BSAE-dossier: Interne communicatie binnen ledenorganisaties

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "BSAE-dossier: Interne communicatie binnen ledenorganisaties"

Transcriptie

1 BSAE-dossier: Interne communicatie binnen ledenorganisaties Towards Professional Recognition

2 Dossiers BSAE Essentials: hét vademecum voor de verenigingsmanager met essentiële informatie en bronnen. BSAE dossier CRM voor ledenorganisaties : dit dossier maakt ledenorganisaties attent op de aandachtspunten bij het kiezen van een CRM-systeem voor hun organisatie. Je moet je leden immers kennen om ze goed te kunnen bedienen. BSAE-dossier HR voor ledenorganisaties : als verenigingsprofessional werk je in een complexe werksituatie. In dit dossier worden een aantal issues aangekaart. BSAE-dossier Interne communicatie binnen ledenorganisaties : Efficiënt communiceren is voor elke organisatie belangrijk. Op de eerste plaats moet je zorgen dat de interne communicatie naar collega s, raad van bestuur en leden toe goed zit. BSAE-dossier Lobby en sectorbeïnvloeding : In dit dossier geven we tips en best practices voor lobby mee. We gaan ook na hoe je best je stakeholders monitort en inspeelt op de die info die je verzamelt. Update januari 2015 Update mei 2015 Update mei 2015 April 2015 Juli 2015 BSAE vzw Kortrijksesteenweg Gent Tel Editie v1 (mei 2015) Coördinatie: Marc Mestdagh Josefien D Haene Disclaimer en copyright: De inhoud van deze publicatie werd met de grootste zorg samengesteld. BSAE kan niet aansprakelijk gesteld worden voor eventuele tekortkomingen of fouten. Niets uit deze uitgave mag openbaar worden gemaakt of worden gereproduceerd door middel van druk, fotokopie, film, internet of op welke andere wijze dan ook zonder voorafgaande toestemming van de uitgever. BSAE-dossier: Interne communicatie binnen ledenorganisaties 2

3 Inhoud 1. Strategie Basisprincipes van interne communicatie Afsprakenkader binnen de organisatie Stem je interne en externe communicatie op elkaar af Mondeling Gesprekstechnieken Presentaties Spreken in naam van (elevatorpitch ) Schriftelijk Het opstellen van een agenda voor een vergadering Welke regels hanteer je best tijdens een vergadering? Verslag maken (notuleren) Evaluatie en follow-up van de vergadering Documenten maken Beleidsnota / position paper Rapport Briefing Jaarverslag Formuleren van de tekst Bijzondere aandachtspunten BSAE-dossier: Interne communicatie binnen ledenorganisaties 3

4 Intro: Interne communicatie, de onzichtbare kracht binnen de vereniging Efficiënt communiceren is voor elke vereniging belangrijk, zowel naar externe stakeholders, maar vooral naar je leden en medewerkers toe. We geven je de essentials mee over agendasetting, notuleren, briefen van mensen, spreken namens de vereniging, beleidsnota s en verslagen maken, raad van bestuur voorbereiden, 1. Strategie 1.1. Basisprincipes van interne communicatie Definities Reijnders (2000) beschrijft interne communicatie als een proces van continue uitwisseling van boodschappen tussen personen die deel uitmaken van dezelfde organisatie. 1 Een andere definitie is: Interne communicatie is het faciliteren van en het adviseren over de continue informatiestroom en interactieprocessen in een organisatie die bijdragen aan de organisatiedoelstellingen. 2 Het doel van interne communicatie is werkprocessen faciliteren en verbeteren, kennis bijbrengen, alle betrokkenen motiveren en verbinden & de identiteit van de organisatie versterken. Interne communicatie kan pas op punt gesteld worden als er een duidelijk beleid, strategieën, cultuur en structuur in de vereniging of organisatie aanwezig is. Kenmerken In interne communicatie zijn bepaalde kenmerken voor communicatoren zeer belangrijk: Ten eerste moet de communicator natuurlijk over de nodige kennis beschikken om een boodschap op de juiste manier over te brengen. Hiervoor kan je je bijscholen. Daarnaast heb je ook competenties zoals taalgevoel, omgevingsbewustzijn, creativiteit en adviesvaardigheden nodig. Deze competenties zijn bij de ene persoon al wat meer ontwikkeld dan bij de andere. Ook competenties kan je door training en ervaring aanscherpen. Tot slot hangt ook heel veel af van een derde factor, namelijk persoonlijke eigenschappen. Het spreekt voor zich dat mensen die gemakkelijk praten, makkelijk de essentie van zaken kunnen 1 Reijnders, E. (2000) Interne communicatie voor de professional: naar een interactie-visie. Assen: Van Gorcum 2 Boer, M. (2012) Handboek voor de interne communicatiespecialist. Noordhoff Uitgevers BSAE-dossier: Interne communicatie binnen ledenorganisaties 4

5 bevatten en nieuwsgierig aangelegd zijn het een stuk makkelijker zullen hebben in hun rol als communicator binnen een organisatie. Strategieën Je communicatiestrategie moet op de eerste plaats passen binnen de algemene strategie van je organisatie. Betteke Van Ruler werkte het communicatiekruispunt uit. Dat bestaat uit 4 basiscommunicatiestrategieën. Communicatiekruispunt (Betteke van Ruler, 1998) - Met informeren bedoelt men het overbrengen van de boodschap. Je draagt kennis over, je informeert een bepaalde doelgroep; zo kan je bijvoorbeeld je medewerkers, maar ook leden inlichten via een mail of intranet over het feit dat de vereniging verhuist. Geef meteen volledige informatie, over het waar, wanneer en hoe. - Door te overreden wil je bepaalde doelgroepen overhalen om iets te doen of te denken. Organiseer je een congres, opleiding of evenement dan ga je je leden duidelijk maken waarom ze er aanwezig moeten zijn. - Met formeren wil je bereiken dat er afspraken of overeenkomsten gemaakt worden, omdat er veel verschillende belangen zijn. Werkgroepen rond een bepaald thema gaan afspraken maken over het onderwerp waarrond zij zich verenigen. - Het dialogiseren zorgt ervoor dat er een draagvlak gecreëerd wordt. Hier worden vooral interactieve middelen ingezet. Is er een actueel thema waarover er veel vragen zijn onder je leden en/of medewerkers? Organiseer een online bijeenkomst waarbij ze kunnen chatten met een expert ter zake. Organisaties kunnen communicatiestrategieën volgens Vos en Schoemaker (2000) 3 opdelen van zeer gesloten over opendeur tot anticipatie. 3 Vos, M. & Schoemaker, H. (2000). Geïntegreerde communicatie. Den Haag: Boom Lemma Uitgevers. BSAE-dossier: Interne communicatie binnen ledenorganisaties 5

6 Bij een geslotendeurstrategie wordt er erg weinig informatie gegeven, slecht nieuws wordt al helemaal niet gecommuniceerd. Wordt er heel af en toe info naar buiten gebracht met de bedoeling te beïnvloeden dan spreekt men over een deur-op-de-kierstrategie. Wordt er heel veel info naar buiten gebracht dan is het een opendeurstrategie. Bij de beïnvloedingsstrategie let je heel goed op wat je naar buiten brengt en hoe. Bij de pr-marketingstrategie draait alles rond het inspelen op wensen en behoeften. En tot slot is er de anticipatiestrategie; in de informatie en communicatie wordt rekening gehouden met de ontwikkelingen in de toekomst Afsprakenkader binnen de organisatie De invulling van je communicatieplan hangt af van factoren zoals de bestaande communicatiemiddelen, communicatiebeleid (hoe communiceren en met welk doel voor ogen), organisatiecultuur, organisatiestructuur, budget en planning en het doel van de communicatie af. Om voor iedereen duidelijk te maken wanneer welk soort communicatie en welk kanaal gebruikt wordt kan je ervoor zorgen dat er een infrastructuurmatrix bepaald is voor de organisatie. Een voorbeeld van zo n infrastructuurmatrix: Middel Communicatiefunctie Doelgroep Frequentie Afzender Nieuwsbrief Informeren en Leden en Te bepalen adhv De vereniging overreden medewerkers frequentie nieuws/ Ledenblad Managementteam Werkoverleg Sociale media Informeren en overreden Informeren en dialogiseren Informeren en dialogiseren Informeren, dialogiseren, overreden Leden navraag bij leden Frequentie zelf te bepalen, over het algemeen, twee tot driemaandelijks De vereniging Management Wekelijks Managementteam Management en medewerkers Wekelijks of tweewekelijks Iedereen Continu Iedereen Intranet Informeren Iedereen Continu Iedereen Managementteam en medewerkers Wil je nog een stap verder gaan, dan kan je een procedurefiche opstellen per communicatiemiddel. In zo n procedurefiche geef je een beschrijving van het communicatiemiddel, de doelgroep, de kenmerken en periodiciteit van het communicatiemiddel, aandachtspunten, eventueel budget, en procedure. BSAE-dossier: Interne communicatie binnen ledenorganisaties 6

7 Bekijk hier een voorbeeld van een procedurefiche: Nieuwsbrief en Nieuwsflash: procedurefiche Wat Via de Nieuwsbrief kunt u personeelsleden meer informatie geven over belangrijke veranderingsprocessen bij de Stad X en over personeelszaken. De toon is zakelijk en informerend. De Nieuwsbrief wordt nagelezen en ondertekend door de burgemeester, de schepen van personeelsbeleid, de stadssecretaris en eventueel andere betrokken schepenen. De Nieuwsbrief wordt opgesteld door de Dienst Interne Communicatie in samenspraak met de betrokken diensten of projecten. De tekst wordt geschreven in Information Mapping (IMAP) en gelayout en gedrukt bij drukkerij X. Een afgeleide van de Nieuwsbrief is de Nieuwsflash. Een nieuwsflash bestaat uit een gedrukte A4 en richt zich tot een beperkte welafgelijnde doelgroep. Hij kan een stand van zaken geven over een grote verandering of bepaalde groepen op regelmatige tijdstippen van heel specifieke informatie voorzien (b.v. bij reorganisaties, verhuizingen, interne campagnes). Een nieuwsflash wordt opgesteld door de Dienst Interne Communicatie of door de betrokken diensten of projecten. De tekst wordt geschreven in Information Mapping (IMAP) en gedrukt door de stadsdrukkerij. Diensten of projecten kunnen gebruik maken van de Nieuwsbrief of een nieuwsflash aanvragen bij de Dienst Interne Communicatie. Doelgroep Via de Nieuwsbrief kunt u de volgende personeelsleden bereiken: administratief en technisch personeel, werklieden, brandweer, politie. De Nieuwsbrief wordt via de binnenpost naar de personeelsleden gestuurd. Dit gebeurt op naam en werkplek. Van een nieuwsflash ontvangt u het gevraagde aantal exemplaren dat u vervolgens op de door u gekozen manier onder uw doelgroep verspreid: persoonlijke afgifte, verdeling via de leidinggevenden, verzending op naam enz. Kenmerken De kenmerken en periodiciteit zijn als volgt: A4-formaat, variabel aantal pagina s, zwart en een steunkleur heeft geen vaste periodiciteit Aandachtspunten Met de Nieuwsbrief willen we personeelsleden meer inzicht geven in (grote) veranderingsprojecten. Met een nieuwsflash willen we welbepaalde doelgroepen tijdelijke of permanent van specifieke informatie voorzien. Reken ongeveer 4 weken van aanvraag tot levering voor een Nieuwsbrief en 3 weken voor nummer 1 van een nieuwsflash. Budget BSAE-dossier: Interne communicatie binnen ledenorganisaties 7

8 Voor het verspreiden van informatie via de Nieuwsbrief hebt u zelf geen budget nodig. Het drukwerk wordt bekostigd door de Dienst Interne Communicatie. Voor het verspreiden van een nieuwsflash dient u budget te voorzien op het artikel van de Dienst Voorraadbeheer en Drukkerij. Procedure Stappen: Stap Handeling 1 Iedereen kan via een contactpersoon communicatie of projectcommunicator voorstellen indienen bij de Dienst Interne Communicatie. Dit gebeurt met behulp van onderstaand formulier. 2 De Dienst Interne Communicatie legt alle voorstellen voor aan de redactieraad. 3 De redactieraad kiest de voorstellen die in het volgende nummer komen. 4 De Dienst Interne Communicatie geeft een seintje als het voorstel gekozen is. NOOT: Indien het artikelvoorstel niet is gekozen, wordt het op de lijst van artikelvoorstellen voor volgende edities geplaatst. 5 Een journalist van het publicatiebureau X neemt contact op met de personen die moeten worden geïnterviewd en schrijft het artikel. Een fotograaf van hetzelfde bureau maakt afspraken voor de foto s. 6 De Dienst Interne Communicatie legt de tekst ter goedkeuring voor aan de geïnterviewden, de betrokken contactpersonen communicatie en communicatie-coördinatoren. 7 De Dienst Interne Communicatie zorgt voor de verdere coördinatie van de productie en verspreiding van Moment. Contactpunt X, Dienst Interne Communicatie BSAE-dossier: Interne communicatie binnen ledenorganisaties 8

9 1.3. Stem je interne en externe communicatie op elkaar af Veel organisaties focussen op de externe communicatie gericht naar hun leden en stakeholders. Hierbij vergeten ze om hun eigen medewerkers te informeren en te motiveren. Een goede afstemming van de interne en externe communicatie voorkomt verstoringen in de beeldvorming bij de medewerkers omdat ze niet goed op de hoogte zijn gebracht. Een sterk imago berust op een sterke identiteit. Communicatie begint niet extern, maar intern. Een boodschap in de wijde wereld gooien, terwijl die intern niet gedragen wordt, is gewoon een losse flodder. Transparantie is een belangrijke factor. Leden en stakeholders willen verenigingen die zich in de buitenwereld niet anders voordoen dan naar hun eigen medewerkers toe. Pas als ze eerlijk zijn, en mensen dit zien, zijn ze overtuigd om met je vereniging een lange termijnrelatie aan te gaan. Concreet betekent dat dat de grens tussen externe en interne communicatie vervaagt. Door sociale media is het onmogelijk om slechte prestaties, kwaliteitsproblemen of ethisch wangedrag verborgen te houden. En als je dat probeert, wordt dit door de buitenwereld enorm afgestraft. Niet zozeer het feit dat je fouten hebt gemaakt, maar dat je ze onder de mat wou vegen. Het loon is niet het belangrijkste aspect van jobtevredenheid. De huidige generaties werknemers wil trots zijn op hun vereniging, willen werken met plezier en professioneel uitgedaagd worden. Daarnaast praten en denken ze graag mee over de organisatietoekomst. Hoe krijg je je medewerkers mee in de visie? Door duidelijk te communiceren over die visie. En door medewerkers te betrekken bij veranderende strategieën. Maar vaak gebeurt dit onvoldoende. De hulp van een communicatiedeskundige brengt soelaas. Enkele tips: Je medewerkers zijn zelf verantwoordelijk voor de interne en externe communicatie. Maak hen hier bewust van. Via Twitter, Facebook of gewoon tussen vrienden verspreiden ze nieuws over je vereniging, vaak onbewust en onschuldig bedoelt. Maar je weet nooit wie die informatie oppikt. Maak authentieke, grappige, mooie verhalen zichtbaar voor de buitenwereld. Zet een team zich een dag in als vrijwilliger voor het goede doel, vertel dit dan aan iedereen die het wil horen. Maak van iedere medewerker een woordvoerder. Elke medewerker heeft zijn talenten en kennisgebied. Via sociale media maken ze hun expertise toonbaar. En voor de buitenwereld is het gemakkelijker om via hen met je vereniging in contact te komen. Laat het hele proces van interne en externe communicatie aansturen door de marketing- en communicatieafdeling. Zij geven tips en tricks over hoe je moet communiceren. BSAE-dossier: Interne communicatie binnen ledenorganisaties 9

10 Inspiratietekst Interne communicatie onbekend terrein Intranet, vergaderingen, bedrijfskranten en nieuwsbrieven blijven de klassieke middelen voor interne communicatie bij bedrijven. En het is vooral de top die spreekt en het personeel dat luistert. Dat blijkt uit een enquête van CC Strategies in samenwerking met de beroepsverenigingen voor interne communicatie ABCi en BViC bij meer dan tweehonderd ondernemingen. Of u nu bij een bedrijf, een beroepsvereniging of een sectororganisatie werkt, een gezonde interne communicatie is noodzakelijk. Goed geïnformeerde collega s voelen zich meer betrokken bij de organisatie, zijn gemotiveerder en blijven. Maar een communicatieplan opstellen dat iedereen bereikt is een uitdaging. Hoe begint u eraan? 1. Waarschijnlijk denkt u dat de interne communicatie goed verloopt binnen uw organisatie. Maar is dat wel zo? Pols bij de medewerkers. Vraag hen hoe zij de communicatiestrategie ervaren en via welke kanalen zij hun mening kunnen uiten. 2. Heeft u de luxe van een communicatiemanager of communicatiemedewerkers in dienst te hebben? Isoleer hen dan niet in een aparte bureau, maar geef hen een plekje dichtbij de directie en verplicht hen om samen te werken. De communicatiedienst zit dan bij de informatiebron en weet beter waar, wanneer en welke informatie aan wie meegedeeld moet worden. 3. Start uw nieuwe communicatiestrategie met één item als test, bijvoorbeeld de missie van uw vereniging. Terwijl u uw communicatieplan aanpast, kunt u zich concentreren op de aankondigingen van evenementen, personeelsveranderingen en ledennieuws. 4. Stel een lijst op van welk soort boodschappen u gaat verspreiden via welke kanalen. Controleer achteraf of het gekozen medium het ideale was voor de informatie die u verzond. Afspraken voor vergaderingen en rapporten kunt u gerust in een nieuwsbrief opnemen, op het intranet zetten of per mail versturen. Gevoelig of slecht nieuws vertelt u best in persoon. 5. Beantwoord naast de wat-vraag ook het waarom. Met andere woorden, geef niet alleen richtlijnen, maar vertel ook waarom u die wil doorvoeren. 6. Laat uw schriftelijke communicatie nalezen. Schrijffouten berokkenen uw imago en dat van uw organisatie schade. Laat uw tekst ook op voorhand controleren op mogelijke misvattingen. 7. Licht eerst de dienstverantwoordelijken in en pas daarna de medewerkers. Wanneer zij vragen hebben, kunnen ze terecht bij hun verantwoordelijke. 8. Vraag feedback. Dat hoeft niet via een enquête. Maak eens een praatje met medewerkers aan het koffieapparaat of tijdens de lunch in de cafetaria. 9. Moedig personeelsleden aan om op te komen voor hun mening. Zo creëert u een atmosfeer waarin alle medewerkers bouwen aan de organisatiecultuur in plaats van enkel orders op te volgen. BSAE-dossier: Interne communicatie binnen ledenorganisaties 10

11 10. Een versturen of een bericht posten op het intranet is gemakkelijk, maar om een vertrouwensband op te bouwen, is persoonlijke communicatie van onschatbare waarde. Auteur: Nathanëlla Monsaert, in Sectorlink 3 2. Mondeling 2.1. Gesprekstechnieken Er is heel veel digitale, schriftelijke communicatie tussen medewerkers van de organisatie onderling, het bestuur, de leden en andere stakeholders. Maar ook aan de telefoon en in face-to-facegesprekken moet een verenigingsprofessional behendig zijn. Zeker naar stakeholders van andere organisaties toe is het belangrijk om assertief doch vriendelijk en dienstbaar over te komen. - Ga je onderhandelen of overleg plegen met stakeholders, zorg dan vooral dat je goed voorbereid bent. Dan is je kans op succes het grootst. Noteer op voorhand al wat je doel is, wat je in ruil kunt geven aan de tegenpartij en welke middelen je kan inzetten. - Actief luisteren is in een dialoog één van de belangrijkste eigenschappen. Actief luisteren wil zeggen dat je vragen stelt waarmee je je gesprekspartner aanmoedigt om een oplossing te vinden, of dat nu om een medewerker, bestuurslid, partner, lid of andere stakeholder gaat. - Met feedback vertel je je medewerkers wat je van hun werk, gedrag of houding vindt. Probeer feedback niet enkel te beperken tot iets negatief en maak er al zeker geen persoonlijke aanval van. Feedback is eigenlijk een geschenk dat begrip creëert, samenwerkingen versoepelt en het werkplezier vergroot. - Spreken in het openbaar en je organisatie voorstellen is ook één van de essentiële gesprekstechnieken die verder nog uitgebreider aan bod komt. Motiverend spreken In een gesprek ben je met twee, een monoloog voeren is dus geen optie. Het is belangrijk om motiverend te spreken en het gesprek op een subtiele manier in een bepaalde richting te sturen. We geven je alvast vier technieken mee voor een motiverend gesprek: 1. Open vragen stellen. Door gesloten vragen verraad je te gemakkelijk je standpunt. Onthoud dat je er bent in de geest van samenwerking. 2. Reflectief luisteren. Luister goed naar je gesprekspartner, wees er zeker van dat je goed begrijpt wat hij of zij bedoelt. Probeer zelf samen te concluderen wat hij uitlegt. Bvb: dus je bedoelt. 3. Bevestigen. Als je opmerkingen geeft die bevestigen wat je gesprekspartner vertelt, toon je appreciatie voor hetgeen hij of zij vertelt. Je moedigt je gesprekspartner aan om meer te vertellen. BSAE-dossier: Interne communicatie binnen ledenorganisaties 11

12 4. Samenvatten. Door samen te vatten wat de ander zegt, laat je merken dat je goed luistert. Zo breng je ook structuur in het gesprek Presentaties Aan de basis van een goede presentatie ligt de voorbereiding. Er wordt weleens gezegd dat voor iedere minuut dat je op het podium staat een uur voorbereiding nodig is. Zelfs de meest geoefende spreker, steekt veel tijd in zijn presentatie. Voordat je begint met het voorbereiden van je presentatie is het handig om je kernboodschap te bepalen. Lijst je onderwerpen op in logische volgorde en werk elk onderdeel uit op papier. Oefen daarna je presentatie een paar keer hardop. Neem jezelf op met een video zodat je jezelf ziet presenteren. Confronterend, maar enorm leerrijk. 1. Bereid je goed voor. Weet wat je wil vertellen, wie je publiek is en wat de mogelijke valkuilen zijn bij je publiek. 2. Respecteer de regel van drie. Mensen onthouden maximaal drie dingen. Zorg ervoor dat wat je vertelt verankerd is rond drie hoofdpunten die iedere keer terugkomen. 3. Kijk iedereen aan. Kijk niet boven het publiek, maar zoek oogcontact. 4. Maak je presentatie audiovisueel. Mensen horen, proeven, ruiken, zien en voelen. Gebruik verschillende media in je presentatie. 5. Wees enthousiast. Alleen als jij enthousiast bent en met passie spreekt, maak je je publiek ook enthousiast. 6. Maak je info toepasbaar. Je publiek kan maar een beperkte hoeveelheid info aan tijdens een presentatie. Zorg ervoor dat je je punten beknopt en helder brengt en zorg voor herhaling. Zorg er ook voor dat je publiek de nieuwe informatie meteen kan toepassen. Dat maakt je presentatie veel krachtiger. 7. What s in it for me? Begin je presentatie zo dat je direct de What s in it for me aanspreekt van je publiek. Zo trek je meteen hun aandacht. 8. Maak connectie. Stel voor, tijdens en na je presentatie vragen aan je publiek. Creëer interactie. Breng aansprekende cases en voorbeelden. De kans is groot dat iemand uit de zaal hierop inpikt en een dialoog aangaat. 9. De 4 S-en. Stappen, stoppen, staan en spreken. In die volgorde kom je op het podium. Door even pauze te nemen, straal je rust en autoriteit uit. Het publiek went aan jou en jij went aan hen. 10. Gebruik pauzes. Een stilte van 3 tot 7 seconden zorgt voor meer impact. 11. Respecteer de tijd. Niets is vervelender dan een spreker die uitloopt. Erger nog als je je presentatie niet mag afmaken, want dan heb je je boodschap niet volledig kunnen brengen. BSAE-dossier: Interne communicatie binnen ledenorganisaties 12

13 12. Begin en eindig met je kernboodschap. De tussenliggende toelichting en bewijsvoering ondersteunen de kernboodschap. Die mag het publiek vergeten, maar de kernboodschap moeten ze onthouden Spreken in naam van (elevatorpitch ) Met een elevator pitch verkoop je jezelf, de vereniging waarvoor je werkt, de producten en diensten die je aan je leden aanbiedt of overtuig je stakeholders van je belangen. En dat in maximaal één minuut. Dat is de definitie van een elevator pitch. De term komt van het concept dat je een toevallige passant in de lift kunt overtuigen om het gesprek elders verder te zetten. Een goede pitch is voor je gesprekpartner prettig. In een paar seconden komt hij te weten wie jij bent en wat jij voor hem of haar kunt betekenen. Zie jezelf als de oplossing voor een probleem of het antwoord op een vraag. Met een goede elevator pitch zorg je dat mensen zich in je interesseren en met je in dialoog gaan omdat ze meer over je willen weten. Met één elevator pitch kom je er niet. Elke situatie vraagt om een nieuwe benadering. Een potentieel lid overtuig je met andere elementen dan iemand die al jarenlang in je bestuur zit en dan twijfelt om uit je vereniging te stappen. In alle situaties is het noodzakelijk dat je de tegenpartij kunt overtuigen dat hij of zij je nodig heeft. Ook op onverwachte momenten zoals verjaardagsfeestjes of in de fitnesszaal gebeurt het dat je aan het elevator pitchen gaat. Want die ene ouder of die sportieve vrouw op de step kan jouw toekomstige opdrachtgever of een interessant lid worden. Mogelijke elementen voor je elevator pitch 1. Naam 2. Wat zoek je: geld, ervaring, toegang tot een netwerk, potentiële leden, 3. Wat doe je? 4. Voor welke federatie werk je? 5. Waarvoor staat je federatie in mensentaal? 6. Hoe ziet je perfecte lid eruit? Hoe ziet je perfecte samenwerkingspartner eruit? 7. Hoe bereik je je leden? 8. Welke voordelen bied je? 9. Hoeveel bedraagt je lidmaatschapsbijdrage? 10. Hoe ziet je financiering eruit? 11. Wat is de financiële prognose voor de eerste 1-3 jaar? 12. Wat maakt jouw vereniging uniek? 13. Wie zijn je concurrenten? 14. Hoe ziet je team er uit? 15. Welke successen heb je al behaald? 16. Wat is er misgegaan, wat heb je daarvan geleerd? 17. Waarom moet iemand met jou in zee gaan? BSAE-dossier: Interne communicatie binnen ledenorganisaties 13

14 Waarop je moet letten bij het uitwerken van een elevator pitch 1. Hou je elevator speech zo kort mogelijk. Liever 30 seconden dan twee minuten. Focus op de belangrijkste zaken en probeer niet alles af te haspelen. Probeer dus niet je volledige cv te overlopen. Vertellen wie je bent en wat je doet, doe je in twee korte zinnen. 2. Blijf realistisch. De toekomst van je federatie ziet er dan wel rooskleurig uit, je weet nooit wat er op je pad komt. Praat eerlijk en open over je groeiscenario s. 3. Praat met passie. Niet alleen wat je zegt maar ook hoe is belangrijk. Een goed plan met een weinig inspirerende voorzitter of directeur maakt weinig kans. 4. Bedenk een prikkelende opener. Met een goede openingszin trek je de aandacht van je tegenpartij: een stelling, iets uit de actualiteit of een vraag naar de behoefte van je gesprekpartner. 5. Verplaats je in de situatie van de ander. En vraag je af wat je hem of haar te bieden hebt. 6. Gebruik eenvoudige taal. Als het te lang duurt om iets uit te leggen, dan is het geen goed idee. 7. Vertel een verhaal. Door een verhaal te vertellen onderscheid je je heel eenvoudig van de rest. Via een goed verhaal vertel je meer over je verleden en verwezenlijkingen. Vertel over een uitdaging, hoe je een oplossing vond en wat je eruit geleerd hebt. 8. Hou het persoonlijk. Praat over jezelf in de ik-vorm, niet over wij en onze vereniging. 9. Vermijd vakjargon. Elke sector heeft zijn ingewikkelde technische termen. Jij weet wat ze betekenen, maar je gesprekpartner niet altijd. Leg in eenvoudige woorden uit welke voordelen jij, je product of dienst heeft voor de ander. 10. Sluit je verhaal af met een uitnodiging voor een vervolg. Ben je op een netwerkevent, vraag dan of je morgen samen een kop koffie kunt gaan drinken. Vertrek zeker niet zonder naamkaartje. BSAE-dossier: Interne communicatie binnen ledenorganisaties 14

15 3. Schriftelijk 3.1. Vergaderen Vergadering voorbereiden Het succes van een vergadering wordt voor meer dan zestig procent bepaald door de voorbereiding. En net die taak rust vaak op de schouder van de voorzitter of directeur. Door je goed voor te bereiden, vergader je efficiënter en korter. 1. Formuleer het doel. Waarom is het belangrijk dat je een vergadering organiseert. Welke problemen wil je aankaarten? Formuleer het doel kort, bondig maar vooral concreet. 2. Stel een agenda op. In de agenda staan het doel van de vergadering en logistieke zaken vermeld zoals de vergaderplaats, wie deelneemt, wat de deelnemers moeten voorbereiden, Daarnaast bevat de agenda ook de actiepunten van de vergadering. Plaats de belangrijkste punten vooraan op de agenda. 3. Verspreid de agenda. Liefst een week op voorhand zodat de deelnemers de tijd krijgen om zich te verdiepen in de actiepunten en te bedenken wat zij kwijt willen tijdens de vergadering. 4. Respecteer de tijd. Niets is vervelender dan een vergadering die uitloopt. Schat op voorhand in hoeveel tijd elk actiepunt in beslag zal nemen. Heb je aan één van je deelnemers gevraagd om een presentatie te geven, spreek dan persoonlijk af hoe lang zijn presentatie mag duren. Verwacht je een hevige discussie, roep die dan op tijd een halt toe. En organiseer je op voorhand een brainstormsessie, bereken dan hoeveel tijd de deelnemers krijgen om na te denken. 5. Geef je deelnemers extra tijd. Sommige deelnemers zien elkaar voor het eerst en waarderen het dan als je hen de tijd geeft voor de vergadering om elkaar te leren kennen. 6. Bereid vergaderonderwerpen voor in kleine groepen. Hierdoor leren je deelnemers elkaar beter kennen en begrijpen waarom iemand iets zegt. In een kleine groep praat iedereen makkelijker. En in een kleine groep ligt er een grotere klemtoon op het luisteren, waardoor discussies vaak een stuk dieper gaan. Checklist vergadering voorbereiden Agenda op tijd doorgestuurd Ook de stukken die bij de agenda horen Hebben de deelnemers de agenda en stukken bestudeerd Vergaderaars bekend Eventueel presentielijst gemaakt Doel van de vergadering bekend Doel agendapunt bekend Verslagvorm bekend Koffie en thee geregeld Voldoende pennen en papier BSAE-dossier: Interne communicatie binnen ledenorganisaties 15

16 Het opstellen van een agenda voor een vergadering 4 Een vergadering staat of valt met een goede agenda en duidelijke regels over het verloop van de vergadering. Het opmaken van de agenda is doorgaans de taak van de secretaris of de voorzitter binnen een vereniging. Vaak wordt deze taak door de voorzitter gedelegeerd aan een secretaris of notulist. Uit de agenda van de vergadering moet in één oogopslag duidelijk worden waar het over gaat, wanneer en waar hij plaatsvindt. Na de kop geef je een overzicht van de onderwerpen die besproken zullen worden. Er zijn vaste en er zijn variabele agendapunten. Punt 1 op de agenda: opening en mededelingen. Dit is een vast agendapunt. De vergadering wordt formeel geopend en meestal wordt er een welkomstwoord gesproken door de voorzitter. De mededelingen zijn kleine berichtgevingen voor de deelnemers waarover niet vergaderd dient te worden, maar wel interessant zijn voor hen. Ook verontschuldigingen van afwezigen kunnen in punt 1 opgenomen worden. Punt 2 op de agenda is de het overlopen van de agenda. De deelnemers kunnen eventuele opmerkingen, bedenkingen of suggesties rond de agenda duidelijk maken. Indien nodig kan de volgorde van de agendapunten aangepast worden of kunnen er zelfs nieuwe agendapunten toegevoegd worden. Punt 3, vorige notulen, is ook een vast agendapunt. De conceptnotulen met eventuele correcties, de goedkeuring van de notulen en eventuele actualisering van de vorige notulen gebeurt op dit moment. Als punt 4 staat vaak binnengekomen informatie, zoals belangrijke rapporten, brieven, e- mailberichten die gedeeld dienen te worden met de leden van de vergadering. Over het algemeen kan de voorzitter of secretaris hiervan een opsomming maken. Als er heel veel info is, dan is het een goed idee om op voorhand een overzicht op te stellen dat als bijlage bij de agenda meegestuurd wordt. Vervolgens krijg je al de te bespreken inhoudelijke onderwerpen. Dit zijn dus de variabele agendapunten. Het is belangrijk om er geen ellenlange lijst van te maken en geen banale zaken op de agenda te zetten. Vergadermoeheid slaat algauw toe. Als voorlaatste punt staat doorgaans een rondvraag op de agenda. Op dit moment krijgen de deelnemers de kans om korte, informatieve vragen te stellen. Tot slot sluit de voorzitter de vergadering af, het is aan te raden om bij het besluit ook de volgende vergaderdatum reeds mee te geven. Tip: Heel wat voorzitters vinden het handig om met een actie- of besluitenlijst te werken. Daarin staat wat besloten is of wie wat moet doen op welk moment. Eénmaal een actielijst toegevoegd, 4 Bronnen: BSAE-dossier: Interne communicatie binnen ledenorganisaties 16

17 maak je daar wel best een gewoonte van. De agenda bepaalt dan de volgorde van de onderwerpen, de actielijst geeft aan welke activiteiten besproken moeten worden. BSAE-dossier: Interne communicatie binnen ledenorganisaties 17

18 Inspiratietekst Wat de agenda van een bestuursvergadering verklapt Er zijn heel wat manieren om te peilen naar de maturiteit van de organisatiecultuur van een organisatie, en heel wat modellen om de resultaten van die peiling te analyseren en benchmarken. Maar er is ook een heel eenvoudige check. Neem twee opeenvolgende agenda s van vergaderingen van de Raad van Bestuur en doorloop de volgende stappen. - Staat op 1 het klassieke goedkeuring van het verslag van de vorige vergadering? En wordt dat als een bijna onzichtbare formaliteit behandeld, terwijl de stemmen rond de tafel nog moeten stilvallen of de laatkomers nog vlug aanschuiven? Of houdt dat punt ook in dat de acties en to do s uit het vorig verslag worden overlopen, en de bestuurders op hun genomen engagementen gewezen worden, indien nodig natuurlijk? -Check even hoeveel agendapunten er dezelfde omschrijving hebben? Als dat meer dan de helft is kan dat leiden tot agendablindheid, het effect waarbij bestuurders de agenda hebben zien binnenlopen, maar met moeite naar de punten gekeken hebben. Misschien is het beter om iets meer teasende titels te gebruiken aandacht gaat vóór interesse en betrokkenheid. -Check hoeveel agendapunten betrekking hebben op praktische zaken die met de organisatie op zich te maken hebben. Als er een goed afsprakenkader is met het uitvoerende secretariaat/bureau moet dit gevat kunnen worden in maximum 2 agendapunten. Eén waarbij verslag wordt uitgebracht over de praktische werking, bij voorkeur gebruikmakend van indicatoren of beter nog een dashboard. En één om nieuwe issues onder de aandacht van het bestuur te brengen. Alle andere items moeten over het beleid en de inhoud gaan! -Check de volgorde van de agendapunten en denk even na of die bewust in functie van de moeilijkheidsgraad van beslissingen opgelijst staan. Met andere woorden: reken je erop dat bepaalde punten wegens tijdsgebrek vlugger of misschien zelfs helemaal niet worden behandeld? Is het niet zinvol om per punt aan te geven welk soort bespreking het punt vergt: in tijdsbesteding, in format (bv. toelichting, vraagstelling, discussie, eerste visievorming, ) en in resultaat (bv. beslissing, verderzetting, actiepunt, )? -Tot slot iets over het klassieke varia-punt (in het Engels mooi en symbolisch Any other business genoemd). Gebruik het bij voorkeur niet. Niet om zotte ideeën van bestuurders te herbergen, maar ook niet om vlug nog over een issue (en hoe dikwijls gaat dit dan niet over een concreet voorval?) van gedachten te wisselen. Niet doen, op de eerste plaats om juridisch geen inbreuk op de wetgeving inzake eerlijke mededinging te plegen, maar zeker ook niet om zotte ideeën de kans te ontnemen om een zinvolle opportuniteit te worden. Voor dat laatste kan je best een vast regulier agendapunt Ideeën/opportuniteiten voorzien. En wat die meting van maturiteit dan precies inhoudt, als je meer dan driemaal de wenkbrauwen hebt opgetrokken of al dan niet zuur hebt geglimlacht, dan is er nog wat werk aan de organisatiewinkel. Marc Mestdagh (oorspronkelijke gepubliceerd in 2Mpact Inspiring Associations newsletter 21/08/2013) BSAE-dossier: Interne communicatie binnen ledenorganisaties 18

19 Welke regels hanteer je best tijdens een vergadering? 5 Zorg dat er een goede omkadering is bij de vergadering. Neemt iedereen zomaar het woord, of wordt het woord gevraagd? Op welke manier gebeurt dit? Met duidelijke afspraken verloopt de vergadering voor iedereen het aangenaamst. Ook een afsprakenlijst van wie wat doet is een pluspunt tijdens een vergadering. (bvb. wie schrijft notulen?, Wie volgt welk item of issuu op de agenda op?, ) Hoe houd je de vergadering dynamisch en aangenaam voor iedereen als leider tijdens de vergadering? Zie dat je informatie en gegevens krijgt. Zorg dat iedereen gehoord is. Erken opbouwende en constructieve bijdragen. Gebruik de agenda om op het juiste spoor te blijven. Zorg ervoor dat de groep ervan bewust is dat ze actief bezig zijn. Zorg regelmatig voor een samenvatting van de hoofdpunten. Vraag voor overeenstemming Verslag maken (notuleren) 6 Vooraf: Wees goed voorbereid. Het is goed te weten wat de vergadergroep verwacht van de notulen. Willen ze dat er letterlijk genotuleerd wordt wat er gezegd wordt en willen ze de volledige weg naar de besluitvorming genoteerd staat in het verslag? Of volstaan de hoofdpunten en actiepunten die ondernomen moeten worden? Het is aangewezen te noteren wie wat zegt, zo kan je nog eens bij die persoon te rade gaan voor extra duiding over een bepaalde stelling. Tijdens: Het is belangrijk dat je als notulist de tools gebruikt waar je jou goed bij voelt. Verkies je papier en pen, of gebruik je liever laptop of tablet. Je beslist ook in samenspraak met de leden van de vergadering of de vergadering al dan niet op geluidsband mag opgenomen worden. Dat tikt soms makkelijker uit en zo weet je zeker dat je niets mist. Maar sommige mensen voelen zich daar ongemakkelijk bij. In drie kolommen werken als notulist helpt. In de eerste kolom kan je zo telkens het probleem of onderwerp noteren, in de tweede kolom hou je de argumenten, de discussie bij en in de derde kolom kan je het besluit of resultaat van de discussie bijhouden. Wordt er tijdens de vergadering afgeweken van het onderwerp ter zake? Heb dan niet de neiging om dit alles ook mee te beginnen schrijven of hou een apart blaadje met aandachtspunten bij waarop later teruggekomen kan worden. Als notulist probeer je je tot de essentie te beperken. Bijzaken laat je weg. 5 Bronnen: 6 Bronnen: BSAE-dossier: Interne communicatie binnen ledenorganisaties 19

20 Uitzonderlijk neemt ook de notulist zelf deel aan de vergadering. Dan is een zeer goede voorbereiding vereist. Want tegelijk noteren én mee redeneren, praten of vragen stellen is een kunst. In dit geval kan een geluidsopname zeker helpen. Nadien: Na de vergadering maak je er best een zaak van om zo snel mogelijk de notulen uit te typen in een volledig uitgewerkt verslag. Hoe sneller je de notulen opmaakt, hoe frisser de vergadering nog in je geheugen zitten. Dikwijls komen dan ook nog zaken terug die je niet genoteerd had. Voor je begint uit te typen in een document overloop je best nog eens je notities om die te ordenen en al een zekere structuur aan te brengen. Je schrijft best bondig, correct én actief. Zo zet je verslag de lezer ook aan tot actie. Werk in je verslag met korte blokken tekst. Epistels van een paginalang zullen niet gelezen worden. Gebruik eventueel kolommen om het geheel overzichtelijker te maken. Inspiratietekst Het belang van correct notuleren (bijdrage Isabel Demeyere VSDC voor magazine BSAE) Plicht tot notuleren De notulen van een vergadering vormen het verslag van de vergadering. De VZW-wet bevat geen expliciete bepalingen omtrent notuleren. Impliciet kan deze plicht afgeleid worden uit artikel 10, 2de lid van de VZW-wet dat bepaalt dat alle leden op de zetel van de vereniging het register van de leden kunnen raadplegen, alsmede alle notulen en beslissingen van de algemene vergadering, van de raad van bestuur en van de personen, al dan niet met een bestuursfunctie, die bij de vereniging of voor rekening ervan een mandaat bekleden, evenals alle boekhoudkundige stukken van de vereniging. Om het inzagerecht te kunnen uitoefenen moeten er notulen worden opgemaakt van de algemene vergadering en van de raad van bestuur, maar ook van beslissingen genomen door personen die voor rekening van de VZW een mandaat bekleden, zoals het dagelijks bestuur. Wijze van notuleren De wijze van notuleren kan sterk worden beïnvloed door de statuten of interne reglementen. Deze kunnen bepalen wie de notulen opmaakt of ondertekent, welke gegevens moeten opgenomen worden, hoe en waar ze worden bewaard. Is deze regeling niet uitgewerkt, dan moeten op de vergadering zelf de nodige beslissingen daaromtrent worden genomen en moet vóór aanvang van de beraadslaging iemand worden aangeduid die de notulen maakt. De notulen moeten de beslissingen en beraadslagingen zo nauwkeurig mogelijk weergeven. Eens opgemaakt, dienen ze te worden bijgehouden in een notulenboek of register, waarin de leden inzage kunnen krijgen. Er is slechts één origineel exemplaar van de notulen vereist. Worden de notulen bijgehouden in een gewone (ring)map dan is het aangewezen meerdere originele exemplaren bij te houden voor het geval bepaalde notulen zouden verdwijnen uit de map. BSAE-dossier: Interne communicatie binnen ledenorganisaties 20

21 De originele notulen worden getekend door de personen die daartoe zijn aangeduid in de statuten, of door alle aanwezige personen die dit wensen. Dit laatste is in de meeste gevallen te verkiezen, zo kan er achteraf geen discussie ontstaan over de inhoud van de notulen. Verder is het aan te raden om te werken met een aanwezigheidslijst, die door elke aanwezige moet worden afgetekend. Zo kan er geen discussie ontstaan over wie wel en niet aanwezig was. Schriftelijke volmachten van afwezige leden worden bij deze aanwezigheidslijst gehouden. Duidelijke notulen bevatten volgende zaken : plaats, datum en beginuur van de vergadering, de namen van de aanwezige, vertegenwoordigde, afwezige of verontschuldigde leden, een synthese van het verloop van de vergadering en een nauwkeurige weergave van de besluiten en beraadslagingen van de vergadering per agendapunt. Nut van notuleren In het kader van het zorgvuldig besturen van de vereniging, zijn de notulen een heel belangrijk instrument. De notulen gelden enerzijds als bewijs tegenover de leden en medebestuurders en in voorkomend geval, tegenover derden. In geval van discussies vormen de notulen een belangrijk bewijsstuk. Anderzijds vormen de notulen de basis van neer te leggen of te publiceren besluiten. Tot slot hebben de notulen een belangrijk gevolg: De beslissingen die werden genomen, verbinden ook de afwezigen en deze die de notulen niet hebben ondertekend Evaluatie en follow-up van de vergadering 7 Wil je zeker zijn dat iedereen tevreden is over de manier waarop de vergaderingen verlopen? Het kan nuttig zijn om af en toe een evaluatielijst op te stellen om de vergadering te laten beoordelen. In dit evaluatieformulier kan je anoniem peilen naar de tevredenheid over de verschillende aspecten van de vergadering. Hier zie je een voorbeeld van vragen: Geef aan met elke uitspraak je het eens bent door een cirkel om het juiste antwoord: met telkens de keuzes altijd, soms, nooit, weet niet De voorzitter bereidt zich voor op de vergadering De leden bereiden zich voor op de vergadering De leden krijgen de kans om hun mening en ideeën te geven De leden luisterden naar elkaar De leden doen actief mee De leden zijn tevreden met de groepsbesluiten 7 Bronnen: BSAE-dossier: Interne communicatie binnen ledenorganisaties 21

22 De vergadering is niet te lang en de leden houden de aandacht bij de agendapunten Storend gedrag (te laat komen, geroezemoes enz.) wordt aangepakt De leden weten wie verantwoordelijk is voor de afspraak Iedereen komt op tijd Ik sta open voor ideeën van andere leden Ik probeer goed te luisteren tijdens de vergadering Ik doe mee aan discussies en vertel wat ik belangrijk vind Als een vergadering afwijkt van de agenda, probeer ik te helpen om bij het onderwerp te blijven Ik voer de afspraken uit die ik heb toegezegd Ik geef verbeteringen door voor het vergaderen Ik geef belangrijke informatie door aan leden die niet bij de vergadering waren. Geef ze ook de kans om op dit formulier opmerkingen, ideeën en tips te geven. Het is belangrijk de follow-up van de vergadering goed te verzorgen zodat actiepunten ook effectief uitgevoerd worden. De notulen worden binnen de dagen na de vergadering bezorgd aan alle deelnemers zodat iedereen op de hoogte is van van wie wat verwacht wordt Documenten maken Beleidsnota / position paper Een beleidsnota is een tekst waarin je in naam van je organisatie een voorstel doet, het beleid toelicht, beargumenteert of evalueert. In de nota beschrijf je hoe je problemen binnen je vereniging wil oplossen. Bij het schrijven van een beleidsnota zijn twee zaken belangrijk: materiekennis en een goede indeling van de nota. Door een vast stramien te gebruiken wordt je tekst helder en voorkom je dat je iets vergeet. Een beleidsnota is een verlengstuk van de visie van je organisatie. Wanneer je een beleidsnota schrijft, moet je dus de organisatiedoelen in je achterhoofd houden. Stramien beleidsnota De meest voorkomende onderdelen in een beleidsnota zijn: Inleiding Huidige situatie Gewenste situatie Realisatie Financieel plaatje Risicoparagraaf Voorstellen BSAE-dossier: Interne communicatie binnen ledenorganisaties 22

23 Inleiding Waarom schrijf je de beleidsnota? Wat is je doel? Die formuleer je kort in de inleiding. Hou de inleiding kort en bondig. Drie à vier regels is ideaal. Zes kan nog net. Huidige situatie Je schrijft een beleidsnota omdat je iets wil veranderen, maar vooraleer je dat toelicht, schrijf je eerst hoe de huidige situatie is. Beschrijf zo concreet mogelijk wat je wil veranderen en geef voorbeelden, cijfers, die je opinie onderbouwen. Gewenste situatie Hierin beschrijf je hoe jij de nieuwe situatie ziet. Staaf met diverse voordelen: politieke, financiële, strategische, efficiëntie, Realisatie Hoe zou jij het nieuwe beleid integreren in de vereniging? Geef een stappenplan in een aantal hoofdlijnen. Hoe lang gaat de verandering duren? Hoeveel kost dat? Hoeveel medewerkers geraken hierbij betrokken? Zijn enkele vragen die de tegenpartij zich zullen stellen en die je dus al moet beantwoorden in de nota. Financiële plaatje Geld is altijd een lastig discussiepunt. Wees hierover duidelijk in de nota. Maak een realistisch kostenplaatje op. Maak hierbij een onderscheid in kosten en opbrengsten. Noteer investeringen, afschrijvingen, incidentele kosten, opstartkosten, beheerskosten en de dekking. Heb je een tekort in de financiering, neem dan aanvullende financiering op in het voorstel. Risicoparagraaf Maak een SWOT-analyse op. Een SWOT-analyse brengt de sterktes, zwaktes, kansen en bedreigingen eenvoudig in kaart. Voorstellen De laatste paragraaf van de beleidsnota bevat de besluiten die het bestuur moet nemen. Formuleer heldere voorstellen die iedereen begrijpt, zodat de bestuursleden gefundeerde beslissingen kunnen nemen. Enkele tips Bouw je nota zorgvuldig op. Het begin en het einde worden het aandachtigst gelezen omdat daar het probleem en de oplossingen staan. In het middenstuk worden de vragen en argumenten uitgewerkt. Bepaal één centrale vraag. Deze vraag wordt de essentie van de beleidsnota. Stel je meerdere vragen in één beleidsnota dan wordt je formulering zeer warrig. Eénmaal deze vraag bepaald is kan je pas beginnen met een schema op te stellen waarrond je je beleidsnota gaat schrijven. Zo vermijd je dat je zinloze, irrelevante informatie vermeldt in de beleidsnota waardoor lezers afhaken. Visualiseer. Een grafiek of tabel spreekt de lezers meer aan dan grote lappen tekst. BSAE-dossier: Interne communicatie binnen ledenorganisaties 23

24 Zet niet te veel gegevens op één bladzijde. Paragrafen, grafieken en opsommingen vragen witruimte. Dat oogt prettig en verhoogt het leescomfort. Vat kort samen. Je nota komt in handen van een breed lezerspubliek en niet iedereen wil of kan de nota volledig lezen. Plaats daarom een samenvatting voor- of achteraan je tekst. De synopsis bevat in het kort de belangrijkste kernpunten. Een beleidstekst moet ten eerste eenduidig en duidelijk zijn, misverstanden mogen niet bestaan in zo n tekst. De tekst moet een juist en eigentijds beeld geven dan de situatie. Keuzemogelijkheid voor de besluitvormers moet aanwezig zijn. Aanbevelingen en kanttekeningen moeten ook een plaatsje krijgen in de beleidsnota Strategische formulering is aangewezen (gericht op consensus) Zorg voor een beperkt aantal pagina s voor de hoofdtekst (max. 10 pagina s) en zorg voor een goede inhoudstafel Rapport Hoe uitgebreid je rapport wordt, hangt af van het onderwerp en de hoeveelheid tijd die je eraan kunt spenderen. Ieder rapport bevat een aantal standaardonderdelen. 1. Omslag Titel, ondertitel (optioneel), de naam van de auteur(s) 2. Titelpagina Titel, ondertitel, naam van de auteur(s), plaats en datum van publicatie, naam van de organisatie 3. Inhoudsopgave De inhoudsopgave fungeert als routekaart voor de lezer. De inhoudsopgave is ook een checklist of het rapport in een logische volgorde is opgebouwd. De titels moeten duidelijk zijn zodat de lezer meteen weet welke informatie hij waar terugvindt. De samenvatting, het voorwoord, verklarende woordenlijst, opgave van figuren of tabellen krijgen geen hoofdstuknummer. De omslag, de titelpagina, het voorwoord, de inhoudsopgave en de samenvatting krijgen geen paginanummering. Maak een aparte inhoudsopgave voor als je veel bijlages hebt. 4. Voorwoord In het voorwoord kun je zeggen voor wie het rapport opgesteld is, hoe het rapport tot stand is gekomen, waarom je het geschreven hebt en geef je meer achtergrondinfo over de auteurs. 5. Samenvatting Door tijdsdruk lezen de meeste lezers enkel de inleiding en de samenvatting. Spendeer voldoende aandacht aan de samenvatting die de inleiding en de conclusie in het kort vermeldt. De samenvatting is één à twee pagina s lang. BSAE-dossier: Interne communicatie binnen ledenorganisaties 24

25 6. Verklarende woordenlijst Een verklarende woordenlijst publiceer je enkel als je lezers hebt die technische- of vaktermen niet begrijpen. 7. Inleiding Wat is het onderwerp of probleem? Wat is de werkwijze? En hoe is het rapport gestructureerd? De inleiding vat kort samen wat de lezer mag verwachten van je rapport. De inleiding is één pagina lang en bevat de situatiebeschrijving, de doelstelling en een structuurbeschrijving. 8. Conclusies/aanbevelingen Je conclusies bevatten geen nieuwe informatie, de onderbouw moet de lezer terugvinden in de voorgaande hoofdstukken. Verwoord je conclusies kernachtig. Maak de kernpunten duidelijk. Trek echte conclusies. Laat de lezer niet in het ongewisse. Maak je standpunt duidelijk. Je kan ook een lijst met aanbevelingen toevoegen. 9. Bronnenlijst In je rapport vermeld je altijd de bron als je iets overgenomen hebt van een ander. Dat geldt ook voor informatie die je op het internet gevonden hebt. Vermeld alleen de bronnen die je geraadpleegd en in het rapport vernoemd hebt. Zet je bronnen op alfabetische volgorde en sorteer ze volgens type (boeken, website, artikels, ). 10. Bijlagen Gedetailleerde informatie, vragenlijsten, steek je onder bijlagen. De meeste lezers lezen de bijlage niet, dus verplicht hen niet om die te raadplegen om een hoofdstuk te begrijpen. Maak in de tekst duidelijk naar welke bijlage er wordt verwezen en waar de lezer die kan vinden. Voorzie bijlagen altijd van een nummer, omschrijving en een paginanummering Briefing Met een briefing instrueer je een persoon of een groep omdat je een opdracht wil uitbesteden. Een briefing bevat alle informatie en gedetailleerd instructies over de aard van de opdracht, taakverdeling, regels en doelstellingen. Stramien briefing 1. Contactgegevens + contactpersoon 2. Organisatie: achtergrondinformatie van je vereniging zoals missie, visie, leden, geschiedenis, de sector, 3. Doelgroep: elke vereniging heeft verschillende doelgroepen die op een specifieke manier benaderd worden. 4. Doelstelling: welk eindresultaat verwacht je? 5. Opdracht: geef in het kort aan wat je precies van de opdrachtnemer verwacht. BSAE-dossier: Interne communicatie binnen ledenorganisaties 25

26 6. Planning: de planning legt naast de einddatum ook de tussentijdse evaluatiedata vast. 7. Budget 8. Opmerkingen Jaarverslag In een jaarverslag verantwoord je het beleid dat de organisatie het laatste jaar heeft gevoerd. Een jaarverslag omvat een profiel van de vereniging en visie onderbouwd met cijfermateriaal. Een jaarverslag bevat in veel gevallen enkel de wettelijk verplicht info, namelijk een verslag van de activiteiten van het afgelopen jaar, een financieel verslag en de samenstelling van de Raad van Bestuur. Een jaarverslag is nochtans de opportuniteit om er iets meer mee te doen. Tips Het schrijven van een jaarverslag neemt enkele weken in beslag. Begin op tijd. Een jaarverslag hoeft geen massa s bladzijden te bevatten. Gebruik veertig procent van het jaarverslag om te vertellen wat de organisatie heeft gedaan, zestig procent om de toekomst te schetsen. Gebruik foto s van je medewerkers en laat leden aan het woord Belangrijke details uit het verslag kan je extra aandacht geven door een opvallende lay-out. Zijn er veel mensen in je vereniging betrokken bij de inhoud van het jaarverslag? Richt dan een werkgroep op met mensen die kennis hebben over financiën, personeelsbeleid en communicatie. BSAE-dossier: Interne communicatie binnen ledenorganisaties 26

27 Inspiratietekst Jaarverslagen komen in vele vormen en maten Aan het begin van het jaar worden we weer om de oren geslagen met de jaarverslagen. Denk jij ook vaak als je er zo eentje in je mailbox krijgt: Toch niet weer zo n saai, ellenlang verslag?. Weet dan dat jaarverslagen helemaal niet saai hoeven te zijn! De laatste jaren zien we meer en meer voorbeelden van alternatieve jaarverslagen in alle mogelijke vormen en maten. Dat kan gaan van een website speciaal ontwikkeld voor jaarverslagen, jaarverslagen die geïllustreerd zijn of jaarverslagen in videovorm. Lees verder en laat je inspireren! Het website-jaarverslag Voor het jaar 2012 verstuurde FedNot, de Koninklijke Federatie van het Belgisch Notariaat, geen pdf- of word-bestand van hun jaarverslag naar hun stakeholders, maar een link naar een website waarop hun jaarverslag in onderdelen mooi weergegeven werd. Dat is overzichtelijk, gebruiksvriendelijk en bovendien helemaal niet saai, door onder meer het gebruik van (video-) interviews. Zeker eentje om te onthouden dus. Neem hier een kijkje! Het digitale geanimeerde jaarverslag Ook het UZ Brussel bleek een uitblinker te zijn in het origineel brengen van een jaarverslag. Zij kregen in 2013 de Prijs voor Digitale Communicatie, uitgereikt door Kortom en V-ICT-OR, voor hun originele communicatieproject UZ Brussel in 2012: de switch. Zij brachten een digitaal geanimeerd jaarverslag. Hun jaarverslag werd opgedeeld in 3 lagen. Een eerste laag bestaat uit geanimeerde tekeningen, in de nadere lagen vind je ook nog de klassieke cijfers en details die eigen zijn aan een jaarverslag. Laat je hier inspireren! Het video-jaarverslag Flanders DC, de Vlaamse organisatie voor ondernemingscreativiteit, stelde onlangs haar jaarverslag voor in de vorm van -hoe kan het ook anders voor deze organisatie- een creatieve videoclip. In de clip zien we niet enkel medewerkers van Flanders DC en van het Flanders Fashion Institute, maar ook buitenstaanders zoals creatieve ondernemers, acteur Tom Van Dyck, presentator Sven Ornelis, ministers Ingrid Lieten en Kris Peeters, enzovoort. Zij blikken terug op het jaar 2013, maar kijken ook al vooruit naar wat het jaar 2014 kan brengen. Bekijk hier hun jaarverslag! Het Instagram-jaarverslag Wil je echt volledig buiten de comfort-zone gaan? Neem dan een voorbeeld aan het jaarverslag 2012 van de Calgary Zoo in Canada. Zij vatten hun jaar 2012 samen in Instagram-foto s, met daar telkens een korte uitleg bij. Hier krijg je een idee van hoe dat werkt. Auteur: Josefien D Haene voor Sectorlink BSAE-dossier: Interne communicatie binnen ledenorganisaties 27

28 3.3. Formuleren van de tekst Een verslag, briefing, nota of een jaarrapport is een document dat prettig moet lezen. Teksten die helder, begrijpelijk, logisch, kort en bondig zijn, hebben meer kans om gelezen te worden dan één vol jargon, ambtelijk taalgebruik en omslachtige zinnen. 1. Lange en ingewikkelde zinnen Zinnen die meer dan twee regels lang zijn maken de tekst vaak onbegrijpelijk. De lezer moet ze vaak meerdere keren lezen om de paragraaf te begrijpen. Een zin langer dan twintig woorden vraagt om gesplitst te worden. 2. Tangconstructies Tangconstructies zijn zinnen waarin woorden die bij elkaar horen, ver uit elkaar staan. Ze maken de zin moeilijk leesbaar. 3. Afkortingen Afkortingen maken een tekst ingewikkelder dan nodig is. Schrijf een voor de lezer onbekende afkorting altijd eerst een keer voluit. Daarna kan je de afkorting gebruiken. 4. Vakjargon en moeilijke woorden Schrijf je ook voor lezers buiten de sector, dan mag je niet verwachten dat ze vertrouwd zijn met jouw vakjargon. Elke vereniging gebruikt ook eigen woorden die niet in de woordenboek staan. Pas hiervoor op. 5. Plechtstatige woorden In de volksmond noemt men dit ambtenarentaal. Veelgebruikte termen zijn: thans, laatstgenoemde, trachten. Ze komen ouderwets en afstandelijk over. 6. Voorzetseluitdrukkingen Met betrekking tot, ten aanzien van, met behulp van, maken de tekst onnodig zwaar en zijn vaak te vervangen door een voorzetsel. 7. Passieve vorm Passieve zinnen bevatten de hulpwerkwoorden worden, zijn en hebben in combinatie met een voltooid deelwoord. Ze maken uw tekst onpersoonlijk. 8. Lange aanloop Lange aanlopen kosten de lezer tijd en voegen niets toe aan uw tekst. Val met de deur in huis. BSAE-dossier: Interne communicatie binnen ledenorganisaties 28

29 4.Bijzondere aandachtspunten 4.1 Consistent communiceren Een consistente lijn voeren in je communicatie is enorm belangrijk voor je vereniging. Je leden, vrijwilligers en stakeholders spreek je steeds op dezelfde manier aan zowel off- als online. Zoniet verlies je je geloofwaardigheid. Een eigen stem hebben is heel belangrijk. Hoe moet je stem precies zijn? Welke taal spreekt je vereniging? Hoe klink je op de website en in je ledenblad? En hoe zorg je ervoor dat alle medewerkers op dezelfde manier communiceren? 1. Maak een profiel van je doelgroep Naar wie is je communicatie gericht? Bij het uittekenen van een profiel denken we in de eerste plaats aan leeftijd, opleidingsniveau en sociale achtergrond. Hoeveel tijd hebben ze om de teksten te lezen? Wat vinden zij interessant en wat niet? Zijn ook enkele vragen waarmee je rekening houdt bij de analyse van de doelgroep. Nadat je je publiek in kaart hebt gebracht, kan je stilstaan bij de schrijfstijl: Korte of lange zinnen? Direct of indirect aanspreken? Beeldend schrijven of beknopt? Uitgeschreven teksten of liever lijstjes? Spreek je de lezer aan met u of met jij? Jargon gebruiken en tot op welke hoogte? 2. Pols bij je leden welk beeld ze hebben over je vereniging Vriendelijk, persoonlijk, direct, kortaf, bot, afstandelijk, warm, arrogant, nauwkeurig, welk beeld heeft het publiek over je vereniging? Onderzoek dit bij je onder meer je leden en leveranciers. Werk aan de hand van een lijst me karaktereigenschappen. Laat de geïnterviewden een vijftal eigenschappen aankruisen. 3. Kies je positie Kies ook uit de lijst vijf karaktereigenschappen waarvan jij vindt dat die aansluiten bij je vereniging. Controleer na het onderzoek of jouw bevindingen overeenkomen met die van de geïnterviewden. Komen de resultaten niet overeen, dan heb je een positioneringsprobleem. Staat één van de gekozen eigenschappen recht tegenover de perceptie van je doelgroep? Werk hier dan eerst aan. De eigenschappen die jij gekozen hebt, vormen de basis van je interne en externe communicatie. 4. Maak karakterkaarten Maak van elke gekozen karaktereigenschap een karakterkaart. Elke kaart vormt een set met richtlijnen over hoe jij de karaktereigenschap vertaalt. Enkele vragen die je op de goede weg zetten: Wat bedoel je precies met deze eigenschap? Wat bedoel je net niet met deze eigenschap? Hoe ga je dat uitdrukken? BSAE-dossier: Interne communicatie binnen ledenorganisaties 29

30 Is één van de karaktereigenschappen vriendelijk, vul dit dan met concrete voorbeelden aan. Bijvoorbeeld steeds glimlachen aan de telefoon, ook potentiële leden adviseren, geen gebruik van formele taal, meer doen dan een lid vraagt, 5. Communiceer helder Maak je kernboodschap snel duidelijk. Zorg ervoor dat de ontvangers niet tussen de regels moet lezen om te achterhalen wat je precies wil. De kans bestaat dat ze dan de boodschap verkeerd begrijpen. En lanceer ook één idee per mail, brochure of webartikel. 6. Schrijf beknopt Waarom in zes zinnen je mening uitspinnen als het ook in twee zinnen kan? Controleer in je mail of je bepaalde woorden kunt schrappen. Vaak luidt het antwoord ja. Schrap onnodige adjectieven, hulpwerkwoorden, en ambtenarentaal. 7. Maak de call-to-action duidelijk Organiseer je een workshop en wil je dat je lezers zich meteen inschrijven? Formuleer de call-toaction zodanig dat je lezers meteen begrijpen wat er van hen verwacht wordt. Namelijk op de inschrijvingsknop drukken. Maar vooraleer ze dat doen, moet je hen eerst overtuigen. Dat doe je door in je de tekst stil te staan bij de voordelen die zij genieten en bij de vragen die ze zich op het eerste moment stellen Documentbeheer Een efficiënt documentbeheer is een zegen voor een organisatie. Alle gegevens van medewerkers, leden, stakeholders, moeten in principe door alle medewerkers (of toch degenen die het nodig hebben voor het uitvoeren van hun job) beschikbaar zijn. Idealiter houd je per thema dat interessant is voor je organisatie een map bij met artikels, nieuws, informatie, Zorg dat in de naam van deze documenten een korte titel, bron en datum staat. Zo houd je het overzichtelijk voor jezelf en is zoeken in je documenten een makkie. De artikels en rapporten die je zelf produceert bewaar je best afzonderlijk. Worden deze documenten af en toe ge-update, dan kan je best een nieuwe versie aanmaken met daarbij de vermelding versie x, met een datum erbij. Zo weet je ten allen tijde wanneer je welke versie van een bepaald document verspreid hebt. Kies je voor een updatepolicy, zorg er dan ook voor dat iedereen steeds op de hoogte is. Document management software Wil je een stap verder gaan dan het mooi indelen van je papieren documenten of het ordenen van je windows verkenner? Tegenwoordig bestaat er heel wat gespecialiseerde software om je documenten te beheren. Je kan een document management system (DMS) aanschaffen voor je organisatie. Via dit systeem worden de documenten centraal beheerd en worden de processen om documenten te beheren doorgaans sneller en kunnen de documenten breder verspreid worden in de organisatie. BSAE-dossier: Interne communicatie binnen ledenorganisaties 30

31 Een DMS zorgt ervoor dat je ruimte bespaart, dat efficiëntie verhoogt, dat werkprocessen beter ondersteund worden, men meer klant- of ledengericht kan werken, dat je verschillende processen met elkaar kunt verbinden, Dossiers zullen ook makkelijk herbruikbaar zijn in verschillende projecten of in verschillende soorten communicatie. Een efficiënt document management systeem zorgt er ook voor dat er geen dubbel werk gebeurt en dat er geen twee keer dezelfde zaken ingevoerd worden. Dit impliceert tegelijkertijd dat zo n systeem kostenbesparend zal werken. Van een DMS software systeem kan ook makkelijk een backup genomen worden. Door het systeem zullen ook alle medewerkers die erin werken genoodzaakt zijn om de gegevens allemaal op een zelfde manier in te geven en te verwerken. Geen verwarring meer rond bepaalde formuleringen of processen dus. Een goed Document Management System zorgt uiteindelijk voor een betere samenwerking tussen de medewerkers en verhoogt de kwaliteit van de document management software. Voorwaarden DMS Bij het implementeren van een DMS zijn er wel enkele zaken die je in het achterhoofd moet houden en punten waarmee je best rekening kan houden. Zo n systeem is niet in één twee drie op punt gesteld. Het vergt enige tijd om alle medewerkers volledig mee te krijgen, om bugs uit het systeem te halen, en alles zo te regelen zodat het voor iedereen het best werkbaar is. Ten eerste zal er een sterke overtuiging bij de directie moeten zijn over de noodzaak van een Document Management System, om dit te doen werken. Zoals bij elke verandering in een organisatie zal ook dit sterk ondersteund moeten worden door het management. Het is ook de taak van de directie om de medewerkers warm te maken voor het systeem en de voordelen die het biedt. Ten tweede is het cruciaal om documenttypes te definiëren en te bepalen hoe men die wil gaan beheren. Per documenttype kan je volgende zaken bepalen: Wat is de waarde van het type document? Hoe vertrouwelijk is dit type document? Wie heeft lees- en/of schrijfrechten? Hoe wordt dit document gearchiveerd? Wat zijn de informatiebronnen? Voor wie zijn deze documenten relevant? Na het definiëren van de documenttypes kan je per type identificeren wat de noden zijn voor elk element in de verwerkingscyclus (invoer, beheer, beschrijving, archivering, verspreiding, ) en zaken zoals veiligheid en vertrouwelijkheid verder in beeld brengen en bepalen. Het kan nuttig zijn om als organisatie concrete streefdoelen voor het systeem op te leggen. Vage doelstellingen zoals we willen efficiënter werken door het systeem kan je immers niet meten. Zorg dat je iets meetbaar vastlegt zoals een maximum tijd om een document te vinden of te verwerken. BSAE-dossier: Interne communicatie binnen ledenorganisaties 31

32 Zorg er ook voor dat duidelijk is hoe het DMS past binnen de andere systemen van de organisatie. Wat zal niet meer gebruikt worden voor archivering of beheer? En wat kan wel nog gebruikt worden en in welke mate? Bepaal op tijd wat de nieuwe werkstroom wordt door het systeem. Bepaal ook welke rol voor welke medewerker weggelegd is. Voor het implementeren van het systeem is het belangrijk om zo nauwkeurig mogelijk het aantal verwachte gebruikers in te schatten. Wanneer alle gebruikers van het systeem bepaald zijn, is het een absolute noodzaak om een degelijke opleiding te voorzien voor het gebruik ervan. Het kan hierbij handig zijn om bijvoorbeeld een demo te houden bij een organisatie die reeds met het systeem werkt. Dit geeft een beter zicht op de werking dan een theoretische opsomming Aandacht voor confidentialiteit Ledenorganisaties/ vzw s hebben de verplichting om een vzw-dossier op te maken met daarin als hoofddelen: het ledenregister, verslagen en beslissingen en de boekhoudkundige stukken (begroting, dagboek, inventaris, jaarrekening). Deze onderdelen kunnen als vertrouwelijk bewaard worden binnen de vereniging, maar moeten wel raadpleegbaar zijn voor de werkende leden. De werkende leden kunnen een verzoek richten aan de raad van bestuur om het VZW-dossier in te kijken. Vervolgens wordt dan een datum overeengekomen om het dossier in te kijken. Enkele aandachtspunten om met vertrouwelijke informatie om te gaan: Wanneer je een vertrouwelijk document opstelt en dit gaat delen met collega s of bestuursleden, wees er dan van bewust dat niet iedereen op de hoogte is van de vertrouwelijke aard van het document. Geef dit duidelijk aan in je communicatie of label het document als vertrouwelijk, bijvoorbeeld in de koptekst en voettekst. Heb je nog veel vertrouwelijke info op papier. Zorg er dan ook voor dat je kantoor of bureau afgesloten wordt als je er niet bent. Heb je vertrouwelijke digitale informatie die niet voor iedereen binnen de vereniging beschikbaar moet zijn, dan kan je deze op een gecodeerde (encrypted) geheugenstick, backup tape of ander draagbaar apparaat plaatsen. Overweeg bij het verzenden van vertrouwelijke informatie via om de informatie gecodeerd of met een wachtwoordbeveiliging te versturen. Als je vertrouwelijke info via verstuurt is het steeds aan te raden het adres van de ontvanger extra goed te controleren. Doordat veel programma s adressen automatisch aanvullen is dit één van de grootste valkuilen. Als je vertrouwelijke documenten hebt die voor je werkzaamheden niet meer nodig zijn, maar die volgens de wettelijke bewaartermijnen wel bewaard moeten blijven, kan je de documenten desnoods wel in een extern professioneel archief laten beheren. Zo n systeem voldoet aan de hoogste veiligheidseisen met betrekking tot beschikbaarheid en toegankelijkheid. BSAE-dossier: Interne communicatie binnen ledenorganisaties 32

33 Wanneer je een oude computer, mobiele telefoon of ander apparaat weg wilt doen, wees er dan zeker van dat je zelf alle informatie die op het apparaat staat vooraf definitief verwijderd hebt, voordat het apparaat wordt afgevoerd Cocreatie en crowdsourcing: samenwerken met de leden Je hoeft als organisatie heus niet altijd zelf het warm water opnieuw uitvinden. Roep de hulp van je leden in om bepaalde zaken te bewerkstelligen. Ook bij het opmaken van belangrijke documenten is het cruciaal om je leden te betrekken. 1. Peil via enquêtes bij je leden over wat zij bijvoorbeeld belangrijk vinden in een beleidsnota die in voorbereiding is. Je krijgt directe input uit het veld om je beleidsnota mee aan te vullen. Gesloten vragen in enquêtes zijn makkelijk te verwerken en analyseren en geven een goed breed beeld. Maar stuur ook af en toe een bevraging uit waarbij je open vragen stelt, je krijgt er dikwijls verrassend nuttige antwoorden door. 2. Gebruik ook sociale media om te peilen naar de mening van je leden. Sociale media gebruik je niet enkel om je sector en omgeving te monitoren, maar ook om te gebruiken of in te zetten in je communicatie. 3. Laat leden ook dossiers met elkaar vullen, bijvoorbeeld door de input van werkgroepen in een document te verwerken of via wikipedia technologie documenten aan te vullen. 4. Voorzie je een kenniscentrum op je website, betrek daar dan ook je leden bij. Zorg wel dat je monitort welke documenten erop komen. BSAE-dossier: Interne communicatie binnen ledenorganisaties 33

34 BSAE-dossier: Interne communicatie binnen ledenorganisaties 34

35 BSAE dankt haar structurele partners BSAE-dossier: Interne communicatie binnen ledenorganisaties 35

Vergaderen, een agenda opstellen en notulen maken

Vergaderen, een agenda opstellen en notulen maken Vergaderen, een agenda opstellen en notulen maken Inhoudsopgave Pagina 1 Inleiding 3 2 Belangrijke regels voor een vergadering 4 2.1 Vergaderregel 1: vergaderen doe je samen 4 2.1.2 Duidelijke regels helpen

Nadere informatie

Medewerker interne dienst. Persoonlijke effectiviteit: 2. Accuratesse

Medewerker interne dienst. Persoonlijke effectiviteit: 2. Accuratesse Persoonlijke effectiviteit: 2. Accuratesse Werkt gedurende langere periode nauwkeurig en zorgvuldig, met oog voor detail, gericht op het voorkómen van fouten en slordigheden, zowel in eigen als andermans

Nadere informatie

Handleiding Vergadertechnieken

Handleiding Vergadertechnieken Handleiding Vergadertechnieken Zelfstudie en rapporteren Bij OGO leer je niet alleen via het actief deelnemen aan groepsdiscussies, maar ook via het individueel uitvoeren van zelfstudieopdrachten (ZSO).

Nadere informatie

2: vergaderen VASTE VOORZITTER EN NOTULIST

2: vergaderen VASTE VOORZITTER EN NOTULIST 2: vergaderen Als je lid bent van een studentenraad, vergader je vaak. Je hebt vergaderen met de studentenraad, maar ook vergaderingen met het College van Bestuur en de Ondernemingsraad (OR). Gemiddeld

Nadere informatie

Verslaglegging. P. Broekhuizen F. Sijsling G. Zandvliet Docenten Nederlands

Verslaglegging. P. Broekhuizen F. Sijsling G. Zandvliet Docenten Nederlands Verslaglegging P. Broekhuizen F. Sijsling G. Zandvliet Docenten Nederlands Leeuwarden, 13 september 2011 Verslaglegging Door : P. Broekhuizen, F. Sijsling en G. Zandvliet Docenten Nederlands Klas : LBLV.2

Nadere informatie

Een bespreking voorbereiden, notuleren en voorzitten

Een bespreking voorbereiden, notuleren en voorzitten OPDRACHTFORMULIER Een bespreking voorbereiden, notuleren en voorzitten Naam student: Datum: 1 Lees het handelingsformulier van deze vaardigheid en noteer vragen en opmerkingen. Bespreek deze met een medestudent

Nadere informatie

APQ rapportage. Bea Voorbeeld. support@meurshrm.nl. Naam: Datum: 16.06.2015. Email:

APQ rapportage. Bea Voorbeeld. support@meurshrm.nl. Naam: Datum: 16.06.2015. Email: APQ rapportage Naam: Bea Voorbeeld Datum: 16.06.2015 Email: support@meurshrm.nl Bea Voorbeeld / 16.06.2015 / APQ rapportage 2 Inleiding Dit rapport geeft inzicht in jouw inzetbaarheid. We bespreken hoe

Nadere informatie

Stappenplan crowdfunding

Stappenplan crowdfunding Stappenplan crowdfunding Voordat je het crowdfundingsproject online zet, is het handig om over bepaalde aspecten na te denken. Denk bijvoorbeeld aan de presentatie van het project, het doelbedrag en de

Nadere informatie

Intuïtief Website Stappen Plan voor een Doorlopende Stroom Klanten

Intuïtief Website Stappen Plan voor een Doorlopende Stroom Klanten Intuïtief Website Stappen Plan voor een Doorlopende Stroom Klanten 2015 Annie Massop Hart en Ziel Marketing - Alle rechten voorbehouden - 1 Inleiding Dit stappenplan sluit aan op de workshop Hoe je intuïtief

Nadere informatie

Communicatieplan Stichting Welzijn Baarn

Communicatieplan Stichting Welzijn Baarn Communicatieplan Stichting Welzijn Baarn Namen: Xavier van der Stelt Anika Schouten Janneke Geerling Kelly Hoogenboezem Utrecht, 5 juni 2013 Inhoudsopgave Blz. 1. Inleiding... 3 2. Wat speelt er momenteel

Nadere informatie

Handleiding communicatie rondom voorzieningen

Handleiding communicatie rondom voorzieningen Handleiding communicatie rondom voorzieningen Inleiding Betrokkenheid speelt een belangrijke rol bij het opzetten en/of in stand houden van gemeenschapsvoorzieningen. Communicatie is daarbij een kritische

Nadere informatie

Landelijke startbijeenkomst. 25 november 2015. Europees landbouwfonds voor plattelandsontwikkeling: Europa investeert in zijn platteland

Landelijke startbijeenkomst. 25 november 2015. Europees landbouwfonds voor plattelandsontwikkeling: Europa investeert in zijn platteland Landelijke startbijeenkomst LEADER 2014-2020 Workshop 25 november 2015 Communicatie Europees Landbouwfonds voor Plattelandsontwikkeling: Europa investeert in zijn platteland #LEADER3 Europees landbouwfonds

Nadere informatie

OPDRACHT PERSBERICHT SCHRIJVEN

OPDRACHT PERSBERICHT SCHRIJVEN OPDRACHT PERSBERICHT SCHRIJVEN Persbericht Een persbericht is een prachtige vorm van free publicity. Het gericht sturen van persberichten kan een flinke publicitaire waarde hebben. Daarbij kan dit soort

Nadere informatie

13 Acquisitietips. AngelCoaching. Coaching en training voor de creatieve sector www.angelcoaching.nl

13 Acquisitietips. AngelCoaching. Coaching en training voor de creatieve sector www.angelcoaching.nl 13 Acquisitietips AngelCoaching Coaching en training voor de creatieve sector Tip 1 Wat voor product/dienst ga je aanbieden? Maak een keuze, niemand kan alles! Tip 1 Veel ondernemers zijn gezegend met

Nadere informatie

GELOOFWAARDIGHEID is de sleutel tot succesvolle interne communicatie. April 2012. Concrete tips voor effectieve interne communicatie

GELOOFWAARDIGHEID is de sleutel tot succesvolle interne communicatie. April 2012. Concrete tips voor effectieve interne communicatie GELOOFWAARDIGHEID is de sleutel tot succesvolle interne communicatie April 2012 Concrete tips voor effectieve interne communicatie Amsterdam, augustus 2012 Geloofwaardige interne communicatie Deze white

Nadere informatie

Achtergrondinformatie LOKK en LOKK-activiteiten

Achtergrondinformatie LOKK en LOKK-activiteiten Achtergrondinformatie voor de LOKKorganisator Achtergrondinformatie LOKK en LOKK-activiteiten Inhoud 1. Info over LOKK, peer review en gewone LOKK-activiteit... 2 2. Wie doet wat?... 2 3. LOKK-activiteit...

Nadere informatie

Bijeenkomst over geloofsopvoeding Communiceren met je puber Deze bijeenkomst sluit aan bij Moments, magazine voor ouders van jongeren van 12-18 jaar

Bijeenkomst over geloofsopvoeding Communiceren met je puber Deze bijeenkomst sluit aan bij Moments, magazine voor ouders van jongeren van 12-18 jaar DOELSTELLINGEN Ouders zijn zich ervan bewust dat je altijd en overal communiceert Ouders wisselen ervaringen met elkaar uit over hoe de communicatie met hun pubers verloopt Ouders verwerven meer inzicht

Nadere informatie

Communiceren met de achterban

Communiceren met de achterban 1 Communiceren met de achterban Je wilt weten hoe je het beste communiceert met de achterban. Je wilt direct aan de slag en snel resultaten. Je hebt een hoe-vraag. Zoals iedereen. Maar als je werkelijk

Nadere informatie

Draaiboek voor het uitwerken van activiteiten 1

Draaiboek voor het uitwerken van activiteiten 1 Draaiboek voor het uitwerken van activiteiten 1 Je hebt als groep ouders een idee van wat je rond cultuur, ouderbetrokkenheid en taalstimulering zou willen doen op de school van je kind(eren)? Dit doe

Nadere informatie

Richtlijn voor het werkoverleg

Richtlijn voor het werkoverleg Richtlijn voor het werkoverleg Nummer: 11.0000274 Versie: 0.1 Vastgesteld door het CMT 10 maart 2011 doc.: pz_alle/regelingen/werkoverleg richtlijn Inleiding Communicatie is hét sleutelbegrip als het gaat

Nadere informatie

ContentDocument. Dit is een publicatie van: websitesvoortherapeuten.com. ContentDocument - Websites voor Therapeuten 1.0

ContentDocument. Dit is een publicatie van: websitesvoortherapeuten.com. ContentDocument - Websites voor Therapeuten 1.0 ContentDocument Een website ontwerpen zonder dat je beschikt over goede content is als het ontwerpen van een maatpak zonder de maten van de drager op te nemen. Dit is een publicatie van: websitesvoortherapeuten.com

Nadere informatie

HOW-TO DOWNLOADSERIE: MARKETINGCOMMUNICATIE

HOW-TO DOWNLOADSERIE: MARKETINGCOMMUNICATIE HOW-TO DOWNLOADSERIE: MARKETINGCOMMUNICATIE HET MARKETINGCOMMUNICATIEPLAN EEN STRATEGISCHE OPZET VANUIT DE CONCEPTGEDACHTE Communicatieplan How-to? Download Het Consultatiehuis 2014 / 1 Inhoud Marketingcommunicatieplan

Nadere informatie

Waarom bent u huurderswerk gaan doen?

Waarom bent u huurderswerk gaan doen? 1 Tijdens de laatst gehouden Huurdersraadvergadering hebben we jullie deelgenoot gemaakt van onze bevindingen tijdens de cursus Hoe betrek ik de achterban Voorzitter Rien Stek, secretaris Joop Kuipers

Nadere informatie

Begrijpen Verbinden Meedoen communicatieplan transities sociaal domein Rivierenland

Begrijpen Verbinden Meedoen communicatieplan transities sociaal domein Rivierenland september 13 Begrijpen Verbinden Meedoen communicatieplan transities sociaal domein Rivierenland Als je doet wat je altijd deed, krijg je wat je altijd kreeg. (Albert Einstein, 1879-1955) M e r k c o a

Nadere informatie

9 COMMUNICATIEPLAN. Een communicatieplan bestaat uit de volgende onderdelen:

9 COMMUNICATIEPLAN. Een communicatieplan bestaat uit de volgende onderdelen: 59 9 COMMUNICATIEPLAN Op het moment dat een afdeling de beoordeling zwak of zeer zwak krijgt, komt er meteen veel op de schoolleiding af. Een zeer zwakke school heeft zes weken de tijd om een verbeterplan

Nadere informatie

Succesfactoren voor Social Media in B2B

Succesfactoren voor Social Media in B2B Succesfactoren voor Social Media in B2B Met stappenplan Direct toepasbaar www.idmk.nl Succesfactoren voor Social Media in B2B Social media of sociale media houden mensen en deskundigen in hun greep. Uitspraken

Nadere informatie

Meer succes met je website

Meer succes met je website Meer succes met je website Hoeveel geld heb jij geïnvesteerd in je website? Misschien wel honderden of duizenden euro s in de hoop nieuwe klanten te krijgen. Toch levert je website (bijna) niets op Herkenbaar?

Nadere informatie

Elevator Pitch: tips en voorbeelden

Elevator Pitch: tips en voorbeelden Elevator Pitch: tips en voorbeelden De elevator pitch is een kort maar krachtige presentatie waarin je jezelf in ongeveer zestig seconden presenteert. Hoe kun je in zo n korte tijd een boodschap overbrengen

Nadere informatie

Profielwerkstuk: stappenplan, tips en ideeën

Profielwerkstuk: stappenplan, tips en ideeën Pagina 1 Profielwerkstuk: stappenplan, tips en ideeën Je gaat een profielwerkstuk maken. Dan is euthanasie een goed onderwerp. Het is misschien niet iets waar je dagelijks over praat of aan denkt, maar

Nadere informatie

IDEE > PLAN > PITCH. In 3 stappen van idee { naar financiering

IDEE > PLAN > PITCH. In 3 stappen van idee { naar financiering In 3 stappen van idee { naar financiering Inhoud 1. Inleiding 2. De stappen 3. Stap 1: Het idee 4. Stap 2: Het plan 5. Stap 3: De pitch 6. Tips en Adressen Inleiding Je hebt een idee voor een nieuw bedrijf.

Nadere informatie

OPLEIDING LEIDINGGEVEN IN DE KINDEROPVANG. Een opleiding om hoger op te komen

OPLEIDING LEIDINGGEVEN IN DE KINDEROPVANG. Een opleiding om hoger op te komen OPLEIDING LEIDINGGEVEN IN DE KINDEROPVANG 2012 Een opleiding om hoger op te komen 1 OPLEIDING 2012 Ervaring: De training heeft me sterker gemaakt in mijn rol als leidinggevende. Ik heb mijn beleid en doelen

Nadere informatie

Resultaten eerste peiling digitaal burgerpanel Externe communicatiemiddelen gemeente Oirschot. Januari 2015

Resultaten eerste peiling digitaal burgerpanel Externe communicatiemiddelen gemeente Oirschot. Januari 2015 Resultaten eerste peiling digitaal burgerpanel Externe communicatiemiddelen gemeente Oirschot Januari 2015 Inhoud 1. Inleiding... 3 2. Resultaten... 4 2.1 Onderzoeksverantwoording... 4 2.2 Hoe tevreden

Nadere informatie

HET PROJECTPLAN. a) Wat is een projectplan?

HET PROJECTPLAN. a) Wat is een projectplan? HET PROJECTPLAN a) Wat is een projectplan? Vrijwel elk nieuw initiatief krijgt de vorm van een project. In het begin zijn het wellicht vooral uw visie, ideeën en enthousiasme die ervoor zorgen dat de start

Nadere informatie

Handleiding Verbetercheck in teams

Handleiding Verbetercheck in teams Handleiding Verbetercheck in teams Praktisch hulpmiddel om de Verbetercheck in een team toe te passen 22 maart 2011 Betrokken partijen: Teksten en advies: Huub Pennock en Alex van der Wal 1 Inleiding De

Nadere informatie

Communicatie bij implementatie

Communicatie bij implementatie Communicatie bij implementatie Hoe je met een duidelijk communicatieplan software-implementaties positief beïnvloedt Een software systeem implementeren heeft, naast de nodige technische uitdagingen, ook

Nadere informatie

> TAALWERKBLAD PARTICIPATIE

> TAALWERKBLAD PARTICIPATIE TAALWERKBLAD PARTICIPATIE aanpak coach cultuur deelnemen doel eigenschappen heden integreren kwaliteiten meedoen mentor nu plan samenleving toekomst vaardigheden verleden verwachtingen wensen DE WERKWOORDSTIJDEN

Nadere informatie

37. Imago van je vakantiewerking

37. Imago van je vakantiewerking 37. Imago van je vakantiewerking BEGRIPPENKADER De term imago staat voor het beeld dat er over je organisatie bestaat bij je doelgroepen en stakeholders. Identiteit is de verzameling kenmerken die door

Nadere informatie

Zonder partners lukt het niet

Zonder partners lukt het niet Zonder partners lukt het niet Vorm een breedspectrum BOEBS-team. Waarom? Hoe? Het BOEBS-team heeft het meeste kans op slagen als het uit een breed gamma van partners is samengesteld, die elk vanuit een

Nadere informatie

Zelfdiagnostische vragenlijst verandercompetenties

Zelfdiagnostische vragenlijst verandercompetenties Zelfdiagnostische vragenlijst verandercompetenties Het gaat om de volgende zeven verandercompetenties. De competenties worden eerst toegelicht en vervolgens in een vragenlijst verwerkt. Veranderkundige

Nadere informatie

i.s.m. Start 2 Start...

i.s.m. Start 2 Start... i.s.m. Start 2 Start... i.s.m. Start 2 Start... Klanten werven JIJ MAAKT HET VERSCHIL! Wie vergeet zich voor te bereiden... bereidt zich voor vergeten te worden... Neem de juiste verkoopsattitude aan.

Nadere informatie

15 tips om meer uit uw e-mailcampagnes te halen

15 tips om meer uit uw e-mailcampagnes te halen 15 tips om meer uit uw e-mailcampagnes te halen Volgens de IT-beveiligingsorganisatie Symantec werd in februari 2007 wereldwijd 70% van alle e-mails als SPAM bestempeld en op mailserverniveau tegengehouden.

Nadere informatie

ZELFTEST VOOR LOKALE RADEN. Evalueren om te evolueren

ZELFTEST VOOR LOKALE RADEN. Evalueren om te evolueren ZELFTEST VOOR LOKALE RADEN Evalueren om te evolueren Doe de test... Als je een werking wil evalueren, moet je een maatstaf hebben. Je moet weten wat een ideale werking kan zijn, om daaraan de eigen werking

Nadere informatie

Be good & sell it! 10 tips voor heldere communicatie over duurzame locaties

Be good & sell it! 10 tips voor heldere communicatie over duurzame locaties Be good & sell it! 10 tips voor heldere communicatie over duurzame locaties Inleiding Be good & sell it! Goed dat je dit e-book hebt gedownload! Hoe belangrijk is het voor jou om helder te communiceren

Nadere informatie

Scriptie over Personal Branding en Netwerking

Scriptie over Personal Branding en Netwerking Scriptie over Personal Branding en Netwerking 1e versie - 16 november 2012 Jana Vandromme Promotor: Hannelore Van Den Abeele 1. Inhoudstafel 1. Inhoudstafel 2. Onderzoeksvragen 2.1 Onderzoeksvraag 1 2.2

Nadere informatie

Georges Dockx JUISTE MARKETING. Voor kmo s en zelfstandigen die meer resultaat willen met minder budget

Georges Dockx JUISTE MARKETING. Voor kmo s en zelfstandigen die meer resultaat willen met minder budget Georges Dockx DE JUISTE MARKETING Voor kmo s en zelfstandigen die meer resultaat willen met minder budget Uitgegeven door Georges Dockx in samenwerking met BOEK MAKERIJ.be D/2015/Georges Dockx, auteur-uitgever

Nadere informatie

Medewerker contractmanagement. Denkkracht: 3. Analytisch vermogen

Medewerker contractmanagement. Denkkracht: 3. Analytisch vermogen Denkkracht: 3. Analytisch vermogen Begrijpt een situatie door die op te delen in kleinere delen of de gevolgen ervan vast te stellen. Dit houdt in dat er verschillende onderdelen of aspecten met elkaar

Nadere informatie

10 tips over besluitvorming

10 tips over besluitvorming 10 tips over besluitvorming Meer weten? www.vergaderendoejezo.nl Bel of mail Carla: 06-20809676 of info@vergaderendoejezo.nl. 10 tips over besluitvorming Besluitvorming is noodzakelijk bij vergaderingen.

Nadere informatie

Inhoud. 1. Het wat en hoe van een beleidsplan 2. De voorbereidingen voor het schrijven van een beleidsplan 3. Het opstellen van een beleidsplan

Inhoud. 1. Het wat en hoe van een beleidsplan 2. De voorbereidingen voor het schrijven van een beleidsplan 3. Het opstellen van een beleidsplan Verwachtingen? Inhoud 1. Het wat en hoe van een beleidsplan 2. De voorbereidingen voor het schrijven van een beleidsplan 3. Het opstellen van een beleidsplan Goed om weten Niet elke club kan / wil evenveel

Nadere informatie

Netwerk. 12-4-2013 10.00 uur tot 16.30 uur

Netwerk. 12-4-2013 10.00 uur tot 16.30 uur WELKOM Netwerk 12-4-2013 10.00 uur tot 16.30 uur Door Andrew David (H4 organisatie training advies) i.s.m. HAN Centrum voor Ondernemerschap FNV Zelfstandigen Andrew David Dynamisch Zelfstandig Communicatieve

Nadere informatie

Competentieprofiel. Maatschappelijk werker

Competentieprofiel. Maatschappelijk werker Competentieprofiel maatschappelijk werker OCMW 1. Functie Functienaam Afdeling Dienst Functionele loopbaan Maatschappelijk werker Sociale zaken Sociale dienst B1-B3 2. Context Het OCMW garandeert aan elke

Nadere informatie

Hoe motivatie werkt en draagvlak groeit

Hoe motivatie werkt en draagvlak groeit Hoe motivatie werkt en draagvlak groeit Toelichting Hierbij een compilatie van diverse artikelen over motivatie, draagvlak en verandertrajecten voor de interne coördinator cultuureducatie ICC. 1 Hoe werkt

Nadere informatie

Je gedachten gestructureerd op papier

Je gedachten gestructureerd op papier Online training: Je gedachten gestructureerd op papier Start: 14 september 2015 Een online programma, mét coaching, voor ondernemers en werknemers Voor als je logisch opgebouwde teksten wil leren schrijven,

Nadere informatie

8 MEDIA EN SOCIALE MEDIA

8 MEDIA EN SOCIALE MEDIA 53 8 MEDIA EN SOCIALE MEDIA Media Afhankelijk van de omstandigheden kan het verstandig zijn om de media proactief te benaderen op het moment dat een afdeling van de school zwak of zeer zwak wordt. Bij

Nadere informatie

Fusie en overname communicatie CHECKLIST COMMUNICATIE BIJ FUSIE & OVERNAME

Fusie en overname communicatie CHECKLIST COMMUNICATIE BIJ FUSIE & OVERNAME Fusie en overname communicatie CHECKLIST COMMUNICATIE BIJ FUSIE & OVERNAME Introductie fusie & overname communicatie 70% van de fusies en overnames ontstaan vanuit strategische samenwerkingsoverwegingen

Nadere informatie

Menukaart Loopbaanevents. Investeer in jouw talent

Menukaart Loopbaanevents. Investeer in jouw talent Menukaart Loopbaanevents Investeer in jouw talent Inhoud 1. LOOPBAANEVENTS OP LOCATIE... 3 Inleiding... 3 Praktisch... 3 2. TALENT ONTWIKKELEN ( TALENTMANAGEMENT)... 4 (her)ken je Talent/ Kernkwaliteiten...

Nadere informatie

Interne communicatie wordt alsmaar belangrijker in de Belgische ondernemingen

Interne communicatie wordt alsmaar belangrijker in de Belgische ondernemingen Interne communicatie wordt alsmaar belangrijker in de Belgische ondernemingen Het Belgische communicatieadviesbureau Corporate Creative Strategies (www.ccstrategies.be), dat zich toelegt op corporate communicatie,

Nadere informatie

OR & VERGADEREN VARIATIE EN VERRASSING HOUDEN DE. Richard Broer trainer/adviseur VERGADERAARS ALERT!

OR & VERGADEREN VARIATIE EN VERRASSING HOUDEN DE. Richard Broer trainer/adviseur VERGADERAARS ALERT! 1 OR & VERGADEREN VARIATIE EN VERRASSING HOUDEN DE VERGADERAARS ALERT! Richard Broer trainer/adviseur IS VERGADEREN HET JUISTE INSTRUMENT? 2 Ja! Iedereen tegelijk op de hoogte Korte tijd nodig Synergetische

Nadere informatie

25 Ideeën voor (zakelijke) blogposts

25 Ideeën voor (zakelijke) blogposts 25 Ideeën voor (zakelijke) blogposts Als ondernemer heb je vanzelfsprekend al veel kennis en expertise op jouw vakgebied. En meer dan je wellicht zou denken. Waarschijnlijk kun je tot in de lengte der

Nadere informatie

Oefening: Profiel en valkuilen vragenlijst

Oefening: Profiel en valkuilen vragenlijst Oefening: Profiel en valkuilen vragenlijst Dit is een korte vragenlijst die bedoeld is om een aantal van je denkbeelden, attitudes en gedrag in werksituaties in kaart te brengen. Wees zo eerlijk mogelijk

Nadere informatie

E-mailmarketing whitepaper

E-mailmarketing whitepaper E-mail marketing E-mailmarketing whitepaper 1. Inleiding 3 2. Elementen in een mailing 4 3. Contentstrategie 5 4. Planning 7 5. Tips & Tricks 8 6. Statistieken 9 7. Hulp nodig? 10 2 Inleiding Dit document

Nadere informatie

Workshop Communicatie en Media

Workshop Communicatie en Media Workshop Communicatie en Media Vraagstelling Ondersteuning bij aandacht voor de media Hulp bij communicatieverbreding en verbetering in de regio Aandacht voor verbetering van promotiebeleid Instrumenten,

Nadere informatie

KNLTB Stappenplan. beleidsplan tennisvereniging X

KNLTB Stappenplan. beleidsplan tennisvereniging X KNLTB Stappenplan beleidsplan tennisvereniging X Inleiding Iedere verenigingsbestuurder weet in het achterhoofd dat het belangrijk is om beleidsmatig en doelgericht te werken. Toch komen de meeste verenigingsbestuurders

Nadere informatie

Effectieve samenwerking: werken in driehoeken

Effectieve samenwerking: werken in driehoeken Effectieve samenwerking: werken in driehoeken Werken in driehoeken is een wijze van samenwerking die in elke organisatie, projectteam en netwerk mogelijk is. Het maakt dat we kunnen werken vanuit een heldere

Nadere informatie

In dit boekje worden de volgende onderdelen besproken:

In dit boekje worden de volgende onderdelen besproken: Voorwoord Voor een geslaagd festival ben je vaak afhankelijk van de inzet van vrijwilligers. Als organisatie van een festival loont het dan ook om een gedegen vrijwilligersbeleid te voeren. De vraag is

Nadere informatie

Wellicht heb je mijn gratis ebooks 40 manieren om nieuwe klanten te werven en 3 geheimen om binnen te komen bij bedrijven al in bezit.

Wellicht heb je mijn gratis ebooks 40 manieren om nieuwe klanten te werven en 3 geheimen om binnen te komen bij bedrijven al in bezit. Hierbij ontvang je het stappenplan voor het snel en gemakkelijk schrijven van een inhoudelijk goede blogtekst. Het schrijven van een blog hoeft niet lang te duren, als je hier een goede methodiek voor

Nadere informatie

20 tips voor een goed debat!

20 tips voor een goed debat! 20 tips voor een goed debat! Moedig elkaar aan tijdens jullie voorbereidingen en de wedstrijd. Geef elkaar tips en zoek samen de sterktes en zwaktes van de argumenten. Je kan veel leren van elkaar, ook

Nadere informatie

Tips voor een succesvol evenement

Tips voor een succesvol evenement Tips voor een succesvol evenement Luc David Lien Vanden Broucke Toerisme, WES Zet drie Vlamingen bij elkaar en ze beginnen iets te organiseren. Maar hoe beginnen ze eraan? Een succesvol evenement organiseren

Nadere informatie

TravelNext LOBKE ELBERS @LOBKEELBERS

TravelNext LOBKE ELBERS @LOBKEELBERS TravelNext LOBKE ELBERS @LOBKEELBERS Intro Lobke Elbers @lobkeelbers lobke@travelnext.nl Community manager Content schrijver Online marketing Blogger Kansenzoeker Samenwerker Gastdocent NHTV Nijmegen www.travelnext.nl

Nadere informatie

Waarom een samenvatting maken?

Waarom een samenvatting maken? Waarom een samenvatting maken? Er zijn verschillende manieren om actief bezig te zijn met de leerstof. Het maken van huiswerk is een begin. De leerstof is al eens doorgenomen; de stof is gelezen en opdrachten

Nadere informatie

Huiswerk Spreekbeurten Werkstukken

Huiswerk Spreekbeurten Werkstukken Huiswerk Spreekbeurten Werkstukken - 2 - Weer huiswerk? Nee, deze keer geen huiswerk, maar een boekje óver huiswerk! Wij (de meesters en juffrouws) horen jullie wel eens mopperen als je huiswerk opkrijgt.

Nadere informatie

Vaardigheidsmeter Communicatie

Vaardigheidsmeter Communicatie Vaardigheidsmeter Communicatie Persoonlijke effectiviteit Teamvaardigheden Een goede eerste indruk Zelfempowerment Communiceren binnen een team Teambuilding Assertiviteit Vergaderingen leiden Anderen beïnvloeden

Nadere informatie

SPEELWIJZE WERKPLEZIER SPEL - Bladzijde 1 / 11

SPEELWIJZE WERKPLEZIER SPEL - Bladzijde 1 / 11 SPEELWIJZE WERKPLEZIER SPEL - Bladzijde 1 / 11 SPEELWIJZE Werkplezier Spel Heb je plezier in je werk? Dat is een vraag die regelmatig wordt gesteld. Is je antwoord ja, dan is de kunst dit zo te houden.

Nadere informatie

Thomas Voorbeeld. Thomas Leiderschap Vragenlijst. Persoonlijk & Vertrouwelijk

Thomas Voorbeeld. Thomas Leiderschap Vragenlijst. Persoonlijk & Vertrouwelijk 360-rapport Thomas Voorbeeld Thomas Leiderschap Vragenlijst Persoonlijk & Vertrouwelijk Inhoud Inleiding Toelichting bij het 360-rapport Gemiddelde per competentie Weergave van de 5 hoogste en 5 laagste

Nadere informatie

ONDERZOEK VOOR JE PROFIELWERKSTUK HOE DOE JE DAT?

ONDERZOEK VOOR JE PROFIELWERKSTUK HOE DOE JE DAT? ONDERZOEK VOOR JE PROFIELWERKSTUK HOE DOE JE DAT? Wim Biemans Rijksuniversiteit Groningen, Faculteit Economie & Bedrijfswetenschappen 4 juni, 2014 2 Het doen van wetenschappelijk onderzoek Verschillende

Nadere informatie

Facilitair accountmanager. Denkkracht: 6. Scenario denken

Facilitair accountmanager. Denkkracht: 6. Scenario denken Denkkracht: 6. Scenario denken Overziet van tevoren en procesmatig de consequenties van problemen of ontwikkelingen en geeft alternatieven aan voor mogelijke acties. Denkt een aantal stappen vooruit en

Nadere informatie

DE ELEVATOR PITCH DE ELEVATOR PITCH DE ELEVATOR PITCH DE ELEVATOR PITCH. DE ELEVATOR PITCH Een korte handleiding voor het { geven van een pitch

DE ELEVATOR PITCH DE ELEVATOR PITCH DE ELEVATOR PITCH DE ELEVATOR PITCH. DE ELEVATOR PITCH Een korte handleiding voor het { geven van een pitch Een korte handleiding voor het { geven van een pitch Inhoud 1. Inleiding 2. De Pitch 3. De Pitch in 10 seconden 4. Tips en Adressen Inleiding Je bent uitgenodigd om je verhaal te vertellen. Het verhaal

Nadere informatie

Wat is jouw verhaal?

Wat is jouw verhaal? E E N E - B O O K V A N L E T T E R S & C O N C E P T S Wat is jouw verhaal? Passie en plezier overbrengen in een notendop Storytelling Verhalen vertellen is een belangrijk onderdeel van ons leven. Het

Nadere informatie

Communicatieplan FICE NL

Communicatieplan FICE NL Communicatieplan FICE NL In dit communicatieplan wordt voor verschillende doelgroepen de doelen, middelen en communicatiemomenten besproken. In de communicatie zijn de volgende doelgroepen te onderscheiden:

Nadere informatie

Adinda Keizer - Copyright 2013 Niets uit deze uitgave mag zonder toestemming van Vindjeklant.nl worden gekopieerd of gebruikt in commerciële

Adinda Keizer - Copyright 2013 Niets uit deze uitgave mag zonder toestemming van Vindjeklant.nl worden gekopieerd of gebruikt in commerciële Adinda Keizer - Copyright 2013 Niets uit deze uitgave mag zonder toestemming van Vindjeklant.nl worden gekopieerd of gebruikt in commerciële uitingen. Als startend ondernemer is alles nieuw. De boekhouding,

Nadere informatie

SPEELWIJZE LEIDERSCHAPSSPEL

SPEELWIJZE LEIDERSCHAPSSPEL SPEELWIJZE LEIDERSCHAPSSPEL Bij werken, zowel betaald als vrijwillig, hoort leiding krijgen of leiding geven. De vraag wat effectief leiderschap is houdt dan ook veel mensen bezig. De meningen hierover

Nadere informatie

Het Presentatie Structuur Model Hoe ontwikkel jij overtuigende presentaties en webinars? Introverte ZZP-ers worden hooggewaardeerde experts.

Het Presentatie Structuur Model Hoe ontwikkel jij overtuigende presentaties en webinars? Introverte ZZP-ers worden hooggewaardeerde experts. Het Presentatie Structuur Model Hoe ontwikkel jij overtuigende presentaties en webinars? Introverte ZZP-ers worden hooggewaardeerde experts. Het Presentatie Structuur Model De hoofdindeling van een presentatie,

Nadere informatie

VERPLICHTINGEN VOOR DE BESTUURDERS TIJDENS HET BESTAAN VAN EEN VZW

VERPLICHTINGEN VOOR DE BESTUURDERS TIJDENS HET BESTAAN VAN EEN VZW VERPLICHTINGEN VOOR DE BESTUURDERS TIJDENS HET BESTAAN VAN EEN VZW Gedurende het bestaan van een VZW rusten er verschillende administratieve verplichtingen op de bestuurders. Het is zeer belangrijk dat

Nadere informatie

Common European Framework of Reference (CEFR)

Common European Framework of Reference (CEFR) Common European Framework of Reference (CEFR) Niveaus van taalvaardigheid volgens de Raad van Europa De doelstellingen van de algemene taaltrainingen omschrijven we volgens het Europese gemeenschappelijke

Nadere informatie

Medewerkerstevredenheidsonderzoek

Medewerkerstevredenheidsonderzoek Medewerkerstevredenheidsonderzoek Dit medewerkerstevredenheidsonderzoek bestaat uit een aantal standaard onderwerpen die vaak gebruikt worden in medewerkerstevredenheidsonderzoeken. Afhankelijk van de

Nadere informatie

Trainershandleiding Brugklas Bikkels. Inkijkexemplaar

Trainershandleiding Brugklas Bikkels. Inkijkexemplaar Trainershandleiding Brugklas Bikkels versie 2014 Inhoudsopgave Introductie Organiseer je training Praktische tips De werkmap Powerpoint presentatie Ouderbrieven Draaiboek Bijeenkomst 1 Bijeenkomst 2 Bijeenkomst

Nadere informatie

attitudes zelfstandig leren kennis vaardigheden

attitudes zelfstandig leren kennis vaardigheden zelfstandig leren Leren leren is veel meer dan leren studeren, veel meer dan sneller lijstjes blokken of betere schema s maken. Zelfstandig leren houdt in: informatie kunnen verwerven, verwerken en toepassen

Nadere informatie

Blog handleiding voor de Groenteman

Blog handleiding voor de Groenteman Blog handleiding voor de Groenteman In deze speciale bloggers handleiding voor de groenteman leest u informatie over wat dit sociale medium precies inhoudt en hoe u als groente en/of fruitspecialist een

Nadere informatie

Eenvoudig nieuwe klanten. Voor adviseurs, trainers en coaches

Eenvoudig nieuwe klanten. Voor adviseurs, trainers en coaches Eenvoudig nieuwe klanten Voor adviseurs, trainers en coaches Leer hoe ideale klanten naar je toe komen. Wiep de Jong Online Business Trainer Eenvoudig nieuwe klanten 2 Welkom bij mijn E-Book 'Eenvoudig

Nadere informatie

Evaluatie Nieuwsbrief Duurzame Mobiliteit

Evaluatie Nieuwsbrief Duurzame Mobiliteit Evaluatie Nieuwsbrief Duurzame Mobiliteit De Nieuwsbrief Duurzame Mobiliteit bestaat 1 jaar. In dat jaar verschenen 20 edities van onze nieuwsbrief. Tijd om eens te zien wat we kunnen verbeteren aan het

Nadere informatie

LAAT JE BEDRIJF GROEIEN DOOR HET INZETTEN VAN JE NETWERK!

LAAT JE BEDRIJF GROEIEN DOOR HET INZETTEN VAN JE NETWERK! LAAT JE BEDRIJF GROEIEN DOOR HET INZETTEN VAN JE NETWERK! In dit E-book leer je hoe je door het inzetten van je eigen netwerk je bedrijf kan laten groeien. WAAROM DIT E-BOOK? Veel ondernemers beginnen

Nadere informatie

17 valkuilen die je moet vermijden bij telefonische acquisitie

17 valkuilen die je moet vermijden bij telefonische acquisitie Beste lezer, Fijn dat je de moeite hebt genomen om dit e-book te downloaden, met daarin 17 valkuilen die je moet vermijden bij telefonische acquisitie. Veel ondernemers worstelen met het maken van kwaliteitsafspraken

Nadere informatie

Gedragscode. Gewoon goed doen

Gedragscode. Gewoon goed doen Gedragscode Gewoon goed doen 2 Inhoudsopgave pagina 1. Missie, ambitie en kernwaarden 4 2. Gewoon goed doen 5 3. Waarom een gedragscode? 6 4. Omgaan met de patiënt/klant: respectvol en gastvrij 7 5. Professioneel

Nadere informatie

CLIENTSCAN - CITATENVERSLAG

CLIENTSCAN - CITATENVERSLAG Vertrouwelijk CLIENTSCAN - CITATENVERSLAG AT-RECRUITMENT Auditor: Pieter van Galen Datum: 05/08/11 Management Information Ninoofsesteenweg 1078 bus 1 1080 Brussel, Tel. (02) 414 25 00 Informatie over Qfor:

Nadere informatie

Feedback. in hapklare brokken

Feedback. in hapklare brokken Feedback in hapklare brokken Jan van Baardewijk Zorgteamtrainer Op zorgteamtraining.nl is de meest recente versie van feedback gratis beschikbaar. Mocht je willen weten of je de meest recente versie hebt,

Nadere informatie

Het hoe en waarom van Personeelsgesprekken

Het hoe en waarom van Personeelsgesprekken Het hoe en waarom van Personeelsgesprekken Personeelsgesprekken Het personeelsgesprek (ook wel functioneringsgesprek) is een belangrijk instrument dat ingezet kan worden voor een heldere arbeidsverhouding

Nadere informatie

Niveaus van het Europees Referentiekader (ERK)

Niveaus van het Europees Referentiekader (ERK) A Beginnend taalgebruiker B Onafhankelijk taalgebruiker C Vaardig taalgebruiker A1 A2 B1 B2 C1 C2 LUISTEREN Ik kan vertrouwde woorden en basiszinnen begrijpen die mezelf, mijn familie en directe concrete

Nadere informatie

EEN E MAIL STUREN NAAR EEN DOCENT

EEN E MAIL STUREN NAAR EEN DOCENT Monitoraat op maat Academisch Nederlands 1 EEN E MAIL STUREN NAAR EEN DOCENT De communicatie tussen een student en een docent verloopt vaak per e mail. Een groot voordeel van het medium is namelijk de

Nadere informatie

Beurstips. Naar de beurs?

Beurstips. Naar de beurs? Beurstips 1 Naar de beurs? 2 NL EXPO, laat zien wie U bent! Hollandse nuchterheid & creativiteit in combinatie met jarenlange ervaring in presentatieoplossingen. Met een frisse blik helpen wij u uw bedrijf

Nadere informatie

Europese projecten in de praktijk. Maandag 8 december, Provincie West-Vlaanderen

Europese projecten in de praktijk. Maandag 8 december, Provincie West-Vlaanderen Europese projecten in de praktijk Maandag 8 december, Provincie West-Vlaanderen Europese projecten in de praktijk Waarom een Europees project? Hoe begin je aan een Europees project? Hoe stel je de aanvraag

Nadere informatie

Communicatieplan Wmo-raad Hellendoorn

Communicatieplan Wmo-raad Hellendoorn Communicatieplan Wmo-raad Hellendoorn 01. Communicatiemiddelen en wanneer en / of waarom. Communicatiemiddel Mondeling Bijeenkomst Wmo-raad Circa een keer per zes weken regulier overleg over zaken aangaande

Nadere informatie