Uitwerkingen opgaven hoofdstuk 5

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Uitwerkingen opgaven hoofdstuk 5"

Transcriptie

1 Uitwerkingen opgaven hodstuk Kernreacties Opgave 1 a Zie BINAS tabel 40A. Krypton heeft symbool Kr en atoomnummer 36 krypton 81 = Kr De vergelijking voor de K-vangst is: 36Kr 1e 35X De onbekende kern X heeft massanummer A = 81 en atoomnummer Z = 35. Zie BINAS tabel 5. De onbekende kern heeft symbool Br. Zie BINAS tabel 40A. De naam van de onbekende kern is broom De reactievergelijking wordt dus: 36Kr 1e 35Br b Deze röntgenstraling bestaat uit fotonen met verschillende energieën. Het broomatoom heeft een aantal elektronenschillen, de K-schil, L-schil, M-schil, enzovoort. Als een elektron uit de K-schil ingevangen wordt door de kern, ontstaat een gat in de K-schil. Dit gat kan opgevuld worden door een elektron uit de L-schil (maar ook uit de M- een hogere schil). Daarbij ontstaat een röntgenfoton. Het gat in de L-schil kan weer opgevuld worden door een elektron uit de M-schil, waarbij ook een röntgenfoton ontstaat. Op deze manier ontstaat bij één broomatoom een aantal röntgenfotonen met verschillende energieën. Opgave Zie BINAS tabel 40A. Aluminium heeft symbool Al en atoomnummer 13 aluminium 7 = 7 Al 13 Voor de eerste reactievergelijking geldt: Al 0α n X 13Al X He De onbekende tussenkern X heeft massanummer A = 4 en atoomnummer Z = 11 Zie BINAS tabel 5. De onbekende tussenkern X heeft symbool Na. 4 Zie BINAS tabel 40A. De naam van de tussenkern is natrium X = 11Na Voor de tweede reactievergelijking geldt: Na β Y 1 11Na Y 1e De onbekende kern Y heeft massanummer A = 4 en atoomnummer Z = 1. Zie BINAS tabel 5. De onbekende kern Y heeft symbool Mg. 4 Y = 1 Mg Zie BINAS tabel 40A. De naam van de onbekende kern is magnesium. De isotoop die uiteindelijk ontstaat is magnesium 4. Opgave 3 a Zie BINAS tabel 40A. Lithium heeft symbool Li en atoomnummer 3 lithium 7 = 7 3 Li UITWERKINGEN OPGAVEN VWO 6 HOOFDSTUK 5 1 van 9

2 De reactievergelijking is: Li p ( X) He He Li 1H ( 4X) He He (er ontstaan twee helium 4 kernen) b Zie BINAS tabel 40A. Boor heeft symbool B en atoomnummer 5 boor 11 = 11 B 5 De reactievergelijking is: B p ( Y) He He He B 1H ( 6Y) He He He (er ontstaan drie helium 4 kernen) 5. Massa en energie Opgave 4 a E = m c m c 3 1, 0 g 1, 0 10 kg = = 8 =, m/s E = 1,0 10, = 8, J = 9,0 10 J b De stookwaarde van Gronings aardgas is J m 3 De hoeveelheid Gronings aardgas die bij verbranding een even grote 13 8, hoeveelheid energie levert is: Vaardgas = =,8 10 m Opgave 5 a Zie BINAS tabel 40A. Polonium heeft symbool Po en atoomnummer 84. polonium 10 = 10 Po 84 Polonium 10 zendt een α-deeltje uit (zie BINAS tabel 5). De vervalreactie is: Po α X 84Po X He De onbekende kern X heeft massanummer A = 06 en atoomnummer Z = 8. Zie BINAS tabel 5. De onbekende kern heeft symbool Pb. Zie BINAS tabel 40A. De naam van de onbekende kern is lood. 06 lood 06 = 8 Pb De vergelijking van het vervalproces wordt dus: Po α 8Pb 84Po 8Pb He b In de natuur wordt altijd gestreefd naar de laagste energietoestand. Bij een vervalproces komt het vervalproduct in een lagere energietoestand terecht. Wegens de wet van behoud van energie wordt de rest van de energie uitgezonden. Dit kan in de vorm van kinetische energie van een alfa- bètadeeltje, in de vorm van fotonenergie bij gammastraling. c De vergelijking van het vervalproces is: Po α 8Pb 84Po 8Pb He Voor de atoommassa s van de isotopen zie BINAS tabel 5 en voor de massa van het elektron m e zie BINAS tabel 7. UITWERKINGEN OPGAVEN VWO 6 HOOFDSTUK 5 van 9

3 kernmassa vóór het verval atoommassa Po 84 m e 09,9888 u 84 (0, u) kernmassa na het verval atoommassa 06 Pb 8 m 8 e 05,97446 u 8 (0, u) atoommassa 4 He (α-deeltje) m e 4,00603 u (0, u) massa 09, u 05, u 4, u 0,0058 u Bij een massa van 1 u ontstaat een hoeveelheid energie van 931,49 MeV. Bij een massa van 0,0058 u ontstaat een hoeveelheid energie van: 0, ,49 MeV = 5,4 MeV Opmerking Je ziet dat bij de berekening van het massa zowel vóór het verval van een Po 10 kern als ná het verval sprake is van 84 elektronen. In dit geval had je dus ook alleen met de atoommassa s kunnen rekenen. d Zie BINAS tabel 5. Het α-deeltje dat bij het verval van polonium 10 vrijkomt heeft een energie van 5,4 MeV. Uitleg Ten eerste oefent de atoomkern bij het uitzenden van het alfadeeltje een kracht uit op het alfadeeltje. Volgens de derde wet van Newton oefent het alfadeeltje een even grote kracht uit op de atoomkern. De atoomkern ondervindt daardoor een kleine versnelling. De kinetische energie van de atoomkern zal dan ook toenemen. De energie die vrijkomt wordt verdeeld over het alfadeeltje en de atoomkern, waarbij het alfadeeltje het grootste deel krijgt. Ten tweede zal de dochterkern waarschijnlijk niet in de grondtoestand terecht komen, maar in een aangeslagen toestand. Er wordt dan ook nog energie uitgezonden in de vorm van een gammafoton. De som van de energie van het alfadeeltje, de energie van het gammafoton en de kinetische energie van het vervalproduct is gelijk aan de vrijgekomen energie. Opgave 6 a Zie BINAS tabel 40A. 9 Beryllium heeft symbool Be en atoomnummer 4 beryllium 9 = 4 Be Lithium heeft symbool Li en atoomnummer 3 lithium 7 = 7 Li 3 α deeltje: 4 α 4 He De reactievergelijking is: Be Xα 3Li 4Be X 3Li He De onbekende kern X heeft massanummer A = en atoomnummer Z = 1. Zie BINAS tabel 5. De onbekende kern heeft symbool H. Zie BINAS tabel 40A. De naam van de onbekende kern is waterst. waterst = 1 H (= 1 D = deuterium) De reactievergelijking wordt dus: Be 1αH 3Li 4Be 1H 3Li He b De kinetische energie van de beschoten Be 9 kernen is te verwaarlozen. De kinetische energie van de 1H-kern is,5 MeV. UITWERKINGEN OPGAVEN VWO 6 HOOFDSTUK 5 3 van 9

4 De totale kinetische energie vóór de reactie is: 9 E = E Be E H =,5 MeV kin,voor kin 4 kin 1 De kinetische energie van de Li 7 kern is 3, MeV. De kinetische energie van het α deeltje is 6,5 MeV. De totale kinetische energie na de reactie is: 7 E = E Liα-deeltje E 3, 6,5 = 9, 7 MeV = kin,na kin 3 kin Conclusie: De kinetische energie is toegenomen. Er is dus massa verdwenen. c De kinetische energie is toegenomen met: 9,7,5 = 7, MeV. Bij een massa van 1 u ontstaat een hoeveelheid energie van 931,49 MeV. 7, Het massa is gelijk aan: 0,0077 u 931, 49 = Opgave 7 a 83 Kr α-deeltje 79 Se 4 α 83 Kr α-deeltje 79 Se 4 He Kr β -deeltje Rb β Kr β -deeltje Br β Kr Br p proton Kr Kr n neutron Kr e K-vangst Br b vervalreactie 1: 36Kr 34Se α 36 Kr 36 m e atoommassa Se 34 m e atoommassa 4 He (α-deeltje) m e Kr Se He totale kernmassa na het verval = 8, u vervalreactie : 36Kr 37Rb 1β 37 Rb 37 m e massa 0 β (= m 1 e) totale kernmassa na het verval = 8, u 8,91414 u 36 (0, u) = 8, u 78,91850 u 34 (0, u) = 78, u 4,00603 u (0, u) = 4, u 8,91414 u 36 (0, u) = 8, u 8,91511 u 37 (0, u) = 8, u 0, u UITWERKINGEN OPGAVEN VWO 6 HOOFDSTUK 5 4 van 9

5 vervalreactie 3: 36Kr 35Br 1β 35 Br 35 m e massa 0 1β (= m e ) totale kernmassa na het verval = 8, u vervalreactie 4: 36Kr 35Br 1p 8,91414 u 36 (0, u) = 8, u 8,91518 u 35 (0, u) = 8, u 0, u 8,91414 u 36 (0, u) = 8, u atoommassa 8 Br 35 m 81,91680 u 35 (0, u) = 35 e 81, u massa 1 1 p (= m p ) 1,00776 u totale kernmassa na het verval = 8, u vervalreactie 5: 36Kr 36Kr 8,91414 u 36 (0, u) = 8, u atoommassa 8 Kr 36 m 81,91348 u 36 (0, u) = 36 e 81, u massa 1 n (= m 0 n) 1, u totale kernmassa na het verval = 8, u vervalreactie 6: 83 Kr 0 e 83 Br ( K-vangst) massa 0 e 1 (=m e ) 0, u totale kernmassa vóór het verval = 8, u 35 Br 35 m e totale kernmassa na het verval = 8, u 8,91414 u 36 (0, u) = 8, u 8,91518 u 35 (0, u) = 8, u Conclusie: De massa vóór de vervalreactie is in alle zes de gevallen kleiner dan na de vervalreactie. De vervalreacties kunnen niet voorkomen in de natuur. Krypton 83 is stabiel. UITWERKINGEN OPGAVEN VWO 6 HOOFDSTUK 5 5 van 9

6 Opgave 8 a 5.3 Kernsplijting en kernenergiecentrale U n Sr X n Zie BINAS tabel 40A. Sr is het symbool voor strontium; strontium heeft atoomnummer 38. Dan is: 90 Sr = 90 Sr De reactievergelijking wordt: 9 U 38Sr X Het massagetal van de onbekende kern X is 144 en het atoomnummer is 54. Zie BINAS tabel 5. De onbekende kern heeft symbool Xe. 144 Dan is X = 54 Xe en de reactievergelijking wordt: U 38Sr 54Xe Zie BINAS tabel 40A. De naam van de onbekende kern is xenon. b kernmassa vóór het verval atoommassa 35 U 9 m 35,04393 u 9 (0, u) = 9 e 34, u massa 1 n (= m 0 n) 1, u totale kernmassa vóór het verval m vóór = 36,00156 u atoommassa 90 Sr 38 m 89,90775u 38 (0, u) = 38 e 89, u kernmassa 144 Xe 143,9383 u 54 massa 1 n (= m 0 n) 1, u =,01733 u totale kernmassa na het verval m na = u massa m = m = m vóór m na = 0,15966 u m = 0,15966 u = 7 1 u 1, kg m = = , , , kg =, kg c E = m c m c 8, kg = 8 =, m/s E =, , =, J Opgave 9 a Bij deze splijting ontstaan behalve neutronen twee middelgrote atoomkernen met de massagetallen 94 ( 94 X ) en 140 ( 140 Y ). Noem het aantal neutronen dat vrijkomt b. Dan is de reactievergelijking: U X Y b Voor de massagetallen geldt: 35 1 = b 1 b = Er ontstaan dus bij elke reactie twee neutronen. UITWERKINGEN OPGAVEN VWO 6 HOOFDSTUK 5 6 van 9

7 b Een van deze kernen is een cesiumkern. Zie BINAS tabel 40A. Het symbool voor cesium is Cs, het atoomnummer is 55. Zie BINAS tabel 5. Gezien de daar genoemde massagetallen bij Cs (133 en 137) kun je concluderen dat het symbool 140 Y een kern van het radioactieve cesium 140 = Cs voorstelt. Het atoomnummer van uranium is 9. Dan geldt voor de atoomnummers: 9 = Z X Z cesium = Z X 55 Z X = 37 Zie BINAS tabel 5. De onbekende kern X heeft symbool Rb. Zie BINAS tabel 40A. De naam van de onbekende kern X is rubidium. 94 De andere middelgrote kern is dus rubidium 94 = 37 Rb De reactievergelijking is: U 37Rb 55Cs c Gebruik BINAS tabel 40A tabel 99. Voor het verval van Cs en de dochterkernen geldt: Cs β -deeltje Ba β Ba La β β La 58Ce 1 Voor het verval van 94 37Rb en de dochterkernen geldt: Rb Sr β Sr 39Y 1β Y 40 Zr 1β Met behulp van BINAS tabel 40A vind je de namen van de onbekende kernen. Conclusie: Er ontstaat (Ce) cerium en (Zr) zirkonium. Opgave 10 Californium 5 (Cf) heeft atoomnummer 98. Het symbool is dus 5 Cf. 98 Zie BINAS tabel 40A. Tin heeft symbool Sn en atoomnummer 50 Tin 13 = 13 Sn De reactievergelijking wordt: 98Cf 50Sn X 3 De onbekende kern X heeft massanummer A = 117 en atoomnummer Z = 48. Zie BINAS tabel 5. De onbekende kern heeft symbool Cd. Zie BINAS tabel 40A. De naam van de onbekende kern is cadmium De reactievergelijking wordt: Cf Sn Cd 3 n Opgave 11 a De resterende 75% wordt omgezet in warmte van het koelwater, reactorvat en de brandststaven. Ook ontstaat er warmte door wrijving in de turbine en de generator. b De kerncentrale levert 575 MW = W = J/s Dit is 5% van de door de splijtingsreacties geleverde energie. De in totaal opgewekte kernenergie per seconde is: E kern = = J Per splijting komt gemiddeld een energie van 175 MeV vrij E splijting = 175 MeV , = =, J UITWERKINGEN OPGAVEN VWO 6 HOOFDSTUK 5 7 van 9

8 Het aantal splijtingen in een seconde is: 6 Ekern Nsplijting = = = 8, = 8, E, splijting c Per splijting komt gemiddeld een energie van 175 MeV vrij. De massa-afname bij één splijting is: 175 mper splijting = = 0,18787 u 931, 49 = = De massa-afname in één uur is: 19 8 m = 8, , per uur 7 8 0, , , kg = 5 5 9,18 10 = 9,1 10 kg d De massa-afname in één uur is: = 5 m per uur 9,18 10 kg De procentuele massavermindering van U 35 bij splijting is 0,080%. De hoeveelheid uranium 35 die per uur wordt gebruikt is: 5 9, mu-35 = 100 = 0,115 kg 0,080 Uranium 35 maakt slechts voor 4,0% deel uit van het verrijkte uranium. De hoeveelheid uranium 35 die per uur wordt gebruikt is: 0,115 m uranium = 100 =,9 kg 4,0 e Omdat het elektrisch vermogen en het rendement van de reactor niet veranderen, verandert bij gebruik van hoog verrijkt uranium als brandst, de in totaal omgezette massa niet. De massa van het uranium 35 verandert ook niet. Omdat het uranium 35 nu een groter deel uitmaakt van de totale hoeveelheid uranium, zal de massa van het uranium 38 kleiner zijn. De massa van het gebruikte uranium is dus kleiner. Opgave 1 De neutronen worden afgeremd doordat ze bij botsingen kinetische energie overdragen aan de kernen waarmee ze botsen. Er wordt een maximum aan energie overgedragen als de massa van de kern gelijk is aan de massa van het neutron. Aangezien een neutron een kleine massa heeft, zijn lichte kernen beter. 5.4 Kernenergie en maatschappij Opgave 13 a Nee, bij het produceren van de brandststaven ontstaat nog altijd CO. b Nee, ook het uranium raakt op korte termijn uitgeput. c Het produceren van isotopen voor de gezondheidszorg, voor zover dat niet op een andere manier gerealiseerd kan worden. Opgave 14 a Zie BINAS tabel 40A. Het symbool van boor is B, het atoomnummer is 5 boor 11 = 11 B 5 De aangeslagen kern van boor wordt genoteerd als 11* 5 B. De vervalvergelijking is: 11* * 4 B α X B X He UITWERKINGEN OPGAVEN VWO 6 HOOFDSTUK 5 8 van 9

9 De onbekende kern X heeft massagetal A = 7 en atoomgetal Z = 3. Zie BINAS tabel 5. De onbekende kern heeft symbool Li. Zie BINAS tabel 40A. De naam van de onbekende kern is lithium. De vervalvergelijking wordt: 11* * 7 4 5B α 3Li 5B 3Li He b De tumor absorbeert in totaal een hoeveelheid energie die gelijk is aan: E abs = 7, 10 3,8 10 =, 736 J De stralingsdosis is de hoeveelheid geabsorbeerde energie per kilogram bestraalde massa: Eabs, D = = =,3 10 J/kg =,3 10 Gy 3 m 1, 10 c De tumorcellen nemen het boor beter op dan de gezonde cellen. De reacties zullen dan voornamelijk in de tumorcellen plaatsvinden. De dracht van de alfadeeltjes is ongeveer gelijk aan de afmeting van een cel. De alfadeeltjes zullen het gezonde weefsel niet bereiken. Lithium is een zwaarder atoom dan een alfadeeltje. De dracht van lithium is dan ook kleiner dan die van een alfadeeltje. Het lithium zal de gezonde cellen ook niet bereiken. d De stralingsdosis is in beide gevallen gelijk, maar alfastraling heeft een grotere stralingsweegfactor. Het totale effect van de alfadeeltjes en lithiumatomen zal groter zijn dan het effect van gammastraling. Het dosisequivalent zal bij de BNC-therapie groter zijn. UITWERKINGEN OPGAVEN VWO 6 HOOFDSTUK 5 9 van 9

6.1 Ioniserende straling; eigenschappen en detectie

6.1 Ioniserende straling; eigenschappen en detectie Uitwerkingen opgaven hoofdstuk 6 6.1 Ioniserende straling; eigenschappen en detectie Opgave 1 a Zie figuur 6.1. Figuur 6.1 Als je met het vliegtuig gaat, ontvang je de meeste straling, omdat je je op een

Nadere informatie

Hoofdstuk 9: Radioactiviteit

Hoofdstuk 9: Radioactiviteit Hoofdstuk 9: Radioactiviteit Natuurkunde VWO 2011/2012 www.lyceo.nl Hoofdstuk 9: Radioactiviteit Natuurkunde 1. Mechanica 2. Golven en straling 3. Elektriciteit en magnetisme 4. Warmteleer Rechtlijnige

Nadere informatie

1 Een lichtbron zendt licht uit met een golflengte van 589 nm in vacuüm.

1 Een lichtbron zendt licht uit met een golflengte van 589 nm in vacuüm. Domein F: Moderne fysica Subdomein: Atoomfysica 1 Een lichtbron zendt licht uit met een golflengte van 589 nm in vacuüm. Bereken de energie van het foton in ev. E = h c/λ (1) E = (6,63 10-34 3 10 8 )/(589

Nadere informatie

Naam: Klas: Repetitie Radioactiviteit VWO (versie A)

Naam: Klas: Repetitie Radioactiviteit VWO (versie A) Naam: Klas: Repetitie Radioactiviteit VWO (versie A) Aan het einde van de repetitie vind je de lijst met elementen en twee tabellen met weegfactoren voor het berekenen van de equivalente en effectieve

Nadere informatie

Opgave 4 Het atoomnummer is het aantal protonen in de kern. Het massagetal is het aantal protonen plus het aantal neutronen in de kern.

Opgave 4 Het atoomnummer is het aantal protonen in de kern. Het massagetal is het aantal protonen plus het aantal neutronen in de kern. Uitwerkingen 1 protonen en neutronen Opgave negatief positief neutraal positief neutraal Een atoom bevat twee soorten geladen deeltjes namelijk protonen en elektronen. Elk elektron is evenveel negatief

Nadere informatie

gelijk aan het aantal protonen in de kern. hebben allemaal hetzelfde aantal protonen in de kern.

gelijk aan het aantal protonen in de kern. hebben allemaal hetzelfde aantal protonen in de kern. 1 Atoombouw 1.1 Atoomnummer en massagetal Er bestaan vele miljoenen verschillende stoffen, die allemaal zijn opgebouwd uit ongeveer 100 verschillende atomen. Deze atomen zijn zelf ook weer opgebouwd uit

Nadere informatie

Opgave 4 Het atoomnummer is het aantal protonen in de kern. Het massagetal is het aantal protonen plus het aantal neutronen in de kern.

Opgave 4 Het atoomnummer is het aantal protonen in de kern. Het massagetal is het aantal protonen plus het aantal neutronen in de kern. Uitwerkingen 1 Opgave 1 protonen en neutronen Opgave negatief positief neutraal positief neutraal Opgave 3 Een atoom bevat twee soorten geladen deeltjes namelijk protonen en elektronen. Elk elektron is

Nadere informatie

KERNEN & DEELTJES VWO

KERNEN & DEELTJES VWO KERNEN & DEELTJES VWO Foton is een opgavenverzameling voor het nieuwe eindexamenprogramma natuurkunde. Foton is gratis te downloaden via natuurkundeuitgelegd.nl/foton Uitwerkingen van alle opgaven staan

Nadere informatie

Radioactiviteit werd ontdekt in 1898 door de Franse natuurkundige Henri Becquerel.

Radioactiviteit werd ontdekt in 1898 door de Franse natuurkundige Henri Becquerel. H7: Radioactiviteit Als een bepaalde kern van een element te veel of te weinig neutronen heeft is het onstabiel. Daardoor gaan ze na een zekere tijd uit elkaar vallen, op die manier bereiken ze een stabiele

Nadere informatie

Opgave 3 N-16 in een kerncentrale 2014 II

Opgave 3 N-16 in een kerncentrale 2014 II Opgave 3 N-16 in een kerncentrale 2014 II In de reactor binnen in het reactorgebouw van een kerncentrale komt warmte vrij door kernsplijtingen. Die warmte wordt afgevoerd door het water in het primaire

Nadere informatie

1 Uit welke deeltjes is de kern van een atoom opgebouwd? Protonen en neutronen.

1 Uit welke deeltjes is de kern van een atoom opgebouwd? Protonen en neutronen. SO Straling 1 Uit welke deeltjes is de kern van een atoom opgebouwd? Protonen en neutronen. 2 Waaruit bestaat de elektronenwolk van een atoom? Negatief geladen deeltjes, elektronen. 3 Wat bevindt zich

Nadere informatie

- KLAS 5. c) Bereken de snelheid waarmee een elektron vrijkomt als het groene licht op de Rbkathode

- KLAS 5. c) Bereken de snelheid waarmee een elektron vrijkomt als het groene licht op de Rbkathode NATUURKUNDE - KLAS 5 PROEFWERK H7 --- 26/11/10 Het proefwerk bestaat uit 3 opgaven; totaal 32 punten. Opgave 1: gasontladingsbuis (4 p) In een gasontladingsbuis (zoals een TL-buis) zijn het gassen die

Nadere informatie

Klas 4 GT. Atomen en ionen 3(4) VMBO-TG

Klas 4 GT. Atomen en ionen 3(4) VMBO-TG Klas 4 GT Atomen en ionen 3(4) VMBO-TG De kracht van het atoom Een atoom bevat enorme krachten proefwerkstof Proefwerk 14-10-05 Nask2 3(4) VMBO TG deel B hoofdstuk3 Hoofdstuk 4 atomen en ionen blz2 tot

Nadere informatie

Groep 1 + 2 (klas 5), deel 1 Vraag 1 Vraag 2 Vraag 3 Vraag 4 Vraag 5

Groep 1 + 2 (klas 5), deel 1 Vraag 1 Vraag 2 Vraag 3 Vraag 4 Vraag 5 Groep 1 + 2 (klas 5), deel 1 Meerkeuzevragen + bijbehorende antwoorden aansluitend op hoofdstuk 2 paragraaf 1 t/m 3, Kromlijnige bewegingen (Systematische Natuurkunde) Vraag 1 Bij een horizontale worp

Nadere informatie

Uitwerkingen KeCo-selectie SET-D HAVO5 1

Uitwerkingen KeCo-selectie SET-D HAVO5 1 Uitwerkingen KeCo-selectie SET-D HAO5 1 KeCo W.2. (A) In een bekerglas wordt 400 ml water geschonken met een begintemperatuur van 1 C. In het water wordt een dompelaar geplaatst met een vermogen van 90

Nadere informatie

De kernreactie die in de tekst is beschreven, kan als volgt worden weergegeven:

De kernreactie die in de tekst is beschreven, kan als volgt worden weergegeven: Toetsstof havo 5 et5 volgens PTA: examenjaar 2010/2011 Opgaven en uitwerkingen vind je op www.agtijmensen.nl Stof volgens het PTA: havo5 h4: Elektromagnetisme Niet in 2010-2011 havo5 Opwekking en transport

Nadere informatie

IONISERENDE STRALING HAVO

IONISERENDE STRALING HAVO IONISERENDE STRALING HAVO Foton is een opgavenverzameling voor het nieuwe eindexamenprogramma natuurkunde. Foton is gratis te downloaden via natuurkundeuitgelegd.nl/foton Uitwerkingen van alle opgaven

Nadere informatie

Tabellen. Thermodynamica voor ingenieurs, Tabellen 1

Tabellen. Thermodynamica voor ingenieurs, Tabellen 1 abellen abel 1. De elementen (molaire massa s) abel 2. Soortelijke warmte c p (bij lage drukken 0 1 ) in.k abel 3. Soortelijke warmte c p an lucht abel 4. Van der Waals coëfficiënten* abel 5. Gemiddelde

Nadere informatie

De energievallei van de nucliden als nieuw didactisch concept

De energievallei van de nucliden als nieuw didactisch concept De energievallei van de nucliden als nieuw didactisch concept - Kernfysica: van beschrijven naar begrijpen Rita Van Peteghem Coördinator Wetenschappen-Wisk. CNO (Centrum Nascholing Onderwijs) Universiteit

Nadere informatie

Impuls, energie en massa

Impuls, energie en massa Impuls, energie en massa 1 Botsingen van voorwerpen Botsingen van (sub)atomaire deeltjes 3 Massadefect bij kernreacties 4 Bindingsenergie van atoomkernen 1 Botsingen van voorwerpen Inleiding In deze paragraaf

Nadere informatie

1 Bouw van atomen. Theorie Radioactiviteit, Bouw van atomen, www.roelhendriks.eu

1 Bouw van atomen. Theorie Radioactiviteit, Bouw van atomen, www.roelhendriks.eu Radioactiviteit 1 Bouw van atomen 2 Chemische reacties en kernreacties 3 Alfa-, bèta- en gammaverval 4 Halveringstijd van radioactieve stoffen 5 Activiteit van een radioactieve bron 6 Kernstraling: doordringend

Nadere informatie

Bestaand (les)materiaal. Loran de Vries

Bestaand (les)materiaal. Loran de Vries Bestaand (les)materiaal Loran de Vries Database www.adrive.com Email: ldevries@amsterdams.com ww: Natuurkunde4life NiNa lesmateriaal Leerlingenboekje in Word Docentenhandleiding Antwoorden op de opgaven

Nadere informatie

Inleiding stralingsfysica

Inleiding stralingsfysica Inleiding stralingsfysica Historie 1896: Henri Becquerel ontdekt het verschijnsel radioactiviteit 1895: Wilhelm Conrad Röntgen ontdekt Röntgenstraling RadioNucliden: Inleiding Stralingsfysica 1 Wat maakt

Nadere informatie

TENTAMEN NATUURKUNDE

TENTAMEN NATUURKUNDE CENTRALE COMMISSIE VOORTENTAMEN NATUURKUNDE TENTAMEN NATUURKUNDE afgenomen te Amsterdam, Eindhoven, Groningen, Nijmegen, Utrecht en Wageningen datum : donderdag 29 juli 2004 tijd : 14.00 tot 17.00 uur

Nadere informatie

Voorbereiding toelatingsexamen arts/tandarts. Fysica: Kernfysica. 25 juli 2015. dr. Brenda Casteleyn

Voorbereiding toelatingsexamen arts/tandarts. Fysica: Kernfysica. 25 juli 2015. dr. Brenda Casteleyn Voorbereiding toelatingsexamen arts/tandarts Fysica: Kernfysica 25 juli 2015 dr. Brenda Casteleyn Met dank aan: Atheneum van Veurne (http://www.natuurdigitaal.be/geneeskunde/fysica/wiskunde/wiskunde.htm),

Nadere informatie

Newton vwo deel 2 Uitwerkingen Hoofdstuk 21 Kernenergie 139

Newton vwo deel 2 Uitwerkingen Hoofdstuk 21 Kernenergie 139 Newton vwo deel Uitwerkingen Hoofdstuk Kernenergie 39 Kernenergie Inleiding.Voorkennis Ioniserende straling a De instabiele kern van een atoom. b soort straling bestaat uit eigenschappen ioniserend vermogen

Nadere informatie

Impuls, energie en massa

Impuls, energie en massa Impuls, energie en massa 1 Impuls (klassiek) Elastische en onelastische botsingen 3 Relativistische impuls en energie 4 Botsingen van (sub)atomaire deeltjes 5 Massadefect bij kernreacties 6 Bindingsenergie

Nadere informatie

Radioactiviteit en Kernfysica. Inhoud:

Radioactiviteit en Kernfysica. Inhoud: Radioactiviteit en Kernfysica Inhoud:. Atoommodel Rutherford Bohr. Bouw van atoomkernen A. Samenstelling B. Standaardmodel C. LHC D. Isotopen E. Binding F. Energieniveaus 3. Energie en massa A. Bindingsenergie

Nadere informatie

a Schrijf de eerste vier stappen op. b Waarom kunnen de β s die 234 Pa uitstoot, beter door een laagje plastic dringen dan de β s van

a Schrijf de eerste vier stappen op. b Waarom kunnen de β s die 234 Pa uitstoot, beter door een laagje plastic dringen dan de β s van Toets v-08 Radioactiviteit 1 / 5 1 Protactinium 238 U vervalt in veel stappen tot 206 Pb. a Schrijf de eerste vier stappen op. b Waarom kunnen de β s die 234 Pa uitstoot, beter door een laagje plastic

Nadere informatie

Wisselwerking. van ioniserende straling met materie

Wisselwerking. van ioniserende straling met materie Wisselwerking van ioniserende straling met materie Wisselwerkingsprocessen Energie afgifte en structuurverandering in ontvangende materie Aard van wisselwerking bepaalt het juiste afschermingsmateriaal

Nadere informatie

Examentraining 2015. Leerlingmateriaal

Examentraining 2015. Leerlingmateriaal Examentraining 2015 Leerlingmateriaal Vak Natuurkunde Klas 5 havo Bloknummer Docent(en) Blok IV Medische beeldvorming (B2) WAN Domein B: Beeld- en geluidstechniek Subdomein B2: Straling en gezondheid

Nadere informatie

Hoofdstuk 1: Radioactiviteit

Hoofdstuk 1: Radioactiviteit Hoofdstuk 1: Radioactiviteit Inleiding Het is belangrijk iets te weten over wat we in de natuurkunde radioactiviteit noemen. Ongetwijfeld heb je, zonder er direct mee in aanraking te zijn geweest, er ergens

Nadere informatie

Fysische grondslagen radioprotectie deel 1. dhr. Rik Leyssen Fysicus Radiotherapie Limburgs Oncologisch Centrum

Fysische grondslagen radioprotectie deel 1. dhr. Rik Leyssen Fysicus Radiotherapie Limburgs Oncologisch Centrum Fysische grondslagen radioprotectie deel 1 dhr. Rik Leyssen Fysicus Radiotherapie Limburgs Oncologisch Centrum rik.leyssen@jessazh.be Fysische grondslagen radioprotectie H1: INLEIDING H2: STRALING - RADIOACTIVITEIT

Nadere informatie

Vraag Antwoord Scores

Vraag Antwoord Scores Eindexamen vwo natuurkunde pilot 03-II Beoordelingsmodel Opgave Splijtstof in een kerncentrale maximumscore 3 35 7 87 U + n Ba + Kr + n of 9 0 56 36 0 35 7 87 U + n Ba + Kr + n één neutron links van de

Nadere informatie

Toets HAVO 4 Chemie Hfdst. 2 Schatkamer aarde

Toets HAVO 4 Chemie Hfdst. 2 Schatkamer aarde Toets HAVO 4 Chemie Hfdst. 2 Schatkamer aarde Opgave 1 Op het etiket van een pot pindakaas staat als een van de ingrediënten magnesium genoemd. Scheikundig is dit niet juist. Pindakaas bevat geen magnesium

Nadere informatie

IONISERENDE STRALING. Deeltjes-straling

IONISERENDE STRALING. Deeltjes-straling /stralingsbeschermingsdienst SBD 9673 Dictaat 98-10-26, niv. 5 A/B IONISERENDE STRALING Met de verzamelnaam straling bedoelen we vele verschillende verschijningsvormen van energie, die kunnen worden uitgezonden

Nadere informatie

PositronEmissieTomografie (PET) Een medische toepassing van deeltjesfysica

PositronEmissieTomografie (PET) Een medische toepassing van deeltjesfysica PositronEmissieTomografie (PET) Een medische toepassing van deeltjesfysica Wat zie je? PositronEmissieTomografie (PET) Nucleaire geneeskunde: basisprincipe Toepassing van nucleaire geneeskunde Vakgebieden

Nadere informatie

de ionen in het magnetische veld van het afbuigdeel. Bereken hun snelheidsverhouding bij het binnenkomen van het afbuigdeel.

de ionen in het magnetische veld van het afbuigdeel. Bereken hun snelheidsverhouding bij het binnenkomen van het afbuigdeel. A B MASSASPECTROMETER In de ionenbron van een massaspectrometer ontstaan 12 C + - en 14 C + -ionen. Deze ionen komen met verwaarloosbare snelheid in het versnellingsgedeelte van het apparaat. Er heerst

Nadere informatie

(a) Noem twee eigenschappen die quarks en leptonen met elkaar gemeen hebben.

(a) Noem twee eigenschappen die quarks en leptonen met elkaar gemeen hebben. Uitwerkingen HiSPARC Elementaire deeltjes C.G.N. van Veen 1 Hadronen Opdracht 1: Elementaire deeltjes worden onderverdeeld in quarks en leptonen. (a) Noem twee eigenschappen die quarks en leptonen met

Nadere informatie

Eindexamen natuurkunde havo I

Eindexamen natuurkunde havo I Opgave 1 Accu In een auto wordt bij de elektriciteitsvoorziening een accu gebruikt. Op zo n accu staan gegevens vermeld. Zie figuur 1. figuur 1 Behalve de spanning van 12 V vermeldt men ook de zogenaamde

Nadere informatie

Newton vwo deel 3 Uitwerkingen Hoofdstuk 20 Kernenergie Cracked by THE MASTER 87. eigenschappen soort straling bestaat uit

Newton vwo deel 3 Uitwerkingen Hoofdstuk 20 Kernenergie Cracked by THE MASTER 87. eigenschappen soort straling bestaat uit Newton vwo deel 3 Uitwerkingen Hoofdstuk 0 Kernenergie Cracked by THE MASTER 8 0 Kernenergie 0. Inleiding Voorkennis Ioniserende straling a De instabiele kern van een atoom. b eigenschappen soort straling

Nadere informatie

Eindexamen natuurkunde 1-2 vwo 2003-II

Eindexamen natuurkunde 1-2 vwo 2003-II Eindexamen natuurkunde - vwo 00-II 4 Antwoordmodel Opgave Elektromotor voorbeeld van een antwoord: schuifweerstand en schakelaar volgens schema aangesloten op de spanningsbron kring met een deel van de

Nadere informatie

Stoffen, structuur en bindingen

Stoffen, structuur en bindingen Hoofdstuk 1: Stoffen, structuur en bindingen Scheikunde vwo 2011/2012 www.lyceo.nl Onderwerpen Scheikunde 2011 2012 Stoffen, structuur en binding Kenmerken van Reacties Zuren en base Redox Chemische technieken

Nadere informatie

TECHNISCHE UNIVERSITEIT EINDHOVEN. Tentamen Stralingsfysica (3D100) d.d. 27 november 2003 van 09:00 12:00 uur

TECHNISCHE UNIVERSITEIT EINDHOVEN. Tentamen Stralingsfysica (3D100) d.d. 27 november 2003 van 09:00 12:00 uur TECHNISCHE UNIVERSITEIT EINDHOVEN Tentamen Stralingsfysica (3D1) d.d. 7 november 3 van 9: 1: uur Vul de presentiekaart in blokletters in en onderteken deze. Gebruik van boek, aantekeningen of notebook

Nadere informatie

Examen VWO. natuurkunde 1,2 Compex. Vragen 1 tot en met 12. In dit deel van het examen staan vragen waarbij de computer niet wordt gebruikt.

Examen VWO. natuurkunde 1,2 Compex. Vragen 1 tot en met 12. In dit deel van het examen staan vragen waarbij de computer niet wordt gebruikt. Examen VWO 2008 tijdvak 1 dinsdag 20 mei totale examentijd 3 uur natuurkunde 1,2 Compex Vragen 1 tot en met 12 In dit deel van het examen staan vragen waarbij de computer niet wordt gebruikt. Bij dit examen

Nadere informatie

Radioactiviteit. Een paar gegevens:

Radioactiviteit. Een paar gegevens: Radioactiviteit Een paar gegevens: 1 MeV = 1,6 10 13 J. In de stralingshygiëne kent men aan -straling een weegfactor 20 toe; aan - en -straling een weegfactor 1. Plutonium-238 zendt -stralen uit. De halveringstijd

Nadere informatie

Examen HAVO en VHBO. Natuurkunde

Examen HAVO en VHBO. Natuurkunde Natuurkunde Examen HAVO en VHBO Hoger Algemeen Voortgezet Onderwijs Vooropleiding Hoger Beroeps Onderwijs HAVO Tijdvak 1 VHBO Tijdvak 2 Dinsdag 25 mei 13.30 16.30 uur 19 99 Dit examen bestaat uit 27 vragen.

Nadere informatie

Wetenschappelijke Begrippen

Wetenschappelijke Begrippen Wetenschappelijke Begrippen Isotoop Als twee soorten atoomkernen hetzelfde aantal protonen heeft (en dus van hetzelfde element zijn), maar een ander aantal neutronen (en dus een andere massa), dan noemen

Nadere informatie

Examen HAVO en VHBO. Natuurkunde

Examen HAVO en VHBO. Natuurkunde Natuurkunde Examen HAVO en VHBO Hoger Algemeen Voortgezet Onderwijs Vooropleiding Hoger Beroeps Onderwijs HAVO Tijdvak 1 VHBO Tijdvak 2 Dinsdag 25 mei 13.30 16.30 uur 19 99 Dit examen bestaat uit 27 vragen.

Nadere informatie

De correcte bewering aankruisen: WAAR FOUT

De correcte bewering aankruisen: WAAR FOUT Warmte en straling De correcte bewering aankruisen: WAAR FOUT - Lichtgolven noemt men ook wel elektromagnetische golven. - Het zichtbaar lichtspectrum is een klein onderdeel van het E.M -spectrum - Rood

Nadere informatie

Eindexamen natuurkunde 1-2 vwo 2006-I

Eindexamen natuurkunde 1-2 vwo 2006-I Eindexamen natuurkunde - vwo 006-I 4 Beoordelingsmodel Opgave Steppen voorbeeld van een antwoord: Als de magneet naar de spoel beweegt, neemt de magnetische flux door het spoeltje toe. Er ontstaat een

Nadere informatie

Alfastraling bestaat uit positieve heliumkernen (2 protonen en 2 neutronen) met veel energie. Wordt gestopt door een blad papier.

Alfastraling bestaat uit positieve heliumkernen (2 protonen en 2 neutronen) met veel energie. Wordt gestopt door een blad papier. Alfa -, bèta - en gammastraling Al in 1899 onderscheidde Ernest Rutherford bij de uraniumstraling "minstens twee" soorten: één die makkelijk wordt geabsorbeerd, voor het gemak de 'alfastraling' genoemd,

Nadere informatie

Aandachtspunten voor het eindexamen natuurkunde vwo

Aandachtspunten voor het eindexamen natuurkunde vwo Aandachtspunten voor het eindexamen natuurkunde vwo Algemeen Thuis: Oefen thuis met Binas. Geef belangrijke tabellen aan met (blanco) post-its. Neem thuis Binas nog eens door om te kijken waar wat staat.

Nadere informatie

Newton havo deel 2 Uitwerkingen Hoofdstuk 15 Kernenergie 89

Newton havo deel 2 Uitwerkingen Hoofdstuk 15 Kernenergie 89 Newton havo deel Uitwerkingen Hoofdstuk 5 Kernenergie 9 5 Kernenergie 5. Inleiding Voorkennis Ioniserende straling a De instabiele kern van een atoom. b c soort straling bestaat uit eigenschappen ioniserend

Nadere informatie

IONISERENDE STRALING VWO

IONISERENDE STRALING VWO IONISERENDE STRALING VWO Foton is een opgavenverzameling voor het nieuwe eindexamenprogramma natuurkunde. Foton is gratis te downloaden via natuurkundeuitgelegd.nl/foton Uitwerkingen van alle opgaven staan

Nadere informatie

EXAMEN VOORBEREIDEND WETENSCHAPPELIJK ONDERWIJS IN 1975

EXAMEN VOORBEREIDEND WETENSCHAPPELIJK ONDERWIJS IN 1975 1 V - 14 EXAMEN VOORBEREIDEND WETENSCHAPPELIJK ONDERWIJS IN 1975 (GYMNASIUM EN ATHENEUM) Dinsdag 13 mei, 9.30-12.30 uur NATUURKUNDE Deze opgaven zijn vastgesteld door de commissie bedoeld in artikel 24

Nadere informatie

Et-5 Training Havo

Et-5 Training Havo Et-5 stof: Opwekken en transport van elektrische energie Straling, gezondheid en kernen (Beknopte) uitkomsten vind je op blz 11. Opgaven en antwoorden vind je op agtijmensen.nl (en op It s learning?) Et-5

Nadere informatie

Examen HAVO. natuurkunde 1. tijdvak 2 woensdag 18 juni uur. Bij dit examen hoort een uitwerkbijlage.

Examen HAVO. natuurkunde 1. tijdvak 2 woensdag 18 juni uur. Bij dit examen hoort een uitwerkbijlage. Examen HAVO 28 tijdvak 2 woensdag 8 juni 3.3 6.3 uur natuurkunde Bij dit examen hoort een werkbijlage. Dit examen bestaat 26 vragen. Voor dit examen zijn maximaal 78 punten te behalen. Voor elk vraagnummer

Nadere informatie

Eindexamen natuurkunde 1-2 havo 2005-I

Eindexamen natuurkunde 1-2 havo 2005-I Eindexamen natuurkunde - havo 005-I 4 Beoordelingsmodel Opgave Bedleesbril uitkomst: n, 6 voorbeeld van een bepaling: 5 5 Voor de breking bij het linkervlak geldt: sin i. sin r n Hierin is hoek i gelijk

Nadere informatie

Later heeft men ook nog een ongeladen deeltje met praktisch dezelfde massa als een proton ontdekt (1932). Dit deeltje heeft de naam neutron gekregen.

Later heeft men ook nog een ongeladen deeltje met praktisch dezelfde massa als een proton ontdekt (1932). Dit deeltje heeft de naam neutron gekregen. Atoombouw 1.1 onderwerpen: Elektrische structuur van de materie Atoommodel van Rutherford Elementaire deeltjes Massagetal en atoomnummer Ionen Lading Twee (met een metalen laagje bedekte) balletjes,, die

Nadere informatie

Medische Beeldvorming

Medische Beeldvorming Medische Beeldvorming VWO 1 MEDISCHE BEELDVORMING Over deze lessenserie Colofon In deze module worden de natuurkundige principes en technieken uitgelegd die toegepast worden bij het maken van foto s en

Nadere informatie

Examen HAVO. natuurkunde 1

Examen HAVO. natuurkunde 1 natuurkunde 1 Examen HAVO Hoger Algemeen Voortgezet Onderwijs Tijdvak 1 Dinsdag 24 mei 13.30 16.30 uur 20 05 Voor dit examen zijn maximaal 76 punten te behalen; het examen bestaat uit 25 vragen. Voor elk

Nadere informatie

Elementen; atomen en moleculen

Elementen; atomen en moleculen Elementen; atomen en moleculen In de natuur komen veel stoffen voor die we niet meer kunnen splitsen in andere stoffen. Ze zijn dus te beschouwen als de grondstoffen. Deze stoffen worden elementen genoemd.

Nadere informatie

methode 2: Voor de vervangingsweerstand van de twee parallel geschakelde lampen geldt:

methode 2: Voor de vervangingsweerstand van de twee parallel geschakelde lampen geldt: Uitwerkingen natuurkunde Havo 1999-I Opgave 1 Accu 3p 1. Het vermogen van de lampen wordt gegeven door P = VI. Dus de accu moet een stroom leveren van I = P/V = 100/12 = 8,33 A. De "capaciteit" wordt berekend

Nadere informatie

Examen HAVO - Compex. natuurkunde 1,2

Examen HAVO - Compex. natuurkunde 1,2 natuurkunde 1,2 Examen HAVO - Compex Hoger Algemeen Voortgezet Onderwijs Tijdvak 1 Dinsdag 24 mei totale examentijd 3 uur 20 05 Vragen 1 tot en met 19 In dit deel staan de vragen waarbij de computer niet

Nadere informatie

[Samenvatting Energie]

[Samenvatting Energie] [2014] [Samenvatting Energie] [NATUURKUNDE 3 VWO HOOFDSTUK 4 WESLEY VOS 0 Paragraaf 1 Energie omzetten Energiesoorten Elektrisch energie --> stroom Warmte --> vb. de centrale verwarming Bewegingsenergie

Nadere informatie

Ioniserende straling - samenvatting

Ioniserende straling - samenvatting Ioniserende straling - samenvatting Maak eerst zélf een samenvatting van de theorie over ioniserende straling. Zorg dat je samenvatting de volgende elementen bevat: Over straling: o een definitie van het

Nadere informatie

Radioactiviteit enkele begrippen

Radioactiviteit enkele begrippen 044 1 Radioactiviteit enkele begrippen Na het ongeval in de kerncentrale in Tsjernobyl (USSR) op 26 april 1986 is gebleken dat er behoefte bestaat de kennis omtrent radioactiviteit voor een breder publiek

Nadere informatie

5 Formules en reactievergelijkingen

5 Formules en reactievergelijkingen 5 Formules en reactievergelijkingen Stoffen bestaan uit moleculen en moleculen uit atomen (5.1) Stoffen bestaan uit moleculen. Een zuivere stof bestaat uit één soort moleculen. Een molecuul is een groepje

Nadere informatie

THEORIE UIT EXPERIMENTEN TABELLEN SCIENCE / NATUURKUNDE / SCHEIKUNDE

THEORIE UIT EXPERIMENTEN TABELLEN SCIENCE / NATUURKUNDE / SCHEIKUNDE THEORIE UIT EXPERIMENTEN ONDERBOUW TABELLEN SCIENCE / NATUURKUNDE / SCHEIKUNDE TABEL 1 DICHTHEID (bij 25 C) gram per cm 3 = g cm -3 aardgas 0,00076 alcohol 0,8 aluminium 2,7 broom 3,1 butagas 0,0024 eikenhout

Nadere informatie

- U zou geslaagd zijn als u voor het oefenexamen totaal 66 punten of meer behaalt (dus u moet minimaal 33 vragen juist beantwoorden).

- U zou geslaagd zijn als u voor het oefenexamen totaal 66 punten of meer behaalt (dus u moet minimaal 33 vragen juist beantwoorden). Technische Universiteit Delft Faculteit Technische Natuur Wetenschappen Reactor Instituut Delft Nationaal Centrum voor Stralingsveiligheid Afdeling Opleidingen Delft Oefenexamen 1, Stralingshygiëne deskundigheidsniveau

Nadere informatie

Kernenergie. kernenergie01 (1 min, 22 sec)

Kernenergie. kernenergie01 (1 min, 22 sec) Kernenergie En dan is er nog de kernenergie! Kernenergie is energie opgewekt door kernreacties, de reacties waarbij atoomkernen zijn betrokken. In een kerncentrale splitst men uraniumkernen in kleinere

Nadere informatie

Kernenergie. Nathal Severijns. Lessen voor de XXI ste eeuw 27/02/2012 KATHOLIEKE UNIVERSITEIT LEUVEN

Kernenergie. Nathal Severijns. Lessen voor de XXI ste eeuw 27/02/2012 KATHOLIEKE UNIVERSITEIT LEUVEN Kernenergie Nathal Severijns Lessen voor de XXI ste eeuw 27/02/2012 KATHOLIEKE UNIVERSITEIT LEUVEN Fundamenteel fysica onderzoek met ionenbundels: - structuur van de atoomkern - eigenschappen van de natuurkrachten

Nadere informatie

De Zon. N.G. Schultheiss

De Zon. N.G. Schultheiss 1 De Zon N.G. Schultheiss 1 Inleiding Deze module is direct vanaf de derde of vierde klas te volgen en wordt vervolgd met de module De Broglie of de module Zonnewind. Figuur 1.1: Een schema voor kernfusie

Nadere informatie

Eindexamen natuurkunde pilot havo 2010 - I

Eindexamen natuurkunde pilot havo 2010 - I Opgave 1 Eliica De Eliica (figuur 1) is een supersnelle figuur 1 elektrische auto. Hij heeft acht wielen en elk wiel wordt aangedreven door een elektromotor. In de accu s kan in totaal 55 kwh elektrische

Nadere informatie

Opwekking van elektrische energie

Opwekking van elektrische energie Inhoud Opwekking van elektrische energie... 2 Kernsplijtingscentrales... 2 Veiligheid in ontwerp... 2 Werking van de centrale... 3 Energiewinning uit kernsplijtingsreactoren... 3 Radioactief afval bij

Nadere informatie

Kernenergie. FEW cursus: Uitdagingen. Jo van den Brand 6 december 2010

Kernenergie. FEW cursus: Uitdagingen. Jo van den Brand 6 december 2010 Kernenergie FEW cursus: Uitdagingen Jo van den Brand 6 december 2010 Inhoud Jo van den Brand jo@nikhef.nl www.nikhef.nl/~jo Boek Giancoli Physics for Scientists and Engineers Week 1 Week 2 Werkcollege

Nadere informatie

Atoombouw en Periodiek Systeem; metalen

Atoombouw en Periodiek Systeem; metalen { Hoofdstuk 3 y Atoombouw en Periodiek Systeem; metalen Opdracht 1. water: H en O hout: hoofdzakelijk cellulose dus, H en O houtskool: hoofdzakelijk staal: hoofdzakelijk Fe en r PV: polychlooretheen dus,

Nadere informatie

2.3 Energie uit atoomkernen

2.3 Energie uit atoomkernen 2. Energie uit atoomkernen 2.1 Equivalentie van massa en energie 2.2 Energie per kerndeeltje in een kern 2.3 Energie uit atoomkernen 2.1 Equivalentie van massa en energie Einstein: massa kan worden omgezet

Nadere informatie

RadioACTIEFiTIJD. Een hedendaagse krant over radioactiviteit

RadioACTIEFiTIJD. Een hedendaagse krant over radioactiviteit RadioACTIEFiTIJD Een hedendaagse krant over radioactiviteit Soorten stralingen Kernenergie We hebben drie verschillende soorten stralingen. We beginnen met de alfastalen. Dit zijn eigenlijk helium-4deeltjes.

Nadere informatie

Examen HAVO. natuurkunde (pilot) tijdvak 1 vrijdag 28 mei 13.30-16.30 uur. Bij dit examen hoort een uitwerkbijlage.

Examen HAVO. natuurkunde (pilot) tijdvak 1 vrijdag 28 mei 13.30-16.30 uur. Bij dit examen hoort een uitwerkbijlage. Examen HAVO 2010 tijdvak 1 vrijdag 28 mei 13.30-16.30 uur natuurkunde (pilot) Bij dit examen hoort een uitwerkbijlage. Dit examen bestaat uit 28 vragen. Voor dit examen zijn maximaal 78 punten te behalen.

Nadere informatie

Scheikunde Samenvatting H4+H5

Scheikunde Samenvatting H4+H5 Scheikunde Samenvatting H4+H5 Hoofdstuk 4 4.2 Stoffen worden ingedeeld op grond van hun eigenschappen. Er zijn niet-ontleedbare stoffen en ontleedbare stoffen. De niet-ontleedbare stoffen zijn verdeeld

Nadere informatie

Kernenergie. De beroemde wet van Einstein luidt:

Kernenergie. De beroemde wet van Einstein luidt: Lees h-08 Radioactiviteit 1 / 6 Kernenergie Energie en massa; massadefect Bij het verval van radioactieve kernen via α-, β- of γ-straling, komt spontaan energie vrij. Sommige kernen zijn niet stabiel,

Nadere informatie

Examen HAVO - Compex. natuurkunde 1,2 Compex

Examen HAVO - Compex. natuurkunde 1,2 Compex natuurkunde 1, Compex Examen HAVO - Compex? Hoger Algemeen Voortgezet Onderwijs Tijdvak 1 Dinsdag 30 mei totale examentijd 3,5 uur 0 06 n dit deel van het examen staan de vragen waarbij de computer niet

Nadere informatie

Eindexamen natuurkunde 1-2 havo 2001-I

Eindexamen natuurkunde 1-2 havo 2001-I Eindexamen natuurkunde -2 havo 200-I 4 Antwoordmodel Opgave Rolweerstand Maximumscore 5 voorbeeld van een juiste grafiek: F rol (N) 40 20 00 80 60 40 20 0 0 200 400 600 800 000 200 m (kg) de schaalverdeling

Nadere informatie

H8 straling les.notebook. June 11, 2014. Straling? Straling: Wordt doorgelaten of wordt geabsorbeerd. Stralingsbron en straling

H8 straling les.notebook. June 11, 2014. Straling? Straling: Wordt doorgelaten of wordt geabsorbeerd. Stralingsbron en straling Stralingsbron en straling Straling? Bron Soorten straling: Licht Zichtbaarlicht (Kleuren violet tot rood) Infrarood (warmte straling) Ultraviolet (maakt je bruin/rood) Elektromagnetische straling Magnetron

Nadere informatie

Hoeveel straling krijg ik eigenlijk? Prof. dr. ir. Wim Deferme

Hoeveel straling krijg ik eigenlijk? Prof. dr. ir. Wim Deferme Hoeveel straling krijg ik eigenlijk? Prof. dr. ir. Wim Deferme 2 Geschiedenis -500 vcr.: ατοµοσ ( atomos ) bij de Grieken (Democritos) 1803: verhandeling van Dalton over atomen 1869: voorstelling van 92

Nadere informatie

Nationale instelling voor radioactief afval en verrijkte splijtstoffen. informatiefiche RADIOACTIVITEIT, EEN INLEIDING

Nationale instelling voor radioactief afval en verrijkte splijtstoffen. informatiefiche RADIOACTIVITEIT, EEN INLEIDING Nationale instelling voor radioactief afval en verrijkte splijtstoffen informatiefiche RADIOACTIVITEIT, EEN INLEIDING NIRAS Brussel, 01-01-2001 1. Radioactiviteit en ioniserende straling Alles rondom ons

Nadere informatie

Productie van radionucliden

Productie van radionucliden Productie van radionucliden Cursus Stralingshygiëne, niveau 3, Nijmegen Mark van Mierlo, Productie van radionucliden, dia 1 Opbouw van de presentatie 1. Inleiding 2. Soorten radionucliden en gebruik 3.

Nadere informatie

Chemie 4: Atoommodellen

Chemie 4: Atoommodellen Chemie 4: Atoommodellen Van de oude Grieken tot het kwantummodel Het woord atoom komt va, het Griekse woord atomos dat ondeelbaar betekent. Voor de Griekse geleerde Democritos die leefde in het jaar 400

Nadere informatie

Achtergronden van Straling

Achtergronden van Straling Achtergronden van Straling Door: Frits Versluijs De samensteller van dit overzicht heeft als stralingsdeskundige ruim 30 jaar ervaring opgedaan bij diverse grote Nederlandse instellingen en daardoor ruime

Nadere informatie

introductie fysische achtergronden ioniserende straling Sytze Brandenburg sb/radsaf2003/1

introductie fysische achtergronden ioniserende straling Sytze Brandenburg sb/radsaf2003/1 introductie fysische achtergronden ioniserende straling Sytze Brandenburg sb/radsaf2003/1 ioniserende straling wat is het atoomfysica elementaire deeltjes fysica waar komt het vandaan atoomfysica kernfysica

Nadere informatie

Diagnostische toets module 1-2. Udens College h/v. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie.

Diagnostische toets module 1-2. Udens College h/v. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. Diagnostische toets module 1-2 Auteur Udens College h/v Laatst gewijzigd Licentie Webadres 21 September 2016 CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/85499 Dit lesmateriaal is

Nadere informatie

INTRODUCTIECURSUS BOUWCHEMIE HOOFDSTUK 1: INLEIDING MOLECULEN EN ATOMEN

INTRODUCTIECURSUS BOUWCHEMIE HOOFDSTUK 1: INLEIDING MOLECULEN EN ATOMEN INTRODUCTIECURSUS BOUWCHEMIE HOOFDSTUK 1: INLEIDING MOLECULEN EN ATOMEN 1 OVERZICHT 1. Zuivere stof, moleculen en atomen 1. Moleculeformules 2. Elementen 3. Atoomtheorie 4. Atoommassa 5. Moleculemassa

Nadere informatie

2.1 Wat is licht? 2.2 Fotonen

2.1 Wat is licht? 2.2 Fotonen 2.1 Wat is licht? In de figuur hieronder zie je een Elektromagnetische golf: een golf die bestaat uit elektrische en magnetische trillingen.(zie figuur). Licht is een elektromagnetische golf. Andere voorbeelden

Nadere informatie

Exact Periode 5 Niveau 3. Dictaat Licht

Exact Periode 5 Niveau 3. Dictaat Licht Exact Periode 5 Niveau 3 Dictaat Licht 1 1 Wat is licht? In de figuur hieronder zie je een elektromagnetische golf: een golf die bestaat uit elektrische en magnetische trillingen.(zie figuur). Licht is

Nadere informatie

Het atoom. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. https://maken.wikiwijs.nl/95481

Het atoom. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. https://maken.wikiwijs.nl/95481 Auteur P.J. Dreef Laatst gewijzigd 07 februari 2017 Licentie CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie Webadres https://maken.wikiwijs.nl/95481 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijs van Kennisnet. Wikiwijs

Nadere informatie

Elektromagnetische straling... 2 Licht als deeltje... 2

Elektromagnetische straling... 2 Licht als deeltje... 2 Inhoud Elektromagnetische straling... 2 Licht als deeltje... 2 Licht als deeltje... 2 Elektronenconfiguratie in een atoom... 3 Atomen in aangeslagen toestand... 4 Het foto-elektrisch effect... 7 Opgave:

Nadere informatie

Examen VWO. natuurkunde 1,2 (Project Moderne Natuurkunde)

Examen VWO. natuurkunde 1,2 (Project Moderne Natuurkunde) natuurkunde 1,2 (Project Moderne Natuurkunde) Examen VWO Vragenboekje Voorbereidend Wetenschappelijk Onderwijs Tijdvak 1 Woensdag 31 mei 13.30 16.30 uur 20 06 Voor dit examen zijn maximaal 84 punten te

Nadere informatie