOSE BEVOLKING EN WONINGBEHOEFTE NOORD-HOLLAND

8 Grafiek 2. Buitenlandse migratie Nederland, Noord-Holland en Amsterdam, verleden en prognoses globale indicatie over de verwachte ontwikkelingen voor Noord-Holland. Het CBS verwacht echter dat de buitenlandse migratie niet alleen in omvang, maar ook van samenstelling verandert: minder asielmigranten, meer arbeidsmigranten uit westerse landen. Die veranderende samenstelling heeft tot gevolg voor het spreidingspatroon van immigranten dat de regionale voorkeur van westerse migranten van grotere invloed zal worden dan van de asielzoekers. Asielmigranten zijn door het spreidingsbeleid minder sterk op Amsterdam, en daarmee op Noord-Holland georiënteerd, de (arbeids)migranten uit westerse landen zijn juist sterker op Amsterdam, in zijn algemeenheid op de stedelijke regio s in het zuiden van de Provincie Noord-Holland georiënteerd 1). Daarmee zullen er dus relatief meer migranten naar de regio Amsterdam komen. Door die veranderde samenstelling is de verwachte daling in Noord-Holland-Zuid minder sterk dan in Noord-Holland Noord en de rest van Nederland. Deze sterkere concentratie van migranten geldt overigens ook voor de emigratie, maar omdat op den duur de immigratie weer groter wordt dan de emigratie, zal het saldo van de buitenlandse migratie in Noord-Holland relatief snel weer op het niveau van de vorige prognoses zijn, of er zelfs licht boven uit komen. Tot 2010 zal de buitenlandse migratie overal aanzienlijk lager zijn dan we eerder hadden verwacht. In Noord-Holland Zuid zal de buitenlandse migratie echter weer op het oude niveau komen. In het zuiden van de provincie is er dus alleen op korte termijn lagere buitenlandse migratie. In Noord-Holland Noord zal de buitenlandse migratie zowel op de korte als op de lange termijn lager zijn dan in de voorgaande prognoses. 2. Individualisering Het toekomstig aantal huishoudens is afhankelijk van de bevolkingsgroei en de individualisering. Onder individualisering wordt hier verstaan de ontwikkelingen waarin personen minder in gezinsverband samenwonen en meer als alleenstaande. Dit gebeurt op basis van sociaal culturele veranderingen (jongeren gaan eerder en langer als alleenstaande zelfstandig wonen, vaker scheiden) en door vergrijzing (met het ouder worden verlaten de kinderen het ouderlijk huis, door het wegvallen van de partner 1) Zie ook: Gemeente Amsterdam, Dienst Onderzoek en Statistiek: Westerse allochtonen in Amsterdam. Factsheet nr 4, juni PROVINCIE NOORD-HOLLAND

9 blijven personen als alleenstaande over). De mate van individualisering is indirect van invloed op de bevolkingsontwikkeling. Als er meer woningen nodig zijn om de bevolking te huisvesten, zal de beschikbaarheid daarvan van invloed zijn op de bevolkingsgroei. Als er weinig woningen beschikbaar zijn, zullen mensen naar een andere gemeente verhuizen, waar die woningen wel beschikbaar zijn. Voor de individualisering is ook weer de CBS-prognose de algemene leidraad. In die prognose wordt een toenemende individualisering verwacht. De toenemende individualisering betekent een sterkere druk op de woningmarkt. De lagere bevolkingsgroei als gevolg van de buitenlandse migratie leidt niet tot een evenredige daling van de huishoudensgroei. In de stedelijke gebieden rond Amsterdam en Haarlem leidt het zelfs tot een sterkere huishoudensgroei omdat het effect van de buitenlandse migratie geringer is en het effect van de individualisering sterker. Dit leidt mogelijk tot het vertrek van mensen uit die gemeenten omdat ze geen woning kunnen vinden. Dit is echter ook afhankelijk van de verwachte omvang van de nieuwbouw. Grafiek 3 Verwachte groei van bevolking en huishoudens in Nederland, CBS 2005 In de afgelopen jaren is het aantal scheidingen van samenwonenden (al of niet gehuwd) gestegen, mede door het mogelijk maken van flitsscheidingen 2). Daarnaast blijkt dat veel meer jongeren langer als alleenstaande blijven wonen. Dit heeft een verhogend effect op de woningbehoefte. Hierdoor wordt het effect van de afnemende bevolkingsgroei op de toekomstige woningbehoefte gedempt door de toenemende individualisering. Het is voor het eerst dat voor een lange periode wordt voorspeld dat de huishoudensgroei in Nederland groter zal zijn dan de bevolkingsgroei. Voor Noord- Holland is dit niet nieuw. De registratie van huishoudens is pas gestart pas vanaf 2000, maar in de jaren 1970 tot 1990 is de woningvoorraad (als indicator voor het aantal huishoudens) meer toegenomen dan de bevolking. 3. De verwachte omvang van de nieuwbouw Als er onvoldoende woningen zijn, dan zullen er mensen vertrekken naar plaatsen waar wel voldoende woningen worden aangeboden. De omvang van de nieuwbouw is daarom belangrijk voor de bevolkingsprognose. De afgelopen jaren is de productie laag geweest: we streven naar een groei van de woningvoorraad van woningen per jaar, vooral om de groei van het aantal huishoudens op te vangen, maar ook om het huidige woningtekort te reduceren. De feitelijke productie is gemiddeld woningen per jaar. 2) Hierbij wordt een huwelijk eerst omgezet in een geregistreerd partnerschap. Daarna is een opheffing van de partnerschap makkelijker te realiseren dan een echtscheiding. PROGNOSE BEVOLKING EN WONINGBEHOEFTE NOORD-HOLLAND

10 Met de aanjaagteams proberen Rijk, provincie en gemeenten de woningbouwproductie weer op gang te krijgen. Ook de verstedelijkingsafspraken zijn gericht op een sterke verhoging van de woningproductie. De woningbouw is echter meer dan in het verleden afhankelijk van conjuncturele ontwikkelingen. De omvang van het woningbouwprogramma is daarom een van de grootste onzekerheden in deze prognose. Voor deze prognose is een schatting gemaakt van de te verwachten woningbouwproductie op basis van beleidvoornemens en statistische informatie: Pipe-line: afgegeven bouwvergunningen (CBS); Gegevens over de capaciteit van ruimtelijke plannen; Verstedelijkingsafspraken en regionale woonvisies (voor de periode ); Streekplannen (vooral in de uitwerking na 2010); Voorgaande woningbehoefteprognoses (met name voor het verloop in de tijd en voor de verdeling van lange termijn regionale doelstellingen naar gemeenten) Grafiek 4 geeft de verwachte de groei van de woningvoorraad voor heel Noord-Holland. Op basis van vooral de beleidsvoornemens (verstedelijkingsafspraken) zien we dat de woningvoorraad in 2008, 2009 en 2010 sterk toegenomen zal zijn ( woningen). Daarna wordt de groei van de woningvoorraad vooral bepaald door de taakstellingen in het streekplan (tot 2020) en de langzaam afnemende groei van de woningbehoefte. Tabel 1 verwachte groei van de woningvoorraad per regio Kop van NH Westfriesland Nrd Kennemerland NH-Noord Ijmond Zd Kennemerland Gooi en Vecht Waterland Zaanstad Amstel-Meerlanden Amsterdam NH-Zuid Noordvleugel Noord-Holland Grafiek 4 Omvang nieuwbouw, onttrekkingen, productie anderszins en saldo groei van de woningvoorraad 10 PROVINCIE NOORD-HOLLAND

11 4. Ontwikkeling arbeidsmarkt Vanwege de vergrijzing zal na 2010 de groei van de beroepsbevolking stagneren en in delen van Noord- Holland zelfs dalen 3). In voorlopige berekeningen daalt de potentiële beroepsbevolking tussen 2010 en 2020 met gemiddeld 0,1% per jaar, en na 2020 met gemiddeld 0,3% per jaar. In de Noordvleugel is er tot 2020 nog een kleine groei (0,1% per jaar). De economische groei in de Noordvleugel is voor Rijk, provincie en gemeenten hèt uitgangspunt voor de ruimtelijke ontwikkeling in dit gebied. De concentratie van werkgelegenheid in deze regio zal waarschijnlijk het gebied extra aantrekkelijk maken voor migranten vanuit de rest van Nederland. Voor de economische ontwikkeling is het ook belangrijk dat die migranten zich in de regio kunnen vestigen. In de afgelopen 20 jaar hebben zich per saldo steeds meer mensen in de Noordvleugel gevestigd, ondanks het feit dat het door een relatief hoog woningtekort moeilijk is hier een woning te vinden.. In de prognose gaan we er daarom van uit dat het gebied aantrekkelijks is voor mensen uit de rest van de regio, ondanks een groter woningtekort. Resultaten prognose Deze algemene ontwikkelingen (lagere buitenlandse migratie en daardoor lagere bevolkingsgroei, verwachte aantrekken van de woningproductie, individualisering) zijn verwerkt in een nieuwe bevolkingsprognose, waarin de verschillende ontwikkelingen tegen elkaar inwerken. De prognose is het resultaat van veel samengestelde effecten, waarin het effect van de afzonderlijke elementen niet altijd goed is aan te geven. De lagere bevolkingsgroei in Nederland, zal in Noord-Holland minder ingrijpend zijn omdat de verandering van de samenstelling van de buitenlandse migratie relatief meer mensen uit het buitenland naar Noord-Holland zal trekken (meer arbeidsmigranten, minder asielmigranten). Door de toenemende individualisering die vooral in het zuiden van de provincie de druk op de woningbehoefte vergroot. Het aantrekken van de woningproductie biedt enerzijds kansen om het woningtekort te reduceren, maar kan ook ruimte bieden voor extra vestiging uit de rest van Nederland. De Noordvleugel blijft door de sterke economische ontwikkeling aantrekkelijk voor migranten, uit het buitenland, maar ook uit de rest van Nederland. Bevolkingsprognose In de afgelopen jaren is vanwege de lagere buitenlandse migratie de werkelijke groei van de bevolking vanwege vooral de sterke daling van de buitenlandse migratie ver achtergebleven bij de verwachte groei. De nieuwe prognose laat een lagere bevolkingsgroei zien dan eerder werd verwacht, vooral op de korte termijn tot De lagere immigratie en het relatief hoge vertrek uit Nederland zijn hierin zichtbaar. Ook na 2010 zal de bevolking minder hard groeien dan in de vorige prognose werd verwacht. Hierbij gaat in Noord-Holland Zuid naast de lagere buitenlandse migratie ook het effect van de toegenomen individualisering een rol spelen: door de grotere druk op de woningmarkt zullen mensen in de omgeving ergens anders, eventueel buiten Noord-Holland woonruimte zoeken. In Noord-Holland Noord zal door de lagere bevolkingsgroei iets meer ruimte op de woningmarkt ontstaan, daardoor zullen een aantal mensen van het zuiden naar het noorden van de provincie verhuizen. Op de langere termijn zal de bevolking weer harder groeien dan in de vorige prognose werd verwacht. De economische ontwikkeling van vooral de Noordvleugel 4) zal mensen aantrekken vanuit de rest van Nederland. Deze aantrekkingskracht van Noord-Holland op de rest van Nederland zorgt ervoor dat het woningtekort minder hard zal dalen dan in de rest van Nederland. De 3) Zie Sociaal economische verkenning Noord-Holland ) De Noordvleugel is hier het streekplangebied Noord-Holland Zuid en Almere. Omdat veel beleidsuitgangspunten gekoppeld zijn aan de Noordvleugelconferentie worden een aantal ontwikkelingen op dit niveau weergegeven. PROGNOSE BEVOLKING EN WONINGBEHOEFTE NOORD-HOLLAND

12 Grafiek 5 Gerealiseerde en verwachte bevolkingsgroei in Noord-Holland Noordvleugel is in economisch opzicht zo aantrekkelijk dat er altijd een extra druk op de woningmarkt zal zijn. Op lange termijn blijven we daarom uitgaan van een vestigingsoverschot in de stedelijke gebieden vanwege de economische ontwikkeling. Dit zal leiden tot een extra druk op de woningmarkt. In de niet stedelijke gebieden wordt voor de lange termijn verondersteld dat daar de eigen woningbehoefte kan worden opgevangen, waarbij vestiging en vertrek met elkaar in evenwicht zijn 5). In de Noordvleugel zal de bevolking minder snel groeien vooral vanwege de toegenomen individualisering en de druk die daarmee op de woningmarkt gaat ontstaan. Er zullen niet alleen minder migranten uit het buitenland komen, ook zullen er minder mensen uit de rest van Nederland kunnen komen vanwege die druk, ondanks een ambitieus nieuwbouwprogramma. In 2010 zal de bevolkingsgroei ruim lager zijn dan in de vorige prognose. Tot 2020 zal dat verschil toenemen naar bijna personen, daarna zal het verschil met de vorige prognose weer afnemen: in 2030 worden in de nieuwe prognose personen minder verwacht dan in de vorige prognose. In Noord-Holland Noord zal de bevolking in 2030 ruim 5) (binnenlands) migratiesaldo 0. Tabel 2 Verwachte bevolking en verschil met vigerende prognose NH-Noord t.o.v. progn Noordvleugel t.o.v. progn Noord-Holland t.o.v. progn PROVINCIE NOORD-HOLLAND

13 Grafiek 6 Ontwikkeling van de woningbehoefte in Noord-Holland in vergelijking met de verwachte groei van de woningvoorraad personen lager zijn dan in de vorige prognose. Ontwikkeling van de woningbehoefte De groei van de woningbehoefte wordt bepaald door de bevolkingsgroei en door de mate van individualisering. De veranderingen ten opzichte van de vorige prognoses worden hierdoor dan ook vooral bepaald. Zoals we net hebben gezien is de bevolkingsontwikkeling echter ook afhankelijk van de toename van de woningbehoefte en de verwachte groei van de woningvoorraad. Met de boven geschetste ontwikkeling zien we de volgende toename van de woningbehoefte in Noord-Holland. De eerst komende jaren is de groei van de woningbehoefte lager dan we tot nu toe verwachtten, vooral door de sterke daling van de buitenlandse migratie. De groei van de woningvoorraad is dan groter dan de groei van de woningbehoefte. Daarmee zal, conform,het beleid, het woningtekort kleiner worden. Rond 2010 zal het omvangrijke nieuwbouwprogramma extra mensen uit de rest van Nederland aantrekken, met als gevolg een toename van de woningbehoefte. Na 2010 blijft de groei van de woningbehoefte redelijk in lijn met de verwachte groei van de woningvoorraad op grond van het huidige beleid. Effecten op het woningtekort Zoals al eerder opgemerkt kan de ruimte die op de woningmarkt ontstaat door lagere bevolkingsgroei en stijgende nieuwbouw ingenomen worden door mensen van buiten. Daarentegen zou die ruimte ook benut kunnen worden om het woningtekort te verlagen. De mate waarin die ruimte wordt benut of door extra vestiging of voor het inlopen van het tekort is moeilijk in te schatten en is ook afhankelijk van de kracht van economische ontwikkeling in de regio. In deze prognose veronderstellen we dat een groot deel van Tabel 3 Ontwikkeling van het woningtekort absoluut en als aandeel op de woningvoorraad Noord-Holland Noord % % Noord-Holland Zuid % % Noord-Holland % % Noordvleugel % % PROGNOSE BEVOLKING EN WONINGBEHOEFTE NOORD-HOLLAND

14 het woningtekort zal worden ingelopen. In gebieden met een groot tekort zullen mensen verhuizen naar gebieden met een lager woningtekort en andersom. In principe moet hierdoor het grote verschil in woningtekort tussen gebieden kunnen afnemen. Voor de stedelijke gebieden in de Noordvleugel is daarnaast verondersteld dat er een blijvende druk op de arbeidsmarkt zal blijven bestaan, en daarmee een grotere druk op de woningmarkt. Nieuwe woningbehoefte in relatie tot de beleidsdoelstellingen De nieuwe woningbehoefteprognoses wijken vooral op korte termijn af van de vorige en daarmee van de uitgangspunten voor de beleidsdoelstellingen zoals geformuleerd in streekplan en in Noordvleugelconferentie. In het streekplan NH-Zuid wordt voor de periode 2000 tot 2020 een groei van de voorraad voorzien van woningen. De geactualiseerde prognose geeft voor die periode een groei van de woningbehoefte van woningen aan. In het ontwikkelingsbeeld Noord-Holland Noord voorziet in een groei van de woningbehoefte van woningen. De nieuwe prognose geeft een groei van de woningbehoefte aan van woningen. Voor een belangrijk deel heeft die mindere groei al in de afgelopen jaren plaats gevonden. Dat zou kunnen betekenen dat de achterstand in de woningproductie niet geheel hoeft te worden ingelopen en dat het volstaat om het oorspronkelijk gewenste jaarlijks bouwtempo van ongeveer woningen per jaar te realiseren. Op de lange termijn zijn de gevolgen van de nieuwe prognose voor de groei van de woningbehoefte minimaal. In de Noordvleugelconferentie wordt voor de periode 2010 tot2030 een bouwproductie van minimaal woningen voorzien. In deze prognose groeit de woningbehoefte in die periode met woningen, bij een veel lagere bevolkingsgroei. Mogelijke gevolgen voor de arbeidsmarkt De lagere bevolkingsgroei heeft ook gevolgen voor de groei van de beroepsbevolking op langere termijn en daarmee op de arbeidsmarkt. De beroepsbevolking wordt zowel door demografische factoren (vergrijzing) als door sociaal-economische of sociaal-culturele factoren bepaald (arbeidsparticipatie). De demografische component hierin wordt vooral bepaald door de groei van de potentiële beroepsbevolking 6). Wat betreft de ontwikkeling van de potentiële beroepsbevolking zien we een groot verschil tussen Noord-Holland Noord en Noord-Holland Zuid. Tot 2010 gaat de groei nog redelijk gelijk op, met een iets lagere groei in Noord-Holland Noord. Na 2010 zal de groei in Noord-Holland Noord gaan dalen. In Noord- Holland Zuid zal de groei slechts licht afnemen omdat relatief veel jonge mensen naar deze regio zullen verhuizen. Rond 2020 zal de potentiële beroeps- 6) Potentiele beroepsbevolking is de bevolking tussen 15 en 65 jaar, ongeacht hun werkelijke werksituatie. Grafiek 7 Omvang van de potentiële beroepsbevolking in Noord-Holland 14 PROVINCIE NOORD-HOLLAND

15 Tabel 4 Gemiddelde jaarlijkse groei van de potentiële beroepsbevolking Noord-Holland 0,3% 0,0% -0,2% Noord-Holland Noord 0,1% -0,2% -0,5% Noordvleugel 0,5% 0,2% 0,1% bevolking ook in Noord-Holland Zuid gaan dalen. De toename van de arbeidsparticipatie kan een groot effect hebben in de vertaling naar de feitelijke beroepsbevolking. Bij gelijkblijvende arbeidsparticipatie zal de beroepsbevolking al vanaf nu licht gaan dalen. Op dit moment is de arbeidsparticipatie van mensen ouder dan 50 jaar weliswaar stijgend, maar toch veel lager dan de participatie van jongeren. Wanneer het aandeel van de ouderen in de potentiële beroepsbevolking toeneemt, zal de feitelijke beroepsbevolking in totaal afnemen. Gezien de feitelijke ontwikkeling die gekenmerkt wordt door een toename van de arbeidsparticipatie van vrouwen en van ouderen, is het reëel om in de prognose rekening te houden met die stijging. In tabel 5 is rekening gehouden met een relatief sterke toename van de arbeidsparticipatie volgens het CPB (variant Transatlantic Market) 7). Tabel 5 Gemiddelde jaarlijkse groei van de beroepsbevolking bij een gematigde toename van de arbeidsparticipatie, variant Transatlantic Market Noord-Holland 0,7% 1,0% -0,2% Noord-Holland Noord 0,5% 0,8% -0,5% Noordvleugel 1,0% 1,2% 0,1% De scherpe daling van de groei van de potentiële beroepsbevolking kan door de toename van de arbeidsparticipatie worden uitgesteld, maar zal daarna beslist optreden. 7) Rodenburg, Hans en Vuuren, Daniël van: Arbeidsaanbod in de langetermijnscenario s voor Nederland, Centraal Planbureau, PROGNOSE BEVOLKING EN WONINGBEHOEFTE NOORD-HOLLAND

16 16 PROVINCIE NOORD-HOLLAND

17 Samenvatting en conclusie De belangrijkste conclusie uit deze prognose: 1 De afname van de buitenlandse migratie zorgt voor een lagere bevolkingsgroei in Nederland. 2 De veranderde samenstelling van die buitenlandse migratie (meer westerse migranten, minder asielzoekers) zal ervoor zorgen dat de bevolkingsdaling in Noord-Holland, en vooral in Amsterdam) iets geringer zal zijn dan in de rest van Nederland. 3 De nieuwe ontwikkelingen leiden tot een lagere bevolkingsgroei op korte termijn. In 2010 zullen er bijna mensen minder in Noord-Holland wonen dan eerder werd verwacht, in 2020 is dat opgelopen naar een verschil van bijna mensen. 4 Het CBS geeft voor het eerst aan dat door individualisering de groei van het aantal huishoudens in Nederland groter zal zijn dan de bevolkingsgroei. Door die toenemende individualisering zal de woningbehoefte niet of nauwelijks dalen, ondanks de lagere groei van de bevolking. 5 Het voorziene bouwprogramma leidt tot meer ruimte op de woningmarkt. Die ruimte zal grotendeels benut worden voor het inlopen van het woningtekort. In Noord-Holland Noord zal echter ook een deel van die ruimte worden benut door mensen die vanuit Noord-Holland Zuid naar de regio verhuizen. In Noord-Holland Zuid zal het tekort minder snel worden ingelopen omdat mensen naar de regio komen vanwege de sterke economische aantrekkingskracht. 6 De lagere bevolkingsgroei heeft wel effect op de groei van de beroepsbevolking. Na 2010 zal de potentiële beroepsbevolking minder sterk groeien dan in de periode daarvoor. In Noord-Holland Noord zal die daling eerder en scherper zijn, in de Noordvleugel zal die daling minder zijn en later optreden vanwege de specifieke positie van Amsterdam en Almere (relatief jonge bevolking door de grote rol van de migratie in de totale groei). Alleen door een sterke toename van de arbeidsparticipatie zal de groei van de beroepsbevolking nog enige tijd door gaan, maar na 2020 zal de beroepsbevolking niet verder toenemen of zelfs gaan dalen. Aanbevelingen voor beleid De nieuwe prognoses geven aan dat de groei van de bevolking lager zal zijn dan eerder werd verwacht. Dit leidt echter door een tegelijkertijd optredende sterkere individualisering niet tot een lagere woningbehoefte op langere termijn. In de afgelopen jaren is de woningbehoefte echter door de scherpe daling van de buitenlandse migratie wel minder snel gestegen dan eerder werd verwacht. Dat betekent vooral dat de opgelopen achterstand in bouwprogramma niet geleid heeft tot een toename van het woningtekort. Die achterstand hoeft niet te worden ingelopen. Het is wel gewenst om op korte termijn weer het gewenste doelstelling van woningen per jaar (saldo groei) te bereiken. De lagere bevolkingsgroei heeft wel vergelijkbaar effect op de groei van de potentiële beroepsbevolking. Dat effect kan tot 2020 worden beperkt door een sterke groei van de arbeidsparticipatie. In Noord- Holland Zuid zal dat ook deels worden gecompenseerd door extra vestiging van migranten uit de rest van Nederland. Dat zal leiden tot een grotere druk op de woningmarkt vooral in het zuiden van de provincie. Als op de lange termijn (na 2020) de werkgelegenheidsgroei hoog blijft, zal rekening moeten worden gehouden met extra woningbouwmogelijkheden. PROGNOSE BEVOLKING EN WONINGBEHOEFTE NOORD-HOLLAND

18 18 PROVINCIE NOORD-HOLLAND

19 Colofon Uitgave Provincie Noord-Holland Postbus MD Haarlem Tel.: (023) Fax: (023) Internetadres: adres: Eindredactie Provincie Noord-Holland Afdeling Kennis & Strategie Grafische verzorging Provincie Noord-Holland MediaProductie Papier Hello matt, houtvrij MC Oplage 120 exemplaren Haarlem, oktober 2005 PROGNOSE BEVOLKING EN WONINGBEHOEFTE NOORD-HOLLAND

20 20 PROVINCIE NOORD-HOLLAND

Centraal Bureau voor de Statistiek. Persbericht. Tempo vergrijzing loopt op

Centraal Bureau voor de Statistiek. Persbericht. Tempo vergrijzing loopt op Centraal Bureau voor de Statistiek Persbericht PB10-083 17 december 2010 9.30 uur Tempo vergrijzing loopt op Komende 5 jaar half miljoen 65-plussers erbij Babyboomers leven jaren langer dan vooroorlogse

Nadere informatie

Primos-model. Basisuitkomsten Primos 2013 Kleidum

Primos-model. Basisuitkomsten Primos 2013 Kleidum Primos-model Basisuitkomsten Primos 2013 Kleidum 2 Het Primos-model Werking Primos-model Het Primos-model voorspelt de bevolkingsontwikkeling als gevolg van geboorte, sterfte, buitenlandse en binnenlandse

Nadere informatie

Achtergronden bij de woningbouwtaakstelling

Achtergronden bij de woningbouwtaakstelling 2 Achtergronden bij de woningbouwtaakstelling In deze bijlage wordt (1) een korte toelichting gegeven op de prognosemethodiek, de demografische achtergrond bij de berekening van de woningbehoefte en de

Nadere informatie

Toekomstige demografische veranderingen gemeente Groningen in een notendop

Toekomstige demografische veranderingen gemeente Groningen in een notendop VLUGSCHRIFT Bevolkingsprognose gemeente Groningen - Toekomstige demografische veranderingen gemeente Groningen in een notendop Inleiding De omvang en samenstelling van de bevolking van de gemeente Groningen

Nadere informatie

Demografische ontwikkeling Gemeente Hoorn 2011-2025

Demografische ontwikkeling Gemeente Hoorn 2011-2025 Demografische ontwikkeling Gemeente Hoorn 211-225 Inhoud blz. Colofon 1. Bevolkingsontwikkeling 1 1.1 Aantal inwoners 1 1.2 Componenten van de groei 3 2. Jong en oud 6 3. Huishoudens 8 Uitgave I&O Research

Nadere informatie

Dienst Ruimtelijke Ordening Fact sheet Demografische ontwikkelingen in 2005: emigratie stopt groei Amsterdamse bevolking

Dienst Ruimtelijke Ordening Fact sheet Demografische ontwikkelingen in 2005: emigratie stopt groei Amsterdamse bevolking Dienst Ruimtelijke Ordening Fact sheet nummer 7 november 2006 Demografische ontwikkelingen in 2005: emigratie stopt groei Amsterdamse bevolking Na een aantal jaren van groei is door een toenemend vertrek

Nadere informatie

Bevolkingsprognose Nieuwegein 2011

Bevolkingsprognose Nieuwegein 2011 Postbus 1 3430 AA Bezoekadres Martinbaan 2 3439 NN www.nieuwegein.nl Communicatie, Juridische & Personeelszaken Bevolkingsprognose Nieuwegein 2011 Raadsnummer Datum 7 mei 2012 Auteur Tineke Brouwers Versie

Nadere informatie

uw brief van uw kenmerk ons kenmerk datum 19 november 2014

uw brief van uw kenmerk ons kenmerk datum 19 november 2014 Aan de raad van de gemeente Lelystad uw brief van uw kenmerk ons kenmerk datum 19 november 2014 behandeld door algemeen nummer U13-74923 bijlagen FAB-SEC dossiernummer AC Dombroek-van Vliet 14 0320 1 onderwerp

Nadere informatie

Centraal Bureau voor de Statistiek. Persbericht. In 2025 fors meer huishoudens in de Randstad

Centraal Bureau voor de Statistiek. Persbericht. In 2025 fors meer huishoudens in de Randstad Centraal Bureau voor de Statistiek Persbericht PB08-049 8 juli 2008 9.30 uur In 2025 fors meer huishoudens in de Randstad Sterkste groei aan noordoostzijde Randstad Ook meer huishoudens in Noord-Brabant

Nadere informatie

Demografische ontwikkeling in Noord-Holland. Een verkenning ten behoeve van een mogelijke beleidsvisie

Demografische ontwikkeling in Noord-Holland. Een verkenning ten behoeve van een mogelijke beleidsvisie Demografische ontwikkeling in Noord-Holland Een verkenning ten behoeve van een mogelijke beleidsvisie Demografische 2 4 Inleiding NHOUD 6 Hoofdstuk 1 Demografische ontwikkeling in Noord-Holland door drs.

Nadere informatie

PEARL: uitkomsten van de regionale bevolkings- en allochtonenprognose 2005 2025 voor provincies

PEARL: uitkomsten van de regionale bevolkings- en allochtonenprognose 2005 2025 voor provincies PEARL: uitkomsten van de regionale bevolkings- en allochtonenprognose 225 voor provincies Andries de Jong 1) In 26 hebben het Ruimtelijk Planbureau en het Centraal Bureau voor de Statistiek voor het eerst

Nadere informatie

Krimp in Fryslân. Inwonertal

Krimp in Fryslân. Inwonertal Krimp in Fryslân Bevolkingsdaling, lokaal en regionaal, is een vraagstuk van nu én de komende jaren. Hoewel pas over enkele decennia de bevolking van Fryslân als geheel niet meer zal groeien, is in sommige

Nadere informatie

Bevolkingsprognose van Amersfoort 2013-2030 Gemeente Amersfoort Marc van Acht en Ben van de Burgwal maart 2013

Bevolkingsprognose van Amersfoort 2013-2030 Gemeente Amersfoort Marc van Acht en Ben van de Burgwal maart 2013 Bevolkingsprognose van Amersfoort 213-23 Gemeente Amersfoort Marc van Acht en Ben van de Burgwal maart 213 In april verwacht Amersfoort haar 15.ste inwoner te mogen begroeten. Ondanks de recessie in de

Nadere informatie

Planbureau voor de Leefomgeving PERSBERICHT. Bevolking daalt in kwart Nederlandse gemeenten. Nieuwe regionale bevolkingsprognoses tot 2040:

Planbureau voor de Leefomgeving PERSBERICHT. Bevolking daalt in kwart Nederlandse gemeenten. Nieuwe regionale bevolkingsprognoses tot 2040: Planbureau voor de Leefomgeving PERSBERICHT Nieuwe regionale bevolkingsprognoses tot 2040: Bevolking daalt in kwart Nederlandse gemeenten De komende dertig jaar treedt in delen van Nederland, vooral in

Nadere informatie

Wonen met Zorg in de anticipeerregio s

Wonen met Zorg in de anticipeerregio s Wonen met Zorg in de anticipeerregio s Inleiding In de komende decennia zal de bevolkingssamenstelling veranderen en zal het aandeel ouderen in de bevolking toenemen. Indien nu al bekend is hoeveel ouderen

Nadere informatie

Artikelen. Bevolkingsprognose 2008 2050: naar 17,5 miljoen inwoners

Artikelen. Bevolkingsprognose 2008 2050: naar 17,5 miljoen inwoners Artikelen Bevolkingsprognose 28 25: naar 17,5 miljoen inwoners Coen van Duin De langetermijn-bevolkingsprognose van het CBS is gebaseerd op veronderstellingen over het aantal immigranten, de emigratiegeneigdheid,

Nadere informatie

Primos Prognose 2007. De toekomstige ontwikkeling van bevolking, huishoudens en woningbehoefte

Primos Prognose 2007. De toekomstige ontwikkeling van bevolking, huishoudens en woningbehoefte Primos Prognose 2007 De toekomstige ontwikkeling van bevolking, huishoudens en woningbehoefte Primos Prognose 2007 De toekomstige ontwikkeling van bevolking, huishoudens en woningbehoefte H.J. den Otter

Nadere informatie

Arbeidsmarktprognoses Noord-Holland 2012

Arbeidsmarktprognoses Noord-Holland 2012 Arbeidsmarktprognoses Noord-Holland 2012 t.b.v. Monitor Arbeidsmarkt en Onderwijs Provincie Noord-Holland IJmuiden, 23 november 2012 Arjan Heyma www.seo.nl - secretariaat@seo.nl - +31 20 525 1630 Belangrijkste

Nadere informatie

Bevolkingsprognose 2010 2025 gemeente Groningen

Bevolkingsprognose 2010 2025 gemeente Groningen Deze publicatie is uitgegeven door Onderzoek en Statistiek Groningen September Bevolkingsprognose gemeente Groningen Inleiding Dit vlugschrift behandelt de bevolkingsprognose van de gemeente Groningen.

Nadere informatie

BIJLAGE A KENGETALLEN In deze bijlage geven we in overzichtelijke tabellen de kengetallen weer die gebruikt zijn ter bepaling van de effecten van het kantoren- en bedrijventerreinenprogramma voor de regio

Nadere informatie

Monitor Woningbouwproductie Noordvleugel. Woningvraag, Plancapaciteit en Productie

Monitor Woningbouwproductie Noordvleugel. Woningvraag, Plancapaciteit en Productie Monitor Woningbouwproductie Noordvleugel Woningvraag, Plancapaciteit en Productie Datum: 4 juni 2014 Inleiding monitor woningbouwproductie Noordvleugel Deze monitor vindt zijn oorsprong in de bestuurlijke

Nadere informatie

Woningmarktmonitor provincie Utrecht: de staat van de woningmarkt medio 2015

Woningmarktmonitor provincie Utrecht: de staat van de woningmarkt medio 2015 DATUM 30 oktober 2015 PROJECTNUMMER 3400.106/G OPDRACHTGEVER Woningmarktmonitor provincie : de staat van de woningmarkt medio 2015 Inleiding De woningmarkt is, na jaren van crisis, weer flink in beweging.

Nadere informatie

Woningbehoefte onderzoek

Woningbehoefte onderzoek Woningbehoefte onderzoek Prognose woningbehoefte Amersfoort tot 2015 Gemeente Amersfoort Sector Dienstverlening, Informatie en Advies (DIA) Afdeling Onderzoek en Statistiek Marc van Acht Uitgave en rapportage:

Nadere informatie

Toename bevolking v.a. 2008

Toename bevolking v.a. 2008 Collegevoorstel Inleiding De provincie prognosticeert de ontwikkeling van de woningbouw en bevolking voor elke gemeente. Het is aan elke gemeente om deze prognose om te zetten in een planning en deze te

Nadere informatie

11 juni 2014 PN 328071

11 juni 2014 PN 328071 Notitie Referentienummer Datum Kenmerk 11 juni 2014 PN 328071 Betreft Woningbehoefte De Nieuwe Tuinderij 1 Aanleiding In artikel 3.1.6, lid 2 van het Besluit ruimtelijke ordening is beschreven dat een

Nadere informatie

Bevolkingsprognose 2015

Bevolkingsprognose 2015 Bevolkingsprognose 2015 a Bevolkingsprognose 2015 April 2015 Colofon Dit is een uitgave van de provincie Drenthe RO15042801-Bevolkingsprognose 2015 Inhoud Samenvatting 4 1 Inleiding 6 2 De gebruikte veronderstellingen

Nadere informatie

Economische monitor. Voorne PutteN 5 GEMEENTEN. 4 e editie. Opzet en inhoud

Economische monitor. Voorne PutteN 5 GEMEENTEN. 4 e editie. Opzet en inhoud 4 e editie Economische monitor Voorne PutteN Opzet en inhoud In 2010 verscheen de eerste editie van de Economische Monitor Voorne-Putten, een gezamenlijk initiatief van de vijf gemeenten Bernisse, Brielle,

Nadere informatie

Quick facts Bevolkingsprognose Gelderland 2014

Quick facts Bevolkingsprognose Gelderland 2014 Quick facts Bevolkingsprognose Gelderland 2014 Op 1-1-2013 telt Gelderland 2.016.000 inwoners. De verwachting is volgens deze nieuwe prognose dat de bevolkingsomvang van Gelderland minder hard zal groeien

Nadere informatie

Allochtonenprognose 2002 2050: bijna twee miljoen niet-westerse allochtonen in 2010

Allochtonenprognose 2002 2050: bijna twee miljoen niet-westerse allochtonen in 2010 Allochtonenprognose 22 25: bijna twee miljoen niet-westerse allochtonen in 21 Maarten Alders Volgens de nieuwe allochtonenprognose van het CBS neemt het aantal niet-westerse allochtonen toe van 1,6 miljoen

Nadere informatie

Bevolkingsprognose s-hertogenbosch 2013-2030

Bevolkingsprognose s-hertogenbosch 2013-2030 Bevolkingsprognose s-hertogenbosch 2013-2030 O&S s-hertogenbosch Februari 2014 2 Samenvatting Eens in de vier jaar maakt de gemeente s-hertogenbosch een bevolkingsprognose. De resultaten van de meest recente

Nadere informatie

Artikelen. Bevolkingsprognose 2009 2016: omslag naar lagere groei. Coen van Duin en Han Nicolaas

Artikelen. Bevolkingsprognose 2009 2016: omslag naar lagere groei. Coen van Duin en Han Nicolaas Artikelen Bevolkingsprognose 29 216: omslag naar lagere groei Coen van Duin en Han Nicolaas In 27 en 28 liep de bevolkingsgroei van Nederland sterk op, mede onder invloed van de economische bloei in de

Nadere informatie

Ladder voor duurzame verstedelijking Bestemmingsplan Huis ter Heide West, gemeente Zeist

Ladder voor duurzame verstedelijking Bestemmingsplan Huis ter Heide West, gemeente Zeist Ladder voor duurzame verstedelijking Bestemmingsplan Huis ter Heide West, gemeente Zeist De Ladder voor duurzame verstedelijking is in de Structuurvisie Infrastructuur en Ruimte (SVIR) geïntroduceerd en

Nadere informatie

Monitor kredietcrisis begin 2010 Gemeente Purmerend

Monitor kredietcrisis begin 2010 Gemeente Purmerend Monitor kredietcrisis begin 2010 Gemeente Purmerend Colofon In opdracht van: De directeur Beleid Coördinatie en samenstellen rapportage: Team Beleidsonderzoek en Informatiemanagement Inhoud rapportage:

Nadere informatie

Monitor Woningproductie Noordvleugel 2015. Woningvraag, Plancapaciteit en Productie

Monitor Woningproductie Noordvleugel 2015. Woningvraag, Plancapaciteit en Productie Monitor Woningproductie Noordvleugel 2015 Woningvraag, Plancapaciteit en Productie Versie: juli 2015 Inleiding monitor woningproductie Noordvleugel Deze tweede monitor woningproductie vindt zijn oorsprong

Nadere informatie

BEVOLKINGSPROGNOSE PURMEREND 2013-2028

BEVOLKINGSPROGNOSE PURMEREND 2013-2028 BEVOLKINGSPROGNOSE PURMEREND 2013-2028 BEVOLKINGSPROGNOSE PURMEREND 2013-2028 80.000 70.000 60.000 50.000 40.000 30.000 20.000 10.000 1960 1964 1968 1972 1976 1980 1984 1988 1992 1996 2000 2004 2008 2012

Nadere informatie

Bevolkingsprognose Den Haag 2015 2

Bevolkingsprognose Den Haag 2015 2 2 3 4 De omvang en samenstelling van de bevolking is van grote betekenis voor gemeentelijk beleid en gemeentelijke dienstverlening. Om tijdig op veranderingen in te kunnen spelen is inzicht nodig in hoe

Nadere informatie

Analyse van de markt voor (bestaande) huurwoningen in de Gemeente Steenwijkerland

Analyse van de markt voor (bestaande) huurwoningen in de Gemeente Steenwijkerland Analyse van de markt voor (bestaande) huurwoningen in de Gemeente Steenwijkerland drs. J.E. den Ouden 1-11-2013 Bevolking De gemeente Steenwijkerland telt momenteel circa 43.400 inwoners. Het inwonertal

Nadere informatie

Neimed Krimpbericht. Buitenlandse migratie vertraagt bevolkingskrimp JUNI 2015

Neimed Krimpbericht. Buitenlandse migratie vertraagt bevolkingskrimp JUNI 2015 JUNI 2015 Neimed Krimpbericht Buitenlandse migratie vertraagt bevolkingskrimp Het aantal inwoners daalt in de meeste Limburgse gemeenten, omdat er weinig kinderen geboren worden. De daling wordt versterkt

Nadere informatie

Woningmarktrapport - 4e kwartaal 2012. Gemeente Amsterdam

Woningmarktrapport - 4e kwartaal 2012. Gemeente Amsterdam Woningmarktrapport - 4e kwartaal 212 Gemeente Amsterdam Aantal verkochte woningen naar type (NVM) 18 aantal verkocht 16 14 12 1 8 6 4 2 Tussenwoning Hoekwoning Twee onder één kap Vrijstaand Appartement

Nadere informatie

NA STABILISATIE DAALT DE BEVOLKING WEER IN LIMBURG

NA STABILISATIE DAALT DE BEVOLKING WEER IN LIMBURG NA STABILISATIE DAALT DE BEVOLKING WEER IN LIMBURG Etil heeft in opdracht van de provincie Limburg een nieuwe demografische prognose voor Limburg, woonregio s en gemeenten opgesteld. De prognose geeft

Nadere informatie

vraaggericht woningmarkt onderzoek Maastricht

vraaggericht woningmarkt onderzoek Maastricht vraaggericht woningmarkt onderzoek Maastricht Stec Groep aan Gemeente Maastricht Desiree Uitzetter 18 november 2014 U vroeg ons: Actuele inzichten voor herijking stedelijke programmering Nieuwe regionale

Nadere informatie

Bevolkingsprognose Gemeente Houten 2011 t/m 2031

Bevolkingsprognose Gemeente Houten 2011 t/m 2031 Bevolkingsprognose Gemeente Houten 2011 t/m 2031 In opdracht van de gemeente Houten, april 2011 2011 Pronexus - Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden overgenomen, verveelvoudigd,

Nadere informatie

S Sttatisatis tisc tisc h J aarboek Dev 2013 2014 2015 h J aarboek Dev ent ent er 2014 er 2010 S atis tisc atis h J tisc aarboek h J Colofon

S Sttatisatis tisc tisc h J aarboek Dev 2013 2014 2015 h J aarboek Dev ent ent er 2014 er 2010 S atis tisc atis h J tisc aarboek h J Colofon 013 2014 2015 Statistisch Jaarboek Deventer 2010 2014 www.deventer.nl Eenheid Strategische Ontwikkeling (SO) Team Kennis en Verkenning (KV) Postbus 5000 7400 GC Deventer Contact: Hans Groot Koerkamp T

Nadere informatie

Woningmarktmonitor provincie Utrecht: de staat van de woningmarkt medio 2014

Woningmarktmonitor provincie Utrecht: de staat van de woningmarkt medio 2014 DATUM 7 december 2014 PROJECTNUMMER 3400.106 OPDRACHTGEVER Woningmarktmonitor provincie : de staat van de woningmarkt medio 2014 Inleiding Afgelopen maand is er een nieuwe update uitgevoerd van de Woningmarktmonitor

Nadere informatie

Administratieve correcties in de bevolkingsstatistieken

Administratieve correcties in de bevolkingsstatistieken Maarten Alders en Han Nicolaas Het saldo van administratieve afvoeringen en opnemingen is doorgaans negatief. Dit saldo wordt vaak geïnterpreteerd als vertrek naar het buitenland. Het aandeel in het totale

Nadere informatie

RIGO Research en Advies Woon- werk- en leefomgeving www.rigo.nl. Woningbehoefte voor de wijk Marickenzijde in De Ronde Venen

RIGO Research en Advies Woon- werk- en leefomgeving www.rigo.nl. Woningbehoefte voor de wijk Marickenzijde in De Ronde Venen RIGO Research en Advies Woon- werk- en leefomgeving www.rigo.nl Woningbehoefte voor de wijk Marickenzijde in De Ronde Venen De verantwoordelijkheid voor de inhoud berust bij RIGO. Het gebruik van cijfers

Nadere informatie

Leerlingenprognoses in vogelvlucht. Analist Planning & Prognose

Leerlingenprognoses in vogelvlucht. Analist Planning & Prognose Leerlingenprognoses in vogelvlucht Herman Rake Jelmer Dekker Adviseur Planning & Prognose Analist Planning & Prognose Inhoudsopgave De bevolkingsprognose Theorie Het wat, waar en waarom van een prognose

Nadere informatie

Prognoase Fryslân 2013. Trendprognoase Befolking en Húshâldens

Prognoase Fryslân 2013. Trendprognoase Befolking en Húshâldens Prognoase Fryslân 2013 Trendprognoase Befolking en Húshâldens Prognose Fryslân 2013 Trendprognose Bevolking en Huishoudens Colofon Besluit: Gedeputeerde Staten van Fryslân, vastgesteld in GS-vergadering

Nadere informatie

Woningmarktrapport - 3e kwartaal 2013. Gemeente Haarlemmermeer

Woningmarktrapport - 3e kwartaal 2013. Gemeente Haarlemmermeer Woningmarktrapport - 3e kwartaal 213 Gemeente Haarlemmermeer Aantal verkochte woningen naar type (NVM) 12 aantal verkocht 1 8 6 4 2 Tussenwoning Hoekwoning Twee onder één kap Vrijstaand Appartement 4e

Nadere informatie

THERMOMETER AANDACHTSGROEP EN KERNVOORRAAD 2007-2017

THERMOMETER AANDACHTSGROEP EN KERNVOORRAAD 2007-2017 ONDERZOEKSRAPPORTAGE THERMOMETER AANDACHTSGROEP EN KERNVOORRAAD 2007-2017 ten behoeve van de nieuwe woonvisie Gemeente Lelystad Afdeling Advies en Beheer Onderzoek en Statistiek December 2007 Colofon

Nadere informatie

BEVOLKINGS- EN HUISHOUDENSPROGNOSE PROVINCIE LIMBURG 2014-2050. Progneff 2014

BEVOLKINGS- EN HUISHOUDENSPROGNOSE PROVINCIE LIMBURG 2014-2050. Progneff 2014 BEVOLKINGS- EN HUISHOUDENSPROGNOSE PROVINCIE LIMBURG 2014-2050 Progneff 2014 INHOUDSOPGAVE Pagina MANAGEMENT SAMENVATTING 2 1 INLEIDING 4 1.1 Prognosemodel Progneff 4 1.2 Leeswijzer 4 2 DE ONTWIKKELING

Nadere informatie

1.1 Bevolkingsontwikkeling 9. 1.2 Bevolkingsopbouw 10. 1.2.1 Vergrijzing 11. 1.3 Migratie 11. 1.4 Samenvatting 12

1.1 Bevolkingsontwikkeling 9. 1.2 Bevolkingsopbouw 10. 1.2.1 Vergrijzing 11. 1.3 Migratie 11. 1.4 Samenvatting 12 inhoudsopgave Samenvatting 3 1. Bevolking 9 1.1 Bevolkingsontwikkeling 9 1.2 Bevolkingsopbouw 10 1.2.1 Vergrijzing 11 1.3 Migratie 11 1.4 Samenvatting 12 2. Ontwikkelingen van de werkloosheid 13 2.1 Ontwikkeling

Nadere informatie

Arbeidsaanbod naar sociaaldemografische kenmerken

Arbeidsaanbod naar sociaaldemografische kenmerken CPB Memorandum Sector : Arbeidsmarkt en Welvaartsstaat Afdeling/Project : Arbeid Samensteller(s) : Rob Euwals, Daniël van Vuuren, Adri den Ouden, Janneke Rijn Nummer : 171 Datum : 12 december 26 Arbeidsaanbod

Nadere informatie

Regionale prognose 2013 2040

Regionale prognose 2013 2040 Regionale prognose 2013 2040 Vier grote gemeenten blijven sterke bevolkingstrekkers Corina Huisman (PBL) Andries de Jong (PBL) Coen van Duin (CBS) Lenny Stoeldraijer (CBS) 1 oktober 2013 Inhoud 1. Inleiding

Nadere informatie

Wordt de positie van steden sterker of zwakker? Hoe zit dat met Amsterdam?

Wordt de positie van steden sterker of zwakker? Hoe zit dat met Amsterdam? Wordt de positie van steden sterker of zwakker? Hoe zit dat met Amsterdam? De stad als bevolkingsmagneet dinsdag 29 januari 2013 Leo van Wissen Directeur, Nederlands Interdisciplinair Demografisch Instituut

Nadere informatie

Gevolgen scheiden van wonen en zorg Goeree-Overflakkee 2013-2025

Gevolgen scheiden van wonen en zorg Goeree-Overflakkee 2013-2025 Gevolgen scheiden van wonen en zorg Goeree-Overflakkee 213-225 Inleiding Als we nu al weten hoeveel ouderen in 225 in een verzorgingshuis wonen, is het mogelijk om hierop te anticiperen. Voor beleidsmakers

Nadere informatie

Monitor Woningbouw 2012

Monitor Woningbouw 2012 Monitor Woningbouw 2012 Directie Beleid: Sector Kennis & Beleidsevaluatie Inhoudsopgave Samenvatting... 3 Inleiding... 5 1. Gegevensbronnen... 6 1.1 Woningbouwproductie... 6 1.2 Inventarisatie woningbouwplannen...

Nadere informatie

Migratiestromen en inkomensontwikkelingen in de provincie Groningen

Migratiestromen en inkomensontwikkelingen in de provincie Groningen Migratiestromen en inkomensontwikkelingen in de provincie Groningen Mensen verhuizen om allerlei redenen. Om samen te wonen, voor werk of studie of vanwege de woning zelf. Deze verhuizingen spelen een

Nadere informatie

Gedeputeerde Staten. Colleges van B&W van de Zuid-Hollandse gemeenten

Gedeputeerde Staten. Colleges van B&W van de Zuid-Hollandse gemeenten Gedeputeerde Staten Contact dhr. K.Spannenburg T 070-4418082 E kp.spannenburg@pzh.nl Postadres Provinciehuis Postbus 90602 2509 LPDen Haag T 070-441 66 11 www.zuid-holland.nl Datum Colleges van B&W van

Nadere informatie

Demografische ontwikkelingen en de invloed op de werkgelegenheid in Oost Gelre

Demografische ontwikkelingen en de invloed op de werkgelegenheid in Oost Gelre Demografische ontwikkelingen en de invloed op de werkgelegenheid in Oost Gelre Samenvatting Demografische ontwikkeling Krimp is een relatief nieuw verschijnsel in Nederland. Jarenlang nam de bevolking

Nadere informatie

6. Vergrijzing in Noord-Nederland

6. Vergrijzing in Noord-Nederland 6. Vergrijzing in Noord-Nederland De komende jaren zal de gemiddelde leeftijd van de Nederlandse bevolking sterk stijgen. Er worden minder kinderen geboren dan vroeger en onder invloed van stijgende welvaart

Nadere informatie

Woningmarkt Zeeland: ontwikkelingen en beleidsconsequenties

Woningmarkt Zeeland: ontwikkelingen en beleidsconsequenties Woningmarkt Zeeland: ontwikkelingen en beleidsconsequenties Michiel Mulder Programmaleider Wonen & Projectanalyse EIB Masterclass Wethouders Middelburg, 9 juli 2014 1 Inhoud Drie vragen Wat zijn de recente

Nadere informatie

Bevolkingsvraagstukken in Nederland anno 2006. Grote steden in demografisch perspectief

Bevolkingsvraagstukken in Nederland anno 2006. Grote steden in demografisch perspectief Bevolkingsvraagstukken in Nederland anno 2006 Grote steden in demografisch perspectief WPRB Werkverband Periodieke Rapportage Bevolkingsvraagstukken WPRB Ingesteld door de minister van OCW Vinger aan de

Nadere informatie

Bijlage Visie Oost : Cijfers & trends bevolking en woningvoorraad Hilversum

Bijlage Visie Oost : Cijfers & trends bevolking en woningvoorraad Hilversum Bijlage Visie Oost : Cijfers & trends bevolking en woningvoorraad Hilversum 1. Ontwikkeling bevolking naar leeftijd De Primos huishoudensprognose (2011) voor de periode 2010-2040 schetst het volgend beeld:

Nadere informatie

Reacties op bevolkingsdaling

Reacties op bevolkingsdaling Reacties op bevolkingsdaling Wim Derks Kenniscentrum voor Bevolkingsdaling en Beleid, Universiteit Maastricht en Etil www.bevolkingsdaling.nl w.derks@beoz.unimaas.nl 1 Inhoud 1996-2006 Structurele bevolkingsdaling

Nadere informatie

Allochtonen op de arbeidsmarkt 2009-2010

Allochtonen op de arbeidsmarkt 2009-2010 FORUM Maart Monitor Allochtonen op de arbeidsmarkt 9-8e monitor: effecten van de economische crisis In steeg de totale werkloosheid in Nederland met % naar 26 duizend personen. Het werkloosheidspercentage

Nadere informatie

De bevolkings- en woningbehoefteprognose Noord-Brabant actualisering 2011. Provincie Noord-Brabant

De bevolkings- en woningbehoefteprognose Noord-Brabant actualisering 2011. Provincie Noord-Brabant De bevolkings- en woningbehoefteprognose Noord-Brabant actualisering 2011 Provincie Noord-Brabant De bevolkings- en woningbehoefteprognose Noord-Brabant actualisering 2011 Provincie Noord-Brabant, januari

Nadere informatie

Woningmarktrapport - 1e kwartaal 2012. Gemeente Wijdemeren

Woningmarktrapport - 1e kwartaal 2012. Gemeente Wijdemeren Woningmarktrapport - 1e kwartaal 212 Gemeente Wijdemeren Aantal verkochte woningen naar type (NVM) 25 aantal verkocht 2 15 1 5 Tussenwoning Hoekwoning Twee onder één kap Vrijstaand Appartement 2e kwartaal

Nadere informatie

Woningmarktrapport - 4e kwartaal 2013. Gemeente Dordrecht

Woningmarktrapport - 4e kwartaal 2013. Gemeente Dordrecht Woningmarktrapport - 4e kwartaal 213 Gemeente Dordrecht Aantal verkochte woningen naar type (NVM) 1 aantal verkocht 9 8 7 6 5 4 3 2 1 Tussenwoning Hoekwoning Twee onder één kap Vrijstaand Appartement

Nadere informatie

Woningvoorraad en woningbehoefte in Nederland

Woningvoorraad en woningbehoefte in Nederland Wonen in Hilversum Woningvoorraad en woningbehoefte in Nederland De Nederlandse woningmarkt staat momenteel in het middelpunt van de belangstelling. Deze aandacht heeft vooral betrekking op de ordening

Nadere informatie

Woningmarktrapport 3e kwartaal 2015. Gemeente Rotterdam

Woningmarktrapport 3e kwartaal 2015. Gemeente Rotterdam Woningmarktrapport 3e kwartaal 215 Gemeente Rotterdam Aantal verkochte woningen naar type (NVM) 9 Aantal verkocht 8 7 6 5 4 3 2 1 Tussenwoning Hoekwoning Twee onder één kap Vrijstaand Appartement 4e kwartaal

Nadere informatie

Mannen en vrouwen in Nederland

Mannen en vrouwen in Nederland en vrouwen in Nederland Elma Wobma Ondanks de voortdurend veranderende samenstelling van de Nederlandse bevolking en huishoudens zijn vrouwen in de hoogste leeftijdsgroepen nog steeds fors oververtegenwoordigd.

Nadere informatie

Koopsom per maand, Nederland 2012-2013

Koopsom per maand, Nederland 2012-2013 Persbericht Woningmarktcijfers.nl, Heerlen 21-01-2014 Nederlandse woningmarkt stabiel in tweede halfjaar 2013 De gemiddelde koopsom van de door het Kadaster geregistreerde woningtransacties kwam in december

Nadere informatie

Bevolkingsprognose 2008-2050: veronderstellingen over emigratie

Bevolkingsprognose 2008-2050: veronderstellingen over emigratie Bevolkingsprognose -: veronderstellingen over emigratie Han Nicolaas De uitkomsten van de nieuwe bevolkings- en allochtonenprognose zijn mede gebaseerd op veronderstellingen over het toekomstig aantal

Nadere informatie

Bevolkingsspreiding. Waar zit iedereen? Juist of onjuist: China is het grootste land ter wereld. A. Juist. B. Onjuist

Bevolkingsspreiding. Waar zit iedereen? Juist of onjuist: China is het grootste land ter wereld. A. Juist. B. Onjuist Bevolking Waar zit iedereen? Waar zit iedereen? Bevolkingsspreiding Vraag 1 van 9 Juist of onjuist: China is het grootste land ter wereld. A. Juist B. Onjuist De manier waarop de bevolking over een gebied

Nadere informatie

2.1 De keuze tussen werk en vrije tijd

2.1 De keuze tussen werk en vrije tijd 2.1 De keuze tussen werk en vrije tijd Mensen moeten steeds de keuze maken tussen werken en vrije tijd: 1. Werken * Je ontvangt loon in ruil voor je arbeid; * Langer werken geeft meer loon (en dus kun

Nadere informatie

6 Demografische ontwikkelingen 2010-2040

6 Demografische ontwikkelingen 2010-2040 Demografische ontwikkelingen 2010-2040 Ruimtelijke effecten en regionale diversiteit Samenvatting De komende decennia kan naar verwachting de demografische ontwikkeling nergens in Nederland worden omschreven

Nadere informatie

Krimp in Woerden? Gemeenteraad Woerden 11 april 2013. Frits Oevering. Kennis & Economisch Onderzoek

Krimp in Woerden? Gemeenteraad Woerden 11 april 2013. Frits Oevering. Kennis & Economisch Onderzoek Krimp in Woerden? Gemeenteraad Woerden 11 april 2013 Frits Oevering Prangende vragen? Krimp in Woerden? Vergrijzing en krimp Verhuispatroon Krimp in Woerden? Disclaimers diverse databronnen (ABF, CBS,

Nadere informatie

Fact sheet. Dienst Wonen, Zorg en Samenleven. Eigen woningbezit 1e en 2e generatie allochtonen. Aandeel stijgt, maar afstand blijft

Fact sheet. Dienst Wonen, Zorg en Samenleven. Eigen woningbezit 1e en 2e generatie allochtonen. Aandeel stijgt, maar afstand blijft Dienst Wonen, Zorg en Samenleven Fact sheet nummer 1 januari 211 Eigen woningbezit 1e en Aandeel stijgt, maar afstand blijft Het eigen woningbezit in Amsterdam is de laatste jaren sterk toegenomen. De

Nadere informatie

Woningmarktverkenning. Amersfoort

Woningmarktverkenning. Amersfoort Woningmarktverkenning Amersfoort Woningmarktverkenning Amersfoort Uitgevoerd in opdracht van Gemeente Amersfoort W. Faessen M. Vijncke C. Poulus november 2010 r2010-0052cp 10173-WON ABF RESEARCH VERWERSDIJK

Nadere informatie

van Almere 2008 trends en ontwikkelingen De belangrijkste Wonen, werken en vrije tijd

van Almere 2008 trends en ontwikkelingen De belangrijkste Wonen, werken en vrije tijd trends en ontwikkelingen De belangrijkste Wonen, werken en vrije tijd 08 Hoe jong is Almere? Sociale Atlas Wat zijn de sterke economische sectoren van Almere? van Almere 08 Welke wijken scoren positief

Nadere informatie

Het onderdeel van aardrijkskunde dat zich bezighoudt met de bevolkingsomvang en de bevolkingssamenstelling wordt demografie genoemd.

Het onderdeel van aardrijkskunde dat zich bezighoudt met de bevolkingsomvang en de bevolkingssamenstelling wordt demografie genoemd. Rekenen aan bevolkingscijfers Introductie Het aantal mensen in een gebied is niet steeds gelijk. De bevolkingsomvang verandert voortdurend. Er worden kinderen geboren en er gaan mensen dood. Ook kunnen

Nadere informatie

DEMOGRAFISCHE ONTWIKKELINGEN 2010-2040 RUIMTELIJKE EFFECTEN EN REGIONALE DIVERSITEIT ACHTERGRONDSTUDIES

DEMOGRAFISCHE ONTWIKKELINGEN 2010-2040 RUIMTELIJKE EFFECTEN EN REGIONALE DIVERSITEIT ACHTERGRONDSTUDIES DEMOGRAFISCHE ONTWIKKELINGEN 2010-2040 RUIMTELIJKE EFFECTEN EN REGIONALE DIVERSITEIT ACHTERGRONDSTUDIES Demografische ontwikkelingen 2010-2040 Ruimtelijke effecten en regionale diversiteit Demografische

Nadere informatie

Regionale bevolkings- en allochtonenprognose 2005-2025. rpb. Centraal Bureau voor de Statistiek

Regionale bevolkings- en allochtonenprognose 2005-2025. rpb. Centraal Bureau voor de Statistiek Regionale bevolkings- en allochtonenprognose 2005-2025 rpb Centraal Bureau voor de Statistiek Regionale bevolkings- en allochtonenprognose 2005-2025 Coen van Duin (cbs) Andries de Jong (rpb) Rob Broekman

Nadere informatie

Demografische. Auteur: Heleen Huiskamp, MA.

Demografische. Auteur: Heleen Huiskamp, MA. Demografische ontwikkelingen Achterhoek 21 24 Auteur: Heleen Huiskamp, MA. Feiten & Trends Achterhoek 1. Uitleg gegevens grafieken Alvorens u de feiten & trends van de Achterhoek voor te leggen, is het

Nadere informatie

4. Werkloosheid in historisch perspectief

4. Werkloosheid in historisch perspectief 4. Werkloosheid in historisch perspectief Werkloosheid is het verschil tussen het aanbod van arbeid en de vraag naar arbeid. Het arbeidsaanbod in Noord-Nederland hangt samen met de mate waarin de inwoners

Nadere informatie

Wonen zonder partner. Arie de Graaf en Suzanne Loozen

Wonen zonder partner. Arie de Graaf en Suzanne Loozen Arie de Graaf en Suzanne Loozen In 25 telde Nederland 4,2 miljoen personen van 18 jaar of ouder die zonder partner woonden. Eén op de drie volwassenen woont dus niet samen met een partner. Tussen 1995

Nadere informatie

Bevolkingsprognose Gelderland 2012. Verwachte bevolkingsontwikkeling tot 2050

Bevolkingsprognose Gelderland 2012. Verwachte bevolkingsontwikkeling tot 2050 Bevolkingsprognose Gelderland 2012 Verwachte bevolkingsontwikkeling tot 2050 maart 2012 1 Bevolkingsprognose Gelderland 2012 Maart 2012 Programmeren & Contracteren Afdeling Wonen, Sociaal en Cultuur Team

Nadere informatie

Trendrapport Oosterhout 2010 2040

Trendrapport Oosterhout 2010 2040 2040 december 2010 Een uitgave van de gemeente Oosterhout rapporteur: afdeling Service en Ondersteuning (SO), taakgroep Onderzoek & Statistiek (O&S) definitieve versie: december 2010 2 Trendrapport Oosterhout

Nadere informatie

CBS-berichten: Arbeidsmigratie naar en uit Nederland

CBS-berichten: Arbeidsmigratie naar en uit Nederland André Corpeleijn* Inleiding Arbeidsmigratie is de laatste tien jaar weer in de belangstelling gekomen. De uitbreiding van de Europese Unie en de komst van Oost-Europese werknemers naar Nederland hebben

Nadere informatie

1.4 Factoren die bepalend zijn voor reële convergentie

1.4 Factoren die bepalend zijn voor reële convergentie Productiviteit, concurrentiekracht en economische ontwikkeling Concurrentiekracht wordt vaak beschouwd als een indicatie voor succes of mislukking van economisch beleid. Letterlijk verwijst het begrip

Nadere informatie

Economie en arbeidsmarkt in Noord-Nederland

Economie en arbeidsmarkt in Noord-Nederland Economie en arbeidsmarkt in Noord-Nederland Jan Dirk Gardenier 17 april 2015 Lokale verschillen in leefbaarheid veel gesloten platteland Economie is afhankelijk van ruimtelijke gebiedsontwikkeling en de

Nadere informatie

Geboorteplaats en etnische samenstelling van Surinamers in Nederland

Geboorteplaats en etnische samenstelling van Surinamers in Nederland Chan Choenni 1) en Carel Harmsen Anders dan het geval is voor de bevolking in Suriname zelf, is er geen gedetailleerde informatie beschikbaar over de etnische samenstelling van de Surinaamse bevolking

Nadere informatie

Verhuisgedrag van jongeren

Verhuisgedrag van jongeren Verhuisgedrag van jongeren Mila van Huis en Elma Wobma Jaarlijks verhuizen ongeveer 650 duizend personen naar een andere gemeente, onder wie 96 duizend 18- tot en met 21-jarigen. Het verhuisgedrag van

Nadere informatie

De Brabantse woningmarkt

De Brabantse woningmarkt De Brabantse woningmarkt Futura 31 oktober 2011 Frits Oevering De Brabantse woningmarkt Agenda Vraag naar woningen Regionale variatie in Nederland Omvang vraag Koopkracht Macro Verstrekkingsvoorwaarden

Nadere informatie

Trouwen en scheiden in tijden van voor- en tegenspoed

Trouwen en scheiden in tijden van voor- en tegenspoed dem s Jaargang 8 Mei ISSN 69-47 Een uitgave van het Nederlands Interdisciplinair Demografisch Instituut Bulletin over Bevolking en Samenleving inhoud Trouwen en scheiden in tijden van voor- en tegenspoed

Nadere informatie

Visie op Wonen en Leven In West Brabant en Tholen 2025. Deel II: onderzoeksrapport

Visie op Wonen en Leven In West Brabant en Tholen 2025. Deel II: onderzoeksrapport Visie op Wonen en Leven In West Brabant en Tholen 2025 Deel II: onderzoeksrapport Ilse Giesbers Henriette Rombouts Juli 2009 Rapportnummer: 10050 RIGO Research en Advies BV De Ruyterkade 139 1011 AC Amsterdam

Nadere informatie

Bevolkingsprognose Rotterdam 2013-2030

Bevolkingsprognose Rotterdam 2013-2030 Bevolkingsprognose Rotterdam 2013-2030 2 Bevolkingsprognose Rotterdam 2013-2030 Bevolkingsprognose Rotterdam 2013-2030 Centrum voor Onderzoek en Statistiek (COS) oktober 2012 In opdracht van de Bestuursdienst

Nadere informatie

Bevolkingsprognoses vergeleken

Bevolkingsprognoses vergeleken Bevolkingsprognoses vergeleken Auke Vlonk en Paul Reijn, AimTrack, 19 mei 2015 Voor organisaties in en rondom wonen, welzijn en zorg is het van groot belang om een goed inzicht te hebben in de toekomstige

Nadere informatie

KENNISBANK 2012. SCENARIO S EN DILEMMA S De toekomst van de woningaanpassing

KENNISBANK 2012. SCENARIO S EN DILEMMA S De toekomst van de woningaanpassing Auteur: Martin Liebregts, 25 juni 2012 KENNISBANK 2012 SCENARIO S EN DILEMMA S De toekomst van de woningaanpassing De afgelopen 50 à 60 jaar is de maatschappij voortdurend bezig geweest met de voorspelling

Nadere informatie