Taalontwikkeling in uw vakles

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Taalontwikkeling in uw vakles"

Transcriptie

1 Taalontwikkeling in uw vakles Workshop Zwolle/Utrecht/Eindhoven november 2012 Maaike Hajer/ Bart van der Leeuw

2 Taalvaardigheid onderwijzen binnen taalonderwijs Taalvaardigheid benutten en verder uitbouwen binnen vakonderwijs vergt het formuleren van talige doelen binnen de vakken als onlosmakelijk aspect van de vakdoelen en - inhouden

3 Kennismaking binnen groepjes Stel uzelf kort voor: naam, functie, school, vak Ik kom hier vooral met de (korte) vraag: 7 november

4 Dagelijkse taal (DAT) dichtbij context, lage cognitieve eisen Schooltaal (CAT) zonder context, cognitief veeleisend 7 november

5 Uiteindelijk doel: toewerken naar vakspecifieke taalvaardigheid Dagelijkse taal (DAT): je bent niet meer zo helder Schooltaal (CAT): verdovende effecten 7 november

6 speeksel voeding verteringsprocessen functie, werking, secretie Dagelijkse taal (DAT) dichtbij context, lage cognitieve eisen Schooltaal (CAT) zonder context, cognitief veeleisend Eten kauwen spuug 7 november

7 speeksel voeding verteringsprocessen functie, werking, secretie Dagelijkse taal (DAT) dichtbij context, lage cognitieve eisen CAT Eten kauwen spuug 7 november

8 Taalgericht vakonderwijs taal- en vakdoelen geëxpliciteerd: CONTEXTRIJK Leren vanuit voorkennis, met alle zintuigen, vol aanknopingspunten, visualisering VOL INTERACTIE: Pratend en schrijvend leren MET TAALSTEUN Hulp bij begrijpen en produceren van (vak-) taal. Feedback op je taalgebruik 7 november

9 Didactische ideeën zijn er genoeg. om taalgerichte vaklessen mee te bouwen binnen verschillende vakken al dan niet in nauwe samenwerking tussen het vak Nederlands en andere vakken. Maar wat ontbreekt is de integrale planning.

10 DAT Dagelijkse taal, in bekende context Bespreking van schooltaal in teksten Naar zelf spreken en schrijven in schooltaal (CAT) 7 november

11 DAT Dagelijkse taal, in bekende context Mondelinge interactie in leerzame taken Bespreking van schooltaal in teksten Naar zelf spreken en schrijven in schooltaal (CAT) 7 november

12 7 november

13 DAT Dagelijkse taal, in bekende context Mondelinge interactie in leerzame taken Bespreking van schooltaal in teksten Naar zelf spreken en schrijven in schooltaal (CAT) Feedback op formuleringen Gekoppeld aan je vak-taaldoelen 7 november

14 14

15 Taaldoelen, bijvoorbeeld bij geschiedenis: Je leert hoe het Christendom en de Islam zich verspreidden tussen 500 en 1000 De begrippen waarmee je deze veranderingen beschrijft Hoe je een verandering in de geschiedenis beschrijft

16 Taaldoelen formuleren vanuit begrippen Welke begrippen staan centraal? watertekort, wateroverlast, irrigatie, inundatie,. Welke logische relaties tussen die begrippen leren leerlingen zien en verwoorden? waterproblemen koppelen aan oplossingen: door irrigatiekanalen aan te leggen proberen boeren het watertekort in de landbouw op te lossen Wat leren leerlingen met die begrippen te doen welke taaltaken gaan ze uitvoeren? kan in een mondelinge presentatie de oorzaken en oplossingen van waterproblematiek in Bangladesh vergelijken met die in Nederland

17 Taaldoelen formuleren vakbegrippen Welke begrippen staan centraal? watertekort, wateroverlast, irrigatie, inundatie,. Welke logische relaties tussen die begrippen leren leerlingen zien en verwoorden? waterproblemen koppelen aan oplossingen: door irrigatiekanalen aan te leggen proberen boeren het watertekort in de landbouw op te lossen Wat leren leerlingen met die begrippen te doen welke taaltaken gaan ze uitvoeren? kan in een mondelinge presentatie de oorzaken en oplossingen van waterproblematiek in Bangladesh vergelijken met die in Nederland

18 Taaldoelen formuleren vakbegrippen en schooltaal Welke begrippen staan centraal? watertekort, wateroverlast, irrigatie, inundatie,. Welke logische relaties tussen die begrippen leren leerlingen zien en verwoorden? waterproblemen koppelen aan oplossingen: door irrigatiekanalen aan te leggen proberen boeren het watertekort in de landbouw op te lossen Wat leren leerlingen met die begrippen te doen welke taaltaken gaan ze uitvoeren? kan in een mondelinge presentatie de oorzaken en gevolgen van waterproblematiek in Bangladesh vergelijken met die in Nederland en de keuze van geschikte oplossingen beargumenteren

19 Begrippen, begripsrelaties en vakmatig redeneren Zie voor handige tool!

20 Laten praten over begrippen + hulp bij verbinden van dagelijkse taal en vaktaal Teken een pijl tussen begrippen links en rechts die bij elkaar horen gloeien as rook stank vlam vatten blauwe vlammen gele vlammen sissen... 1 volledige verbranding onvolledige verbranding warmtestraling warmtetransport door stroming ontbrandingstemperatuur verbrandingsproducten voldoende zuurstof... Maak nu steeds een zin met de woorden in het linker en rechter rijtje. De gloeiende kooltjes op de BBQ zenden veel warmtestraling uit

21 Beroepscontexten Wat we doen Begroeten Een gesprek openen Een verzoek doen, een vraag stellen, informatie geven Reageren, doorvragen, tegenwerpen, Afsluiten, groeten, danken Garantie Ruilen Klachtenregeling Service Bedenktijd Consumentenrecht Besmetten, virus, bacterieel, quarantaine, weerstand, immuniteit,

22 DAT Dagelijkse taal, iin bekende context Mondelinge interactie in leerzame taken Bespreking van schooltaal in teksten Naar zelf spreken en schrijven in schooltaal (CAT) Feedback op formuleringen Gekoppeld aan je vak-taadoelen 7 november

23 Vanuit planning van interactie toewerken naar vaktaal: de opbouw van Heeft een kwal botten? (B. de Vos, APS)

24

25 Verschillende interactievormen, verschillende functies in De kwal Plenair: Instructie Groepjes: Verkenning dieren vanuit eigen woorden en observaties Plenair: Uitwisseling, Leraar introduceert biologie.. Onderzoeken van dieren op stevigheid vanuit eigen woorden (slap, hard, zacht, schaal, botjes, graten,..).. Leraar introduceert begrip stevigheid.. Bespreken wat stevigheid bepaalt Individueel: Formuleren van eigen vragen Plenair Lezen en bespreken van een tekst

26 Opdracht Werkt het om vaktaadoelen te formuleren als stap naar plannen van interactie en feedback? STAP I : bekijk - Vaktaaldoelen (begrippen, redeneringen, taken) destilleren uit: Teksten, opdrachten, toetsen - Geplande interactie rond die begrippen bekijken: plenair, groepjes, duo s - De stap van DAT naar CAT (of CAT naar DAT!) STAP 2: Kom tot herontwerp: benoem vak-talige doelen, plan interactie rond de betreffende begrippen en redeneringen 7 november

27 Planning 15 minuten Stap 1, verkenning van het materiaal vanuit verschillende invalshoeken: taaldoelen, interactievormen, DAT-CAT stap 15 minuten Stap 2, samen naar herontwerp 10 minuten Uitwisseling vanuit elk groepje ahv A3; Bespreking van deze aanpak Basisonderwijs: Spijsvertering, groep 7 VMBO 1: Natuurkunde, Electriciteit Havo/Vwo 3: Geschiedenis, De Koude Oorlog 7 november

28 of vakonderwijs.nl zie ook de weblezingen die daar op het Kennisplatform de komende weken worden geplaatst! 7 november

29 Gesuggereerde literatuur o.a. - L.v.d.Berg e.a. Lezen van 1F naar 4F, Utrecht, APS, 2012 (brochure met DVD rondom lezen in de les, te bestellen via - J. van DrieTaalgericht vakonderwijs en de mens- en maatschappijvakken. Een handreiking voor opleiders en docenten. Amsterdam, Landelijk Expertisecentrum Mens en Maatschappij, M.Hajer De lat hoog voor Vakonderwijs, Vonk 38/1, oktober 2008, p (in kopie meegegeven en te downloaden van - M. Hajer & T. Meestringa Handboek Taalgericht Vakonderwijs, Bussum, Coutinho, M. Hajer, E. van der Laan & T. Meestringa Taalgericht de vakken in! Brochure bij dertien prototypische lessen. Enschede 2010, te downloaden van onder producten>publicaties 7 november

Opleidingsmateriaal Taalgericht Vakonderwijs

Opleidingsmateriaal Taalgericht Vakonderwijs Opleidingsmateriaal Taalgericht Vakonderwijs Een pakket in ontwikkeling Maaike Hajer, mmv Bart van der Leeuw, Theun Meestringa, Gerald van Dijk 7 november 2012 Taalgericht vakonderwijs taal- en vakdoelen

Nadere informatie

Taalgericht werken in alle vakken een inleiding in stappen. Maaike Hajer, Hogeschool Utrecht/ SLO november 2012

Taalgericht werken in alle vakken een inleiding in stappen. Maaike Hajer, Hogeschool Utrecht/ SLO november 2012 Taalgericht werken in alle vakken een inleiding in stappen Maaike Hajer, Hogeschool Utrecht/ SLO november 2012 In deze weblezingen hoor je: I Het wat en waarom van taalgericht vakonderwijs Waarin schooltaal

Nadere informatie

Twee nieuwe handboeken taalgericht vakonderwijs

Twee nieuwe handboeken taalgericht vakonderwijs 9. Taalbeleid en -screening Theun Meestringa (a), Maaike Hajer (b) & Bart van der Leeuw (a) (a) SLO (b) Hogeschool Utrecht Contact: t.meestringa@slo.nl maaike.hajer@hu.nl b.vanderleeuw@slo.nl Twee nieuwe

Nadere informatie

Taalonderwijs aan vluchtelingen kerninzichten in tweede-taalonderwijs -

Taalonderwijs aan vluchtelingen kerninzichten in tweede-taalonderwijs - Taalonderwijs aan vluchtelingen kerninzichten in tweede-taalonderwijs - Bijeenkomst voor schoolleiders 6 juni 2016, CNV-onderwijs, Utrecht Maaike Hajer Universiteit Malmö, Hogeschool Utrecht Vragen van

Nadere informatie

Jubileumconferentie Vijftien jaar Platform 30 November

Jubileumconferentie Vijftien jaar Platform 30 November Jubileumconferentie Vijftien jaar Platform 30 November 2001-2016 Wat voor functie heb jij? Kun jij een verband aanleggen? Ik houd niet zo van rauwe wortels. De start 2001: tweede-taaldidactiek binnen schoolvakken

Nadere informatie

Taalgericht werken in alle vakken een inleiding. Maaike Hajer, Hogeschool Utrecht/ SLO

Taalgericht werken in alle vakken een inleiding. Maaike Hajer, Hogeschool Utrecht/ SLO Taalgericht werken in alle vakken een inleiding Maaike Hajer, Hogeschool Utrecht/ SLO Geen (vak)-docent ontkomt eraan: lesgeven betekent ook taal ontwikkelen! In deze weblecture hoor je: I Wat schooltaal

Nadere informatie

Het ontwerpen van taalgerichte vaklessen; planningshulpen

Het ontwerpen van taalgerichte vaklessen; planningshulpen Ronde 3 Bart van der Leeuw & Theun Meestringa SLO Contact: b.vanderleeuw@slo.nl t.meestringa@slo.nl Het ontwerpen van taalgerichte vaklessen; planningshulpen 1. Inleiding In schoolboeken voor vakken als

Nadere informatie

Taalgericht vakonderwijs

Taalgericht vakonderwijs Taalgericht vakonderwijs Publicatie: Taalgericht vakonderwijs in de Mens- en Maatschappijvakken. Handreiking voor opleiders en docenten, Landelijk Expertisecentrum Mens- en Maatschappijvakken en Landelijk

Nadere informatie

Netwerkbijeenkomst taal vmbo

Netwerkbijeenkomst taal vmbo Laura Punt en Edith Vissers Netwerkbijeenkomst taal vmbo Over woordenschat, vak- en taaldoelen, interventies van de taalcoördinatoren en vakwerkplannen Programma netwerkbijeenkomst Herhaling: in vogelvlucht

Nadere informatie

Taalgericht vakonderwijs voor Neerlandici en collega s van alle andere schoolvakken

Taalgericht vakonderwijs voor Neerlandici en collega s van alle andere schoolvakken . Taalvaardigheid Ronde 3 Ingrid Evers Instituut voor Leraar en School, Radboud Universiteit in Nijmegen Contact: i.evers@ils.ru.nl Taalgericht vakonderwijs voor Neerlandici en collega s van alle andere

Nadere informatie

Het opleiden van taalontwikkelende leraren

Het opleiden van taalontwikkelende leraren Het opleiden van taalontwikkelende leraren Masterclass LOPON2 Den Bosch 12 oktober 2012 Bart van der Leeuw, SLO Het opleiden van taalontwikkelende leraren Voorbeeld 1, geschiedenis: de zwarte dood. Didactisering

Nadere informatie

Ruimte voor nieuwe talenten

Ruimte voor nieuwe talenten Ruimte voor nieuwe talenten Een meerjarenmodel voor integratie Maaike Hajer Hogeschool Utrecht Lowan PO, 11 april 2017 Opzet: De totstandkoming van de publicatie Hoofdlijnen van het advies Planning van

Nadere informatie

Verantwoording. 2013 Platform Taalgericht Vakonderwijs / SLO (nationaal expertisecentrum leerplanontwikkeling), Enschede

Verantwoording. 2013 Platform Taalgericht Vakonderwijs / SLO (nationaal expertisecentrum leerplanontwikkeling), Enschede Verantwoording Platform Taalgericht Vakonderwijs / SLO (nationaal expertisecentrum leerplanontwikkeling), Enschede Mits de bron wordt vermeld, is het toegestaan zonder voorafgaande toestemming van de uitgever

Nadere informatie

Taalontwikkeling in de vakles. Taalgericht rekenwiskundeonderwijs. Dolly van Eerde en Corine van den Boer Freudenthal Instituut

Taalontwikkeling in de vakles. Taalgericht rekenwiskundeonderwijs. Dolly van Eerde en Corine van den Boer Freudenthal Instituut Taalontwikkeling in de vakles. Taalgericht rekenwiskundeonderwijs Dolly van Eerde en Corine van den Boer Freudenthal Instituut Verborgen problemen De laatste decennia is ons onderwijs taliger geworden.

Nadere informatie

Taalbewust beroepsonderwijs. Vijf vuistregels voor effectieve didactiek 1

Taalbewust beroepsonderwijs. Vijf vuistregels voor effectieve didactiek 1 9. Taalbeleid en -screening Ronde 4 Tiba Bolle & Inge van Meelis ITTA Contact: Tiba.bolle@itta.uva.nl Inge.vanmeelis@itta.uva.nl Taalbewust beroepsonderwijs. Vijf vuistregels voor effectieve didactiek

Nadere informatie

De (vak)leraar als taalgids

De (vak)leraar als taalgids De (vak)leraar als taalgids Studiedag Fontys Pabo's Eindhoven 15 maart 2012 Bart van der Leeuw, SLO Programma "taalgids" Joost van Berkel: Rekenen/wiskunde met een taalbril Bart van der Leeuw: de leraar

Nadere informatie

Een houdertje ontwerpen

Een houdertje ontwerpen Een houdertje ontwerpen Docentenhandleiding Colofon Platform Taalgericht Vakonderwijs, Stichting leerplanontwikkeling (SLO), Enschede, 2009 Alle rechten voorbehouden. Mits de bron wordt vermeld is het

Nadere informatie

In het Platform Taalgericht Vakonderwijs werken lerarenopleidingen, begeleidingsinstellingen en ontwikkelinstituten samen aan de ontwikkeling

In het Platform Taalgericht Vakonderwijs werken lerarenopleidingen, begeleidingsinstellingen en ontwikkelinstituten samen aan de ontwikkeling In het Platform Taalgericht Vakonderwijs werken lerarenopleidingen, begeleidingsinstellingen en ontwikkelinstituten samen aan de ontwikkeling en implementatie van taalgericht vakonderwijs. Zie www.taalgerichtvakonderwijs.nl.

Nadere informatie

«Iedere leraar een taalleraar» Waarom? Wat? Hoe?

«Iedere leraar een taalleraar» Waarom? Wat? Hoe? «Iedere leraar een taalleraar» Esli Struys (estruys@vub.ac.be) Projectmedewerker taalbeleid IDLO Erasmushogeschool Brussel, 16 december 2009 Elke leraar is een taalleraar! Ik heb drie prioriteiten in verband

Nadere informatie

Talig rekenen. Drs. Martin Ooijevaar - Onderwijsadviseur M.ooijevaar@sbzw.nl 0299-783422 @mooijevaar @sbzwtweet SBZW 10-4-2016 2

Talig rekenen. Drs. Martin Ooijevaar - Onderwijsadviseur M.ooijevaar@sbzw.nl 0299-783422 @mooijevaar @sbzwtweet SBZW 10-4-2016 2 SBZW 10-4-2016 1 Talig rekenen Drs. Martin Ooijevaar - Onderwijsadviseur M.ooijevaar@sbzw.nl 0299-783422 @mooijevaar @sbzwtweet SBZW 10-4-2016 2 Onderwerpen Inschatten van beginniveau Taal binnen de rekenles

Nadere informatie

Technologie en taal = WIN WIN. Anique Kamp-Bokdam Anika Embrechts

Technologie en taal = WIN WIN. Anique Kamp-Bokdam Anika Embrechts Technologie en taal = WIN WIN Anique Kamp-Bokdam Anika Embrechts Programma Workshop Even kennis maken.. Introductie workshop Zelf aan de slag en ervaren Ervaringen uitwisselen Wat neem ik mee voor morgen

Nadere informatie

In het Platform Taalgericht Vakonderwijs werken lerarenopleidingen, begeleidingsinstellingen en ontwikkelinstituten samen aan de ontwikkeling

In het Platform Taalgericht Vakonderwijs werken lerarenopleidingen, begeleidingsinstellingen en ontwikkelinstituten samen aan de ontwikkeling In het Platform Taalgericht Vakonderwijs werken lerarenopleidingen, begeleidingsinstellingen en ontwikkelinstituten samen aan de ontwikkeling en implementatie van taalgericht vakonderwijs. Zie www.taalgerichtvakonderwijs.nl.

Nadere informatie

Een leerlijn met vakdoelen en taaldoelen. Marijke Peeters (taalcoördinator) Monique van Luffelen (taalsatelliet)

Een leerlijn met vakdoelen en taaldoelen. Marijke Peeters (taalcoördinator) Monique van Luffelen (taalsatelliet) Een leerlijn met vakdoelen en taaldoelen Marijke Peeters (taalcoördinator) Monique van Luffelen (taalsatelliet) Taalbeleid op het Kandinsky Schets van de geschiedenis Stand van zaken sinds 2009 Definitie

Nadere informatie

Rekenen op taal. Sara begrijpt niet wat haar meester bedoelt als hij zegt dat de verhouding van limonadesiroop en water 1 staat tot 5 is.

Rekenen op taal. Sara begrijpt niet wat haar meester bedoelt als hij zegt dat de verhouding van limonadesiroop en water 1 staat tot 5 is. 4 taal en rekenen Rekenen op taal vaktaal en schooltaal in de reken-wiskundeles Er zit meer taal in de rekenles dan je op het eerste gezicht zou denken. Leerlingen hebben taal nodig bij het lezen en begrijpen

Nadere informatie

Taal in natuur- en scheikundeonderwijs (2 uit 2) Gerald van Dijk, Hogeschool Utrecht

Taal in natuur- en scheikundeonderwijs (2 uit 2) Gerald van Dijk, Hogeschool Utrecht Taal in natuur- en scheikundeonderwijs (2 uit 2) Gerald van Dijk, Hogeschool Utrecht Weblecture 1: taal in natuur- en scheikunde Weblecture 2: taalgericht natuur- en scheikundeonderwijs In deze weblecture:

Nadere informatie

Mbo, toets je taal! Taalvaardigheid Nederlands beoordelen in competentiegericht onderwijs

Mbo, toets je taal! Taalvaardigheid Nederlands beoordelen in competentiegericht onderwijs . Competentieleren Hajer, M. & T. Meestringa (2004). Handboek taalgericht vakonderwijs. Bussum: Coutinho. Ministerie van OC&W (2004). Van A tot Z betrokken. Aanvalsplan Laaggeletterdheid 2006-2010 (http://taalinmbo.kennisnet.nl/bronnen/aanvalsplan).

Nadere informatie

Coachen op taal. In gesprek over taalgerichte didactiek. Brochure bij de dvd Lesfragmenten taalgericht vakonderwijs

Coachen op taal. In gesprek over taalgerichte didactiek. Brochure bij de dvd Lesfragmenten taalgericht vakonderwijs Coachen op taal In gesprek over taalgerichte didactiek Brochure bij de dvd Lesfragmenten taalgericht vakonderwijs Coachen op taal In gesprek over taalgerichte didactiek Brochure bij de dvd Lesfragmenten

Nadere informatie

In het Platform Taalgericht Vakonderwijs werken lerarenopleidingen, begeleidingsinstellingen en ontwikkelinstituten samen aan de ontwikkeling

In het Platform Taalgericht Vakonderwijs werken lerarenopleidingen, begeleidingsinstellingen en ontwikkelinstituten samen aan de ontwikkeling In het Platform Taalgericht Vakonderwijs werken lerarenopleidingen, begeleidingsinstellingen en ontwikkelinstituten samen aan de ontwikkeling en implementatie van taalgericht vakonderwijs. Zie www.taalgerichtvakonderwijs.nl.

Nadere informatie

Studievaardigheden in de brugklas - Verantwoordingstekst

Studievaardigheden in de brugklas - Verantwoordingstekst Profielproduct - Ontwikkelaar Janneke Metselaar - 10367705 Verantwoordingstekst Vak: Aardrijkskunde ILO - Universiteit van Amsterdam 30 juni 2013 Begeleider ILO: Beoordelaar ILO: Begeleider BRC: Marcel

Nadere informatie

Timmeren en taal. Oefenen met taalgericht vakonderwijs in het vmbo / beroepsonderwijs

Timmeren en taal. Oefenen met taalgericht vakonderwijs in het vmbo / beroepsonderwijs http://taalunieversum.org/onderwijs/onderzoek/ http://digischool.kennisnet.nl/community_ne www.slo.nl Referenties Bonset, H. & M. Braaksma (008). Het Schoolvak Nederlands opnieuw onderzocht. Enschede:

Nadere informatie

In het Platform Taalgericht Vakonderwijs werken lerarenopleidingen, begeleidingsinstellingen en ontwikkelinstituten samen aan de ontwikkeling

In het Platform Taalgericht Vakonderwijs werken lerarenopleidingen, begeleidingsinstellingen en ontwikkelinstituten samen aan de ontwikkeling In het Platform Taalgericht Vakonderwijs werken lerarenopleidingen, begeleidingsinstellingen en ontwikkelinstituten samen aan de ontwikkeling en implementatie van taalgericht vakonderwijs. Zie www.taalgerichtvakonderwijs.nl.

Nadere informatie

Sterk in taal, sterk in studie

Sterk in taal, sterk in studie Sterk in taal, sterk in studie Drie vormen van feedback Wilma van der Westen Voorzitter Nederlands/Vlaams Platform Taalbeleid Hoger Onderwijs Regioconferenties SLO / 19, 21 en 29 november 2011 Even voorstellen:

Nadere informatie

Kwalen aan de bloedsomloop

Kwalen aan de bloedsomloop Kwalen aan de bloedsomloop Docentenhandleiding Colofon Platform Taalgericht Vakonderwijs, Stichting leerplanontwikkeling (SLO), Enschede, 2009 Alle rechten voorbehouden. Mits de bron wordt vermeld is

Nadere informatie

AANBOD. Theorielessen (vakleer) Studenten krijgen voorbeelden van passend taalgebruik in de beroepspraktijk, zoals in een klachtgesprek of offerte.

AANBOD. Theorielessen (vakleer) Studenten krijgen voorbeelden van passend taalgebruik in de beroepspraktijk, zoals in een klachtgesprek of offerte. AANBOD Theorielessen (vakleer) Studenten krijgen voorbeelden van passend taalgebruik in de beroepspraktijk, zoals in een klachtgesprek of offerte. ACTIE Theorielessen (vakleer) Verzamel voorbeelden van

Nadere informatie

Workshop Rekenen en Taal

Workshop Rekenen en Taal Workshop Rekenen en Taal 26 januari 2011 13.30-16.00 uur Han Smits Verburg Berber Klein 1.1 Agenda 1. Introductie 1.1: Voorstellen 1.2: Programma en doelen workshop 2. Algemene inleiding op taal & rekenen

Nadere informatie

Taalontwikkeling in de wiskundeles

Taalontwikkeling in de wiskundeles Taalontwikkeling in de wiskundeles Dolly van Eerde Wiskunde is voor sommige leerlingen een moeilijk vak. Taalzwakke leerlingen en tweede-taalleerders vinden wiskunde een extra moeilijk vak en dat is begrijpelijk.

Nadere informatie

Ronde 2. Naar een taalkrachtigere lerarenopleiding. 1. Aanleiding. 2. De praktijk op school

Ronde 2. Naar een taalkrachtigere lerarenopleiding. 1. Aanleiding. 2. De praktijk op school VIJFENTWINTIGSTE CONFERENTIE HET SCHOOLVAK NEDERLANDS Ronde 2 Mieke Lafleur & Johanna van der Borden Hogeschool Utrecht / LEONED Contact: mieke.lafleur@hu.nl johanna.vanderborden@hu.nl Naar een taalkrachtigere

Nadere informatie

Taal in het reken-wiskundeonderwijs. Dolly van Eerde Freudenthal Instituut Universiteit Utrecht H.A.A.vanEerde@uu.nl

Taal in het reken-wiskundeonderwijs. Dolly van Eerde Freudenthal Instituut Universiteit Utrecht H.A.A.vanEerde@uu.nl Taal in het reken-wiskundeonderwijs Dolly van Eerde Freudenthal Instituut Universiteit Utrecht H.A.A.vanEerde@uu.nl Opbouw van de weblezing 1. Onderzoek naar taal in reken-wiskundeonderwijs 2. Om welke

Nadere informatie

Van taalexpert naar taalcoach Onderzoek naar de positie van de (aankomende) docent Nederlands

Van taalexpert naar taalcoach Onderzoek naar de positie van de (aankomende) docent Nederlands Van taalexpert naar taalcoach Onderzoek naar de positie van de (aankomende) docent Nederlands Mieke Lafleur Johanna van der Borden Studiedag Mbo Taalcoachacademie 21 september 2012 Programma 13.15-13.20

Nadere informatie

Taal en kennisconstructie: samen schrijven bij de zaakvakken

Taal en kennisconstructie: samen schrijven bij de zaakvakken Lectoraat taalgebruik en leren NHL Hogeschool Taal en kennisconstructie: samen schrijven bij de zaakvakken 9 april 2014 Anke Herder Inhoud workshop Drie vragen centraal 1. Wat is de relatie tussen schrijven

Nadere informatie

Openbare bijeenkomst Nederlands/Vlaams Platform Taalbeleid Hoger Onderwijs

Openbare bijeenkomst Nederlands/Vlaams Platform Taalbeleid Hoger Onderwijs Wilma van der Westen Haagse Hogeschool Contact: w.m.c.vanderwesten@hhs.nl Openbare bijeenkomst Nederlands/Vlaams Platform Taalbeleid Hoger Onderwijs 1. Inleiding Het Nederlands/Vlaams Platform Taalbeleid

Nadere informatie

Woordenschatverwerving & taalontwikkelend lesgeven

Woordenschatverwerving & taalontwikkelend lesgeven Woordenschatverwerving & taalontwikkelend lesgeven Wilma van der Westen Project Docenten aan zet bij taal in alle vakken Utrecht 7 november 2012 Even voorstellen: Bestuurslid Het Schoolvak Nederlands HSN

Nadere informatie

Problemen in het rekenonderwijs bij NT2 kinderen. Een kwestie van woordenschat of is er meer aan de hand?

Problemen in het rekenonderwijs bij NT2 kinderen. Een kwestie van woordenschat of is er meer aan de hand? Eveline Groen Problemen in het rekenonderwijs bij NT2 kinderen. Een kwestie van woordenschat of is er meer aan de hand? Rekenonderwijs op de basisschool is steeds taliger geworden. De meeste moderne rekenmethodes

Nadere informatie

Workshop Omgaan met Cito-taal in rekenopdrachten

Workshop Omgaan met Cito-taal in rekenopdrachten Workshop Omgaan met Cito-taal in rekenopdrachten 31 oktober 2012 13.30-16.00 uur Willeke Beuker Elselien Boekeloo Met dank aan Berber Klein Vooraf: Probeer te onthouden Een krant is beter dan een weekblad.

Nadere informatie

Slimme oplossingen voor taal in de beroepsbegeleidende leerweg (deeltijds onderwijs)

Slimme oplossingen voor taal in de beroepsbegeleidende leerweg (deeltijds onderwijs) Ronde 2 Hella Kroon APS Contact: h.kroon@aps.nl Slimme oplossingen voor taal in de beroepsbegeleidende leerweg (deeltijds onderwijs) 1. Een lastig parket Het halen van de referentieniveaus taal in de beroepsbegeleidende

Nadere informatie

Boekbesprekingen. Kleurrijke scholen, vaktaal en taalgericht vakonderwijs. Vier boeken onder de loep.

Boekbesprekingen. Kleurrijke scholen, vaktaal en taalgericht vakonderwijs. Vier boeken onder de loep. Levende Talen Tijdschrift Jaargang 6, nummer 1, 2005 Boekbesprekingen Kleurrijke scholen, vaktaal en taalgericht vakonderwijs. Vier boeken onder de loep. Brok, P. den, M. Hajer, J. Patist & L. Swachten

Nadere informatie

Laan, van der E.J.C. (2012), Nominaal en reëel? Dat is al snel teveel., Amsterdam: Interfacultaire Lerarenopleidingen, Universiteit van Amsterdam

Laan, van der E.J.C. (2012), Nominaal en reëel? Dat is al snel teveel., Amsterdam: Interfacultaire Lerarenopleidingen, Universiteit van Amsterdam Naam auteur E.J.C. van der Laan Vakgebied Algemene Economie Titel Nominaal en reëel? Dat is al snel teveel. Meer grip op abstracte economische begrippen met behulp van taalgericht vakonderwijs. Ontwerpen

Nadere informatie

Taalgericht de klas in! Een taalgerichte W&T-les voorbereiden en uitvoeren Presentatie door : Anna Hotze, Edith Louman en Meie van Laar

Taalgericht de klas in! Een taalgerichte W&T-les voorbereiden en uitvoeren Presentatie door : Anna Hotze, Edith Louman en Meie van Laar Taalgericht de klas in! Een taalgerichte W&T-les voorbereiden en uitvoeren Presentatie door : Anna Hotze, Edith Louman en Meie van Laar Jantien Smit: j.smit@saxion.nl Meie van Laar: vanlaar@e-nemo.nl Anna

Nadere informatie

D.1 Motiveren en inspireren van leerlingen

D.1 Motiveren en inspireren van leerlingen Didactisch bekwaam D.1 Motiveren en inspireren van leerlingen Resultaat De leerlingen krijgen ruimte voor eigen inbreng en creatieve invulling van de opdracht. De leraar zorgt ervoor dat leerlingen zich

Nadere informatie

twee initiatieven Academisch Nederlands

twee initiatieven Academisch Nederlands twee initiatieven Academisch Nederlands Boekpresentatie Breda, 28 maart 2012 Inleiding Twee verhalen Cursusontwikkeling Taalgericht vakonderwijs Academisch Nederlands? Link secundair hoger onderwijs? Draaiboek

Nadere informatie

Grafieken en verhalen

Grafieken en verhalen Grafieken en verhalen Docentenhandleiding Colofon Platform Taalgericht Vakonderwijs, Stichting leerplanontwikkeling (SLO), Enschede, 2009 Alle rechten voorbehouden. Mits de bron wordt vermeld is het toegestaan

Nadere informatie

Vorming HBO-docenten CVO Elishout. Deel 1: introductie op taalontwikkelend lesgeven

Vorming HBO-docenten CVO Elishout. Deel 1: introductie op taalontwikkelend lesgeven Vorming HBO-docenten CVO Elishout Deel 1: introductie op taalontwikkelend lesgeven Doelstelling Een introductie op de basisprincipes van taalontwikkelend lesgeven/taalgericht vakonderwijs. Wat kan een

Nadere informatie

Verborgen taaldoelen Hoe ze ontdekken en ermee omgaan.

Verborgen taaldoelen Hoe ze ontdekken en ermee omgaan. Verborgen taaldoelen Hoe ze ontdekken en ermee omgaan. Inspiratiedag 'De parabel van Babel 24/9/2013 Een mooi beginsel 2 Wat wordt bedoeld met irrigatie? 1.irrigatie = kunstmatige water aanvoeren 2.kunstmatige

Nadere informatie

De Digitale Collega online: kennis en vaardigheden rond dyslexie

De Digitale Collega online: kennis en vaardigheden rond dyslexie 2. Taalonderwijs van 12-18 groepsgesprekken kunnen leiden met een specifiek doel; leerling-volgend kunnen werken; verschillende werkvormen doelgericht inzetten; noodzaak scheppen om te gaan praten; taalzwakke

Nadere informatie

Taalstimulering voor kinderen en volwassenen. Taal en taalbeleid 3 februari 2014

Taalstimulering voor kinderen en volwassenen. Taal en taalbeleid 3 februari 2014 Taalstimulering voor kinderen en volwassenen Taal en taalbeleid 3 februari 2014 Enkele stellingen Taalontwikkeling 1. Voortalige fase: van 0 tot 1 jaar 2. Vroegtalige fase: van 1 tot 2,5 jaar Eentalige

Nadere informatie

Leren in de maatschappijvakken; lezen, schrijven en spreken of begrijpen en redeneren?

Leren in de maatschappijvakken; lezen, schrijven en spreken of begrijpen en redeneren? Leren in de maatschappijvakken; lezen, schrijven en spreken of begrijpen en redeneren? Carla van Boxtel Amersfoort Werkconferentie Werken aan vaktaal 30 november 2016 Middeleeuwen 3 vwo Kastelen 500 tot

Nadere informatie

Interfacultaire Lerarenopleidingen, Universiteit van Amsterdam

Interfacultaire Lerarenopleidingen, Universiteit van Amsterdam PAPER 1 Naam auteur(s) Vakgebied Titel Onderwerp Opleiding Ontwerprapport Daniëlle Griep Algemene Economie Werken zal je! Context-concept Interfacultaire Lerarenopleidingen, Universiteit van Amsterdam

Nadere informatie

Instructies voor de docent

Instructies voor de docent Snelle start in het hbo Taal- en studievaardigheden Instructies voor de docent Jenny van der Ende Give a man a fish and you feed him for a day. Teach a man how to fish and you feed him for a lifetime.

Nadere informatie

Lessenserie Drones in het leger?

Lessenserie Drones in het leger? Docentenhandleiding bij Lessenserie Drones in het leger? Nederlands en maatschappijleer 4 havo Rianne Neering Download het leerlingmateriaal op: http://downloads.slo.nl/documenten/leerlingmateriaal%20lessenserie%20drones%20in%20het%20leger.pdf

Nadere informatie

Symposium Project Docenten aan zet bij taal in alle vakken. Houten, 3 april 2013

Symposium Project Docenten aan zet bij taal in alle vakken. Houten, 3 april 2013 Symposium Project Docenten aan zet bij taal in alle vakken Houten, 3 april 2013 Even voorstellen: W.M.C.vanderWesten@hhs.nl Voorzitter Nederlands / Vlaams Platform Taalbeleid Hoger Onderwijs Bestuurslid

Nadere informatie

Taalgericht de klas in! Een taalgerichte W&T-les voorbereiden en uitvoeren

Taalgericht de klas in! Een taalgerichte W&T-les voorbereiden en uitvoeren Taalgericht de klas in! Een taalgerichte W&T-les voorbereiden en uitvoeren Jantien Smit: j.smit@saxion.nl Meie van Laar: vanlaar@e-nemo.nl Anna Hotze: a.hotze@ipabo.nl Martine Gijsel: m.a.r.gijsel@saxion.nl

Nadere informatie

Taalgericht de vakken in!

Taalgericht de vakken in! Achtergronden bij dertien lessenseries Achtergronden bij dertien lessenseries Colofon Platform Taalgericht Vakonderwijs, Stichting leerplanontwikkeling (SLO), Enschede, 2010 Alle rechten voorbehouden.

Nadere informatie

Wetenschap & Technologie Ontwerpend leren. Ada van Dalen

Wetenschap & Technologie Ontwerpend leren. Ada van Dalen Wetenschap & Technologie Ontwerpend leren Ada van Dalen Wat is W&T? W&T is je eigen leven W&T: geen vak maar een benadering De commissie wil onderstrepen dat wetenschap en technologie in haar ogen géén

Nadere informatie

Gerealiseerd met de steun van de Vlaamse Overheid, Departement Inburgering in het kader van Managers van diversiteit. Taalgericht naar werk Inhoud I

Gerealiseerd met de steun van de Vlaamse Overheid, Departement Inburgering in het kader van Managers van diversiteit. Taalgericht naar werk Inhoud I taalgericht naar werk Over het belang van geïntegreerd vakonder wijs voor beroepsgerichte opleidingen Publicatie ontwikkeld door Linguapolis, Instituut voor Taal en Communicatie Universiteit Antwerpen

Nadere informatie

bijvoorbeeld: Exemplarische opleidingsdidactiek voor taalonderwijs

bijvoorbeeld: Exemplarische opleidingsdidactiek voor taalonderwijs . Lerarenopleiding Basisonderwijs Jo Van den Hauwe (a) & Bart van der Leeuw (b) (a) ELANT (b) SLO Contact: jo.vandenhauwe@scarlet.be b.vanderleeuw@slo.nl Ronde bijvoorbeeld: Exemplarische opleidingsdidactiek

Nadere informatie

Doorlopende leerlijnen taal: ervaringen met 3 scholen

Doorlopende leerlijnen taal: ervaringen met 3 scholen Ronde 5 Bert de Vos APS, Utrecht Contact: b.devos@aps.nl Doorlopende leerlijnen taal: ervaringen met 3 scholen 1. Over de drempels met taal Het rapport Over de drempels met taal is al ruim een jaar oud.

Nadere informatie

Professionalisering van basisschoolleerkrachten m.b.t. taalgericht W&T-onderwijs. Anna Hotze en Edith Louman, Hogeschool ipabo Katja van Geer, NEMO

Professionalisering van basisschoolleerkrachten m.b.t. taalgericht W&T-onderwijs. Anna Hotze en Edith Louman, Hogeschool ipabo Katja van Geer, NEMO Professionalisering van basisschoolleerkrachten m.b.t. taalgericht W&T-onderwijs Anna Hotze en Edith Louman, Hogeschool ipabo Katja van Geer, NEMO EWT congres, 5 april 2017 Het project Professionalisering

Nadere informatie

HOUT EN BOUW. Activerende werkvormen? De leraar doet er toe.

HOUT EN BOUW. Activerende werkvormen? De leraar doet er toe. HOUT EN BOUW Activerende werkvormen? Uit wetenschappelijk onderzoek blijkt dat we na 14 dagen gemiddeld slechts 10 % hebben onthouden van datgene wat we gelezen hebben en 20 % van wat we hebben gehoord.

Nadere informatie

Evaluatie als hefboom voor een sterker taalbeleid

Evaluatie als hefboom voor een sterker taalbeleid Ronde 1 Riet De Vos Onze-Lieve-Vrouwcollege, Zottegem / DPB Gent Contact: riet.devos@vsko.be Evaluatie als hefboom voor een sterker taalbeleid 1. Inleiding In het Onze-Lieve-Vrouwcollege in Zottegem (campus

Nadere informatie

Van beleidsplan naar docentgedrag in de klas. Etalageconferentie 7 februari 2013 Geppie Bootsma

Van beleidsplan naar docentgedrag in de klas. Etalageconferentie 7 februari 2013 Geppie Bootsma Van beleidsplan naar docentgedrag in de klas Etalageconferentie 7 februari 2013 Geppie Bootsma g.bootsma@aps.nl Opzet lezing Taalbeleidsplan in de school Taalbewust gedrag in de les Onderzoek naar taal

Nadere informatie

Nationaal congres Taal en Lezen. 15 oktober 2015 Effectief spellingonderwijs WWW.CPS.NL

Nationaal congres Taal en Lezen. 15 oktober 2015 Effectief spellingonderwijs WWW.CPS.NL Nationaal congres Taal en Lezen 15 oktober 2015 Effectief spellingonderwijs WWW.CPS.NL Contactgegevens Tseard Veenstra t.veenstra@cps.nl 06 55168626 Is spellingonderwijs nog relevant als we met behulp

Nadere informatie

Onderzoekend en ontwerpend leren

Onderzoekend en ontwerpend leren Betekenis voor het Jenaplanonderwijs Onderzoekend en ontwerpend leren Marja van Graft Martin Klein Tank Wat gaan we doen? Direct aan de slag Over de aanpak Brede ontwikkeling Taal bij onderzoeken en ontwerpen

Nadere informatie

qwertyuiopasdfghjklzxcvbnmqwerty uiopasdfghjklzxcvbnmqwertyuiopasd fghjklzxcvbnmqwertyuiopasdfghjklzx cvbnmqwertyuiopasdfghjklzxcvbnmq

qwertyuiopasdfghjklzxcvbnmqwerty uiopasdfghjklzxcvbnmqwertyuiopasd fghjklzxcvbnmqwertyuiopasdfghjklzx cvbnmqwertyuiopasdfghjklzxcvbnmq qwertyuiopasdfghjklzxcvbnmqwerty uiopasdfghjklzxcvbnmqwertyuiopasd fghjklzxcvbnmqwertyuiopasdfghjklzx cvbnmqwertyuiopasdfghjklzxcvbnmq Taalontwikkelende wiskundelessen wertyuiopasdfghjklzxcvbnmqwertyui

Nadere informatie

Ontwikkelingen in afstudeerrichtingen lerarenopleidingen HAN ILS. 13 april 2016

Ontwikkelingen in afstudeerrichtingen lerarenopleidingen HAN ILS. 13 april 2016 Ontwikkelingen in afstudeerrichtingen lerarenopleidingen HAN ILS 13 april 2016 Het komende uurtje... 14.15-14.35 uur Implementatie afstudeerrichtingen HAN ILS 14.35 14.45 uur Uitwisseling 14.45-15.05 uur

Nadere informatie

kijkwijzer hoger onderwijs de les de docent taalontwikkelend lesgeven

kijkwijzer hoger onderwijs de les de docent taalontwikkelend lesgeven kijkwijzer hoger onderwijs taalontwikkelend lesgeven de docent 1. Is het taalaanbod van de docent rijk, verzorgd en afgestemd op de studenten? Zijn de formuleringen op het niveau van studenten? Drukt de

Nadere informatie

WERKEN AAN VAKTAAL SPECIAL TAALGERICHT VAKONDERWIJS I VAN TWAALF TOT ACHTTIEN 1

WERKEN AAN VAKTAAL SPECIAL TAALGERICHT VAKONDERWIJS I VAN TWAALF TOT ACHTTIEN 1 jubileum WERKEN AAN VAKTAAL Taalgericht vakonderwijs zoekt naar mogelijkheden om leren, denken en taal aandacht te geven in de vaklessen. Leren, denken en taal zijn immers onlosmakelijk met elkaar verbonden.

Nadere informatie

Taalontwikkelend lesgeven en het referentiekader taal

Taalontwikkelend lesgeven en het referentiekader taal Taalontwikkelend lesgeven en het referentiekader taal Weblecture LEONED Utrecht 14 november 2012 Bart van der Leeuw, SLO Taalontwikkelend lesgeven en het referentiekader taal Inhoudsopgave van het college

Nadere informatie

Toetsvragen bij domein 1 Mondelinge taalvaardigheid

Toetsvragen bij domein 1 Mondelinge taalvaardigheid bijvoorbeeld Exemplarische opleidingsdidactiek voor taalonderwijs op de basisschool Toetsvragen bij domein 1 Mondelinge taalvaardigheid Bart van der Leeuw (red.) Jo van den Hauwe (red.) Els Moonen Ietje

Nadere informatie

De lat hoog voor vakonderwijs: taalbeleid in de klas via taalgerichte vakdidactiek

De lat hoog voor vakonderwijs: taalbeleid in de klas via taalgerichte vakdidactiek 11 De lat hoog voor vakonderwijs: taalbeleid in de klas via taalgerichte vakdidactiek Maaike Hajer Taalvaardigheid Nederlands ontwikkelen onze leerlingen wel in de lessen Nederlands. Het klinkt zo logisch,

Nadere informatie

Kwalen aan de bloedsomloop

Kwalen aan de bloedsomloop Kwalen aan de bloedsomloop Lesbrief Colofon Platform Taalgericht Vakonderwijs, Stichting leerplanontwikkeling (SLO), Enschede, 2009 Alle rechten voorbehouden. Mits de bron wordt vermeld is het toegestaan

Nadere informatie

LESSENSERIE 4: CKV-NL Recensie schrijven Lesplannen

LESSENSERIE 4: CKV-NL Recensie schrijven Lesplannen LESSENSERIE 4: CKV-NL Recensie schrijven Lesplannen Algemene gegevens Docent Evah den Boer School Helen Parkhurst Titel lessenserie Recensie schrijven CKV/NETL Klas (en niveau) 4 vwo Aantal leerlingen

Nadere informatie

Aandacht voor taalontwikkeling bij wetenschap- en techniekonderwijs

Aandacht voor taalontwikkeling bij wetenschap- en techniekonderwijs VIJFENTWINTIGSTE CONFERENTIE HET SCHOOLVAK NEDERLANDS Kervran, M., S. Jonckheere & A. Furlong (2008). Langues et éducation au plurilinguisme: principes et activités pour la formation des enseignants. In:

Nadere informatie

Leerzame interactie tijdens samen schrijven

Leerzame interactie tijdens samen schrijven Lectoraat Taalgebruik & Leren NHL Hogeschool Leeuwarden Nederland Leerzame interactie tijdens samen schrijven Masterclass Wetenschap & Techniek April - mei 2015 Anke Herder anke.herder@nhl.nl Context Lectoraat

Nadere informatie

Wat is de rol van eigentijds taalonderwijs?

Wat is de rol van eigentijds taalonderwijs? Wat is de rol van eigentijds taalonderwijs? Taalconferentie 13 oktober Ineke Bruning WWW.CPS.NL Ineke Bruning i.bruning@cps.nl 06 25 065 512 Aan het einde van de workshop o Heeft u een beeld van wat eigentijds

Nadere informatie

Word meester in het evalu(l)eren: op weg naar een hernieuwd evaluatiebeleid

Word meester in het evalu(l)eren: op weg naar een hernieuwd evaluatiebeleid Word meester in het evalu(l)eren: op weg naar een hernieuwd evaluatiebeleid Workshop 14 mei 2014 Marie Seghers & Piet Van Avermaet (SDL) Wat mag u verwachten? Principes van breed evalueren Aan de slag

Nadere informatie

Uitwerking kerndoel 10 Nederlandse taal

Uitwerking kerndoel 10 Nederlandse taal Uitwerking kerndoel 10 Nederlandse taal Tussendoelen en leerlijnen Nederlandse taal Primair onderwijs In samenwerking met het expertisecentrum Nederlands Enschede, 1 juni 2006 Nederlands kerndoel 10 Stichting

Nadere informatie

Kijkwijzer. voor. taalgericht vakonderwijs

Kijkwijzer. voor. taalgericht vakonderwijs Kijkwijzer voor taalgericht vakonderwijs Kijkwijzer voor taalgericht vakonderwijs Verantwoording 2006 Stichting leerplanontwikkeling (SLO), Platform Taalgericht Vakonderwijs, Enschede Alle rechten voorbehouden.

Nadere informatie

Workshop Superusers Mondriaan

Workshop Superusers Mondriaan Workshop Superusers Mondriaan Gespreksvaardigheden John van der Baaren Marjo Stalmeier Iwan Wopereis Juli-augustus 2012 Onderwerpen Taken superuser Kwaliteiten superuser Gespreksvaardigheden een voorbeeld

Nadere informatie

Luisteren. Wat is luistervaardigheid?

Luisteren. Wat is luistervaardigheid? Luisteren Wat is luistervaardigheid? Luistervaardigheid is, net als lezen, een receptieve vaardigheid. Receptieve vaardigheden staan tegenover de productieve vaardigheden spreken en schrijven. Met de term

Nadere informatie

Schrijven en leren op de pabo en de basisschool. Zomerschool Lopon2 28 augustus 2014 Mieke Smits

Schrijven en leren op de pabo en de basisschool. Zomerschool Lopon2 28 augustus 2014 Mieke Smits Schrijven en leren op de pabo en de basisschool Zomerschool Lopon2 28 augustus 2014 Mieke Smits Onderwerpen Schrijven op de lerarenopleiding en de basisschool De kracht van schrijven voor het leren en

Nadere informatie

beheerst de volgende vaardigheden, kan deze onderwijzen en vaardigheden

beheerst de volgende vaardigheden, kan deze onderwijzen en vaardigheden Checklist vakdidactisch Kennisbasis Biologie Voor het begin van de 3 e jaars stage vullen de studenten deze checklist in. De studenten formuleren leerdoelen die aansluiten op de uitkomst van deze list.

Nadere informatie

Cursus Rekenspecialist. Amarantis derde bijeenkomst 22 mei 2012

Cursus Rekenspecialist. Amarantis derde bijeenkomst 22 mei 2012 Cursus Rekenspecialist Amarantis derde bijeenkomst 22 mei 2012 programma Vier middagen De kaders De rekendidactiek De praktijk Verdiepingsonderwerp en/of rekenbeleid TERUGBLIK Opbouw cijferen PROGRAMMA

Nadere informatie

TABASCO. Oriëntatie + voorbereiden

TABASCO. Oriëntatie + voorbereiden TABASCO Oriëntatie + voorbereiden Leercoach Leerlingen Een bestelling doen in een restaurant (mondeling) Leerplandoelstellingen kiezen functionele kennis: - woordvelden: 35.1.3 en 35.1.4 - grammatica:

Nadere informatie

Lezen om te schrijven en schrijven om te lezen; samenhang met behulp van de onderwijsleercyclus

Lezen om te schrijven en schrijven om te lezen; samenhang met behulp van de onderwijsleercyclus Ronde 1 Bart van der Leeuw & Theun Meestringa Nationaal expertisecentrum leerplanontwikkeling (SLO), Enschede Contact: b.vanderleeuw@slo.nl t.meestringa@slo.nl Lezen om te schrijven en schrijven om te

Nadere informatie

Denken over W&T vraagt om een talige aanpak. Taal in de W&T-les

Denken over W&T vraagt om een talige aanpak. Taal in de W&T-les Taal Denken over W&T vraagt om een talige aanpak Taal in de W&T-les Er komt steeds meer aandacht voor de mogelijkheden om taal met wetenschap en technologie (W&T) te combineren. Door tijdens de voorbereiding

Nadere informatie

Leerwerktaak Schatrijk aan woorden

Leerwerktaak Schatrijk aan woorden Leerwerktaak Schatrijk aan woorden Titel Schatrijk aan woorden Niveau Hoofdfase WPL2A Competenties 3 vakinhoudelijk/vakdidactisch 4 organisatorisch 7 reflectie en ontwikkeling Beroepstaak 1 lesgeven 2

Nadere informatie

Met dank aan Leen Van Hecke, pedagogisch begeleider aardrijkskunde

Met dank aan Leen Van Hecke, pedagogisch begeleider aardrijkskunde Werken aan taalbeleid in de lessen aardrijkskunde Met dank aan Leen Van Hecke, pedagogisch begeleider aardrijkskunde De onderstaande situatie is wellicht heel herkenbaar voor heel wat aardrijkskundeleraren.

Nadere informatie

2 Taal en (wiskunde) leren

2 Taal en (wiskunde) leren Rekenen-wiskunde en taal: een didactisch duo H.A.A. van Eerde FIsme, Universiteit Utrecht Wij kunnen ons vanuit ons eigen perspectief moeilijk voorstellen hoezeer talige aspecten in de reken-wiskundeles

Nadere informatie

kennisbasis vakdidactiek biologie auteurs Teresa Maria Dias Pedro Gomes, Stefan Bosmans en Marnix van Meer

kennisbasis vakdidactiek biologie auteurs Teresa Maria Dias Pedro Gomes, Stefan Bosmans en Marnix van Meer kennisbasis vakdidactiek biologie auteurs Teresa Maria Dias Pedro Gomes, Stefan Bosmans en Marnix van Meer Domein B1.1 Biologie leren Begripsontwikkeling en jargon Leren van biologische vaardigheden Verschillen

Nadere informatie