Imaginaire rescripting in groepsschematherapie voor BPS. Guido Sijbers en Rosi Reubsaet

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Imaginaire rescripting in groepsschematherapie voor BPS. Guido Sijbers en Rosi Reubsaet"

Transcriptie

1 Imaginaire rescripting in groepsschematherapie voor BPS Guido Sijbers en Rosi Reubsaet

2 Programma Introductie Theorie Rollenspel (presenteren en zelf oefenen) Afronding en evaluatie 2

3 Korte inleiding (groeps)schematherapie 3

4 Schematherapie in vogelvlucht Ontwikkelen van schematheorie (traitmodel) EMS behoeftenmodel copingstijlen Modimodel (statemodel) Set van bij elkaar horende schema s en copingstrategieën, die samen het denken, voelen en handelen van de cliënt bepalen Voor alle persoonlijkheidsstoornissen Schematherapie bij jongeren, binnen relatie en in groepen 4

5 Schema s Definitie schema: Kennisstructuur ontstaan in de (vroege) jeugd, die tot uiting komt in zich herhalende patronen van denken, voelen en gedrag H. van Genderen 5

6 Gezond overgave overcompensatie vermijding H. van Genderen 6

7 moeilijke ouders moeilijk temperament Traumatische gebeurtenissen buiten het gezin Disfunctionele Schema s klachten Disfunctionele copingstijlen H. van Genderen 7

8 Definitie schemamodus: Set van bij elkaar horende schema s en copingstrategieën, die samen het denken, voelen en handelen van de cliënt bepalen Momentane en plotseling wisselende, alles overheersende gemoedstoestand H. van Genderen 8

9 Schemamodi Kindmodi Copingmodi (overgave, vermijding en overcompensatie) Onaangepaste oudermodi Gezonde volwassene modus H. van Genderen 9

10 H. van Genderen 18

11 Schematherapie in groepen (STG)

12 Onderzoek Farell et al Joan Farell and Ida Shaw, 2009, J.Behav.Ther & Exp. Psychiat.

13 Vergelijking met andere groepen 13

14 Individuele schematherapie vs Groepsschematherapie Groepstherapie heeft als doel om zich steeds op alle deelnemers te richten. Dus geen individuele therapie in een groep Technieken en houding worden aangepast aan bovenstaande voorwaarde 14

15 Algemene voordelen Gebruik maken van de curatieve factoren van een groep, zoals Universaliteit Altruïsme Herkenning Interpersoonlijk leren Imitatie van gedrag Existentiële factoren Catharsis Herhaling van primaire familiesituatie Van verschillende mensen info krijgen Uit Yalom: The Theory and Practise of Group Therapy 15

16 Voordelen voor schematherapie Meer mogelijkheden bij het gebruiken van de verschillende onderdelen en technieken van schematherapie Meer personen die deel kunnen nemen in een rollenspel Verhoogd affect Een tweede ouder Peer bonding als brug naar autonomie Feedback van elkaar= geloofwaardiger Werken met blije kind beter mogelijk 16

17 Fasen in de groepschematherapie

18 Mode management Limited reparenting Fasen in de groep: Fase Inhoud 1) Parallelle fase Kennismaken, veiligheid 2) Opnemingsfase Vergroten cohesie 3) Wederkerigheid Actief werken 4) Separatiecrisis Afscheid 18

19 Groep + individueel Tapering down Fasen in de therapie Safety first Rock the boat Keep it behavioral DIY: Do it yourself 19

20 Werken met schemamodi in een groep 20

21 Borderline persoonlijkheidsstoornis: 4 schemamodi Gez. Volw. STRAFFENDE OUDER (je bent slecht en verdient straf) Beschermer (niet voelen, niet weten) Verlaten/Misbruikte kind (wanhopig, eenzaam, bedreigd, misbruikt) Boze/ impulsieve kind H. van Genderen 15

22 Werken met schemamodi in een groep Een onderdeel van werken met modi, 5 stappen stap 1: herkennen van de modi - fase 1 stap 2: jezelf beter leren begrijpen - fase 1 stap 3: behoeften herkennen en leren wat je nodig hebt - fase stap 4: stappen zetten om te leren beter te krijgen wat je nodig hebt - fase 2 stap 5: begrijpen welke modi je tegenhouden bij stap fase

23 Trauma rescripting ( setting the stage ) 23

24 Trauma rescripting ( setting the stage ) Er wordt in de tweede sessie al gestart met imaginaties als voorbereiding op rescripting van traumatische herinneringen Veilige plek (gericht op zelfregulatie) Icecream imaginatie (gericht op blije kind) Imaginatie van therapeut: T brengt zelf een onaangename situatie in (eigen herinnering met ouders of school) waar hij/zij nu goed mee om kan gaan (tonen hoe rescripting werkt, ervaren hoe ondersteunend het kan zijn) Imaginatie van de cliënt 24

25 Trauma rescripting Imaginatie van therapeut ( setting the stage ) Tonen hoe rescripting werkt, ervaren hoe ondersteunend het kan zijn We kunnen het verleden niet veranderen, maar we kunnen de herinnering wel veranderen, zodat we kunnen denken aan een goed einde in plaats van de pijn iedere keer weer opnieuw te beleven Jullie verdienen allemaal een goede ouder. Het gebeurt niet nu, het is een herinnering. Wij willen je een goed beeld, een goede herinnering meegeven. 25

26 Trauma rescripting Imaginatie van de cliënt ( setting the stage ) Imaginatie van de cliënt Gericht op de groep Eerst is het belangrijk dat iedereen veilig is. We gaan samen met (cliënt) mogelijkheden voor een ander einde van de vervelende herinnering bedenken. Maar voor dat we dat doen, kijken we wat elk van jullie nodig heeft om zich veilig te voelen. Laten we proberen om samen te werken en te brainstormen Wat zou kunnen helpen? Wie zou kunnen steunen? Ideeën worden geopperd (o.a. in veiligheid brengen, hulp inschakelen) Bij ieder idee wordt nagevraagd aan (cliënt) of dat behulpzaam zou zijn 26

27 Trauma rescripting Imaginatie van de cliënt ( setting the stage ) Gericht op de cliënt Jij bent het waard dat de groep je helpt, wij willen met ideeën komen en goede-ouder boodschappen geven Wat had je gewild dat er gebeurd was? We stoppen het beeld, de actie vóórdat er iets ergs gebeurt, we laten nu geen vervelende dingen gebeuren. 27

28 Trauma rescripting Imaginatie van de cliënt Rescripting wordt gedaan door een van de therapeuten als goede ouder (bij voorkeur met gesloten ogen, mits dat past bij de situatie) Alles wat door de groep wordt geopperd, wordt verwerkt en kan worden aangevuld door T als goede ouder Eventueel neemt de andere therapeut het even over en verwerkt ook de aanwezigheid en/of steun van alle groepsleden 28

29 Trauma rescripting Imaginatie van de cliënt Groepsleden kunnen ad hoc nog betrokken worden in de rescripting (De redder) komt naar je toe en zegt... (cliënten vullen spontaan aan) Iedereen ziet hoe moedig het is van jou dat je dit vertelt Rescripting kan eventueel nog ad hoc worden aangevuld, samen met de deelnemers 29

30 Trauma rescripting Imaginatie van de cliënt Afronding Dit neemt niet weg wat er in het verleden is gebeurd, maar het kan wel het beeld dat je ervan hebt, veranderen. Je kunt je het nieuwe einde herinneren als je weer moet denken aan deze vervelende ervaring (evt audio-opname) Naast de vervelende herinneringen met pijnlijke gevoelens komt een stapel met fijne herinneringen. 30

31 Literatuur en DVD s GROEPSSCHEMATHERAPIE DVD Group Schema Therapy Book Farell & Shaw Group Schema Therapy for Borderline Personality Disorder Treatment Manual, published by Wiley-Blackwell SCHEMATHERAPIE INDIVIDUEEL DVD s borderline DVD s verschillende PD s 31

32 Cursussen van Genderen opleidingen inleiding SGT voor BPS (4 dagen) RIAGG academy Experiëntiële technieken bij SGT voor BPS Spel- en dramatechnieken bij Schematherapie Schematherapie in een multidisciplinaire setting 32

33 33

34 34

35 35

Schematherapie in groepen (STG) voor borderline persoonlijkheidsstoornis. Guido Sijbers

Schematherapie in groepen (STG) voor borderline persoonlijkheidsstoornis. Guido Sijbers Schematherapie in groepen (STG) voor borderline persoonlijkheidsstoornis Guido Sijbers Dag 1 2 Korte inleiding schematherapie 3 Schema s Definitie schema: Kennisstructuur ontstaan in de (vroege) jeugd,

Nadere informatie

Schematherapie in groepen voor borderline persoonlijkheidsstoornissen

Schematherapie in groepen voor borderline persoonlijkheidsstoornissen Artikel Issue Issue / Series / Title PsychoPraktijk Issue / Series / Volume Nr 5 Issue / Date 2010 Issue / Pages / First Page Issue / Pages / Last Page Schematherapie in groepen voor borderline persoonlijkheidsstoornissen

Nadere informatie

Schematherapie bij persoonlijkheidsstoornissen en verslaving. Tineke van der Linden GGz Breburg

Schematherapie bij persoonlijkheidsstoornissen en verslaving. Tineke van der Linden GGz Breburg Schematherapie bij persoonlijkheidsstoornissen en verslaving Tineke van der Linden GGz Breburg Tineke van der Linden Gz-psycholoog in opleiding tot specialist Schematherapeut Cognitief gedragstherapeut

Nadere informatie

Schemagerichte cognitieve therapie bij borderline-persoonlijkheidsstoornis

Schemagerichte cognitieve therapie bij borderline-persoonlijkheidsstoornis Schemagerichte cognitieve therapie bij borderline-persoonlijkheidsstoornis Hannie van Genderen Arnoud Arntz UITGEVERIJ NIEUWEZIJDS Uitgegeven door: Uitgeverij Nieuwezijds, Amsterdam Zetwerk: Holland Graphics,

Nadere informatie

Voor welke toekomst leiden we op? Opleidersmiddag NVGP 5 februari 2015

Voor welke toekomst leiden we op? Opleidersmiddag NVGP 5 februari 2015 Voor welke toekomst leiden we op? Opleidersmiddag NVGP 5 februari 2015 Schematherapie in de groep: een uitdaging voor supervisoren! Els Loeb, klinisch psycholoog/psychotherapeut/teamleider schemagerichte

Nadere informatie

Workshop: Groepsschematherapie: tegengif bieden aan verslaving. Werken met modi: praten, voelen, doen.

Workshop: Groepsschematherapie: tegengif bieden aan verslaving. Werken met modi: praten, voelen, doen. Workshop: Groepsschematherapie: tegengif bieden aan verslaving. Werken met modi: praten, voelen, doen. FPC de Oostvaarderskliniek & Victas Philip Jonkers, Psychotherapeut OVK Thecla van Meer - Doll, GZ-psycholoog

Nadere informatie

Schema Therapie bij patiënten met een hoge mate van psychopathie. Wiley-Blackwell. Teun Bus GZ-psycholoog/Psychotherapeut

Schema Therapie bij patiënten met een hoge mate van psychopathie. Wiley-Blackwell. Teun Bus GZ-psycholoog/Psychotherapeut ANTISOCIALE PROBLEMATIEK: ER IS MEER MOGELIJK DAN U DENKT s Hertogenbosch -Rosmalen 4 december 2015 Schema Therapie bij patiënten met een hoge mate van psychopathie Wiley-Blackwell Teun Bus GZ-psycholoog/Psychotherapeut

Nadere informatie

Accreditatiereglement Cursussen Register Schematherapie Ingangsdatum: 1 mei 2015

Accreditatiereglement Cursussen Register Schematherapie Ingangsdatum: 1 mei 2015 Accreditatiereglement Cursussen Register Schematherapie Ingangsdatum: 1 mei 2015 Inleiding In dit reglement worden de voorwaarden voor de accreditatie van cursussen Schematherapie beschreven. Behalve het

Nadere informatie

ERVAREN DOE JE MET HET LICHAAM

ERVAREN DOE JE MET HET LICHAAM ERVAREN DOE JE MET HET LICHAAM DAN ONTVOUWT ZICH BETEKENIS Schematherapie Pessotherapie EMDR 3 manieren om het verleden toegankelijk te maken Doel: realistisch perspectief op de werkelijkheid Lichamelijke

Nadere informatie

EMDR en schematherapie Meer dan de som der delen

EMDR en schematherapie Meer dan de som der delen EMDR en schematherapie Meer dan de som der delen Annemieke Driessen en Hellen Hornsveld EMDR congres 18 april 2015 Model AD 15 minuten Zoekstr HH 10 Schema s KO AD 10 EMDR en IR HH 10 Casus / video AD

Nadere informatie

4-7-2015. Wat kunt u verwachten? Vanaf 1990; ontwikkeling Schema Therapie. Halsteren. 2003: De bijbel van Schema Therapie.

4-7-2015. Wat kunt u verwachten? Vanaf 1990; ontwikkeling Schema Therapie. Halsteren. 2003: De bijbel van Schema Therapie. Wat kunt u verwachten? Modi in Groepen Ontwikkeling en toepassing van schema therapie in deeltijd en klinische setting. Breukelen, 10 juni 2015 door Eelco Muste Jeffrey Young en schema s Relatie schema

Nadere informatie

Programma workshop. Van slachtoffer naar dader: Inleiding. Inleiding. Danny (1) Schematherapie in de tbs-kliniek

Programma workshop. Van slachtoffer naar dader: Inleiding. Inleiding. Danny (1) Schematherapie in de tbs-kliniek Programma workshop Van slachtoffer naar dader: Schematherapie in de tbs-kliniek Inleiding Uitleg Schematheorie a.d.h.v. casus Schematherapie in de tbs-praktijk Onderzoeksresultaten RCT Groepsimaginatie

Nadere informatie

Beoordeel de twee vas-schalen. Indien niet van toepassing omcirkel: A. In hoeverre waren bovenstaande methoden en technieken op z n plaats?

Beoordeel de twee vas-schalen. Indien niet van toepassing omcirkel: A. In hoeverre waren bovenstaande methoden en technieken op z n plaats? Schaal voor therapietrouw en competentie van de therapeut (NL) (Afgeleid van de Therapy Adherence and Competence Scale voor Schema Focused Therapie voor de Borderline Persoonlijkheidsstoornis) Jeffrey

Nadere informatie

Schemagerichte groepstherapie Scelta Nijmegen

Schemagerichte groepstherapie Scelta Nijmegen Schemagerichte groepstherapie Scelta Nijmegen Informatie voor cliënten Inleiding Schemagerichte therapie is ontworpen voor cliënten met diverse, al lange tijd bestaande emotionele problemen, waarbij ervan

Nadere informatie

Wat kunt u verwachten? Vanaf 1990; ontwikkeling Schema Therapie. Halsteren. Behandelmodel /2012

Wat kunt u verwachten? Vanaf 1990; ontwikkeling Schema Therapie. Halsteren. Behandelmodel /2012 Wat kunt u verwachten? Cluster C podium De Do s en Don ts bij Cluster C Schematherapie door de jaren heen. Trimbos: Utrecht, 21 januari 2016 door Eelco Muste Terugblik ontwikkeling programma s en ontwikkelingen

Nadere informatie

SCHerp Deeltijd Voor wie? Hoe? Waar en wanneer?

SCHerp Deeltijd Voor wie? Hoe? Waar en wanneer? SCHerp Deeltijd In SCHerp Deeltijd combineren we schematherapie (SCH) met cognitieve gedragstherapie (Exposure en ResponsPreventie). Zie de bijlage voor meer uitleg over schematherapie, exposure en responspreventie.

Nadere informatie

SCHEMATHERAPIE BIJ VERSLAVING EN COMPLEX TRAUMA 6 OKTOBER 2014 KEES BIEGER

SCHEMATHERAPIE BIJ VERSLAVING EN COMPLEX TRAUMA 6 OKTOBER 2014 KEES BIEGER SCHEMATHERAPIE BIJ VERSLAVING EN COMPLEX TRAUMA 6 OKTOBER 2014 KEES BIEGER Wat is complex trauma? Theoretisch model trauma/persoonlijkheid Welke rol speelt middelengebruik? Fasering in de behandeling Indicatiestelling

Nadere informatie

Schematherapie bij dubbeldiagnose

Schematherapie bij dubbeldiagnose Schematherapie bij dubbeldiagnose (verslaving & persoonlijkheidsproblematiek) Handvaten voor diagnostiek en psychotherapie Lieve De Backer & Liesbet Cornelis Afdeling 3 Broeders Alexianen Boechout Agenda

Nadere informatie

Meerstoelen techniek. Remco van der Wijngaart

Meerstoelen techniek. Remco van der Wijngaart Meerstoelen techniek Remco van der Wijngaart Agenda - Opfrissen kennis - -Stoelen ter diagnostiek -Fine tuning stoelentechniek; herkennen valkuilen -Copingmodi: sterke Onthechte Beschermer en Overcompenserende

Nadere informatie

Mentaliseren en schematherapie in een groep

Mentaliseren en schematherapie in een groep Mentaliseren en schematherapie in een groep Een vergelijkende beschrijving van twee handboeken voor evidence-based behandelingsmethodes van borderline persoonlijkheidsstoornis. 52 Recent zijn er twee boeken

Nadere informatie

Evidence based behandeling van borderline patiënten: mentalisation

Evidence based behandeling van borderline patiënten: mentalisation Evidence based behandeling van borderline patiënten: mentalisation based therapy (MBT), transference focused therapy, schema gerichte therapie en dialectische gedragstherapie op één podium Marjon Nadort

Nadere informatie

Een ding heb ik in die acht jaar therapie wel geleerd Je kunt het beste je moeder van alles de schuld geven. H. van Genderen

Een ding heb ik in die acht jaar therapie wel geleerd Je kunt het beste je moeder van alles de schuld geven. H. van Genderen Een ding heb ik in die acht jaar therapie wel geleerd Je kunt het beste je moeder van alles de schuld geven 1 Schematherapie voor persoonlijkheidsstoornissen Remco van der Wijngaart 2 Dag 1 6 Kennismaken

Nadere informatie

Inhoud. I Deel 1. II Deel 2. Anne-Marie Claassen en Silvia Pol. Silvia Pol en Anne-Marie Claassen. Anne-Marie Claassen

Inhoud. I Deel 1. II Deel 2. Anne-Marie Claassen en Silvia Pol. Silvia Pol en Anne-Marie Claassen. Anne-Marie Claassen XI I Deel 1 1 Introductie van de Schematherapie en de Gezonde Volwassene............... 3 Anne-Marie Claassen en Silvia Pol 1.1 Schematherapie, een integratief model...............................................

Nadere informatie

Schemagericht spelen Schemagerichte behandeling binnen dramatherapie voor cliënten van 18-30 jaar met een cluster B persoonlijkheidsstoornis.

Schemagericht spelen Schemagerichte behandeling binnen dramatherapie voor cliënten van 18-30 jaar met een cluster B persoonlijkheidsstoornis. Schemagericht spelen Schemagerichte behandeling binnen dramatherapie voor cliënten van 18-30 jaar met een cluster B persoonlijkheidsstoornis. Smallegoor, F. & Vojtechovsky, J. M. H. (2014) Zorgprogramma

Nadere informatie

Groepsschematherapie voor borderline persoonlijkheidsstoornis

Groepsschematherapie voor borderline persoonlijkheidsstoornis Foto: Liesbeth Smit Groepsschematherapie voor borderline persoonlijkheidsstoornis Een verslag van de lezing van Arnoud Arntz op het NVGP-congres. In november 2014 sprak professor dr. Arnoud Arntz op het

Nadere informatie

Schematherapie voor Cluster C. Anoek Weertman a.weertman@gmail.com

Schematherapie voor Cluster C. Anoek Weertman a.weertman@gmail.com Schematherapie voor Cluster C Anoek Weertman a.weertman@gmail.com Kernpunten (SFT) cluster C 1. Contact leren maken met gevoelens en behoeften middels experiëntiële technieken; 2. Gedragsverandering noodzakelijk

Nadere informatie

Experiëntiële technieken: 2 doelen. Starten met Imaginatie. Imaginatie. Imaginatie met Rescripting en Reparenting

Experiëntiële technieken: 2 doelen. Starten met Imaginatie. Imaginatie. Imaginatie met Rescripting en Reparenting Experiëntiële technieken: 2 doelen Imaginatie & Rescripting in Schematherapie Eelco Muste en Sigrid Geertzema VGCt Najaarscongres 11 November 2016 1. Emoties oproepen die verband houden met oude onaangepaste

Nadere informatie

borderline persoonlijkheidsstoornis Dr. Josephine Giesen-Bloo Capaciteitsgroep Clinical Psychological Science Universiteit Maastricht

borderline persoonlijkheidsstoornis Dr. Josephine Giesen-Bloo Capaciteitsgroep Clinical Psychological Science Universiteit Maastricht Schema therapie voor mensen met een borderline persoonlijkheidsstoornis Dr. Josephine Giesen-Bloo Capaciteitsgroep Clinical Psychological Science Universiteit Maastricht Opzet q De Borderline persoonlijkheidsstoornis

Nadere informatie

Cognitieve gedragstherapie bij borderline persoonlijkheidsstoornis: schematherapie en dialectische gedragstherapie

Cognitieve gedragstherapie bij borderline persoonlijkheidsstoornis: schematherapie en dialectische gedragstherapie Cognitieve gedragstherapie bij borderline persoonlijkheidsstoornis: schematherapie en dialectische gedragstherapie Informatie voor mensen die hun probleem willen aanpakken 2 Cognitieve gedragstherapie:

Nadere informatie

Trauma en behandeling in groepsschematherapie

Trauma en behandeling in groepsschematherapie Trauma en behandeling in groepsschematherapie Pleidooi voor een samenhangende behandeling, individueel én in de groep. Door Els Loeb, klinisch psycholoog, psychotherapeut, cognitief gedragstherapeut en

Nadere informatie

Patronen doorbreken. Negatieve gevoelens en gewoonten herkennen en veranderen. Hannie van Genderen Gitta Jacob Laura Seebauer

Patronen doorbreken. Negatieve gevoelens en gewoonten herkennen en veranderen. Hannie van Genderen Gitta Jacob Laura Seebauer Patronen doorbreken Negatieve gevoelens en gewoonten herkennen en veranderen Hannie van Genderen Gitta Jacob Laura Seebauer UITGE V E R I J NIEUW E Z I J D S Oorspronkelijke titel: Andere Wege gehen Lebensmuster

Nadere informatie

Schematherapie in groepen

Schematherapie in groepen 11 Schematherapie in groepen.1 Inleiding schematherapie in de groep 12.2 Groepsdynamica in schemagroepstherapie 1.2.1 Startfase: sessie 1 1.2.2 Werkfase: sessie 4 15 14.2. Afrondende fase: sessie 16 18

Nadere informatie

Kliniek: SCHerp Voor wie Hoe?

Kliniek: SCHerp Voor wie Hoe? Kliniek: SCHerp In de klinische SCHerp behandeling combineren we schematherapie (SCH) met cognitieve gedragstherapie (Exposure en ResponsPreventie). Zie de bijlage voor meer uitleg over schematherapie,

Nadere informatie

Een ding heb ik in die acht jaar therapie wel geleerd Je kunt het beste je moeder van alles de schuld geven. H. van Genderen

Een ding heb ik in die acht jaar therapie wel geleerd Je kunt het beste je moeder van alles de schuld geven. H. van Genderen Een ding heb ik in die acht jaar therapie wel geleerd Je kunt het beste je moeder van alles de schuld geven 1 Schematherapie voor persoonlijkheidsstoornissen Hannie van Genderen Remco van der Wijngaart

Nadere informatie

Schematherapie voor persoonlijkheidsstoornissen

Schematherapie voor persoonlijkheidsstoornissen Schematherapie voor persoonlijkheidsstoornissen Hannie van Genderen 1 Dag 1 2 Definitie schema: Kennisstructuur ontstaan in de (vroege) jeugd, die tot uiting komt in zich herhalende patronen van denken,

Nadere informatie

Algemene folder - schemagerichte groepstherapie

Algemene folder - schemagerichte groepstherapie In deze folder wordt uitgelegd wat schemagerichte therapie is en hoe er in groepstherapie mee wordt gewerkt. Het kan zijn dat u zich na het lezen van deze informatie afvraagt of deze therapie voor u de

Nadere informatie

Mentaliseren Bevorderende Therapie (MBT) voor cliënten met een borderline persoonlijkheidsstoornis

Mentaliseren Bevorderende Therapie (MBT) voor cliënten met een borderline persoonlijkheidsstoornis Mentaliseren Bevorderende Therapie (MBT) voor cliënten met een borderline persoonlijkheidsstoornis Informatie voor cliënten en hun verwijzers Mentaliseren Bevorderende Therapie voor cliënten met een borderline

Nadere informatie

Helpers en Helden gezocht!

Helpers en Helden gezocht! Helpers en Helden gezocht! Karin Frijters, klinisch psycholoog Tjerk Jan Haga, dramatherapeut 16 juni 2017 Inhoud Oefening Korte uitleg schematherapie Module Helpers en Helden Kantenmodel Uitbeelden kant

Nadere informatie

door Michiel van Vreeswijk & Jenny Broersen

door Michiel van Vreeswijk & Jenny Broersen Groepsschematherapie In deze bijdrage gaan we in op groepsschematherapie. We besteden aan aandacht aan de vraag voor wie deze vorm van therapie geschikt is, wat het precies is, welke technieken er gebruikt

Nadere informatie

Schematherapie. een praktische handleiding. Arnoud Arntz Gitta Jacob UITGE V E R I J NIEUW E Z I J D S

Schematherapie. een praktische handleiding. Arnoud Arntz Gitta Jacob UITGE V E R I J NIEUW E Z I J D S Schematherapie een praktische handleiding Arnoud Arntz Gitta Jacob UITGE V E R I J NIEUW E Z I J D S Oorspronkelijke titel: Schematherapie in der Praxis. Beltz Verlag, Weinheim, Basel, 2011 Uitgegeven

Nadere informatie

6 e schematherapiecongres:

6 e schematherapiecongres: Call for papers 6 e schematherapiecongres: Schematherapie: verleden, heden en toekomst 25 september 2015 Locatie: Hotel Casa 400 Eerste Ringdijkstraat 4, 1097 BC Amsterdam (vlakbij station Amsterdam Amstel)

Nadere informatie

Registratiereglement Schematherapeutisch Werkers Register Schematherapie Januari 2015

Registratiereglement Schematherapeutisch Werkers Register Schematherapie Januari 2015 Registratiereglement Schematherapeutisch Werkers Register Schematherapie Januari 2015 Inleiding In dit reglement worden de voorwaarden voor inschrijving in het Register Schematherapie als Schematherapeutisch

Nadere informatie

Promotieonderzoek PTSS. Algemene karakteristieken

Promotieonderzoek PTSS. Algemene karakteristieken Promotieonderzoek Imaginaire Exposure vs Imaginaire Rescripting bij PTSS drs. Paula de Jong & drs. Mellony van Hemert Psychotherapy & Movement Copyright 2013 P&M Psychotherapie in Amsterdam PTSS Fysiek,

Nadere informatie

Positionering dienstverlening. uitdaging. Preventief: focus op groei. probleem. klachten. huisarts. psycholoog. Curatief: focus op genezen

Positionering dienstverlening. uitdaging. Preventief: focus op groei. probleem. klachten. huisarts. psycholoog. Curatief: focus op genezen Positionering dienstverlening uitdaging Preventief: focus op groei probleem klachten huisarts psycholoog Curatief: focus op genezen Ik wil iets in mijn leven veranderen en ik zoek daar ondersteuning in,

Nadere informatie

Overzicht sessies ouders Overzicht sessie kinderen Sessie 1 Introductie Sessie 2 Het verhaal en de veiligheid Sessie 3 Veiligheid en tips

Overzicht sessies ouders Overzicht sessie kinderen Sessie 1 Introductie Sessie 2 Het verhaal en de veiligheid Sessie 3 Veiligheid en tips Overzicht sessies ouders Overzicht sessie kinderen Sessie 1 Introductie Stap 1: Welkom en introductie Stap 2: Introductie van de werkboeken Stap 3: Uitleg doel van de groep Stap 4: Waarom beginnen ouders

Nadere informatie

Feeling at the bright side of life. Hoe positieve cognities ook voelbaar te kunnen geloven

Feeling at the bright side of life. Hoe positieve cognities ook voelbaar te kunnen geloven Feeling at the bright side of life Hoe positieve cognities ook voelbaar te kunnen geloven Oef. Versterken pos. Geheugen netwerk Sluit je ogen Maak een beeld van een recente positieve ervaring Richt je

Nadere informatie

Bijlage Programma van Eisen

Bijlage Programma van Eisen Bijlage Programma van Eisen Functie: een interventie (groepsschematherapie) gericht op verminderen van borderline symptomen op herstelt niveau, het terugdringen van bijkomende psychische stoornissen, zinvolle

Nadere informatie

Interweaves & Rescripts

Interweaves & Rescripts Interweaves & Rescripts Als de trein dreigt vast te lopen Steven Meijer Klinisch Psycholoog/Gedragstherapeut, opleider VGCt, EMDR trainer, Trainer Dialectische Gedragstherapie Outline PTSS, trauma & verwaarlozing

Nadere informatie

Inhoudsopgave. Voorwoord 13 Inleiding 15

Inhoudsopgave. Voorwoord 13 Inleiding 15 Inhoudsopgave Voorwoord 13 Inleiding 15 1 De eigen plek vanuit beeldend therapeutisch oogpunt 19 1.1 Inleiding 19 1.2 Het fenomeen de eigen plek 20 1.3 De eigen plek als territorium 20 1.3.1 Het menselijk

Nadere informatie

Somatisch Onvoldoende verklaarde Lichamelijke Klachten (SOLK)

Somatisch Onvoldoende verklaarde Lichamelijke Klachten (SOLK) Somatisch Onvoldoende verklaarde Lichamelijke Klachten (SOLK) Deeltijdbehandeling In beweging Folder voor deelnemende jongeren moe, moe, moe pijn, zo n pijn, altijd pijn niet kunnen staan, niet kunnen

Nadere informatie

Vertel eens - aanpak van Aidan Chambers

Vertel eens - aanpak van Aidan Chambers Vertel eens - aanpak van Aidan Chambers bijlage 6 2 Theorie Aidan Chambers wil met de Vertel eens-aanpak kinderen helpen goed te praten over wat zij hebben gelezen en goed naar elkaar te leren luisteren.

Nadere informatie

Chronisch, herhaald suicidaal gedrag bij borderline-patienten. Bert van Luyn Brugge, Plenaire middagsessie

Chronisch, herhaald suicidaal gedrag bij borderline-patienten. Bert van Luyn Brugge, Plenaire middagsessie Chronisch, herhaald suicidaal gedrag bij borderline-patienten Bert van Luyn Brugge, Plenaire middagsessie 1445-1615 Verschillende vormen van (chronisch) suïcidaal gedrag Suicidale Phenotypen 1. reactief,

Nadere informatie

Casusconceptualisatie schematherapie

Casusconceptualisatie schematherapie Casusconceptualisatie schematherapie in H. van Genderen Het is essentieel dat de problematiek zo volledig mogelijk in kaart wordt gebracht, alvorens daadwerkelijk met schematherapie (ST) te starten (onder

Nadere informatie

Groepsschematherapie voor Borderline Persoonlijkheidsstoornis

Groepsschematherapie voor Borderline Persoonlijkheidsstoornis Groepsschematherapie voor Borderline Persoonlijkheidsstoornis Arnoud Arntz Universiteit van Amsterdam Universiteit van Maastricht Gesteund door ZonMW en Fonds Psychische Gezondheid Schema Therapie Fundamentele

Nadere informatie

SCHEMAGERICHTE VAKTHERAPIE, HOE PAS JE DAT TOE?

SCHEMAGERICHTE VAKTHERAPIE, HOE PAS JE DAT TOE? SCHEMAGERICHTE VAKTHERAPIE, HOE PAS JE DAT TOE? Kwalitatief onderzoek naar de integratie van schemagerichte therapie in vaktherapieën in de klinische en forensische psychiatrie BIJLAGE PRAKTIJKONDERZOEK:

Nadere informatie

De relatie tussen schema s, copingstijlen en schemamodi. Masterthesis Frederiek Schonebaum Februari-Juli 2014 Begeleiding: Marleen Rijkeboer

De relatie tussen schema s, copingstijlen en schemamodi. Masterthesis Frederiek Schonebaum Februari-Juli 2014 Begeleiding: Marleen Rijkeboer De relatie tussen schema s, copingstijlen en schemamodi Masterthesis Frederiek Schonebaum Februari-Juli 2014 Begeleiding: Marleen Rijkeboer Abstract In de huidige wetenschap en klinische praktijk is binnen

Nadere informatie

Schematherapie. een praktische handleiding. Arnoud Arntz Gitta Jacob UITGEVERIJ NIEUWEZIJDS

Schematherapie. een praktische handleiding. Arnoud Arntz Gitta Jacob UITGEVERIJ NIEUWEZIJDS Schematherapie een praktische handleiding Arnoud Arntz Gitta Jacob UITGEVERIJ NIEUWEZIJDS Oorspronkelijke titel: Schematherapie in der Praxis. Beltz Verlag, Weinheim, Basel, 2011 Eerste oplage november

Nadere informatie

Oplossingsgerichte groepstherapie

Oplossingsgerichte groepstherapie Oplossingsgerichte groepstherapie Met SGLVG cliënten Aanleiding: Beleefde positieve resultaten bij een groep van 6 SGLVG mannen (door deelnemers én personeel) Beleefde negatieve sfeer op een groep SGLVG

Nadere informatie

Verschillende manieren van registreren

Verschillende manieren van registreren Sessie 1 Vaak ben je je niet bewust van je schema s en/of op welk moment ze getriggerd worden. Je voelt een pijnlijke emotie en/of reageert op een manier die jij of je omgeving als niet-prettig ervaart.

Nadere informatie

NPI VERWIJZERSBIJEENKOMST. 30 oktober 2014

NPI VERWIJZERSBIJEENKOMST. 30 oktober 2014 NPI VERWIJZERSBIJEENKOMST 30 oktober 2014 WELKOM Door: dr. Mariëlle Hendriksen (hoofd behandelzaken) Martine Daniëls (GZ-psycholoog) Programma 18.00-18.15 Binnenkomst 18.15-19.00 Welkom en algemene informatie

Nadere informatie

Stoppen met zelfbeschadiging?

Stoppen met zelfbeschadiging? Stoppen met zelfbeschadiging? Hoe weet ik of ik eraan toe ben te stoppen? Besluiten om te stoppen met zelfbeschadiging is een persoonlijke beslissing. Niemand kan dit voor je beslissen. Stoppen omdat je

Nadere informatie

HANZEHOGESCHOOL GRONINGEN / LENTIS

HANZEHOGESCHOOL GRONINGEN / LENTIS HANZEHOGESCHOOL GRONINGEN / LENTIS Mei 2014 Tinten GGZ HANZEHOGESCHOOL GRONINGEN / LENTIS Scholing GGZ verdieping Omgaan met psychiatrische problematiek in de 1 e lijn Mei 2014 Tinten GGZ Dagdeel 1 Welkom!

Nadere informatie

Persoonlijkheidsstoornissen Kortdurend Behandelaanbod

Persoonlijkheidsstoornissen Kortdurend Behandelaanbod Persoonlijkheidsstoornissen Kortdurend Behandelaanbod U bent niet de enige Een op de tien Nederlanders heeft te maken met een persoonlijkheidsstoornis of heeft trekken hiervan. De Riagg Maastricht is gespecialiseerd

Nadere informatie

Schemagerichte cognitieve gedragstherapie; de groepspsychotherapievariant

Schemagerichte cognitieve gedragstherapie; de groepspsychotherapievariant Schemagerichte cognitieve gedragstherapie; de groepspsychotherapievariant 3 3.1 Schemagerichte cognitieve gedragstherapie in groepsverband De schemagerichte cognitieve gedragstherapie in groepsverband

Nadere informatie

Basiscursus Cliëntgerichte Psychotherapie

Basiscursus Cliëntgerichte Psychotherapie Basiscursus Cliëntgerichte Psychotherapie Februari 2014 Basiscursus in het kader van de opleiding Psychotherapeut CgP Docent: mw. drs. W.J.H.P. Schapendonk Locatie: de Plank 101 te Veldhoven - Inhoudsopgave

Nadere informatie

Samenvatting (Dutch Summary)

Samenvatting (Dutch Summary) Samenvatting (Dutch Summary) 213 De meest voorkomende psychische stoornissen in tbs-klinieken zijn psychotische stoornissen, middelenmisbruik- en afhankelijkheid, en persoonlijkheidsstoornissen (PS). Vijftig

Nadere informatie

De verandering in schemamodi en klachten in een klinische schemagerichte behandeling bij cliënten met persoonlijkheidsstoornissen.

De verandering in schemamodi en klachten in een klinische schemagerichte behandeling bij cliënten met persoonlijkheidsstoornissen. De verandering in schemamodi en klachten in een klinische schemagerichte behandeling bij cliënten met persoonlijkheidsstoornissen. Student: Karin Timmerman Studentnummer: s1239813 Universiteit Twente,

Nadere informatie

Janneke Gieles eric van den elsen marta saiz clayton leslie soraya basiran annemarie (touché)

Janneke Gieles eric van den elsen marta saiz clayton leslie soraya basiran annemarie (touché) Gekwetst zijn als een vriend afbelt of in elkaar krimpen van kritiek op het werk. Als je reactie niet in verhouding is tot de ernst van de gebeurtenis, houdt dat vaak verband met gevoeligheden uit je jeugd.

Nadere informatie

Welkom! Bij de kennismaking met Acceptance and Commitment Therapy (ACT)

Welkom! Bij de kennismaking met Acceptance and Commitment Therapy (ACT) Welkom! Bij de kennismaking met Acceptance and Commitment Therapy (ACT) Even mezelf voorstellen Boeken - Jansen, G.: Denk wat je wilt, doe wat je droomt - Jansen, G.: Leef! - Jansen, G.: Laat los: ruimte

Nadere informatie

Werkboek klinische schematherapie

Werkboek klinische schematherapie Werkboek klinische schematherapie Werkboek klinische schematherapie Redactie: Eelco Muste Anoek Weertman Anne-Marie Claassen Bohn Stafleu van Loghum Houten 2009 Ó 2009 Bohn Stafleu van Loghum, onderdeel

Nadere informatie

25-9-2014. Door Machteld Muller & Linda Stoutjesdijk www.phorosadvies.nl 06-10508273/06-12987505

25-9-2014. Door Machteld Muller & Linda Stoutjesdijk www.phorosadvies.nl 06-10508273/06-12987505 Door Machteld Muller & Linda Stoutjesdijk www.phorosadvies.nl 06-10508273/06-12987505 Lichamelijk: pijn, fysieke beperkingen, afweging behandeling vs bijwerkingen Angst en onzekerheid: verloop ziekte,

Nadere informatie

Door Machteld Muller & Linda Stoutjesdijk www.phorosadvies.nl 06-10508273/06-12987505

Door Machteld Muller & Linda Stoutjesdijk www.phorosadvies.nl 06-10508273/06-12987505 Door Machteld Muller & Linda Stoutjesdijk www.phorosadvies.nl 06-10508273/06-12987505 Lichamelijk: pijn, fysieke beperkingen, afweging behandeling vs bijwerkingen Angst en onzekerheid: verloop ziekte,

Nadere informatie

VGCt workshop 2011. Imaginaire Rescripting bij PTSS Paula de Jong PsyQ Psychotrauma email: p.dejong@psyq.nl

VGCt workshop 2011. Imaginaire Rescripting bij PTSS Paula de Jong PsyQ Psychotrauma email: p.dejong@psyq.nl VGCt workshop 2011 Imaginaire Rescripting bij PTSS Paula de Jong PsyQ Psychotrauma email: p.dejong@psyq.nl Naam Inhoud Frequentie Optionele toevoeging Max duur HH? Doorstroom PT11 Motivatie Individueel

Nadere informatie

Klinische schematherapie bij adolescenten Een programmabeschrijving vanuit De Viersprong

Klinische schematherapie bij adolescenten Een programmabeschrijving vanuit De Viersprong Klinische schematherapie bij adolescenten Een programmabeschrijving vanuit De Viersprong Annelies Laurenssen Pierre Sebregts Dineke Feenstra Joost Hutsebaut Klinische schematherapie bij adolescenten Een

Nadere informatie

Op weg naar stage en werk

Op weg naar stage en werk Op weg naar stage en werk Lian Schuyt Inhoud Arbeid Arbeid en autisme Op weg naar stage en werk Uitvoering van het programma Aandachtspunten Waarom stagelopen/werken? zingeving status en eigenwaarde inkomen

Nadere informatie

Het therapeutisch gebruik van humor in de behandeling van Obsessief Compulsieve Persoonlijkheidsheidsstoornis. Guido Sijbers Remco van der Wijngaart

Het therapeutisch gebruik van humor in de behandeling van Obsessief Compulsieve Persoonlijkheidsheidsstoornis. Guido Sijbers Remco van der Wijngaart Het therapeutisch gebruik van humor in de behandeling van Obsessief Compulsieve Persoonlijkheidsheidsstoornis Guido Sijbers Remco van der Wijngaart Obsessief Compulsieve PS Kenmerken.. de eindeloze worsteling

Nadere informatie

Creatief en flexibel toepassen van Triplep. Maarten Vos Doe, laat zien, lach, oefen en geef applaus

Creatief en flexibel toepassen van Triplep. Maarten Vos Doe, laat zien, lach, oefen en geef applaus Creatief en flexibel toepassen van Triplep Maarten Vos Doe, laat zien, lach, oefen en geef applaus Programma Overzicht Kennismaking Persoonlijke werving van ouders Een goede relatie opbouwen met de ouders

Nadere informatie

Trauma en verslaving. Mondriaan. Verslavingszorg. Informatie voor patiënten

Trauma en verslaving. Mondriaan. Verslavingszorg. Informatie voor patiënten Verslavingszorg Trauma en verslaving Als u naast uw verslaving ook last heeft van een nare of ingrijpende gebeurtenis uit uw verleden Informatie voor patiënten Mondriaan voor geestelijke gezondheid Trauma

Nadere informatie

Effectief behandelen door systematische feedback van cliënten

Effectief behandelen door systematische feedback van cliënten Effectief behandelen door systematische feedback van cliënten René Blom en Rolf Nijboer, psychomotorisch therapeuten bij Karakter KJP Karakter pagina 1 Welkom Wie zijn wij en hoe komt het dat we hier samen

Nadere informatie

Slachtoffers van mensenhandel en geestelijke gezondheidszorg

Slachtoffers van mensenhandel en geestelijke gezondheidszorg Slachtoffers van mensenhandel en geestelijke gezondheidszorg Informatie voor cliënten Cliënten en geestelijke gezondheidszorg Slachtoffers van mensenhandel hebben vaak nare dingen meegemaakt. Ze zijn geschokt

Nadere informatie

Rollenspel. om zich kind te voelen.

Rollenspel. om zich kind te voelen. Schematherapie bij borderline-persoonlijkheidsstoornis te jong al 'groot' zijn en weten nauwelijks hoe een kind de dingen beleeft. De therapeut moet dan proberen de verantwoordelijkheid voor de ouder(s)

Nadere informatie

Bijlage 1: Patiëntenfolder kortdurende schematherapie: groepstherapie en individuele therapie

Bijlage 1: Patiëntenfolder kortdurende schematherapie: groepstherapie en individuele therapie Bijlage 1: Patiëntenfolder kortdurende schematherapie: groepstherapie en individuele therapie Schematherapie In deze folder gaan we in op schematherapie: voor groepstherapie en individuele therapie 1.

Nadere informatie

SCHEMATHERAPIE IN GROEPSFORMAT

SCHEMATHERAPIE IN GROEPSFORMAT SCHEMATHERAPIE IN GROEPSFORMAT BIJ DE BEHANDELING VAN PERSOONLIJKHEIDSSTOORNISSEN Afstudeeropdracht: Scriptie Door: Bram Buschman Collegekaartnummer: 0157643 Begeleid door: Jan Muskens Universiteit van

Nadere informatie

Brijder Verslavingszorg Hoofddorp

Brijder Verslavingszorg Hoofddorp Ons Team Ons team is zeer divers. We bestaan uit het secretariaat, psychologen, maatschappelijk werkers, sociaal psychiatrisch verpleegkundigen, cognitief gedragstherapeutisch werkers, ervaringsdeskundigen,

Nadere informatie

Korte Eclectische Psychotherapie KEP voor PTSS

Korte Eclectische Psychotherapie KEP voor PTSS Korte Eclectische Psychotherapie KEP voor PTSS Berthold Gersons, Ineke Vrijlandt, Miranda Olff, Ramon Lindauer, AMC de Meren KEP accepted as effective treatment for PTSD NICE Guidelines PTSD 2005 BEP effect

Nadere informatie

Schema therapie voor depressie. Remco van der Wijngaart

Schema therapie voor depressie. Remco van der Wijngaart Schema therapie voor depressie Remco van der Wijngaart Waarom ST voor depressie? CGT is effectief maar slechts 40-50% herstelt volledig in een eerste behandeling 5-20% van de patienten ontwikkelt een chronische

Nadere informatie

Hulpverlening Lijn5. Kom verder! www.ln5.nl LVB-ZORG PROVINCIE UTRECHT. Algemene informatiefolder voor jongeren, ouders en verwijzers

Hulpverlening Lijn5. Kom verder! www.ln5.nl LVB-ZORG PROVINCIE UTRECHT. Algemene informatiefolder voor jongeren, ouders en verwijzers Hulpverlening Lijn5 LVB-ZORG PROVINCIE UTRECHT Algemene informatiefolder voor jongeren, ouders en verwijzers Kom verder! www.ln5.nl Daarnaast geeft Lijn5 ook advies en consultatie aan bijvoorbeeld een

Nadere informatie

Horizon methodiek na huiselijk geweld & na seksueel misbruik

Horizon methodiek na huiselijk geweld & na seksueel misbruik Horizon methodiek na huiselijk geweld & na seksueel misbruik 29-09-2014 Merijn van de Vliet, GZ-psycholoog Programma Introductie Oefening Horizon: twee varianten naast elkaar Film Oefening Thema s en

Nadere informatie

Schematherapie in de klinische praktijk

Schematherapie in de klinische praktijk Schematherapie in de klinische praktijk Een complete gids voor individuele, groeps- en geïntegreerde behandeling met schemamodi Joan M. Farrell Neele Reiss Ida A. Shaw Met een voorwoord van Jeffrey Young

Nadere informatie

Interpersoonlijke psychotherapie

Interpersoonlijke psychotherapie Interpersoonlijke psychotherapie in een groep een behandelprotocol voor depressie Dina Snippe, Opleider-supervisor IPT en groepspsychotherapie Cora Versteeg, supervisor IPT en groepspsychotherapeut i.o.

Nadere informatie

Advies en verkoopvaardigheden

Advies en verkoopvaardigheden Advies en verkoopvaardigheden en 1/6 Voorbereidingsopdracht bijeenkomst 1 Wat versta jij onder verkoop? Bewust worden wat verkopen in de apotheek is. Voorafgaand aan de eerste bijeenkomst oriënteer je

Nadere informatie

Zorgpad Persoonlijkheidsproblematiek

Zorgpad Persoonlijkheidsproblematiek Zorgpad Persoonlijkheidsproblematiek Iedereen heeft zo zijn eigenaardigheden. Echter, soms heeft iemand extreme persoonlijke eigenschappen en vertoont hij hinderlijk gedrag. Dit kan zo ernstig zijn dat

Nadere informatie

MINIMUMNORMEN VOOR HET MAILVERKEER MET COACH

MINIMUMNORMEN VOOR HET MAILVERKEER MET COACH MINIMUMNORMEN VOOR HET MAILVERKEER MET COACH Aanvullend op het mailverkeer dat de cursist wellicht spontaan zal versturen, beschrijven we in dit document de mailprocedure die de cursist dient te volgen

Nadere informatie

COMPLEX TRAUMA BIJ KINDEREN: SAMEN DOEN WAT WERKT. Mariska de Baat (NJi), Marie-José van Hoof (Rivierduinen), Leanthe van Harten (TNO)

COMPLEX TRAUMA BIJ KINDEREN: SAMEN DOEN WAT WERKT. Mariska de Baat (NJi), Marie-José van Hoof (Rivierduinen), Leanthe van Harten (TNO) COMPLEX TRAUMA BIJ KINDEREN: SAMEN DOEN WAT WERKT Mariska de Baat (NJi), Marie-José van Hoof (Rivierduinen), Leanthe van Harten (TNO) WIE IS WIE Complex trauma het meerkoppige monster in de praktijk Prevalentie

Nadere informatie

Thuis, op het werk, in uw omgeving of... met uzelf Hebt u het gevoel dat u vastloopt?

Thuis, op het werk, in uw omgeving of... met uzelf Hebt u het gevoel dat u vastloopt? Individuele Gestalttherapie Coaching Leven is soms moeilijk Thuis, op het werk, in uw omgeving of... met uzelf Hebt u het gevoel dat u vastloopt? In uzelf? Er is zoveel gebeurd in uw leven hoe krijgt u

Nadere informatie

Onderzoek naar werkzaamheid schematherapie bij borderline persoonlijkheidsstoornis en alcoholafhankelijkheid

Onderzoek naar werkzaamheid schematherapie bij borderline persoonlijkheidsstoornis en alcoholafhankelijkheid Onderzoek naar werkzaamheid schematherapie bij borderline persoonlijkheidsstoornis en alcoholafhankelijkheid presentatie ESPRi Symposium 26-11-2015 Michiel Boog, klinisch psycholoog, psychotherapeut Titel:

Nadere informatie

Project Verwenmorgen voor ouderen organiseren Groepen van 5 leerlingen Totaal: 560 minuten

Project Verwenmorgen voor ouderen organiseren Groepen van 5 leerlingen Totaal: 560 minuten Project Verwenmorgen voor ouderen organiseren Groepen van 5 leerlingen Totaal: 560 minuten Inleiding en werkwijze: De meeste ouderen vinden het leuk om samen met jongeren iets te doen. Op deze manier hebben

Nadere informatie

Fijn dat jij er bent! annouk@leefsleutels.be annoukthijs@msn.com. Pesten Wat is het? Hoe kan ik ermee omgaan?

Fijn dat jij er bent! annouk@leefsleutels.be annoukthijs@msn.com. Pesten Wat is het? Hoe kan ik ermee omgaan? Fijn dat jij er bent! annouk@leefsleutels.be annoukthijs@msn.com Pesten Wat is het? Hoe kan ik ermee omgaan? Achtergrond Gestart in 1991 als reactie op een case van een jongen George Robinson en Barbara

Nadere informatie

Kinderneurologie.eu. Nachtmerrie. www.kinderneurologie.eu

Kinderneurologie.eu. Nachtmerrie. www.kinderneurologie.eu Nachtmerrie Wat is een nachtmerrie? Een nachtmerrie is een slaapprobleem waarbij kinderen of volwassenen plotseling wakker worden nadat ze heel eng gedroomd hebben en deze droom nog heel goed kunnen herinneren.

Nadere informatie