Vrouwenstemmen kleuren de vernieuwing. een stimulans voor nieuwe projecten

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Vrouwenstemmen kleuren de vernieuwing. een stimulans voor nieuwe projecten"

Transcriptie

1 Vrouwenstemmen kleuren de vernieuwing een stimulans voor nieuwe projecten

2

3 Inhoud 1. Introductie 4 2. Projectopzet 8 3. Basiscursus Wonen in West Kadertraining met praktijkcoaching Cursus Ouderraad Hoe verder? 24 Woord vooraf De Westelijke Tuinsteden van Amsterdam krijgen een nieuw gezicht; een van Europa s grootste vernieuwingsoperaties moet het tot een aantrekkelijk woon-, werk- en leefgebied maken. Maar wat stelt die vernieuwing voor zonder de stem van de verborgen experts, de stille managers van de huiselijke omgeving: de vrouwen? Niemand weet zo goed als zij wat er nodig is voor een prettige leefomgeving. Maar vooral de stem van migrantenvrouwen wordt nog niet of nauwelijks gehoord. De stilte is enorm. Daarom maken we er een punt van dat deze vrouwen meepraten en meebeslissen over de vernieuwing van de buurt. We vinden dat belangrijk voor henzelf en voor de kwaliteit van vernieuwingsoperatie. Andere projecten voor migrantenvrouwen in Nieuw West gingen ons voor; zij richtten zich vooral op empowerment en participatie van vrouwen in het hele dagelijkse levensbereik. Het project Vrouwenstemmen kleuren de vernieuwing sluit daar naadloos op aan, maar focust in het bijzonder op de zeggenschap van migrantenvrouwen in de stedelijke vernieuwing. De stilte voorbij. Het gaat erom waar we naar toe willen, minder om waar we vandaan komen. een stimulans voor nieuwe projecten

4 1. Introductie De Westelijke Tuinsteden in Amsterdam, nu vooral Nieuw West genoemd, werden gebouwd in de jaren 50 van de vorige eeuw. Ruim 160 duizend Amsterdammers wonen er, verdeeld over vier stadsdelen. De wijk bestaat voornamelijk uit eentonige, naoorlogse flatbuurten met veel groen daartussen. Van alle woningen zit tachtig procent in de categorie sociale woningbouw. Veel woningen - vooral portiek etagebouw - zijn kwalitatief slecht gebouwd, klein en verouderd. De woonomgeving is versleten en voorzieningen zijn incompleet. Daarbij heeft een forse instroom van bewoners met een Marokkaanse en Turkse achtergrond de bevolkingssamenstelling ingrijpend veranderd. Die omslag is snel gegaan. In 1980 maakten niet-westerse allochtonen 9 procent van de bevolking uit. Nu is dat bijna 47 procent en volgens de prognoses wordt dat in 2015 bijna 60 procent. De leef- en woonomgeving van de bewoners wordt gaandeweg dus eenzijdiger, zowel in sociaal economisch opzicht als qua etnische achtergrond. De interactie tussen bevolkingsgroepen neemt af; tussen autochtoon en allochtoon en tussen hogere en lagere sociale klassen. Vernieuwingsoperatie In dit gebied vindt sinds 2001 een van de grootste vernieuwingsoperaties van Europa plaats, bedoeld om het gebied opnieuw tot een aantrekkelijke woon-, werk en leefomgeving te maken. Het meest in het oog springt de bouw en renovatie van woningen. Niet minder dan corporatiewoningen worden gesloopt: eenderde van het totale bestand. Er komen woningen voor in de plaats. Nieuw West maakte een belangrijke strategische keuze in de vernieuwingsfilosofie: de wijk moet vernieuwd worden voor de mensen die er nu wonen. Er is dus niet voor gekozen om de wijk vooral door het importeren van witte, hoog opgeleide en rijke mensen in nieuwbouwenclaves uit het slop te trekken. Liever wordt de oplossing gezocht in een lange termijn proces waarin de sociaal economische positie van de huidige bewoners wordt verbeterd. Daardoor kunnen mensen zichtbaar in de wijk omhoog klimmen. Naar werk en beter werk, naar betere woningen, meer status en invloed, betere opleidingen en een betere levensstandaard. En naar men hoopt stimuleren ( empoweren ) zij daarbij hun buren om hetzelfde te doen. Een gecompliceerd vraagstuk is hier hoe de fysieke vernieuwing kan worden verbonden met de sociale vernieuwing van het gebied. Daarbij gaat het om het creëren van een klimaat waarin een betrokken bevolking participeert in de besluitvorming en betekenis geeft aan de eigen omgeving. Op die manier kan stedelijke vernieuwing een voertuig zijn voor emancipatie, participatie en burgerschap. Rol migrantenvrouwen Het besef is definitief doorgebroken dat vernieuwing niet ophoudt bij het fysiek opknappen van de wijk. Zonder vooruitgang in de sociaal-economische achterstand van haar vooral migranten -bewoners, is er geen sprake van wer- 4 Vrouwenstemmen kleuren de vernieuwing

5 Relatie met andere participatieprojecten In Amsterdam Nieuw West hebben de vier stadsdelen al vaker samengewerkt bij initiatieven om de participatie van migrantenvrouwen te stimuleren. Een paar hoogtepunten: Project Vrouwenstad In werd het project Vrouwenstad uitgevoerd om het potentieel aan kadervrouwen in Nieuw West te vinden en te versterken. Het project was gericht op Turkse en Marokkaanse vrouwen die maatschappelijk actief wilden worden. Via Vrouwenstad werd hen gereedschap aangereikt om eigen initiatieven te nemen of mee te doen in besturen, instellingen en organisaties. Er waren dertig deelnemers, verdeeld over een groep van Turkse en een van Marokkaanse afkomst. Ten overstaande van bestuurders en ambtenaren werden in april 2002 de resultaten van Vrouwenstad gepresenteerd. De vrouwen deden een aanstekelijk pleidooi voor een vervolg. Empowerment bijeenkomsten Uit het Eigen Wijsheid traject kwamen Empowerment bijeenkomsten van vrouwen definitief op de stedelijke vernieuwingsagenda. De kring van actieve vrouwen breidt zich zo uit en geeft zelf expliciet aan behoefte te hebben aan vervolgactiviteiten. Nieuwe kansen Nieuw West In dit project van de vier westelijke stadsdelen in Amsterdam staat sociale activering centraal. Vooral migrantenvrouwen nemen er aan deel. De activiteiten bestaan uit computerlessen ( Dubbelklik ), conversatielessen en empowermentcursussen. Na laatstgenoemde cursus stroomt de helft van de deelnemers door naar het project Eigen Wijheid. EQUAL programma Eigen Wijsheid Vanaf 2005 is Nieuw West deelnemer aan het Europese EQUAL programma, onderdeel van het Europees Sociaal Fonds. EQUAL geeft steun aan projecten die bevorderen dat mannen en vrouwen gelijke kansen krijgen in de maatschappij. Het programma maakt ook mogelijk dat ervaringen worden uitgewisseld met soortgelijke projecten in Finland, Engeland, Italië en Frankrijk. EQUAL is in Nieuw West gericht op het sociaal activeren van migrantenvrouwen. Doel is het vergroten van de leefwereld van vrouwen en het versterken van hun persoonlijke- en organisatiekracht. Dat moet de basis leggen om maatschappelijk actiever te worden en invloed uit te gaan oefenen op beleid en bestuur. Ook wil het programma nagaan of het mogelijk is deze kennis en ervaring als opstap te gebruiken naar een betaalde baan. Het programma bouwt in Amsterdam voort op het reeds eerder gestarte project Eigen Wijsheid. lees verder op de volgende pagina >> een stimulans voor nieuwe projecten 5

6 >> vervolg van bladzijde 5 Dat project ging al eind 2003 van start, gericht op netwerkontwikkeling en kadervorming van migrantenvrouwen. Een uitdagend project, want Eigen Wijsheid moest uitgaan van de vragen van de vrouwen zelf, maar tegelijkertijd snel worden uitgevoerd en lessen voor toekomstige activiteiten opleveren. Op basis van interviews met sleutelfiguren werden drie leer-, werk en ontmoetingsbijeenkomsten georganiseerd. Daarnaast kwam een serie krachtige portretten van actieve migrantenvrouwen tot stand. In 2005 leidde het succes van Eigen Wijsheid tot deelname aan het EQUAL programma en vaart nu onder die vlag verder. Vrouwenstemmen Om daarnaast een gerichte impuls te geven aan het participeren van migrantenvrouwen in de besluitvorming over de stedelijke vernieuwing, is het project Vrouwenstemmen kleuren de vernieuwing ontwikkeld. kelijke vernieuwing. Volgens de huidige inzichten is daarin vooral voor vrouwen een bijzondere rol weggelegd. In Nieuw West maken de bijna Turkse, Marokkaanse en zwarte vrouwen een groot deel uit van de bevolking. Deze migrantenvrouwen zouden wel eens de sleutel tot een doorbraak kunnen zijn. Enerzijds omdat zij ten opzichte van hun mannen kampen met een nog grotere sociaal-maatschappelijke achterstand. En anderzijds omdat zij achter de schermen in het gezin en in de lokale gemeenschap een sterke centrale positie bekleden. Voor meisjes geldt daar bovenop dat zij vaak opvallend gemotiveerder zijn dan jongens om zich versneld uit de achterstandpositie omhoog te knokken. Velen van hen leiden in maatschappelijk en economisch opzicht nog een geïsoleerd bestaan. Dat is over het algemeen geen opzettelijke keuze van de vrouwen zelf, die vaak eigenlijk een actievere rol in de samenleving willen. Helaas ondervinden vrouwen die mee willen praten, werken en beslissen allerlei belemmeringen en vooroordelen, zowel binnen hun privé-situatie als binnen een samenleving die zich blind staart op de achterstand van deze vrouwen. Desondanks zijn er groepen volhardende vrouwen die elke ruimte willen benutten om het heft in handen te nemen voor zichzelf, hun groep en de leefbaarheid in de wijk. Vooral de kadervrouwen - voorklimmers uit eigen kring - kunnen de schakel zijn tussen culturen en generaties. Zij verdienen daarom speciale aandacht in de sociale vernieuwing. Investeren in de capaciteiten van migrantenvrouwen is met andere woorden ook investeren in de toekomst van Nieuw West. Vrouwenstemmen Het sociaal vernieuwingsprogramma van Nieuw West gaf in de afgelopen jaren reeds aanleiding om naast de reguliere welzijnsprojecten bijzondere projecten 6 Vrouwenstemmen kleuren de vernieuwing

7 te starten voor de emancipatie van migrantenvrouwen (zie tekstkader). Zij richtten zich vooral op het empoweren van vrouwen om meer te gaan participeren. De bedoeling daarvan was (en is) om migrantenvrouwen betere kansen te bieden om mee te praten, mee te werken en liefst ook mee te beslissen binnen maatschappelijke organisaties, overheid of bedrijven. Het project Vrouwenstemmen kleuren de vernieuwing sluit daar naadloos op aan. Het verschil met andere projecten is dat hier de praktijk van stedelijke vernieuwing leef- en woonomgeving van de vrouwen wordt aangegrepen. Met gerichte activiteiten worden de migrantenvrouwen getraind en begeleid om daar actief in deel te nemen. In het ideale geval zou dit kunnen leiden tot deelname aan bestuursfuncties, zoals een stadsdeelraad of woningcorporatie, en kan echt gaan worden gesproken over vrouwenstemmen die de vernieuwing kleuren. Vrouwenstemmen kleuren de vernieuwing werd in 2004 in het leven geroepen, vooral mogelijk gemaakt door steun van het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid. De activiteiten werden in de jaren uitgevoerd. In hoofdstuk 2 zullen we kort stilstaan bij de opzet van het project. In de hoofdstukken daarna zoomen we in op de belangrijkste activiteiten en resultaten. een stimulans voor nieuwe projecten 7

8 2. Projectopzet Het driejarige project Vrouwenstemmen kleuren de vernieuwing kende twee hoofddoelen waarmee het project startte en waaruit een aantal concrete activiteiten werden afgeleid: Meer vrouwen participeren en laten hun stem horen in de stedelijke vernieuwing Wegen worden gezocht om migrantenvrouwen voor te bereiden op deelname aan organisaties die invloed uitoefenen op de vernieuwingsoperatie. Met behulp van een basiscursus Wonen in West krijgen 300 vrouwen informatie over de stedelijke vernieuwing en leren zij hoe invloed uit te oefenen op het wonen, de leefomgeving en de plannen. Daarna kunnen zij gemakkelijker deelnemen aan bijvoorbeeld projectorganisaties, bewonersgroepen en buurtorganisaties, waar zij de voor hen belangrijke thema s en belangen in kunnen brengen. Meer vrouwen geven als bestuurder mede richting aan de vernieuwing In deze tweede doelstelling wordt de lat hoger gelegd dan bij de eerste. Alleen participatie is uiteindelijk niet genoeg. Idealiter nemen migrantenvrouwen ook deel aan besturen en besluitvormingsorganen. Te denken valt aan de stadsdeelorganisaties zelf, welzijnsinstellingen, woningbouwcorporaties, vrouwencentra, vrijwilligerscentrales en wijkopbouworganen in Nieuw West. Na het ontvangen van een kadertraining Een podium voor eigenwijze visies en 6 maanden bijbehorende praktijkcoaching zijn 60 vrouwen beschikbaar voor een bestuurlijke, leidinggevende of adviesfunctie. In de loop der jaren na de kadertrainingen is het aantal migrantenvrouwen dat daadwerkelijk zitting heeft in een van de besturen aantoonbaar toegenomen. Doelgroep Vanzelfsprekend bestond de primaire doelgroep uit migrantenvrouwen in Nieuw West. Binnen deze groep werd een tweedeling gemaakt in vrouwen die nog niet of nauwelijks buitenshuis participeerden en in een groep die al wel actief waren, bijvoorbeeld in de vrouwencentra. De eerste groep, kon naar men hoopte, via vrouwencentra of vrouwenorganisaties worden bereikt. Op hen was met name de basiscursus Wonen in West gericht, waarmee zij hun betrokkenheid met de directe woon- en leefomgeving konden vergroten. De tweede groep bestond uit vrouwen die in meer of mindere mate buitenshuis actief waren en te motiveren om bestuurlijke en leidinggevende kwaliteiten te ontwikkelen. Zij werden gericht benaderd voor de kadertraining Een podium voor eigenwijze visies. Als eerste stap in die richting doorliep ook deze groep de basiscursus Wonen in West. Op die manier werden de basiscursussen een opmaat (en soms kweekvijver) voor deelname aan de kadertraining. Beiden groepen vrouwen hadden natuurlijk wel onderlinge banden; als buurvrouwen, via de vrouwencentra en vrouwenorganisaties, als vriendinnen of zusters. De meer maatschappelijk actieve vrouwen konden via het project hun persoonlijke toerusting verbeteren 8 Vrouwenstemmen kleuren de vernieuwing

9 om bestuurder of sparringpartner van instanties en overheden te gaan worden. Maar door de genoemde verbondenheid zouden zij omgekeerd ook de vrouwen in een meer geïsoleerde positie kunnen ondersteunen en verder op weg helpen. Activiteiten Om de genoemde doelen te halen werd een driejarig programma aan samenhangende activiteiten ontwikkeld. Het programma van Vrouwenstemmen kleuren de vernieuwing zag er oorspronkelijk zo uit: 1. Meer vrouwen participeren en laten hun stem horen in de stedelijke vernieuwing Basiscursussen Wonen in West : te organiseren in de vier stadsdelen via de vrouwencentra. De basiscursus wil vrouwen informeren over en activeren tot deelname aan projectgroepen voor stedelijke vernieuwing, bewoners- en buurtorganisaties; Netwerkvorming: de deelnemers aan de basiscursussen worden in contact gebracht met de deelnemers aan de kadertrainingen en andere betrokkenen bij het project; Verankering van de resultaten door deelname aan de projectgroepen stedelijke vernieuwing en bewonersorganisaties. Ook wordt onderzocht of Wonen in West onderdeel kan worden van het reguliere aanbod van de vrouwencentra en andere vrouwen- en migrantenorganisaties; Nazorg en evaluatie van het effect van de basiscursussen. 2. Meer migrantenvrouwen geven als bestuurder richting aan de vernieuwing Kadertrainingen Een podium voor eigenwijze visies : op jaarbasis 20 een stimulans voor nieuwe projecten

10 geselecteerde deelnemers opleiden tot competente bestuurders en sparringpartners in de vernieuwing van Nieuw West; Ervaringsplaatsen: de deelnemers doen tijdens de training praktijkervaring op in besturen en organisaties; Coaching: de deelnemers krijgen vrouwen met ervaring als leidinggevende, bestuurder, politicus of beleidsmaker als hun persoonlijke coach; Netwerkvorming: jaarlijks vinden twee netwerkbijeenkomsten plaats. Daar kunnen (ex) deelnemers aan de basiscursussen en de kadertrainingen elkaar en andere betrokkenen bij het project ontmoeten; Bestuurlijke en beleidsmatige verankering: de stadsdelen gaan de deelnemende vrouwen actief betrekken bij beleidsontwikkeling en besluitvorming in de stedelijke vernieuwing. Ook wordt bij organisaties, platforms en besturen gezocht naar ervaringsplaatsen en coaches; Bemiddeling naar een bestuursplaats: met de deelnemers wordt aan het eind van de training een persoonlijke presentatie voorbereid en actief gezocht naar een voor hen geschikt bestuur. Tijdens de uitvoering van het project bleek dat de tweede doelstelling op dit moment in de tijd te hoog gegrepen was. Daarover komen we later opnieuw te spreken. Op dit punt volstaat het om te constateren dat een bestuurlijke functie voor de vrouwen nog een brug te ver bleek. Gelukkig was de projectopzet van Vrouwenstemmen kleuren de vernieuwing voldoende flexibel om tijdig bij te kunnen sturen. Diverse basisscholen in Nieuw West droegen een alternatieve activiteit aan. Zij zochten meer actieve betrokkenheid van vrouwen in de 10 Vrouwenstemmen kleuren de vernieuwing

11 ouderraden van deze scholen. Om de vrouwen daarvoor optimaal te equiperen is daarom halverwege het project een Cursus Ouderraden ontwikkeld waaraan drie scholen wilden deelnemen. Omwille van een overzichtelijke bespreking van de activiteiten en resultaten, maken we op dit punt aangekomen een logische onderverdeling daarvan in drie thema s: 1. De basiscursus Wonen in West ; 2. De kadertraining Een podium voor eigenwijze visies ; 3. De cursus Ouderraad. De nevenactiviteiten zoals netwerkvorming, ervaringsplaatsen en coaching worden niet apart maar binnen deze drie thema s besproken. Daarover meer in de hoofdstukken 3, 4 en 5. Uitvoerende organisaties Het zou een waslijst worden om alle organisaties en betrokkenen te noemen een rol speelden in de uitvoering van het project Vrouwenstemmen kleuren de vernieuwing. Daarom volstaan we hier met het aanstippen van de meest dicht betrokken instellingen: De vier stadsdelen van Nieuw West: Slotervaart, Bos en Lommer, Osdorp en Geuzenveld-Slotermeer. Zij waren als lokale overheden belangrijk voor de financiering, aansturing en praktische ondersteuning; Anne Tefle en de Hippe Heks. De centra waren ingeschakeld voor de werving van de vrouwen en uitvoering van de activiteiten; Gaandeweg het project dienden zich drie basisscholen aan als proeftuinen voor de cursus Ouderraden : de scholen Ru Paré, De Globe en De Vlugtschool; Bureau Parkstad was verantwoordelijk voor de overall projectleiding en coördinatie. Het bureau is een samenwerkingsverband tussen vier westelijke stadsdelen en de centrale stad. Het bureau is er op gericht de stedelijke vernieuwing te coördineren waar deze de schaal en grenzen van de betrokken stadsdelen overstijgt. Medio 2007 maakt Bureau Parkstad plaats voor een nieuwe organisatie die zich vooral gaat bezighouden met de coördinatie van sociaal-economische projecten in Nieuw West; Voor de inhoudelijke opzet van de basiscursus Wonen en West werd een beroep gedaan op het Amsterdams Steunpunt Wonen; En tenslotte waren er een kleine twintig instellingen die één of meer ervaringsplaatsen ter beschikking hebben gesteld voor de kadertraining Een podium voor eigenwijze visies. Plaatselijke vrouwenorganisaties: vrouwencentra Nisa for Nisa, Destek, centrum Vrouw en Vaart, moeder-kind centrum een stimulans voor nieuwe projecten 11

12 3. Basiscursus Wonen in West De basiscursus was een logische eerste stap om migrantenvrouwen te betrekken bij hun directe leefomgeving en om hen te verleiden tot participeren in de stedelijke vernieuwingsplannen. Want of vrouwen nu veel of weinig professionele bagage meenemen, zij weten heel goed wat er nodig is in de buurt, de straat en in hun huis. Met behulp van de cursus leerden de vrouwen de taal van de stedelijke vernieuwing spreken en hoe invloed uit te oefenen op het wonen, de leefomgeving en de plannen. Om daarna gemakkelijker deel te nemen aan bijvoorbeeld projectorganisaties, bewonersgroepen en buurtorganisaties. Die speciale aandacht was nodig. Het is nu eenmaal een gegeven dat normaliter weinig bewoners meedoen aan de inspraakbijeenkomsten van corporaties en stadsdelen over de vernieuwing. Om allerlei redenen; omdat ze vergaderen saai vinden, geen tijd hebben, moe zijn na een hele dag werken, geen kinderoppas hebben, zich niet welkom voelen, er geen vertrouwen in hebben, het niet begrijpen, het nut er niet van inzien. Voor de stedelijke vernieuwingsorganisatie zijn dat redenen te meer om te zoeken naar betere alternatieven voor de gebruikelijke inspraakprocedures en vergaderingen. Wat er in de cursussen gebeurde In de jaren 2005 en 2006 werden verspreid over de vier stadsdelen van Nieuw West acht cursussen gegeven. In totaal namen ongeveer 200 vrouwen deel. Iedere cursus besloeg vijf dagdelen, met het volgende programma: 1. Kennismaken met het profiel, werking en problemen van de Amsterdamse woningmarkt; 2. Verkennen van problemen en oplossingen voor de leefbaarheid in de buurt; 3. Hoe stedelijke vernieuwingsplannen worden gemaakt en in elkaar zitten; 4. Het kunnen beïnvloeden van beleid van stadsdelen en corporaties; 5. Op een rij krijgen en inventariseren van de eigen woonwensen. Binnen de cursusopzet was veel ruimte voor gastsprekers van bijvoorbeeld woningcorporaties, projectbureaus stedelijke vernieuwing en stadsdeelambtenaren. Eén van de cursusgroepen heeft samen met een architect een eigen woningplattegrond gemaakt die zo goed mogelijk voldeed aan hun wensen. In de bijeenkomsten ging het niet alleen om de inhoudelijke informatie, maar ook om de vrouwen te oefenen in een paar basisvaardigheden voor succesvol participeren. Er werd geoefend met jezelf presenteren, een vergadering voorzitten en daarbij de agenda opstellen, een rollenspel in onderhandelen en een communicatieoefening. Zo culmineerde elke cursus in een feestelijke afsluiting, waarin de vrouwen hun woonwensen top-5 zelf aan een wethouder presenteerden. Veel belangstelling van de media voor de cursussen was er niet. Wel besteedde wijkkrant De Westerpost er aandacht aan en maakte de Amsterdamse zender AT5 een korte documentaire. 12 Vrouwenstemmen kleuren de vernieuwing

13 Ik weet nu dat de plannen niet alleen worden voorgeschoteld, maar dat ik ook mee kan praten. Dat geeft me een lekker gevoel. Ik wil er graag bij betrokken worden. Organisatie en werving De basiscursus Wonen in West werd uiteindelijk georganiseerd en gecoördineerd door Bureau Parkstad, in nauwe samenspraak met de vier stadsdelen en de vrouwencentra. Inhoudelijk was de verzorging in handen van het Amsterdams Steunpunt Wonen (ASW). De cursus vond onderdak bij de verschillende vrouwencentra of in scholen. Alle locaties zorgden voor kinderopvang. Het werven van de migrantenvrouwen voor de cursus bleek gaandeweg het project niet zo eenvoudig. Dat gold niet alleen voor de basiscursus, maar ook voor de kadertraining die we in het volgende hoofdstuk bespreken. Geschreven communicatiemiddelen, zoals vermelding op websites, flyers en artikelen in een lokale krant boden geen soelaas. De vrouwen bleken persoonlijk en mondeling te moeten worden benaderd, geënthousiasmeerd en hun vertrouwen gewonnen. In het eerste halfjaar werd de werving en organisatie van de cursussen aan de vrouwencentra in Nieuw West toevertrouwd, maar dat bleek niet de beste keuze. Vrouwencentra hadden het te druk met de eigen activiteiten en waren soms ook sceptisch over het doel van de cursus. De opkomst viel daarom erg laag uit. Om die redenen nam Bureau Parkstad medio 2005 de taken terug. Vanaf dat moment werden vrouwen en hun net- een stimulans voor nieuwe projecten 13

14 werken op tal van plaatsen persoonlijk aangesproken. De cursus kwam onder de aandacht van basisscholen, taalcentra, vrouwenorganisaties, buurthuizen, de vrijwilligerscentrale, buurtopbouwwerk, jongerensteunpunten, politieke partijen, bewonersorganisaties, het Migranten Platform Gehandicapten, ambtenaren en buurtsteunpunten. En tot slot kwamen er ook wervingsmiddagen rond supermarkten. Eenmaal belangstellend ontvingen de vrouwen wekelijks een telefoontje om hen aan de bijeenkomst te herinneren. Het feit dat de projectleidster bij Bureau Parkstad de taal van de vrouwen sprak had een duidelijke meerwaarde. 14 Vrouwenstemmen kleuren de vernieuwing

15 Dit alles resulteerde in een sterke groei van de deelname. Maar de beoogde deelnamecijfers uit de oorspronkelijke doelstellingen werden uiteindelijk niet gehaald, juist omdat de werving veel arbeidsintensiever bleek dan vooraf gedacht. Eenmaal over de streep getrokken kostte het de vrouwen moeite om de discipline op te brengen om steeds naar de bijeenkomsten te komen. De opkomst per bijeenkomst wisselde daardoor sterk en dat bemoeilijkte de continuïteit van het traject. Toch wil dat niet zeggen dat de motivatie bij de vrouwen ontbrak; zij hebben nu eenmaal een drukke dag en dragen veel op hun schouders. Met name de combinatie van werk en kinderen was voor alle vrouwen moeilijk, maar niet onmogelijk. Zich realiseerden dat hun leergierigheid was aangewakkerd. Met andere woorden, de meeste vrouwen waren enthousiast en wilden verder participeren. Niet via de gebruikelijke formele inspraakprocedures maar in een meer betrokken en actieve setting. Helaas ontbrak daarvoor de ondersteuning bij het reguliere welzijnswerk. In de vrouwencentra is die er wel, maar gaat het vooral over onderwijs en arbeid. Juist bij de bewonersondersteuning ontbreken kennis en vaardigheden om met de migrantenvrouwen verder te gaan. Het Amsterdams Steunpunt Wonen ontwikkelde daarop wel het voornemen om een omvangrijk programma empowerment in stedelijke vernieuwing op te zetten in Hoopvol perspectief Hoewel de opkomst per bijeenkomst nogal kon wisselen, waren de vrouwen in het algemeen opgetogen over de cursus. Zo zaten er in iedere groep wel een paar vrouwen die een stapje verder wilden zetten: aan de slag als vrijwilligster in het vrouwencentrum, een actieve rol in de bewonerscommissie, stage lopen als huismeester of een betaalde baan bij een stadsdeel. Alle deelneemsters hadden na afloop van de cursus gemeen dat zij: Intussen zijn een aantal vrouwen zelf een bewonersgroep gestart. In Osdorp en Geuzenveld namen zij het initiatief voor adviescommissies die zich bezighouden met stedelijke vernieuwing in hun eigen buurt. Daarin zorgen zij voor deskundige ondersteuning. Verschillende woningcorporaties lieten al weten dat zij graag met hen willen overleggen en zich laten adviseren. Een sterker besef hadden van hun gezamenlijke kracht of stem ; Geleerd hadden zich assertiever op te stellen; Meer zelfvertrouwen hadden opgebouwd; Sterker geloofden in hun eigen kunnen, eigen acties en zelfstandigheid; een stimulans voor nieuwe projecten 15

16 4. Kadertraining met praktijkcoaching Migrantenvrouwen die al meer ervaring hadden met participatie en ontvankelijk waren voor het ontwikkelen van hun bestuurlijke kwaliteiten, werden gericht benaderd voor de kadertraining Een podium voor eigenwijze visies. Als eerste stap in die richting doorliep ook deze groep de zojuist besproken basiscursus Wonen in West om vervolgens door te stromen naar de kadertraining. Deze was opgebouwd uit vier elementen: een training, gevolgd door de mogelijkheid werkervaring op te doen, persoonlijke coaching en netwerkvorming. Met dit traject zouden de vrouwen meer kans maken om als bestuurder, beleidsmaker of leidinggevende te functioneren in de stedelijke vernieuwing van Nieuw West. Het werven van deze vrouwen was net als voor de basiscursus Wonen in West niet eenvoudig; daarover is in het voorgaande hoofdstuk al het nodige gezegd. Na een aanvankelijk moeilijke start van de werving werden vrouwen veel persoonlijker en directer benaderd. Uiteindelijk resulteerde dat in de deelname van ruim dertig vrouwen aan de kadertraining. Bureau Parkstad organiseerde het hele traject. Opzet van de training Om de opzet te laten slagen was een zorgvuldige selectie noodzakelijk. De kandidaten werden vooral getoetst op hun motivatie om de noodzakelijke capaciteiten te ontwikkelen en dienden enig idee te hebben in wat voor soort organisatie zij zouden willen participeren. Daarnaast was een goede beheersing van de Nederlandse taal een randvoorwaarde. Bij de intakegesprekken waren migrantenvrouwen betrokken met reeds een staat van dienst op het gebied van bestuur, beleid en leiderschap. Deze talent spotters traden niet alleen op als wervend rolmodel voor de vrouwen, maar konden later ook bemiddelen in het vinden van passende coaches en ervaringsplekken. De training maakte deels gebruik van klassieke kennisoverdracht, maar vooral van de Action Learning methode. Enkele kenmerken daarvan zijn: Bottom up invulling geven aan de training, gebaseerd op de wensen van de vrouwen; Zoeken van synergie tussen de cursisten, vrijwilligers, zelforganisaties en beroepskrachten; Gericht op empowerment, respect, acceptatie en waardering; Kennis en ideeën zoveel mogelijk omzetten in praktische projecten; Nadruk op leren door te doen en leren van elkaar ( peer learning ). Inhoudelijke onderdelen De kadertrainingen liet dus ruimte voor eigen trainingswensen van de vrouwen, maar bood standaard in ieder geval de volgende onderdelen aan: Verschillende bestuursvormen en -culturen bij maatschappelijke organisaties en overheid; 16 Vrouwenstemmen kleuren de vernieuwing

17 Politiek systeem van hogere versus lagere overheden en hoe overheidsbeleid tot stand komt; De vorming van en ontwikkeling binnen professionele organisaties; Oefenen met empowerment en met hun eigen profilering in multicultureel perspectief; Het effectief overbrengen van informatie of argumenten met diverse presentatietechnieken; Interculturele communicatievaardigheden, gesprekstechniek, feedback en lichaamstaal; Vergadertechnieken, inclusief agenderen, voorzitten, tijdsbewaking en onderhandelen; Soorten netwerken, het in kaart brengen en uitbreiden van het persoonlijke netwerk; Uitwisselen van ervaringen met vrouwen in vergelijkbare situaties. Inzicht in de levenslopen van geslaagde migrantenvrouwen. De cursisten vergrootten hiermee hun bestuurlijke kennis en vaardigheden, persoonlijke effectiviteit en hun netwerkvaardigheden. Op verzoek van de cursisten zelf werd ook speciale aandacht besteed aan sollicitatievaardigheden. Ervaringsplekken en coaching Essentieel onderdeel van de Action Learning aanpak van de kadertrainingen was het opdoen van concrete werkervaring die de deelneemsters met elkaar en anderen konden delen, waardoor theoretische kennis en ervaring elkaar konden voeden. Daarom werden zo passend mogelijke ervaringsplaatsen geworven voor de cursisten, op basis van een door henzelf geschreven persoonlijk ontwikkelingsprofiel. Zes maanden lang deden de vrouwen minimaal vier uur per week ervaring op bij organisaties in Nieuw West. Waar mogelijk werd dat aantal uren natuurlijk nog wat opgeschroefd. De werkervaringsplaatsen brachten de vrouwen in contact met structuren en organisaties die zij voorheen nog niet kenden en dat heeft hen gestimuleerd om nog actiever te worden dan zij al waren. De ervaringsplekken werden met name gevonden bij stadsdeelorganisaties, welzijnsinstellingen en woningbouwcorporaties. Op een laag werkniveau vielen de plekken goed te organiseren, maar op een hoger niveau was dat erg moeizaam. Vooral bij grote organisaties (woningcorporaties, grote welzijnsinstellingen) bleek het buitengewoon moeilijk om überhaupt plekken te werven. Alle deelnemers aan de kadertrainingen kregen daarnaast een persoonlijke coach. De coaches werden bij aanvang van het project geworven onder migranten- en autochtone vrouwen met ruime bestuurlijke of ambtelijke leidinggevende ervaring. Daaronder vielen ook raadsleden of bestuurders van de stadsdelen in Nieuw West. De coach stond hun terzijde bij het werken op de ervaringsplaatsen en begeleidde hun individuele ontwikkeling. Coaching was behulpzaam om hen bewust te maken van de professionele organisatiecultuur en verschillen in verwachtingen, zoals sociale codes op het werk. Werkgevers konden een stagiaire bijvoorbeeld een passieve houding verwijten, terwijl de stagiaire juist respect een stimulans voor nieuwe projecten 17

18 dacht te tonen door netjes te wachten op een opdracht. Naast individuele begeleiding werden de kadervrouwen ook ondergebracht in zogenaamde coachingsgroepen, waar zij onder leiding van de coach ervaringen met elkaar konden delen en soms ook als groep tot verdere initiatieven wisten te komen. Zo nam een groep in stadsdeel Slotervaart het initiatief om samen een informatiepunt te beginnen met een spreekuur voor bewoners. Daarop heeft het stadsdeel en het Amsterdam Steunpunt Wonen dat plan omarmd. In Osdorp vatte een coachingsgroep het plan op om computercursussen te organiseren op basisscholen. Ook dat initiatief leidde tot steun uit professionele richting, waardoor hun plannen niet alleen kunnen worden uitgevoerd maar zelfs uitgebreid. De coachingsprogramma s zijn in juni 2006 afgerond, ongeveer tegelijk met de afronding van het werken op de ervaringsplekken. Uiteindelijk konden 32 dames op een ervaringsplaats terecht. Veel van hen hebben overigens ook intern op die ervaringsplek gesolliciteerd en dat is voor acht vrouwen daadwerkelijk gelukt. Twee vrouwen namen zitting in het lokale bestuur van Groen Links. Een ander deel van de vrouwen is doorgestroomd naar het project Eigen Wijsheid dat gericht op het vinden van een baan of het starten van een opleiding. Netwerken Tijdens en na afloop van de kadertrainingen werd met de vrouwen gewerkt aan het uitbreiden van het professionele en persoonlijk netwerk. De kern van het 18 Vrouwenstemmen kleuren de vernieuwing

19 netwerk bestond uit de deelnemers van de kadertrainingen en basiscursussen. Door gezamenlijke netwerkbijeenkomsten kreeg de kennisoverdracht meer diepte en het delen van ervaringen had een empowerende uitwerking. Het was zo ook denkbaar dat de kring van kadervrouwen gaandeweg kon groeien. Eenmaal in het bezit van een goed functionerend kernnetwerk werd het eenvoudiger om het netwerk aan te laten groeien met nieuwe contacten. De bijeenkomsten werden tweemaal per jaar georganiseerd. De première was halverwege de eerste kadertraining en de tweede viel samen met de feestelijke afsluiting van die eerste training. Tijdens deze bijeenkomst werd de eindpresentatie door de eerste lichting cursisten gecombineerd met de promotie van de tweede kadertraining. De derde netwerkbijeenkomst werd geopend door een plaatselijk wethouder en was aanzienlijk groter opgezet. Na een presentatie over Vrouwenstemmen kleuren de vernieuwing was er speciale aandacht voor het thema interculturele communicatie, met een diepgaande discussie over de veelgevoelde communicatiekloof tussen migranten(vrouwen) en autochtone professionals in de samenleving. Veel voorkomende (voor)oordelen, stigma s en manieren om de kloof te overbruggen kwamen daarbij aan bod. Voor deze gelegenheid waren gastsprekers uitgenodigd en was een gemêleerd publiek aanwezig van projectuitvoerders, woningcorporaties, potentiële werkgevers en andere belangstellenden. De laatste netwerkbijeenkomst stond vooral in het teken van de afronding van het project, de behaalde resultaten en gedachten over hoe verder te gaan. Ter afsluiting hebben de deelnemende vrouwen een bezoek gebracht aan de Tweede Kamer en Vrouwenstemmen kleuren de vernieuwing gepresenteerd aan de Minister van VROM. Opstap naar bestuursfuncties? Tijdens de uitvoering van het project bleek dat het omhoogwerken van de vrouwen naar bestuurlijke, leidinggevende en beleidsadviserende posities in Nieuw West op dit moment in de tijd te hoog gegrepen was. Waarom is dat hier en nu niet gelukt? De oorzaak zit waarschijnlijk in de volgende combinatie van factoren: De migrantenvrouwen vonden de sprong naar een bestuurlijke of leidinggevende positie in de meeste gevallen zelf nog te groot; Wat de vrouwen zeker parten heeft gespeeld is hun vaak te lage opleidingsniveau; Liever vergrootte de vrouwen hun capaciteiten (kennis en vaardigheden) om eerst een betaalde baan te kunnen vinden; Met een baan en voldoende werkervaring op hun curriculum maken de vrouwen op termijn ook meer kans op bestuurlijke en leidinggevende functies; De gezins- en privéomstandigheden van de vrouwen maakten het praktisch ook erg moeilijk om een bestuurlijke functie te kunnen gaan bekleden; De ontvangende organisaties hadden om goede en minder goede redenen een grote reserve bij het idee om de migrantenvrouwen op te nemen in bestuur of leiding. Illustratief daarvoor was dat ook een stimulans voor nieuwe projecten 19

20 de ervaringsplekken zich alleen in de lagere echelons van de stageverlenende organisaties bevonden. Een volledige analyse van de redenen en achtergronden voert op deze plek te ver. Op dit punt volstaat het om te concluderen dat een bestuurlijke functie voor de vrouwen nog een brug te ver bleek. Gelukkig was de projectopzet van Vrouwenstemmen kleuren de vernieuwing voldoende flexibel om tijdig bij te kunnen sturen. Diverse basisscholen in Nieuw West droegen een alternatieve activiteit aan. Zij zochten meer actieve betrokkenheid van vrouwen in de ouderraden van deze scholen. Om de vrouwen daarvoor optimaal te equiperen is daarom halverwege het project een Cursus Ouderraden ontwikkeld waaraan drie scholen wilden deelnemen. Deze vorm van intensieve participatie komt dicht in de buurt van de wens om migrantenvrouwen mee te laten besturen, adviseren en als sparringpartner op te treden. 20 Vrouwenstemmen kleuren de vernieuwing

Advies van de Stedelijke Wmo-Adviesraad Amsterdam over Concept Uitvoeringsprogramma Vrijwillige Inzet. Datum: 2 september 2010

Advies van de Stedelijke Wmo-Adviesraad Amsterdam over Concept Uitvoeringsprogramma Vrijwillige Inzet. Datum: 2 september 2010 Advies van de Stedelijke Wmo-Adviesraad Amsterdam over Concept Uitvoeringsprogramma Vrijwillige Inzet Datum: 2 september 2010 Algemeen Allereerst willen we als Wmo-Adviesraad opmerken dat het uitvoeringsprogramma

Nadere informatie

Verbetertraject Zeggenschap / Kwaliteit van Bestaan sector Lichamelijke Gehandicaptenzorg

Verbetertraject Zeggenschap / Kwaliteit van Bestaan sector Lichamelijke Gehandicaptenzorg Verbetertraject Zeggenschap / Kwaliteit van Bestaan sector Lichamelijke Gehandicaptenzorg Cursus Mondigheid Dit praktijkvoorbeeld uit het verbetertraject Zeggenschap in de LG sector is door InteraktContour

Nadere informatie

Tineke Boudewijns VERSTAG

Tineke Boudewijns VERSTAG Tineke Boudewijns VERSTAG Colofon Eindredactie Joost Pool Redactie Boris Goddijn Vormgeving Pien Vermazeren Fotografie Boris Goddijn Beeldbewerking Pien Vermazeren Copyright en disclaimer Het overnemen

Nadere informatie

Stichting Present Sneek 06-49 63 20 59 info@stichtingpresent-sneek.nl www.stichtingpresent.nl/sneek Rabobank 15.02.60.245.

Stichting Present Sneek 06-49 63 20 59 info@stichtingpresent-sneek.nl www.stichtingpresent.nl/sneek Rabobank 15.02.60.245. Stichting Present Sneek 06-49 63 20 59 info@stichtingpresent-sneek.nl www.stichtingpresent.nl/sneek Rabobank 15.02.60.245 Jaarplan 2014 INHOUD 1 KORTE BESCHRIJVING PRESENT 2 ALGEMENE DOELSTELLING 2 2

Nadere informatie

TRAJECT: AAN HET WERK!? Module Arbeidstoeleiding. Joan Verhoef Monique Floothuis Natascha van Schaardenburgh Leonard de Vos

TRAJECT: AAN HET WERK!? Module Arbeidstoeleiding. Joan Verhoef Monique Floothuis Natascha van Schaardenburgh Leonard de Vos TRAJECT: AAN HET WERK!? Module Arbeidstoeleiding Joan Verhoef Monique Floothuis Natascha van Schaardenburgh Leonard de Vos TRAJECT: TRansitie naar Arbeidsparticipatie van Jongeren met Een Chronische ziekte

Nadere informatie

Startnotitie. Vrijwilligerswerk Vrijwilligers maken het verschil! 2011 2014. Versie: 21 april 2011 1

Startnotitie. Vrijwilligerswerk Vrijwilligers maken het verschil! 2011 2014. Versie: 21 april 2011 1 Startnotitie Vrijwilligerswerk Vrijwilligers maken het verschil! 2011 2014 Versie: 21 april 2011 1 1. Aanleiding 1.1. Voor u ligt de startnotitie vrijwilligersbeleid, directe aanleiding voor deze startnotitie

Nadere informatie

Eigen Kracht 2013 2014 van barrière naar carrière

Eigen Kracht 2013 2014 van barrière naar carrière Eigen Kracht 2013 2014 van barrière naar carrière Projectplan Eigen Kracht - Van barrière naar carrière LEVgroep Penningstraat 55 5701 MZ Helmond Projectperiode 2013 2014 1 1 Inleiding Eigen Kracht is

Nadere informatie

SOCIAAL PERSPECTIEF. sociale structuurvisie Zaanstad 2009-2020

SOCIAAL PERSPECTIEF. sociale structuurvisie Zaanstad 2009-2020 SOCIAAL PERSPECTIEF sociale structuurvisie Zaanstad 2009-2020 SOCIAAL PERSPECTIEF sociale structuurvisie Zaanstad 2009-2020 De sociale ambitie: Zaanstad manifesteert zich binnen de metropoolregio Amsterdam

Nadere informatie

Workshop: Coach je kind zet allochtone ouders in hun kracht.

Workshop: Coach je kind zet allochtone ouders in hun kracht. Vierde nationaal congres opvoedingsondersteuning Workshop: Coach je kind zet allochtone ouders in hun kracht. Ede,1 juni 2012 1 Opbouw workshop Coach je kind Kort voorstellen, warming up Presentatie van

Nadere informatie

Interculturele Competenties:

Interculturele Competenties: Interculturele Competenties: Een vak apart W. Shadid Leiden, mei 2010 Interculturele Competenties 2 Inleiding Vooral in multiculturele samenlevingen wordt de laatste tijd veel nadruk gelegd op interculturele

Nadere informatie

Trainershandboek Man actief. Activering van allochtone mannen in een kwetsbare positie

Trainershandboek Man actief. Activering van allochtone mannen in een kwetsbare positie Trainershandboek Man actief Activering van allochtone mannen in een kwetsbare positie Trainershandboek Man Actief Activering van allochtone mannen in een kwetsbare positie Perihan Utlu en Wil Verschoor

Nadere informatie

Gegevens... Werkervaring L ivre...

Gegevens... Werkervaring L ivre... Gegevens Naam drs. L. Herpers Geboortedatum 4 februari 1983 e-mail lieke@l-ivre.nl Telefoon 06 14 547 543 Werkervaring L ivre Wonen en Werken in de Wijk (WW&W) Projectleider (Januari 2012 heden) Als projectleider

Nadere informatie

Bijdrage van woningcorporaties aan leefbare buurten in Amsterdam

Bijdrage van woningcorporaties aan leefbare buurten in Amsterdam Pagina 1 / 6 Bijdrage van woningcorporaties aan leefbare buurten in Amsterdam Veel gehoord en gelezen is dat inzet op leefbaarheid geen verantwoordelijkheid en kerntaak meer is van woningcorporaties. Handen

Nadere informatie

Zuilen. Terugkoppeling Netwerkbijeenkomst 30 september 2014, Buurthuis Zuilen

Zuilen. Terugkoppeling Netwerkbijeenkomst 30 september 2014, Buurthuis Zuilen Zuilen Terugkoppeling Netwerkbijeenkomst 30 september 2014, Buurthuis Zuilen We willen u als bewoner van Zuilen graag informeren over de uitkomsten van de netwerkbijeenkomst in Buurthuis Zuilen op 30 september.

Nadere informatie

Irma Steenbeek VERSTAG

Irma Steenbeek VERSTAG Irma Steenbeek VERSTAG Colofon Eindredactie Joost Pool Redactie Boris Goddijn Vormgeving Pien Vermazeren Fotografie Boris Goddijn Beeldbewerking Pien Vermazeren Copyright en disclaimer Het overnemen van

Nadere informatie

Talentcoach doorbreekt patronen

Talentcoach doorbreekt patronen Talentcoach Talentcoach doorbreekt patronen Talentcoach is een social profit organisatie. Wij gaan niet voor financiële winst, maar voor sociale winst. Mensen willen mee doen, maar zijn niet (meer) in

Nadere informatie

st r e s smanagement Inzicht in het omgaan met spanningen. Maximaal aantal deelnemers 12 Leren oplossingsgericht te handelen.

st r e s smanagement Inzicht in het omgaan met spanningen. Maximaal aantal deelnemers 12 Leren oplossingsgericht te handelen. st r e s smanagement De cursus 'stressmanagement' is bedoeld voor iedereen die in zijn/haar werksituatie te maken krijgt met stress als gevolg van problemen en spanningsvolle situaties. De eigen ervaringen

Nadere informatie

Beleidsplan 2012 t/m 2016

Beleidsplan 2012 t/m 2016 Beleidsplan 2012 t/m 2016 Mei 2012 Beleidsplan 2012 t/m 2016 Inleiding Dit beleidsplan is het resultaat van een voortgaand proces, waar we sinds twee jaar aan werken. In die periode is het volgende gebeurd.

Nadere informatie

Wij doen veel voor de school en de school doet veel voor ons

Wij doen veel voor de school en de school doet veel voor ons 12 Sardes Speciale Editie nummer 13 juni 2012 Karin Hoogeveen (Sardes) Ouders en de Van Ostadeschool in Den Haag Wij doen veel voor de school en de school doet veel voor ons In opdracht van de gemeente

Nadere informatie

zorgvernieuwingsprijs

zorgvernieuwingsprijs Nationale Nationale zorgvernieuwingsprijs zorgvernieuwingsprijs Concept Een Incare afdeling van het UWV kan inspelen op de behoefte van mannelijke werklozen door startcursussen, vervolgcursussen en praktijkstages

Nadere informatie

Bruggenbouwers Linko ping, Zweden

Bruggenbouwers Linko ping, Zweden Bruggenbouwers Linko ping, Zweden Het Bruggenbouwers project wordt in de Zweedse stad Linköping aangeboden en is één van de succesvolle onderdelen van een groter project in die regio. Dit project is opgezet

Nadere informatie

Mentorschap bestuurders in Fryslân West

Mentorschap bestuurders in Fryslân West Mentorschap bestuurders in Fryslân West 1. Inleiding: De portefeuillehouders SoZaWe van de 7 gemeentes in NW-Fryslân hebben uitgesproken, na een oproep daartoe in VFG-verband, zich in te willen zetten

Nadere informatie

Dubbel anders. Stand van zaken. Samengevat: Een revolutie is nodig. Nederlanders met een beperking én niet-westerse achtergrond uit de verdomhoek

Dubbel anders. Stand van zaken. Samengevat: Een revolutie is nodig. Nederlanders met een beperking én niet-westerse achtergrond uit de verdomhoek Dubbel Anders, pagina 1 van 6, april 2010 Dubbel anders Nederlanders met een beperking én niet-westerse achtergrond uit de verdomhoek Ange Wieberdink In opdracht van het ministerie van VWS heb ik een tiental

Nadere informatie

Gemeente Haarlem. Retouradres; Stadhuis, Postbus 511 2003 PB Haarlem. Aan de leden van de commissie Samenleving

Gemeente Haarlem. Retouradres; Stadhuis, Postbus 511 2003 PB Haarlem. Aan de leden van de commissie Samenleving Gemeente Haarlem Jack Chr. van der Hoek Wethouder Welzijn, Volksgezondheid, Sport, Dienstverlening & Communicatie Retouradres; Stadhuis, Postbus 511 2003 PB Haarlem Aan de leden van de commissie Samenleving

Nadere informatie

Samen voor een sociale stad

Samen voor een sociale stad Samen voor een sociale stad 2015-2018 Samen werken we aan een sociaal en leefbaar Almere waar iedereen naar vermogen meedoet 2015 Visie VMCA 2015 1 Almere in beweging We staan in Almere voor de uitdaging

Nadere informatie

> TAALWERKBLAD PARTICIPATIE

> TAALWERKBLAD PARTICIPATIE TAALWERKBLAD PARTICIPATIE aanpak coach cultuur deelnemen doel eigenschappen heden integreren kwaliteiten meedoen mentor nu plan samenleving toekomst vaardigheden verleden verwachtingen wensen DE WERKWOORDSTIJDEN

Nadere informatie

Managers en REC-vorming ----- GEEN VOORUITGANG ZONDER VOORTREKKERS

Managers en REC-vorming ----- GEEN VOORUITGANG ZONDER VOORTREKKERS @ ----- Managers en REC-vorming ----- AB ZONDER VOORTREKKERS GEEN VOORUITGANG De wereld van de REC-vorming is volop beweging. In 1995 werden de eerste voorstellen gedaan en binnenkort moeten 350 scholen

Nadere informatie

Cursus VRIENDEN MAKEN.KUN JE LEREN

Cursus VRIENDEN MAKEN.KUN JE LEREN Cursus VRIENDEN MAKEN.KUN JE LEREN PRAKTISCHE INFORMATIE Wat voor cursus? Het is een cursus voor mensen die, om wat voor reden dan ook, geen stevige vriendenkring (meer) hebben en die actief willen onderzoeken

Nadere informatie

Mona geeft naailes in buurthuis De Meeuw.

Mona geeft naailes in buurthuis De Meeuw. Mona geeft naailes in buurthuis De Meeuw. Ik ben Mona, ben geboren in Egypte. Ik heb daar basisschool gedaan. Daarna een opleiding voor zuster. Ik woon 6 jaar in Nederland. Mijn man is overleden. Ik zorg

Nadere informatie

kinderen toch blijven ondersteunen. Het maakt niet uit wat (Surinaamse vader, 3 kinderen)

kinderen toch blijven ondersteunen. Het maakt niet uit wat (Surinaamse vader, 3 kinderen) In opdracht van de Gemeente Amsterdam (Dienst Maatschappelijke Ontwikkeling) Als ik mijn vader had gehad vanaf mijn jeugd, dan zou ik misschien anders zijn in het leven. (...) Wat ik allemaal wel niet

Nadere informatie

BESTANDSANALYSE SAMENLOPERS ZWOLLE. Resumé bevindingen

BESTANDSANALYSE SAMENLOPERS ZWOLLE. Resumé bevindingen BESTANDSANALYSE SAMENLOPERS ZWOLLE Resumé bevindingen Inleiding Ekdé werk&mobiliteit BV is juli 07 gestart met een screening van samenlopers ingeschreven bij de gemeente Zwolle. Over elke kandidaat is

Nadere informatie

Interculturele Competentie:

Interculturele Competentie: Interculturele Competentie: Een vak apart W. Shadid, Leiden, mei 2010 Inleiding In deze korte uiteenzetting wordt aandacht besteed aan het onderwerp interculturele competenties waarop de laatste tijd en

Nadere informatie

In deze notitie is een korte beschrijving gegeven van de campagne Ik Fiets. Aan het eind van dit document staat het campagnemateriaal.

In deze notitie is een korte beschrijving gegeven van de campagne Ik Fiets. Aan het eind van dit document staat het campagnemateriaal. Campagnevoorbeeld: Ik fiets Utrecht, 4 februari 2010 1 Inleiding In deze notitie is een korte beschrijving gegeven van de campagne Ik Fiets. Aan het eind van dit document staat het campagnemateriaal. 1.1

Nadere informatie

Meedoen& Meetellen. Wat betekent het voor mensen met een verstandelijke beperking? Trainingsmodules voor professionals

Meedoen& Meetellen. Wat betekent het voor mensen met een verstandelijke beperking? Trainingsmodules voor professionals Meedoen& Meetellen Wat betekent het voor mensen met een verstandelijke beperking? Trainingsmodules voor professionals Samenstelling trainingsmodule Eline Roelofsen Roel Schulte www.verwondering.nu Illustratie

Nadere informatie

Participatief leiderschap. Hoe leid je een samenwerkingsverband?

Participatief leiderschap. Hoe leid je een samenwerkingsverband? Participatief leiderschap Hoe leid je een samenwerkingsverband? Mr. Drs. Lucien Stöpler Justice in Practice December 2014 Participatief leiderschap: Hoe leid je een samenwerkingsverband? 2014 Justice in

Nadere informatie

Management samenvatting Ongekend Talent. De woorden Ongekend Talent zijn begonnen om een verhaal te vertellen

Management samenvatting Ongekend Talent. De woorden Ongekend Talent zijn begonnen om een verhaal te vertellen Management samenvatting Ongekend Talent De woorden Ongekend Talent zijn begonnen om een verhaal te vertellen De managementsamenvatting van Ongekend Talent is mede mogelijk gemaakt door Equal subsidiering

Nadere informatie

Met de wervingscirkel kun je stap voor stap een wervingsactie voorbereiden:

Met de wervingscirkel kun je stap voor stap een wervingsactie voorbereiden: Wervingscirkel 1 Veel vrijwilligersorganisaties hebben probelemen met het werven van vrijwilligers. Je hebt tenslotte geen baan te bieden met salaris, maar je biedt een vorm van vrijetijdsbesteding. In

Nadere informatie

Aan de leden van Provinciale Staten

Aan de leden van Provinciale Staten Aan de leden van Provinciale Staten Datum : 19 september 2007 Briefnummer : 2007-33.316/38/A.15, EZ Zaaknummer: 44942 Behandeld door : Punter M. Telefoonnummer : (050) 3164472 Antwoord op : Bijlage : Onderwerp

Nadere informatie

Kracht Lokaal. Versterking van vrijwilligersorganisaties

Kracht Lokaal. Versterking van vrijwilligersorganisaties Kracht Lokaal Versterking van vrijwilligersorganisaties Versterking van vrijwilligersorganisaties Krachtige vrijwilligersorganisaties zijn onmisbaar in de lokale samenleving. Om deze rol nu én in de toekomst

Nadere informatie

Samenwerken èn netwerken

Samenwerken èn netwerken Samenwerken èn netwerken Stappenplan voor versterken van zelforganisaties Auteurs Saskia van Grinsven en Jamila Achahchah Fotografie: Guillermo Dazelle MOVISIE Juni 2012 Inleiding Voor je ligt een stappenplan

Nadere informatie

Programma Tienerclub. Tienerclub Blok 1 & 5: Adventure 4 Kids Op avontuur met jezelf

Programma Tienerclub. Tienerclub Blok 1 & 5: Adventure 4 Kids Op avontuur met jezelf Programma Tienerclub. Tienerclub Blok 1 & 5: Adventure 4 Kids Op avontuur met jezelf Vijf woensdagmiddagen kunnen jongens en meiden tussen de 10 en 14 jaar op avontuur naar zichzelf. Het kind leert zichzelf

Nadere informatie

Allochtonen, burgerinitiatieven en participatie IIP

Allochtonen, burgerinitiatieven en participatie IIP Allochtonen, burgerinitiatieven en participatie IIP Gevraagd: initiatieven. Doen allochtone bewoners ook mee? Het Instituut voor Publiek en Politiek (IPP) heeft in 2004 een onderzoek gedaan naar het gebruik

Nadere informatie

Zorg voor je carrière. Neem gerust contact op of maak een afspraak. Telefoon: (030) 602 94 25 of e-mail: zorg@matchcare.nl

Zorg voor je carrière. Neem gerust contact op of maak een afspraak. Telefoon: (030) 602 94 25 of e-mail: zorg@matchcare.nl Neem gerust contact op of maak een afspraak. Telefoon: (030) 602 94 25 of e-mail: zorg@matchcare.nl Hoe presenteer ik mijzelf? Wat wil ik? Zorg voor je carrière Door het dagelijkse contact met mijn coach

Nadere informatie

Toespraak van Vlaams minister Lieten op eindcongres The Missing Link - woensdag 21 september 2011

Toespraak van Vlaams minister Lieten op eindcongres The Missing Link - woensdag 21 september 2011 Toespraak van Vlaams minister Lieten op eindcongres The Missing Link - woensdag 21 september 2011 Geachte heer Commissaris Andor, Geachte mensen van De Link, mensen van de Europese partnerorganisaties,

Nadere informatie

Annette Koops: Een dialoog in de klas

Annette Koops: Een dialoog in de klas Annette Koops: Een dialoog in de klas Als ondersteuning bij het houden van een dialoog vindt u hier een compilatie aan van Spreken is zilver, luisteren is goud : een handleiding voor het houden van een

Nadere informatie

LEIDERSCHAP IN DE CORPORATE JUNGLE. Bagage voor een succesvolle reis naar je eigen doel. Een training met wortels in de praktijk.

LEIDERSCHAP IN DE CORPORATE JUNGLE. Bagage voor een succesvolle reis naar je eigen doel. Een training met wortels in de praktijk. LEIDERSCHAP IN DE CORPORATE JUNGLE Bagage voor een succesvolle reis naar je eigen doel. Een training met wortels in de praktijk. PROFESSIONALISEREN DOOR ALLE BENODIGDE SOFTSKILLS VAN DE MANAGER TE TRAINEN

Nadere informatie

Visie op participatie

Visie op participatie 1. Inleiding De VVD vindt dat ieder individu een zelfstandig en zelfredzaam bestaan moet kunnen hebben. Volledige zelfontplooiing is een basisrecht dat daarbij hoort. De overheid dient daar waar nodig

Nadere informatie

Uitvoeringsprogramma Vrijwilligerswerkbeleid Oostzaan

Uitvoeringsprogramma Vrijwilligerswerkbeleid Oostzaan Uitvoeringsprogramma Vrijwilligerswerkbeleid Oostzaan Kantelen naar vrijwilligers Gemeente Oostzaan 22-12-2011 Joost Nellen, JongeHonden Anne Vrieze, WWZ Consultancy Inhoudsopgave Inhoudsopgave... 1 1.

Nadere informatie

Sollicitatietraining: op weg naar stage & werk

Sollicitatietraining: op weg naar stage & werk Sollicitatietraining: op weg naar stage & werk De jongeren die zich aanmelden bij Maljuna Frato hebben een grote afstand tot de arbeidsmarkt en hebben weinig of geen zicht op hun mogelijkheden, kwaliteiten

Nadere informatie

Taal verbindt mensen Wij verbinden mensen met taal Want Taal doet meer dan schrijven, spreken en lezen Het is de sleutel naar een nieuwe toekomst!

Taal verbindt mensen Wij verbinden mensen met taal Want Taal doet meer dan schrijven, spreken en lezen Het is de sleutel naar een nieuwe toekomst! Taal verbindt mensen Wij verbinden mensen met taal Want Taal doet meer dan schrijven, spreken en lezen Het is de sleutel naar een nieuwe toekomst! Taal doet meer In Utrecht wonen meer dan 15.000 volwassenen

Nadere informatie

CIVIC CROWDFUNDING VOOR EINDHOVEN

CIVIC CROWDFUNDING VOOR EINDHOVEN Raadsnummer 15R6401 CIVIC CROWDFUNDING VOOR EINDHOVEN Inleiding Crowdfunding is een vorm van financiering voor projecten en ondernemingen. Een grote groep mensen legt een klein bedrag in om een project

Nadere informatie

Hulp bij ADHD. Scholingsaanbod

Hulp bij ADHD. Scholingsaanbod Hulp bij ADHD Dit heeft mijn beeld van ADHD enorm verrijkt. Ik zie nu veel mogelijkheden om kinderen met ADHD goede begeleiding te bieden deelnemer workshop bij Fontys Hogescholen Copyright 2010 Hulp bij

Nadere informatie

Methodiekbeschrijving Januari 2008. Laat Zien Wat Je Kunt

Methodiekbeschrijving Januari 2008. Laat Zien Wat Je Kunt Methodiekbeschrijving Januari 2008 Laat Zien Wat Je Kunt Deel 1: Methodiekbeschrijving Het is bij de juiste methodiekvaststelling bepalend uit welke personen de doelgroep bestaat. De methodiek is vooral

Nadere informatie

Senioren ontmoeten elkaar. Verslag van 2 oktober 2010

Senioren ontmoeten elkaar. Verslag van 2 oktober 2010 Senioren ontmoeten elkaar Verslag van 2 oktober 2010 Meer overeenkomsten dan verschillen Dit is, in het kort, de conclusie van de lunchbijeenkomst Senioren ontmoeten elkaar 1 op 2 oktober 2010. De lunchbijeenkomst

Nadere informatie

Geïnteresseerd in het vak van trainer/adviseur? Solliciteer via sollicitatie@dekrommerijn.nl. Lees hieronder verder over:

Geïnteresseerd in het vak van trainer/adviseur? Solliciteer via sollicitatie@dekrommerijn.nl. Lees hieronder verder over: Geïnteresseerd in het vak van trainer/adviseur? Solliciteer via sollicitatie@dekrommerijn.nl Lees hieronder verder over: Het werk van ondernemingsraden. Het werk van de trainer/adviseur. De ideale trainer/adviseur.

Nadere informatie

Verslag van de bijeenkomst Mannen Emancipatie in het Turks Museum d.d. 30 november 2013

Verslag van de bijeenkomst Mannen Emancipatie in het Turks Museum d.d. 30 november 2013 Verslag van de bijeenkomst Mannen Emancipatie in het Turks Museum d.d. 30 november 2013 Aanwezig ca. 100 personen. Sprekers: Vz. Turks Museum Rustem Akarsu, Vz. Platform Allochtone Ouderen de heer R. Ramnath,

Nadere informatie

Leer- en Ontwikkelingsspel

Leer- en Ontwikkelingsspel SPEELWIJZE LEER- EN ONTWIKKELINGSSPEL - Bladzijde 1 / 13 SPEELWIJZE Leer- en Ontwikkelingsspel Leren en ontwikkelen spelen een belangrijke rol in onze samenleving. Veranderingen op allerlei gebied volgen

Nadere informatie

WERELDS Diversiteits-trainingen

WERELDS Diversiteits-trainingen WERELDS Diversiteits-trainingen Diversiteitsmanagement Interculturele Communicatie Diversiteit voor politici Interculturele personele gespreksvoering Integreren in uw organisatie (voor allochtone medewerkers)

Nadere informatie

Samen duurzaam verder

Samen duurzaam verder Samen duurzaam verder Onlangs sloten we de pilot Duurzaam Severinus af met een brede evaluatie onder de pilot-woningen en locaties voor dagbesteding en thuisondersteuning met de medewerkers én de wettelijk

Nadere informatie

Inge Test 07.05.2014

Inge Test 07.05.2014 Inge Test 07.05.2014 Inge Test / 07.05.2014 / Bemiddelbaarheid 2 Bemiddelbaarheidsscan Je hebt een scan gemaakt die in kaart brengt wat je kans op werk vergroot of verkleint. Verbeter je startpositie bij

Nadere informatie

Het gaf mij veel energie om een eigen evenement te organiseren.

Het gaf mij veel energie om een eigen evenement te organiseren. Het Cruyff Foundation Community Program De Johan Cruyff Foundation wil jongeren langdurig binden aan het Cruyff Court en de wijk. Wij willen jongeren meer zelfvertrouwen geven, kansen bieden om hun talent

Nadere informatie

Deze cirkel bestaat uit vijf stappen die u kunt doorlopen om uw wervingscampagne systematisch op te zetten. Waar wil je vrijwilligers voor werven?

Deze cirkel bestaat uit vijf stappen die u kunt doorlopen om uw wervingscampagne systematisch op te zetten. Waar wil je vrijwilligers voor werven? Werving U wilt nieuwe vrijwilligers werven. Mensen die één keer aan een actie meedoen, mensen waar u af en toe een beroep op kunt doen, of mensen die voor langere tijd willen meewerken. U wilt hen in elk

Nadere informatie

- Voor Wie? - Inschrijven en deelnemerskaart. - Ontstaan, kracht en missie. - De mensen van Nisa for Nisa. - Stage lopen. - Financiën - ANBI

- Voor Wie? - Inschrijven en deelnemerskaart. - Ontstaan, kracht en missie. - De mensen van Nisa for Nisa. - Stage lopen. - Financiën - ANBI 1. - Voor Wie? - Inschrijven en deelnemerskaart - Ontstaan, kracht en missie - De mensen van Nisa for Nisa - Stage lopen - Financiën - ANBI De Vertaling : لمن التسج ل وبطالة االشتران النشاة الموة و المهمة

Nadere informatie

LMD brandweer. Kansen voor ontwikkeling en doorgroei

LMD brandweer. Kansen voor ontwikkeling en doorgroei LMD brandweer Kansen voor ontwikkeling en doorgroei LMD brandweer kansen voor ontwikkeling en doorgroei Als leidinggevende bij de brandweer heb je een bijzondere en veelzijdige baan. Je werkt in een snel

Nadere informatie

Medezeggenschap van Vrijwilligers

Medezeggenschap van Vrijwilligers Terugkoppeling netwerkbijeenkomst 1 december 2014 Medezeggenschap van Vrijwilligers In deze derde en laatste bijeenkomst keken we opnieuw naar verschillende mogelijkheden om meedenken en meepraten van

Nadere informatie

Oranje Fonds Groeiprogramma

Oranje Fonds Groeiprogramma Oranje Fonds Groeiprogramma programmaoverzicht 2012 Oranje Fonds Groeiprogramma Het Oranje Fonds bevordert betrokkenheid in de samenleving. Door onze steun ontmoeten mensen elkaar of vinden zij een nieuwe

Nadere informatie

Menukaart Loopbaanevents. Investeer in jouw talent

Menukaart Loopbaanevents. Investeer in jouw talent Menukaart Loopbaanevents Investeer in jouw talent Inhoud 1. LOOPBAANEVENTS OP LOCATIE... 3 Inleiding... 3 Praktisch... 3 2. TALENT ONTWIKKELEN ( TALENTMANAGEMENT)... 4 (her)ken je Talent/ Kernkwaliteiten...

Nadere informatie

Programma Kinderen Maken Muziek

Programma Kinderen Maken Muziek Programma Kinderen Maken Muziek Periode 2015-2017 Inleiding Kinderen Maken Muziek wil een bijdrage leveren aan het versterken van de sociale cohesie door kinderen samen een instrument te leren bespelen.

Nadere informatie

Informeel gewaardeerd Erkennen en benutten van verworven competenties. Eindrapportage. Amsterdam, mei 2009

Informeel gewaardeerd Erkennen en benutten van verworven competenties. Eindrapportage. Amsterdam, mei 2009 Informeel gewaardeerd Erkennen en benutten van verworven competenties Eindrapportage Amsterdam, mei 2009 Postbus 8576 1005 AN Amsterdam T. 020 5816398 F: 020 5816392 E: post@fnvvrouwenbond.nl www.fnvvrouwenbond.nl

Nadere informatie

OPLEIDING LEIDINGGEVEN IN DE KINDEROPVANG. Een opleiding om hoger op te komen

OPLEIDING LEIDINGGEVEN IN DE KINDEROPVANG. Een opleiding om hoger op te komen OPLEIDING LEIDINGGEVEN IN DE KINDEROPVANG 2012 Een opleiding om hoger op te komen 1 OPLEIDING 2012 Ervaring: De training heeft me sterker gemaakt in mijn rol als leidinggevende. Ik heb mijn beleid en doelen

Nadere informatie

Plan van Aanpak. Servicepunt Vrijwilligerswerk Hengelo. Onderdeel. Maatschappelijke Stage

Plan van Aanpak. Servicepunt Vrijwilligerswerk Hengelo. Onderdeel. Maatschappelijke Stage Plan van Aanpak Servicepunt Vrijwilligerswerk Hengelo Onderdeel Maatschappelijke Stage 2012 Concept 0.2 Inhoud Deel I Kaders 1. Inleiding 2. Doelgroep 3. Doelstelling 4. Kerntaken 4.1 Makelen en verbinden

Nadere informatie

Hand-out Maatschappelijke Stage in de sport

Hand-out Maatschappelijke Stage in de sport Hand-out Maatschappelijke Stage in de sport Inleiding Jongeren hebben de toekomst. Met de Maatschappelijke Stage (MaS) wordt een hoop jonge energie aan het vrijwilligerscollectief toegevoegd. In Zwolle

Nadere informatie

Beroepscompetentieprofiel gastouder

Beroepscompetentieprofiel gastouder Beroepscompetentieprofiel gastouder Het voorliggende beroepscompetentieprofiel is vastgesteld door de Convenantpartijen op 29 mei 2009. In het kader van de uitvoering van kinderopvang zoals bedoeld in

Nadere informatie

Alle kinderen kunnen Roefelen Stichting Roefelen zoekt partners 2013-2017

Alle kinderen kunnen Roefelen Stichting Roefelen zoekt partners 2013-2017 Alle kinderen kunnen Roefelen Stichting Roefelen zoekt partners 2013-2017 Het is belangrijk dat kinderen al jong kennis maken met bedrijven en beroepen. Roefelen maakt dat mogelijk. De in 2011 opgerichte

Nadere informatie

Wmo-netwerkbijeenkomst over sport

Wmo-netwerkbijeenkomst over sport Wmo-netwerkbijeenkomst over sport Verslag Wmo (Wet maatschappelijke ondersteuning)-netwerkbijeenkomst gemeente Oud-Beijerland 16 april 2013 Voor de Wmo-netwerkbijeenkomst van 16 april 2013, met als dagvoorzitter

Nadere informatie

Achtergrondinformatie. Man 2.0. Programma ter bevordering van emancipatie en participatie van sociaal geïsoleerde mannen

Achtergrondinformatie. Man 2.0. Programma ter bevordering van emancipatie en participatie van sociaal geïsoleerde mannen Achtergrondinformatie Man 2.0 Programma ter bevordering van emancipatie en participatie van sociaal geïsoleerde mannen April 2010 1 Inleiding Het is het Oranje Fonds gebleken dat veel maatschappelijke

Nadere informatie

= nog steeds aandachtspunt

= nog steeds aandachtspunt 1 e Kwartaalrapportage 2013 - Huis van de Wijk {Slotervaart Noord, De Buurtzaak} De status van de afgesproken prestaties voor de Huis van de Wijk op basis van de UVO. Deze kwartaalrapportage moet per huis

Nadere informatie

Stimuleren dat oudere migranten de weg naar voorzieningen voor zorg en welzijn, wonen en inkomen weten te vinden. Dat beoogt Stem van de oudere

Stimuleren dat oudere migranten de weg naar voorzieningen voor zorg en welzijn, wonen en inkomen weten te vinden. Dat beoogt Stem van de oudere Stimuleren dat oudere migranten de weg naar voorzieningen voor zorg en welzijn, wonen en inkomen weten te vinden. Dat beoogt Stem van de oudere migrant. Dit Netwerk Utrecht Zorg voor Ouderenproject (NUZO;

Nadere informatie

Jonge ambtenaar van het jaar

Jonge ambtenaar van het jaar Verkiezing opent vele deuren voor Katherine Diaz Winnares Katherine Diaz vertelt over haar motiva Winnares Katherine Diaz vertelt over haar motivatie voor het werk, bewustwording tijdens en kansen na het

Nadere informatie

Activeringscentrum Power Enschede

Activeringscentrum Power Enschede Activeringscentrum Power Enschede Korte karakteristiek In diverse wijken in Enschede zijn activeringscentra opgezet waar mensen met grote afstand tot de arbeidsmarkt zelf activiteiten kunnen organiseren

Nadere informatie

Ouderraad Lindenborg Bevordering van ouderbetrokkenheid door uitwisseling van ideeën, informatie en inspiratie

Ouderraad Lindenborg Bevordering van ouderbetrokkenheid door uitwisseling van ideeën, informatie en inspiratie Meerjaren ontwikkelplan 2014-2016 Ouderraad Lindenborg Bevordering van ouderbetrokkenheid door uitwisseling van ideeën, informatie en inspiratie Januari 2014 Opbouw 1. OUDERRAAD LINDENBORG... 3 1.1 DUIDELIJKHEID

Nadere informatie

Verenigingen en welzijnswerk voor ouderen Organisatie: NOC*NSF Contactpersoon: Diederik Meijntjes Contactpersoon 2: Diederik Meijntjes Erkenningen:

Verenigingen en welzijnswerk voor ouderen Organisatie: NOC*NSF Contactpersoon: Diederik Meijntjes Contactpersoon 2: Diederik Meijntjes Erkenningen: Verenigingen en welzijnswerk voor ouderen Organisatie: NOC*NSF Contactpersoon: Diederik Meijntjes Contactpersoon 2: Diederik Meijntjes Erkenningen: Sport- en beweegaanbod Achtergrond Samenvatting Samenwerking

Nadere informatie

SAMEN STA JE STERK S U P P O R T F R Y S L Â N B E L E I D S P L A N 2 0 1 5-2 0 1 7

SAMEN STA JE STERK S U P P O R T F R Y S L Â N B E L E I D S P L A N 2 0 1 5-2 0 1 7 SAMEN STA JE STERK SUPPORT FRYSLÂN BELEIDSPLAN 2015-2017 INLEIDING Maatjesproject Support Fryslân startte in 2001 als onderdeel van Solidair Fryslân. Per 1 januari 2014 is Support Fryslân een zelfstandige

Nadere informatie

Inhoud van de cursussen van DLB, najaar 2012

Inhoud van de cursussen van DLB, najaar 2012 Inhoud van de cursussen van DLB, najaar 2012 Hieronder volgt een beschrijving van de cursussen die vanuit het project DLB in het najaar van 2012 worden georganiseerd. Er zijn drie cursussen, bedoeld voor:

Nadere informatie

Projectplan Ouderen en Levensvragen / Zingeving Cuijk.

Projectplan Ouderen en Levensvragen / Zingeving Cuijk. Projectplan Ouderen en Levensvragen / Zingeving Cuijk. Levens- / en zingevingvragen zijn op de achtergrond geraakt in onze samenleving, soms ook in het welzijnswerk. Toch zijn kwetsbaarheid en eenzaamheid

Nadere informatie

Informatie voor doorverwijzers. Aanbod ISKB taalcoaching

Informatie voor doorverwijzers. Aanbod ISKB taalcoaching Informatie voor doorverwijzers Aanbod ISKB taalcoaching 25 jaar ISKB Taal en meer In 2011 vierde de ISKB met vrijwilligers, cursisten en leerlingen haar 25 jarig bestaan. We hebben een niet meer weg te

Nadere informatie

Het hoofdstuk effectiever werken aan diversiteit geschreven door lector Dr. Sjiera de Vries is onderdeel van De Staat van de Ambtelijke Dienst (STAD)

Het hoofdstuk effectiever werken aan diversiteit geschreven door lector Dr. Sjiera de Vries is onderdeel van De Staat van de Ambtelijke Dienst (STAD) Het hoofdstuk effectiever werken aan diversiteit geschreven door lector Dr. Sjiera de Vries is onderdeel van De Staat van de Ambtelijke Dienst (STAD) 2013. De gehele publicatie is na te lezen op de website

Nadere informatie

Deze nieuwsbrief is bestemd voor de professionals jonge kind van de Utrechtse basisscholen, peutercentra en kinderdagverblijven.

Deze nieuwsbrief is bestemd voor de professionals jonge kind van de Utrechtse basisscholen, peutercentra en kinderdagverblijven. Deze nieuwsbrief is bestemd voor de professionals jonge kind van de Utrechtse basisscholen, peutercentra en kinderdagverblijven. Colofon Het project Nu voor later is een gezamenlijk project van schoolbesturen

Nadere informatie

Voor de interne organisatie onderscheiden we drie type speeltuinverenigingen:

Voor de interne organisatie onderscheiden we drie type speeltuinverenigingen: Checklist indicatoren vrijwilligersmanagement speeltuinwerk De NUSO heeft een vragenlijst ontwikkeld om de organisatiestructuur bij speeltuinverenigingen praktisch in kaart te brengen. Aan de hand van

Nadere informatie

Voor Ondernemers Door Ondernemers in Groningen. Vodo50. Groningen, september 2014 Martijn van der Tuin

Voor Ondernemers Door Ondernemers in Groningen. Vodo50. Groningen, september 2014 Martijn van der Tuin Voor Ondernemers Door Ondernemers in Groningen Vodo50 Groningen, september 2014 Martijn van der Tuin Aanleiding Nederland en Groningen moeten het voor de groei van de economie vooral hebben van actieve

Nadere informatie

Bij deze bieden wij u de resultaten aan van het onderzoek naar de eerste effecten van de decentralisaties in de gemeente Barneveld.

Bij deze bieden wij u de resultaten aan van het onderzoek naar de eerste effecten van de decentralisaties in de gemeente Barneveld. rriercoj Gemeenteraad Barneveld Postbus 63 3770 AB BARNEVELD Barneveld, 27 augustus 2015 f Ons kenmerk: Ö^OOJcfc Behandelend ambtenaar: I.M.T. Spoor Doorkiesnummer: 0342-495 830 Uw brief van: Bijlage(n):

Nadere informatie

Eindverslag project. Dialoog en diversiteit in beeld in Eindhoven

Eindverslag project. Dialoog en diversiteit in beeld in Eindhoven Eindverslag project Dialoog en diversiteit in beeld in Eindhoven 16 februari 2012 Inhoud 1. Aanleiding 3 2. Doelstelling 4 3. Start en verloop van het project 4 4. Bannieren in de stad 6 5. Expositie Van

Nadere informatie

Nieuwsbrief september 2012

Nieuwsbrief september 2012 Intercultureel Centrum voor Emancipatie INHOUD Nieuwsbrief september 2012 Nieuw Cursusjaar bij het IVC Start Cursus allochtone mantelzorgers Vredesweek en Vredesfeest Aankondiging: Intercultureel vredesfeestweek

Nadere informatie

Gevraagd: Bekwame praktijkopleiders!

Gevraagd: Bekwame praktijkopleiders! Gevraagd: Bekwame praktijkopleiders! Leerbedrijven geven leerlingen de kans om ervaring op te doen in het beroep waarvoor zij opgeleid worden. Zij vervullen daarmee een belangrijke en onmisbare rol voor

Nadere informatie

Rotterdams Ambassadrices Netwerk

Rotterdams Ambassadrices Netwerk De ambassadrice als werver van inburgeraars 1. Inleiding; eigen ervaringen 2 A. Wat is werven 2 B. Het belang van werven 2 C. Verwachtingen 3 D. Rollenspel 4 E. Opdracht 4 2. Voortraject: 4 A. Doel 4 B.

Nadere informatie

DEFINITIES COMPETENTIES

DEFINITIES COMPETENTIES DEFINITIES COMPETENTIES A. MENSEN LEIDINGGEVEN A1 Sturen Geeft op een duidelijke manier richting aan een team, neemt de leiding op zich, zet mensen en middelen zodanig in dat doelen met succes worden bereikt.

Nadere informatie

portret Excellente beroepsbeoefenaar

portret Excellente beroepsbeoefenaar portret Excellente beroepsbeoefenaar programma Excellent Talent naam Wilma Verweij studentnummer 1631825 opleiding Social Management deeltijd werkstuk Portret Excellente Beroepsbeoefenaar datum december

Nadere informatie

EEN LEVEN LANG LEREN

EEN LEVEN LANG LEREN EEN LEVEN LANG LEREN Martin van der Dong, 48 allround operator mengvoeder Agrifirm, Meppel Waarom ben je een EVC-traject gaan volgen? Wat was je motivatie? Mijn werkgever Agrifirm besloot om voor alle

Nadere informatie

Van individuele casuïstiek naar casusoverstijgende oplossing?!

Van individuele casuïstiek naar casusoverstijgende oplossing?! Van individuele casuïstiek naar casusoverstijgende oplossing?! Kort verslag van een OC+-initiatief rond thuiszittende leerlingen uit het primair onderwijs in de regio Eindhoven November 2012 Een publicatie

Nadere informatie