Gebiedsontwikkeling: opgaven blijven, aanpak moet anders

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Gebiedsontwikkeling: opgaven blijven, aanpak moet anders"

Transcriptie

1 Rondetafelgesprek over de toekomst van stedelijke gebiedsontwikkeling Gebiedsontwikkeling: opgaven blijven, aanpak moet anders Passen de grootschaligheid en lange termijn van de integrale gebiedsontwikkeling nog wel bij deze tijd? Of heeft de economische crisis juist het einde ervan ingeluid? De toekomst van het vak gebiedsontwikkeling stond centraal in een rondetafelgesprek van de Master City Developer opleiding in Rotterdam. En volgens de deelnemers aan dat gesprek zit er in ieder geval nog genoeg muziek in. We moeten niet vergeten dat we het de laatste tien jaar ook wel erg makkelijk hebben gehad. Eric Harms MCD is naar eigen zeggen de langstlopende Master opleiding gebiedsontwikkeling in Nederland. De opleiding, die wordt gedragen door de Erasmus Universiteit Rotterdam, de Technische Universiteit Delft en het Ontwikkelingsbedrijf Rotterdam, is inmiddels aan de voorbereidingen van de achtste jaargang bezig, en is ook vast van plan om door te gaan. MCD pretendeert mee te bewegen met het vakgebied en thema s in gebiedsontwikkeling te agenderen. De vraag is of het vak niet anders moet, aldus directeur Geurt van Randeraat in zijn introductie. Daarvoor hadden de deelnemers aan het rondetafelgesprek zich al geïntroduceerd. Scief Houben, voorheen werkzaam bij Blauwhoed, maar sinds 1 januari 2010 zelfstandig adviseur bij Houben & Partners (interim management & consultancy), vertelde in dat kader hoezeer hij bij zijn entree in de wereld van het vastgoed schrok van de weinig klantgerichte houding van de ontwikkelaars. Ik kwam uit de dienstverlening, waar alles om de klant draaide. Dat leek in het vastgoed absoluut niet aan de orde. Terwijl deze sector juist nu in dit tijdsgewricht dienstverlenend moet zijn aan alle stakeholders in zijn omgeving. Ik zie het als mijn missie om de vastgoedbranche qua proces en product meer op dienstverlening in te richten. Renée Hoogendoorn is oprichter en directeur van bureau PEARH. Ooit begonnen als architect, vervolgens werkzaam als adviseur huisvesting en vastgoed bij Twynstra Gudde, als directeur strategische projecten bij ING Real Estate Development en als directeur gebiedsontwikkeling bij AM Vastgoedontwikkeling. Uiteindelijk ben ik gegroeid in de rol als opdrachtgever in de projectontwikkeling, en werd ik gaandeweg verleid om aan publieke zijde ambtelijk opdrachtgever te worden. In die rol ben ik ervan overtuigd geraakt dat de hardware, de stenen, niet het belangrijkste zijn in een ontwikkeling. De software, de gebruiker, is minstens zo belangrijk. Er zal in de toekomst veel beter naar hen geluisterd moeten worden. Orgware Alex Sievers, partner van INBO Adviseurs en voorzitter van het MCD Kennisnetwerk (de alumni stichting), is zoals hij het zelf omschrijft groot geworden in Delft. Tijdens zijn opleiding aan de TU is hij gefascineerd geraakt door de mens. Nu ben ik al mijn hele werkzame leven adviseur, met een bijzondere interesse voor de vraagkant. Ik zie de ontwikkeling van de vastgoedsector op dit moment eerlijk gezegd al weer verder gaan dan de mens. De aandacht gaat nu steeds meer uit naar de samenleving en de rollen van 2010/MCD 6 MCD2010.indb :01:55

2 de mensen daarin: de orgware als specifiek element naast de software en de hardware. Als directeur gebiedsontwikkeling van het Ontwikkelingsbedrijf Rotterdam (OBR) is Koen Westhoff ( ik heb een juridische achtergrond ) gefocust op de betrokkenheid van burgers bij met name de binnenstedelijke herontwikkeling. Onze rol betreft vooral het initiëren en faciliteren van nieuwe ontwikkelingen; we zijn veel minder als opdrachtgever in beeld. Heleen Aarts is directeur gebiedsontwikkeling bij Amvest. Ik ben niet belast met technische kennis. Ik heb een bestuurskundige achtergrond. De rode draad in mijn studerende en werkzame leven is altijd de samenwerking geweest tussen publieke en private partijen. Mijn werkveld bevindt zich altijd in het voortraject van ontwikkelingen. Dat past goed bij een partij als Amvest, die immers zowel de rol van ontwikkelaar als die van belegger vervult. Wij willen dus heel lang aan onze projecten verbonden blijven en al in een vroeg stadium mee sturen op de kwaliteit op termijn. En dat sluit naadloos aan bij het vak gebiedsontwikkeling. Je moet na willen denken over de lange termijn. En dat kan een ontwikkelende belegger. Hans de Jonge is al sinds 1991 hoogleraar vastgoed aan de TU Delft. Ik geef les aan diverse universiteiten en ben tevens medeoprichter van de MCD opleiding. Daarnaast is hij directievoorzitter van de Brink groep ( management, advies en automatisering voor bouw, huisvesting en vastgoed ). Op die manier verkeer ik dus al jaren in de wereld van wetenschap en advies. Toekomst Gespreksleider Geurt van Randeraat heeft sinds september 2009 de leiding over de MCD opleiding. Hij is in die functie Jan van t Verlaat opgevolgd, die per 1 februari 2010 met pensioen is gegaan. Van Randeraat volgde zijn opleiding aan de Universiteit van Amsterdam en bij het bureau van Riek Bakker. Hij werkte een jaar als ontwikkelmanager bij Kristal, en meerdere jaren bij BPF Bouwinvest, voor het laatst als directeur Projecten Randstad. In die functie was hij eindverantwoordelijk voor grootschalige gebiedsontwikkelingsprojecten als de Binckhorst in Den Haag, het Luxorproject in Rotterdam, en het Eenhoorngebied in Amsterdam. Sinds 2008 is hij directeur en medeoprichter van SITE Urban Development. Als directeur van de MCD opleiding houdt Van Randeraat zich bezig met de toekomst van het vak gebiedsontwikkeling. En daar gaat dit gesprek ook over. Want het is de vraag of het einde van de gebiedsontwikkeling zoals wij die kennen in zicht is. Er lijkt een einde te zijn gekomen aan de behoefte om alles aan elkaar te plakken en met elkaar in verband te brengen. Er wordt steeds vaker openlijk getwijfeld aan de noodzaak van de integraliteit van het vak, de opgave, de methode. Tegelijkertijd moeten we constateren dat de opgaven nog altijd zeer groot zijn, ongeacht de stad waarin zij zich bevinden. De opgaven vereisen ook nog steeds een gebiedsgerichte aanpak. Twijfels zijn er over de methode die daarvoor moet worden gebruikt; welke rollen de diverse partijen hebben te vervullen, nu en in de toekomst; hoe het zit met de strategieën van gebiedsontwikkeling, de samenwerking, met elkaar in het vastgoed maar zeker ook met andere partijen in de samenleving; maar ook welk tempo moet worden nagestreefd. Naar het antwoord op al die vragen zijn wij als MCD opleiding een zoektocht begonnen. Daarover zal in de loop van dit jaar ook een aantal seminars worden gehouden met als titel Nieuwe strategieën voor strategische gebiedsontwikkeling. In dit gesprek wil ik het met name hebben over de nieuwe opgaven, methodes en rollen in de gebiedsontwikkeling, en de wijze waarop de MCD opleiding hierop moet reageren. Terugtrekkende beweging Om met het heden te beginnen: het lijkt er volgens Van Randeraat op alsof iedereen zijn eigen businesscase aan het uitvinden is. De achtergrond van die ontwikkeling is de opinie dat we moeten ophouden met grootschalige gebiedsontwikkelingen en terug moeten keren naar projecten op kleine schaal, die we vervolgens weer van locatie tot locatie tot ontwikkeling kunnen brengen. Houben: Heel veel bedrijven maken inderdaad een terugtrekkende beweging. Zij laten de integrale en grootschalige aanpak van gebieden aan zich voorbij gaan en richten zich wat meer op individuele projecten en locaties. Dat heeft alles te maken met de wens om de risico s beheersbaar te houden. Maar de nuance wordt vervolgens vergeten. En die luidt dat er inderdaad plekken zijn waar gebiedsontwikkeling financieel gezien niet strikt noodzakelijk is. Op andere locaties zal integrale gebiedsontwikkeling echter de enige mogelijkheid zijn om, naast kwaliteit, ook het financiële plaatje rond te krijgen. Ik hoor ontwikkelaars regelmatig zeggen dat we moeten ophouden met de ontwikkeling van hele gebieden. Het is te complex, luidt dan de stelling. En ik wil juist dat mijn projecten eenvoudig en op korte termijn te realiseren zijn, en snel een goed rendement opleveren. Prima, is mijn reactie. Maar zo zit de wereld helaas niet in elkaar. Wij máken de realiteit niet complex, de realiteit ís gewoon complex. Ontwikkelaars moeten dus de competentie hebben om in die complexiteit mee te gaan. Niet door alles tot in detail te willen sturen, maar door vanuit een integraal beeld op zoek te gaan naar de hoofdopgaven, en daarvoor de juiste aanpak te formuleren. Het gaat er juist om de complexiteit op de juiste manier te reduceren. Dat vereist soms dat de vastgoedbril even moet worden afgezet. Westhoff is het daarmee eens, zij het dat er voor een succesvolle gebiedsontwikkeling nog steeds de nodige financiële middelen gevonden moeten kunnen worden. En het geld zit nu eenmaal vaak in het vastgoed. Vooropgesteld: gebiedsontwikkeling is niet iets wat we met elkaar hebben verzonnen, maar staat voor een manier om een stedelijk gebied verder te brengen. De vraag voor ons als gemeentelijk ontwikkelingsbedrijf is vervolgens welke 2010/MCD 7 MCD2010.indb :01:55

3 Reneé Hoogendoorn Hans de Jonge Scief Houben H rol wij daarin moeten vervullen. Duidelijk is dat we een veel te korte horizon hebben gehad van maximaal vijf jaar. Terwijl we juist naar een periode van 30 jaar of nog langer hadden moeten kijken. Vraag is ook of wij als OBR nog wel een gebiedsontwikkeling moeten willen initiëren, of dat we dat we dat vooral aan de markt moeten overlaten. Wij profiteren er als gemeente ook van, maar laten we dat profijt dan kapitaliseren en vertalen in onze mate van betrokkenheid. Houben: Het gaat er inderdaad voor alles om de geldstromen goed in kaart te brengen. Waar ligt de cashflow verborgen op de korte en de langere termijn. Daarnaast moet je deals voor elkaar zien te krijgen die op kort termijn renderen. Want het gevaar van het denken in een lange termijn is dat de ellende van een ontwikkeling in het staartje wordt verstopt. Afzetbaarheid Alex Sievers stuit in de huidige praktijk regelmatig op partijen die te kampen hebben met een gebrek aan geld. Mijn gevoel is dat we het in de gebiedsontwikkeling de laatste tien jaar ook wel erg makkelijk hebben gehad. Zonder enige vorm van betrokkenheid van de huidige en latere gebruikers werden projecten tot stand gebracht, omdat de afzetbaarheid en daarmee ook de winst min of meer gegarandeerd waren. Ik kom nu echter heel vaak tegen dat het geld er niet meer is om te investeren in de kwaliteit van een buurt, wijk of stad. Bij gemeenten noch bij corporaties of andere partijen. Daardoor verschuift de basis voor kwaliteit steeds meer in de richting van de beheerfase. Zo bezien volgen we opnieuw de ontwikkelingen in de Verenigde Staten. Daar moeten, net als nu hier, de markten gemaakt worden. Keuzes met betrekking tot het beheer bepalen de keuzes in de ontwikkelfase. Dat vereist een veel beter besef van de verschillende gebruikers die met een ontwikkeling worden bediend. En het vereist ook een veel betere kijk op de situatie 25 jaar na oplevering. Beheer wordt in de toekomst zeer belangrijk, ook uit oogpunt van rendement. Daardoor kunnen partijen anders aan een project rekenen, meer mogelijk maken, en wordt hun betrokkenheid bij de kwaliteit ervan ook anders. Als we met elkaar de kwaliteit van een stedelijk gebied hoog willen houden, zullen we ook allemaal de handen uit de mouwen moeten steken, tot en met de bewoner aan toe. We doen nu net alsof de wereld heel erg is veranderd en het allemaal anders moet, stelt Aarts vast. Maar dat beeld wil ik toch bestrijden. In de gebieden waar wij bezig zijn is de complexiteit al lang groot en niet ineens groter geworden door de crisis. Naar mijn mening is in dit soort complexe projecten heel erg veel aandacht voor participatie; betrokkenheid van de huidige en toekomstige gebruikers is essentieel. Inderdaad staat de financierbaarheid van grootschalige gebiedsontwikkelingen gigantisch onder druk. Daardoor worden bepaalde zaken pregnanter, bijvoorbeeld in hoeverre je nog bij voorbaat uit kan en mag gaan van waardeontwikkeling. Maar een project zo goed mogelijk laten aansluiten bij de wensen van de klant is niet nieuw. Sievers: Maar het is niet vaak gedaan. Ik denk zelf dat de crisis een stimulans is geweest voor een ontwikkeling die inderdaad al tien jaar gaande is, maar nu ineens wel in een stroomversnelling is geraakt. 2010/MCD 8 MCD2010.indb :02:04

4 Heleen Aarts Geurt van Randeraat Koen Westhoff Alex Sievers Hoogendoorn: In veel organisaties was en is de klant best aanwezig. Maar nu is klantgerichtheid de crux. Je kunt bijna niet meer zonder een visie op de klant en de toekomstige afzetbaarheid van producten ontwikkelen. Dat vat ik dan maar als gebiedsontwikkeling 2.0, met een andere rolverdeling, andere organisatievorm en misschien ook wel een ander schaalniveau. De Vinex-opgave kon in een keer worden uitgerold. Maar dat is nu absoluut niet meer zo. Het kan niet meer in een grote beweging. De opgave zal moeten worden opgeknipt en veel diverser worden ingevuld, aan de hand van een soort open source ontwikkelingstraject. Ontwikkelaars hebben daarin nog steeds een sturende rol, maar werken op projectniveau veel meer van buiten naar binnen. Van Randeraat: Maar wordt het plan daar ook beter van? Hoogendoorn: Het brengt zeer zeker kwaliteit met zich mee. Betrokkenheid van de klant, de gebruiker en belangenorganisaties leidt tot nieuwe en onverwachte inzichten, en brengt ook energie in het ontwikkelingstraject, die we zelf niet zouden hebben kunnen opbrengen. Het leidt bovendien tot draagvlak tijdens de ontwikkeling, en zal op termijn ook tot andere beheersstructuren leiden. Naarmate er minder geld is zal die ontwikkeling ook verder gaan. Zelfredzaamheid Het klinkt Hans de Jonge als muziek in de oren. Deze sector denkt namelijk nog steeds veel te technocratisch en centralistisch. Ik geloof juist heel erg in decentrale, bijna autarkische, oplossingen. Ik geloof in de zelfredzaamheid van de samenleving. Politiek verkeren we wat dat betreft op een dieptepunt. De roep om meer centralisme is aan de orde van de dag. Terwijl ik juist van mening ben dat mensen weer zelf verantwoordelijkheid moeten nemen. Niet meer op grote, maar op kleine schaal. Er is behoefte aan samenhang op buurtniveau. Dus waarom zouden mensen dan geen aandeelhouder van de eigen wijk kunnen zijn? Maak mensen eigenaar van hun eigen omgeving en je ziet een wonder gebeuren. Dan worden grote partijen leveranciers van diensten, die de eigenaren van een wijk willen afnemen. Gebiedsontwikkeling wordt kortom een boeket van grote maar ook kleine projecten. Als alleen al de woningcorporaties dat ontwikkelingsmodel zouden volgen is er al een hele wereld gewonnen. Helaas tonen de meeste zich nog doof voor deze ontwikkeling. Aarts: Eigenlijk zou bij aanvang van iedere gebiedsontwikkeling de attitude moeten zijn: we gaan eerst maar eens heel goed luisteren naar de mensen die er wonen en er willen wonen. Want die weten meestal 100 keer beter waar het aan schort en wat hun wensen zijn, dan de ingehuurde deskundigen. De huidige crisis maakt bescheiden. De participatieve dialoog is aan een onstuitbare opkomst begonnen. En juist dat is uiterst lastig voor een masculiene, kapitaalintensieve bedrijfstak als de vastgoedsector, aldus Houben. Want de mens telt niet of nauwelijks mee. In de dienstverlening draait het om kennen, dienen en vertrouwen. Een ontwikkelaar heeft het vrijwel altijd over vastgoed, vastgoed en nog eens vastgoed. Mijn advies is daarom: praat nu eerst eens een uur over mensen en over wat hen bezig houdt, en pas daarna over je eigen vak, 2010/MCD 9 MCD2010.indb :02:13

5 over het vastgoed. Dat zou wel eens tot hele verrassende inzichten kunnen leiden. Organisaties die dat niet kunnen, zijn de mastodonten die uiteindelijk naar de bodem gaan. Want er zijn voldoende nieuwe partijen in opkomst, die de transformatie van kapitaalintensieve naar dienstverlenende attitude wel aankunnen. Hoogendoorn: Ik zie eerder een tussenvorm ontstaan van grote masculiene organisaties aan de rand waarvan nieuwe, kleinere organisaties ontstaan die vervolgens prachtige initiatieven ontplooien. Westhoff: Mijn angst is toch dat we teveel op de oude weg blijven doorgaan. Ik zie die andere manier van werken in ieder geval nog niet zo snel realiteit worden. Temeer omdat bij het soort grote processen als gebiedsontwikkeling een grote organisatie nu eenmaal hard nodig blijft. Niet om te regisseren of te domineren, maar om te faciliteren. De vraag is ook of dat erg is. We hoeven immers niet van de mensen te leren, als we maar naar ze luisteren. Aarts: Ga dus niet direct rekenen en tekenen aan een gebiedsontwikkeling. Maar begin met luisteren en inventariseren. Pas als je jezelf een plek helemaal eigen hebt gemaakt, en de randvoorwaarden goed in beeld hebt gekregen moet het proces van rekenen en tekenen beginnen. En hoe beter je hebt geluisterd hoe sneller je vervolgens kunt werken. De Jonge: Toch ben ik het daar niet helemaal mee eens. Dit soort bottom up strategieën is belangrijk en soms noodzakelijk, maar een aantal processen heeft wel degelijk regie nodig. Teveel luisteren naar wat consumenten willen levert kijkcijferomgevingen op. Mensen redeneren immers altijd vanuit wat ze kennen. De uitdaging is dus bijvoorbeeld deze. Als wij uit maatschappelijk oogpunt in hoge dichtheden willen bouwen, terwijl de consument dat helemaal niet wil, dan gaat het er niet om domweg te doen wat die consument wil. Dan is het de kunst hem iets aan te bieden dat hem wint voor het bouwen in hoge dichtheden. Dat vereist daadkracht, visie, en regie. En dus ook een hoger schaalniveau. Ik geloof absoluut in de kracht van het individu, maar in de gebiedsontwikkeling moet je soms ook op grotere schaal de dingen durven aanpakken. Aarts: Daar ben ik het helemaal mee eens. Soms moet je het hogere belang laten prevaleren om tot de beste oplossingen te komen. Maar het wordt hoog tijd dat de sector afstapt van de arrogante houding dat zij wel weet wat de consument wil. Hoogendoorn: Een bestuur moet weten waar het naartoe wil en vervolgens vaardig genoeg zijn om de zaak zo te organiseren dat het ook lukt. Anders verval je al snel terug in de oude karrensporen. Opleiding Het brengt Van Randeraat op de vraag wat nu de gevolgen zijn van de gesignaleerde ontwikkelingen voor de MCD-opleiding en met name ook voor de mensen die deze opleiding willen volgen. Hoogendoorn: Empathie is toch wel een hele belangrijke karaktereigenschappen. Je moet als gebiedsontwikkelaar in ieder geval snappen wat de andere betrokkenen nodig hebben. En empathisch vermogen heb je of heb je niet. Je kunt het bijna niet leren. De Jonge: Gebiedsontwikkeling is mensenwerk en staat of valt derhalve bij mensen die in staat zijn om met elkaar iets bereiken. Je moet als gebiedsontwikkelaar met andere woorden kunnen schakelen op verschillende niveaus. Het ene moment moet je visie en lef tonen, en het andere moment een luisterend oor bieden. Voor organisaties geldt dat zij klein moeten zijn in het grote. Slagkracht mag nooit worden opgeofferd aan de wens klein te blijven. Diversiteit is van veel groter belang. In dat opzicht is het hotelwezen een goed voorbeeld. Die sector is dienstverlenend aan de voorzijde en keihard financieel gedreven aan de achterkant. Aarts: De opleiding moet haar studenten in ieder geval het belang bijbrengen van goed luisteren, dedicated zijn en verantwoordelijkheid tonen. De proceskant is dus het belangrijkste. De MCD er moet partijen, visies en belangen aan elkaar kunnen schakelen. Daarnaast moeten studenten wervende concepten kunnen ontwikkelen. Hoogendoorn: In dat kader is ook de openheid van het proces heel belangrijk. Vóórdenken in plaats van nadenken. Hoe dat moet komt nog veel te weinig aan de orde. Westhoff: Het boerenverstand gebruiken in plaats van uit je eigen discipline redeneren vind ik heel belangrijk. Iedereen zit heel erg vast in zijn eigen wereld. Dat maakt dat we niet naar het geheel kunnen kijken. Sievers: Overigens bekruipt me wel het gevoel dat we in Nederland continu op zoek zijn naar de enige, meest optimale manier om gebiedsontwikkeling vorm en inhoud te geven. Ik geloof daar eerlijk gezegd helemaal niet in. Het ene project zal nu eenmaal meer publiek van aard zijn, terwijl de ander veel meer om een top down-benadering vraagt. Om goede MCD ers te kunnen opleiden gaat het er met name ook om dat er goed naar de verschillen wordt gekeken. Het besef moet er zijn dat er niet één waarheid is. Veel discussies worden ingegaan met de stelling dat als iets niet mijn waarheid is, het nooit de waarheid kan zijn. Volgens mij zit de wereld toch echt iets ingewikkelder in elkaar. Eric Harms is freelance journalist op het gebied van vastgoed. 2010/MCD 11 MCD2010.indb :02:15

Strategisch sturen in stedelijke gebiedsontwikkeling MCD. master city developer

Strategisch sturen in stedelijke gebiedsontwikkeling MCD. master city developer Strategisch sturen in stedelijke gebiedsontwikkeling MCD master city developer Ontwikkel een eigen visie Werk je in stedelijke gebiedsontwikkeling of herstructurering dan is de MCD opleiding voor jou een

Nadere informatie

Beleggers in gebiedsontwikkeling

Beleggers in gebiedsontwikkeling Beleggers in Incentives en belemmeringen voor een actieve rol van institutionele beleggers bij de herontwikkeling van binnenstedelijke gebieden P5 presentatie april 2015 Pelle Steigenga Technische Universiteit

Nadere informatie

Ilta van der Mast Naar een nieuw systeem van sociale volkshuisvesting

Ilta van der Mast Naar een nieuw systeem van sociale volkshuisvesting Ilta van der Mast Naar een nieuw systeem van sociale volkshuisvesting De wijze waarop de woningmarkt nu georganiseerd is met 2,4 miljoen sociale huurwoningen is niet meer houdbaar. We zullen naar een systeemverandering

Nadere informatie

Zorgwonen als beleggingsproduct Het ontwikkelaarsperspectief

Zorgwonen als beleggingsproduct Het ontwikkelaarsperspectief Zorgwonen als beleggingsproduct Het ontwikkelaarsperspectief drs. ing. Bert Krikke Conferentie Scheiden van Wonen en Zorg in een vergrijzende samenleving Delft, 12 juni 2012 Introductie Strategie, advies,

Nadere informatie

A3 Publiek Leiderschap

A3 Publiek Leiderschap A3 Publiek Leiderschap Ron Voskuilen Algemeen directeur Stadsontwikkeling, gemeente Rotterdam Voorzitter: Peter Pol Stadsontwikkeling Rotterdam / MCD MCD Lustrum 11 april 2013 Publiek Leiderschap Ron Voskuilen,

Nadere informatie

JAARGANG 21 NUMMER 2 MAART 2014 MAGAZINE. Thema Tijdelijke toekomst

JAARGANG 21 NUMMER 2 MAART 2014 MAGAZINE. Thema Tijdelijke toekomst JAARGANG 21 NUMMER 2 MAART 2014 MAGAZINE Thema Tijdelijke toekomst Sharing economy verovert vastgoed Interview met Bianca Seekles Nieuwe leaseaccounting: klaar voor de toekomst? Inhoud 6 4 Lectori Salutem

Nadere informatie

Vernieuwing geeft méér waarde aan medezeggenschap

Vernieuwing geeft méér waarde aan medezeggenschap 10 Vernieuwing geeft méér waarde aan medezeggenschap Vernieuwing geeft méér waarde aan medezeggenschap Kim van der Hoeven 1. Inleiding Ontwikkelingen in maatschappij en samenleving denk met name aan de

Nadere informatie

Openbare Ruimte. Heroriëntatie op de. Openbare Ruimte

Openbare Ruimte. Heroriëntatie op de. Openbare Ruimte Openbare Ruimte Heroriëntatie op de Openbare Ruimte Openbare Ruimte Inspelen op actuele ontwikkelingen Twee actuele ontwikkelingen vragen om een heroriëntatie op de ontwikkelingen, het beheer en onderhoud

Nadere informatie

Onderhandelen met lef en liefde

Onderhandelen met lef en liefde Lodewijk van Ommeren, directeur van Bureau Zuidema, interviewt Judith Schoenmaeckers Onderhandelen met lef en liefde Dirty tricks? Judith Schoenmaeckers, commercieel directeur bij Randstad, heeft er niets

Nadere informatie

Gebiedsontwikkeling kan niet zonder problemen

Gebiedsontwikkeling kan niet zonder problemen Gebiedsontwikkeling kan niet zonder problemen Tijdens een rondetafelgesprek, waarvan het verslag elders in dit nummer van Real Estate Magazine is te lezen, werden vanuit de praktijk van de gebiedsontwikkeling

Nadere informatie

Gemeentelijke regisseurs. Regisseren en de kunst van de verleiding

Gemeentelijke regisseurs. Regisseren en de kunst van de verleiding Gemeentelijke regisseurs Regisseren en de kunst van de verleiding Van traditioneel management naar modern regisseren De gemeente heeft de regie dat gebeurt niet zomaar, en ook niet van de ene op de andere

Nadere informatie

10 onmisbare vaardigheden voor. de ambtenaar van de toekomst. 10 vaardigheden. Netwerken. Presenteren. Argumenteren 10. Verbinden.

10 onmisbare vaardigheden voor. de ambtenaar van de toekomst. 10 vaardigheden. Netwerken. Presenteren. Argumenteren 10. Verbinden. 10 vaardigheden 3 Netwerken 7 Presenteren 1 Argumenteren 10 Verbinden Beïnvloeden 4 Onderhandelen Onderzoeken Oplossingen zoeken voor partijen wil betrekken bij het dat u over de juiste capaciteiten beschikt

Nadere informatie

Transformatie leer je niet in een cursus

Transformatie leer je niet in een cursus NIEUW VAKMANSCHAP Transformatie leer je niet in een cursus Door: Rieke Veurink Fotografie: Kees Winkelman Aansluiten bij de vraag uit de samenleving, regie voeren, werken in steeds veranderende omstandigheden:

Nadere informatie

Zaken voor mannen. Verhalen van mannen met epilepsie

Zaken voor mannen. Verhalen van mannen met epilepsie Zaken voor mannen Verhalen van mannen met epilepsie Introductie Niet alle mannen vinden het prettig om over hun gezondheid te praten. Ieder mens is anders. Elke man met epilepsie ervaart zijn epilepsie

Nadere informatie

Waar op de kaart? Wim Wensing ING Real Estate Investment Management. OTB-studiedag Waardecreatie woningportefeuille. Delft, 17 maart 2010

Waar op de kaart? Wim Wensing ING Real Estate Investment Management. OTB-studiedag Waardecreatie woningportefeuille. Delft, 17 maart 2010 Waar op de kaart? Wim Wensing ING Real Estate Investment Management OTB-studiedag Waardecreatie woningportefeuille Delft, 17 maart 2010 ING Real Estate Investment Management ING REIM verzorgt asset management

Nadere informatie

Agenda workshop De vrijetijdssector en gebiedsontwikkeling

Agenda workshop De vrijetijdssector en gebiedsontwikkeling Agenda workshop De vrijetijdssector en gebiedsontwikkeling 1. Voorstelronde 2. Presentatie Rob Berkers: theoretisch 3. Presentatie Lennert Langerak: praktisch 4. Discussie 5. Afsluiting De vrijetijdssector

Nadere informatie

HOE EEN ACCOUNTANT ZIJN DNA VERANDERT

HOE EEN ACCOUNTANT ZIJN DNA VERANDERT Exact Online CASE STUDY HOE EEN ACCOUNTANT ZIJN DNA VERANDERT www.exactonline.nl 2 EXACT ONLINE CASE STUDY ACCOUNTANCY HOE EEN ACCOUNTANT ZIJN DNA VERANDERT En daarna dat van ondernemers Onze branche staat

Nadere informatie

Opinieonderzoek toekomst financiële sector

Opinieonderzoek toekomst financiële sector Opinieonderzoek toekomst financiële sector Presentatie afsluitende bijeenkomst 24 november Lessen en vragen voor de toekomst Martijn Lampert 1 Vertrouwen Betekenis (Van Dale): 1. Met zekerheid hopen 2.

Nadere informatie

Masterclass Projectontwikkeling

Masterclass Projectontwikkeling Masterclass Projectontwikkeling De toekomst van binnenstedelijke projectontwikkeling en de veranderende rol van de projectontwikkelaar Masterclass Projectontwikkeling De toekomst van binnenstedelijke projectontwikkeling

Nadere informatie

WIE WIL SEXY BLOEMKOOLWIJKEN? Netwerk BNSP Jong Professional 18 11 2011 Pers : over Marketing van Wijktransformatie germaine sanders

WIE WIL SEXY BLOEMKOOLWIJKEN? Netwerk BNSP Jong Professional 18 11 2011 Pers : over Marketing van Wijktransformatie germaine sanders WIE WIL SEXY BLOEMKOOLWIJKEN? complexe veranderingen vragen tijd vakmanschap en vooral om open communicatie Netwerkbijeenkomst BNSP Jong Professional 18 11 2011 Pers : over Marketing van Wijktransformatie

Nadere informatie

Eindverslag Doetinchem. _Gemeente Doetinchem, najaar 2016

Eindverslag Doetinchem. _Gemeente Doetinchem, najaar 2016 Eindverslag Doetinchem _Gemeente Doetinchem, najaar 2016 INHOUD 1. Introductie... 3 De vraag... 3 De aanpak... 3 Opbrengst... 3 2. Bevindingen... 4 _Co-creatie... 4 _Een regionale blik... 4 _De rol en

Nadere informatie

LEADERSHIP, ENTREPRENEURSHIP, STEWARDSHIP. BROCHURE VOOR WERKGEVERS, RECRUITERS EN HR afdeling NYENRODE. A REWARD FOR LIFE

LEADERSHIP, ENTREPRENEURSHIP, STEWARDSHIP. BROCHURE VOOR WERKGEVERS, RECRUITERS EN HR afdeling NYENRODE. A REWARD FOR LIFE LEADERSHIP, ENTREPRENEURSHIP, STEWARDSHIP BROCHURE VOOR WERKGEVERS, RECRUITERS EN HR afdeling NYENRODE. A REWARD FOR LIFE waarom een schakeltrajecter? Iemand met een niet-financiële vooropleiding heeft

Nadere informatie

BE HAPPY. 90-dagen Goed Gevoel conditionering programma

BE HAPPY. 90-dagen Goed Gevoel conditionering programma BE HAPPY 90-dagen Goed Gevoel conditionering programma Alle rechten voorbehouden. Geen deel van dit boek mag worden gereproduceerd op welke wijze dan ook, zonder voorafgaande toestemming van de uitgever.

Nadere informatie

Samen verder In het sociale domein

Samen verder In het sociale domein Samenvatting Masterplan Samen verder In het sociale domein What if I fall? Oh,but my darling,what if you fly? (gedicht van Erin Hanson) Samen Verder is het programma om de doorontwikkeling van het sociale

Nadere informatie

VVG Congres Visie op de toekomst vanuit de markt

VVG Congres Visie op de toekomst vanuit de markt Visie op de toekomst vanuit de markt Peter van der Gugten Algemeen directeur, Proper-Stok Ontwikkelaars, Ede Proper-Stok sterkt de stad Kennis Creativiteit - Innovatie én Ondernemerschap Waar is in NL

Nadere informatie

Privaat-gestuurde gebiedsontwikkeling. Dr. ir. Erwin Heurkens De Slinger, Congres Nieuwe Omgevingswet, Utrecht, 21 juni 2017

Privaat-gestuurde gebiedsontwikkeling. Dr. ir. Erwin Heurkens De Slinger, Congres Nieuwe Omgevingswet, Utrecht, 21 juni 2017 Privaat-gestuurde gebiedsontwikkeling Dr. ir. Erwin Heurkens De Slinger, Congres Nieuwe Omgevingswet, Utrecht, 21 juni 2017 1 Content Privaat-gestuurde gebiedsontwikkeling Voorbeelden buitenland Voorbeeld

Nadere informatie

Het MNF (Max Neef Framework) is een initiatief van Plan B en Innovation Booster.

Het MNF (Max Neef Framework) is een initiatief van Plan B en Innovation Booster. Het MNF Concept Een concept voor bibliotheken om een (vernieuwde) positie, identiteit en nieuwe vormen van dienstverlening vorm te geven. En hun waarde te kunnen aantonen, die zoveel meer is dan geld en

Nadere informatie

VASTGOEDMARKT JOOST BEUNDERMAN UTRECHT, OKTOBER TU Eindhoven De Spontane Stad - Gert Urhahn - Urhahn Urban Design

VASTGOEDMARKT JOOST BEUNDERMAN UTRECHT, OKTOBER TU Eindhoven De Spontane Stad - Gert Urhahn - Urhahn Urban Design VASTGOEDMARKT JOOST BEUNDERMAN UTRECHT, OKTOBER 2011 TU Eindhoven 2011 - De Spontane Stad - Gert Urhahn - Urhahn Urban Design Wat is de Spontane Stad? - pleidooi voor een andere ontwikkelpraktijk - reactie

Nadere informatie

Oefenvragen Management Assistent A - Communicatie

Oefenvragen Management Assistent A - Communicatie Oefenvragen Management Assistent A - Communicatie 1. De meeste mensen zijn primair: A. visueel ingesteld. B. kinesthetisch ingesteld. C. socialistisch ingesteld. D. auditief ingesteld. 2. Wat is het belangrijkste

Nadere informatie

Congres 2013 Nieuw elan

Congres 2013 Nieuw elan Congres 2013 Nieuw elan Workshop Creëren van financiële betrokkenheid bij transformaties Eric Thelen, Ron Karssing Remco Jutstra Gemeente Amsterdam 14 november 2013 Creëren van financiële betrokkenheid

Nadere informatie

Wat kan het Watertorenberaad betekenen voor u? en. Antoinette van Heijningen (Urbancore)

Wat kan het Watertorenberaad betekenen voor u? en. Antoinette van Heijningen (Urbancore) Wat kan het Watertorenberaad betekenen voor u? en Wat kunt u betekenen voor het Watertorenberaad? Antoinette van Heijningen (Urbancore) W Wie zijn het? Amvest, Proper Stok Groep, Blauwhoed, Dura Vermeer,

Nadere informatie

Witboek Matchmaking For the love of transformation

Witboek Matchmaking For the love of transformation Witboek Matchmaking For the love of transformation Fase 1: Opdoffen Fase 2: Daten Zoek actief naar de juiste LOCATIE, doe je huiswerk goed, reken je suf, wees reëel, ga niet over één nacht ijs en verken

Nadere informatie

ibisapps IBIS4Tender

ibisapps IBIS4Tender ibisapps IBIS4Tender online budgetten aanbesteden bewaken Quote Online aanbesteden met IBIS4Tender is transparant en voorkomt fouten. Daarnaast is het voor alle betrokkenen ook veel eenvoudiger. Transparanter

Nadere informatie

LEFIER PROFIELSCHETS RAAD VAN COMMISSARISSEN MAART 2014. Profielschets raad van commissarissen Lefier ten behoeve van de werving 1

LEFIER PROFIELSCHETS RAAD VAN COMMISSARISSEN MAART 2014. Profielschets raad van commissarissen Lefier ten behoeve van de werving 1 LEFIER PROFIELSCHETS RAAD VAN COMMISSARISSEN MAART 2014 Profielschets raad van commissarissen Lefier ten behoeve van de werving 1 PROFIEL RAAD VAN COMMISSARISSEN 1. Kerntaken van de raad van commissarissen

Nadere informatie

Par=cipa=emaaatschappij. Veranderende arbeidsmarkt. Heemsteedse Helden * voor én door Heemsteedse ondernemers. *: projectnaam

Par=cipa=emaaatschappij. Veranderende arbeidsmarkt. Heemsteedse Helden * voor én door Heemsteedse ondernemers. *: projectnaam Terugtredende overheid Veranderende regelgeving Veranderende arbeidsmarkt Par=cipa=emaaatschappij Heemsteedse Helden * voor én door Heemsteedse ondernemers *: projectnaam Aanleiding Onze samenleving verandert.

Nadere informatie

interim-professionals voor Finance & Control

interim-professionals voor Finance & Control Veel omzet draaien, maar toch weinig verdienen? Niet beschikken over de juiste managementinformatie? Ineens geconfronteerd worden met liquiditeitsproblemen? Een ervaren interim-manager kan u bijstaan om

Nadere informatie

HET BELANGRIJKSTE OM TE WETEN OM MEER ZELFVERTROUWEN TE KRIJGEN

HET BELANGRIJKSTE OM TE WETEN OM MEER ZELFVERTROUWEN TE KRIJGEN HET BELANGRIJKSTE OM TE WETEN OM MEER ZELFVERTROUWEN TE KRIJGEN Gratis PDF Beschikbaar gesteld door vlewa.nl Geschreven door Bram van Leeuwen Versie 1.0 INTRODUCTIE Welkom bij deze gratis PDF! In dit PDF

Nadere informatie

MASTERCLASS STRATEGIE IN DIGITALE TRANSFORMATIE

MASTERCLASS STRATEGIE IN DIGITALE TRANSFORMATIE MASTERCLASS STRATEGIE IN DIGITALE TRANSFORMATIE NYENRODE. A REWARD FOR LIFE 1 EEN KENNISUPDATE OVER DE BELANGRIJKSTE STRATEGISCHE CONCEPTEN EN REFERENTIEKADERS 2 VOORWOORD In deze economische realiteit

Nadere informatie

6 TIPS DIE HET PRESTEREN VAN UW WERKOMGEVING VERBETEREN

6 TIPS DIE HET PRESTEREN VAN UW WERKOMGEVING VERBETEREN 6 TIPS DIE HET PRESTEREN VAN UW WERKOMGEVING VERBETEREN INLEIDING Het Nieuwe Werken is in de afgelopen jaren op vele plekken geïntroduceerd om slimmer om te gaan met de beschikbare middelen binnen organisaties

Nadere informatie

De grensoverschrijdende regio Plannen zonder grenzen. Symposium Geo Promotion

De grensoverschrijdende regio Plannen zonder grenzen. Symposium Geo Promotion De grensoverschrijdende regio Plannen zonder grenzen Symposium Geo Promotion Workshop Plannen zonder grenzen Arjan Brink Hans van Loon De maatschappelijke vraag bepaalt de ruimtelijke inrichting Vroeger..

Nadere informatie

GEBIEDSONTWIKKELIG NIEUWE STIJL VERANDERMANAGEMENT

GEBIEDSONTWIKKELIG NIEUWE STIJL VERANDERMANAGEMENT GEBIEDSONTWIKKELIG NIEUWE STIJL VERANDERMANAGEMENT GEURT VAN RANDERAAT 12 MAART 2014 SITE urban development VRAAGSTELLING IK WIL VERANDERINGEN DOORVOEREN, IK WEET OOK WAT ER NODIG IS, MAAR MIJN ORGANISATIE

Nadere informatie

Vastleggen en Loslaten Dubbelstrategie voor meerwaarde in de Spoorzone

Vastleggen en Loslaten Dubbelstrategie voor meerwaarde in de Spoorzone Vastleggen en Loslaten Dubbelstrategie voor meerwaarde in de Spoorzone Gegarandeerd van waarde De Spoorzone is een zeer waardevolle plek in de stad. Gegarandeerd zal de Spoorzone die meerwaarde weer krijgen

Nadere informatie

Harma Zijgers Willeke te Winkel. Investeren in de toekomst

Harma Zijgers Willeke te Winkel. Investeren in de toekomst Harma Zijgers Willeke te Winkel Investeren in de toekomst COLOFON Bronnen Niets uit deze uitgave mag zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van FRESH Alumni verveelvoudigd en/of openbaar worden

Nadere informatie

?Hoe Zo! >> Werken bij de gemeente betekent je inzetten voor burgers en bedrijven. En daarbij geldt:

?Hoe Zo! >> Werken bij de gemeente betekent je inzetten voor burgers en bedrijven. En daarbij geldt: Wabo effectief ?Hoe Zo! >> Het toepassen van de Wabo is meer dan alleen de IT-structuur aanpassen, de procedures herzien en/of de processen opnieuw beschrijven en herinrichten. Het zijn de medewerkers

Nadere informatie

INTERNATIONAAL MAATSCHAPPELIJK VERANTWOORD ONDERNEMEN: ONDERZOEK

INTERNATIONAAL MAATSCHAPPELIJK VERANTWOORD ONDERNEMEN: ONDERZOEK INTERNATIONAAL MAATSCHAPPELIJK VERANTWOORD ONDERNEMEN: ONDERZOEK INHOUD 1. Uitgangspunten 2. Doelgroep - achtergrondkenmerken 3. IMVO - algemeen 4. IMVO voor het eigen bedrijf/ bedrijf waar het voor werkt

Nadere informatie

Exact Synergy Enterprise. Krachtiger Financieel Management

Exact Synergy Enterprise. Krachtiger Financieel Management Exact Synergy Enterprise Krachtiger Financieel Management 1 Inleiding Waar gaat het om? Makkelijke vragen zijn vaak het moeilijkst te beantwoorden. Als het hectische tijden zijn, moet u soms veel beslissingen

Nadere informatie

GEBIEDSONTWIKKELING ALLIANTIES EN ENERGIE

GEBIEDSONTWIKKELING ALLIANTIES EN ENERGIE GEBIEDSONTWIKKELING ALLIANTIES EN ENERGIE GEURT VAN RANDERAAT 3 NOVEMBER 2016 SITE urban development MWKZ UTRECHT SAMEN STAD MAKEN 2005 Gemeentelijke visie MWKZ 2010 City Campus Max (Bpd) 2011 Dynamisch

Nadere informatie

FUNCTIEPROFIEL. Afdelingshoofd Stedelijke Ontwikkeling en Plannen en Projecten. bij. Gemeente Roermond

FUNCTIEPROFIEL. Afdelingshoofd Stedelijke Ontwikkeling en Plannen en Projecten. bij. Gemeente Roermond FUNCTIEPROFIEL Afdelingshoofd Stedelijke Ontwikkeling en Plannen en Projecten bij Gemeente Roermond PublicSpirit Walter Huurdeman Amersfoort, februari 2017 Organisatie en context Ben jij de strategische

Nadere informatie

Gedragscode. Gewoon goed doen

Gedragscode. Gewoon goed doen Gedragscode Gewoon goed doen 2 Inhoudsopgave pagina 1. Missie, ambitie en kernwaarden 4 2. Gewoon goed doen 5 3. Waarom een gedragscode? 6 4. Omgaan met de patiënt/klant: respectvol en gastvrij 7 5. Professioneel

Nadere informatie

Versterk uw focus op vastgoed met ICT

Versterk uw focus op vastgoed met ICT Versterk uw focus op vastgoed met ICT Johan André de la Porte Real Estate IT September 2012 Voorwoord De wereld van het vastgoed staat onder druk en verandert in hoog tempo. Uit onderzoek dat in samenwerking

Nadere informatie

Exact Online BUSINESS CASE MET EXACT ONLINE MEER FOCUS OP ACCOUNTMANAGEMENT EN ADVISERING. De 5 tips van Marc Vosse. www.exactonline.

Exact Online BUSINESS CASE MET EXACT ONLINE MEER FOCUS OP ACCOUNTMANAGEMENT EN ADVISERING. De 5 tips van Marc Vosse. www.exactonline. BUSINESS CASE Exact Online MET EXACT ONLINE MEER FOCUS OP ACCOUNTMANAGEMENT EN ADVISERING De 5 tips van Marc Vosse www.exactonline.nl 2 EXACT ONLINE CASE STUDY ACCOUNTANCY DE 5 TIPS VAN MARC VOSSE Voor

Nadere informatie

Activiteiten Resco Partners

Activiteiten Resco Partners Activiteiten Resco Partners 2011 Wie zijn wij: Resco Partners is een onafhankelijk team van vastgoeddeskundigen met jarenlange ervaring en een veelzijdige kennis van zaken. Resco Partners adviseert over

Nadere informatie

Werkende bedrijventerreinen. Dr. Cees-Jan Pen, Lector Brainport Fontys

Werkende bedrijventerreinen. Dr. Cees-Jan Pen, Lector Brainport Fontys Werkende bedrijventerreinen Dr. Cees-Jan Pen, Lector Brainport Fontys 2 Het roer moet om Zonder stevige rem op nieuwbouw en schrappen kansloze locaties is het dweilen met de kraan open. Is dit wat we verstaan

Nadere informatie

Verslag participatiedebat deel 2. Het werknemersperspectief

Verslag participatiedebat deel 2. Het werknemersperspectief Verslag participatiedebat deel 2. Het werknemersperspectief Datum: Plaats: Gespreksleiding: Gastsprekers: Participanten: Bezoekers: Thema: vrijdag 17 oktober 2014, 15:00-17:00 uur De Gouden Zaal van DROOMvilla

Nadere informatie

CASE STUDY MDM LEERT KLANTEN ZELF VISSEN

CASE STUDY MDM LEERT KLANTEN ZELF VISSEN Exact Online CASE STUDY MDM LEERT KLANTEN ZELF VISSEN www.exactonline.nl 2 EXACT ONLINE CASE STUDY ACCOUNTANCY MDM LEERT KLANTEN ZELF VISSEN MDM accountants & belastingadviseurs uit Den Haag is hard op

Nadere informatie

E-health: geef de zorgprofessional een centrale rol Waarom het noodzakelijk is dat bestuurders nieuwe zorgmethoden faciliteren

E-health: geef de zorgprofessional een centrale rol Waarom het noodzakelijk is dat bestuurders nieuwe zorgmethoden faciliteren 1/5 E-health: geef de zorgprofessional een centrale rol Waarom het noodzakelijk is dat bestuurders nieuwe zorgmethoden faciliteren Joren Roelofs en Wijnand Weerdenburg E-health heeft de toekomst, daar

Nadere informatie

VERNIEUWEND SAMENWERKEN

VERNIEUWEND SAMENWERKEN VERNIEUWEND SAMENWERKEN Samen vernieuwen we de dienstverlening aan werkgevers en werkzoekenden 12 PUNTEN VOOR VERNIEUWEND SAMENWERKEN Beter samenwerken betekent veranderen. Maar hoe doe je dat? In deze

Nadere informatie

Profielschets. Directeur-bestuurder Woningbouwvereniging Compaen

Profielschets. Directeur-bestuurder Woningbouwvereniging Compaen Profielschets Directeur-bestuurder Woningbouwvereniging Compaen ERLY the consulting company Opdrachtgever: Woningbouwvereniging Compaen Datum: juni 2015 Adviseur: drs. Lilian Vos Inleiding Woningbouwvereniging

Nadere informatie

Zorgvuldig ruimtegebruik Investeren in bestaand bebouwd gebied

Zorgvuldig ruimtegebruik Investeren in bestaand bebouwd gebied Zorgvuldig ruimtegebruik Investeren in bestaand bebouwd gebied Woondag Friesland Ellen Olde Bijvank innovatief in wonen, zorg en welzijn Introductie en doel Introductie Quintis Praktijkvoorbeelden Rolverdeling

Nadere informatie

Werkende bedrijventerreinen

Werkende bedrijventerreinen Werkende bedrijventerreinen Dr. Cees-Jan Pen, programmamanager Platform31/Lector Vastgoed Fontys 1 Mijn agenda Bedrijventerreinen hoger op de politieke agenda: banen, mkb, leefbaarheid, economisch belang

Nadere informatie

5. Welke stijl van leidinggeven, volgens het model van Situatiegericht Leiderschap, hoort bij onderstaande uitspraak?

5. Welke stijl van leidinggeven, volgens het model van Situatiegericht Leiderschap, hoort bij onderstaande uitspraak? Oefenvragen Middle Management A Module Leiderschap 1. Welke stijl van leidinggeven wordt bedoeld met het kernbegrip 'De kunst van het loslaten'? A. Uitleggen. B. Instrueren. C. Stimuleren. D. Delegeren.

Nadere informatie

Ellen Schild. Tineke Groen

Ellen Schild. Tineke Groen Ellen Schild Tineke Groen Jaar in jaar uit besteden we in Mebest aandacht aan fraaie afbouwprojecten. Achter elk van die projecten zitten vakmensen. Vakmensen die het bedenken, vakmensen die het maken.

Nadere informatie

360 feedback 3.1 M. Camp Opereren als lid van een team Omgaan met conflicten Omgaan met regels

360 feedback 3.1 M. Camp Opereren als lid van een team Omgaan met conflicten Omgaan met regels 360 feedback 3.1 Student: M. camp Studentnummer: 11099003 Klas: WDH31 Datum: 2-02-2014 Personen welke de formulieren hebben ingevuld: - M. Camp - Menno Lageweg - Ir. S.W.L. van Herk - D.J. Jager M. Camp

Nadere informatie

2013.10.03 POSITIONERING EN NAAMGEVING

2013.10.03 POSITIONERING EN NAAMGEVING 2013.10.03 POSITIONERING EN NAAMGEVING positionering meest kansrijke, relevante, effectieve, ware en onderscheidende verhaal voor de spoorzone DE AMBITIE gebiedsontwikkeling Delft wil een nieuw stuk stad

Nadere informatie

Zwembaden met meerwaarde. Synarchis adviesgroep Zwembaden met meerwaarde

Zwembaden met meerwaarde. Synarchis adviesgroep Zwembaden met meerwaarde Zwembaden met meerwaarde Inleiding Onze visie op maatschappelijk vastgoed: een integrale benadering van investeren en exploiteren Synarchis benadert maatschappelijke voorzieningen integraal als het gaat

Nadere informatie

Binnenstedelijke gebiedsontwikkeling en transformatie: wonen

Binnenstedelijke gebiedsontwikkeling en transformatie: wonen Binnenstedelijke gebiedsontwikkeling en transformatie: wonen Ruimte voor durf en diversiteit Presentatie 06/10/2017 Platform Binnenstadsmanagement Dino van Dal Introductie BZK/DGBW/DB&E/W&W: - forse opgave

Nadere informatie

Community Planning. Draagvlak, participatie en sturing in de Nederlandse stedelijke gebiedsontwikkeling. 20-09-2007. planning.

Community Planning. Draagvlak, participatie en sturing in de Nederlandse stedelijke gebiedsontwikkeling. 20-09-2007. planning. Community Planning Draagvlak, participatie en sturing in de Nederlandse stedelijke gebiedsontwikkeling. organiserend vermogen visie plan community planning ruimtelijke kwaliteit loep ISmaatwerk-presentatie

Nadere informatie

Keuzedilemma s van de klant verhinderen het zicht op de waarde van de financieel planner.

Keuzedilemma s van de klant verhinderen het zicht op de waarde van de financieel planner. FINANCIËLE PLANNING Keuzedilemma s van de klant verhinderen het zicht op de waarde van de financieel planner. HOOFDSTUK 1 Klant moet nog (te) veel hobbels nemen om de juiste financieel planner te vinden

Nadere informatie

Waarde-volle zorg is ook nog JONG!

Waarde-volle zorg is ook nog JONG! Waarde-volle zorg is ook nog JONG! LOC maakte een nieuwe visie op de zorg. Die heet Waarde-volle zorg. Allerlei mensen herkennen zich daar in. Dat komt doordat die gaat over dingen die voor ons allemaal

Nadere informatie

De droom 5. Visie en missie 7. Mega innovatief 9. Super professioneel 11. Ultra flexibel 13. Puur persoonlijk 15. Vaste telefonie 17

De droom 5. Visie en missie 7. Mega innovatief 9. Super professioneel 11. Ultra flexibel 13. Puur persoonlijk 15. Vaste telefonie 17 W i t h i n r e a c h v o i c e w o r k s. c o m Inhoud De droom 5 Visie en missie 7 Mega innovatief 9 Super professioneel 11 Ultra flexibel 13 Puur persoonlijk 15 Vaste telefonie 17 Mobiele telefonie

Nadere informatie

Zie onder voor de volledige speech: Titel speech: Financiële veerkracht in een irrationele economie. Majesteit, beste collega s, dames en heren,

Zie onder voor de volledige speech: Titel speech: Financiële veerkracht in een irrationele economie. Majesteit, beste collega s, dames en heren, Tobacco Theater, Amsterdam, 6 oktober 2015 In zijn toespraak tijdens de platformbijeenkomst van Wijzer in Geldzaken, die als thema had De stille macht van financiële veerkracht, beklemtoonde Klaas Knot

Nadere informatie

hiermee bezig te houden. TEKST MIRJAM JANSSEN

hiermee bezig te houden. TEKST MIRJAM JANSSEN Centrum helpt scholen en kinderopvang Nieuw kennis voor bouwen 20 podium maart 2012 om huisvestingszaken goed af te wikkelen centrum en renoveren Mede op aandringen van de PO-Raad krijgen school besturen

Nadere informatie

Profielschets Directeur en loco-gemeentesecretaris gemeente Oisterwijk/ tevens ambtelijk/strategisch opdrachtgever sociaal domein binnen de regionale

Profielschets Directeur en loco-gemeentesecretaris gemeente Oisterwijk/ tevens ambtelijk/strategisch opdrachtgever sociaal domein binnen de regionale Profielschets Directeur en loco-gemeentesecretaris gemeente Oisterwijk/ tevens ambtelijk/strategisch opdrachtgever sociaal domein binnen de regionale samenwerking Hart van Brabant Over Oisterwijk De gemeente

Nadere informatie

BESTURINGSFILOSOFIE GEMEENTE GOOISE MEREN

BESTURINGSFILOSOFIE GEMEENTE GOOISE MEREN BESTURINGSFILOSOFIE GEMEENTE GOOISE MEREN Projectleider Afdeling Iris van Gils Kerngroep Visie/Missie Datum 28 november 2014 Planstatus Vastgesteld in de Fusieraad 24 november 2014 Opdrachtgever Stuurgroep

Nadere informatie

Speech Pensioenfederatie Meeting tomorrow s challenges

Speech Pensioenfederatie Meeting tomorrow s challenges Speech Pensioenfederatie Meeting tomorrow s challenges 17 mei 2016 Merel van Vroonhoven Koninklijke Hoogheid, geacht bestuur en geachte leden van de Pensioenfederatie, beste aanwezigen. Hartelijk dank

Nadere informatie

De voordelen van een vroegtijdige interdisciplinaire aanpak. door: Aaldert de Vrieze

De voordelen van een vroegtijdige interdisciplinaire aanpak. door: Aaldert de Vrieze De voordelen van een vroegtijdige interdisciplinaire aanpak door: Aaldert de Vrieze De gebiedsontwikkeling wereld is veranderd! óf wilden wij hierin teveel sturen? De basis van het leven: Gezondheid Voeding

Nadere informatie

ZORG VOOR MAATSCHAPPELIJK VASTGOED. Professioneel beheer voor beter rendement

ZORG VOOR MAATSCHAPPELIJK VASTGOED. Professioneel beheer voor beter rendement ZORG VOOR MAATSCHAPPELIJK VASTGOED Professioneel beheer voor beter rendement Een veranderende financiële omgeving vraagt om ander vastgoedbeheer Het onderwijsvastgoed, het zorgvastgoed, het gemeentelijk

Nadere informatie

Checklist Gesprek voeren 2F - handleiding

Checklist Gesprek voeren 2F - handleiding Checklist Gesprek voeren 2F - handleiding Inleiding De checklist Gesprek voeren 2F is ontwikkeld voor leerlingen die een gesprek moeten kunnen voeren op 2F. In deze handleiding wordt toegelicht hoe de

Nadere informatie

Evaluatiedocument BOSS Businesstour evenement AT Osborne

Evaluatiedocument BOSS Businesstour evenement AT Osborne Evaluatiedocument BOSS Businesstour evenement AT Osborne Case: Management game Noord-Zuidlijn december :-17:5 Baarn Evaluatiedocument BOSS Businesstour evenement 3//11 Beste heer van Blokland, Schütte,

Nadere informatie

Ben ik een ondernemer?

Ben ik een ondernemer? Ben ik een ondernemer? Dit artikel gaat over ondernemerschap. Met behulp van de vragenlijst kun je de mate van ondernemerschap in jezelf, jouw ondernemersgehalte, typeren. Als je hierop hoog scoort (en

Nadere informatie

Toespraak staatssecretaris H.A.L. van Hoof bij de opening van de miniconferentie O&O-fondsen op 10 september 14.00u in Den Haag

Toespraak staatssecretaris H.A.L. van Hoof bij de opening van de miniconferentie O&O-fondsen op 10 september 14.00u in Den Haag Toespraak staatssecretaris H.A.L. van Hoof bij de opening van de miniconferentie O&O-fondsen op 10 september 14.00u in Den Haag Welkom, blij dat u er bent. Uit het feit dat u met zovelen bent gekomen maak

Nadere informatie

Dialogen website Motiveren tot rookstop

Dialogen website Motiveren tot rookstop Dialogen website Motiveren tot rookstop Dialoog verandertaal uitlokken en versterken Goedemorgen. Heeft u problemen gehad sinds uw vorige controle? Ja, eigenlijk wel. Mijn tanden zijn sterk verkleurd.

Nadere informatie

Ik ga het niet doen, en mijn mensen ook niet!

Ik ga het niet doen, en mijn mensen ook niet! Ik ga het niet doen, en mijn mensen ook niet! Wat zijn de belangrijkste eisen en uitdagen van jouw organisatie in de komende 6 maanden? Welke kritische succesfactoren worden er gesteld? Waar liggen de

Nadere informatie

EERLIJKE MENING: ANONIMITEIT: ONDERDELEN

EERLIJKE MENING: ANONIMITEIT: ONDERDELEN Deze vragenlijst sluit aan op de vragenlijst die je eerder hebt ingevuld over wetenschap en techniek in het basisonderwijs. Door de eerste en de tweede vragenlijst van een groep leerkrachten te vergelijken

Nadere informatie

Onderzoek Jeugdwerkloosheid

Onderzoek Jeugdwerkloosheid Onderzoek Jeugdwerkloosheid 1V Jongerenpanel 12 september2014 Over dit onderzoek Aan dit onderzoek deden 836 leden van het EenVandaag Jongerenpanel mee. Het onderzoek vond plaats van 10 september tot en

Nadere informatie

Bantopa Terreinverkenning

Bantopa Terreinverkenning Bantopa Terreinverkenning Het verwerven en uitwerken van gezamenlijke inzichten Samenwerken als Kerncompetentie De complexiteit van producten, processen en services dwingen organisaties tot samenwerking

Nadere informatie

Logboek persoonlijk ontwikkelingsplan persoonlijk actieplan. Naam student: Maes Pieter

Logboek persoonlijk ontwikkelingsplan persoonlijk actieplan. Naam student: Maes Pieter BACHELOR NA BACHELOR ADVANCED BUSINESS MANAGEMENT Logboek persoonlijk ontwikkelingsplan persoonlijk actieplan Naam student: Maes Pieter 2011-2012 POP EERSTE GEKOZEN ALGEMENE COMPETENTIE: OPBOUWEN VAN EEN

Nadere informatie

Anders doen. Carolien de Jong, 21 januari 2012

Anders doen. Carolien de Jong, 21 januari 2012 Anders doen Carolien de Jong, 21 januari 2012 Aanleiding De organisatorische opgave in tijden van crisis, bezuinigingen en decentralisatie: meer met minder in het sociaal domein van Amsterdam Doel een

Nadere informatie

Tweedaagse mastercourse Structureren en financieren van projecten in de nieuwe realiteit

Tweedaagse mastercourse Structureren en financieren van projecten in de nieuwe realiteit Tweedaagse mastercourse Structureren en financieren van projecten in de nieuwe realiteit De NEPROM en Fakton starten komend najaar de tweedaagse mastercourse Structureren en financieren van projecten in

Nadere informatie

> Functie- en Competentieprofiel Manager Vastgoed

> Functie- en Competentieprofiel Manager Vastgoed Executive Search, Werving en Selectie en Interim Management Ptolemaeuslaan 40 3528 BP Utrecht Telefoon: 030-6355213 www.gitp.nl >Profiel > Functie- en Competentieprofiel Manager Vastgoed Opdrachtgever

Nadere informatie

DE MELKFABRIEK ONZE MISSIE IN 10 PRINCIPES

DE MELKFABRIEK ONZE MISSIE IN 10 PRINCIPES DE MELKFABRIEK ONZE MISSIE IN 10 PRINCIPES Arnhem heeft een krachtig en duurzaam imago; een groene stad met een sterk ontwikkeld creatief en cultureel klimaat. Met de Melkfabriek voegen wij een uitgesproken

Nadere informatie

RONTH MANAGEMENT OP WEG NAAR EEN VRAAGGESTUURDE ORGANISATIE

RONTH MANAGEMENT OP WEG NAAR EEN VRAAGGESTUURDE ORGANISATIE RONTH MANAGEMENT OP WEG NAAR EEN VRAAGGESTUURDE ORGANISATIE RON VAN HELVOIRT 1964 BUSINESS DEVELOPMENT TRAINING INTERIM DIRECTEUR COACH ONDERNEMER START-UPS Wat ga ik niet doen Vertellen hoe ik de PPS-en

Nadere informatie

4 INZICHTEN. De vier inzichten in dit boekje zijn gebaseerd op de uitkomsten van het Trainer-Kind-Interactieonderzoek,

4 INZICHTEN. De vier inzichten in dit boekje zijn gebaseerd op de uitkomsten van het Trainer-Kind-Interactieonderzoek, 4 INZICHTEN De vier inzichten in dit boekje zijn gebaseerd op de uitkomsten van het Trainer-Kind-Interactieonderzoek, waarbij 37 trainers en coaches een seizoen lang intensief zijn gevolgd. Dit onderzoek

Nadere informatie

ICT als aanjager van de onderwijstransformatie

ICT als aanjager van de onderwijstransformatie ICT als aanjager van de onderwijstransformatie ICT als aanjager van de onderwijstransformatie Technologische innovatie biedt het onderwijs talloze mogelijkheden. Maar als we die mogelijkheden echt willen

Nadere informatie

Maaike Rodenburg. maaikerodenburg@hotmail.com. 1. Resultaten blz. 2 2. Conclusie blz. 3 3. Antwoorden blz. 4

Maaike Rodenburg. maaikerodenburg@hotmail.com. 1. Resultaten blz. 2 2. Conclusie blz. 3 3. Antwoorden blz. 4 Maaike Rodenburg maaikerodenburg@hotmail.com 1. Resultaten blz. 2 2. Conclusie blz. 3 3. Antwoorden blz. 4 1 In totaal zijn alle 38 supporters van Cittaslow Midden-Delfland uitgenodigd om deel te nemen

Nadere informatie

waardering waardering voor waardering

waardering waardering voor waardering 1 Waardering voor waardering p Waarde en waardering zijn subjectief. p Weten wat voor jou van waarde is helpt om waardevolle keuzes te maken. p Je bent niet alleen, en de waarden van anderen spelen altijd

Nadere informatie

F reader. Het nieuwe ondernemen. is gewoon durven te veranderen!

F reader. Het nieuwe ondernemen. is gewoon durven te veranderen! F R I E N D S F reader Het nieuwe ondernemen. is gewoon durven te veranderen! Als we de berichtgeving van de laatste maanden mogen geloven staat de non food detailhandel voor een herstructureringsslag.

Nadere informatie

Woningmarkt na de crisis. Henk Jagersma, Directievoorzitter Syntrus Achmea Real Estate & Finance

Woningmarkt na de crisis. Henk Jagersma, Directievoorzitter Syntrus Achmea Real Estate & Finance Woningmarkt na de crisis Henk Jagersma, Directievoorzitter Syntrus Achmea Real Estate & Finance 1 Waar staan we met Nederland na de crisis? Nederlandse economie is er heel voorzichtig weer bovenop aan

Nadere informatie

opdracht geven, opdracht nemen een wereld van verschil

opdracht geven, opdracht nemen een wereld van verschil opdracht geven, opdracht nemen een wereld van verschil Workshop Derk K. Kremer Derk Kremer Even voorstellen. TUD Civiele Techniek en Bedrijfskunde Directeur Eestum Management, een onafhankelijk adviesbureau

Nadere informatie