Duurzaamheidsprogramma Gemeente Wormerland

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Duurzaamheidsprogramma 2014-2017 Gemeente Wormerland"

Transcriptie

1 Duurzaamheidsprogramma Gemeente Wormerland Alle kleine beetjes helpen Milieudienst Waterland September 2013

2 - 2 -

3 Inhoud Inleiding Hoofdstuk 1: Een beter klimaat Hoofdstuk 2: Samen met inwoners en bedrijven Hoofdstuk 3: Gemeente als voorbeeld Bijlage 1: Planning, uitvoering en financiële middelen Bijlage 2: Bijdrage Servicepunt Duurzame Energie Bijlage 3: Werkzaamheden milieudienst Waterland

4 Inleiding Klimaat Met het aflopen van de Stimulering Lokale Klimaatinitiatieven (SLOK) eind 2012 is een einde gekomen aan de ondersteuning door de rijksoverheid van het gemeentelijk klimaatbeleid. Voor 2013 heeft de rijksoverheid geen nieuwe financiële middelen beschikbaar gesteld. Gemeenten zullen voor komende jaren voornamelijk met eigen middelen aan klimaatbeleid invulling moeten geven. In deze tijd van krapte van financiële middelen betekent dit veelal ook een inkrimping van mogelijkheden die de gemeente heeft. Gemeenten staan echter niet met lege handen. Gemeentelijk beleid kan bijvoorbeeld de kaders voor duurzame energie, energieneutrale nieuwbouw en na-isolatie van bestaande woningen verbeteren. Zeker ook voor de eigen gemeentelijke organisatie zijn bij de stijgende energieprijzen energiebesparende maatregelen eerder terugverdiend. Bovendien heeft provincie Noord-Holland voor de periode alsnog financiële middelen gevonden om subsidie te geven voor energiebesparing en duurzame energie voor inwoners met een eigen woning. Tevens is er nog een bedrag uit de SLOK gelden en reserve duurzame energie. Deze bedragen zullen worden ingezet voor diverse duurzaamheidsprojecten. Verder zal Milieudienst Waterland in 2013 het project Route du Soleil voortzetten waarmee de aanschaf van zonnepanelen door gemeenten, bedrijven en inwoners wordt gestimuleerd. Intentieverklaring Energie Afspraak Noord-Holland In september 2012 heeft de gemeente Wormerland samen met de provincie de Intentieverklaring Energie Afspraak Noord Holland ondertekend. Deze intentieverklaring omvat afspraken voor uitvoering van klimaatprojecten door gemeenten, met ondersteuning door provincie Noord-Holland. De ondersteuning door de provincie vindt plaats met de Uitvoeringsregeling subsidie duurzame energie maatregelen bestaande bouw Noord-Holland 2012, en met informatie en deskundigheid vanuit het Servicepunt duurzame energie. Dit servicepunt wordt op dit moment uitgevoerd door adviesbureau DWA. De Intentieverklaring omvat ook een afspraak om een Duurzame Energieagenda op te stellen voor de periode Deze Duurzame Energieagenda biedt de gemeenten de mogelijkheid om daarin haar klimaatbeleid te benoemen, een uitvoeringsprogramma op te nemen en op deze wijze ook ondersteuning vanuit het servicepunt duurzame energie voor het uitvoeringsprogramma te verkrijgen. Minimaal dient de Duurzame Energieagenda een project te omvatten uit één van de volgende thema s: - Verduurzamen bestaande bouw - Energieneutrale nieuwbouw - Lokale energieproductie - Energieneutrale regio - 4 -

5 Duurzame Energieagenda Deze agenda is vanuit Milieudienst Waterland gevuld met een project voor het thema Lokale Energieproductie en een project voor het thema Verduurzamen bestaande bouw. - Route du Soleil - Subsidieregeling duurzame energie voor inwoners met een eigen woning Met deze twee projecten voldoet de Duurzame Energieagenda aan de door de provincie gestelde eisen. Gemeenten kunnen naar eigen ambitie deze agenda aanvullen. De gemeente Wormerland heeft er voor gekozen de duurzaamheidsaspecten van de kerntaken die de gemeente heeft en waaraan uitvoering wordt gegeven in deze Duurzame Energieagenda op te nemen. Waaronder de afspraken met de woningcorporatie, de duurzaamheidslening via SVN, een energiemarkt, elektrische laadpalen en de inventarisatie tot energiebesparing binnen de eigen gemeentelijke gebouwen. Wormerland Energieneutraal Energieneutraal word je niet van vandaag op morgen. Het vraagt over het algemeen om een lange realisatieperiode. Om energieneutraliteit te bereiken zijn zeer forse inspanningen nodig, en het vraagt forse investeringen van alle partijen binnen Wormerland. Om energieneutraliteit te bereiken zijn veel maatregelen nodig. Een groot deel is nu al kosteneffectief. Om volledig energieneutraal te worden zijn echter ook duurdere maatregelen nodig. Integrale aanpak Het landelijk beleid stuurt steeds meer aan op een integrale benadering van de milieuproblematiek, met als doel een verdere verbetering van de milieu- en leefomgevingkwaliteit. Het gaat daarbij dus niet alleen om een integrale aanpak van de milieucompartimenten door de Milieudienst, maar ook om veiligheid en gezondheid en om een integrale benadering vanuit alle betrokken gemeentelijke disciplines, zodat men vanaf het eerste moment betrokken is bij de planontwikkeling en een ieder zich bewust is van elkaars belangen en prioriteiten en alle partijen streven naar een evenwichtige belangenafweging. Niet toetsen achteraf, maar actief meedenken en sturen voordat de kaarten zijn geschud. Bij ruimtelijke ontwikkeling, bijvoorbeeld het opstellen van bestemmingsplannen en het uitwerken van bouwplannen, worden de belangen ingebracht via de betreffende projectgroepen. Milieu is daarin één van de aandachtspunten. Daarbij gaat het voor milieu voor een deel om randvoorwaarden, vanwege wettelijke normen of eerder vastgesteld beleid, en voor het overige om ambities, als het benutten van kansen, het verbeteren van situaties en voorbeeldprojecten. Energieakkoord Op 6 september 2013 zette Nederland een belangrijke stap op weg naar een schone toekomst. Ruim veertig organisaties, waaronder de overheid, werkgevers, vakbeweging, natuur- en milieuorganisaties, andere maatschappelijke organisaties en financiële instellingen, verbinden zich - 5 -

6 aan het Energieakkoord voor duurzame groei. Kern van het akkoord zijn breed gedragen afspraken over energiebesparing, schone technologie en klimaatbeleid. Uitvoering van de afspraken moet resulteren in een betaalbare en schone energievoorziening, werkgelegenheid en kansen voor Nederland in de schone technologiemarkten. Nederland heeft een Energieakkoord voor duurzame groei nodig. De Sociaal-Economische Raad heeft gefaciliteert om tot zo'n akkoord te komen. Bindende afspraken over energiebesparing, schone energietechnologieën en klimaatbeleid zijn onderdeel van dit akkoord. Tegelijkertijd moet het aanzetten tot duurzame groei en groene werkgelegenheid. Naast een lagere energierekening voor bedrijven, instellingen, (scholen, ziekenhuizen, woningcorporaties) en burgers en milieuwinst levert dit ook nieuwe banen op in de bouw en aanverwante sectoren. Energieakkoord impuls voor lokale duurzame energie Het energieakkoord biedt kansen voor gemeenten en hun inwoners voor lokale duurzame energieopwekking. Door de lagere energiebelasting op zonne-energie en afspraken over salderen kunnen in alle gemeenten buurtcentrales ontstaan op daken, voormalige vuilstorten en andere locaties. Huizenbezitters konden het teveel aan zelf opgewekte duurzame energie al terugleveren aan het net en verrekenen met het eigen gebruik (het zogenaamde salderen). Dit is door het akkoord nu ook mogelijk voor energiecoöperaties en voor eigenaren van appartementen. -Stimulans voor energieke samenleving Met het energieakkoord krijgt de 'energieke samenleving' een positieve stimulans. Lokale overheden, bedrijven, maatschappelijke organisaties en burgers kunnen samen werken aan een duurzame energievoorziening en energiebesparing in de (bestaande) bouw. -Ondersteuningsprogramma energiebesparing: maatregelen voor de gebouwde omgeving De VNG zal de komende maanden het voortouw nemen om een ondersteuningsprogramma te ontwikkelen om gemeenten actief te helpen bij energiebesparing in de bestaande woningvoorraad en lokale en regionale energiebesparing en -opwekking. Het programma richt zich onder meer op energiebesparing bij eigenaar-bewoners, maatschappelijk vastgoed (schoolgebouwen) en samenwerking met de huursector

7 Speerpunten en doelstellingen In navolging van de voorgaande milieubeleidsplannen heeft de gemeente Wormerland de volgende missie op het gebied van milieu: De gemeente Wormerland wil een goede en gezonde leefomgevingkwaliteit realiseren en duurzaam ontwikkelen daarnaast wil de gemeente toewerken naar een energieneutrale gemeente. De missie bestaat uit een aantal pijlers: Een goede en gezonde leefomgevingkwaliteit betekent dat de kwaliteit van de leefomgeving rondom de woning in orde is. Juist op die plek waar het dagelijks leven zich afspeelt, mensen tot rust komen, kinderen opgroeien, moet men geen gezondheidsrisico s of andere risico s lopen. Overlast en hinder dienen tot een minimum beperkt te zijn. Duurzame ontwikkeling is de ontwikkeling die aansluit op de behoeften van het heden, zonder daarbij de mogelijkheden voor toekomstige generaties om in hun eigen behoeften te voorzien in gevaar te brengen of af te wentelen op mensen die elders leven. Duurzame ontwikkeling is een ontwikkelingsproces gericht op het bevorderen van evenwichtige groei van de veerkrachten kwaliteit van de natuur, van het lichamelijke en geestelijke welzijn van mensen (en een gezonde economische ontwikkeling. De analyse in de Energievisie (zie bijlage) laat zien dat een duurzame energieproductie welke lijdt naar energieneutraliteit op het niveau van de doelstelling uit het klimaatakkoord (20%) of het Energieakkoord (14%) een zeer ambitieuze opgave is. Het is daarom aan te bevelen om de ambities voor de komende jaren vooral te zoeken in het succesvol enthousiasmeren en faciliteren van lokale ontwikkelingen. Het leren van de ingezette activiteiten en het vieren van successen moet leiden tot ontwikkelingen die zich op langere termijn vertalen in waarneembare effecten op de totale energievraag en de duurzame energieproductie. Het milieubeleid komt tot stand in samenwerking met de inwoners, bedrijven en maatschappelijke organisaties. Uitvoering van het milieubeleid vergt namelijk ook de inzet van andere partners. De gemeente moet het samen doen en communicatie speelt daarbij een belangrijke rol. De gemeente zal over het milieubeleid communiceren (voortgang en resultaten). Daarnaast spelen voorlichting en natuur- en milieueducatie hierbij een belangrijke rol

8 Om de missie te verwezenlijken is een 3-tal speerpunten van het milieubeleid benoemd: 1. Een beter klimaat 2. Samen met inwoners en bedrijven 3. Gemeente als voorbeeld In de bijlagen vindt u de planning, uitvoering en de financiele middelen. De werkzaamheden uit te voeren door de milieudienst Waterland en de bijdrage van het Servicepunt Duurzame Energie

9 Hoofdstuk 1: Een beter klimaat Er zijn nogal wat redenen om slim en efficiënt met energie om te gaan. Fossiele brandstoffen worden schaars, het opwekken en verbruiken van energie leiden in veel gevallen tot de uitstoot van CO2 en bovendien: energie kost geld. Dit zijn redenen om serieus aandacht te geven aan alle mogelijkheden om energie te besparen en om energie op duurzame wijze te winnen. Route du Soleil De markt voor zonnepanelen is volop in ontwikkeling. Prijzen zijn gedaald en daardoor kan sinds kort, in een aantal situaties, een investering in een zonnestroom systeem zonder subsidie financieel gunstig zijn. Er zijn vele aanbieders: groot en klein, fysiek of alleen op internet. Route du Soleil richt zich op inwoners, gemeenten, bedrijven en medewerkers van gemeenten en bedrijven. Zonnepanelen voor inwoners en informatie inloop avond Inwoners (maar ook bedrijven) kunnen momenteel gebruik maken van de website Op deze website staat alle relevante informatie voor inwoners. De gemeente Wormerland geeft ondersteuning aan publiciteit voor Route du Soleil. Tevens zorgt de milieudienst zelfstandig voor een aantal advertenties in de regionale kranten. De inwoners van de gemeente Wormerland zijn in mei van dit jaar reeds uitgenodig voor een inloopavond Route du Soleil in het gemeentehuis van Wormerland waarin men alles te weten kon komen over zonnepanelen en de aanschaf ervan. Hierbij is tevens informatie verstrekt omtrent de duurzaamheidslening van de SVN en de subsididieregeling duurzame energie van de gemeente Wormerland. Gezien deze zeer succesvolle inloopavond zal deze in 2014 nogmaals worden georganiseerd. Project Omschrijving Planning Wie Uren kosten resultaat Inloopavond en communicatie (advertenties e.d.) route du soleil Informeren over zonnepanelen 2014/2015 Milieudienst en gemeente Kostenplaats gemeente en milieudienst 4000 Zonnepanelen op particuliere woningen Zonnepanelen voor gemeenten Gemeenten hebben panden in hun bezit die geschikt zijn voor zonnepanelen. Voor een aantal panden kan een investering in zonnepanelen een financieel gunstige investering zijn. Bij representatieve gemeentelijke panden kan de gemeente met een systeem zonnestroom goede voorbeeld uitdragen. De milieudienst zal samen met de gemeenten en gebouwbeheer een inventarisatie maken voor geschikte panden en kosten en baten in kaart brengen. Een eerste voorstel is om te onderzoeken of het budget voor de zonnepanelen gebruikt kan worden voor het - 9 -

10 plaatsen van de panelen op de gebouwen van de gemeentewerf van Wormerland, Kinderboerderij 't Weidje en tevens op de basisscholen van de gemeente Wormerland. Onderstaand vindt u hiervoor een eerste aanzet tot het onderzoek. Mocht dit om een of andere reden niet realistisch/haalbaar blijken dan zal de milieudienst opzoek gaan naar andere gemeentelijke gebouwen waar we de panelen kunnen laten plaatsen. Project Omschrijving Planning Wie Uren kosten resultaat Zonnepanelen gemeentelijke gebouwen Onderzoek rendabele gemeentelijke gebouwen en mogelijke plaatsing 2014/2015 Milieudienst en gemeente Kostenplaats gemeente en milieudienst Uit reserve duurzame energie, n.t.b. Voorbeeld functie gemeente en energiebesparing Zonnepanelen voor medewerkers van de gemeente De aanschaf van zonnepanelen is een investering die je door een besparing op de jaarlijkse energierekening vaak binnen 6 tot 9 jaar terugverdient. Toch ervaart men het hoge aanschafbedrag van zonnepanelen vaak als drempel om over te stappen op zonne-energie. Werkgevers kunnen deze drempel wegnemen voor hun medewerkers via het PV-privéproject. Medewerkers kunnen bijvoorbeeld de mogelijkheid krijgen om de zonnepanelen te betalen met een voorschot op het loon of op het vakantiegeld en eindejaarsuitkering. Milieudienst Waterland biedt haar medewerkers deze mogelijkheid al. De eerste zonnepanelen zijn inmiddels geplaatst via deze regeling. Rekenvoorbeeld: Budget voor vóórfinanciering zonnepanelen voor gemeentemedewerker, PV-privé (terugbetaling via inhouding op het netto salaris). 160 medewerkers, 20% belangstelling, 10% daarvan vraagt lening voor circa 6 panelen systeem: ,-. Dit geld keert terug naar de gemeente. Alleen rentederving als echte kosten, is 600,- per jaar bij 5% volledig uitgeleend. Ruim gerekend 5 jaar aflossing, Kosten: 3000,-. Project Omschrijving Planning Wie Uren kosten resultaat PV-Prive voor medewerkers Lening voor zonnepanelen voor medewerkers gemeente 2014/2015 Milieudienst en gemeente Kostenplaats gemeente en milieudienst 3000,- Aanschaf zonnepanelen medewerkers Zonnepanelen op de gemeentewerf De gemeente Wormerland wil uit het budget reserve duurzame energie, 50 zonnepanelen laten plaatsen op de gebouwen van de gemeentewerf. Hiermee kan ca kwh aan elktra duurzaam worden opgewekt, waarmee de gemeentewerf energieneutraal zal zijn. De indicatieve kosten hiervan bedragen ,-. Dit zal in overleg en samenwerking tussen de gemeente, gebouwenbeheerder en milieudienst uitgevoerd worden

11 Project Omschrijving Planning Wie Uren kosten resultaat Zonnepanelen gemeentelijke gebouwen Zonnepanelen op de gemeentewerf 2014/2015 Milieudienst en gemeente Kostenplaats gemeente en milieudienst ,- Voorbeeld functie gemeente en energiebesparing

12 Zonnepanelen op scholen Voorstel is om op de vijf scholen binnen de gemeente Wormerland zonnepanelen te plaatsen. De scholen zullen om in aanmerking te komen voor de gemeentelijke bijdrage zelf 35% van het aankoopbedrag van de panelen moeten investeren. De milieudienst biedt de scholen een concreet aanbod m.b.t. de organisatie en de uitvoering. De school dient enkel zorg te dragen voor de toegankelijkheid van de school m.b.t. de schouw en de installatie van de panelen. In princiepe is er voor iedere school eenzelfde budget: 35 panelen per school, als standaard pakket. Dit moet uiteraard wel passen. Kosten ongeveer: ,-incl. montage en btw. De panelen leveren 8000 W/p en een totaal van 6800 kwh/jaar. Voor vijf scholen maakt dit een totaal bedrag van: ,-. De bijdrage van de gemeente is 65% van dit bedrag: ,- uit het budget SLOK-gelden. De scholen zelf betalen 35% van het aankoopbedrag. Daarnaast: - Kan er een productieverzekering (service, monitoring en verzekering) worden afgesloten: dat is aan de school, extra kosten zijn dan ook voor de school. - Kan er ook via een website productiegegevens worden bijgehouden, (dat kan ik de toekomst ook lokaal via de omvormer met wifi), deze keuze en kosten zijn ook extra voor de school. In combinatie met het lespakket voor scholen over duurzame energie en zonnepanelen omvat dit een mooi geheel en goed voorbeeld vanuit de gemeente. De milieudienst biedt de scholen een concreet aanbod m.b.t. de organisatie en de uitvoering. De school dient enkel zorg te dragen voor de toegankelijkheid van de school m.b.t. de schouw en de installatie van de panelen. In onderstaande tabel wordt een indicatie gegeven van de kosten en opbrengsten van de verschillende pakketten. Pakket 1 3 panelen Opbrengst: ca.600 kwh/jaar, 690 Wattpiek 1.800,-, incl. montage en BTW Pakket 3 9 panelen Opbrengst: ca kwh/jaar, 2070 Wattpiek 4.400,-, incl. montage en BTW Pakket 6 20 panelen Opbrengst: ca kwh/jaar, 4600 Wattpiek 7.700,-, incl. montage en BTW Pakket op maat 35 panelen Opbrengst: ca kwh/jaar, 8000 Wattpiek ,- incl. montage en BTW

13 De kosten zijn berekend inclusief schouw, montage, elektrische installatie en btw. En exclusief monitoringsdisplay. Via een monitoringsdiplay kunnen alle ouders en kinderen ook daadwerkelijk zien wat de panelen opleveren. Hier zal de school zelf geld voor ter beschikking moeten stellen. Een groter zonnepanelen systeem is relatief goedkoper en heeft dan ook een kortere terugverdientijd, dit in verband met de lagere installatiekosten per Wattpiek. Dit vergt een grotere investering voor de school welke zich uiteraard op termijn terugverdient. Project Omschrijving Planning Wie Uren kosten resultaat Zonnepanelen voor scholen Organisatie en uitvoering PV op scholen 2014/2015 Milieudienst en gemeente Kostenplaats gemeente en milieudienst ,- Voorbeeld functie scholen en gemeente en energiebesparing Zonnepanelen voor bedrijven Met name voor winstgevende bedrijven met een laag energiegebruik kan een investering in een systeem voor zonnestroom lucratief zijn als gebruik gemaakt wordt van de energie-investeringsaftrek en de kleinschaligheidsaftrek. De milieudienst brengt deze mogelijkheid onder de aandacht van bedrijven. Project Omschrijving Planning Wie Uren kosten resultaat Zonnepanelen voor bedrijven Onder de aandacht brengen, informeren Continu Milieudienst en gemeente Kostenplaats gemeente en milieudienst - Bedrijven voorzien van zonnepanelen

14 Mestvergister en zonnepanelen op kinderboerderij t Weidje De mogelijkheid tot het aanschaffen van een kleine mestvergister bij de kinderboerderij t Weidje in Wormerland zal nader worden onderzocht en mogelijk worden aangeschaft. Tevens zal de mogelijkheid tot het installeren van zonnepanelen op het dak van de kinderboerderij worden onderzocht. Project Omschrijving Planning Wie Uren kosten resultaat Mestvergister en PV panelen Onderzoeken of een mestvergister en/of PV bij kinderboerderij t Weidje rendabel kan zijn, is dit het geval, dan deze laten plaatsen 2014/2015 Milieudienst en gemeente Kostenplaats gemeente en milieudienst ,- Lokale energie opwekking

15 Energieke Samenleving Er waait een nieuwe wind door de Nederlandse samenleving. Bewoners, bedrijven en maatschappelijke organisaties wachten niet meer af tot de overheid het voor ze regelt. Ze nemen zelf het initiatief om hun woon- en werkomgeving te verbeteren en maken gebruik van de creativiteit, kennis en energie die in de samenleving te vinden is: de Energieke Samenleving. Veel van deze initiatieven ontstaan op gebieden die vallen binnen het brede begrip duurzaamheid. Denk aan duurzaam (ver)bouwen, het opwekken van duurzame energie en groen in de leefomgeving. Bezuinigingen bij gemeenten en nieuwe visies op de gemeentelijke kerntaken zorgen voor een toenemende aandacht voor deze Energieke Samenleving. Lokale energiecooperatie Een groeiend aantal consumenten vraagt om groene stroom en groen gas en burgers en bedrijven kiezen er steeds vaker voor om zelf en samen energie op te wekken. De toekomst voor lokale energieopwekking is dus veelbelovend. In steeds meer steden en dorpen komen initiatieven om zelf groene energie te gaan opwekken. Een prima plan, waarmee vaak zowel het milieu als de eigen financiën gebaat zijn. Het is duurzaam en een aanzet voor een regionale economie. Zonnepanelen zijn vaak de snelste en eenvoudigste vorm om dit te doen. Maar niet iedereen heeft een dak dat geschikt is voor zonne-energie en de investeringen kunnen voor sommige mensen best hoog zijn. En wat als je wilt verhuizen terwijl de panelen nog niet zijn afgeschreven? Samen investeren in een energie productie coöperatie is dan de uitkomst. De gemeente wil dit soort initiatieven ondersteunen. Gedacht kan worden om de daken van gemeentelijke gebouwen ter beschikking te stellen aan corporaties. Om goed in te kunnen spelen op duurzame initiatieven uit de samenleving is het voor gemeenten belangrijk om, wanneer dat kan, als netwerkpartner op te treden in plaats van bepalende partij. Door deze netwerkbenadering zijn bewoners en gemeenten gelijkwaardige partners en kan er samenwerking plaatsvinden waar beide partijen wat aan hebben. Deze benadering zorgt er ook voor dat de valkuil waarbij de gemeente toch veel werk naar zich toetrekt, of bewoners verwachten dat de gemeente veel doet, wordt voorkomen. Project Omschrijving Planning Wie Uren kosten resultaat Lokale continu Kostenplaats energiecoörperatie milieudienst Netwerkpartner voor burgerpaticipatie en energiecooperaties Milieudienst en gemeente / gebouwbeheer - Stimulering burger initiatieven

16 Duurzame gebouwen Energiebesparing in de bestaande bouw en duurzame nieuwbouw heeft vele voordelen: - Energiebesparing levert een verlaging van de woonlasten - En goed geïsoleerd gebouw is comfortabel - Energiebesparing en duurzaam bouwen levert een belangrijke bijdrage aan duurzame ontwikkeling. Naast de kosten voor huur of hypotheek vormen de energielasten het grootste deel van de woonlasten. De verwachting is dat die energielasten de komende jaren alleen maar stijgen. Bij een bedrijf lopen de energielasten soms op tot één of meer fte s. De gemeente wil het gebruik van energie in haar gemeente naar beneden brengen in samenwerking met haar bewoners en bedrijven. Woningbouwcorporaties kunnen voor de huurwoningen hier ook een rol in spelen, daar waar ze dat niet al doen. Een actief programma met projecten waarbij burgers en ondernemers minder energie gaan consumeren is belangrijk. Duurzaam bouwen Duurzaam bouwen is het op zodanige manier bouwen dat gedurende de gehele levensloop van het gebouw en de gebouwde omgeving zo min mogelijk (milieu-)belasting ontstaat. Aandacht voor duurzaamheid betekent expliciete aandacht voor een gezond, leefbaar binnenmilieu van de woningen, beperkingen van de negatieve gevolgen voor mens en milieu en beperkingen van de woonlasten op termijn (energierekening). Het werkprogramma van Schoon en Zuinig (VROM, 2007) beschrijft hoe Nederland in procent minder broeikasgassen wil uitstoten ten opzichte van Op basis hiervan hebben het Rijk en de gemeenten in 2007 het Klimaatakkoord ondertekend. Aan energiebesparing en duurzame energie is een belangrijke rol toegekend. Nederland heeft in het Energierapport 2008 (EZ, 2008) de doelstelling voor energiebesparing opgehoogd van 1,5 naar 2 procent per jaar in Onder duurzame energiebronnen worden hernieuwbare energiebronnen verstaan. Dit wil zeggen bruikbare energie uit waterkracht, windenergie, zonne-energie, omgevingsenergie en biomassa. Duurzame energie speelt in Nederland nog een beperkte rol. De Nederlandse overheid streeft naar 20 procent duurzame energie in 2020 (VROM, 2007). Het kabinet Rutte II hanteert het aandeel duurzame energie van 16 procent in Om resultaten te boeken en om innovatie te stimuleren is de energieprestatie-coëfficiënt voor nieuwe woningen in het Bouwbesluit (wettelijk kader) in 2011 aangescherpt van 0,8 naar 0,6 en wordt deze in 2015 verder verlaagd naar 0,4. De gemeente Wormerland zal bij nieuw- of verbouw van openbare gebouwen alle mogelijke duurzaamheidsmaatrgelen onderzoeken en, indien haalbaar, ook treffen

17 GPR Gebouw Het instrument voor het maken van duurzaamheidskeuzes bij nieuwbouw en renovatie van woningen, kantoren, scholen en bedrijfsgebouwen. GPR Gebouw is een gebruiksvriendelijk softwarepakket om de kwaliteit en duurzaamheid van een gebouw te meten. Bij de beoordeling wordt gekeken naar de thema s energie, milieu (bijv. materiaalgebruik), gezondheid, gebruikskwaliteit en toekomstwaarde. Voor elk thema wordt een kwaliteitsscore gegeven van Hoe hoger de kwaliteit, of hoe lager de milieubelasting, hoe hoger de score. De Milieudienst IJmond is licentiebeheerder. Zij nodigt projectontwikkelaars, architecten, bouwbedrijven en woningcorporaties uit om als gastgebruiker de berekeningen zelf uit te voeren. Aangezien de aanscherping van het beleid voor duurzaam bouwen een dynamisch traject is, dienen bouwinitiatieven getoetst te worden aan het op dat moment geldend beleid. De projectontwikkelaar/architect is hierna aan zet om in samenwerking met de gemeente en Milieudienst Waterland de ambitie te realiseren. Duurzame gebouwen leveren een economisch voordeel en meer comfort op in de toekomst. De ambitie van de gemeente Wormerland is minimaal een 8.0 te scoren op het thema energie en gemiddeld een 8.0 voor de thema s milieu, gezondheid, gebruikskwaliteit en toekomstwaarde. Duurzame gebouwen leveren een economisch voordeel en meer comfort op in de toekomst. Bij ieder kansrijk project zal bij de aanvraag van een bouwvergunning een GPR berekening worden afgegeven. Project Omschrijving Planning Wie Uren kosten resultaat GPR gebouw Gebruik maken van de softwaretool GPR om ambitie inzichtelijk te maken Continu Milieudienst en gemeente Kostenplaats gemeente en milieudienst - Duurzame gebouwen met een gemiddelde score van 8.0. Energiebesparing bedrijven Wet milieubeheer Wanneer blijkt dat de normen van de jaarverbruikcijfers in de oude bedrijfsvoering al overschreden worden (jaarverbruik van kwh elektriciteit en/of m³ gas) moeten de bedrijven op grond van artikel 2.15, eerste lid uit het Activiteitenbesluit aangeven op welke wijze zij gaan voldoen aan de Best Beschikbare Techniek. Voorwaarde hierbij is dat er een terugverdientijd van minder dan vijf jaar is. Tijdens de milieucontroles door de milieudienst wordt hierop gecontroleerd

18 Hoofdstuk 2: Samen met inwoners en bedrijven De gemeente Wormerland werkt voor haar inwoners en bedrijven. De gemeente ondersteunt duurzame initiatieven van inwoners en organisaties die bijdragen aan milieubewustwording en een beter milieu. Daarnaast informeert de gemeente inwoners over verschillende milieuonderwerpen via de gemeentepagina in de krant en de website. De inwoners zijn belangrijk voor het behalen van de milieudoelstellingen, bijvoorbeeld op het gebied van energiebesparing of afvalscheiding. Organiseren Energie-strijd Wie bespaart de meeste energie? Dat is het simpele uitgangspunt van een energiestrijd. Een energie strijd berust op strijdlust, de gezelligheid die ontstaat als je in collectief verband energie bespaart. Een energiestrijd vindt in de wintermaanden plaats, en kan het beste drie maanden of langer duren. In de gemeente Zaanstad en de gemeente Alkmaar zijn al met succes energie strijden georganiseerd. In Zaanstad ging de strijd tussen Oost- en West Knollendam. De eerste energiestrijd is gewonnen door Oost-Knollendam. Het dorp wist 2,5% meer energie te besparen dan West-Knollendam. Samen bespaarden de dertig deelnemende gezinnen uit Oost- en West-Knollendam 35% gas ten opzichte van het gemiddelde van vorig seizoen. Een bijzondere prestatie, omdat werd gestreden en gemeten in de strenge wintermaanden. In een normale winter had de besparing zelfs 50% kunnen zijn, aldus Andy van den Dobbelsteen, hoogleraar Klimaatontwerp en Duurzaamheid. Project Omschrijving Planning Wie Uren kosten resultaat Energiestrijd Milieudienst Kostenplaats communicatie 2016 en gemeente milieudienst kosten Welke wijk in Wormerland kan het beste energie besparen Lokale energiebesparing

19 Duurzame Energie Subsidie en maatregelen lijst Gedeputeerde Staten van Noord-Holland hebben met het besluit van 19 juni 2012, nr tot vaststelling van de Uitvoeringsregeling subsidie duurzame energie maatregelen bestaande bouw Noord-Holland 2012 besloten door te gaan met de subsidie op energiebesparende maatregelen en installaties voor duurzame energie voor de eigen woning van inwoners. Er is een budget beschikbaar voor de komende vier jaar van ,- (nr. G 17033). Het bedrag is ineens aangevraagd (voorschotsubsidie van 80%) en toegekend. De resterende 20% wordt uitgekeerd na vaststelling van de subsidie door de provincie Noord-Holland. De subsidie is niet voor organisatiekosten, maar uitsluitend voor materialen. De hoogte van de subsidie op maatregelen bedraagt maximaal 15% van de subsidiabele kosten. De activiteiten voor de besteding van de subsidiegelden moet voltooid zijn vóór 1 december 2016, maar mag ook in een kortere periode. Daarna, of eerder bij eerdere afronding van de activiteiten, vindt vaststelling van de subsidie plaats. Maatregelen waarvoor inwoners met een eigen woning hun aanvragen voor kunnen indienen zijn: Installatietechnisch 1 PV-Systeem 2 Zonneboiler 2 LT-verwarming 3 (Combi)warmtepomp

20 4 Douchewater-wtw Bouwkundig 1 Dakisolatie Rc 2,5 m2 K/W 2 Vloerisolatie Rc 2,5 m2 K/W 3 Spouwmuurisolatie Rc 1,3 m2 K/W 4 Paneelisolatie Rc 2,5 m2 K/W 5 Isolatie massieve muur Rc 2,5 m2 K/W 6 HR++-glas U-glas 1,2 W/m2K of spouw 15 mm De gemeente Wormerland heeft ervoor gekozen om doe-het-zelf isolatiemateriaal niet in aanmerking te laten komen voor subsidie in verband met de controleerbaarheid. De milieudienst zorgt in samenwerking met de gemeente voor de opstelling en uitvoering van de subsidieregeling

21 Duurzaamheidslening SVN De Duurzaamheidslening is een aantrekkelijke lening met een lage rente voor particuliere woningbezitters. De Duurzaamheidslening maakt het voor particuliere eigenaren mogelijk om tegen aantrekkelijke voorwaarden en een lage rente geld te lenen voor het treffen van energiebesparende maatregelen in en aan de eigen woning in uw gemeente. De gemeente Wormerland biedt deze lening reeds aan voor inwoners van de gemeente. De lening kan bijdragen aan het verwezenlijken van de klimaatdoelstellingen en de bestaande woningvoorraad energiezuiniger maken. Fondsgrootte bedraagt momenteel ,- daarvan ,- uitgeleend in 2010 bij start van de lening. Wegens onvoldoende bekendheid zijn er geen aanvragen meer. Recent 1 nieuwe aanvraag. Doel: Duurzaamheidslening SVN opnieuw onder de aandacht brengen. Budget: 1500,- vanuit de reserve duurzame energie. Project Omschrijving Planning Wie Uren kosten resultaat Duurzaamheidslening Duurzaamheidslening Milieudienst Kostenplaats 1500,- Energiebesparing SVN onder de aandacht brengen 2016 en gemeente milieudienst

22 - 22 -

23 Natuur en milieueducatie Natuur- en milieueducatie (NME) wil leerlingen de relatie laten ontdekken tussen mens, natuur en milieu en hun eigen rol daarin. Zij dragen zo bij aan het leefbaar houden van hun omgeving. Dit sluit aan op de kerndoelen voor het (basis)onderwijs. Lesprogramma duurzame energie voor basisscholen Er komt een lesprogramma over duurzame energie, welke momenteel ontwikkeld wordt door de milieudienst. Het zal waarschijnlijk gaan om een les die wordt gegeven door een medewerker van de milieudienst of bijvoorbeeld de wethouder. De les is bedoeld voor leerlingen in de bovenbouw van het basisonderwijs (groep 5/6/7/8). Voorbeeld invulling les: Klassikaal:Nut en noodzaak duurzame energie, vervolgens individueel of in groepjes invullen opdrachten boekje, en afsluitend knutselen de kinderen een zonnepaneeltje op een zonnebloem, welke dan kan draaien. Hier is een bedrag van 6360,- voor geraamd, bekostigd uit het budget SLOK-gelden. Lespakket scholen: Materialen voor een lespakket ( 6,- per leerling) (alle aantallen zijn gebaseerd op de deelname van het aantal kinderen Groenevoetstap 2011 ) De Harpoen, Spoor, 120 kinderen Wijdewormer, Spoor, 170 kinderen De Eendragt, Spoor, 60 kinderen Weremere, Spoor, 260 kinderen Wormerwieken, Stichting Agora, 450 kinderen Totaal 1060 kinderen 6,00 per kind = 6360,- uit het budget SLOK-gelden

24 Project Omschrijving Planning Wie Uren kosten resultaat Natuur en Milieudienst en Kostenplaats milieueducatie 2016 gemeente milieudienst Lesprogramma duurzame energie voor bovenbouw basisscholen 6360,- Kennis duurzame energie Zonacademie voor installateurs en bouwprofessionals Gemeente, milieudienst en Stichting Zonacademie nemen het initiatief om installateurs en andere bouwprofessionals die zich bezig houden met installatiewerkzaamheden, een Introductiecursus Duurzame Energietechnieken aan te bieden. Doel van de Stichting Zonacademie is om kleinere installatiebedrijven te ondersteunen bij de toepassing van duurzame installatietechnieken bij hun klanten. Laagdrempelige opstapcursussen van de stichting vormen de opmaat naar bijvoorbeeld erkenning of certificering tot zonne-energie installateur. Deze specifieke opstapcursussen hebben als doel samen te leren met professionals tegen lage kosten. Het behalen van het doel van Stichting Zonacademie leidt tot een verdere verduurzaming van de gebouwde omgeving. Voor de gemeente sluit het initiatief aan bij het bevorderen van samenwerking tussen bedrijfsleven en overheid teneinde de verduurzaming in de regio te versnellen en versterken. Project Omschrijving Planning Wie Uren kosten resultaat Zonacademie Introductiecursus 2014 Milieudienst Kostenplaats Communicatiekosten, Verdere Duurzame Energietechnieken voor installateurs en bouwprofessionals milieudienst verzenden uitnodigingen verduurzaming van de gebouwde omgeving en bevorderen samenwerking tussen bedrijfsleven en overheid

25 Hoofdstuk 3: Gemeente als voorbeeld Het is aan de gemeente om een voorbeeld te stellen over hoe het kan en moet. Wij spannen ons gezamenlijk in om een klimaatvriendelijke omgeving te realiseren met een gezonde leefomgeving en gevarieerd groen, in goede balans met economische en maatschappelijke functies. We zijn samen verantwoordelijk voor het gebruik van grondstoffen, afvalstoffen, energie en het bewust gezamenlijk gebruik van leefomgeving. Daarbij is belangrijk dat we rekening houden met alle belangen, voor de korte en lange termijn. Gemeente Wormerland energieneutraal? De gemeente Wormerland heeft geen stip op de horizon gezet om dit doel te bereiken. De weg ernaartoe is relatief duidelijk omdat grootschalige duurzame energie in de gemeente voor het overgrote deel met zonne-energie opgewekt moet worden. Grote windturbines zijn namelijk geen optie. Inzetbare biomassa voor energie is nagenoeg niet beschikbaar, afgezien van het huisvuil. Dit laatste is geregeld met HVC. Mogelijkheden binnen de gemeente Wormerland: Stimulering energiebesparing door woningisolatie, opwekking duurzame energie met zonnecollectoren en zonnepanelen (warmte en stroom), gebruik van de bodem als warmte of koude opslag reservoir (WKO) voor grotere panden of complex van panden. Handhaving op bouwbesluit en op afspraken met woningcoöperaties voor nieuwbouw en renovatie bestaande bouw

26 Engewormer Energieneutraal In gemeente Wormerland is door inwoners van de droogmakerij Engewormer enige tijd geleden een burgerinitiatief gestart om een bijdrage te leveren aan het energieneutraal maken van de gebouwen in de Engewormer. De milieudienst houdt de ontwikkelingen in de Engewormer in de gaten en ondersteunt waar mogelijk. Project Omschrijving Planning Wie Uren kosten resultaat Lokale continu Kostenplaats energiecoörperatie milieudienst Netwerkpartner voor burgerpaticipatie en energiecooperaties Milieudienst en gemeente / gebouwbeheer - Stimulering burger initiatieven Eigen gebouw De gemeente Wormerland wil graag een voorbeeld functie vervullen. Er zijn diverse malen dataloggers geplaatst in het gemeentehuis om de CV en luchtbehandelingsinstallatie te optimalieren. De gebouwenbeheer is tevens bezig het optimalieren van het klimaat en CV-regeling door middel van CV-tuning. Tevens is er LED verlichting geplaatst door het gehele gemeentehuis. Er zal nog verder worden onderzocht wat de beste energiebesparende maatregelen zijn. Overige nieuwbouw Komende nieuwbouw door de gemeente, eigen beleid is beter bouwen dan bouwbesluit. IN 2015 opnieuw aanscherping Bouwbesluit, per 2019 moeten alle gebouwen die dan gebouwd worden door de overheid nagenoeg energieneutraal zijn (EU richtlijn). Zonne-energie is daarin een belangrijke factor. Tevens zal hierbij gebruik worden gemaakt van de eerder genoemde GPR-tool

27 Woning corporaties Als maatschappelijke organisatie wil de woningbouwcorporatie werkzaam in Wormerland en omgeving verantwoord omgaan met energie en grondstoffen. Zij sluiten zich daarom aan bij de opgave van de corporatiesector als geheel om tot 2025 een vermindering van 20% van het energieverbruik in de woningen te realiseren. Project Omschrijving Planning Wie Uren kosten resultaat Woning corporaties In gesprek blijven met woningcorporaties over gezamenlijke doelen op het gebied van duurzaamheid continu Milieudienst en gemeente Kostenplaats gemeente en milieudienst - Samenwerking met woningcorporaties, ook op het gebied van duurzaamheid Energy Day of Energiemarkt Organisatie Energiemarkt. De gemeente Wormerland wil de activiteiten van de gemeente op het gebied van duurzame energie op de kaart zetten. En deze initiatieven delen met het publiek. Daarom zullen we een Energy Day organiseren in de gemeente Wormerland. Energy Days worden georganiseerd door heel Europa tussen 24 en 28 juni. Tijdens de EU Sustainable Energy Week 2014 (EUSEW 2014) organiseren honderden gemeenten, regio s, bedrijven en NGO s in Europa hun eigen lokale Energy Day. Energy Days zijn not-for-profit -evenementen in de vorm van rondleidingen, presentaties, lezingen of Open Dagen. Allemaal hebben ze hetzelfde doel: het promoten van energiebesparing en hernieuwbare energie. Voordelen voor gemeente Welke voordelen heeft het organiseren van een Energy Day voor de gemeente? Door meedoen aan EUSEW 2014 maakt uw gemeente deel uit van een groeiende Europese beweging die zich inzet voor duurzame energie Het EUSEW Secretariaat biedt u ondersteuning in communicatie, ook via kant-en-klare tools Via onze social media en het EUSEW web-platform vestigt u de aandacht op uw initiatief Uw Energy Day verschijnt op de EUSEW website en in het officiële programma. U kunt de registratie van uw bezoekers regelen op de EUSEW website U profiteert van de media-aandacht voor duurzame energie tijdens EUSEW Tevens zal er via Route du soleil nog een inloopavond zonnepanelen worden georganiseerd

28 Project Omschrijving Planning Wie Uren kosten resultaat Energiemarkt Promoten van energiebesparing en hernieuwbare energie 2014/2015 Milieudienst en gemeente Kostenplaats gemeente en milieudienst 3000,- Energiemarkt/inloopavond zonnepanelen Duurzaam inkopen De gezamenlijke overheden (rijk, provincies, waterschappen en gemeenten) kopen per jaar voor bijna 60 miljard euro in. De overheid heeft daardoor invloed op ecologische en sociale omstandigheden van leveringen, diensten en werken. Duurzaam inkopen vormt een krachtig instrument om doelstellingen te bereiken. Gemeente Wormerland is nog geen ondertekenaar van Manifest Professioneel Duurzaam Inkopen. Het nieuwe Manifest Professioneel Duurzaam Inkopen is de opvolger van de deelnameverklaring en straalt meer ambitie uit. Met de ondertekening van dit manifest verklaart Wormerland om duurzaam inkopen volgens de nieuwe aanpak te willen uitvoeren. Project Omschrijving Planning Wie Uren kosten resultaat Duurzaam inkopen Onderteken Manifest Professioneel Duurzaam inkopen continu Gemeente Kostenplaats gemeente - Duurzaam inkopen

29 Fietsgebruik stimuleren Fietsen wordt steeds hipper en is bezig aan een wederopstanding. Duurzaam, snel, elegant, excellent en goedkoop op afstanden tot 7,5 kilometer en met een elektrische fiets tot wel 15/20 kilometer. De fiets wordt steeds vaker gezien als een alternatief voor de auto zeker gezien de stijging van de brandstofprijzen. Ook in het woon-werkverkeer en het werk-werkverkeer is de fiets weer in beeld. Steeds meer mensen zien de voordelen van het fietsen en trappen steeds vaker naar hun baas. Dat is uiteraard gunstig voor de reductie van het autoverkeer, de uitstoot van CO2 en de gezondheid van werknemers. Er zijn in Nederland meerdere fiets bevorderende projecten zoals Fietsen Scoort. Over-gemeente is nog geen deelnemer aan dit project. Kosten: 5,- per deelnemer per jaar. Project Omschrijving Planning Wie Uren kosten resultaat Fietsgebruik woonwerkverkeer stimuleren Deelnemen aan Fietsen Scoort bevorderen 2014/2015/2016 Milieudienst en gemeente Kostenplaats gemeente en milieudienst 40 deelnemers. Totaal: 200,- maal drie jaar= 600,- 40 deelnemers

30 - 30 -

31 Bijlage 1: Planning, uitvoering en financiële middelen Project Budget Uitgave Tijdpad Trekker SLOK-gelden ,- Reserve reserve duurzame energie ,- 50 zonnepanelen op de gebouwen van de gemeentewerf. Zonnepanelen voor inwoners, communicatiebudg et voor advertenties. SVN lening, communicatie Zonnepanelen, bijvoorbeeld voor basisscholen Wormerland Mestvergister en PV panelen kinderboerderij Energiemarkt Lesprogramma duurzame energie voor basisscholen Fietsen scoort Ondertekenen manifest duurzaam inkopen Woning corporaties PV prive voor medewerkers Zonnepanelen gemeentelijke gebouwen Zonnepanelen voor bedrijven ,- uit budget reserve duurzame energie. 4000,- uit budget reserve duurzame energie. 1500,- uit budget reserve duurzame energie Subsidie vanuit de gemeente ,- uit budget SLOK gelden ,- vanuit reserve duurzame energie. 3000,- uit reserve duurzame energie 6360,- vanuit de SLOK-gelden /2015 MDW 2014/2015 MDW/ Gemeente Gemeente 2014/2015 MDW 2014/2015 MDW 2014/2015 MDW 2014/2015 MDW 600,- vanuit de 2014/2015/ 2016 Gemeente reserve duurzame energie of continu Gemeente - Continu Gemeente 3000,- vanuit de SLOK-gelden N.t.b. vanuit reserve duurzame energie 2014/2015 Gemeente/ MDW Gemeente/ MDW Communicatie Continu MDW/ Gemeente

32 Lokale energiecoörperatie - Continu MDW/ Gemeente GPR gebouw - Continu MDW/ Gemeente Uitvoering subsidieregeling ,- DE gelden vanuit de provincie , MDW/ Gemeente Totaal gereserveerd voor dit Duurzaamheidsprogramma: Restant budget Reserve Duurzame energie: ,- vanuit de SLOK-gelden ,- vanuit reserve duurzame energie Looptijd Duurzaamheidsprogramma ,- Bestemd voor n.t.b. duurzaamheidspr ojecten/zonnepa nelen gemeentelijke gebouwen Toelichting op de tabel: Duurzame energie gelden vanuit de Provincie ,- Bestemd voor de subsidieregeling duurzame energie en energiebesparende maatregelen voor inwoners met een eigen woning. SLOK-gelden ,- Vanuit de reserve SLOK-gelden is er nog een bedrag van ,- beschikbaar om verschillende duurzaamheidsprojecten vanuit de gemeente vorm te geven. Reserve duurzame energie Vanuit de reserve duurzame energie is er nog een bedrag van ,- beschikbaar om verschillende duurzaamheidsprojecten vanuit de gemeente vorm te geven

33 Bijlage 2: Bijdrage Servicepunt Duurzame Energie De provincie biedt de eerder genoemde subsidieregeling en het Servicepunt Duurzame Energie (voorheen CO₂ servicepunt) aan. Het college van GS spant zich in voor de instandhouding van het Servicepunt Duurzame Energie gedurende de periode 1 januari 2012 tot en met minimaal 31 december Het Servicepunt Duurzame Energie biedt, afhankelijk van de ambities en activiteiten van het college van B&W, ondersteuning bij het opstellen van de Lokale Duurzame Energieagenda. De omvang van deze ondersteuning is gekoppeld aan de prioriteit en inzet die het college van B&W zelf geeft aan de uitvoering van de Lokale Duurzame Energieagenda. Deze ondersteuning bestaat uit: het mondeling en schriftelijk geven van informatie en advies; het optreden als sparringpartner voor de energie- en milieuambtenaar bij het opstellen van het duurzame energiebeleid; het organiseren van workshops over thema s die meerdere gemeenten betreffen; het organiseren van netwerkversterkende activiteiten; het opzetten van (collectieve) projecten ter ondersteuning van de uitvoering van gemeentelijk beleid; het informeren over en assisteren bij het aanvragen van provinciale subsidies; het assisteren bij het aanvragen van subsidies bij Agentschap NL en andere subsidie verlenende instanties; het provincie breed inzichtelijk maken van de door de gemeenten behaalde resultaten. Aan de inzet van het Servicepunt zijn geen kosten verbonden

34 Bijlage 3: Werkzaamheden milieudienst Waterland Werkzaamheden uit te voeren door Milieudienst Waterland - Ondersteuning bij het opstellen van de Duurzame Energieagenda welke de gemeente gaat uitvoeren. - Opstellen van een subsidieregeling voor inwoners van gemeente Wormerland voor de juiste besteding van de provinciale subsidie voor energiebesparende maatregelen voor inwoners met een eigen woning. - Administratie voeren voor de subsidieverlening, gemeente adviseren over toekenning of afwijzing van subsidieaanvragen, financiële en inhoudelijke verslaglegging naar de provincie, loket functie voor vragen van particulieren over de subsidie. - Verdere uitrol van Route du Soleil. Route du Soleil is voor de doelgroepen: o Inwoners. Loketfunctie voor vragen over Route du Soleil door inwoners van de gemeente, waarbij ondersteuning van de gemeente in communicatie en publiciteit. o Gemeentelijke gebouwen. Gemeente ondersteunen gebruik maken van bestaande mogelijkheden voor zonnepanelen op gemeentelijke gebouwen en het openen van nieuwe mogelijkheden middels financieringsvormen. o PV-privé. Betreft een aanbod van de gemeente aan haar medewerkers voor een PVsysteem waarbij de gemeente de aankoop uit het toekomstige salaris /vakantieuitkering voorfinanciert. Dit kan uitgebreid worden naar bedrijven. o Bedrijven. De fiscale mogelijkheden voor PV-systemen onder de aandacht brengen van bedrijven. - Milieudienst Waterland houdt via haar netwerken zicht op de ontwikkelingen voor de eerder benoemde thema s van de Intentieverklaring Energieafspraak voor gemeente Wormerland. Dit gaat om nieuwe initiatieven als het Duurzame Bouwloket, elektrisch rijden, duurzaam bouwen, lokale energieproductie, energie neutrale Engewormer, Zon op Nederland en mogelijke stimulering door middel van subsidie (bijvoorbeeld asbestdaken eraf, zonnepanelen erop). De milieudienst brengt medewerkers en portefeuillehouder van ontwikkelingen op de hoogte

35 - 35 -

36 - 36 -

Duurzame Energieagenda 2014-2017 Gemeente Landsmeer

Duurzame Energieagenda 2014-2017 Gemeente Landsmeer Duurzame Energieagenda 2014-2017 Gemeente Landsmeer Milieudienst Waterland Oktober 2013 2 Inhoud 3 Inleiding Klimaat Met het aflopen van de Stimulering Lokale Klimaatinitiatieven (SLOK) eind 2012 is een

Nadere informatie

GEMEENTE ZEEVANG. Duurzame Energieagenda 2012-2016. Gemeente Zeevang

GEMEENTE ZEEVANG. Duurzame Energieagenda 2012-2016. Gemeente Zeevang GEMEENTE ZEEVANG Duurzame Energieagenda 2012-2016 Gemeente Zeevang Mei 2013 - 3 - Inleiding Klimaat Met het aflopen van de Stimulering Lokale Klimaatinitiatieven (SLOK) eind 2012 is een einde gekomen aan

Nadere informatie

Duurzame Energieagenda 2014-2017 Gemeente Oostzaan

Duurzame Energieagenda 2014-2017 Gemeente Oostzaan Duurzame Energieagenda 2014-2017 Gemeente Oostzaan Milieudienst Waterland Januari 2014 3 4 Inhoud Inleiding... 6 Hoofdstuk 1: Een beter klimaat... 13 Hoofdstuk 2: Samen met inwoners en plaatselijke bedrijven...

Nadere informatie

Helmonds Energieconvenant

Helmonds Energieconvenant Helmonds Energieconvenant Helmondse bedrijven slaan de handen ineen voor een duurzame en betrouwbare energievoorziening. Waarom een energieconvenant? Energie is de drijvende kracht Energie is de drijvende

Nadere informatie

Subsidieregeling Energiezuinige Woning Zaanstad 2014

Subsidieregeling Energiezuinige Woning Zaanstad 2014 Subsidieregeling Energiezuinige Woning Zaanstad 2014 Vastgesteld door het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Zaanstad. Wettelijke grondslagen waarop de regeling is gebaseerd: 1. Artikel

Nadere informatie

Milieubeleidsplan Gemeente Heemskerk 2014-2018

Milieubeleidsplan Gemeente Heemskerk 2014-2018 Milieubeleidsplan Gemeente Heemskerk 2014-2018 Augustus 2013 Inhoud Inleiding... 3 1.Een beter klimaat... 7 2. Samen met inwoners en bedrijven... 13 3. Gemeente als voorbeeld... 16 BIJLAGE DE-AGENDA...

Nadere informatie

VAN ONRENDABELE GROND NAAR DUURZAAM RENDEMENT

VAN ONRENDABELE GROND NAAR DUURZAAM RENDEMENT VAN ONRENDABELE GROND NAAR DUURZAAM RENDEMENT De overheid wil duurzame energie stimu leren en innovatie van duurzame energietechnieken bevor deren: meer duurzame energie in de toekomst. Doel is 16% duur

Nadere informatie

PROJECTPLAN METERS MAKEN IN DE ESHOF

PROJECTPLAN METERS MAKEN IN DE ESHOF PROJECTPLAN METERS MAKEN IN DE ESHOF De Eshof op weg naar energie neutraal! = woningen Eshof naar nul op de meter = Inhoud 1. Ambitie: naar meest duurzame wijk van Elst? 2. Meten is weten: per wijk per

Nadere informatie

*Z075167D42B* Gemeenteraad van Goeree-Overflakkee Postbus AA MIDDELHARNIS. Geachte raad,

*Z075167D42B* Gemeenteraad van Goeree-Overflakkee Postbus AA MIDDELHARNIS. Geachte raad, Gemeenteraad van Goeree-Overflakkee Postbus 1 3240 AA MIDDELHARNIS *Z075167D42B* Geachte raad, Registratienummer : Z -16-69161 / 8211 Agendanummer : 11 Portefeuillehouder : Wethouder Van der Vlugt Raadsvergadering

Nadere informatie

ADVIES BURGEMEESTER EN WETHOUDERS. Het college besluit Gemeentesecretaris dubbelklik hier

ADVIES BURGEMEESTER EN WETHOUDERS. Het college besluit Gemeentesecretaris dubbelklik hier Onderwerp: Energiemarkt en wijkgerichte aanpak Vertrouwelijk: Nee Portefeuillehouder: J.J.N.J. Beemsterboer Opsteller: I. Zwart/C. Ekel Registratienr.: Dubbelklik hier Datum: 3 maart 2015 Afdeling/team:

Nadere informatie

Mogelijkheden voor energie coöperaties. Jeroen Leclercq jeroen.leclercq@wijkenergie.coop 06-53544195

Mogelijkheden voor energie coöperaties. Jeroen Leclercq jeroen.leclercq@wijkenergie.coop 06-53544195 Mogelijkheden voor energie coöperaties Jeroen Leclercq jeroen.leclercq@wijkenergie.coop 06-53544195 Inhoud Samen sterker Belang van gezamenlijke projecten Variant 1: alles achter de meter Variant 2: korting

Nadere informatie

100% groene energie. uit eigen land

100% groene energie. uit eigen land 100% groene energie uit eigen land Sepa green wil Nederland op een verantwoorde en transparante wijze van energie voorzien. Dit doen wij door gebruik te maken van duurzame energieopwekking van Nederlandse

Nadere informatie

Lijst Lammers. Papendrecht 21 januari 2013

Lijst Lammers. Papendrecht 21 januari 2013 Lijst Lammers Papendrecht 21 januari 2013 Aan de voorzitter van de gemeenteraad van de gemeente Papendrecht, de heer C.J.M. de Bruin Markt 22 3351 PB Papendrecht Betreft: gemeente Papendrecht aansluiten

Nadere informatie

Lijst Lammers. KORTE SAMENVATTING Papendrecht, 22januari 2013. Persbericht. Wordt Papendrecht de derde stadin Nederland met een zonatlas?

Lijst Lammers. KORTE SAMENVATTING Papendrecht, 22januari 2013. Persbericht. Wordt Papendrecht de derde stadin Nederland met een zonatlas? Lijst Lammers KORTE SAMENVATTING Papendrecht, 22januari 2013 Persbericht Wordt Papendrecht de derde stadin Nederland met een zonatlas? Fractie Lijst Lammers pleit voor de Zonatlas in Papendrecht en vraagt

Nadere informatie

Alphen aan den Rijn, Boskoop, Rijnwoude Samen, lokaal en duurzaam! ENERGIEK ALPHEN AAN DEN RIJN

Alphen aan den Rijn, Boskoop, Rijnwoude Samen, lokaal en duurzaam! ENERGIEK ALPHEN AAN DEN RIJN Alphen aan den Rijn, Boskoop, Rijnwoude Samen, lokaal en duurzaam! ENERGIEK ALPHEN AAN DEN RIJN Energiek Alphen aan den Rijn AGENDA 1. Opening 2. Wie en wat is Energiek Alphen aan den Rijn 3. Gemeente

Nadere informatie

ENERGIE IN EIGEN HAND

ENERGIE IN EIGEN HAND Zonne-energie voor bedrijven? ENERGIE IN EIGEN HAND De Stichting Beheer Bedrijvenpark Merm, heeft een onderzoek gedaan naar de mogelijkheden voor bedrijven om d.m.v. aanbrengen van zonnepanelen op het

Nadere informatie

Notitie energiebesparing en duurzame energie

Notitie energiebesparing en duurzame energie Notitie energiebesparing en duurzame energie Zaltbommel, 5 juni 2012 Gemeente Zaltbommel Notitie energiebesparing en duurzame energie 1 1. Inleiding Gelet op de ambities in het milieuprogramma 2012-2015

Nadere informatie

Nummer : 2012/36 Datum : 9 mei 2012 Onderwerp : Tijdelijke subsidieverordening stimulering aanschaf zonnepanelen bij particuliere woningen

Nummer : 2012/36 Datum : 9 mei 2012 Onderwerp : Tijdelijke subsidieverordening stimulering aanschaf zonnepanelen bij particuliere woningen Voorbereidende raadsvergadering: 12 juni 2012 Besluitvormende raadsvergadering: 26 juni 2012 Portefeuillehouder: E. Damen AAN DE GEMEENTERAAD Nummer : 2012/36 Datum : 9 mei 2012 Onderwerp : Tijdelijke

Nadere informatie

Harderwijk in de zon

Harderwijk in de zon Harderwijk in de zon Informatieavond zonne-energie Veluwe Duurzaam samen met Gemeente Harderwijk 17 juni 2014 ir. A.D. Hekstra Handicom Solar solar@handicom.nl 0341-412629 Vanavond Zonnestraling -> warmte

Nadere informatie

2 e Monitor Energie Besparen Gooi en Vecht Resultaten op 31 december 2014

2 e Monitor Energie Besparen Gooi en Vecht Resultaten op 31 december 2014 2 e Monitor Energie Besparen Gooi en Vecht Resultaten op 31 december 2014 Inleiding Het doel van het project Energie Besparen Gooi en Vecht is om in drie jaar tijd 2.500 tot 4.000 woningen te verduurzamen.

Nadere informatie

Grootschalige PV, stimulansen voor, en vanuit het bedrijfsleven. Marc Kok, directeur Energie Service Noord West

Grootschalige PV, stimulansen voor, en vanuit het bedrijfsleven. Marc Kok, directeur Energie Service Noord West Grootschalige PV, stimulansen voor, en vanuit het bedrijfsleven Marc Kok, directeur Energie Service Noord West Trends:: Stijgende prijzen? foto: epa Duitse zon drukt dagprijs Nederlandse stroom 31-01-2012

Nadere informatie

Energieavond Hilversum-Zuid. 14 oktober 2015

Energieavond Hilversum-Zuid. 14 oktober 2015 Energieavond Hilversum-Zuid 14 oktober 2015 Wat kunt u verwachten? Welkom door Heikracht Bethlehemkerk, Hilversum Verbonden, Heikracht HilverZon Ambities gemeente Hilversum Wie is Hoom? Hilversum Zuid

Nadere informatie

Minder energie meer comfort. Maak gebruik van de duurzaamheidslening. Ook een vereniging van eigenaren kan een lening aanvragen.

Minder energie meer comfort. Maak gebruik van de duurzaamheidslening. Ook een vereniging van eigenaren kan een lening aanvragen. Ook een vereniging van eigenaren kan een lening aanvragen De maatregelen verdienen zichzelf terug. Daar valt met de huidige lage rentestand niet tegenop te sparen. aldus Henk Brouwer (VVE Beheerder) van

Nadere informatie

Stappenplan Zon op Huurwoning Amsterdam

Stappenplan Zon op Huurwoning Amsterdam Context Klimaatprobleem Er is sprake van een wereldwijd klimaatprobleem, waarbij de temperatuur over de afgelopen decennia structureel is opgelopen. Deze trend wordt veroorzaakt door de uitstoot van broeikasgas,

Nadere informatie

1.1/2.1 De zonne-energieinstallaties dragen bij aan het halen van de doelstellingen uit de Klimaatvisie Kempengemeenten.

1.1/2.1 De zonne-energieinstallaties dragen bij aan het halen van de doelstellingen uit de Klimaatvisie Kempengemeenten. Raadsvoorstel Bevoegdheid Raad Vergadering Gemeenteraad Oirschot Vergaderdatum: 25 oktober 2011 Registratienummer: 2011/66 Agendapunt nummer: 7 Onderwerp Besparing met zonne-energie Inleiding/aanleiding

Nadere informatie

Regeling subsidie Duurzaam wonen in Kennemerland

Regeling subsidie Duurzaam wonen in Kennemerland Regeling subsidie Duurzaam wonen in Kennemerland 10 februari 2014 BIVO/2014/30040 *Z0107302622* R E G E L I N G S U B S I D I E D U U R Z A A M W O N E N I N K E N N E M E R L A N D Inhoudsopgave Hoofdstuk

Nadere informatie

De Lokale Duurzame Energie Coöperatie. EnergieCoöperatieBoxtel WWW.ECBOXTEL.NL. Betaalbaar, duurzaam, eigen en onafhankelijk

De Lokale Duurzame Energie Coöperatie. EnergieCoöperatieBoxtel WWW.ECBOXTEL.NL. Betaalbaar, duurzaam, eigen en onafhankelijk De Lokale Duurzame Energie Coöperatie EnergieCoöperatieBoxtel Betaalbaar, duurzaam, eigen en onafhankelijk WWW.ECBOXTEL.NL LDEC: Waarom en waartoe leidt het Samen met leden realiseren van betaalbare, duurzame,

Nadere informatie

Maak werk van zon & wind Schone energie voor heel Tynaarlo. Tynaarlo

Maak werk van zon & wind Schone energie voor heel Tynaarlo. Tynaarlo Maak werk van zon & wind Tynaarlo Aanleiding Najaarsnota 2008 aankondiging plannen voor duurzame energie Voorjaar 2009 ontwikkelen scenario s Mei 2009 raadpleging inwoners Tynaarlo Juni 2009 voorstellen

Nadere informatie

Welkom Energie besparen en opwekken met PV panelen ECOPARK DE LIMES, ALPHEN AAN DEN RIJN, 16 JULI 2015

Welkom Energie besparen en opwekken met PV panelen ECOPARK DE LIMES, ALPHEN AAN DEN RIJN, 16 JULI 2015 Welkom Energie besparen en opwekken met PV panelen ECOPARK DE LIMES, ALPHEN AAN DEN RIJN, 16 JULI 2015 Een beter klimaat begint bij jezelf! Erik de Ruijter, Coöperatie EnergiekAlphen SAMEN, LOKAAL EN DUURZAAM

Nadere informatie

BuildDesk kennisdocument

BuildDesk kennisdocument BuildDesk kennisdocument Groot economisch en maatschappelijk voordeel van energieneutraal renoveren Woningverbetering naar energieneutraal in de sociale huursector is economisch en maatschappelijk zeer

Nadere informatie

ECO Oostermoer in oprichting

ECO Oostermoer in oprichting Samen sterk voor een leefbaar en duurzaam platteland ECO Oostermoer in oprichting Nieuwsbrief 18 juni 2012 Voor u ligt de eerste nieuwsbrief van ECO Oostermoer, waarin wij u nader informeren over de stand

Nadere informatie

Verkoopbaarheid en verhuurbaarheid van vastgoed verhogen door Duurzame Energieopwekking

Verkoopbaarheid en verhuurbaarheid van vastgoed verhogen door Duurzame Energieopwekking Verkoopbaarheid en verhuurbaarheid van vastgoed verhogen door Duurzame Energieopwekking Erik van der Steen HYS legal 1 HYS Legal Inleiding Triodos Bank: Waarom we graag duurzaam vastgoed financieren Jones

Nadere informatie

gelezen het voorstel van het college van Burgemeester en Wethouders d.d. 3 november 2009;

gelezen het voorstel van het college van Burgemeester en Wethouders d.d. 3 november 2009; Raadsbesluit Corsa registratie : 09.51705 Raadsbesluitnr. : Behoort bij voorstel : 09.51704 Datum B&W : 3 november 2009 De Raad van de gemeente Hoorn; gelezen het voorstel van het college van Burgemeester

Nadere informatie

Onderwerp : Subsidie regeling duurzame energie

Onderwerp : Subsidie regeling duurzame energie Raadsvoorstel *Z01126653DA* Aan de raad Documentnummer : INT-14-11514 Afdeling : Ruimte Onderwerp : Subsidie regeling duurzame energie Inleiding In 2012 heeft de gemeente Beverwijk, middels de ondertekening

Nadere informatie

Hilversum Kerkelanden Zeverijn en Rode Dorp

Hilversum Kerkelanden Zeverijn en Rode Dorp Hilversum Kerkelanden Zeverijn en Rode Dorp Energieavond Hilversum Kerkelanden, Zeverijn en Rode Dorp 17 mei 2016 Wat kunt u verwachten Hilverzon & Kerkelanden Leeft! Ambitie gemeente Hilversum Wie is

Nadere informatie

Duurzaamheidsonderzoek en subsidiescan Combibad De Vliet te Leiden. 11 februari 2016

Duurzaamheidsonderzoek en subsidiescan Combibad De Vliet te Leiden. 11 februari 2016 Duurzaamheidsonderzoek en subsidiescan Combibad De Vliet te Leiden 11 februari 2016 1 Managementsamenvatting Inleiding De gemeente Leiden heeft in haar duurzaamheidsambitie doelen gesteld voor de korte

Nadere informatie

Zon Op School. Initiatiefvoorstel 1 7 APR. 2013. Initiatiefvoorstel aan de Raad GROENLINKS NIJIVIEGEN ~- INQEKDMEN. GEMEENTE NUMEQEN clas8.nr.: oy..

Zon Op School. Initiatiefvoorstel 1 7 APR. 2013. Initiatiefvoorstel aan de Raad GROENLINKS NIJIVIEGEN ~- INQEKDMEN. GEMEENTE NUMEQEN clas8.nr.: oy.. regjw. /3. 00 0 60 3 5 proowverartw.: 'So ~- INQEKDMEN Initiatiefvoorstel 1 7 APR. 2013 GEMEENTE NUMEQEN clas8.nr.: oy..si Zon Op School Initiatiefvoorstel aan de Raad Jos Reinhoudt, GroenLinl

Nadere informatie

Wijk bij Duurstede, 16 september 2013. Betreft: Plan van aanpak duurzaamheid. Memo. Van: Wethouder Robbert Peek. Aan: Gemeenteraad Wijk bij Duurstede

Wijk bij Duurstede, 16 september 2013. Betreft: Plan van aanpak duurzaamheid. Memo. Van: Wethouder Robbert Peek. Aan: Gemeenteraad Wijk bij Duurstede Wijk bij Duurstede, 16 september 2013 Betreft: Plan van aanpak duurzaamheid. Memo Van: Wethouder Robbert Peek Aan: Gemeenteraad Wijk bij Duurstede behandeld door Jelger Takken toestelnummer 609 bijlagen

Nadere informatie

Subsidieregeling Energiezuinige Woning Zaanstad 2014

Subsidieregeling Energiezuinige Woning Zaanstad 2014 GEMEENTEBLAD Officiële uitgave van gemeente Zaanstad. Nr. 43867 5 augustus 2014 Subsidieregeling Energiezuinige Woning Zaanstad 2014 Vastgesteld door het college van burgemeester en wethouders van de gemeente

Nadere informatie

Energie besparing en woning verbetering voor VvE s. sparen in grote stappen of in 1 x naar Nul op de meter

Energie besparing en woning verbetering voor VvE s. sparen in grote stappen of in 1 x naar Nul op de meter Energie besparing en woning verbetering voor VvE s sparen in grote stappen of in 1 x naar Nul op de meter Onderzoek doen en experimenteren met als doel: Mensen prettig laten wonen, leven en werken Experiment:

Nadere informatie

Groen? Het is te doen! Audit.Tax.Consulting.Financial Advisory.

Groen? Het is te doen! Audit.Tax.Consulting.Financial Advisory. Groen? Het is te doen! Audit.Tax.Consulting.Financial Advisory. Een uitdagend klimaat 20 20 2020 In 2020 moet de uitstoot van CO 2 in de EU met 20% zijn teruggebracht ten opzichte van het 1990 niveau.

Nadere informatie

Duurzaamheidsagenda Informatiebijeenkomst INTERREG project VvE s nul op de meter ready

Duurzaamheidsagenda Informatiebijeenkomst INTERREG project VvE s nul op de meter ready Duurzaamheidsagenda 2015-2018 Informatiebijeenkomst INTERREG project VvE s nul op de meter ready Welkom Programma Inleiding gemeente Capelle aan den IJssel Toelichting programma naar een duurzame VvE Vragen

Nadere informatie

Naar een klimaatneutrale sportvereniging

Naar een klimaatneutrale sportvereniging Naar een klimaatneutrale sportvereniging Leidraad voor het maken van een eigen projectplan of Plan van Aanpak Inleiding Steeds meer sportverenigingen met een eigen accommodatie komen in actie om energie

Nadere informatie

Doelstelling en doelgroep

Doelstelling en doelgroep klimaat op maat Klimaat op maat Het klimaat verandert en de olievoorraden raken langzaamaan op. Dat laatste betekent concreet dat de energieprijzen naar verwachting flink stijgen in de komende decennia.

Nadere informatie

RAADSVOORSTEL. TITEL Aanvulling revolverend fonds Duurzaamheidslening

RAADSVOORSTEL. TITEL Aanvulling revolverend fonds Duurzaamheidslening Gemeente Amersfoort RAADSVOORSTEL Van : Burgemeester en Wethouders Reg.nr. : 4311288 Aan : Gemeenteraad Datum : 7 februari 2013 Portefeuillehouder : Wethouder P. van den Berg Agendapunt : B&W-vergadering

Nadere informatie

Raymond Roeffel Directeur Trineco. Regelgeving, Organisatie en beheermodellen rondom Zonne

Raymond Roeffel Directeur Trineco. Regelgeving, Organisatie en beheermodellen rondom Zonne Raymond Roeffel Directeur Trineco Regelgeving, Organisatie en beheermodellen rondom Zonne Agenda Waarom zonnestroom? Wet en regelgeving rondom zonnesystemen Salderingstarieven De meest voorkomende situaties

Nadere informatie

Duurzame dienstverlening Rekenen aan rendement

Duurzame dienstverlening Rekenen aan rendement Duurzame dienstverlening Rekenen aan rendement Rekenen aan rendement zonnepanelen Monique van der Meij Energie-adviseur Monique.vanderMeij@flynth.nl mobiel: 06 53 26 19 68 LTO Noord Programma Ondernemer

Nadere informatie

De zon als energiebron!

De zon als energiebron! De zon als energiebron! Zelf elektriciteit opwekken met de zon? Door middel van (diverse) subsidie(s) is het zéér rendabel! Met zonnepanelen verlaagt u uw energiekosten. Deze besparing wordt alleen maar

Nadere informatie

Waarom zonnestroom? 21 maart 2013 1

Waarom zonnestroom? 21 maart 2013 1 Waarom zonnestroom? De zon is ruim voorradig. Je eigen stroom duurzaam zelf opwekken. Verwachte levensduur panelen ca. 30 jaar. Minder afhankelijk van de grote maatschappijen Minder invloed van wat ver

Nadere informatie

Subsidie verordening duurzame energie maatregelen gemeente Drechterland 2014-2015

Subsidie verordening duurzame energie maatregelen gemeente Drechterland 2014-2015 Subsidie verordening duurzame energie maatregelen gemeente Drechterland 2014-2015 Belangrijk: In 2014 geldt: indienen van een aanvraag: 23 januari 2014 tot en met 31 december 2014 (of eerder als budget

Nadere informatie

Aan de raad van de gemeente Olst-Wijhe. Raadsvergadering d.d. Agendapunt Opiniërend besproken d.d. Portefeuillehouder

Aan de raad van de gemeente Olst-Wijhe. Raadsvergadering d.d. Agendapunt Opiniërend besproken d.d. Portefeuillehouder Aan de raad van de gemeente Olst-Wijhe. Raadsvergadering d.d. Agendapunt Opiniërend besproken d.d. Portefeuillehouder 10 juli 2017 9 n.v.t. wethouder M. Blind Kenmerk 17.003559 *17.003559* Datum B&W-besluit

Nadere informatie

Subsidieregeling Energiebesparing in de Sociale Huursector, nr. 2006wem004996i.

Subsidieregeling Energiebesparing in de Sociale Huursector, nr. 2006wem004996i. Subsidieregeling Energiebesparing in de Sociale Huursector, nr. 2006wem004996i. Toelichting Inleiding Provinciale staten van Utrecht hebben besloten om 750.000,- in te zetten voor de reductie van CO 2

Nadere informatie

Raadsvoorstel 2 april 2009 AB09.00204 RV2009-118

Raadsvoorstel 2 april 2009 AB09.00204 RV2009-118 Raadsvergadering d.d. Casenummer R.V. Nummer Raadsvoorstel 2 april 2009 AB09.00204 RV2009-118 Gemeente Bussum Vaststellen Subsidieverordening duurzame energie maatregelen aan bestaande woningen in particulier

Nadere informatie

Haalbaarheidsstudie toepassing PV-systeem Oorlogsmuseum Overloon

Haalbaarheidsstudie toepassing PV-systeem Oorlogsmuseum Overloon Haalbaarheidsstudie toepassing PV-systeem Oorlogsmuseum Overloon Vraagstelling/doel. Doel is om het energieverbruik (elektra) middels toepassing van PV (Photo Voltaische energie) te reduceren, met als

Nadere informatie

Zon, wind, water... Ontdek je eigen energie

Zon, wind, water... Ontdek je eigen energie Zon, wind, water... Ontdek je eigen energie Groen Duurzame energie komt voort uit schone en onuitputtelijke bronnen zoals de bodem, zon, wind of water. U kunt deze op kleine schaal zelf opwekken. De energie

Nadere informatie

Wijkavond energie besparen Hilversum Oost 19-5-2015

Wijkavond energie besparen Hilversum Oost 19-5-2015 Wijkavond energie besparen Hilversum Oost 19-5-2015 Wat kunt u verwachten? Ambities gemeente Hilversum Seinkracht Wie is Hoom? Hilversum Oost onder de loep Wijkaanbod: partijen en prijzen Subsidies en

Nadere informatie

Beeldvormende Bijeenkomst

Beeldvormende Bijeenkomst Beeldvormende Bijeenkomst Verduurzamen gemeentelijke vastgoedvoorraad (op basis EPA-U maatwerkadviezen) 22 maart 2016 Inleiding / doel van deze presentatie Uw raad te informeren en meenemen in de systematiek

Nadere informatie

WIJKAVOND ALPHEN AAN DEN RIJN LAGE ZIJDE

WIJKAVOND ALPHEN AAN DEN RIJN LAGE ZIJDE WIJKAVOND ALPHEN AAN DEN RIJN LAGE ZIJDE 8-12-2016 0 Energiek Alphen aan den Rijn & Hoom WAT KUNT U VERWACHTEN? Lage Zijde onder de loep Energiebesparende maatregelen I Gemeente Alphen aan den Rijn en

Nadere informatie

Energieconvenant bedrijfsleven Veenendaal en gemeente Veenendaal

Energieconvenant bedrijfsleven Veenendaal en gemeente Veenendaal Energieconvenant bedrijfsleven Veenendaal en gemeente Veenendaal 1 Intentie Bedrijvenkring Veenendaal, de coöperatieve verenigingen van Ondernemend Veenendaal, de deelnemende bedrijven en de gemeente Veenendaal

Nadere informatie

Oosterhout Nieuwe Energie Voorbereiding oprichting coöperatie

Oosterhout Nieuwe Energie Voorbereiding oprichting coöperatie 1 Oosterhout Nieuwe Energie Voorbereiding oprichting coöperatie Wij willen Betaalbare, Duurzame, Eigen Energie in Oosterhout 3 Waarom ONE Betaalbaar Duurzaam Eigen Samen Goedkoper dan de markt Winsten

Nadere informatie

Energie besparen en opwekken Westereng en Oostereng Bussum 26-5-2015

Energie besparen en opwekken Westereng en Oostereng Bussum 26-5-2015 Energie besparen en opwekken Westereng en Oostereng Bussum 26-5-2015 Wat kunt u verwachten? Welkom door wethouder Watt Nu: mogelijkheden energie opwekken Hoom: mogelijkheden energie besparen Maatregelen:

Nadere informatie

http://enquete.groenepeiler.nl/admin/statistics.aspx?inquiry=47 1 van 13 5-7-2011 17:03

http://enquete.groenepeiler.nl/admin/statistics.aspx?inquiry=47 1 van 13 5-7-2011 17:03 1 van 13 5-7-2011 17:03 Enquête Enquête beheer Ingelogd als: aqpfadmin Uitloggen Enquête sta s eken Enquête beheer > De Klimaat Enquête van het Noorden > Statistieken Algemene statistieken: Aantal respondenten

Nadere informatie

Informatieavond Zonnepanelen. Hans Pulles in samenwerking met: Wilko Kistemaker (Groen Zonnig) Pieter Biewenga (NewSolar)

Informatieavond Zonnepanelen. Hans Pulles in samenwerking met: Wilko Kistemaker (Groen Zonnig) Pieter Biewenga (NewSolar) Informatieavond Zonnepanelen Hans Pulles in samenwerking met: Wilko Kistemaker (Groen Zonnig) Pieter Biewenga (NewSolar) 16 mei 2013 Agenda Informatieavond 19:30 Welkom Aanleiding Energiepunt Wonen (Gem.

Nadere informatie

Gemeente Langedijk. Voorstel aan de raad

Gemeente Langedijk. Voorstel aan de raad Gemeente Langedijk Raadsvergadering : 22 januari 2013 Agendanummer : 15 Portefeuillehouder Afdeling Opsteller : H.J.M. Schrijver : Beleid en Projecten : Schutten Voorstel aan de raad Onderwerp : Nota Langedijk

Nadere informatie

ZONNEPANELEN PROJECT. RADIJSSTRAAT 2 t/m 82 te Groningen

ZONNEPANELEN PROJECT. RADIJSSTRAAT 2 t/m 82 te Groningen ZONNEPANELEN PROJECT RADIJSSTRAAT 2 t/m 82 te Groningen Waarom dit project? De ambitie van de gemeente Groningen is om in 2035 energieneutraal te zijn. De Gemeente Groningen ondersteund dit project met

Nadere informatie

Verduurzamen zonder eigen geld

Verduurzamen zonder eigen geld Verduurzamen zonder eigen geld DUURZAAM WONEN NIJKERK (Woonabonnement) 29 november 2016 Waarom je woning verduurzamen? Comfortverbetering Voor een duurzame wereld Goed voor je portemonnee Woningverbetering

Nadere informatie

De Raad van de gemeente Hoorn; gelezen het voorstel van het college van burgemeester en wethouders dd.;

De Raad van de gemeente Hoorn; gelezen het voorstel van het college van burgemeester en wethouders dd.; Raadsbesluit nr.: Registratie-nr.: 09.08468 De Raad van de gemeente Hoorn; gelezen het voorstel van het college van burgemeester en wethouders dd.; besluit: De volgende verordening, Verordening subsidiëring

Nadere informatie

UITVOERINGSPROGRAMMA 2015-2020

UITVOERINGSPROGRAMMA 2015-2020 UITVOERINGSPROGRAMMA Het Uitvoeringsprogramma van het Milieubeleidsplan omvat negentien projecten waarin de verschillende milieurelevante thema s en de vier benoemde doelgroepen (inwoners, bedrijven, samenkomen.

Nadere informatie

Communicatie over de Energiebespaarlening voor gemeenten en provincies

Communicatie over de Energiebespaarlening voor gemeenten en provincies Communicatie over de Energiebespaarlening voor gemeenten en provincies De Energiebespaarlening biedt kansen voor de huiseigenaar, werkgelegenheid en milieudoelstellingen. Doe mee, vertel uw inwoners over

Nadere informatie

Onderwerp: Verstrekken krediet voor het aanschaffen van zonnepanelen

Onderwerp: Verstrekken krediet voor het aanschaffen van zonnepanelen Raadsvergadering, 10 december 2013 Voorstel aan de Raad Nr.: 20131210 8 RV Agendapunt: 8 Datum: 19 november 2013 Onderwerp: Verstrekken krediet voor het aanschaffen van zonnepanelen Onderdeel raadsprogramma:

Nadere informatie

Regeling subsidie Duurzaam wonen in Kennemerland

Regeling subsidie Duurzaam wonen in Kennemerland Regeling subsidie Duurzaam wonen in Kennemerland Het college van burgemeester en wethouders van Velsen, Overwegende dat het gewenst is activiteiten te stimuleren op het gebied van energiebesparing; gelet

Nadere informatie

Provinciaal klimaat- en energiebeleid: doelen, emissies, maatregelen. Robert Koelemeijer - PBL

Provinciaal klimaat- en energiebeleid: doelen, emissies, maatregelen. Robert Koelemeijer - PBL Provinciaal klimaat- en energiebeleid: doelen, emissies, maatregelen. Robert Koelemeijer - PBL Doelstellingen - Mondiaal Parijs-akkoord: Well below 2 degrees. Mondiaal circa 50% emissiereductie nodig in

Nadere informatie

01 / AANLEIDING 02 / ZON OP BEDRIJFSDAKEN 03 / PROJECTAANPAK 04 / VOORWAARDEN PRESENTATIE 05 / VERVOLGSTAPPEN. Zon op Bedrijfsdaken 06 / VRAGEN

01 / AANLEIDING 02 / ZON OP BEDRIJFSDAKEN 03 / PROJECTAANPAK 04 / VOORWAARDEN PRESENTATIE 05 / VERVOLGSTAPPEN. Zon op Bedrijfsdaken 06 / VRAGEN 01 / AANLEIDING 02 / ZON OP BEDRIJFSDAKEN 03 / PROJECTAANPAK PRESENTATIE Zon op Bedrijfsdaken 04 / VOORWAARDEN 05 / VERVOLGSTAPPEN 06 / VRAGEN AANLEIDING Ambitie Capelle aan den IJssel Energieneutraal

Nadere informatie

PARKSTAD LIMBURG ENERGIE TRANSITIE

PARKSTAD LIMBURG ENERGIE TRANSITIE 1 PARKSTAD LIMBURG ENERGIE TRANSITIE BIJEENKOMST 3 DECEMBER 2015 Programma Duurzaam Landgraaf TON ANCION WETHOUDER GEMEENTE LANDGRAAF RONALD BOUWERS PROJECTLEIDER DUURZAAMHEID WIE ZIJN WIJ? PROJECTTEAM

Nadere informatie

Nieuws uit Dordrecht: Dordrecht lanceert zonatlas

Nieuws uit Dordrecht: Dordrecht lanceert zonatlas L.S., Opdat bijgaande berichtgeving u allen bereikt moge hebben, Mvrgr Funs Bergmans Van: Ruud Lammers [mailto:rl@dds.nl] Verzonden: vrijdag 8 februari 2013 17:11 Aan: Bergmans, APMAF Onderwerp: contract

Nadere informatie

Samenvatting: Winst en waarde van energie renovaties in de woningbouw

Samenvatting: Winst en waarde van energie renovaties in de woningbouw Samenvatting: Winst en waarde van energie renovaties in de woningbouw De opgave is groot De Rijksoverheid streeft naar een energieneutrale bebouwde omgeving in 2050. Op weg daar naar toe is de ambitie

Nadere informatie

Meer voordeel uit uw huis halen? Bespaar op energie!

Meer voordeel uit uw huis halen? Bespaar op energie! Meer voordeel uit uw huis halen? Bespaar op energie! voorbeeld van mogelijke besparingen Een huishouden is jaarlijks zo n q 2.000 kwijt aan gas en licht. En daar kunt u tot wel 30% op besparen. Dat begint

Nadere informatie

Aan dit document kunnen geen rechten worden ontleend

Aan dit document kunnen geen rechten worden ontleend NOTITIE PROJECT CO 2 -Servicepunt ONDERWERP Gemeentelijke subsidie DATUM 4 januari 2010 STATUS Aan dit document kunnen geen rechten worden ontleend 1 Inleiding Meerdere Noord-Hollandse gemeenten en Amsterdamse

Nadere informatie

Zon in de Kop! Wees slim en investeer in zonnepanelen. Zon in de Kop

Zon in de Kop! Wees slim en investeer in zonnepanelen. Zon in de Kop Zon in de Kop Wees slim en investeer in zonnepanelen Zon in de Kop! Zon in de Kop is een samenwerkingsverband van de gemeenten met HVC, Ontwikkelingsbedrijf NHN, Millennium Comité Schagen en de Noordhollandse

Nadere informatie

Hernieuwbaar energie-aandeel in Vlaamse nieuwbouwprojecten Ontdek de zonnestroomoplossingen van SMA

Hernieuwbaar energie-aandeel in Vlaamse nieuwbouwprojecten Ontdek de zonnestroomoplossingen van SMA Hernieuwbaar energie-aandeel in Vlaamse nieuwbouwprojecten Ontdek de zonnestroomoplossingen van SMA Verplicht aandeel hernieuwbare energie in nieuwbouw Vanaf 1 januari 2014 moet elke nieuwe woning, kantoor

Nadere informatie

1 e Monitor Energie Besparen Gooi en Vecht Resultaten op 31 december 2013

1 e Monitor Energie Besparen Gooi en Vecht Resultaten op 31 december 2013 1 e Monitor Energie Besparen Gooi en Vecht Resultaten op 31 december 2013 Inleiding Het doel van het project Energie Besparen Gooi en Vecht is om in drie jaar tijd 4.000 woningen te verduurzamen. Onder

Nadere informatie

Achtergrondinformatie Woonsymposium WONEN IN STAD.NL SESSIE DUURZAAMHEID

Achtergrondinformatie Woonsymposium WONEN IN STAD.NL SESSIE DUURZAAMHEID Achtergrondinformatie Woonsymposium WONEN IN STAD.NL SESSIE DUURZAAMHEID donderdag 19 maart 2015 Duurzaamheid Duiding en context Groningen heeft de ambitie om in 2035 een energieneutrale stad te zijn.

Nadere informatie

VAN HARTE WELKOM INFORMATIE AVOND PV- PROJECT NAMENS WETHOUDER TON ANCION OP DE. Duurzame Verlichting Landgraaf

VAN HARTE WELKOM INFORMATIE AVOND PV- PROJECT NAMENS WETHOUDER TON ANCION OP DE. Duurzame Verlichting Landgraaf 1 NAMENS WETHOUDER TON ANCION VAN HARTE WELKOM OP DE INFORMATIE AVOND PV- PROJECT Duurzame Verlichting Landgraaf PROJECTLEIDER GEMEENTE LANDGRAAF: RONALD BOUWERS ALGEMEEN Een van de milieu ambities van

Nadere informatie

Ontwikkelingen Zonne-energie

Ontwikkelingen Zonne-energie Ontwikkelingen Zonne-energie : Energieke Samenleving onderweg naar morgen Bert Bakker NIEUW: Bezuidenhoutseweg 50 2594 AW Den Haag 070 3040114 De oorsprong van (duurzame) energie De zon als energieleverancier

Nadere informatie

Overijssel maakt werk van nieuwe energie!

Overijssel maakt werk van nieuwe energie! Overijssel maakt werk van nieuwe energie! U wilt met uw onderneming of woningcorporatie werk maken van nieuwe energie of energiebesparing. Maar u krijgt de financiering niet (volledig) rond via een bancaire

Nadere informatie

Dit artikel beschrijft hoe een prijs op CO2 invloed heeft op de business case voor het plaatsen van zonnepanelen door een onderneming.

Dit artikel beschrijft hoe een prijs op CO2 invloed heeft op de business case voor het plaatsen van zonnepanelen door een onderneming. Dit artikel beschrijft hoe een prijs op CO2 invloed heeft op de business case voor het plaatsen van zonnepanelen door een onderneming. Wat kost het plaatsen van 100 zonnepanelen en wat betekent een prijs

Nadere informatie

Agenda Informatieavond Zonnepanelen

Agenda Informatieavond Zonnepanelen Informatieavond Hans Pulles in samenwerking met: Wilko Kistemaker (Groen Zonnig) Pieter Biewenga (NewSolar) 16 mei 2013 19:30 21:45 Agenda Informatieavond Welkom Aanleiding Energiepunt Wonen (Gem. Utrecht)

Nadere informatie

ENERGIEAKKOORD. Gevolgen, verplichtingen en kansen THOMAS KOKSHOORN

ENERGIEAKKOORD. Gevolgen, verplichtingen en kansen THOMAS KOKSHOORN ENERGIEAKKOORD Gevolgen, verplichtingen en kansen THOMAS KOKSHOORN 2 - Wie zijn wij? - Visie Ekwadraat - Beleid - Doelstellingen - Middelen - Financiering Inhoud - Conclusies en aanbevelingen 3 INLEIDING

Nadere informatie

VERENIGING BEWONERS HANZELAND ZWOLLE

VERENIGING BEWONERS HANZELAND ZWOLLE Nieuwe samenstelling bestuur Nieuwsbrief juli 2012 Vanaf juni 2012 heeft het bestuur van de vereniging een andere samenstelling. Graag willen wij ons aan u voorstellen. Van links naar rechts: Albert Brouwer

Nadere informatie

Zonne-energie voor ondernemers

Zonne-energie voor ondernemers Zonne-energie voor ondernemers Een zonnige en zuinige toekomst? Johannes Zijlstra 20-03-2013 LTO Noord Advies Zonne energie; drijvende kracht!? 1 Zonuren Onderwerpen Energie en duurzaamheid Ontwikkeling

Nadere informatie

Bijlage nota gs: 502478/502484 Uitvoeringsregeling subsidie duurzaam renoveren Noord- Holland 2015

Bijlage nota gs: 502478/502484 Uitvoeringsregeling subsidie duurzaam renoveren Noord- Holland 2015 Bijlage nota gs: 502478/502484 Uitvoeringsregeling subsidie duurzaam renoveren Noord- Holland 2015 Besluit van gedeputeerde staten van Noord-Holland van, nr., tot vaststelling van de Uitvoeringsregeling

Nadere informatie

EEN DUURZAME ENERGIEVOORZIENING VOOR IEDEREEN

EEN DUURZAME ENERGIEVOORZIENING VOOR IEDEREEN A SUSTAINABLE ENERGY SUPPLY FOR EVERYONE A SUSTAINABLE ENERGY SUPPLY FOR EVERYONE o o o o Portaal (6x) Bo-Ex Stanleylaan Bo-Ex Livingstonelaan Isolatie Geen Wel Wel Glas enkel Dubbel Dubbel

Nadere informatie

Kees Smitskamp Guido Weber. 18 januari 2016

Kees Smitskamp Guido Weber. 18 januari 2016 Kees Smitskamp Guido Weber 18 januari 2016 } 19.30 Presentatie van Zonnecollectief Tuindorp Hengelo } 20.00 Presentatie Pure Energie uit Enschede } 20.15 Pauze } 20.45 Vragen } 21.30 Einde Zaalhuur, koffie,

Nadere informatie

Aanbiedingsbrief en akkoordverklaring zonnepanelen

Aanbiedingsbrief en akkoordverklaring zonnepanelen Aanbiedingsbrief en akkoordverklaring zonnepanelen Ten geleide Bij deze vindt u een voorbeeld-aanbiedingsbrief en akkoordverklaring voor het aanbieden van zonnepanelen aan huurders. Mijn ervaring is dat

Nadere informatie

CORPORATIES: ZONNESTROOM EN

CORPORATIES: ZONNESTROOM EN CORPORATIES: ZONNESTROOM EN -- FINANCIERING Solar Solutions International, 22 maart 2017 Bart Jansen Atrivé WIE IS ATRIVÉ? Adviesbureau op het gebied van Wonen Woningcorporaties & gemeente/overheid Duurzaamheid:

Nadere informatie

REGELING ENERGIEBESPARING PARTICULIERE WONINGEN TE TZUM

REGELING ENERGIEBESPARING PARTICULIERE WONINGEN TE TZUM REGELING ENERGIEBESPARING PARTICULIERE WONINGEN TE TZUM Het bestuur van stichting MAST; overwegende: dat het bestuur van stichting MAST budget heeft gereserveerd voor bijdragen in de kosten van het treffen

Nadere informatie

1E SCHOOL. duurzaam gerenoveerd

1E SCHOOL. duurzaam gerenoveerd 1E SCHOOL duurzaam gerenoveerd DUURZAAM RENOVEREN investeren in MEERVOUDIGE OPBRENGST INHOUD PRESENTATIE 1 Niet duurzame school 2 Duurzaam bouwen & leven 3 Duurzame energie, kleinschalig opgewekt 4 Passief

Nadere informatie

Onze Ambitie : De gemeente OOsterhOut wil een DuurzAme gemeente zijn en een Actieve bijdrage leveren AAn een schone, veilige

Onze Ambitie : De gemeente OOsterhOut wil een DuurzAme gemeente zijn en een Actieve bijdrage leveren AAn een schone, veilige duurzaam bouwen in duurzaam bouwen in U overweegt om een kavel te kopen in de Contreie. Overweeg dan vooral ook om dat energiezuinig en duurzaam te doen. De gemeente Oosterhout heeft namelijk een regeling

Nadere informatie

Hoorn 80 E+ Waarom BE+?

Hoorn 80 E+ Waarom BE+? Hoorn 80 E+ Waarom BE+? De aarde warmt op, de zeespiegel stijgt en fossiele brandstoffen raken uitgeput Bedrijventerreinen zichtbaar maar onbemind Groot potentieel in Nederland Technisch logisch Financiering

Nadere informatie

Riedsútstel. Underwerp Duurzaamheidsbeleid 2014-2018

Riedsútstel. Underwerp Duurzaamheidsbeleid 2014-2018 Riedsútstel Ried : 22 januari 2015 Status : Opiniërend/Besluitvormend Eardere behandeling : Informerend d.d. 6 november 2014 Agindapunt : 10 Portefúljehâlder : M. van der Veen Amtner : mw. R.M.A. van Sonsbeek

Nadere informatie