LESSENSERIE NEDERLANDS EN MAATSCHAPPIJLEER 4 HAVO. Drones in het leger? Rianne Neering

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "LESSENSERIE NEDERLANDS EN MAATSCHAPPIJLEER 4 HAVO. Drones in het leger? Rianne Neering"

Transcriptie

1 LESSENSERIE NEDERLANDS EN MAATSCHAPPIJLEER 4 HAVO Drones in het leger? Rianne Neering

2 LES 1 1. INTRODUCTIE Deze lessenserie bestaat uit vijf lessen. Tijdens de lessenserie ga je nadenken over het gebruik van drones in het leger en ga je leren hoe je een goed betoog kunt schrijven. In de vijfde les schrijf je een betoog. Het cijfer telt mee voor maatschappijleer en Nederlands. Aan het einde van deze les: - kan je voorbeelden noemen van waarden en normen. - kan je uitleggen wat het verband is tussen waarden en normen. - kan je strategieën toepassen voor het omgaan met woorden die je niet kent. - weet je wat drones zijn. - weet je wat de eindopdracht van deze lessenserie is en wanneer je deze moet inleveren. 2. MINDMAP OPDRACHT 1 In groepjes (van 4) ga je een mindmap maken. Van je docent krijgen jullie een A3-papier. Je gaat een mindmap maken. Schrijf in het midden het woord drones op. Zet er nu zoveel mogelijk woorden, begrippen en associaties omheen die bij jullie opkomen. 3. WAARDEN EN NORMEN OPDRACHT 2 Waarden zijn uitgangspunten die mensen belangrijk en/of nastrevenswaardig vinden. Een voorbeeld van een waarde is respect. Je hebt bijvoorbeeld respect voor je ouders. Daarom ga je niet gauw tegen ze schelden. STAP 1 Bespreek met je groepje welke waarden jullie herkennen op jullie mindmap. Noteer ze hieronder. 2

3 Waarden die wij herkennen: STAP 2 Normen komen voort uit waarden en kan je omschrijven als gedragsregels en rechtsregels. Bedenk bij onderstaande waarden welke normen erbij zouden kunnen horen. Waarden Normen Gelijkwaardigheid Vrijheid Vriendschap Zorgzaamheid Vertrouwen STAP 3 Nu ga je andersom te werk. Bepaal steeds welke waarde het past bij onderstaande normen. Je mag elke waarde maar één keer gebruiken. respect - vrijheid eerlijkheid veiligheid hulpvaardigheid - openheid Normen Eerlijk je mening kunnen geven. Een geheim van een vriend of vriendin niet doorvertellen. U zeggen tegen een ouder persoon die je niet kent. Eerlijk zijn over je gevoelens. Niet door rood licht fietsen. Een blikje cola van straat in de prullenbak gooien. Waarden OPPDRACHT 3 Individueel en in tweetallen Lees onderstaande tekst. Het is een ingekort opiniestuk over het gebruik van drones in het leger. Welke waarden herken je? En welke normen? Bepaal voordat je gaat lezen welke strategieën je ook alweer kunt gebruiken als je een woord tegenkomt dat je niet kent. Overleg met je buurman of buurvrouw als je ze niet meer alle 4 weet. Strategieën om achter de betekenis van een woord te komen:

4 DODELIJKE DRONES: EINDE VAN DE RECHTVAARDIGE OORLOG Mient Jan Faber, voormalig secretaris interkerkelijk Vredesberaad; visiting professor university Houston 03/07/12 epa. Protest in Pakistan tegen de Amerikaanse aanvallen met drones. OPINIE In de 'oorlog onder de mensen' heeft het onderscheid tussen burger en soldaat zijn betekenis verloren. Dat kan ethisch niet door de beugel. Drone discrimineert niet, explosief onder boerka evenmin Vliegende robots - drones (brompotten: onbemande vliegtuigjes) - worden overal het paradepaardje van het leger. Ergens, in een gebouw van de militaire inlichtingendienst, is een zwaarbewaakte ruimte ingericht, waar een 'burgerpiloot' geassisteerd door een paar medewerkers, voor een groot scherm zit en op een bepaald moment met een routineuze druk op de knop een drone de lucht instuurt en volgt op zijn pad. Soms wordt de drone bijgestuurd, afhankelijk van de positie van het vijandelijke doel. Op het juiste moment, voor de ontvanger geheel onverwacht, wordt het doel vernietigd, met behulp van raketten die vanaf de drone worden afgevuurd. Op de plek waar onze dappere 'burgersoldaat' de drone heeft weggedrukt, feliciteert men elkaar met het rake schot. De vijand is weliswaar niet verslagen, maar heeft een lesje gekregen dat hem nog lang zal heugen. Dat het niet allemaal taliban-strijders zijn, kun je echter niet aan de kleding zien. Je doet er verstandig aan uit te gaan van de veronderstelling dat iedereen op het dorpsplein bij de taliban hoort en dus een legitiem doel is. Zelfs onder een boerka verschuilt zich soms een taliban. Niemand veilig Wel of niet herkenbaar, eigenlijk doet het er niet toe. In een 'oorlog onder mensen' is niemand veilig. Een drone discrimineert niet tussen militairen en burgers. Een explosief verstopt onder een boerka al evenmin. Het aantal drones dat door landen aangeschaft wordt, groeit exponentieel. De Reaper, waar Nederland in geïnteresseerd is, kan achttien uur lang boven een gebied blijven hangen. De 'piloot', die zich duizenden kilometers ver weg in een ruimte tegenover een scherm bevindt, kan geduldig afwachten tot zich een goed moment aandient om raketten af te vuren. Dat maakt de Reaper geschikt om terroristen te traceren en uit te schakelen. 4

5 Maar mag het ook? Die 'terroristen' wonen in een land dat daar toch iedere keer opnieuw toestemming voor zou moeten geven!? En als het inderdaad zo makkelijk en risicoloos wordt om de vijand aan te vallen, zal op den duur dan niet elke terughoudenheid verdwijnen? Of wordt de piloot zelf ook doelwit voor de familie van terroristen, zodra hij na gedane arbeid zijn goed beschermde omgeving verlaat en zich op straat begeeft? ( ) Onderscheid Kan deze ontwikkeling ethisch door de beugel? Het antwoord is ontkennend. Immers, de klassieke leer van de rechtvaardige oorlog is gebaseerd op het onderscheid tussen burgers en soldaten. Welnu, dat onderscheid is achterhaald. Terroristen hebben er geen boodschap aan. En dronesoldaten komen zeker zelf niet (om) op het veld van eer. Toch draagt onze drone-soldaat voor het scherm een uniform, maar alleen omdat de krijgsmacht niet wil worden aangeklaagd omdat ze de oorlogswetten overtreedt en burgers in het 'gevecht' betrekt! Ook blijkt het onmogelijk een duidelijke grens te trekken tussen wie wel en wie niet tot een terroristische organisatie à la de taliban behoort. Wie wel en wie niet gedood mag worden. De uiteenlopende schattingen over het aantal burgers versus terroristen onder de slachtoffers, na iedere drone-aanval in Pakistan, Afghanistan of Jemen, getuigen hiervan. Het onderscheid tussen burger en soldaat heeft ( ) haar betekenis verloren. De rechtvaardige oorlog is verleden tijd. Bron: (dd ) Noteer hieronder de moeilijke woorden Wat is de betekenis van het woord? Welke strategie heb je gebruikt? Waarden die ik herken: Normen: Bespreek je conclusies met je buurman of buurvrouw. 5

6 LES 2 1. INTRODUCTIE Vorige les: - heb je geleerd wat waarden en normen zijn. - heb je geleerd wat drones zijn. - heb je geleerd welke strategieën je kan gebruiken om een woord dat je niet kent op te zoeken. Aan het einde van deze les: - kan je het dilemma van drones kunnen uitleggen. - kan je een eigen (beknopte) mening geven over het gebruik van drones. - heb je geoefend met gespreksvaardigheden. 2. HET DUIVELSE DILEMMA VAN DRONES OPDRACHT 1 Je gaat nu gezamenlijk de documentaire Drone kijken van Duivelse Dilemma s. Je raadt het al, in deze documentaire komt het dilemma van het gebruik van drones aan bod, in oorlogsgebied. Hieronder staan de kijkvragen. Beantwoord deze tijdens en na afloop van de documentaire. Lees de vragen vooraf door. Kijkvragen: Welke houding hebben beide hoofdpersonen over het gebruik van drones? Beschrijf de ontwikkeling die Victor doormaakt tijdens de documentaire? Welke waarden liggen er ten grondslag aan het handelen van Victor? Welke normen die in het leger gelden herken je? 6

7 3. MENINGEN OVER DRONES OPDRACHT 2 Naar aanleiding van de documentaire gaan jullie met de klas in gesprek over het gebruik van drones in gevechtssituaties. Bespreek eerst in duo s: - wat je van de documentaire vond. - wat jouw mening is over het gebruik van drones in het leger. Welke waarden herken je bij jouw eigen mening? Je kan ze hieronder noteren, dit kan je helpen bij het schrijven van je betoog: Waarden bij mijn mening 7

8 LES 3 1. INTRODUCTIE Vorige les: - ben je begonnen met het formuleren van een mening over drones in oorlogsgebied. - heb je tijdens een gesprek met de klas verschillende meningen en argumenten gehoord. Aan het einde van deze les: - kan je bronmateriaal beoordelen op betrouwbaarheid en bruikbaarheid. - heb je een stelling gekozen over het gebruik van drones. - Heb je je gedachten over de stelling geordend in een schrijfplan. 2. UITEENZETTING, BESCHOUWING EN BETOOG Je kijkt met de klas naar een kort filmpje over het verschil tussen een uiteenzetting, een beschouwing en een betoog. Maak tijdens en na het filmpje opdracht 1. OPDRACHT 1 Noteer hieronder het doel van de verschillende tekstsoorten: tekstsoort Uiteenzetting doel Betoog Beschouwing Noteer hieronder de vijf kenmerken van een betoog, die in het filmpje worden genoemd: OPDRACHT 2 Aan het eind van deze lessenserie lever je een betoog in. Je schrijft je betoog over één van onderstaande stellingen die te maken hebben met drones. Je gaat nu eerst een stelling kiezen. Als je niet goed weet welke 8

9 stelling je moet kiezen, denk dan terug aan de vorige les. Welke stelling past het best bij de mening die je toen had? Zet een kruisje voor de stelling waar jij je betoog over wil schrijven. Drones mogen alleen worden ingezet voor positieve doeleinden, dus niet om mensen te doden. Drones zijn de toekomst van het leger. Mensen die met drones werken, mogen privé niet gamen. OPDRACHT 3 Om je ideeën over de stelling op een rijtje te zetten, maak je nu een mindmap of vul je de wh- vragen in. Gebruik hiervoor de lege pagina op de volgende bladzijde. Mindmap WH-vragen: Wat? Welke? Wie? Waar? Wanneer? Waarom? Hoe Wat is het belangrijkste dat ik wil vertellen? Wat zijn mijn argumenten? Welke waarden en normen heb ik? Welke normen komen uit mijn waarden voort? Welke waarden liggen ten grondslag aan mijn normen? Wie zijn er betrokken bij mijn artikel? Wie gaat mijn betoog straks lezen? Waar speelt mijn betoog zich af? Wanneer gebeurt dit allemaal? Wanneer is het betoog voltooid? Waarom is dit belangrijk om te vertellen? Waarom is dit mijn mening? Hoe komt het dat dit belangrijk is? Hoe is dit veroorzaakt? Hou houden de argumenten verband? 9

10 10

11 3. INFORMATIE VERZAMELEN EN ORDENEN OPDRACHT 4 Voor deze opdracht heb je je meegebrachte bron over drones in het leger nodig. Je werkt tijdens deze opdracht samen met je buurman/buurvrouw. Het is voor de opdracht belangrijk dat jullie allebei een andere bron hebben. STAP 1 Je hebt je eigen bron al gelezen. Lees nu de bron van degene met wie je samenwerkt. STAP 2 Bepaal samen welke bron volgens jullie het meest betrouwbaar is. Vul onderstaand schema in: Meest betrouwbaar Titel bron: Deze bron is het meest betrouwbaar omdat: Minst betrouwbaar Titel bron: Deze bron is het minst betrouwbaar omdat: Conclusie: noteer hier de criteria waaraan een betrouwbare bron volgens jullie moet voldoen STAP 3 Je gaat nu op zoek naar minimaal drie betrouwbare bronnen die je gaat gebruiken bij het schrijven van je betoog. Zoek dus bronnen waarin argumenten worden genoemd die jouw stelling ondersteunen. De bron die je hebt meegebracht mag je ook gebruiken. Zorg dat je de bronnen kan terugvinden, bijvoorbeeld door hieronder de link te noteren. Link naar bron 1: bron 2: bron 3: 11

12 STAP 4 Bronnen toetsen Stel jezelf bij elke bron onderstaande vragen om te bepalen of de bron voldoende betrouwbaar is. Vraag Is het duidelijk van wie de informatie afkomstig is? Is het doel van de schrijver(s) duidelijk (informeren, overtuigen, amuseren etc.)? Worden feiten en meningen in de bron gescheiden? Verwijst de tekst naar andere (betrouwbare) bronnen? Wordt het principe van hoor-en wederhoor in de bron toegepast (alle betrokkenen komen aan het woord)? Zijn de redeneringen in de bron logisch? Betrouwbaar? ja/nee ja/nee ja/nee ja/nee ja/nee ja/nee 12

13 OPDRACHT 5 Als je voldoende informatie hebt verzameld, vul je hieronder je schrijfplan in. Het schrijfplan helpt je bij het ordenen van je gedachten én geeft je betoog de juiste structuur. Schrijfplan onderwerp doel publiek alinea s onderdeel inhoud steekwoorden alinea 1 inleiding voorbeeld/aanleiding/actualiteit/informatie over het onderwerp/persoonlijke ervaring/anekdote Noteer hier steekwoorden Noteer hier jouw standpunt (hoofgedachte) in een hele zin. alinea 2 middenstuk Noteer hier je eerste argument. Noteer hier in steekwoorden hoe je je argument gaat uitleggen en welk voorbeeld je gaat geven. alinea 3 Noteer hier je tweede argument of tegenargument en ontkrachting. Idem alinea 4 Noteer hier je derde argument of tegenargument en ontkrachting Idem alinea 5 slot Noteer hier je standpunt in andere woorden. Noteer hier in steekwoorden wat je nog meer in het slot wilt zeggen. 13

14 LES 4 1. INTRODUCTIE Vorige les: - heb je een stelling gekozen over het gebruik van drones. - heb je bronnen verzameld bij je stelling. - heb je geleerd hoe je bronnen kunt beoordelen op betrouwbaarheid. - heb je geoefend met het orden van informatie door middel van het schrijfplan. Aan het einde van deze les: - kan je een tekst reviseren. - kan je op een goede manier feedback geven over het werk van iemand anders. - heb je geoefend in het ontvangen van feedback om tot verbetering van je eigen tekst te komen. 2. FEEDBACK EN REVISEREN OPDRACHT 1 Vergelijk jouw schrijfplan met dat van iemand anders. Bespreek per alinea wie van jullie het schrijfplan het beste heeft ingevuld. Verbeter je eigen schrijfplan als dat nodig is. OPDRACHT 2 STAP 1 Schrijf de eerste alinea van jouw betoog. Dat kan de inleiding zijn, maar dat hoeft niet. Je mag ook beginnen met het uitwerken van een voor- of tegenargument. STAP 2 Wissel jouw tekst uit met iemand anders. Bekijk elkaars teksten kritisch op de volgende punten: - Begrijp ik alles wat er staat? - Vind ik de tekst geschikt voor het beoogde publiek? - Is de opbouw van de tekst duidelijk? - Klopt de zinsopbouw? - Zitten er spelfouten in de tekst? - Zijn er voldoende leestekens gebruikt en staan ze op de juiste plek? Geef elkaar om beurten feedback. Je wisselt dus van rol. 14

15 Feedbackgever - Vertel alleen iets over wat je hebt gelezen. - Geef tips en tops. - Wees duidelijk over wat je goed vond en wat je niet goed vond. - Bedenk dat je de ander hiermee helpt. Feedbackontvanger - Probeer goed te luisteren naar de ander en ontbreek hem of haar niet. - Vraag door als je iets niet begrijpt. De feedback is immers voor jou bedoeld. - Jij bepaalt uiteindelijk wat je met de feedback doet. Noteer hieronder de feedback die je hebt gekregen en bepaal wat je met de feedback gaat doen. Deze feedback heb ik gekregen: Dit ga ik ermee doen: STAP 3 Herschrijf je tekst. 15

16 LES 5: EINDPRODUCT DE OPDRACHT Meenemen: - Pennen - Drie (uitgeprinte) bronnen - Schrijfplan - Eerste alinea (of de alinea die je tijdens de vorige les hebt geschreven) Voor het eindproduct ga je een betoog schrijven. Het cijfer telt mee voor maatschappijleer en voor Nederlands. Je schrijft je betoog voor lezers van de Volkskrant. In je betoog zet je uiteen waarom jij het eens of oneens bent met de door jou gekozen stelling over drones. Bij je argumentatie ben je je bewust van de waarden die ten grondslag liggen aan jouw mening. Bij elk argument moet de waarde duidelijk worden in je betoog. Het betoog bestaat ui minimaal 6 en maximaal 8 alinea s. De gedachtenlijn van je betoog is logisch opgebouwd. Je werkt in Arial 12. De argumenten in je betoog zijn gebaseerd op tenminste drie betrouwbare bronnen. In de beoordelingsrubric staan de criteria waar je op beoordeeld wordt uitgewerkt. Bekijk de rubric daarom vooraf goed. Ben je een gevorderde schrijver en wil je meer uitdaging? Overleg dan met je docent of je ook een beschouwing of een uiteenzetting mag schrijven. CITEREN EN BRONVERMELDING Citeren Als je wil citeren uit één van je bronnen dan mag dit. Citeer nooit meer dan één à twee zinnen. Begin en eindig het citaat met aanhalingstekens. Voorbeeld: Volgens Van der Gauw moeten we hard optreden: De regering moet nu keihard zijn om het geweld van voetbalsupporters tegen te gaan. Bronvermelding Krantenartikel (offline) APA-format Auteur achternaam, eerste initiaal. (jaar, dag maand). Titel artikel. Naam krant, p. paginanummer. voorbeeld Heuvel, J. van den. (2014, 17 augustus). Dries wacht Dave op. De Telegraaf, p. A1. 16

17 Online artikel APA-format voorbeeld Auteur achternaam, Eerste initiaal. (Jaar, dag maand). Titel artikel. Geraadpleegd op, dag maand, jaar, van Robben, A. (2013, 1 december). Rennen met de bal. Geraadpleegd op 31 juli, 2014, van TIPS Controleer je werk! o o o Gebruik de spellingscontrole van word. Stel jezelf de volgende vragen: vind ik de verdeling in alinea s logisch; snap ik de verbanden tussen de alinea s? Tel je woorden. Vind je het vaak lastig om te beginnen met schrijven? Dit kan helpen: o o o Voer van tevoren een gesprek met iemand over het onderwerp. Ga eerst iets heel anders schrijven, pak pen en papier en schrijf alles op waar je aan denkt. Maak nogmaals een mindmap of beantwoord de WH-vragen. Heb je ergens moeite mee? Kijk in onderstaande tabel of er iets bijzit wat je verder kan helpen. Spelling Oefen de basis op Lees de regels van een bepaald onderdeel door op Signaalwoorden (verbanden tussen de alinea s) Bekijk dit filmpje op YouTube: signaalwoorden en alinea's Opbouw van een betoog Bekijk dit filmpje op YouTube: opbouw van een betoog Interpunctie (leestekens) Bekijk de theorie op theorie interpunctie Oefen op 17

18 BEOORDELINGSRUBRIC Onderdeel/ beoordeling Bronnen Betrouwbaarheid kwaliteit Onvoldoende 1-5 Bronnen zijn onhelder of onbetrouwbaar. Er zijn voornamelijk oppervlakkige bronnen gebruikt, zoals wikipedia en eenvoudige scholierensites. Voldoende 6-7 Goed 8-9 Uitstekend 10 Bronnen voldoende betrouwbaar, maar enkele criteria kunnen niet worden getoetst. Er zijn een paar oppervlakkige en een paar bronnen met meer diepgang gebruikt, zoals krantenartikelen. Bronnen zijn betrouwbaar, bijna alle criteria kunnen worden getoetst. Er is naast bronnen met enige diepgang ook een relevant achtergrondartikel gebruikt. Bronnen zijn betrouwbaar. Alle criteria kunnen worden getoetst. Er zijn meerdere relevante bronnen met diepgang gebruikt. bronvermelding De bronvermelding ontbreekt. De bronvermelding is aanwezig, maar niet volgens de apa-normen. De bronvermelding is uitgevoerd volgens de apa-normen, maar niet geheel correct. De bronvermelding is perfect uitgevoerd volgens de apa-normen. Taalverzorging (spelling, interpunctie, stijl en grammatica) Doel en publiek De tekst bevat veel fouten in de spelling, interpunctie, stijl en grammatica. (zinnen) De tekst sluit niet aan bij het niveau van het publiek, is daardoor onbegrijpelijk of niet boeiend. De tekst bevat fouten in de spelling, interpunctie, stijl en grammatica. (alinea s) De tekst sluit soms wel en soms niet aan bij het niveau van het publiek. De tekst is goed verzorgd. Een enkele fout is aanwezig maar niet storend. De tekst sluit grotendeels aan bij het niveau van het publiek. De tekst bevat geen fouten op het gebied van spelling, interpunctie, stijl of grammatica. De tekst sluit volledig aan op het kennisniveau van de lezers; waar nodig worden zaken toegelicht. 18

19 Taalgebruik Het woordgebruik in de tekst is onvoldoende gevarieerd (veel herhaling). De tekst is in spreektaal geschreven. Tekstopbouw algemeen Structuur ontbreekt. Argumentatie Inleiding Middenstuk Slot De inleiding is te lang, introduceert het onderwerp niet of wekt geen belangstelling. De alinea s bevatten geen duidelijke kernzinnen. Uitwerking gebeurt onvoldoende. Slot niet herkenbaar, geen conclusie en/of samenvatting, geen slotzin. Geen of te weinig argumenten te herkennen, geen mening. Het woordgebruik in de tekst is gedeeltelijk onvoldoende gevarieerd. Er wordt regelmatig spreektaal gebruikt. De opbouw van de tekst is nog weinig gestructureerd. De inleiding introduceert het onderwerp onvoldoende of wekt geen belangstelling. Enkele alinea s bevatten duidelijke kernzinnen en een uitwerking, maar niet alle. Slotalinea herkenbaar, maar met nieuwe informatie of geen duidelijke slotzin. Er zijn wel enkele argumenten, maar onvoldoende om de mening volledig te ondersteunen, onvoldoende overtuigend. Het woordgebruik in de tekst is gevarieerd, met hier en daar nog een overbodige herhaling. Bijna alle zinnen zijn zakelijk geschreven. De tekst is grotendeels gestructureerd. De inleiding introduceert het onderwerp wel en wekt ook belangstelling, maar dit gebeurt niet optimaal. De meeste alinea s zijn goed uitgewerkt, maar er is ruimte voor verbetering Goede duidelijke alinea, maar te uitgebreide conclusie/ samenvatting. Er zijn duidelijk herkenbare argumenten voor een duidelijke mening, maar nog niet allemaal overtuigend. Het woordgebruik is gevarieerd, geen overbodige herhalingen. De tekst is zakelijk geschreven. De structuur van de tekst is goed. Er is een logisch begin en slot. Middenstuk leidt tot conclusie. De inleiding wekt de belangstelling en introduceert het onderwerp. De alinea s zijn helder uitgewerkt met een duidelijke kernzin. Duidelijke conclusie/ samenvatting, pakkende slotzin. Argumenten voor en tegen worden aangedragen en zijn overtuigend, zo nodig weerlegd en er wordt een eigen mening geformuleerd. 19

20 Waarden Geen waarden herkenbaar bij de verschillende argumenten. Niet bij elk argument worden waarden genoemd, enkele waarden zijn niet logisch bij het argument of de verwerking in de tekst is houterig. Bij elk argument worden waarden genoemd, waarden sluiten niet allemaal perfect aan of zijn onlogisch verwerkt in de tekst. Bij elk argument duidelijke en juiste waarden logisch verwerkt in de tekst. 20

Lessenserie Drones in het leger?

Lessenserie Drones in het leger? Docentenhandleiding bij Lessenserie Drones in het leger? Nederlands en maatschappijleer 4 havo Rianne Neering Download het leerlingmateriaal op: http://downloads.slo.nl/documenten/leerlingmateriaal%20lessenserie%20drones%20in%20het%20leger.pdf

Nadere informatie

Gedocumenteerd schrijven Schrijfopdracht klas 2. Brainstorm maak hieronder je brainstorm inzichtelijk

Gedocumenteerd schrijven Schrijfopdracht klas 2. Brainstorm maak hieronder je brainstorm inzichtelijk Gedocumenteerd schrijven Schrijfopdracht klas 2 Wat? Datum? Aftrek punten paraaf? Hoofdvragen & deelvragen - ½ punt Bronnen (2 verscheidene) - 1 punt 1 e versie - 2 punten Beoordeling (klasgenoot) - ½

Nadere informatie

Ontdek de Bibliotheek

Ontdek de Bibliotheek Ontdek de Bibliotheek Welkom in de bibliotheek. Je gaat op ontdekking in de bibliotheek. Hierbij doe je een onderzoek naar verschillende soorten media; zoals boeken, tijdschriften, video, audio etc. Zo

Nadere informatie

Ontdek de Bibliotheek. Ontdek de Bibliotheek. Ontdek de Bibliotheek

Ontdek de Bibliotheek. Ontdek de Bibliotheek. Ontdek de Bibliotheek Ontdek de Bibliotheek Ontdek de Bibliotheek Ontdek de Bibliotheek Welkom in de bibliotheek. Je gaat op ontdekking in de bibliotheek. Hierbij doe je een onderzoek naar verschillende soorten media; zoals

Nadere informatie

Het schrijven van stukken. Een introductie

Het schrijven van stukken. Een introductie Het schrijven van stukken Een introductie SYSQA B.V. Almere Datum : Status : Opgesteld door : Organisatie SYSQA B.V. Pagina 2 van 6 Inhoudsopgave 1 Inleiding... 3 1.1 Algemeen...

Nadere informatie

Tekst lezen zonder hulp: samenvatten

Tekst lezen zonder hulp: samenvatten 1. Bekijk de buitenkant van de tekst: de titel, de tussenkopjes en het plaatje. De tekst gaat over de laatste speelgoedrage: de fidget spinner. Wat gaat de tekst je hierover vertellen, denk je? 2. Welke

Nadere informatie

Teksverklaringen!!!!! Samenvattingen!! - Meerkeuzevragen! - Open! !!!! Nederlands! 1. Spellen! 2. Samenvatting schrijven

Teksverklaringen!!!!! Samenvattingen!! - Meerkeuzevragen! - Open! !!!! Nederlands! 1. Spellen! 2. Samenvatting schrijven NEDERLANDS Nederlands Teksverklaringen Samenvattingen 1. Hoofdgedachte 2. Meerkeuzevragen 3. Tekstverbanden 4. Open vragen 5. Argumentatie 6. Mening en doel van de schrijver 1. Spellen 2. Samenvatting

Nadere informatie

Wat vind jij ervan? Opdracht: Recensies lezen en schrijven

Wat vind jij ervan? Opdracht: Recensies lezen en schrijven Wat vind jij ervan? Opdracht: Recensies lezen en schrijven 1. Inleiding Deze film voldeed totaal niet aan mijn verwachtingen: de scenes waren langdradig, er zaten grappen in waar ik niet om kon lachen

Nadere informatie

[DIA MET TITEL+COVER HIER]

[DIA MET TITEL+COVER HIER] [DIA MET TITEL+COVER HIER] Bijeenkomst 1 Beter schrijven in alle vakken Programma Aanleiding Schrijven in fasen Oriëntatiefase Opdrachtfase Schrijffase Revisiefase en publicatiefase (bijeenkomst 2) Voorwerk

Nadere informatie

Werkstuk of verslag. de vormvoorschriften

Werkstuk of verslag. de vormvoorschriften Werkstuk of verslag de vormvoorschriften begeleider: (naam van de docent) het vak waarvoor je het verslag maakt naam en klas van de leerling schooljaar en datum van inleveren 2 Samenvatting Elk onderzoeksverslag

Nadere informatie

2.4 Tekstopbouw In deze paragraaf oefen je in het schrijven van een tekst met een indeling in inleiding, kern en slot.

2.4 Tekstopbouw In deze paragraaf oefen je in het schrijven van een tekst met een indeling in inleiding, kern en slot. Fase.4 Tekstopbouw In deze paragraaf oefen je in het schrijven van een tekst met een indeling in inleiding, kern en slot. 1 1 Lees onderstaande tekst. Daarna ga je zelf een soortgelijke tekst schrijven.

Nadere informatie

CONCEPT. Domein A 1: Lezen van zakelijke teksten. Tussendoelen Nederlands onderbouw vo havo/vwo

CONCEPT. Domein A 1: Lezen van zakelijke teksten. Tussendoelen Nederlands onderbouw vo havo/vwo Tussendoelen Nederlands onderbouw vo havo/vwo Domein A 1: Lezen van zakelijke teksten Subdomein A 1.1: Woordenschat 1.1 h/v de betekenis van onbekende woorden afleiden uit de context; 1.2 h/v de betekenis

Nadere informatie

Bepaal eerst de probleemstelling of hoofdvraag

Bepaal eerst de probleemstelling of hoofdvraag Bepaal eerst de probleemstelling of hoofdvraag De probleemstelling is eigenlijk het centrum waar het werkstuk om draait. Het is een precieze formulering van het onderwerp dat je onderzoekt. Omdat de probleemstelling

Nadere informatie

Handleiding voor: * spreekbeurt * nieuwskring * leeskring * werkstuk

Handleiding voor: * spreekbeurt * nieuwskring * leeskring * werkstuk Handleiding voor: * spreekbeurt * nieuwskring * leeskring * werkstuk Antoniusschool Groep 5/6 Let op: deze heb je het hele schooljaar nodig! Hoe maak je een spreekbeurt? Mijn voorbereiding: 1. Je kiest

Nadere informatie

De theorie voor leesvaardigheid in de vorm van een stappenplan

De theorie voor leesvaardigheid in de vorm van een stappenplan De theorie voor leesvaardigheid in de vorm van een stappenplan 1. Globaal lezen a. Lees eerst altijd een tekst globaal. Dus: titel, inleiding, tussenkopjes, slot en bron. b. Denk na over het onderwerp,

Nadere informatie

Lezen. Doelgroep Lezen. Omschrijving Lezen

Lezen. Doelgroep Lezen. Omschrijving Lezen Lezen Het programma is met name geschikt voor groepen waarin grote niveauverschillen bestaan en voor leerlingen die het gewone oefenen met teksten niet interessant meer vinden. Doelgroep Lezen Muiswerk

Nadere informatie

Hier vertel je wat je hebt gedaan om informatie te vinden. Wat en waar gezocht? Wie geïnterviewd, enz.

Hier vertel je wat je hebt gedaan om informatie te vinden. Wat en waar gezocht? Wie geïnterviewd, enz. Onderzoeksverslag Omslag en titelpagina Op het omslag staan in elk geval de titel van het onderzoek en de namen van de schrijvers. Op de titelpagina opnieuw de titel en de namen van de schrijvers. Nu uitgebreid

Nadere informatie

? Hier heb ik een vraag bij.?? Dit snap ik niet.! Dit valt me op! N Dit is nieuw voor me.

? Hier heb ik een vraag bij.?? Dit snap ik niet.! Dit valt me op! N Dit is nieuw voor me. 1. Kijk naar de titel en de tussenkopjes van de tekst. Kijk ook naar het plaatje. Waar gaat de tekst over? 2. Tijdens deze les let je extra op moeilijke woorden in de tekst. Kies of je opdracht 1 met hulp

Nadere informatie

2.4 Tekstopbouw In deze paragraaf oefen je in het schrijven van een tekst met een indeling in inleiding, kern en slot.

2.4 Tekstopbouw In deze paragraaf oefen je in het schrijven van een tekst met een indeling in inleiding, kern en slot. Fase.4 Tekstopbouw In deze paragraaf oefen je in het schrijven van een tekst met een indeling in inleiding, kern en slot. 1 In fase 1 heb je geoefend met het schrijven van teksten. Je hebt ook geleerd

Nadere informatie

Lesbrief: Zo verkoop je een boek Thema: Wat is er?

Lesbrief: Zo verkoop je een boek Thema: Wat is er? Lesbrief: Zo verkoop je een boek Thema: Wat is er? Copyright Stichting Vakcollege Groep 2015. Alle rechten voorbehouden. Inleiding Wanneer jij iets wilt verkopen, moet je altijd rekening houden met je

Nadere informatie

GESPREKKEN VOEREN NEDERLANDS AAN HET EINDE VAN DEZE UITLEG:

GESPREKKEN VOEREN NEDERLANDS AAN HET EINDE VAN DEZE UITLEG: AAN HET EINDE VAN DEZE UITLEG: - Kun je een verzorgde brief schrijven. - Kun je op een juiste manier werkwoorden vervoegen. - Schrijf je op een juiste manier in meervoud. - Gebruik je hoofdletters op een

Nadere informatie

Zin in schrijven! Workshop vrij en creatief schrijven voor jonge anderstaligen door Fros van der Maden - auteur Op Schrift -

Zin in schrijven! Workshop vrij en creatief schrijven voor jonge anderstaligen door Fros van der Maden - auteur Op Schrift - Zin in schrijven! Workshop vrij en creatief schrijven voor jonge anderstaligen door Fros van der Maden - auteur Op Schrift - I Oefenen met observeren 1. Het woordenschilderij A Kijk 60 seconden heel goed

Nadere informatie

De doelgroep. Wat is eenvoudig schrijven

De doelgroep. Wat is eenvoudig schrijven Dit is een stuk over eenvoudig schrijven. Het is bedoeld om het belang van eenvoudig schrijven te laten zien en te helpen bij het schrijven van brieven of verslagen voor cliënten. Eenvoudig schrijven is

Nadere informatie

Lesbrief: Beroepenmagazine Thema: Mens & Dienstverlenen aan het werk

Lesbrief: Beroepenmagazine Thema: Mens & Dienstverlenen aan het werk Lesbrief: Beroepenmagazine Thema: Mens & Dienstverlenen aan het werk Copyright Stichting Vakcollege Groep 2015. Alle rechten voorbehouden. Inleiding In de lesbrieven van het thema Aan het werk hebben jullie

Nadere informatie

Nederland Leest in de klas Korte verhalen lezen & interpreteren

Nederland Leest in de klas Korte verhalen lezen & interpreteren Nederland Leest in de klas Korte verhalen lezen & interpreteren Logo CPNB zwart + PMS 2995 Tanja Janssen, 2015 colofon Deze lessen zijn een uitgave van Stichting Lezen en Stichting CPNB in het kader van

Nadere informatie

Lezen - Argumenten vmbo-kgt34. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie.

Lezen - Argumenten vmbo-kgt34. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. Auteur VO-content Laatst gewijzigd Licentie Webadres 23 August 206 CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/74603 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijsleermiddelenplein. Wikiwijsleermiddelenplein

Nadere informatie

? Hier heb ik een vraag bij.?? Dit snap ik niet.! Dit valt me op! N Dit is nieuw voor me.

? Hier heb ik een vraag bij.?? Dit snap ik niet.! Dit valt me op! N Dit is nieuw voor me. Zonder hulp: onduidelijkheden ophelderen 1. Lees de tekst actief. Schrijf de volgende tekens in de kantlijn bij de tekst om te laten zien dat je actief leest. X Dit klopt niet met wat ik al wist/dacht.

Nadere informatie

Lees vooraf beide lessen door. Bereid de directeur voor dat hij of zij een map met overtuigende teksten zal ontvangen.

Lees vooraf beide lessen door. Bereid de directeur voor dat hij of zij een map met overtuigende teksten zal ontvangen. Handleiding Les 1 Deze schrijfles is dit jaar de tweede waarin leerlingen oefenen in het genre overtuigen. De eerste les over overtuigen was een ervaarles, en ging over de vraag: wie verdient er een medaille?

Nadere informatie

LESBRIEF. Laat uw leerlingen 10 minuten lezen in 7Days. Uw leerlingen mogen zelf weten welke artikelen ze deze 10 minuten lezen.

LESBRIEF. Laat uw leerlingen 10 minuten lezen in 7Days. Uw leerlingen mogen zelf weten welke artikelen ze deze 10 minuten lezen. Vrijdag februari 2015 Artikelen: Alle artikelen - 7Days week Inhoud: Leerlingen leren om kritisch te kijken naar de actuele artikelen in 7Days. Leerlingen leren standpunten en argumenten te herkennen.

Nadere informatie

PROGRAMMA VAN TOETSING EN AFSLUITING. Vak: Nederlandse taal en literatuur (Netl)

PROGRAMMA VAN TOETSING EN AFSLUITING. Vak: Nederlandse taal en literatuur (Netl) PROGRAMMA VAN TOETSING EN AFSLUITING Vak: Nederlandse taal en literatuur (Netl) Inleiding Voor het vak Nederlands ben je bezig met twee onderdelen: taalvaardigheid en literatuuronderwijs. Voor taalvaardigheid

Nadere informatie

Checklist Sollicitatiebrief schrijven 2F - handleiding

Checklist Sollicitatiebrief schrijven 2F - handleiding Checklist Sollicitatiebrief schrijven 2F - handleiding Inleiding De checklist Sollicitatiebrief schrijven 2F is ontwikkeld voor leerlingen die moeten leren schrijven op 2F. In deze handleiding wordt toegelicht

Nadere informatie

Een overtuigende tekst schrijven

Een overtuigende tekst schrijven Een overtuigende tekst schrijven Taalhandeling: Betogen Betogen ervaarles Schrijftaak: Je mening geven over een andere manier van herdenken op school instructieles oefenlesles Lesdoel: Leerlingen kennen

Nadere informatie

Verklaren hoe planten groeien

Verklaren hoe planten groeien Verklaren hoe planten groeien De Nieuwsbegrip schrijflessen werken met één handleiding voor A en B. Aanwijzingen voor verschillen tussen A en B en voor werken met zwakke en sterke leerlingen vindt u in

Nadere informatie

Zorg dat je een onderwerp kiest, waarvan je echt meer wilt weten. Dat is interessanter, leuker en makkelijker om mee bezig te zijn.

Zorg dat je een onderwerp kiest, waarvan je echt meer wilt weten. Dat is interessanter, leuker en makkelijker om mee bezig te zijn. Werkstukwijzer Deze werkstukwijzer helpt je om een werkstuk in elkaar te zetten. Je vult eerst een formulier in. Op dit formulier komt te staan waar je werkstuk over gaat en hoe je het aanpakt. Met behulp

Nadere informatie

Lesbrief: Mediawijs Thema: Mens & Dienstverlenen in de toekomst

Lesbrief: Mediawijs Thema: Mens & Dienstverlenen in de toekomst Lesbrief: Mediawijs Thema: Mens & Dienstverlenen in de toekomst Copyright Stichting Vakcollege Groep 2015. Alle rechten voorbehouden. Inleiding Dat mensen gebruik maken van media is niet nieuw. Er zijn

Nadere informatie

BEGRIJPEND LEZEN 1 NEDERLANDS TEKSTSOORTEN EN TEKSTDOELEN

BEGRIJPEND LEZEN 1 NEDERLANDS TEKSTSOORTEN EN TEKSTDOELEN BEGRIJPEND LEZEN 1 NEDERLANDS TEKSTSOORTEN EN TEKSTDOELEN 0 AAN HET EINDE VAN DEZE UITLEG: - Kun je het onderwerp uit een zin bepalen. - Kun je het onderwerp van een tekst bepalen. - Kun je een soort tekst

Nadere informatie

Handleiding voor: * spreekbeurt * nieuwskring * leeskring * website * voorlezen

Handleiding voor: * spreekbeurt * nieuwskring * leeskring * website * voorlezen Handleiding voor: * spreekbeurt * nieuwskring * leeskring * website * voorlezen Antoniusschool Groep 7/8 Let op: deze heb je het hele schooljaar nodig! Hoe maak je een spreekbeurt? Mijn voorbereiding:

Nadere informatie

Handleiding Les 1: Welk lego-beeld wil jij op school?

Handleiding Les 1: Welk lego-beeld wil jij op school? Handleiding Les 1: Welk lego-beeld wil jij op school? Overtuigen ervaarles Deze schrijfles is dit jaar de vierde waarin leerlingen instructieles oefenen in het genre overtuigen. Het is een oefenles oefenles

Nadere informatie

om Kort en Krachtig te schrijven Ingrid Verbakel

om Kort en Krachtig te schrijven Ingrid Verbakel om Kort en Krachtig te schrijven Ingrid Verbakel Tekst Tekeningen Ingrid Verbakel www.ingridinterviewt.nl Inge de Fluiter www.schetswinkel.nl Wil je meer tips? Meer oefeningen? Begeleiding bij het schrijven?

Nadere informatie

Handleiding Les 1: Welke plek in de buurt moet opgeknapt worden?

Handleiding Les 1: Welke plek in de buurt moet opgeknapt worden? Handleiding Les 1: Welke plek in de buurt moet opgeknapt worden? Deze schrijfles is dit jaar de derde waarin leerlingen oefenen in het genre overtuigen. Na de ervaarles en instructieles, volgt nu een oefenles

Nadere informatie

FICTIEDOSSIER NEDERLANDS LEERJAAR 3 EN 4 BK

FICTIEDOSSIER NEDERLANDS LEERJAAR 3 EN 4 BK FICTIEDOSSIER NEDERLANDS LEERJAAR 3 EN 4 BK Pagina 0 WOORD VOORAF Je zit nu in 3 VMBO en het eindexamen lijkt nog ver weg... Maar niets is minder waar. Dit jaar start je namelijk al volop met de voorbereidingen

Nadere informatie

3.3 Schrijfdoel en publiek bepalen In deze paragraaf oefen je met de schrijfstrategieën schrijfdoel en publiek bepalen.

3.3 Schrijfdoel en publiek bepalen In deze paragraaf oefen je met de schrijfstrategieën schrijfdoel en publiek bepalen. EN_interventie_werkboek_niv4_201 27-6-201 15:01 Pagina 125 Fase. Schrijfdoel en publiek bepalen In deze paragraaf oefen je met de schrijfstrategieën schrijfdoel en publiek bepalen. Taalgebruik Als je een

Nadere informatie

Waarom ga je schrijven? Om de directeur te overtuigen

Waarom ga je schrijven? Om de directeur te overtuigen week 17 20 april 2015 - Schrijfopdrachten niveau A, les 1 Les 1: Een overtuigende tekst schrijven Beantwoord deze vragen: Een mooie manier om te herdenken 1. Waarom is het volgens jou belangrijk om de

Nadere informatie

Praten over boeken in de klas Het vragenspel van Aidan Chambers

Praten over boeken in de klas Het vragenspel van Aidan Chambers Praten over boeken in de klas Het vragenspel van idan hambers We weten pas wat we denken als we het onszelf horen zeggen. (idan hambers). Elk individu, kind en volwassene, beleeft een tekst op geheel eigen

Nadere informatie

Handleiding Les 1. Nieuwsbegriponderwerp. Overzicht: schrijftaak. Voorbereiding. week 19 5 mei 2014 Handleiding niveau A, les 1 en 2

Handleiding Les 1. Nieuwsbegriponderwerp. Overzicht: schrijftaak. Voorbereiding. week 19 5 mei 2014 Handleiding niveau A, les 1 en 2 Handleiding Les 1 Deze schrijfles is dit jaar de vierde waarin leerlingen oefenen in het genre overtuigen. Het is een oefenles, net als in week 11 (Welke plek in de buurt moet opgeknapt worden?). Nieuwsbegriponderwerp

Nadere informatie

Vertel eens - aanpak van Aidan Chambers

Vertel eens - aanpak van Aidan Chambers Vertel eens - aanpak van Aidan Chambers bijlage 6 2 Theorie Aidan Chambers wil met de Vertel eens-aanpak kinderen helpen goed te praten over wat zij hebben gelezen en goed naar elkaar te leren luisteren.

Nadere informatie

SECTORWERKSTUK 2013-2014

SECTORWERKSTUK 2013-2014 SECTORWERKSTUK 2013-2014 1 HET SECTORWERKSTUK Het sectorwerkstuk is een verplicht onderdeel voor alle leerlingen uit het Mavo. Het maken van een sectorwerkstuk is een manier waarop je, als eindexamenkandidaat,

Nadere informatie

LESPLANNEN GS-HOLOCAUST

LESPLANNEN GS-HOLOCAUST LESPLANNEN GS-HOLOCAUST 1. ophalen kennis Jodenvervolging / Nederland tijdens de Tweede Wereldoorlog / pers in oorlogstijd 2. ophalen kennis argumenteren Les in reeks (nr): 1 Vooraf: uitdelen leerlingen

Nadere informatie

OPDRACHTEN BIJ THEMA 9 FEEDBACK

OPDRACHTEN BIJ THEMA 9 FEEDBACK OPDRACHTEN BIJ THEMA 9 FEEDBACK Van positieve feedback leer ik niets. INLEIDING Feedback geven en ontvangen moet je eerst oefenen en dan toepassen. In de opdrachten hieronder ga je ermee aan de slag. Doelstellingen

Nadere informatie

VOLLEDIGE INSTRUCTIES LEESVAARDIGHEID

VOLLEDIGE INSTRUCTIES LEESVAARDIGHEID VOLLEDIGE INSTRUCTIES LEESVAARDIGHEID Maak een mindmap of schema van een tekst ga je dan doen? Naar aanleiding van een titel, ondertitel, plaatjes en of de bron van de tekst ga je eerst individueel (en

Nadere informatie

Voor SE-3 (in de derde SE-periode van het jaar) schrijf je een uiteenzetting aan de hand van documentatie die door de docent is gebundeld.

Voor SE-3 (in de derde SE-periode van het jaar) schrijf je een uiteenzetting aan de hand van documentatie die door de docent is gebundeld. PROGRAMMA VAN TOETSING EN AFSLUITING 2015-2018 Vak: Nederlandse taal en literatuur 2 f vwo Inleiding Voor het vak Nederlands ben je bezig met de onderdelen taalvaardigheid, taalkunde en literatuuronderwijs.

Nadere informatie

Dit is een digitale voorbeeldversie van de opdrachten voor de leerlingen. Mail naar kiesvaardig@lerenkiezen.nl voor de originele versie.

Dit is een digitale voorbeeldversie van de opdrachten voor de leerlingen. Mail naar kiesvaardig@lerenkiezen.nl voor de originele versie. Dit is een digitale voorbeeldversie van de opdrachten voor de leerlingen. Mail naar kiesvaardig@lerenkiezen.nl voor de originele versie. Via dit mailadres kunt u ook informatie aanvragen over de docentenhandleiding

Nadere informatie

NAAM:... Voornaam:... Klas: 4T... Volgnr.:... Datum:... LEERVAK:Nederlands... Leerkracht:... Gebundelde Controletoets periode Einde schooljaar

NAAM:... Voornaam:... Klas: 4T... Volgnr.:... Datum:... LEERVAK:Nederlands... Leerkracht:... Gebundelde Controletoets periode Einde schooljaar NAAM:... Voornaam:... Klas: 4T...... Volgnr.:... Datum:...... LEERVAK:Nederlands...... Leerkracht:... Gebundelde Controletoets periode Einde schooljaar Kranten in de klas: een lezersbrief schrijven: kladversie

Nadere informatie

Tuesday, February 8, 2011. Opleiding Interactieve Media

Tuesday, February 8, 2011. Opleiding Interactieve Media Opleiding Interactieve Media Inhoud Inleiding presenteren 1. Voorwerk 2. Middenstuk 3. Begin presentatie 4. Einde presentatie 5. Visuele middelen 6. Non-verbale communicatie 7. Opdracht 8. Criteria 1.

Nadere informatie

1.1 Vragenlijst: Wat ik leuk Vind

1.1 Vragenlijst: Wat ik leuk Vind 1.1 Vragenlijst: Wat ik leuk Vind 1. Wat kijk je graag op tv? 2. Wat is je lievelingsfilm? 3. Wat doe je op internet? 4. Welke games speel je? 5. Waar praat je over op facebook, twitter, enzo? 6. Wat doe

Nadere informatie

Waarom een samenvatting maken?

Waarom een samenvatting maken? Waarom een samenvatting maken? Er zijn verschillende manieren om actief bezig te zijn met de leerstof. Het maken van huiswerk is een begin. De leerstof is al eens doorgenomen; de stof is gelezen en opdrachten

Nadere informatie

Oefenen 1 punt verdienen Onderwerpen van de presentaties

Oefenen 1 punt verdienen Onderwerpen van de presentaties Presenteren vmbo-4 Presenteren is aan de ene kant een kunst de één is er beter in dan de ander maar aan de andere kant valt of staat elke presentatie met een goede voorbereiding en veel oefening. Bij presenteren

Nadere informatie

Docentenhandleiding Schrijven bij geschiedenis

Docentenhandleiding Schrijven bij geschiedenis Docentenhandleiding Schrijven bij geschiedenis In deze docentenhandleiding vindt u meer informatie over de schrijfinstructie-les, die aansluit bij de lessenserie Nederland als democratie. Het doel van

Nadere informatie

LESBRIEF. Laat uw leerlingen 10 minuten lezen in 7Days. Uw leerlingen mogen zelf weten welke artikelen ze deze 10 minuten lezen.

LESBRIEF. Laat uw leerlingen 10 minuten lezen in 7Days. Uw leerlingen mogen zelf weten welke artikelen ze deze 10 minuten lezen. Vrijdag 15 januari 016 Artikelen: Alle artikelen - 7Days week Inhoud: De leerlingen leren om kritisch te kijken naar de verschillende artikelen uit 7Days. De leerlingen leren strategieën toe te passen

Nadere informatie

Les 1: Een verhaal dat zich afspeelt in de toekomst

Les 1: Een verhaal dat zich afspeelt in de toekomst Les 1: Een verhaal dat zich afspeelt in de toekomst Voorbereiden: een onderwerp kiezen 1. Wat kun je allemaal meemaken als je in 2050 op school zit? Hieronder staan een paar verhaalideeën. Is mijn leerkracht

Nadere informatie

HOUT EN BOUW. Activerende werkvormen? De leraar doet er toe.

HOUT EN BOUW. Activerende werkvormen? De leraar doet er toe. HOUT EN BOUW Activerende werkvormen? Uit wetenschappelijk onderzoek blijkt dat we na 14 dagen gemiddeld slechts 10 % hebben onthouden van datgene wat we gelezen hebben en 20 % van wat we hebben gehoord.

Nadere informatie

Werkwijzer Verslagkring:

Werkwijzer Verslagkring: Werkwijzer Verslagkring: 1. Je maakt een tweetal. 2. Met zijn tweeën kies je een onderwerp, waarin jullie je willen verdiepen en waarover jullie meer willen weten. 3. Samen ga je op zoek naar informatie

Nadere informatie

Voorbereiding op de studiekeuzecheck 1. Lees aandachtig het meegezonden artikel. 2. Maak hiervan een samenvatting van 10 regels. 3.

Voorbereiding op de studiekeuzecheck 1. Lees aandachtig het meegezonden artikel. 2. Maak hiervan een samenvatting van 10 regels. 3. Welkom Voorbereiding op de studiekeuzecheck 1. Lees aandachtig het meegezonden artikel. 2. Maak hiervan een samenvatting van 10 regels. 3. Onderstreep de woorden waarvan je de betekenis niet weet en zoek

Nadere informatie

Checklist Gesprek voeren 2F - handleiding

Checklist Gesprek voeren 2F - handleiding Checklist Gesprek voeren 2F - handleiding Inleiding De checklist Gesprek voeren 2F is ontwikkeld voor leerlingen die een gesprek moeten kunnen voeren op 2F. In deze handleiding wordt toegelicht hoe de

Nadere informatie

Voordoen (modelen, hardop denken)

Voordoen (modelen, hardop denken) Voordoen (modelen, hardop denken) Waarom voordoen? Net zoals bij lezen, leren leerlingen heel veel over schrijven als ze zien hoe een expert dit (voor)doet. Het voordoen (modelen) van het schrijven van

Nadere informatie

(Vak)teksten lezen in vmbo - mbo - Handleiding

(Vak)teksten lezen in vmbo - mbo - Handleiding (Vak)teksten lezen in vmbo - mbo - Handleiding Aan de slag met lezen in beroepsgerichte vakken Voor de verbetering van leesvaardigheid is het belangrijk dat leerlingen regelmatig en veel lezen. Hoe krijg

Nadere informatie

Opdrachten City Discourse & criteria beoordeling CIM1011

Opdrachten City Discourse & criteria beoordeling CIM1011 Opdrachten City Discourse & criteria beoordeling CIM1011 Inhoud Specificaties Essay + format bronvermelding 2 Beoordelingsmatrix Essay 3 Specificaties Infomatiedienst 4 Specificaties Dashboard / Appstore

Nadere informatie

Inhoudsoverzicht NN5 Tweede Fase

Inhoudsoverzicht NN5 Tweede Fase Inhoudsoverzicht NN5 Tweede Fase Cursus Hoofdstuk havo 4/5 vwo 4 vwo 5/6 1 Leesvaardigheid 2 Schrijfvaardigheid 1 Inleiding leesvaardigheid 1 Leesstrategieën 2 Schrijfdoelen 3 Tekstsoorten 4 Tekst en publiek

Nadere informatie

Formatieve evaluatie en de DTT bij Nederlands

Formatieve evaluatie en de DTT bij Nederlands Formatieve evaluatie en de DTT bij Nederlands Janneke Sleenhof & Larissa Rutten, St-Joriscollege Formatief evalueren: wat is dat? 1 Met dank aan VSO Mariëndael uit Arnhem Een cijfer om het leren te beoordelen...

Nadere informatie

Randvoorwaarden In les 2 hebben leerlingen individueel een computer met internet nodig. Alternatief: leerling voert les 2 thuis uit.

Randvoorwaarden In les 2 hebben leerlingen individueel een computer met internet nodig. Alternatief: leerling voert les 2 thuis uit. Brief over Annie M.G. Schmidt Schrijf een overtuigende brief aan een basisschool Korte lesomschrijving De lessen Advies over Annie M.G. Schmidt gaan over Nederlands bekendste kinderboekenschrijfster. Leerlingen

Nadere informatie

Programma van Inhoud en Toetsing (PIT)

Programma van Inhoud en Toetsing (PIT) Schooljaar 2015 2016 Nederlands havo vwo 1 Lesperiode: 1 week 36 t/m week 38 Hoofdstuk: Spelling H 2 t/m 6 De stam van het werkwoord Splitsbare werkwoorden Persoonsvorm tegenwoordige tijd en de bijbehorende

Nadere informatie

Kinderen leren schrijven. www.taalvorming.nl

Kinderen leren schrijven. www.taalvorming.nl Kinderen leren schrijven www.taalvorming.nl Uitgangspunten van taalvorming Taalvorming is een lang bestaande werkwijze die je ook kunt zien als schrijfdidactiek werken vanuit eigen ervaringen samenhang

Nadere informatie

Praktische Opdracht (p.o.) brugklassen 2015-16. De Romeinen! NAAM: KLAS: ONDERWERP: 01-02-2016 p.o. inleveren!

Praktische Opdracht (p.o.) brugklassen 2015-16. De Romeinen! NAAM: KLAS: ONDERWERP: 01-02-2016 p.o. inleveren! Praktische Opdracht (p.o.) brugklassen 2015-16 NAAM: KLAS: ONDERWERP: 01-02-2016 p.o. inleveren! De Romeinen! Inhoudsopgave Hoe gaan jullie te werk? Blz. 2 Hoofd- en deelvragen bedenken Blz. 3 Inleiding

Nadere informatie

Inhoudsopgave. Stages. Het zoeken van een stageplaats Stappenplan

Inhoudsopgave. Stages. Het zoeken van een stageplaats Stappenplan Stageverslag klas 9 Parcival College 2013 Inhoudsopgave Stages Het zoeken van een stageplaats Stappenplan Tijdens je stage Doel van de stage Stageprogramma Voorbereiding en afsluiting Waar moet je op letten

Nadere informatie

Tijdsplanning werkstuk groep 5

Tijdsplanning werkstuk groep 5 Naam: Groep 5 Tijdsplanning werkstuk groep 5 Wat wanneer Aan de juf het onderwerp van maandag 21 januari 2013 mijn werkstuk doorgeven inleveren opdracht 1 maandag 28 januari 2013 inleveren opdracht 2 donderdag

Nadere informatie

Verslaglegging. P. Broekhuizen F. Sijsling G. Zandvliet Docenten Nederlands

Verslaglegging. P. Broekhuizen F. Sijsling G. Zandvliet Docenten Nederlands Verslaglegging P. Broekhuizen F. Sijsling G. Zandvliet Docenten Nederlands Leeuwarden, 13 september 2011 Verslaglegging Door : P. Broekhuizen, F. Sijsling en G. Zandvliet Docenten Nederlands Klas : LBLV.2

Nadere informatie

Beoordelingsmodel Profielwerkstuk Lyceum Elst Deel 1: onderzoeksvoorstel (havo/vwo)

Beoordelingsmodel Profielwerkstuk Lyceum Elst Deel 1: onderzoeksvoorstel (havo/vwo) Beoordelingsmodel Profielwerkstuk Lyceum Elst 2016-2017. Deel 1: onderzoeksvoorstel (havo/vwo) Afspraken Om te worden beoordeeld, moet worden voldaan aan de volgende voorwaarden: 1) Het onderzoeksvoorstel

Nadere informatie

4. Controleer na het lezen van de tekst jullie voorspelling. Klopte de voorspelling met de inhoud van de tekst?

4. Controleer na het lezen van de tekst jullie voorspelling. Klopte de voorspelling met de inhoud van de tekst? Tekst lezen 1. Lees de uitleg. Als je een tekst gaat lezen, dan kun je de volgende leesstrategieën inzetten: De buitenkant van de tekst bekijken, voorspellen waar het over kan gaan en je voorkennis activeren.

Nadere informatie

Ik heb geen idee wat het betekent. Ik heb dit woord wel eens gezien of gehoord.

Ik heb geen idee wat het betekent. Ik heb dit woord wel eens gezien of gehoord. Tekst lezen en moeilijke woorden bespreken 1. Hoe goed ken je de woorden in het schema? Je hoeft alleen een kruisje te zetten bij hoe goed je het woord kent. 2. Lees de tekst met het stappenplan. Onderstreep

Nadere informatie

Les 1: Halloween en Sint-Maarten beschrijven

Les 1: Halloween en Sint-Maarten beschrijven Les 1: Halloween en Sint-Maarten beschrijven Wat voor tekst ga je schrijven en waarom? Op 31 oktober is het Halloween en op 11 november is het Sint-Maarten. Veel mensen weten niet zo goed wat voor feesten

Nadere informatie

Nationaal Gevangenismuseum Gevangen in beeld

Nationaal Gevangenismuseum Gevangen in beeld Nationaal Gevangenismuseum Gevangen in beeld Groep 8 Les 1. Boeven in beeld Les 1. Boeven in beeld Nationaal Gevangenismuseum Groep 8 120 minuten Samenvatting van de les De les begint met een klassikaal

Nadere informatie

CONCEPT. Domein A 1: Lezen van zakelijke teksten. Tussendoelen Nederlands onderbouw vo, vmbo

CONCEPT. Domein A 1: Lezen van zakelijke teksten. Tussendoelen Nederlands onderbouw vo, vmbo Tussendoelen Nederlands onderbouw vo, vmbo Domein A 1: Lezen van zakelijke teksten Subdomein A 1.1: Woordenschat 1.1 vmbo de betekenis van onbekende woorden afleiden uit de context; 1.2 vmbo de betekenis

Nadere informatie

Zelfreflectie meetinstrument Ondernemende houding studenten Z&W

Zelfreflectie meetinstrument Ondernemende houding studenten Z&W Zelfreflectie meetinstrument Ondernemende houding studenten Z&W 1 Naam student: Studentnummer: Datum: Naam leercoach: Inleiding Voor jou ligt het meetinstrument ondernemende houding. Met dit meetinstrument

Nadere informatie

Kennismaken met de beroepsbeoefenaar

Kennismaken met de beroepsbeoefenaar Kennismaken met de beroepsbeoefenaar Tijdens je oriëntatie bij een bedrijf kom je verschillende beroepsbeoefenaars tegen. Om meer te weten te komen over de beroepsmogelijkheden in de techniek, ga je interviews

Nadere informatie

Stap 4: Indeling maken

Stap 4: Indeling maken Stap 1: Het kiezen van een onderwerp Kies een onderwerp dat je aanspreekt of waar je veel van af weet of waar je graag meer over te weten wilt komen. Klaar? Kleur vakje 1 van het stappenblad. Stap 2: Materiaal

Nadere informatie

In welke groep je zit krijg je nog te horen via een brief. Daarnaast heb je jezelf kunnen inschrijven voor een gastles van het MBO.

In welke groep je zit krijg je nog te horen via een brief. Daarnaast heb je jezelf kunnen inschrijven voor een gastles van het MBO. Leerjaar 3 Voor je ligt het werkboek dat speciaal gemaakt is voor onze LifeTech ToekomstDag. Je gaat je deze dag oriënteren op jouw toekomst. Dit doe je door deze dag deel te nemen aan verschillende activiteiten

Nadere informatie

Ik geloof, geloof ik. Levensbeschouwelijk dossier Griftland college Bovenbouw. Mijn naam en klas:

Ik geloof, geloof ik. Levensbeschouwelijk dossier Griftland college Bovenbouw. Mijn naam en klas: Ik geloof, geloof ik Levensbeschouwelijk dossier Griftland college Bovenbouw Mijn naam en klas: Bezinningsmomenten In de godsdienstlessen stonden de afgelopen jaren verhalen centraal en de verschillende

Nadere informatie

Opdracht betoog Stappenplan

Opdracht betoog Stappenplan Opdracht betoog Type opdracht: beoordelen betoog van een scholier Werkvorm: groepswerk Leerdoel: inzicht krijgen in sterke en zwakke kanten van een betoog én in de eigen sterke en zwakke punten. Materiaal:

Nadere informatie

werkblad Scheldeberoep verkennen Veel beroepen hebben met de Schelde te maken. Welk beroep zou jij verder willen verkennen?

werkblad Scheldeberoep verkennen Veel beroepen hebben met de Schelde te maken. Welk beroep zou jij verder willen verkennen? werkblad Scheldeberoep verkennen Veel beroepen hebben met de Schelde te maken. Welk beroep zou jij verder willen verkennen? Noteer ook 2 reservekeuzen: 1. 2. 1. Wat weet je al van dit beroep? Schrijf het

Nadere informatie

Nederlands ( 2F havo vwo )

Nederlands ( 2F havo vwo ) Tussendoelen Nederlands Nederlands ( 2F havo vwo ) havo/vwo = Basis Leesvaardigheid zakelijke teksten Onderwerpen teksten over alledaagse onderwerpen, onderwerpen die aansluiten bij de leefwereld van de

Nadere informatie

Lesvoorbereiding Leef! Sociaal-emotionele vaardigheden klas 3-4

Lesvoorbereiding Leef! Sociaal-emotionele vaardigheden klas 3-4 Lesvoorbereiding Leef! Sociaal-emotionele vaardigheden klas 3-4 Hoofdstuk Vaardigheid: Leerdoel: 1 Geluk Weten wat geluk is en dit kunnen omschrijven De leerling kan: zijn definitie van geluk geven; feiten

Nadere informatie

Waarom ga je schrijven? Om de directeur te overtuigen

Waarom ga je schrijven? Om de directeur te overtuigen week 17 20 april 2015 - Schrijfopdrachten niveau B, les 1 Les 1: Een overtuigende tekst schrijven Beantwoord deze vragen: Een mooie manier om te herdenken 1. Waarom is het volgens jou belangrijk om de

Nadere informatie

Je gedachten gestructureerd op papier

Je gedachten gestructureerd op papier Online training: Je gedachten gestructureerd op papier Start: 14 september 2015 Een online programma, mét coaching, voor ondernemers en werknemers Voor als je logisch opgebouwde teksten wil leren schrijven,

Nadere informatie

Een overtuigende tekst schrijven

Een overtuigende tekst schrijven Een overtuigende tekst schrijven Taalhandeling: Betogen Betogen ervaarles Schrijftaak: Een betogende tekst schrijven over gemengd sporten. instructieles oefenles Lesdoel: Leerlingen kunnen de SLAKstrategie

Nadere informatie

Voorlichtingstijdschrift maken over leefstijl Preventie en Gezondheidsvoorlichting

Voorlichtingstijdschrift maken over leefstijl Preventie en Gezondheidsvoorlichting Voorlichtingstijdschrift maken over leefstijl Preventie en Gezondheidsvoorlichting Opleiding: Verzorgende IG / Verpleegkunde Cohort: 2016-2017 Mijlpaal: 2 Auteurs: R. de Graaff en J. van der Veen 1 INHOUDSOPGAVE

Nadere informatie

Waarom ga je schrijven: Nieuwsbegripfilmpje kijken. Wat voor tekst schrijf je en voor wie: een gedicht over Egypte

Waarom ga je schrijven: Nieuwsbegripfilmpje kijken. Wat voor tekst schrijf je en voor wie: een gedicht over Egypte Les 1: Een gedicht over Egypte schrijven Waarom ga je schrijven: Nieuwsbegripfilmpje kijken 1. Bekijk het Nieuwsbegripfilmpje van het Jeugdjournaal op www.nieuwsbegrip.nl. Het filmpje gaat over de situatie

Nadere informatie

HALLO WERELD WERKSTUK

HALLO WERELD WERKSTUK HALLO WERELD WERKSTUK Opdracht Maak een werkstuk over China, het onderwerp van het boek De Parel en De Draak. Beschrijf verschillende aspecten van het land en maak je werkstuk zo afwisselend mogelijk.

Nadere informatie

Paragraaf 9.7 Opdracht 15

Paragraaf 9.7 Opdracht 15 Paragraaf 9.7 Opdracht 15 Voorbeelden van verbeterde schrijfopdrachten Het eerste voorbeeld is de uitkomst van een opdracht uitgevoerd door studenten Taalwetenschap (Duale Master NT2-UvA). Concreet zag

Nadere informatie

3. Wat betekent dat voor de manier waarop lesgegeven zou moeten worden in de - voor jou - moeilijke vakken?

3. Wat betekent dat voor de manier waarop lesgegeven zou moeten worden in de - voor jou - moeilijke vakken? Werkblad: 1. Wat is je leerstijl? Om uit te vinden welke van de vier leerstijlen het meest lijkt op jouw leerstijl, kun je dit simpele testje doen. Stel je eens voor dat je zojuist een nieuwe apparaat

Nadere informatie

Hoofdstuk 1 Een probleemstelling formuleren

Hoofdstuk 1 Een probleemstelling formuleren handleiding onderzoek doen op internet pagina 1 Hoofdstuk 1 Een probleemstelling formuleren Het opstellen van een goede probleemstelling bij een onderwerp is leuk werk, maar ook lastig. Het kan veel tijd

Nadere informatie