Valpreventie in woonzorgcentra Stand van zaken met betrekking tot de effectiviteit van valpreventiemaatregelen

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Valpreventie in woonzorgcentra Stand van zaken met betrekking tot de effectiviteit van valpreventiemaatregelen"

Transcriptie

1 Valpreventie in woonzorgcentra Stand van zaken met betrekking tot de effectiviteit van valpreventiemaatregelen Koen Milisen RN, PhD & Ellen Vlaeyen, RN, MSN Expertisecentrum Val- en fractuurpreventie Vlaanderen Departement Maatschappelijke Gezondheidszorg en Eerstelijnszorg (KU Leuven)

2 Probleemstelling: incidentie Valincidentie 65+ thuis versus WZC % thuis WZC val 1 / jaar val 2 / jaar valindicentie per specifieke doelgroep (CBO guideline 2004, Allan et al. 2009, Milisen et al. 2012, Cameron et al. 2012)

3 Probleemstelling: gevolgen Gevolgen valincident Fysiek Psychosociaal Economisch

4 Probleemstelling: gevolgen Gevolgen valincident Fysiek Klein letsel: 30-50% Ernstig letsel: 10-15% Heupfractuur: 4% Psychosociaal Economisch (Tinetti et al. 2003, Kannus et al. 2005, Berry et al. 2008, Haentjens et al. 2010, Sawka et al. 2010, Papaioannou et al. 2000)

5 Probleemstelling: gevolgen Gevolgen valincident Fysiek Psychosociaal Valangst: 50% Zowel vallers als niet-vallers 67% activiteiten Economisch Functioneren Sociale interactie Bewegen (Gillespie et al. 2007, Zijlstra et al. 2007, scheffer et al., 2008, Zijlstra et al. 2009) +++ Valrisico

6 Probleemstelling: gevolgen Gevolgen valincident Fysiek Psychosociaal Economisch Duurste categorie alle trauma s ouderen Vnl. heupfracturen Bijkomende kost jaar volgend op fractuur vgl. met ouderen zonder heupfractuur (Englander et al. 1996, Masud et al. 2001, Haentjens et al. 2001&2005, Seematter-Bagnaud et al. 2006, Dejaeger et al. 2008, Meerding et al. 2006, Watson et al. 2011)

7 Probleemstelling Vallen = acuut gebeuren Valrisico = chronisch Resultaat complexe interactie onderliggende factoren: Intrinsiek vb. evenwicht en spierkacht, slecht zicht, orthostatische hypotensie, pijn, Extrinsiek vb. medicatie, omgevingsfactoren Gedrag van de oudere vb. op ladder gaan staan DUS nood valpreventie woonzorgcentra (Ganz et al. 2008, Zijlstra et al. 2009, Woolcott et al. 2009, Tinetti & Kumar 2010 Close & Lord 2011)

8 In literatuur verschillende soorten interventies: Unifactoriële interventies Multiple interventies Multifactoriële interventies (Lamb et al. 2007, Lamb et al. 2011)

9 Unifactoriële interventies: 1 aan alle (Lamb et al. 2007, Lamb et al. 2011)

10 Multiple interventies: meerdere aan alle (Lamb et al. 2007, Lamb et al. 2011)

11 Multifactoriële interventies: meerdere individueel assessment (Lamb et al. 2007, Lamb et al. 2011)

12 2 systematic reviews verschenen BMJ Jan 13;334(7584):82. Epub 2006 Dec 8.

13

14 Conclusie 2 meta-analyses voor WZC Geen significante daling in Aantal valincidenten Aantal vallers (Oliver et al. 2007, Cameron et al. 2010, Cameron et al. 2012)

15 Conclusie 2 meta-analyses voor WZC Geen significante daling in Aantal valincidenten Aantal vallers (Oliver et al. 2007, Cameron et al. 2010, Cameron et al. 2012)

16 Unifactorieel: vitamine D supplementen 28% valincidenten (RR=0.72, 95% CI: ) Geen effect op vallers Multifactoriële interventies door MD-team (posthoc subgroep analyses) 40% valincidenten (RR=0.60, 95% CI: ) 15% vallers (RR=0.85, 95% CI: ) (Cameron et al. 2010)

17 Update 2012 Inconsistente resultaten blijven Unifactorieel: vitamine D supplementen 37% valincidenten (RR=0.63, 95% CI: ) Geen effect op vallers Multifactoriële interventies Positieve trend valincidenten & vallers Nood aan verder onderzoek (Cameron et al. 2012)

18 Conclusies m.b.t. oefentherapie Inconsistente resultaten Update: oefenprogramma s (posthoc analyses) Trend: valincidenten in intermediate level care Trend: valincidenten in high level nursing care DUS: bijzondere aandacht voor ouderen met hoog kwetsbaarheidsprofiel Valrisico en letsels kunnen toenemen Supervisie steeds vereist (Cameron et al. 2010; Cameron et al. 2012)

19 Grote variatie definiëring WZC zeer heterogene groep bewoners grote verschillen in zorgzwaarte Deels verklaring waarom metaanalyses geen effect? Cochrane review: aanzienlijke heterogeniteit (Flicker et al. 2005, Sorensen et al. 2006, DHHS 2011, PubMed MeSH 2012, 2012, Cameron et al., 2012)

20 Daarom nieuwe systematic review met meta-analyse

21 In afgebakende subgroep Residential facilities that provide 24-houra-day surveillance, personal care and limited clinical care for persons who are typically elderly and infirm. (Sorensen et al., 2006) Onderzoeksvraag Wat zijn de karakteristieken en de effectiviteit van uni-, multiple- en multifactoriële valpreventiemaatregelen voor ouderen opgenomen in WZC?

22 Karakteristieken valpreventieprogramma s 6 unifactorieel Training & educatie (3) Medicatie aanpassing (2) Vitamine D supplementen (1) Oefenprogramma (1) 1 multiple Oefenprogramma & continentietraining (1) 6 multifactorieel (Vlaeyen et al. 2015)

23 Karakteristieken multifactoriële valpreventieprogramma s Studie Becker Rapp Oefenprogramma Medicatie Interventiecomponenten Orthostatische hypotensie Omgeving Heup protector Multidisciplinaire interventie in alle studies behalve Kerse et al. (Vlaeyen et al. 2015) Zicht Voet & schoen Goal setting & Feedback X 0 0 X X 0 0 X Dyer X X X X 0 X X 0 Kerse X X McMurdo X X X X 0 X 0 0 Neyens X X 0 X Ray 0 X X X 0 0 X X

24 Conclusie nieuwe meta-analyse Geen significante daling in Aantal valincidenten (RR=0.93, 95% CI: ) Aantal vallers (RR=0.97, 95% CI: ) MAAR 21% herhaaldelijke vallers (RR=0.79, 95% CI: ) (Vlaeyen et al. 2015)

25 Conclusie nieuwe meta-analyse (priori subgroep analyses) Unifactorieel: geen effect CAVE: training & educatie: 29% valincidenten (RR=1.29, 95% CI: ) Multiple: geen effect Multifactorieel door MD-team: 33% valincidenten (RR=0.67, 95% CI: ) 21% herhaaldelijke vallers (RR=0.79, 95% CI: ) Geen effect op aantal vallers (RR=0.83, 95% CI: ) (Vlaeyen et al. 2015)

26 DUS: Evidentie Multifactoriële interventies uitgevoerd door een MD-team leiden tot significant minder valincidenten en minder herhaaldelijke vallers Oefenprogramma: inconsistente resultaten Oppassen met oefentherapie als unifactoriële interventie, wel in multifactorieel programma Bijzondere aandacht voor ouderen met hoog kwetsbaarheidsprofiel

27 Praktijkrichtlijn Valpreventie = multidisciplinair Huisarts Kinesitherapeut Verpleegkundige Ergotherapeut Zorgkundige - verzorgende

28

29 Contact Expertisecentrum Val- en fractuurpreventie Vlaanderen Departement Maatschappelijke Gezondheidszorg en Eerstelijnszorg Academisch Centrum voor Verpleeg- en Vroedkunde Kapucijnenvoer 35 blok d - bus LEUVEN

Prof. Koen Milisen. Centrum voor Ziekenhuis- en verplegingswetenschap, K.U.Leuven en Dienst Geriatrie, UZ Leuven

Prof. Koen Milisen. Centrum voor Ziekenhuis- en verplegingswetenschap, K.U.Leuven en Dienst Geriatrie, UZ Leuven Workshop: Hoe omgaan met vrijheidsbeperkende maatregelen? Prof. Koen Milisen Centrum voor Ziekenhuis- en verplegingswetenschap, K.U.Leuven en Dienst Geriatrie, UZ Leuven Reduceren van fysieke fixatie (eender

Nadere informatie

Valpreventie in ziekenhuizen: update van de literatuur

Valpreventie in ziekenhuizen: update van de literatuur Valpreventie in ziekenhuizen: update van de literatuur Prof. Koen Milisen Centrum voor Ziekenhuis- en Verplegingswetenschap, K.U.Leuven & Dienst Geriatrie, UZ Leuven Voorkomen 40% tot 60% van alle incidenten

Nadere informatie

IS IMPLEMENTATIE VAN VAL- EN FRACTUURPREVENTIE ÜBERHAUPT MOGELIJK? BELEMMERENDE EN BEVORDERENDE FACTOREN. Prof. dr. Koen Milisen

IS IMPLEMENTATIE VAN VAL- EN FRACTUURPREVENTIE ÜBERHAUPT MOGELIJK? BELEMMERENDE EN BEVORDERENDE FACTOREN. Prof. dr. Koen Milisen IS IMPLEMENTATIE VAN VAL- EN FRACTUURPREVENTIE ÜBERHAUPT MOGELIJK? BELEMMERENDE EN BEVORDERENDE FACTOREN Prof. dr. Koen Milisen Inhoud DEEL 1 Survey gebruik van valpreventiemaatregelen bij ouderen in de

Nadere informatie

Samenvatting Hoofdstuk 1 Hoofdstuk 2 hoofdstuk 3

Samenvatting Hoofdstuk 1 Hoofdstuk 2 hoofdstuk 3 Vallen komt in alle leeftijdsgroepen voor, maar vormt vooral bij ouderen een groot gezondheidsprobleem. Onder een val wordt verstaan een gebeurtenis waarbij de betrokkene onbedoeld op de grond of een lager

Nadere informatie

(Chen, 2008; Dejaeger, 2009; Kannus, 2005; Nakamura, 2009; Ooms, 1994; Rapp, 2008a & 2008b; Rubenstein, 1990; Sorensen, 2006; Vu, 2006.

(Chen, 2008; Dejaeger, 2009; Kannus, 2005; Nakamura, 2009; Ooms, 1994; Rapp, 2008a & 2008b; Rubenstein, 1990; Sorensen, 2006; Vu, 2006. Ongeveer 10% tot 15% van de valincidenten bij ouderen leidt tot ernstige letsels, waaronder heupfracturen (1 tot 4,6%) en andere fracturen (1,4%). Omdat niet alle valincidenten te voorkomen zijn, dient

Nadere informatie

Het belang van valpreventie Praktijkrichtlijn voor Vlaanderen Vallen

Het belang van valpreventie Praktijkrichtlijn voor Vlaanderen Vallen Het belang van valpreventie Praktijkrichtlijn voor Vlaanderen Marsham Cindy referentiepersoon valpreventie Vallen Een onverwachte gebeurtenis waarbij de persoon op de grond, vloer of een lager gelegen

Nadere informatie

Valpreventie in Woonzorgcentra: Nieuwe praktijkrichtlijn voor Vlaanderen

Valpreventie in Woonzorgcentra: Nieuwe praktijkrichtlijn voor Vlaanderen Valpreventie in Woonzorgcentra: Nieuwe praktijkrichtlijn voor Vlaanderen Koen Milisen Centrum voor Ziekenhuis- en Verplegingswetenschap, KU Leuven Dienst Geriatrie, UZ Leuven Voorzitter Expertisecentrum

Nadere informatie

1. ALGEMENE GEZONDHEIDSPROMOTIE MET FOCUS OP VALPREVENTIE

1. ALGEMENE GEZONDHEIDSPROMOTIE MET FOCUS OP VALPREVENTIE P R A K T I J K R I C H T L I J N 1. ALGEMENE GEZONDHEIDSPROMOTIE MET FOCUS OP VALPREVENTIE Doelgroep en doelstellingen Het eerste deel focust op de gehele bevolking en beoogt vier doelstellingen: 1 De

Nadere informatie

Valkliniek: hoe complexe valproblemen multidisciplinair behandelen? Evelyn Van Cleynenbreugel

Valkliniek: hoe complexe valproblemen multidisciplinair behandelen? Evelyn Van Cleynenbreugel Valkliniek: hoe complexe valproblemen multidisciplinair behandelen? Evelyn Van Cleynenbreugel Voor wie? 65- plusser: die zich aanbiedt na een acuut valincident OF die gang- en/of evenwichtsproblemen heeft

Nadere informatie

valpreventie Sophia E. de Rooij internist-geriater 03 april 2008

valpreventie Sophia E. de Rooij internist-geriater 03 april 2008 valpreventie Sophia E. de Rooij internist-geriater 03 april 2008 Mw Grijpstuiver, 75 jaar oud Vroeger Nu de kans op een val is groot! - ongeveer driekwart van alle letsels, opgelopen bij een privéongeval,

Nadere informatie

VALPREVENTIE IN WOONZORGCENTRA PRAKTIJKRICHTLIJN VOOR VLAANDEREN

VALPREVENTIE IN WOONZORGCENTRA PRAKTIJKRICHTLIJN VOOR VLAANDEREN VALPREVENTIE IN WOONZORGCENTRA PRAKTIJKRICHTLIJN VOOR VLAANDEREN Valpreventie in Woonzorgcentra Praktijkrichtlijn voor Vlaanderen Milisen, K., Vlaeyen, E., Coussement, J., Leysens, G., Van der Elst, E.,

Nadere informatie

Bereidheid van thuiswonende 55-plussers tot deelname aan valpreventie

Bereidheid van thuiswonende 55-plussers tot deelname aan valpreventie Bereidheid van thuiswonende 55-plussers tot deelname aan valpreventie Dr. Elie Balligand, KU Leuven Promotor: Professor Dr. Koen Milisen, KU Leuven Co-promotor: Professor Dr. Eddy Dejaeger, KU Leuven Master

Nadere informatie

Valpreventie binnen de woonzorgcentra in Vlaanderen

Valpreventie binnen de woonzorgcentra in Vlaanderen UNIVERSITEIT GENT Faculteit Geneeskunde en Gezondheidswetenschappen Academiejaar 2009-2010 Valpreventie binnen de woonzorgcentra in Vlaanderen Een onderzoek naar de effectiviteit, kosten-effectiviteit

Nadere informatie

Valpreventie bij thuiswonende ouderen Praktijkrichtlijn voor Vlaanderen

Valpreventie bij thuiswonende ouderen Praktijkrichtlijn voor Vlaanderen Valpreventie bij thuiswonende ouderen Praktijkrichtlijn voor Vlaanderen Milisen, K., Coussement, J., Vlaeyen, E., Bautmans, I., Bertrand, I., Boonen, S., Cambier, D., De Coninck, L., De Cuyper, M., Delbaere,

Nadere informatie

De valpreventiecoördinator moet voldoen aan een duidelijk competentieprofiel.

De valpreventiecoördinator moet voldoen aan een duidelijk competentieprofiel. Voor het welslagen van de implementatie van de praktijkrichtlijn en omwille van het belang van de samenwerking tussen de verschillende disciplines wordt best een valpreventiecoördinator aangesteld. Per

Nadere informatie

Academia Press 2014. Vallen werd lange tijd beschouwd als een onvoorspelbaar incident dat niet kon. 1 Inleiding

Academia Press 2014. Vallen werd lange tijd beschouwd als een onvoorspelbaar incident dat niet kon. 1 Inleiding 147 1 Inleiding Vallen werd lange tijd beschouwd als een onvoorspelbaar incident dat niet kon worden vermeden (Miller, 2012). Het is nog maar twintig jaar dat vallen gezien wordt als een ernstig en multifactorieel

Nadere informatie

De rol van de huisarts in valpreventie

De rol van de huisarts in valpreventie De rol van de huisarts in valpreventie Dr. B. Ponsaers huisarts Incidentie (in WZC s) 30-70% valt éénmaalper jaar Waarvan 15-40% meerdere keren per jaar valt Het risico bij bewoners met cognitieve stoornissen

Nadere informatie

Valpreventie bij thuiswonende ouderen Praktijkrichtlijn voor Vlaanderen

Valpreventie bij thuiswonende ouderen Praktijkrichtlijn voor Vlaanderen Valpreventie bij thuiswonende ouderen Praktijkrichtlijn voor Vlaanderen Milisen, K., Coussement, J., Vlaeyen, E., Bautmans, I., Bertrand, I., Boonen, S., Cambier, D., De Coninck, L., De Cuyper, M., Delbaere,

Nadere informatie

Valproblematiek in de eerste en tweede lijn. Dr Marielle Emmelot-Vonk Klinisch geriater Geriatrie UMC Utrecht m.h.emmelotvonk@umcutrecht.

Valproblematiek in de eerste en tweede lijn. Dr Marielle Emmelot-Vonk Klinisch geriater Geriatrie UMC Utrecht m.h.emmelotvonk@umcutrecht. Valproblematiek in de eerste en tweede lijn Dr Marielle Emmelot-Vonk Klinisch geriater Geriatrie UMC Utrecht m.h.emmelotvonk@umcutrecht.nl Het komt vaak voor Het heeft belangrijke gevolgen Balans en veroudering

Nadere informatie

Hieronder worden de maatregelen op voorzieningsniveau besproken die kunnen worden toegepast.

Hieronder worden de maatregelen op voorzieningsniveau besproken die kunnen worden toegepast. Hieronder worden de maatregelen op voorzieningsniveau besproken die kunnen worden toegepast. Volgende maatregelen naar educatie en sensibilisatie van bewoner en familie kunnen in de eigen voorziening worden

Nadere informatie

DRAAIBOEK PROJECT VAL NIET INHOUDSTABEL 1. INLEIDING 2. HYPOTHESE 3. DOELSTELLING 4. DOELGROEP

DRAAIBOEK PROJECT VAL NIET INHOUDSTABEL 1. INLEIDING 2. HYPOTHESE 3. DOELSTELLING 4. DOELGROEP DRAAIBOEK PROJECT VAL NIET INHOUDSTABEL 1. INLEIDING 2. HYPOTHESE 3. DOELSTELLING 4. DOELGROEP 4.1. Inclusiecriteria 4.2. Exclusiecriteria 5. METHODIEK 5.1. Screening en indicering van de doelgroep 5.2.

Nadere informatie

Monitoren in de thuissituatie na een heup fractuur, ervaringen met de SO-HIP studie

Monitoren in de thuissituatie na een heup fractuur, ervaringen met de SO-HIP studie Monitoren in de thuissituatie na een heup fractuur, ervaringen met de SO-HIP studie Margriet Pol MSc Docent/onderzoeker Ergotherapie Hogeschool van Amsterdam Kenniscentrum ACHIEVE 1 TRENDS IN SENSOR TECHNOLOGIE

Nadere informatie

Valgerelateerde ziekenhuisopnamen bij ouderen in Nederland. [Trends in Fall-Related Hospital Admissions in Older Persons in the Netherlands]

Valgerelateerde ziekenhuisopnamen bij ouderen in Nederland. [Trends in Fall-Related Hospital Admissions in Older Persons in the Netherlands] Valgerelateerde ziekenhuisopnamen bij ouderen in Nederland [Trends in Fall-Related Hospital Admissions in Older Persons in the Netherlands] Klaas A. Hartholt; Nathalie van der Velde; Casper W.N. Looman;

Nadere informatie

Beleidsaanbevelingen voor de implementatie van val- en fractuurpreventie bij ouderen

Beleidsaanbevelingen voor de implementatie van val- en fractuurpreventie bij ouderen Beleidsaanbevelingen voor de implementatie van val- en fractuurpreventie bij ouderen Verslag symposium 'Implementatie val- en fractuurpreventie bij ouderen' - 28 maart 2014 1 Inleiding Vallen bij ouderen

Nadere informatie

MASTERPROEF. Bereidheid van 55-plussers tot deelname aan valpreventie

MASTERPROEF. Bereidheid van 55-plussers tot deelname aan valpreventie MASTERPROEF Geachte collega Bereidheid van 55-plussers tot deelname aan valpreventie Mijn naam is Martine Agten en ik ben werkzaam als huisarts-in-opleiding in de praktijk van dr. Carlier, dr. Schreurs,

Nadere informatie

De multifactoriële aanpak van valproblematiek bij hoogrisicopersonen verloopt in drie fasen: A Case finding B Multifactoriële C Multifactoriële

De multifactoriële aanpak van valproblematiek bij hoogrisicopersonen verloopt in drie fasen: A Case finding B Multifactoriële C Multifactoriële Inleiding Valproblematiek is een multifactorieel probleem en vraagt om een multidisciplinaire aanpak. Valpreventie is daarenboven het meest effectief wanneer het zich richt op oudere personen met een verhoogd

Nadere informatie

VALPROBLEMATIEK IN DE WOONZORGCENTRA:

VALPROBLEMATIEK IN DE WOONZORGCENTRA: UNIVERSITEIT GENT Faculteit Geneeskunde en Gezondheidswetenschappen Academiejaar 2010-2011 VALPROBLEMATIEK IN DE WOONZORGCENTRA: Educatie van verplegend en verzorgend personeel Masterproef voorgelegd tot

Nadere informatie

VAL-net. Evelyn Van Cleynenbreugel

VAL-net. Evelyn Van Cleynenbreugel VAL-net Ontwikkeling van een prototype begeleidingsnetwerk voor verbetering van therapietrouw voor valpreventie bij thuiswonende ouderen met verhoogd valrisico. Evelyn Van Cleynenbreugel P r o b l e e

Nadere informatie

Heet iedereen welkom en stel je voor als spreker.

Heet iedereen welkom en stel je voor als spreker. 1 Heet iedereen welkom en stel je voor als spreker. Kader het MFO d.m.v. het geven van de volgende korte inleiding: Geneesmiddelen behoren tot één van de risicofactoren die tot een val kunnen leiden. Vandaar

Nadere informatie

Ergotherapierichtlijn Valpreventie de highlights. Ingrid Sturkenboom, PhD, Radboudumc, afdeling Revalidatie

Ergotherapierichtlijn Valpreventie de highlights. Ingrid Sturkenboom, PhD, Radboudumc, afdeling Revalidatie Ergotherapierichtlijn Valpreventie de highlights Ingrid Sturkenboom, PhD, Radboudumc, afdeling Revalidatie Een val Gewoon samen genieten! Overzicht aanbevelingen 1. Inleiding 2. Vraaginventarisatie, analyse

Nadere informatie

Multifactoriële C Multifactoriële evaluatie

Multifactoriële C Multifactoriële evaluatie A Case finding B Multifactoriële C Multifactoriële evaluatie interventies De zeven risicofactoren worden op gestandaardiseerde wijze geëvalueerd. In de praktijk gebeurt dit bij voorkeur multidisciplinair

Nadere informatie

ZORGPROGRAMMA VALPREVENTIE. Versie augustus 2013

ZORGPROGRAMMA VALPREVENTIE. Versie augustus 2013 ContactpersoonA.J.Biewenga,voorzitterenhuisarts Raadhuislaan4 7981EMDiever 0521 592575 biewenga@huisartsdiever.nl InschrijfnummerKamervanKoophandel: 55332544 AGBcoderechtspersoon: 53 530470 Bankrekeningnummer:

Nadere informatie

Valincidenten bij ouderen: Valt het mee?

Valincidenten bij ouderen: Valt het mee? Valincidenten bij ouderen: Valt het mee? Michiel Hijwegen, geriatrie fysiotherapeut TSz Huub Maas, geriater TSz Waarom zijn valincidenten relevant? Uiting van kwetsbaarheid/negatieve gezondheidsuitkomsten

Nadere informatie

Evidence Based Practice in de alledaagse praktijk. Definitie EBP 16-4-2015

Evidence Based Practice in de alledaagse praktijk. Definitie EBP 16-4-2015 Evidence Based Practice in de alledaagse praktijk Lies Braam, verpleegkundig specialist neurologie 26 maart 2015 V &VN neurocongres Definitie EBP Bij EBP gaat het om klinische beslissingen op basis van

Nadere informatie

Kennis en attitude van verpleegkundigen ten aanzien van decubitus

Kennis en attitude van verpleegkundigen ten aanzien van decubitus Kennis en attitude van verpleegkundigen ten aanzien van decubitus Dr. Dimitri Beeckman Florence Nightingale School of Nursing & Midwifery, King s College London Arteveldehogeschool Gent Plaats hierover

Nadere informatie

Expertenstandaard Valpreventie in de zorg

Expertenstandaard Valpreventie in de zorg Hochschule Osnabrück University of Applied Sciences Deutsches Netzwerk für Qualitätsentwicklung in der Pflege (Hrsg.) [Duits Netwerk voor Kwaliteitsontwikkeling in Verpleegkunde (Uitg.)] Expertenstandaard

Nadere informatie

Vallen of fixeren? Een keuze voor bewegingsvrijheid. Niet kunnen kiezen is verliezen, Keuzevrijheid in het wzc 18/02/2016

Vallen of fixeren? Een keuze voor bewegingsvrijheid. Niet kunnen kiezen is verliezen, Keuzevrijheid in het wzc 18/02/2016 Vallen of fixeren? Een keuze voor bewegingsvrijheid Niet kunnen kiezen is verliezen, Keuzevrijheid in het wzc 18/02/2016 Welke van volgende maatregelen zijn vrijheidsbeperking? Alle onvrijwillige toegepaste

Nadere informatie

Valpreventie voor psychogeriatrische cliënten

Valpreventie voor psychogeriatrische cliënten Valpreventie voor psychogeriatrische cliënten Blijf Staan valpreventie Aantal valincidenten in verpleeghuizen In verpleeghuizen wordt veel gevallen. Onder een valincident verstaan we een onbedoelde verandering

Nadere informatie

Specifieke oefeningen op maat voor de thuiswonende oudere

Specifieke oefeningen op maat voor de thuiswonende oudere Specifieke oefeningen op maat voor de thuiswonende oudere ter bevordering van lenigheid, kracht en evenwicht ACTIVITEITENPIRAMIDE (EVV, 2013) Dit oefenpakket is gebaseerd op het Otago Exercise Programme

Nadere informatie

Themareeks inzoomen op ziektebeelden

Themareeks inzoomen op ziektebeelden Themareeks inzoomen op ziektebeelden 1. Ergotherapie bij valrisico 2. Ergotherapie bij de ziekte van Parkinson Donderdag 16 oktober 2014 Als ergotherapeuten die met ouderen werken, worden we vaak geconfronteerd

Nadere informatie

Verbeterpakket Valpreventie

Verbeterpakket Valpreventie Preventie van vallen, doen we met ons allen In dit Verbeterpakket - ontwikkeld voor de deelnemers aan het Verbeteraject van Zorg voor Beter - vindt u (achtergrond)informatie om valpreventie in uw eigen

Nadere informatie

Op weg naar een betere aanpak van valpreventie bij thuiswonende ouderen

Op weg naar een betere aanpak van valpreventie bij thuiswonende ouderen Op weg naar een betere aanpak van valpreventie bij thuiswonende ouderen door Dr. Pieter Op de Beeck, Katholieke Universiteit Leuven Promotor: Prof. dr. Patrik Vankrunkelsven, Katholieke Universiteit Leuven

Nadere informatie

Opbouw. Meten is weten, maar wat en hoe? Meetinstrumenten als gereedschap. 2. Doel van de meting. 1. Wat wil je meten?

Opbouw. Meten is weten, maar wat en hoe? Meetinstrumenten als gereedschap. 2. Doel van de meting. 1. Wat wil je meten? Opbouw Valproblematiek bij mensen met verstandelijke beperkingen. Meten is weten: maar hoe? Lotte Enkelaar Ellen Smulders Bewegingswetenschappers, fysiotherapeuten UMC St Radboud, Nijmegen Afdeling Revalidatie

Nadere informatie

Ery transfusies Hoe minder, hoe beter?

Ery transfusies Hoe minder, hoe beter? Ery transfusies Hoe minder, hoe beter? TRIP Symposium 29 november 2007 Cynthia So, internist Sanquin Bloedbank ZW Inhoud presentatie Waarom bloed besparen? Wat is er aan evidence? Lopende studies Waarom

Nadere informatie

Expertisecentrum. Het toepassen van valpreventiemaatregelen in de thuiszorg

Expertisecentrum. Het toepassen van valpreventiemaatregelen in de thuiszorg Expertisecentrum Val- en fractuurpreventie Vlaanderen Het toepassen van valpreventiemaatregelen in de thuiszorg een survey onderzoek in Vlaanderen Leysens G., Baecke C., Vandamme S., Vlaeyen E., Geeraerts

Nadere informatie

Vragen & Antwoorden Veiligheidsbingo

Vragen & Antwoorden Veiligheidsbingo Vragen & Antwoorden Veiligheidsbingo Woonzorgcentra Deel I: juist/fout-ronde. 1. Mannen vallen meer dan vrouwen. Vrouwen (30%) vallen vaker dan mannen (15%). 2. Hoe meer je beweegt, hoe minder kans je

Nadere informatie

Pagina 1. Samenvatting

Pagina 1. Samenvatting Samenvatting Dit artikel omschrijft het belang van het ondervangen van valangst bij ouderen. Valangst komt voor na een eerdere val maar ook bij ouderen die nooit eerder gevallen zijn. Valangst kan leiden

Nadere informatie

Nurse versus physician-led care for the management of asthma

Nurse versus physician-led care for the management of asthma TRAM onderzoek Nurse versus physician-led care for the management of asthma Maarten C Kuethe1, Anja A P H Vaessen-Verberne1, Roy G Elbers2, Wim MC Van Aalderen3 1. Paediatrics, AMPHIA Hospital, Breda,

Nadere informatie

Samenvatting. Effectiviteit van ergotherapie: stand van zaken

Samenvatting. Effectiviteit van ergotherapie: stand van zaken Samenvatting Effectiviteit van ergotherapie: stand van zaken Ergotherapie is een paramedisch beroep dat gericht is op het verbeteren van het zelfstandig functioneren door het individu in de voor die persoon

Nadere informatie

Valpreventie bij thuiswonende ouderen in de huisartsenpraktijk

Valpreventie bij thuiswonende ouderen in de huisartsenpraktijk Valpreventie bij thuiswonende ouderen in de huisartsenpraktijk Dr. Lies Verhasselt, KU Leuven Promotor: Prof. Dr. Jan De Lepeleire, KU Leuven Co-promotor: Prof. Dr. Patrik Vankrunkelsven, KU Leuven Praktijkopleider:

Nadere informatie

Expertisecentrum Val- en fractuurpreventie Vlaanderen (EVV) Eindrapport werkjaar 2012

Expertisecentrum Val- en fractuurpreventie Vlaanderen (EVV) Eindrapport werkjaar 2012 Expertisecentrum Val- en fractuurpreventie Vlaanderen (EVV) Eindrapport werkjaar 2012 Milisen, K., Vlaeyen, E., Leysens, G., Van der Elst, E., Dejaeger, E. In opdracht van het Ministerie van de Vlaamse

Nadere informatie

Dr. Hilde Verbeek 15 april 2014. Department of Health Services Research Focusing on Chronic Care and Ageing 1

Dr. Hilde Verbeek 15 april 2014. Department of Health Services Research Focusing on Chronic Care and Ageing 1 Dr. Hilde Verbeek 15 april 2014 Department of Health Services Research Focusing on Chronic Care and Ageing 1 Doelstelling Nurses on the Move Bijdragen aan verbetering kwaliteit van zorg in verpleeg- en

Nadere informatie

Fractuurpreventie bij 80- plussers: focus op medicatie. Harald Verhaar, internist-geriater UMC Utrecht

Fractuurpreventie bij 80- plussers: focus op medicatie. Harald Verhaar, internist-geriater UMC Utrecht Fractuurpreventie bij 80- plussers: focus op medicatie Harald Verhaar, internist-geriater UMC Utrecht Vragen Is het überhaupt nog wel zinvol om een anti-osteoporose medicament voor te schrijven aan een

Nadere informatie

Valpreventie in de beleids- en beheerscyclus van gemeenten en OCMW s (BBC)

Valpreventie in de beleids- en beheerscyclus van gemeenten en OCMW s (BBC) Valpreventie in de beleids- en beheerscyclus van gemeenten en OCMW s (BBC) Valpreventie in de BBC Vallen De stijging van de levensduur en levensverwachting zorgen ervoor dat de groep 65-plussers toeneemt

Nadere informatie

Kritische reflectie over alternatieve geneeswijzen voor rugpijn

Kritische reflectie over alternatieve geneeswijzen voor rugpijn Kritische reflectie over alternatieve geneeswijzen voor rugpijn N. Fraeyman Maart 2012 1 Scope van de presentatie 1. Afbakening van het onderwerp 2. Alternatieve therapieën en rugpijn 3. Bestuderen van

Nadere informatie

valpreventie voor psychogeriatrische cliënten

valpreventie voor psychogeriatrische cliënten valpreventie voor psychogeriatrische cliënten Aantal valincidenten in verpleeghuizen In verpleeghuizen wordt veel gevallen. Jaarlijks vallen verpleeghuiscliënten gemiddeld 2 keer. Psychogeriatrische cliënten

Nadere informatie

Oefentherapie bij patiënten met knieartrose en comorbiditeit. Mariëtte de Rooij

Oefentherapie bij patiënten met knieartrose en comorbiditeit. Mariëtte de Rooij Oefentherapie bij patiënten met knieartrose en comorbiditeit Mariëtte de Rooij Inhoud Artrose en comorbiditeit Aangepaste oefentherapie bij comorbiditeit Resultaten pilot studie Voorbeeld Conclusie Randomized

Nadere informatie

Wat werkt in valpreventie

Wat werkt in valpreventie Whitepaper december 2013 Wat werkt in valpreventie Auteurs: Judith Kuiper, Martien Panneman, Lize Adriaensens 2 Inleiding Er is sterk wetenschappelijk bewijs dat het valrisico bij ouderen verminderd kan

Nadere informatie

Muziektherapie in de oncologie

Muziektherapie in de oncologie Muziektherapie in de oncologie Wetenschap en praktijk combineren Tom Abrahams 26 mei 2015 Wat is muziektherapie? Een vorm van vaktherapie Ervaringsgericht Interventies binnen muzikale context Waar wordt

Nadere informatie

Haalbaarheid Health Impact Bond Valpreventie. Oplossing of utopie?

Haalbaarheid Health Impact Bond Valpreventie. Oplossing of utopie? Haalbaarheid Health Impact Bond Valpreventie Oplossing of utopie? 4e Landelijk Valsymposium 2 december 2016 Valpreventie broodnodig Grote impuls effectieve valpreventie: Motivatie van ouderen Uitvoeringsfinanciering

Nadere informatie

EEN E-LEARNING PROGRAMMA VOOR

EEN E-LEARNING PROGRAMMA VOOR Departement Gezondheidszorg EEN E-LEARNING PROGRAMMA VOOR DELIRIUM Detroyer Elke Netwerksessie 4 december 2012 INLEIDING PROBLEEM DELIRIUM DELIRIUM: Bewustzijnstoornis met gedaalde aandacht, verandering

Nadere informatie

Blijf in Beweging. Een oefenprogramma voor thuis om sociaal en fysiek in beweging te blijven. Draaiboek

Blijf in Beweging. Een oefenprogramma voor thuis om sociaal en fysiek in beweging te blijven. Draaiboek Blijf in Beweging Een oefenprogramma voor thuis om sociaal en fysiek in beweging te blijven Draaiboek INLEIDING Het oefenprogramma, dat we hier voorstellen, kadert binnen Ouderen in Beweging, onze integrale

Nadere informatie

Van slaappillen kan je vallen

Van slaappillen kan je vallen Van slaappillen kan je vallen Praat erover met je arts of apotheker U gebruikt een geneesmiddel om beter te kunnen slapen of om te kalmeren (een benzodiazepine of een aanverwant product). Ontdek wat deze

Nadere informatie

Multifactoriële interventies

Multifactoriële interventies C Multifactoriële interventies In deze derde stap van de richtlijn komen eerst de standaardmaatregelen aan bod die van toepassing zijn bij alle patiënten. Vervolgens worden specifieke maatregelen besproken.

Nadere informatie

De behandeling van osteoporotische heupfracturen: een uitdaging voor de chirurg

De behandeling van osteoporotische heupfracturen: een uitdaging voor de chirurg De behandeling van osteoporotische heupfracturen: een uitdaging voor de chirurg Prof. Dr. A. Sermon Traumatologische Heelkunde UZ Gasthuisberg, Leuven Probleemstelling Probleemstelling Epidemiologie Specifieke

Nadere informatie

Malnutritie. Screening en Behandeling. Bart Geurden, RN, PhD

Malnutritie. Screening en Behandeling. Bart Geurden, RN, PhD Malnutritie Screening en Behandeling Bart Geurden, RN, PhD INHOUD 1. Inleiding en probleemstelling 2. Definitie van malnutritie 3. Komt dit vaak voor: prevalentie 4. Wat zijn oorzaken en gevolgen van malnutritie

Nadere informatie

Valpreventieparcours

Valpreventieparcours Valpreventieparcours Spreektekst voor de scheidsrechter 1. Ervaar hoe het voelt om een wankel gangpatroon te hebben en wandel met 'samengebonden' voeten tot aan de volgende kegel. 2. Zoals je ziet neemt

Nadere informatie

Vragen en antwoorden Valquiz

Vragen en antwoorden Valquiz Vragen en antwoorden Valquiz Ouderen in woonzorgcentra Deel I: Feit of fabel 1. Vallen hoort bij het ouder worden, je kan hier niets aan doen. FOUT. Er kunnen verschillende maatregelen worden ondernomen

Nadere informatie

Laten we ouderen vallen?

Laten we ouderen vallen? Laten we ouderen vallen? Doel van deze bijeenkomst Het aantal valincidenten en de gevolgen worden onderschat en daarom Willen we U bewust maken van de risico s en wat U er zelf aan kunt doen om die aanzienlijk

Nadere informatie

Cardiovasculaire medicatie: gezondheidswinst versus valrisico

Cardiovasculaire medicatie: gezondheidswinst versus valrisico Cardiovasculaire medicatie: gezondheidswinst versus valrisico Geeske Peeters Susan Tett Samantha Hollingworth Danijela Gnijdic Sarah Hilmer Annette Dobson Ruth Hubbard Richtlijn Acuut Coronair Syndroom

Nadere informatie

Referentiekader resultaten 2012-2013 Sint-Jozef Kessel

Referentiekader resultaten 2012-2013 Sint-Jozef Kessel Sint-Jozef Kessel Referentiekader resultaten 2012-2013 Sint-Jozef Kessel Voor het Vlaams Agentschap Zorg en Gezondheid startten we in 2013 met registraties van indicatoren die omschreven zijn in het referentiekader

Nadere informatie

VALPREVENTIE MB Brochure: Vallen l Ziekenhuis Oost-Limburg

VALPREVENTIE MB Brochure: Vallen l Ziekenhuis Oost-Limburg VALPREVENTIE MB 3036 Brochure: Vallen l Ziekenhuis Oost-Limburg 1 WELKOM Een val is snel gebeurd, ook tijdens uw verblijf in het ziekenhuis. Samen met u en uw naasten willen alle ziekenhuismedewerkers

Nadere informatie

Samenvatting. Samenvatting

Samenvatting. Samenvatting Samenvatting 177 Vallen: viel, i gevallen 1 (snel) uit een hoogte naar beneden komen 2 (laten) neerkomen op: zijn ogen laten ~ op iets 3 beginnen, ontstaan: de avond valt 4 uit verticale stand in horizontale

Nadere informatie

Zoeken naar evidence

Zoeken naar evidence Zoeken naar evidence Faridi van Etten-Jamaludin Clinical librarian Medische Bibliotheek AMC 2 december 2008 Evidence Based Practice? Bij EBP worden klinische beslissingen genomen op basis van het best

Nadere informatie

Jan Visschedijk. Valangst en heupfracturen

Jan Visschedijk. Valangst en heupfracturen Jan Visschedijk Valangst en heupfracturen Overzicht I. VALANGST Vallen vs valangst? Wat is valangst? Hoe meten we valangst? Wat kun je er aan doen? II. VALANGST NA EEN HEUPFRACTUUR Literatuurstudie Cross-sectionele

Nadere informatie

Effectiviteit van visus gerelateerde interventies op vallen

Effectiviteit van visus gerelateerde interventies op vallen Effectiviteit van visus gerelateerde interventies op vallen HEET Factsheet: 28 Factsheet: ISBN: 978-90-6788-463-1 32 Projectnummer:10.0168 Esther Poort (De Onderzoekerij) Martien Christine Panneman Stam

Nadere informatie

Toolkit Val- en fractuurrisico

Toolkit Val- en fractuurrisico Toolkit Val- en fractuurrisico Doelen 1. Preventie van (recidief) valincidenten bij zelfstandig wonende ouderen. 2. Preventie van (recidief) valincidenten bij in het ziekenhuis opgenomen patiënten. Achtergrond:

Nadere informatie

Vallen & Syncope. Dr. Nathalie van der Velde

Vallen & Syncope. Dr. Nathalie van der Velde Vallen & Syncope Dr. Nathalie van der Velde Internist Klinisch Geriater LOAG CGA 19-03-14 20-11-2013 Definities Val: onverwacht terecht komen op lagere positie zonder bewustzijnsverlies Syncope: voorbijgaand

Nadere informatie

Geriatrisch probleem: Val- en fractuurrisico

Geriatrisch probleem: Val- en fractuurrisico Geriatrisch probleem: Val- en fractuurrisico Doel: - Preventie van (recidief) valincidenten bij zelfstandig wonende ouderen - Preventie van (recidief) valincidenten bij in het ziekenhuis opgenomen patiënten

Nadere informatie

Richtlijn. Preventie van valincidenten bij ouderen

Richtlijn. Preventie van valincidenten bij ouderen Richtlijn Preventie van valincidenten bij ouderen Richtlijn Preventie van valincidenten bij ouderen Colofon Richtlijn Preventie van valincidenten bij ouderen ISBN 90-8523-026-8 2004, Nederlandse Vereniging

Nadere informatie

Fiets mee de Ronde van Vlaanderen

Fiets mee de Ronde van Vlaanderen Fiets mee de Ronde van Vlaanderen Hometrainerprogramma voor woonzorgcentra in kader van valpreventie EVV (2015) Dit oefenprogramma werd ontwikkeld in het kader van het doctoraatsproject van Sofie Martien,

Nadere informatie

BEREIDHEID VAN THUISWONENDE 55-

BEREIDHEID VAN THUISWONENDE 55- BEREIDHEID VAN THUISWONENDE 55- PLUSSERS TOT DEELNAME AAN VALPREVENTIE: EEN SURVEY ONDERZOEK IN VLAANDEREN Dr. Martine Agten, KU Leuven Promotor: prof. dr. Koen Milisen, KU Leuven Co-promotor: prof. dr.

Nadere informatie

Het OTAGO oefenprogramma

Het OTAGO oefenprogramma Het OTAGO oefenprogramma Werkblad beschrijving interventie Definitieve versie juni 2014 Gebruik de handleiding bij dit werkblad Plaatjes en tabellen kunnen niet in de database worden geïmporteerd. Wilt

Nadere informatie

Multidisciplinaire aanpak van valpreventie in de thuiszorg Rapport studieavond op 4 september 2009 SIT regio Mortsel

Multidisciplinaire aanpak van valpreventie in de thuiszorg Rapport studieavond op 4 september 2009 SIT regio Mortsel ThuisGezondheidsZorg - Regio Mortsel Multidisciplinaire aanpak van valpreventie in de thuiszorg Rapport studieavond op 4 september 2009 SIT regio Mortsel Auteurs: De Coninck Leen De Lepeleire Jan Dieleman

Nadere informatie

Cognitieve gedragstherapie op maat voor fibromyalgie Saskia van Koulil UMC St. Radboud Afdeling Medische Psychologie

Cognitieve gedragstherapie op maat voor fibromyalgie Saskia van Koulil UMC St. Radboud Afdeling Medische Psychologie Fibromyalgie Cognitieve gedragstherapie op maat voor fibromyalgie Saskia van Koulil UMC St. Radboud Afdeling Medische Psychologie Wijdverspreide pijn Etiologie grotendeels onbekend Hoge impact voor de

Nadere informatie

Blaas je je kaars thuis uit?!

Blaas je je kaars thuis uit?! Blaas je je kaars thuis uit?! Aline Ollevier - Tine Vanderplancke Inspiratiedag Langer thuis wonen. Zorgen voor technologie?! 22 maart 2016 Hogeschool VIVES VIVES dienst Onderzoek & Valorisatie coördinator

Nadere informatie

Universitair Medisch Centrum Groningen

Universitair Medisch Centrum Groningen Universitair Medisch Centrum Groningen Beter af met minder Reduction of Inappropriate psychotropic Drug use in nursing home residents with dementia Claudia Groot Kormelinck Prof.dr. Sytse Zuidema Probleemgedrag

Nadere informatie

Screening op valrisico(factoren) van thuiswonende ouderen

Screening op valrisico(factoren) van thuiswonende ouderen Screening op valrisico(factoren) van thuiswonende ouderen HEET Factsheet: 34 Factsheet: 28 Marloes Martens (ResCon) Arlette Hesselink (ResCon) Judith ISBN: Kuiper 978-90-6788-463-1 (VeiligheidNL) Projectnummer:10.0168

Nadere informatie

Systematische reviews op het gebied van complementaire en alternatieve geneeskunde: belang, methoden en voorbeelden uit de acupunctuur

Systematische reviews op het gebied van complementaire en alternatieve geneeskunde: belang, methoden en voorbeelden uit de acupunctuur Samenvatting Systematische reviews op het gebied van complementaire en alternatieve geneeskunde: belang, methoden en voorbeelden uit de acupunctuur Dit proefschrift heeft ten doel bij te dragen aan het

Nadere informatie

Folders 2 Affiches 2 Uitnodiging 2 Persartikels 2 Banner Week van de Valpreventie 2 Filmpjes 2 Placemat Valpreventie 6 Praktijkrichtlijn 2

Folders 2 Affiches 2 Uitnodiging 2 Persartikels 2 Banner Week van de Valpreventie 2 Filmpjes 2 Placemat Valpreventie 6 Praktijkrichtlijn 2 Struikelen, het evenwicht verliezen, even duizelig... een valpartij is zo gebeurd, maar de gevolgen zijn soms zeer ingrijpend waardoor de levenskwaliteit ernstig vermindert. Echter, een valpartij is te

Nadere informatie

behandeling volgens de KNGF-richtlijn bij mensen met artrose aan de heup en/of knie.

behandeling volgens de KNGF-richtlijn bij mensen met artrose aan de heup en/of knie. Samenvatting De primaire doelstelling van het onderzoek was het onderzoeken van de lange termijn effectiviteit van oefentherapie en de rol die therapietrouw hierbij speelt bij patiënten met artrose aan

Nadere informatie

De gevolgen van handletsels zijn voor veel slachtoffers groot. Naast de

De gevolgen van handletsels zijn voor veel slachtoffers groot. Naast de Samenvatting Return to Work after Hand Injury De gevolgen van handletsels zijn voor veel slachtoffers groot. Naast de fysieke beperkingen als gevolg van het letsel, spelen ook psychosociale en werkgerelateerde

Nadere informatie

VALLEN (BIJ DEMENTIE)

VALLEN (BIJ DEMENTIE) VALLEN (BIJ DEMENTIE) 19-09-2012 Marije Nederlof, Physician Assistant Klinische Geriatrie Elkerliek Ziekenhuis Cirkel van leven 17 miljoen inwoners in NL 2,6 miljoen 65 plussers (1 op 6) jaar geslacht

Nadere informatie

Cover Page. The handle holds various files of this Leiden University dissertation.

Cover Page. The handle  holds various files of this Leiden University dissertation. Cover Page The handle http://hdl.handle.net/1887/38701 holds various files of this Leiden University dissertation. Author: Visschedijk, Johannes Hermanus Maria (Jan) Title: Fear of falling in older patients

Nadere informatie

Fysiotherapie bij osteoporose Digna de Kam Fysiotherapeut/ Bewegingswetenschapper

Fysiotherapie bij osteoporose Digna de Kam Fysiotherapeut/ Bewegingswetenschapper Fysiotherapie bij osteoporose Digna de Kam Fysiotherapeut/ Bewegingswetenschapper Digna.dekam@radboudumc.nl Programma Inleiding Osteoporose De rol van de fysiotherapeut bij osteoporose KNGF behandelrichtlijn

Nadere informatie

Stel jezelf voor als spreker en kader de presentatie

Stel jezelf voor als spreker en kader de presentatie Stel jezelf voor als spreker en kader de presentatie - Deze presentatie is opgesteld met als doelstelling om het BOEBS-project voor te stellen aan de ouderen. Als spreker kan je aan de hand van de verschillende

Nadere informatie

Evidence-based Practice voor de dagelijkse praktijk. Nationaal Congres GGZ-verpleegkunde 16 juni 2016

Evidence-based Practice voor de dagelijkse praktijk. Nationaal Congres GGZ-verpleegkunde 16 juni 2016 Evidence-based Practice voor de dagelijkse praktijk Nationaal Congres GGZ-verpleegkunde 16 juni 2016 100% meer? Of 2x zoveel?!? Resultaten >20% minder tandplak

Nadere informatie

Multifactoriële evaluatie

Multifactoriële evaluatie B Multifactoriële evaluatie De tweede stap van de richtlijn, de multifactoriële evaluatie, heeft tot doel de valrisicofactoren op een gedetailleerde en systematische wijze te evalueren. Deze evaluatie

Nadere informatie

PROGRAMMA OVERZICHT Evidence Based Midwifery (EBM) Oktober December 2015, i.s.m. VLOV, CEBAM, KCE en. expertisecel Moeder & Kind

PROGRAMMA OVERZICHT Evidence Based Midwifery (EBM) Oktober December 2015, i.s.m. VLOV, CEBAM, KCE en. expertisecel Moeder & Kind PROGRAMMA OVERZICHT Evidence Based Midwifery (EBM) Oktober December 2015, i.s.m. VLOV, CEBAM, KCE en expertisecel Moeder & Kind DAG 1: Vrijdag 23 oktober 2015 LOCATIE : Begeleiding: Afvaardiging VLOV,

Nadere informatie