zakendoen met Duitsland

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "zakendoen met Duitsland"

Transcriptie

1 zakendoen met Duitsland

2 3 inhoudsopgave Voorwoord 5 Zakenklimaat Handelsgeest 6 Economische situatie 10 Handelsrelatie 16 Kansrijke sectoren 20 Zakencultuur 22 Omgangsvormen 28 Nederlands-Duitse Handelskamer Deze reisgids is geschreven in samenwerking met de DNHK. DNHK is een zelfstandige vereniging met een netwerk van bijna 1000 ledenbedrijven in het Nederlands-Duitse bedrijfsleven. Tot de dienstverlening behoort marktonderzoek, fiscale vertegenwoordiging, salarisadministratie in Duitsland, personeels bemiddeling en juridisch advies - vooral gericht op het Duitse arbeids- en vennootschapsrecht. DNHK onderhoudt nauwe contacten met ministeries en autoriteiten in Duitsland en Nederland en organiseert jaarlijks bijeenkomsten over actuele thema s op het gebied van taal en cultuur, recht, belastingen en marketing. Daarnaast zoekt de DNHK regelmatig de dialoog met media, politiek en overheden in beide landen. Jaarlijks presenteert de DNHK haar 7 standpunten aan het Nederlandse ministerie van EL&I en voert zij veelvoudig gesprekken met Duitse overheden in de diverse deelstaten. Vanuit vestigingen in Den Haag, Berlijn en Düsseldorf begeleidt de DNHK ondernemers bij het zakendoen in het buurland. De contactgegevens van DNHK in Nederland zijn: Nederlands-Duitse Handelskamer Nassauplein EC Den Haag T (070) E Bedrijfsprofielen 34 Zakendoen in de praktijk Een bedrijf opzetten 36 Wet- en regelgeving 46 Douanezaken 52 Vergunningen 56 Productaansprakelijkheid 60 Personeel 64 Belastingen 68 Betalingsverkeer 78 Dit kan ABN AMRO voor u betekenen 82 Nuttige adressen 89

3 voorwoord Ziet u toekomstige expansie in het buitenland voor uw onderneming? Zakendoen over de grens en daarmee succesvol zijn, blijkt in de praktijk veelal een uitdaging. Daarom introduceert ABN AMRO de zakenreisgids, onmisbaar voor uw zakelijke, internationale avontuur! ABN AMRO Bank N.V. ABN AMRO is gevestigd aan de Gustav Mahlerlaan 10, Amsterdam (Postbus 283, 1000 EA). KvK nummer BTW-identificatienummer: NL B01. In deze brochure staat algemene informatie en is niet speciaal geschreven voor uw persoonlijke situatie. De brochure is daarom geen advies om iets te doen of niet te doen. Beslissingen die u alleen neemt op grond van de informatie in de brochure komen voor uw eigen risico. Wij proberen alleen betrouwbare bronnen te gebruiken voor de informatie in de brochure. We kunnen niet garanderen dat alle informatie altijd juist, volledig of niet al verouderd is. Als u meer informatie wilt over het onderwerp van de brochure, kunt u altijd contact met ons opnemen, bijvoorbeeld via internet (www.abnamro.nl) of via een bankshop bij u in de buurt. De informatie in deze brochure is bedoeld voor onze klanten in Nederland. We kunnen er niet voor in staan dat de informatie in de brochure ook bruikbaar is in andere landen. Een gids vol informatie van insiders; met handige weetjes over het betreffende land, het zakenklimaat en ondernemerstips. Uiteraard staan wij u daarnaast ook graag bij met netwerken in binnen- en buitenland, advies, producten en diensten op maat. ABN AMRO wenst u veel succes op uw zakelijke reis! Edzard Enschedé Managing Director International Network Commercial and Merchant Banking

4 6 zakendoen met Duitsland 7 handelsgeest Industriële spil van Europa Duitsland is met 82 miljoen inwoners de grootste consumentenmarkt van Europa. De industrie vormt samen met de dienstensector de ruggen graat van de Duitse economie. De beroepsbevolking (42 miljoen) is relatief hoogopgeleid. Door de gunstige ligging en goede infrastructuur biedt het land gemakkelijk toegang tot aangrenzende groeimarkten. Prettig ondernemersklimaat Het land herbergt een groot aantal innovatieve, hoogproductieve multinationals en mkb-bedrijven. De Duitse overheid verwelkomt buitenlandse ondernemingen met open armen. Dankzij de sociale, economische en politieke stabiliteit heeft Duitsland volgens gerenommeerde instituten als de Economist Intelligence Unit (EIU), IMD Business School en het World Economic Forum een aantrekkelijk ondernemingsklimaat. Een kantoor in Duitsland is voor ons erg belangrijk, want de bedrijven daar doen het liefst zaken met een Duitse onderneming. Ze zijn wel blij met de Nederlandse expertise die erachter zit, want Nederlanders worden wereldwijd toch wel gezien als pioniers op het gebied van glastuinbouw. Codema - Maarten de Jager

5 8 zakendoen met Duitsland 9 De Duitse handelsmentaliteit is meer gedisciplineerd. Levertijden en betalingscondities worden in het algemeen beter nageleefd. Henisol - Arie Bouma Bureaucratie en regeldruk Als u een bedrijf wilt opstarten, belasting moet betalen of vastgoed wilt registreren, kan de Duitse bureaucratie een last zijn. Daarnaast kent Duitsland een relatief hoge administratieve lastendruk. Aantrekkelijk investeringsklimaat De Duitse vrijemarkteconomie scoort goed op de European Attractiveness Survey van Ernst & Young (2011). Deze index rangschikt Europese landen op basis van aantrekkelijkheid om er te investeren. Daarnaast is Berlijn uitgeroepen tot de derde aantrekkelijkste Europese stad om een bedrijf op te zetten. Onze oosterburen vertrouwen op hun sterke economie, hebben een duidelijke ondernemerscultuur en voeren een gedegen fiscaal beleid. Voor de wet is er over het algemeen geen verschil tussen binnen- en buitenlandse organisaties. Voor ons is Noord-Duitsland het interessantste gebied, vooral vanwege de geografische ligging en de minimale cultuurverschillen. Henisol - Arie Bouma

6 10 zakendoen met Duitsland 11 economische situatie Sterke reus van de eurozone Duitsland is de grootste lidstaat van de eurozone, zowel wat de omvang van de economie betreft als die van de bevolking. Het land is een echte uitvoergigant, maar de relatief gezonde binnenlandse economie zal de komende jaren ook de nodige vraag naar invoer genereren. De Duitse economie is de afgelopen jaren veel harder gegroeid dan in de rest van de eurozone en het land speelt een sleutelrol bij de onderhandelingen over de oplossing van de staatschuldencrisis. Kortom: Duitsland is de sterke reus van de eurozone en biedt veel mogelijkheden tot zakendoen. Snelste groeier binnen Europa De Duitse economie is de afgelopen jaren gemiddeld ruim 2% harder gegroeid dan de economieën van overige lidstaten binnen de eurozone. Vooral de uitvoer en de bedrijfsinvesteringen stegen fors, maar ook de consumptie nam toe. Deze relatief sterke prestatie is grotendeels te danken aan een zeer gematigde stijging van de loonkosten per eenheid product sinds het begin van deze eeuw. Dit is het resultaat van een combinatie van loonmatiging en drastische arbeidsmarkthervormingen: de zogeheten Hartz-Reformen, geïnitieerd door Bondskanselier Gerhard Schröder in Deze maatregelen waren nodig omdat Duitsland in de jaren na de hereniging van het oostelijke en het westelijke deel in 1990 veel concurrentiekracht had verloren en in een recessie dreigde weg te glijden. Als gevolg van deze hervormingen en de matige stijging van de loonkosten per eenheid product, heeft Duitsland veel concurrentiekracht herwonnen.

7 12 zakendoen met Duitsland economische situatie 13 Rechte rug tegen China Duitsland heeft de opmars van China als belangrijke speler in de wereldhandel goed kunnen weerstaan. Het aandeel van Duitsland in de totale wereldexport is met slechts 1% gedaald sinds 2001, het jaar waarin China toetrad tot de Wereldhandelsorganisatie. Het aandeel van de gehele Europese Unie nam sindsdien met 7% af, en dat van de Verenigde Staten met 4%. De belangrijkste uitvoer van Duitsland bestaat uit: auto s en transportmiddelen; machines; computers en elektronica; chemische producten; metaalproducten. Uit- en invoer De Duitse uitvoer blijft voor het overgrote deel binnen Europa (71% van het totaal), waarbij de eurozone met 40% het grootste deel voor zijn rekening neemt. Het aandeel van China is op zich vrij beperkt (6%), maar het is wel in drie jaar tijd verdubbeld. Ongeveer 7% van de Duitse uitvoer gaat naar Nederland en het aandeel van Nederland in de invoer van Duitsland bedraagt zo n 9%. Groei bbp versus eurozone (Bron: EIU) In % jaar-op-jaar Duitsland Eurozone exclusief Duitsland Duitsland voert vanuit Nederland hoofdzakelijk de volgende goederen in: machines; transportmiddelen; chemische producten; gas en brandstoffen; voedingsmiddelen. Sterke binnenlandse economie Met circa 82 miljoen mensen heeft Duitsland verreweg de grootste bevolking van de eurozone: bijna 25% van het totaal. De werkloosheid lag begin 2012 op een historisch dieptepunt en de arbeidsmarkt was krap. De ratio van het aantal vacatures ten opzichte van het aantal banen lag op 1,22. Dat is het hoogste niveau sinds De krapte op de arbeidsmarkt heeft ervoor gezorgd dat de loonstijging is opgelopen en de koopkracht van huishoudens is toegenomen. Dit stimuleert de consumptieve bestedingen. Daarnaast zijn de bedrijfswinsten de afgelopen jaren sterk gestegen, wat de investeringsgroei bevordert. Goede economische structuur Duitsland beschikt over een goede economische structuur, wat gunstig is voor het economisch groeipotentieel. Op een totaal van 183 landen staat het op de 22e plaats in de ranglijst Ease of Doing Business van de Wereldbank. In de Global Competitiveness Index van het World Economic Forum staat Duitsland zesde van in totaal 142 landen.

8 14 zakendoen met Duitsland 15 Het land scoort daarbij zeer goed in vergelijking met andere lidstaten van de eurozone. Kortom: het ondernemersklimaat is gunstig en er zijn relatief weinig hindernissen die de economische groei belemmeren. Huishoudboekje op orde Ook op het gebied van de overheidsfinanciën doet Duitsland het verhoudingsgewijs goed. Het financieringstekort is in 2011 gedaald naar slechts 1% van het bbp. Dit is substantieel lager dan het gemiddelde in de eurozone van ongeveer 4,5%. De staatsschuld bedroeg in % van het bbp. Ter vergelijking: in de eurozone lag dit op 88%. Doordat de overheidsfinanciën relatief gezond zijn, hoeft Duitsland de komende jaren aanzienlijk minder bezuinigingsmaatregelen door te voeren dan de andere landen van de eurozone. Vooruitzichten De Duitse economie is in de tweede helft van 2011 geraakt door de escalerende staatsschuldencrisis in de eurozone. De economie kromp in de laatste maanden van dat jaar. Doordat begin 2012 nog niet alle benodigde stappen waren genomen om de crisis te bezweren, is de kans groot dat de economie in de eerste helft van 2012 zal blijven kwakkelen. Ervan uitgaande dat de Europese leiders in de loop van 2012 de laatste stappen zetten om de crisis te beteugelen, zal de Duitse economie in de tweede helft van dit jaar waarschijnlijk weer groeien. Dankzij de gezonde binnenlandse economie en goede economische structuur zal de Duitse economie beter blijven presteren dan het gemiddelde binnen de eurozone.

9 16 zakendoen met Duitsland 17 handelsrelatie Duitsland - Nederland Vergelijkbare landen Het ondernemersklimaat en groeipotentieel van Nederland en Duitsland hebben veel overeenkomsten. Beide landen horen bij de sterke kern van de eurozone en volgens het Organisation for Economic Co-operation and Development (OECD) is de flexibiliteit van de arbeidsmarkt er ongeveer hetzelfde. Begrotingstekorten en staatschulden liggen ruim onder het gemiddelde en beide staten hebben een triple A credit rating, de hoogste score die de belangrijkste kredietbeoordelaars toekennen. Ook volgens de Global Competitiveness Index van het World Economic Forum en de Doing Business Indicator van de Wereldbank liggen Nederland en Duitsland dicht bij elkaar. Monetaire geschiedenis Ver voordat de euro werd geïntroduceerd, had Nederland al een eenzijdige muntunie met Duitsland. Vanaf het begin van de jaren 80 in de vorige eeuw hield De Nederlandsche Bank (DNB) de gulden in een heel nauwe marge ten opzichte van de Duitse mark. Daarnaast volgde Nederland het monetaire beleid van de Deutsche Bundesbank. Hechte handelspartners Voor Nederland is Duitsland de belangrijkste handelspartner. Het land is goed voor ongeveer 18% van de Nederlandse invoer en 24% van onze uitvoer. Omgekeerd heeft Nederland een aandeel van 6,5% in de export en 9% in de import van Duitsland.

10 18 zakendoen met Duitsland handelsrelatie Duitsland - Nederland 19 In 2011 was Nederland voor de Duitsers het belangrijkste importland, vóór China en Frankrijk: Aandeel aan de totale import Land Aandeel Nederland 9,10 Volkrepubliek China 8,77 Frankrijk 7,36 Italië 5,36 Verenigde Staten 5,34 Overige 64,07 Import 2011: Geheel: 901,95 mld. Euro Land Import 2011 in mld. Euro Nederland 82,1 Volkrepubliek China 79,1 Frankrijk 66,4 Italië 48,3 Verenigde Staten 48,2 2. Belangrijke grondstof- en energieleverancier Onze export naar Duitsland wordt aanzienlijk vergroot doordat we in de relatief hoge Duitse energie- en grondstofbehoefte helpen voorzien. Vanwege de industriële structuur en de geringe zelfvoorzieningsgraad moet Duitsland op deze gebieden veel importeren. Nederland speelt daarin een hoofdrol. In 2010 was het voor Duitsland bestemde aandeel van ons aardgas (ongeveer 7%) goed voor 4,8 miljard euro. 3. Voedselvoorziening Traditioneel heeft Nederland een sterke positie op het gebied van voedselvoorziening. Bijna 30% van onze totale export naar Duitsland bestaat uit primaire producten. In 2010 lag het bedrag dat hiermee was gemoeid rond de 22 miljard euro. Daarvan kwam 17,2 miljard euro uit de export van levensmiddelen, land- en tuinbouwproducten. Dominante sectoren In 2010 investeerde Nederland voor 58 miljard euro in Duitsland. Dat is ruim 8% van onze totale directe buitenlandse investeringen. Nederlandse ondernemingen richtten zich daarbij relatief veel op het Duitse bank- en verzekeringswezen, de chemische sector en bedrijven in de sector transport en logistiek. Bron: Statistisches Bundesamt Deutschland (stand: januari 2012) Dit heeft drie oorzaken: 1. Gunstige geografische ligging en infrastructuur Nederland heeft een gunstige ligging aan zee en een uitstekende infrastructuur: havens met goede op- en overslagfaciliteiten, een fijnmazig wegennet en binnenvaartverbindingen tot in Zuid-Duitsland. Als het om zakendoen gaat, zijn de verschillen tussen Nederland en Duitsland niet meer zo groot. 25 jaar geleden zat je nog met grenscontroles en taal- en cultuurverschillen, maar dat is tegenwoordig aanzienlijk minder. Henisol - Arie Bouma

11 20 zakendoen met Duitsland 21 kansrijke sectoren Goederen vs. diensten Nederland voert aanzienlijk meer goederen dan diensten uit naar Duitsland. In 2010 bedroeg de goederenexport richting onze oosterburen 90 miljard euro. Ter vergelijking: de dienstenexport bedroeg in datzelfde jaar 10 miljard euro. We exporteren onder andere: voedings- en genotmiddelen (16%); aardolie en brandstoffen (16%); chemische producten, inclusief farma (16%). Onze dienstenexport bestaat vooral uit: Vanuit Duitsland importeert Nederland hoofdzakelijk: transport (35%); reisverkeer (35%); zakelijke dienstverlening (23%). machines en transportmiddelen (28%); chemische producten (23%); halffabricaten (14%). Duitsland stimuleert innovatie, R&D en kansrijke sectoren als duurzame energie, ICT, milieutechnologie en medische technologie.

12 22 zakendoen met Duitsland 23 zakencultuur Dichtbij en toch anders Duitsland is de grootste consumentenmarkt van Europa, grenst aan ons land en de Duitse taal lijkt op het Nederlands. Dat maakt het land interessant voor veel Nederlandse ondernemers. Over het algemeen zijn Duitsers aangename en zeer betrouwbare handelspartners. Maar er is een aantal belangrijke verschillen als het gaat om het zakelijke klimaat. Zo is het Duitse zakenleven erg formeel, verschillen mentaliteit en gewoonten per deelstaat en zijn Duitsers eerder probleem- dan oplossingsgericht. Denken en handelen als een Duitser is volgens veel Nederlandse ondernemers de beste strategie om in Duitsland succesvol zaken te doen. Formele besluitvorming Duitsers houden graag vast aan wat ze hebben en kiezen bij voorkeur voor zekerheid. De chef is de baas, van hem worden beslissingen verwacht. Deze maakt hij gewoonlijk door zich uitgebreid op de hoogte stellen van de mening van zijn medewerkers. Veranderingen vergen daarom vaak nogal wat tijd en geduld. Een groot voordeel is dat alle betrokkenen zich uiteindelijk neerleggen bij een genomen beslissing en in de uitvoering daarvan loyaal zijn aan hun leidinggevende. Kwaliteit boven alles Ondanks hun behoedzame en formele aanpak, zijn Duitsers wel degelijk resultaatgericht. Dat zie je terug in de samenwerking. Nederlanders hechten waarde aan persoonlijk contact tijdens het zakelijk verkeer, terwijl voor een Duitser de zaak voorop staat. Het sociale gedeelte komt na het werk, niet ervoor. Duitsers willen een feilloos werkend product en een onberispelijk uitgevoerde opdracht. Kwaliteit is in Duitsland belangrijker dan de prijs.

13 24 zakendoen met Duitsland zakencultuur 25 Het gaat er soms stevig aan toe, maar wel altijd fair. Duitsers proberen een prijs vaak naar beneden af te ronden. Omdat ze veel tijd steken in het regelen van financiën en vergunningen, onderhandelen ze met ons over de levertijd. Ze willen alles zo snel mogelijk hebben. Zorg dat je geen afspraken maakt die je niet na kunt komen, daar houden Duitsers niet van. Codema - Maarten de Jager Duits spreken is geld waard Veel Duitsers spreken tegenwoordig goed Engels, toch doen ze het liefst zaken in hun eigen taal. Overschat uw eigen taalniveau niet. Huur een gekwalificeerde tolk in als u niet volledig begrijpt wat er wordt besproken of geschreven. Nederlandse ondernemingen lopen veel projecten mis door gebrekkige kennis van de taal en zakelijke cultuur. Presentaties en onderhandelingen Een Duitser neemt beslissingen op basis van harde feiten. Zorg daarom voor presentaties en brochures met cijfermateriaal, productanalyses, uitkomsten van marktonderzoek en andere vormen van research. Houd rekening met Duitse wetten en voorwaarden en laat merken dat u daarover goed bent geïnformeerd. Probleemgericht denken Duitsers staan bekend om hun probleemgerichte denken. Uw toekomstige samenwerkingspartner ziet waarschijnlijk veel beren op de weg en dekt alle risico s graag bij voorbaat af. Voor potentiële problemen bedenkt hij alvast oplossingen. Dit staat haaks op de Nederlandse manier van denken. Zodra de hoofdlijnen van een project op papier staan, gaan wij aan de slag. De details vullen we gaandeweg wel in. We denken doelgericht en pakken problemen aan wanneer ze zich voordoen. Dit is tegenovergesteld aan het risicomijdende karakter van onze oosterburen. Hierdoor vinden Nederlanders al snel dat Duitsers zich onnodig zorgen maken over zaken die (nog) helemaal niet aan de orde zijn. Als je in Duitsland gaat ondernemen, zijn de drie belangrijkste valkuilen: 1. te weinig kennis van de Duitse taal; 2. te informeel met mensen omgaan; 3. te weinig weten van lokale regelgeving, vooral over de inzet van personeel. Henisol - Arie Bouma Bepaald geen Franse slag Over het algemeen zijn Duitsers bijzonder goed voorbereid en leggen ze afspraken tot in het kleinste detail vast. Even snel iets regelen kennen de Duitsers niet en improviseren is voor hen een gruwel. Volgens een van tevoren opgesteld plan doordenken ze elk detail en leggen dit vast. Daarom duren onderhandelingen vaak lang.

14 26 zakendoen met Duitsland Duitsers zijn gewend om Duits te praten; met alleen Engels kom je er niet. Zeker niet bij de kleine zakenman. Henisol - Arie Bouma 27

15 28 zakendoen met Duitsland 29 omgangsvormen Aanspreekvormen en titels In het Duitse zakenleven spreekt men elkaar aan met de achternaam, voorafgegaan door Herr of Frau. Als uw zakenpartner een titel heeft, zet deze dan tussen de voor- en achternaam: Herr Doktor Schultz of Frau Professor Müller. Vermijd du In Nederland tasten we af of en wanneer we een gesprekspartner kunnen tutoyeren. Dit heeft te maken met onze normen van beleefdheid. We willen de ander zo snel mogelijk op zijn gemak stellen en jij is daarvoor geschikter dan u. In Duitsland gaat deze redenering beslist niet op. Er wordt in de regel niet getutoyeerd. Het du blijft in principe gereserveerd voor vriendschappen en familiaire relaties. Voor du en Sie zeggen bestaan zelfs werkwoorden: duzen en siezen. Volhardend u blijven zeggen vinden wij nogal ouderwets, maar het schept wel duidelijkheid in de zakelijke omgangsvormen. Op grond van hiërarchie gedragen Duitsers zich nu eenmaal formeler en bewaren ze meer afstand tot de ander. Zakenpartners kunnen duzen als respectloos opvatten, wat een goede samenwerking in de weg kan staan. Spreek Duitse relaties daarom altijd aan met Sie, en blijf dit doen. Afspraken maken Leg het eerste zakelijke contact bij voorkeur schriftelijk in plaats van telefonisch. Daarna is persoonlijk contact juist de sleutel tot succes. Kom op tijd of liever iets te vroeg op een afspraak, want Duitsers zijn stipt en nauwgezet. Is de persoon die u wilt spreken niet aanwezig? Laat altijd uw visitekaartje achter.

16 30 zakendoen met Duitsland 31 Discussieer op inhoud Schrik niet wanneer een zakenrelatie u ongezouten de waarheid zegt tijdens een discussie. Duitsers sluiten niet snel een compromis. Het kan er fel aan toe gaan tijdens een gesprek en er wordt niet geschroomd om op de man te spelen. Een Duitser discussieert op inhoud en gaat alleen de strijd aan als hij werkelijk verstand van zaken heeft. Daarom zal hij u niet snel gelijk geven, ook niet als het om bijzaken gaat. Pas uw manier van argumenteren aan als u serieus genomen wilt worden tijdens een discussie. Nederlanders willen zakenpartners liever niet beledigen. Bij een meningsverschil mag iedereen zijn zegje doen en je wordt niet snel voor het blok gezet. In de ogen van Duitsers is dit een bewijs van onvermogen en gebrek aan kennis. Want wie niet kritisch is, weet waarschijnlijk niet waar hij het over heeft. Je kunt de directe manier van zakendoen in Nederland niet zomaar kopiëren naar Duitsland. Daar moet je echt mee oppassen. Duitsers hebben grote moeite met de Nederlandse manier van communiceren. Geef Duitse klanten het gevoel dat je er samen uit gaat komen en probeer hun vertrouwen te winnen. Daarna is het een kwestie van je afspraken nakomen, dan komt het goed. Codema - Maarten de Jager

17 32 zakendoen met Duitsland omgangsvormen 33 Gouden regels Wees punctueel Dit is voor Duitsers een teken dat u serieus en betrouwbaar bent. Denk aan details Vermijd tijdens zakelijke besprekingen zinnen als: Hier kunnen we later nog wel naar kijken., Dit komt wel goed. of Dat zien we vanzelf wel. Daarmee wekt u snel wantrouwen. Ken uw plaats Laat duidelijk merken welke formele plaats u binnen uw organisatie inneemt en welke verantwoordelijkheden daarbij horen. Vermeld uw titels en positie op uw visitekaartje. Zorg dat u de organisatie en functie van uw contactpersoon kent. Scoor met status Duitsers hechten veel waarde aan persoonlijke verzorging en statussymbolen, zoals auto s en kleding. Besteed hier aandacht aan. Bevestig afspraken Schriftelijk en in detail; dit wordt gewaardeerd. Breek met het beeld Ga ervan uit dat u wordt ingeschat als zakelijk kundig en flexibel, maar houd in uw achterhoofd dat Duitse zakenlieden ons onbetrouwbaar vinden als het om details gaat. Door hier juist extra aandacht aan te schenken, creëert u kansen. Blijf respectvol Ook als u uw zakenpartner al langer kent, behandel hem met evenveel egards en respect als in het begin. Scheid zakelijk en privé Duitsers praten met zakenrelaties niet snel over hun privéleven. Houd in dit opzicht wat afstand. Een lunchafspraak wordt niet zo snel gemaakt, al verschilt dit per bedrijfstak en zijn jongeren hierin al zeker wat losser. De omgangsvormen in Duitsland verschillen wel met die in Nederland. Ten eerste denken Duitsers vaak overdreven hiërarchisch. Verder zijn ze doorgaans wat formeler. Blijf daarom altijd U zeggen. Tutoyeren doe je alleen bij echte vriendschap. Henisol - Arie Bouma

18 34 zakendoen met Duitsland 35 bedrijfsprofielen Henisol Henisol Insulation BV heeft een compleet aanbod aan industriële isolatie, steigerbouw, tracing en brandwering. Het bedrijf werd in 2007 opgericht door eigenaar Arie Bouma en is inmiddels met ruim honderd medewerkers actief in o.a. België, Denemarken, Rusland en Zuid-Europa. In deze landen werkt Henisol vooral aan speciale projecten waarbij ze haar bijzondere expertise inzet, bijvoorbeeld in akoestische industriële isolatie (onder andere voor de luxe jachtbouw). Henisol Insulation BV heeft een zusterbedrijf in Duitsland: Henisol GmbH. Henisol GmbH wordt vanuit Nederland aangestuurd. Codema Codema Systems Group is de holdingmaatschappij van HAWE, WEVAB, SDF en B-E de Lier. De groep is wereldwijd marktleider in innovatieve logistieke systemen, management- en besturingssoftware en (op maat gemaakte) producten voor de (glas)tuinbouw. De dagelijkse leiding is in handen van algemeen directeur Maarten de Jager, die tevens eindverantwoordelijk is voor de holding als geheel. Codema is actief in verschillende Europese landen, heeft dealers in Amerika, Canada en Japan en levert in heel Azië en het Midden-Oosten. Op zichzelf is Duitsland een belangrijk zakenland voor Codema, maar het vormt ook een goede uitvalsbasis voor de omringende Duitstalige landen Oostenrijk en Zwitserland.

19 36 zakendoen met Duitsland 37 een bedrijf opzetten Kansen en keuzes Duitsland biedt veel kansen voor ondernemers. Het is de grootste consumentenmarkt in Europa, ligt centraal en grenst aan negen landen. Bovendien heeft het een bloeiende en innovatieve hightechindustrie, met veel aandacht voor duurzaamheid en research en development. Toch is ondernemen in Duitsland niet eenvoudig. Duitsers hechten veel waarde aan kwaliteit en punctualiteit. Ze doen vooral zaken op basis van vertrouwen en werken het liefst met landgenoten. In de meeste gevallen heeft u als Nederlandse ondernemer wel een streepje voor op bedrijven uit andere landen. Uw bedrijf aanmelden Als u in Duitsland een bedrijf opricht, moet u dit binnen een maand melden bij het Gewerbeamt of Ordnungsamt van de gemeente waar het bedrijf is gevestigd. Deze meldingsplicht geldt ook bij verlegging of beëindigen van een zelfstandige bedrijfsinrichting of een filiaal, en als u de activiteiten van een bestaande onderneming wijzigt of uitbreidt. Richt u een vennootschap op, dan moet u deze ook laten inschrijven in het handelsregister. Dit doet een Duitse notaris voor u bij het Amtsgericht (kantongerecht). In beginsel moet u Nederlandse of andere niet-duitse documenten laten vertalen door een vertaler die door de rechtbank is beëdigd. Handtekeningen moeten door een notaris of de Kamer van Koophandel worden gewaarmerkt en worden voorzien van een apostille. Hiermee wordt de echtheid van een handtekening op een document bevestigd.

20 38 zakendoen met Duitsland een bedrijf opzetten 39 Rechtspersonen en bedrijfsvormen U kunt verschillende rechtsvormen kiezen wanneer u een onderneming opricht in Duitsland: Einzelfirma Als een particulier persoon een bedrijf opricht, ontstaat er een Einzelfirma (eenmanszaak). De eigenaar hiervan is met zijn gehele (persoonlijke) vermogen onbeperkt aansprakelijk voor de verbin tenissen die hij aangaat en de eventuele schade die hij veroorzaakt. Winst of verlies van het bedrijf komen voor rekening van de ondernemer. Het jaarresultaat valt verplicht onder de inkomensbelasting. OHG (Offene Handelsgesellschaft) De OHG is vergelijkbaar met de Nederlandse vof (vennootschap onder firma). Alle vennoten zijn onbeperkt aansprakelijk tegenover de crediteuren van de vennootschap. In principe kan elke persoon vennoot van een OHG zijn. Dat geldt ook voor rechtspersonen zoals een GmbH. Voor de oprichting van een OHG moeten vennoten ten eerste een vennootschapscontract afsluiten. In dit contract staat onder andere de doelomschrijving van de vennootschap, de firmanaam en de vertegenwoordigingsbevoegdheid. Vervolgens dient de OHG door een Duitse notaris bij het Duitse handelsregister te worden aangemeld en door de vennoten worden ingeschreven in het plaatselijke Gewerberegister. KG (Kommanditgesellschaft) De KG is vergelijkbaar met de Nederlandse cv (commanditaire vennootschap). Deze rechtspersoon is gebaseerd op hetzelfde principe als de OHG, maar kent twee soorten vennoten: de beherende vennoot, die onbeperkt aansprakelijk is; de commanditaire vennoot met een beperkte aansprakelijkheid. Een commanditaire vennoot mag de vennootschap niet besturen, maar slechts controleren. We hebben in Duitsland een nieuwe GmbH opgericht, dat ging erg gemakkelijk. De samenwerking met de Duitse Kamer van Koophandel, notarissen en andere partijen verliep ongelooflijk soepel. Als je de juiste papieren hebt, kun je snel een bedrijf oprichten en de overheid werkt hier erg goed aan mee. KgaA (Kommanditgesellschaft auf Aktien) Een bedrijfsvorm die afwijkt van het Nederlandse systeem is de KgaA. In deze kapitaalvennootschap zijn de beherende vennoten volledig aansprakelijk, zoals bij een KG. Voor het overige zijn de regels voor een Aktiengesellschaft (AG) van toepassing, vergelijkbaar met de Nederlandse nv (naamloze vennootschap). GmbH (Gesellschaft mit beschränkter Haftung) De GmbH is vergelijkbaar met de Nederlandse B.V. (besloten vennootschap) en wordt opgericht met behulp van een notariële akte. Er is een minimum startkapitaal vereist van euro. Codema - Maarten de Jager

21 40 zakendoen met Duitsland een bedrijf opzetten 41 De GmbH als orgaan heeft tenminste één Geschäftsführer (bestuurder). Dit moet een natuurlijke persoon zijn. De bestuurders zijn de wettelijke vertegenwoordigers van de GmbH. De Gesellschafterversammlung (algemene vergadering van aandeelhouders) houdt toezicht op het functioneren van de bestuurder(s). Er kan een raad van commissarissen worden ingesteld. Voor bedrijven met meer dan 500 werknemers is dit in principe zelfs verplicht. De GmbH kan worden ontbonden na een gerechtelijke uitspraak, bij een faillissement of als gevolg van onwettige besluiten. GmbH & Co. KG Een GmbH & Co. KG is een Kommanditgesellschaft (cv) waarin een GmbH (bv) als persoonlijk aansprakelijke (complementaire) vennoot deelneemt. De andere personen zijn commanditaire vennoten. Meestal zijn dit de vennoten van de GmbH. Hoewel het om een personenvennootschap gaat, wordt hierdoor de aansprakelijkheid beperkt tot het kapitaal van de GmbH. Deze bedrijfsvorm levert in bepaalde situaties een belastingvoordeel op, doordat commanditaire winsten alleen onder de inkomstenbelasting vallen en niet onder de vennootschapsbelasting. UG (Unternehmergesellschaft mit beschränkter Haftung) U kunt in Duitsland een vennootschap met beperkte aansprakelijkheid oprichten met slechts 1 euro startkapitaal. Als tegenprestatie moet u elk jaar 25% van de winst reserveren om kapitaal op te bouwen. Zodra u een bedrag van euro heeft gespaard, verandert de UG automatisch in een gewone GmbH. Voor de UG gelden alle regels die voor een GmbH gelden, tenzij daarvan wordt afgeweken in het GmbH-Gesetz. De UG is dus net zoveel rechtspersoon als de klassieke GmbH. Marktbenadering Middelmatige prestaties van Nederlandse bedrijven in Duitsland zijn vrij zeldzaam. Exporteurs zijn vaak óf erg succesvol of helemaal niet, en in dat laatste geval dus ook niet lang aanwezig. Marktbewerking vanuit Nederland met Nederlandse verkopers heeft veruit de kleinste kans van slagen, blijkt uit onderzoek van Gateway to Germany. U kunt beter Duits personeel in dienst nemen, met Duitse handelsagenten werken of met een Duitse distributeur in zee gaan. Overige tips: opereer dicht bij uw klant; zorg voor voldoende informatie; hanteer een langetermijnvisie; toon doorzettingsvermogen. Als u het vertrouwen van een klant eenmaal heeft gewonnen, blijft hij u vaak tientallen jaren trouw. Zie de Duitse marktbenadering als een marathon, die het zeker waard is om uit te lopen. Ondernemen met Duitse partners Handelsagent Een Handelsvertreter (handelsagent) is een zelfstandig werkende ondernemer die op basis van een contract voor u met klanten bemiddelt. De juridische positie van Duitse handelsagenten lijkt op die van de Nederlandse. Bedenk wel dat de belangen van een handelsagent niet altijd met die van u als opdrachtgever (principaal) overeenkomen, bijvoorbeeld als het om exclusiviteit gaat. Een op maat gemaakt contract vergroot de kans op succesvolle samenwerking. Formuleer de individuele regelingen in het contract duidelijk en ondubbelzinnig.

zakendoen met Duitsland

zakendoen met Duitsland zakendoen met Duitsland 3 inhoudsopgave Voorwoord 5 Zakenklimaat Handelsgeest 6 Economische situatie 10 Handelsrelatie 16 Kansrijke sectoren 20 Zakencultuur 22 Omgangsvormen 28 Nederlands-Duitse Handelskamer

Nadere informatie

-Duitsland- Onvermijdelijke handelspartner...

-Duitsland- Onvermijdelijke handelspartner... -Duitsland- Onvermijdelijke handelspartner... Kansen, culturele verschillen en valkuilen Den Haag, 25.03.2010 Anouk de Jong Nederlands-Duitse Handelskamer Inhoud Duitsland Waarom Duitsland? Culturele verschillen

Nadere informatie

2. Beter nu dan later

2. Beter nu dan later Daarom Duits 1. Engels is niet voldoende Natuurlijk is kennis van de Engelse taal essentieel, maar: Englisch ist ein Muss, Deutsch ist ein Plus. Uit een enquête onder bedrijven die actief zijn in Duitsland

Nadere informatie

2. Beter nu dan later

2. Beter nu dan later Daarom Duits 1. Engels is niet voldoende Natuurlijk is kennis van de Engelse taal essentieel, maar: Englisch ist ein Muss, Deutsch ist ein Plus. Onderzoek wijst uit dat 86 procent van de Nederlandse ondernemers

Nadere informatie

Concurrentiekracht van de Nederlandse ondernemer

Concurrentiekracht van de Nederlandse ondernemer samenvatting onderzoek Concurrentiekracht van de Nederlandse ondernemer Kwalitatief internationaal onderzoek onder ondernemers in buurlanden over zakendoen met Nederlandse bedrijven Hoe is het gesteld

Nadere informatie

WELKE JAS DRAAGT UW BEDRIJF? (UITGAVE 2012)

WELKE JAS DRAAGT UW BEDRIJF? (UITGAVE 2012) WELKE JAS DRAAGT UW BEDRIJF? (UITGAVE 2012) Met jas bedoelen wij het juridische jasje, oftewel de rechtsvorm. Inleiding Het Nederlandse recht kent (onder meer) de volgende rechtsvormen: 1. eenmanszaak;

Nadere informatie

advocaten & notarissen

advocaten & notarissen advocaten & notarissen ZAKEN DOEN MET DUITSLAND JURIDISCHE ASPECTEN Susanne Hermsen Rechtsanwältin en advocaat Hoe aan de slag in Duitsland Hoe aan de slag in Duitsland? 100% ervoor gaan! Eigen werknemer

Nadere informatie

ROZ Startersdag (6 november 2014) Juridische aandachtspunten voor startende ondernemers

ROZ Startersdag (6 november 2014) Juridische aandachtspunten voor startende ondernemers ROZ Startersdag (6 november 2014) Juridische aandachtspunten voor startende ondernemers Onderwerpen Zo maar een paar juridische onderwerpen die voor starters van belang kunnen zijn: Rechtsvorm onderneming

Nadere informatie

STARTERSEVENT TWENTE

STARTERSEVENT TWENTE STARTERSEVENT TWENTE 2 JUNI 2016 Juridische aandachtspunten voor starters mr. Willeke Krieger mr. Jolien Klomp Enschede Onderwerpen Rechtsvormen van ondernemingen Zekerheden Algemene voorwaarden Handelsnaam

Nadere informatie

Doelstelling. Het aanwerven van een Duitse account manager, die werk gaat maken van de gekozen marketing- en distributiestrategie in Duitsland.

Doelstelling. Het aanwerven van een Duitse account manager, die werk gaat maken van de gekozen marketing- en distributiestrategie in Duitsland. Business Case Doelstelling Het aanwerven van een Duitse account manager, die werk gaat maken van de gekozen marketing- en distributiestrategie in Duitsland. 2 Business case Duitsland is de belangrijkste

Nadere informatie

ZAKENDOEN IN DUITSLAND. Aldo Lodder Duits-Nederlandse Handelskamer

ZAKENDOEN IN DUITSLAND. Aldo Lodder Duits-Nederlandse Handelskamer ZAKENDOEN IN DUITSLAND Aldo Lodder Duits-Nederlandse Handelskamer Exportclub Groningen, 22 maart 2016 Duits-Nederlandse Handelskamer (1/3) Ca. 40 medewerkers, allen drietalig (NL/DE/GB) One-stop-shop voor

Nadere informatie

ZAKENDOEN IN DUITSLAND VOM WUNSCH ZUM ERFOLG. Aldo Lodder Duits-Nederlandse Handelskamer

ZAKENDOEN IN DUITSLAND VOM WUNSCH ZUM ERFOLG. Aldo Lodder Duits-Nederlandse Handelskamer ZAKENDOEN IN DUITSLAND VOM WUNSCH ZUM ERFOLG Aldo Lodder Duits-Nederlandse Handelskamer MKB Haarlem & Rabobank, Haarlem, 09-09-2015 Duits-Nederlandse Handelskamer (1/3) Ca. 40 medewerkers, drietalig (NL/DE/GB)

Nadere informatie

ZAKENDOEN IN DUITSLAND; VOM WUNSCH ZUM ERFOLG. Aldo Lodder Nederlands-Duitse Handelskamer Vianen, 24 juni 2014

ZAKENDOEN IN DUITSLAND; VOM WUNSCH ZUM ERFOLG. Aldo Lodder Nederlands-Duitse Handelskamer Vianen, 24 juni 2014 ZAKENDOEN IN DUITSLAND; VOM WUNSCH ZUM ERFOLG Aldo Lodder Nederlands-Duitse Handelskamer Vianen, 24 juni 2014 Nederlands-Duitse Handelskamer (1/3) 35 Medewerkers, allen drietalig (NL/DE/GB) One-stop-shop

Nadere informatie

Internationaal Zakendoen

Internationaal Zakendoen Internationaal Zakendoen 26 maart 2015 Mr. dr. Arjen S. Westerdijk (advocaat) Mr. Matthijs W.L. van Rozen (notaris) Mr. Kristina C. Adam (advocaat) Welkom! Korte introductie: Wie zijn wij en wat doen wij?

Nadere informatie

Een eigen onderneming starten?

Een eigen onderneming starten? Een eigen onderneming starten? 2013 Daar komt heel wat bij kijken. U zult keuzes moeten maken. Bijvoorbeeld welke rechtsvorm gaat u kiezen, waar gaat u uw bedrijf vestigen, gaat u personeel in dienst nemen?

Nadere informatie

Zakencultuurin Duitsland: Omgangmet zakenpartners. Anton van Dijsseldonk

Zakencultuurin Duitsland: Omgangmet zakenpartners. Anton van Dijsseldonk Zakencultuurin Duitsland: Omgangmet zakenpartners Anton van Dijsseldonk Agenda Inleiding Cultuurverschillen? Praktijkcase Zakencultuur Tips Even voorstellen Technische opleiding(natuurkunde) Carrière 10

Nadere informatie

Succesvol voor jezelf beginnen

Succesvol voor jezelf beginnen R.M. van Schaik Succesvol voor jezelf beginnen Eigen baas INHOUDSOPGAVE 1. Inleiding 2. Rechtsvorm 3. Het ondernemers of businessplan 4. De inschrijving en je bedrijfsnaam 5. Het bedrijf 6. Huisvesting

Nadere informatie

Headline Headline. Sach-, Haftpflicht, Kfz etc. ARAG Incasso Verzekering voor ondernemers

Headline Headline. Sach-, Haftpflicht, Kfz etc. ARAG Incasso Verzekering voor ondernemers Headline Headline Sach-, Haftpflicht, Kfz etc. ARAG Incasso Verzekering voor ondernemers Ondernemers ARAG Incasso Verzekering Zes op de tien ondernemers hebben ermee te maken: klanten die veel te laat

Nadere informatie

Atradius Landenrapport

Atradius Landenrapport Atradius Landenrapport Nederland November 214 Overzicht Algemene informatie Belangrijkste sectoren (213, % van bbp) Hoofdstad: Amsterdam Diensten: 72% Regeringsvorm: Constitutionele monarchie Industrie:

Nadere informatie

Headline Headline. Sach-, Haftpflicht, Kfz etc. ARAG Incasso Verzekering voor ondernemers

Headline Headline. Sach-, Haftpflicht, Kfz etc. ARAG Incasso Verzekering voor ondernemers ARAG Incasso Verzekering voor ondernemers Ondernemers Sach-, ARAG Incasso Haftpflicht, Verzekering Kfz etc. Zes op de tien ondernemers hebben ermee te maken: klanten die veel te laat of niet betalen. En

Nadere informatie

Ondernemen in crisistijd. Eddy Drent International Finance Manager

Ondernemen in crisistijd. Eddy Drent International Finance Manager Ondernemen in crisistijd Eddy Drent International Finance Manager 13 september 2012 Rabobank Groep wereldwijd 1.650 kantoren in 48 landen, 19 International Desks om NL klanten te bedienen in 23 landen

Nadere informatie

De 11 stappen van effectief debiteurenbeheer

De 11 stappen van effectief debiteurenbeheer De 11 stappen van effectief debiteurenbeheer De 11 stappen van effectief debiteurenbeheer Veel ondernemers besteden nauwelijks tot geen aandacht aan debiteurenbeheer. En dat terwijl de consequente opvolging

Nadere informatie

2. Duitsland is onze belangrijkste handelspartner. 1. Duits is de meest gesproken moedertaal in de EU

2. Duitsland is onze belangrijkste handelspartner. 1. Duits is de meest gesproken moedertaal in de EU FEST! M O R A DA S T I DU 1. Duits is de meest gesproken moedertaal in de EU 2. Duitsland is onze belangrijkste handelspartner Ongeveer twintig procent van de EU-burgers heeft Duits als moedertaal. Dat

Nadere informatie

Naslagwerk Economie van Duitsland. Hoofdstuk 8: Financiële stelsel. 8.1 Overzicht

Naslagwerk Economie van Duitsland. Hoofdstuk 8: Financiële stelsel. 8.1 Overzicht Naslagwerk Economie van Duitsland 8.1 Overzicht Het Duitse bankenstelsel is anders georganiseerd dan in de meeste andere landen. Naast een centrale bank, de Bundesbank, de reguliere zaken en retailbanken

Nadere informatie

Hoofdstuk 9. Rechtsvormen. Voorbeelden: Eenmanszaak Vennootschap Onder Firma Besloten vennootschap Naamloze vennootschap Vereniging Stichting

Hoofdstuk 9. Rechtsvormen. Voorbeelden: Eenmanszaak Vennootschap Onder Firma Besloten vennootschap Naamloze vennootschap Vereniging Stichting www.jooplengkeek.nl Rechtsvormen Voorbeelden: Eenmanszaak Vennootschap Onder Firma Besloten vennootschap Naamloze vennootschap Vereniging Stichting 1 Rechtsvormen Natuurlijk persoon Een mens met rechten

Nadere informatie

De commanditaire vennootschap (CV) is te beschouwen als een bijzondere. vorm van de vennootschap onder firma (VOF). Het verschil met de VOF is dat

De commanditaire vennootschap (CV) is te beschouwen als een bijzondere. vorm van de vennootschap onder firma (VOF). Het verschil met de VOF is dat Commanditaire vennootschap oprichten. De commanditaire vennootschap (CV) is te beschouwen als een bijzondere vorm van de vennootschap onder firma (VOF). Het verschil met de VOF is dat er twee soorten vennoten

Nadere informatie

Martin Schor (Gateway to Germany) www.exportduitsland.nl

Martin Schor (Gateway to Germany) www.exportduitsland.nl Martin Schor (Gateway to Germany) www.exportduitsland.nl Even voorstellen Martin Schor Geboren te Amsterdam B.Sc. Mechanical Engineering TU Delft M.Sc. Business Economics & Marketing Universiteit van Amsterdam

Nadere informatie

De kredietverzekering

De kredietverzekering Euler Hermes Nederland De kredietverzekering Met een gerust hart zaken doen. Exclusief voor klanten van de Rabobank www.eulerhermes.nl Euler Hermes is wereldmarktleider op het gebied van kredietverzekeren

Nadere informatie

Belangrijke stappen in je voorbereiding

Belangrijke stappen in je voorbereiding Belangrijke stappen in je voorbereiding Een bedrijf starten kan op allerlei manieren: fulltime, parttime of als zzp'er. Wat je ook kiest, je moet goed voorbereid aan de slag. Onderstaande punten helpen

Nadere informatie

ZAKEN DOEN MET DUITSLAND. HASSELT 15 mei 2014

ZAKEN DOEN MET DUITSLAND. HASSELT 15 mei 2014 ZAKEN DOEN MET DUITSLAND HASSELT 15 mei 2014 ENKELE THEMA S Ken je Duitsland? Ken je de Duitsers? Kennen de Duitsers ons? Duitsers ontmoeten. Zijn culturele verschillen zo belangrijk? De taalbarriere.

Nadere informatie

Factsheet 1 WAAROM EEN INVESTERINGSPLAN VOOR DE EU?

Factsheet 1 WAAROM EEN INVESTERINGSPLAN VOOR DE EU? Factsheet 1 WAAROM EEN INVESTERINGSPLAN VOOR DE EU? Als gevolg van de wereldwijde economische en financiële crisis heeft de EU met een laag investeringsniveau te kampen. Alleen met gezamenlijke gecoördineerde

Nadere informatie

Ondernemen in Vietnam Kneppelhout & Korthals N.V.

Ondernemen in Vietnam Kneppelhout & Korthals N.V. Ondernemen in Vietnam Kneppelhout & Korthals N.V. Marc Padberg Den Haag 11 Juni 2014 Inhoudsopgave Regelgeving en belastingen in Vietnam Op welke manieren investeren in Vietnam Stappen voor het starten

Nadere informatie

Zin in ondernemen? Kies voor de Starters-bvba en ga van start met slechts 1 euro!

Zin in ondernemen? Kies voor de Starters-bvba en ga van start met slechts 1 euro! Zin in ondernemen? Kies voor de Starters-bvba en ga van start met slechts 1 euro! De StarterS-bvba: mooie kansen voor ambitieuze ondernemers U hebt beslist om uw eerste onderneming uit de grond te stampen?

Nadere informatie

Rabobank in Indonesië. Uw behoefte. Onze missie.

Rabobank in Indonesië. Uw behoefte. Onze missie. Rabobank in Indonesië Uw behoefte. Onze missie. Utrecht, 2013 43 Indonesië: Economisch & Financieel Overzicht Populatie omvang (en marktpotentieel): 246 miljoen inwoners met een groeiende, jonge middenklasse

Nadere informatie

Goed voorbereid van start. Marieke Slot ondernemersadviseur

Goed voorbereid van start. Marieke Slot ondernemersadviseur Goed voorbereid van start Marieke Slot ondernemersadviseur Feiten en cijfers 2015 Het totaal aantal bedrijven is toegenomen met 4% (188.000 nieuwe bedrijven) Minder faillissementen en opheffingen (-25%)

Nadere informatie

Juridische valkuilen van het beginnend ondernemerschap. mr. Claudia Lap, notaris 6 maart 2014

Juridische valkuilen van het beginnend ondernemerschap. mr. Claudia Lap, notaris 6 maart 2014 Juridische valkuilen van het beginnend ondernemerschap mr. Claudia Lap, notaris 6 maart 2014 Wat komt er vanavond aan bod? Algemene juridische aspecten: naam, kamer van koophandel, belasting Rechtsvormen:

Nadere informatie

Meer of Minder Turkije. Hasselt 9 october 2014/Voka Stijn Skondras Michel Decat

Meer of Minder Turkije. Hasselt 9 october 2014/Voka Stijn Skondras Michel Decat Meer of Minder Turkije Hasselt 9 october 2014/Voka Stijn Skondras Michel Decat Inhoud De Perceptie op Turkije is fout. 1O goede redenen om te investeren in Turkije. Voor je zaken begint te doen. Contracten

Nadere informatie

Duitsland in cijfers. Analyse van de handelsbetrekkingen tussen Nederland en Duitsland

Duitsland in cijfers. Analyse van de handelsbetrekkingen tussen Nederland en Duitsland Duitsland in cijfers Analyse van de handelsbetrekkingen tussen Nederland en Duitsland 3e kwartaal 214 Duitsland in cijfers - analyse handelsbetrekkingen Nederland - Duitsland Colofon Uitgever Nederlandse

Nadere informatie

Grensoversch rijdend zakendoen in de EU wordt steeds eenvoudiger

Grensoversch rijdend zakendoen in de EU wordt steeds eenvoudiger Grensoversch rijdend zakendoen in de EU wordt steeds eenvoudiger ONTDEK DE EU- MAATREGELEN DIE UW BEDRIJF HELPEN ACTIEF TE ZIJN OP DE INTERNE MARKT EN DIE GRENSOVERSCHRIJDENDE INNING VAN SCHULDEN VEREENVOUDIGEN

Nadere informatie

Aanvullend Bibob vragenformulier

Aanvullend Bibob vragenformulier Aanvullend Bibob vragenformulier Verzend Gemeente Rotterdam Directie Veiligheid Kenniscentrum BIBOB Postbus 70012 3002 KP Rotterdam Dit formulier kunt u in de computer invullen. Om te ondertekenen dient

Nadere informatie

De Wet Werk en Zekerheid in economisch grillige tijden

De Wet Werk en Zekerheid in economisch grillige tijden WHITEPAPER SEPTEMBER 2014 De Wet Werk en Zekerheid in economisch grillige tijden Goed nieuws: de economische crisis lijkt voorbij te zijn. Het Centraal Planbureau 1 meldde in maart van dit jaar dat de

Nadere informatie

Euler Hermes Nederland. Corporate. Uw waardevolle en kwetsbare business beschermd. www.eulerhermes.nl

Euler Hermes Nederland. Corporate. Uw waardevolle en kwetsbare business beschermd. www.eulerhermes.nl Euler Hermes Nederland Corporate Uw waardevolle en kwetsbare business beschermd www.eulerhermes.nl Euler Hermes is wereldmarktleider op het gebied van kredietverzekeren en corporate incasso en is onderdeel

Nadere informatie

Internationaal succesvol, ook voor u dichtbij!? TNS Nipo

Internationaal succesvol, ook voor u dichtbij!? TNS Nipo Internationaal succesvol, ook voor u dichtbij!? TNS Growth Map Achtergrond De Kamer van Koophandel Amsterdam heeft zich tot doel gesteld bedrijven in de regio internationaal meer actief te krijgen om zo

Nadere informatie

ontvangstverklaring 0% btw Duitsland

ontvangstverklaring 0% btw Duitsland Gelangenbestätigung ontvangstverklaring 0% btw Duitsland Doet u regelmatig zaken met Duitse leveranciers of levert u vanuit Duitsland goederen aan Europese afnemers? Dan bepaalt Duitse regelgeving dat

Nadere informatie

Kans op Amerikaanse dubbele dip is klein

Kans op Amerikaanse dubbele dip is klein Kans op Amerikaanse dubbele dip is klein De Verenigde Staten gaan meestal voorop bij het herstel van de wereldeconomie. Maar terwijl een gerenommeerd onderzoeksburo recent verklaarde dat de Amerikaanse

Nadere informatie

wat doet u met uw ontslagvergoeding

wat doet u met uw ontslagvergoeding wat doet u met uw ontslagvergoeding ABN AMRO kan u helpen met uw keuze, afgestemd op uw situatie en wensen. 2 Bedrijven moeten in economisch moeilijke tijden soms kostenbesparende maatregelen nemen. Daarbij

Nadere informatie

Minder startende ondernemers

Minder startende ondernemers Starters ING Economisch Bureau Minder startende ondernemers in 2012 Aantal starters loopt in alle provincies terug Dit jaar zijn er tot en met september circa 95.000 mensen een onderneming gestart, ruim

Nadere informatie

the european customs network

the european customs network the european customs network the european customs network Uw partner in douanezaken Heeft u handel met landen buiten de Europese Unie en dat zijn ook Zwitserland en Noorwegen? Dan weet u hoe belangrijk

Nadere informatie

Juridische aspecten van het zakendoen in Duitsland

Juridische aspecten van het zakendoen in Duitsland Welkom Road2Germany Juridische aspecten van het zakendoen in Duitsland Uw juridisch-fiscale wegwijzer in Duitsland 24-06-2014 Zakendoen in Duitsland Geschäftsklima Wirtschaft so euphorisch wie seit 1991

Nadere informatie

mr. T. (Ton) Verveer 4/15/2010

mr. T. (Ton) Verveer 4/15/2010 Btw en transport per 1 januari 2010 mr. C.F.C. C (Frank) Resseler mr. T. (Ton) Verveer 1 Btw in perspectief Btw en transport INHOUD Btw en met transport samenhangende diensten Bemiddeling Verhuur vrachtwagens

Nadere informatie

infonota Ondernemingsvormen De eenmanszaak De vennootschap

infonota Ondernemingsvormen De eenmanszaak De vennootschap Ondernemingsvormen De eenmanszaak De eenmanszaak is een ondernemingsvorm waarbij de onderneming wordt opgericht door een natuurlijk persoon (oprichter). De éénmanszaak wordt ook wel 'onderneming natuurlijk

Nadere informatie

Checklist Samenwerking

Checklist Samenwerking Checklist Samenwerking 1 Partner in gezond ondernemerschap Checklist Samenwerken 2013 Uitgave Ontwerp vormgeving Drukwerk FNV Zelfstandigen 2013 Ida Rouwenhorst, Amsterdam Digitaal FNV Zelfstandigen FNV

Nadere informatie

Vwo 3 deel H4 t/m 4.10. Ontwerp power point: Henk Douna

Vwo 3 deel H4 t/m 4.10. Ontwerp power point: Henk Douna Vwo 3 deel H4 t/m 4.10 Ontwerp power point: Henk Douna De komende weken: ondernemingen Consumenten De markt Producenten Bijvoorbeeld Goederenmarkt Arbeidsmarkt Vermogensmark t Overheid 2 Weten we het nog:

Nadere informatie

Handelsmerken 0 - DEELNAME

Handelsmerken 0 - DEELNAME Handelsmerken 29/10/2008-31/12/2008 391 antwoorden 0 - DEELNAME Land DE - Duitsland 72 (18.4%) PL - Polen 48 (12.3%) NL - Nederland 31 (7.9%) UK - Verenigd Koninkrijk 23 (5.9%) DA - Denemarken 22 (5.6%)

Nadere informatie

De rol van de OR Individuele rechtshulp voor leden van de LAD Advies bij ontslag Inzet LAD De LAD Contact met de LAD Sociaal plan I

De rol van de OR Individuele rechtshulp voor leden van de LAD Advies bij ontslag Inzet LAD De LAD Contact met de LAD Sociaal plan I Advies bij ontslag De zekerheid van een vaste baan. Veel artsen in dienstverband hechten er sterk aan, vooral in deze onzekere tijden. Toch kan het iedereen overkomen, ook u: de organisatie wordt anders

Nadere informatie

De Verklaring arbeidsrelatie

De Verklaring arbeidsrelatie De Verklaring arbeidsrelatie Zekerheid voor u en uw opdrachtgever over de inhouding en afdracht van loonheffingen Werkt u voor een opdrachtgever, bijvoorbeeld als freelancer of zelfstandige zonder personeel?

Nadere informatie

Checklist Creditmanagement

Checklist Creditmanagement Checklist Checklist Algemeen: Zorg dat u weet hoeveel klanten u heeft. Weet wat het uitstaand saldo is. Krijg inzicht in de gemiddelde betalingtermijn van uw klanten. Maak een verdeling van het klantenbestand

Nadere informatie

Behoeftegericht verkopen

Behoeftegericht verkopen TRAINING Behoeftegericht verkopen www.inputsupport.nl Training & Opleiding, Consultancy, Coaching en Interim Management TRAINING BEHOEFTEGERICHT VERKOPEN Klanten kopen geen producten. Ze kopen wat die

Nadere informatie

Samen sterker in het buitenland met de overheid als partner

Samen sterker in het buitenland met de overheid als partner Internationaal Ondernemen Samen sterker in het buitenland met de overheid als partner In opdracht van het ministerie van Buitenlandse Zaken Partners for International Business Internationaal ondernemen

Nadere informatie

OPEN VRAGEN 1. Welke ondernemingsvorm komt het meest voor in Nederland en wat zouden daarvoor de belangrijkste redenen kunnen zijn?

OPEN VRAGEN 1. Welke ondernemingsvorm komt het meest voor in Nederland en wat zouden daarvoor de belangrijkste redenen kunnen zijn? Vragen hoofdstuk 3: De onderneming nader bekeken OPEN VRAGEN 1. Welke ondernemingsvorm komt het meest voor in Nederland en wat zouden daarvoor de belangrijkste redenen kunnen zijn? 2. Noem minimaal drie

Nadere informatie

Positie bestuurder. Benoeming, ontslag en bevoegdheden. Marie-Louise van Kalmthout, advocaat Matthijs van Rozen, notaris

Positie bestuurder. Benoeming, ontslag en bevoegdheden. Marie-Louise van Kalmthout, advocaat Matthijs van Rozen, notaris Benoeming, ontslag en bevoegdheden Marie-Louise van Kalmthout, advocaat Matthijs van Rozen, notaris 20 mei 2014 Invloed wetswijzigingen op bestaande statuten Wet Flex B.V. op 1 oktober 2012 Wet bestuur

Nadere informatie

Legal developments for the Trust sector: NEW OPPORTUNITIES! Personenvennootschappen 24 April 2012 Jeroen Eichhorn

Legal developments for the Trust sector: NEW OPPORTUNITIES! Personenvennootschappen 24 April 2012 Jeroen Eichhorn Legal developments for the Trust sector: NEW OPPORTUNITIES! Personenvennootschappen 24 April 2012 Jeroen Eichhorn DE INVOERING VAN TITEL 7.13 BW personenvennootschappen EEN NIEUWE BEDRIJFSVORM EN EEN OUDE

Nadere informatie

World Economic Forum publiceert Global Information Technology Report 2010-2011

World Economic Forum publiceert Global Information Technology Report 2010-2011 PERSBERICHT World Economic Forum publiceert Global Information Technology Report 20-2011 Nederland zakt naar de 11e plaats op ranglijst van WEF Global Information Technology Report, en de opkomende economieën

Nadere informatie

Nederland zakt vier plaatsen op Human Capital Index: vaardigheden en kennis van oudere leeftijdscategorieën blijven onbenut.

Nederland zakt vier plaatsen op Human Capital Index: vaardigheden en kennis van oudere leeftijdscategorieën blijven onbenut. ONDERZOEKSRAPPORT Nederland zakt vier plaatsen op Human Capital Index: vaardigheden en kennis van oudere leeftijdscategorieën blijven onbenut. Introductie In het Human Capital 2015 report dat het World

Nadere informatie

Hoofdstuk 5 Ondernemingsrecht

Hoofdstuk 5 Ondernemingsrecht Hoofdstuk 5 Ondernemingsrecht Paragraaf 5.1 1. Ondernemingsrecht a. Wat is economisch en juridisch gezien het verschil in benadering bij de diverse ondernemersvormen? b. Waartoe dient het ondernemingsrecht?

Nadere informatie

Checklist. Startende Ondernemer

Checklist. Startende Ondernemer Checklist Startende Ondernemer De voorbereiding: 1. Bepaal de vijf W s: 1. Wat zijn de producten/diensten die worden aangeboden? 2. Waarom wordt dit bedrijf succesvol? 3. Wat wordt de doelgroep? 4. Welke

Nadere informatie

Samenvatting Europees Recht

Samenvatting Europees Recht Samenvatting Europees Recht Week 1 Export en Europees recht Leerdoelen H4 (Nadruk of EU verdrag en EU werkingsverdrag) - De juridische vormen van export beschrijven - De basisstructuur van de Europese

Nadere informatie

OPLEIDING Creditmanagement

OPLEIDING Creditmanagement OPLEIDING Creditmanagement www.inputsupport.nl Training & Opleiding, Consultancy, Coaching en Interim Management OPLEIDING CREDITMANAGEMENT Een modulaire opleiding creditmanagement is gericht op verdieping

Nadere informatie

COUNTRY PAYMENT REPORT 2015

COUNTRY PAYMENT REPORT 2015 COUNTRY PAYMENT REPORT 15 Het Country Payment Report is ontwikkeld door Intrum Justitia Intrum Justitia verzamelt informatie bij duizenden bedrijven in Europa en krijgt op die manier inzicht in het betalingsgedrag

Nadere informatie

STICHTING BEWAARDER BOUWFONDS GERMANY RESIDENTIAL FUND. Amsterdam, Nederland JAARVERSLAG 2013

STICHTING BEWAARDER BOUWFONDS GERMANY RESIDENTIAL FUND. Amsterdam, Nederland JAARVERSLAG 2013 Amsterdam, Nederland JAARVERSLAG 2013 ADRES: Herikerbergweg 238 1101 CM Amsterdam Zuidoost Kamer van Koophandel Inschrijvingsnummer: 32108448 Inhoudsopgave Bestuursverslag Page 1 Balans Page 3 Staat van

Nadere informatie

Goed voorbereid zakendoen met het buitenland De kansen en valkuilen!

Goed voorbereid zakendoen met het buitenland De kansen en valkuilen! Een eerste stap naar succesvol internationaal ondernemen Goed voorbereid zakendoen met het buitenland De kansen en valkuilen! Bent u op zoek naar nieuwe afzetmarkten voor uw producten of diensten? Wilt

Nadere informatie

RECHTSVORMEN. www.damd.nl

RECHTSVORMEN. www.damd.nl www.damd.nl Rechtsvormen Welke soorten rechtsvormen zijn er voor zzp ers? Hoe kun je je onderneming inschrijven bij de Kamer van Koophandel en waar moet je op letten bij het kiezen van een bedrijfsnaam?

Nadere informatie

TRAINING. Verkoop Expert. www.inputsupport.nl. Training & Opleiding, Consultancy, Coaching en Interim Management

TRAINING. Verkoop Expert. www.inputsupport.nl. Training & Opleiding, Consultancy, Coaching en Interim Management TRAINING Verkoop Expert www.inputsupport.nl Training & Opleiding, Consultancy, Coaching en Interim Management TRAINING VERKOOP EXPERT Leerdoel De training verkoop expert is een intensieve training en geeft

Nadere informatie

Economie in 2015 Kans of kater?

Economie in 2015 Kans of kater? Economie in 2015 Kans of kater? Nico Klene Economisch Bureau Doorwerth 6 november 2014 Wat verwacht ú: - kans? - kater? 2 Opbouw - Buitenland: mondiale groei houdt aan - Nederland 3 VS: groei weer omhoog

Nadere informatie

Om welke bouwaanvraag gaat het en wat is het (voorlopige) adres van de bouwactiviteit?

Om welke bouwaanvraag gaat het en wat is het (voorlopige) adres van de bouwactiviteit? BIBOB VRAGENFORMULIER Dit formulier is in overeenstemming met de ministeriële Regeling Bibob-formulieren (4 juni 2013 nr 389136) Let op: U dient van alle gevraagde bewijsstukken te allen tijde de originele

Nadere informatie

Datum van inontvangstneming : 25/08/2014

Datum van inontvangstneming : 25/08/2014 Datum van inontvangstneming : 25/08/2014 Vertaling C-359/14 1 Datum van indiening: 23 juli 2014 Verwijzende rechter: Zaak C-359/14 Verzoek om een prejudiciële beslissing Vilniaus miesto apylinkės teismas

Nadere informatie

TRAINING Juridische aspecten

TRAINING Juridische aspecten TRAINING Juridische aspecten www.inputsupport.nl Training & Opleiding, Consultancy, Coaching en Interim Management TRAINING JURIDISCHE ASPECTEN Een tweedaagse training waarbij aandacht wordt besteed aan

Nadere informatie

Werken in de trustbranche..door mr R-J.P. Lugard 1

Werken in de trustbranche..door mr R-J.P. Lugard 1 Werken in de trustbranche..door mr R-J.P. Lugard 1 Dat je met je rechtenstudie kan gaan werken als advocaat, notaris of bij de zittende magistratuur is bekend. Er zijn daarnaast nog meer bedrijven die

Nadere informatie

Vragen? Mocht u na lezing van de toelichting nog vragen hebben, neem dan gerust contact op. Onze contactgegevens treft u aan op pagina 7.

Vragen? Mocht u na lezing van de toelichting nog vragen hebben, neem dan gerust contact op. Onze contactgegevens treft u aan op pagina 7. Betalings- en incassovoorwaarden inclusief toelichting Duidelijke betalingsafspraken voor snelle betaling Bij het zakendoen is het van belang duidelijke afspraken te maken. Ook ten aanzien van de betaling.

Nadere informatie

PERSBERICHT. Versterking kapitaalpositie ING met 10 miljard euro

PERSBERICHT. Versterking kapitaalpositie ING met 10 miljard euro PERSBERICHT Versterking kapitaalpositie ING met 10 miljard euro Op 19 oktober 2008 is bekend gemaakt dat ING haar kapitaal verder heeft versterkt met behulp van de Nederlandse overheid. De solvabiliteit,

Nadere informatie

Personenvennootschappen

Personenvennootschappen Personenvennootschappen mei 2006 mr De auteur heeft grote zorgvuldigheid betracht in het weergeven van delen uit het geldende recht. Evenwel noch de auteur noch kan aansprakelijk worden gesteld voor schade

Nadere informatie

wat doet u met uw ontslagvergoeding

wat doet u met uw ontslagvergoeding wat doet u met uw ontslagvergoeding ABN AMRO kan u helpen met uw keuze, afgestemd op uw situatie en wensen. 2 Bedrijven moeten in economisch moeilijke tijden soms kostenbesparende maatregelen nemen. Daarbij

Nadere informatie

uwelijkse voor waarden Informatie over trouwen

uwelijkse voor waarden Informatie over trouwen uwelijkse voor waarden Informatie over trouwen Formaat Notarissen is een landelijk netwerk van samenwerkende notariskantoren in Nederland. Kwaliteit, vernieuwing en optimale service zijn de kernwoorden

Nadere informatie

Kies de juiste rechtsvorm

Kies de juiste rechtsvorm Kies de juiste rechtsvorm Rechtsvormen zijn de verschillende vormen waaruit je kunt kiezen als je een bedrijf inschrijft bij de Kamer van Koophandel. De vorm die u kiest is toegespitst op uw situatie.

Nadere informatie

TRAINING Account Management

TRAINING Account Management TRAINING Account Management www.inputsupport.nl Training & Opleiding, Consultancy, Coaching en Interim Management TRAINING ACCOUNT MANAGEMENT Steeds vaker blijkt dat ondernemingen het aantal toeleveranciers

Nadere informatie

Grensoverschrijdende dienstverlening in Nederland

Grensoverschrijdende dienstverlening in Nederland Grensoverschrijdende dienstverlening in Nederland In artikel 1e van het Besluit uitvoering Wet arbeid vreemdelingen is vastgesteld dat voor een vreemdeling die in het kader van grensoverschrijdende dienstverlening

Nadere informatie

Bijlage 2 Bedrijfsplan GovUnited. [Separaat bijgevoegd]

Bijlage 2 Bedrijfsplan GovUnited. [Separaat bijgevoegd] Bijlage 2 Bedrijfsplan GovUnited [Separaat bijgevoegd] Bijlage 3 Rechtsvormen Inleiding De keuze voor een juridische vorm van een zelfstandige samenwerkingsorganisatie kent diverse afwegingen. Ze verschillen

Nadere informatie

Freelancers en zzp'ers

Freelancers en zzp'ers Freelancers en zzp'ers Zelfstandig of toch niet? Arbeidsrecht Belastingen Maart 2011 / E-0444 Kamer van Koophandel Nederland, Woerden Freelancers en zzp's E-0444 03-2011 1 In deze brochure: 1. Zelfstandig

Nadere informatie

Van groei- of financieringsvraagstuk naar warme zakelijke en persoonlijke relaties en toekomstbestendige groei

Van groei- of financieringsvraagstuk naar warme zakelijke en persoonlijke relaties en toekomstbestendige groei Van groei- of financieringsvraagstuk naar warme zakelijke en persoonlijke relaties en toekomstbestendige groei 7 Vragen om jezelf te stellen als je je balans in het financieren van toekomstbestendige groei

Nadere informatie

Samenvatting Flanders DC studie Internationalisatie van KMO s

Samenvatting Flanders DC studie Internationalisatie van KMO s Samenvatting Flanders DC studie Internationalisatie van KMO s In een globaliserende economie moeten regio s en ondernemingen internationaal concurreren. Internationalisatie draagt bij tot de economische

Nadere informatie

Zakendoen met België. Jurgen Moors, MA Adviseur Internationale Zaken/Euregio Centre of Excellence België

Zakendoen met België. Jurgen Moors, MA Adviseur Internationale Zaken/Euregio Centre of Excellence België Zakendoen met België Jurgen Moors, MA Adviseur Internationale Zaken/Euregio Centre of Excellence België Overzicht 1. Kamer van Koophandel 2. KvK: afdeling Internationale Zaken 3. België: kansen en ontwikkelingen

Nadere informatie

De Verklaring arbeidsrelatie

De Verklaring arbeidsrelatie Belastingdienst De Verklaring arbeidsrelatie Zekerheid voor uw opdracht gevers over het inhouden en betalen van loonheffingen Werkt u voor opdrachtgevers, bijvoorbeeld als freelancer of zelfstandige zonder

Nadere informatie

Exportmonitor 2011. Het noordelijke bedrijfsleven wordt steeds internationaler

Exportmonitor 2011. Het noordelijke bedrijfsleven wordt steeds internationaler Exportmonitor 2011 Het noordelijke bedrijfsleven wordt steeds internationaler Uit de Exportmonitor 2011 blijkt dat het noordelijk bedrijfsleven steeds meer aansluiting vindt bij de wereldeconomie. De Exportmonitor

Nadere informatie

2 Wie kan een Verklaring arbeidsrelatie aanvragen? 3

2 Wie kan een Verklaring arbeidsrelatie aanvragen? 3 Inhoud 1 Waarom deze brochure? 2 2 Wie kan een Verklaring arbeidsrelatie aanvragen? 3 3 Hoe vraagt u de verklaring aan? 4 4 Wat staat er in de Verklaring arbeidsrelatie? 4 4.1 De inkomsten behoren tot

Nadere informatie

meest gestelde vragen over De Proeftijd De Gier Stam &

meest gestelde vragen over De Proeftijd De Gier Stam & meest gestelde vragen over De Proeftijd De Gier Stam & De 10 meest gestelde vragen over De Proeftijd De Gier Stam & Colofon De Gier Stam & Advocaten Lucasbolwerk 6 Postbus 815 3500 AV UTRECHT t: (030)

Nadere informatie

Hoe je kunt verkopen. Toolkit voor internationaal verkopen

Hoe je kunt verkopen. Toolkit voor internationaal verkopen Hoe je kunt verkopen Toolkit voor internationaal verkopen Bereik kopers overal ter wereld Met ebay, de grootste online handelsplaats ter wereld, kun je je zaken snel en efficiënt uitbreiden over de hele

Nadere informatie

Onderzoek over zaken doen in Duitsland. Januari 2014

Onderzoek over zaken doen in Duitsland. Januari 2014 Onderzoek over zaken doen in Duitsland Januari 2014 Samenvatting - Nederlands middenbedrijf wil meer groei halen uit Duitse markt Middelgrote Nederlandse bedrijven willen meer groei realiseren in Duitsland.

Nadere informatie

Praktische tips voor. 26 maart 2015. John van Schendel advocaat

Praktische tips voor. 26 maart 2015. John van Schendel advocaat Praktische tips voor handelscontracten 26 maart 2015 John van Schendel advocaat Even voorstellen: John van Schendel, advocaat handelsgeschillen, onderhandelingen, contracten en algemene voorwaarden, civiele

Nadere informatie

uw hypotheek in 6 stappen

uw hypotheek in 6 stappen uw hypotheek in 6 stappen Van offerte tot aankoop van uw woning 2 3 Na het adviesgesprek besluit u om een offerte aan te vragen. Wat zijn de volgende stappen? uw hypotheek in 6 stappen Stap 1: offerte

Nadere informatie