5 jaar Bibliotheekinnovatie Wat heeft de BNL-periode gebracht?

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "5 jaar Bibliotheekinnovatie Wat heeft de BNL-periode 2010-2014 gebracht?"

Transcriptie

1 5 jaar Bibliotheekinnovatie Wat heeft de BNL-periode gebracht? Den Haag mei 2015 Stichting Bibliotheek.nl

2 5 jaar Bibliotheekinnovatie Wat heeft de BNL-periode gebracht?

3 1. Introductie 6 Lessons learned 8 2. Welke fasen heeft BNL doorlopen? Fase 1: Leggen van het fundament ( ) Fase 2: Aansluiten van de bibliotheken ( ) Fase 3: Beheer, doorontwikkeling en groei diensten ( ) Fase 4: Integratie van BNL in de KB (per 1 januari 2015) Welke mijlpalen en resultaten zijn bereikt? Samenwerking als rode draad Alle bibliotheken aangesloten op digitale basisinfrastructuur Nationale Bibliotheekcatalogus ingevoerd Uitlenen van e-books mogelijk gemaakt Oplevering van het datawarehouse Bestaande diensten omgebouwd, aanvullende diensten ontwikkeld Marketingcampagnes Gezamenlijke digitale huisstijl en vormgeving Beheerorganisatie ingericht Wat heeft het opgeleverd voor bibliotheekleden en anderen? Wat heeft het opgeleverd voor bibliotheekleden? Wat heeft het opgeleverd voor (lokale) bibliotheken? Wat heeft het opgeleverd voor gemeenten? Welke investering is gedaan? Overzicht baten en lasten Exploitatie nader toegelicht Bestedingen nader toegelicht Blik vooruit Begrippenlijst Tijdlijn 46 Inhoudsopgave Inhoudsopgave 5

4 1 Introductie Vijf jaar na oprichting zijn de activiteiten van Stichting Bibliotheek.nl (BNL) ondergebracht in de Koninklijke Bibliotheek (KB) en zal de stichting in goed overleg worden opgeheven. De start van BNL is de uitkomst geweest van een branchebreed overleg, waarbij de uitgangspunten voor de digitale bibliotheek en bijbehorende diensten zijn vastgelegd in een visie: De Agenda van de Toekomst. Deze visie is leidend geweest voor de uitvoerende activiteiten van BNL. Het doel van BNL was om als een tijdelijke project- organisatie voor de hele branche één gezamenlijke digitale bibliotheek te ontwikkelen, deze tot wasdom te brengen én content en diensten te (laten) ontwikkelen die over de landelijke digitale infrastructuur worden aangeboden. In de statuten van BNL is dit doel (letterlijk) als volgt verwoord: De stichting heeft ten doel om in opdracht van en ten behoeve van de gezamenlijke openbare bibliotheken in Nederland zonder winstoogmerk een landelijke digitale openbare bibliotheek op internet in stand te houden en al hetgeen met een en ander rechtstreeks of zijdelings verband houdt of daartoe bevorderlijk kan zijn, alles in de ruimste zin van het woord. De Stichting beoogt hiermee de versterking van het maatschappelijk belang, de positie en het functioneren van de openbare bibliotheken op internet. Met het voorgaande doel als uitgangspunt is in de periode gewerkt aan de volgende toekomstbeelden: Een toekomstbeeld waarin er één Nationale Bibliotheekcatalogus (NBC+) is die alle papieren en digitale collecties van bibliotheken in Nederland toont en zowel onderling als met andere bronnen verbindt en contextualiseert. Een toekomstbeeld waarin er één simpele manier van online aanmelden/inloggen is bij alle bibliotheken in een self-service-omgeving ( mijn bibliotheek ), waarin er één manier van aanvragen is voor boeken en andere materialen en waarin leden zelf content kunnen toevoegen (de zogenaamde user generated content, bijvoorbeeld leestips). Een toekomstbeeld waarin de bibliotheken vanuit één concept, één merkbeeld hoogwaardige digitale content en diensten aanbieden aan hun gebruikers, gebaseerd op hun vraag en op hun persoonlijke profiel. En een toekomstbeeld waarbij hetgeen dat wordt ontwikkeld voor of toegevoegd door één bibliotheek in principe beschikbaar komt voor alle bibliotheken. Kortom: een technische en organisatorische basis om aan alle toekomstige wensen van bibliotheken en hun leden te kunnen voldoen (de landelijke digitale infrastructuur). Na vijf jaar aan dit doel te hebben gewerkt, kan worden vastgesteld dat het innovatieproces nog volop loopt (en naar verwachting nooit klaar zal zijn) en dat er belangrijke mijlpalen zijn bereikt op weg naar dat einddoel. De overdracht Met de integratie van de activiteiten en het personeel van BNL (en tevens het Sectorinstituut voor Openbare Bibliotheken, SIOB) in de KB is ook de verantwoordelijkheid voor het te voeren beleid rond innovatie voor bibliotheken overgedragen. Hetzelfde geldt voor de verantwoordelijkheid voor de uitvoering van de diensten. Om de ingeslagen route van BNL te bestendigen zijn in overleg met het ministerie van OCW een aantal belangrijke uitgangspunten vastgelegd. Dat is gebeurd in het belang voor de lange termijn van de gezamenlijke openbare bibliotheken, het personeel en natuurlijk de klant. Deze uitgangspunten behelzen onder meer: Verdere ontwikkeling van de kerndiensten van BNL, zoals de NBC+, het e-bookplatform, de WaaS 2.0 en het datawarehouse; Ingezette ontwikkelingen worden in eerste instantie binnen een een samenhangend cluster van projecten en activiteiten afgerond tot een niveau waarop de betreffende diensten operationeel zijn en volwaardig aangeboden kunnen worden; Het voorheen aan SIOB en BNL toebedeelde innovatiebudget van circa 18 miljoen per jaar wordt ingezet voor innovatieve dienstverlening ten behoeve van de openbare bibliotheeksector; Personeel wordt zo volledig mogelijk en tegen vergelijkbare arbeidsvoorwaarden ondergebracht bij de KB. Voorts verwachten wij talloze synergievoordelen te behalen, zowel op de korte als op de lange termijn. Als voorbeeld kan het toevoegen van digitale content vanuit de huidige KB-activiteiten aan BNL-diensten, zoals de NBC+ en Literatuurplein, worden genoemd. Andersom kan de nieuwe KB-organisatie ook profiteren van de werkwijze die BNL gehanteerd heeft om snel tot de uitvoering van nieuwe diensten te komen, de implementatie daarvan en de inzet van marketingtools hierbij. Bovenal kunnen professionals aan beide zijden elkaar inspireren. Wij zien die interactie als grootste uitdaging en tevens grootste pluspunt van deze verandering. Deze publicatie eindigt met een korte beschouwing waarin de directeur van BNL zijn persoonlijke visie geeft op relevante ontwikkelingen voor de sector. Dat deze integratie maar mag leiden tot een veld vol bloeiende ideeën. Bas Eenhoorn, Voorzitter Bestuur 6 Introductie Introductie 7

5 Lessons learned 1. Het belang van communicatie BNL heel veel effort gestopt in ontwikkeling, maar het managen van de verwachtingen richting bibliotheken en andere stakeholders is minstens zo belangrijk gebleken. Communicatie is geen nevenactiviteit bij innovatie, maar een kernactiviteit. 2. Het belang van kiezen BNL heeft stappen gezet door keuzes te maken in plaats van ze uit te stellen. De wens te streven naar volledig draagvlak laat zich vaak lastig combineren met innoveren. Een breed draagvlak voor gemaakte keuzes is wel een voorwaarde voor gezamenlijk succes. 3. Het belang van tempo Een dienst is nooit af: kan altijd beter, is nooit perfect en de wereld verandert continue. Dat mag geen reden zijn om de start voortdurend uit te stellen. Mooiste oplossing is continu doorontwikkelen vanuit gelanceerde beta-dienst. 4. Het belang van korte termijn successen BNL heeft gewerkt aan tal van complexe ICT-projecten. Saai en taai werk. Vragen een lange adem. BNL heeft gekozen ook quick wins te realiseren. Bijvoorbeeld de Vakantiebieb, maar ook andere apps: snel gerealiseerd en ze voorzien in een duidelijke, vaak tijdelijke behoefte. Helpt om iedereen enthousiast aan boord te houden. 5. Het belang van informatiemanagement Bij een complex veld vol vraaglijnen niet alleen denken aan ontwikkeling & beheer, maar juist de link met dat veld ( business ) actief beleggen. In het zogeheten demand-supply spel heeft BNL de keuze gemaakt een zelfstandige rol voor informatie-management toe te voegen. De poortwachter voor het gehele innovatieproces die de input (demand) en output (supply) regisseert. 6. Het belang van resultaatgericht werken Medewerkers die moed tonen belonen. Ook als het fout gaat dat is immers inherent aan innoveren. De crux is om hier (snel) van te leren en bij te sturen. Het resultaat telt. De weg er naar toe mag hobbelig zijn. 7. Het belang van je eigen klant zijn BNL en de bibliotheken ontwikkelen samen diensten voor de leden. Dat vraagt ook over en weer begrip van de lokale en landelijke mogelijkheden en onmogelijkheden van techniek, organisatie en financiering. Wees je eigen klant anders kun je nooit met kennis van zaken en enthousiasme je eigen diensten succesvol aanbieden. De uitgevers hebben de bibliotheken op het gebied van e-books ontdekt als een belangrijke en betrouwbare partner met een groot marktaandeel. Hans van Velzen (voorzitter VOB Inkoopcommissie) 8 Introductie Introductie 9

6 BNL is begin 2010 van start gegaan. Om het eerdergenoemde doel te bereiken heeft de organisatie verschillende fasen doorlopen. 2.1 Fase 1: Leggen van het fundament ( ) In de jaren 2010 en 2011 is gewerkt aan het leggen van het fundament. Dat bestond voor een groot deel uit voorbereidingen treffen (opstellen plannen, requirements, eerste aanbestedingen) en het aangaan van partnerships. Tegelijkertijd werden bestaande diensten vanuit de voormalige VOB, zoals Literatuur plein, Leesplein en G!DS overgenomen, beheerd, omgevormd en doorontwikkeld. Ook moest de organisatie van BNL zelf worden omgebouwd: van een tijdelijke projectorganisatie naar een vast kernteam met eigen managers en medewerkers en een flexibele schil van ingehuurde expertise. Vanuit zowel de opdrachtgevers, als de klanten (bibliotheken, leden) en de markt (leveranciers, andere partners) kwamen er continu vragen en uitgangspunten op BNL af. Deze situatie mondde uit in een set van ca. 80 verschillende projecten. Nagenoeg alle projecten kenden een (soms complexe) ICT-component. Het koppelen van de bestaande bibliotheeksystemen van lokale bibliotheken en alle afspraken daaromheen hebben in deze periode veel tijd en energie gevraagd. Om aan deze uitdaging het hoofd te bieden heeft BNL gekozen voor de uitwerking van een eigen ontwikkelproces gebaseerd op het zogeheten demand-supply model. Tevens is een keuze gemaakt voor meer focus op een beperkter aantal primaire projecten (zie figuur 1). 2 Welke fasen heeft Klant Klant Gebruiker VOB collectief Klant Gebruiker Bibliotheek Klant Gebruiker Leden/niet leden Visie 2a 2b Behoeften en wensen 3 Klant Eigenaar Min OCW - SIOB 1 Digitale Infrastructuur, Content & Services van de Bibliotheek Visie, Regie Financiering 4 Mogelijkheden 5 Aanbod Aanbod E-content Aanbod Technologie Figuur 1. Vraaglijnen-complex met prioriteiten om lijn en focus te brengen in ontwikkelproces. BNL doorlopen? 10 Welke fasen heeft BNL doorlopen? Welke fasen heeft BNL doorlopen? 11

7 2.2 Fase 2: Aansluiten van de bibliotheken ( ) 2.4 Fase 4: Integratie van BNL in de KB (per 1 januari 2015) De ontwikkeling van de landelijke digitale was bedoeld om te voorzien in het versneld infrastructuur was in 2011 zo ver gevorderd, dat afschrijven van lokale websites en het aanschaffen bibliotheken op de eerste onderdelen konden van de benodigde koppelingen bij leveranciers worden aangesloten. BNL heeft in dat jaar veel van bibliotheeksystemen. BNL heeft dit proces tijd geïnvesteerd in het voeren van gesprekken ondersteund. met lokale bibliotheken en het organiseren van bijeenkomsten teneinde hen te informeren over Eind 2011 is vervolgens Bibliotheek Enschede als het aansluitproces. Mede daardoor hebben destijds eerste daadwerkelijk aangesloten op de basisinfrastructuur. Bibliotheek Rotterdam volgde snel alle bibliotheken (op één na) en PSO s ingetekend op de aansluitsubsidie van het ministerie van OCW. daarna. Het jaar 2012 was vervolgens het jaar van de aansluiting waarin fasegewijs alle bibliotheken In totaal is hiervoor ruim zeven miljoen euro aan die de subsidie hadden aangevraagd aan de bibliotheekorganisaties uitgekeerd. Deze subsidie aansluitvoorwaarden hebben voldaan. 2.3 Fase 3: Beheer, doorontwikkeling en groei diensten ( ) Met de aansluiting van bibliotheken vanaf eind 2011 stabiliteit, beschikbaarheid en beveiliging), brak een nieuwe fase aan waarin (1) het beheer van de wensen van klanten en technologische ontwikkelingen landelijke digitale infrastructuur moest worden uitgebreid, (2) de landelijke digitale infrastructuur moest functionaliteiten zijn toegevoegd. Deze door- in een hoog tempo telkens nieuwe, additionele worden doorontwikkeld en (3) waarin het aantal ontwikkeling is overigens nooit klaar. functionaliteiten en diensten (in de vorm van onder andere website-tools en content) fors groeiden. Eind 2011 zijn de eerste diensten vanuit de opgebouwde landelijke digitale infrastructuur Het aansluiten van bibliotheken vroeg ook om het inrichten van een beheerorganisatie die de bibliotheken fors gestegen tot ruim 100 web-items via de WaaS, geleverd. Vanaf dat moment is het aantal diensten daarbij zou kunnen ondersteunen. Om het beheer het e-bookplatform, een set app s, API s (Application vorm te geven is in 2011 al een samenwerkings- Programming Interface) en tientallen applicaties en overeenkomst gesloten met de Stichting Samen- infra-componenten. werkende PSO s (SPN). Dit betrof vooral een centraal gecoördineerde 1e- en 2e-lijnsondersteuning van de Ook op het gebied van (digitale) content zijn in de bibliotheken. Onder aansturing van BNL verzorgden afgelopen jaren belangrijke stappen gezet, bijvoorbeeld als het gaat om e-books. In 2013 en 2014 is een de PSO s de contacten met bibliotheken en begeleidden hen in het aansluitproces. aantal beeldbepalende diensten beschikbaar gekomen, aan de hand waarvan bibliotheekleden Waar in 2010 en 2011 werd gesproken over (en andere gebruikers) e-books kunnen lezen. In deze ontwikkeling van de landelijke digitale infrastructuur, jaren hebben bibliotheekleden en niet-leden ca. is er van 2012 tot en met 2014 vooral sprake van doorontwikkeling van de landelijke digitale infrastructuur. zoals de VakantieBieb-app, deels via het e-book- 3 miljoen e-books geleend. Deels via (gratis) apps, Deze doorontwikkeling is een continu proces geworden waarbij op basis van technische vereisten (zoals platform al e-book titels beschikbaar platform (alleen voor leden). Eind 2014 waren op dit gesteld. BNL is gestart als een kleine projectorganisatie met ingehuurde krachten. In april 2011 is interimdirecteur Peter van Eijk vervangen door een directeur in dienst, Diederik van Leeuwen. Extern ingehuurde MT-leden en een flink aantal andere adviseurs zijn in die periode vervangen door eigen personeel, waarmee de organisatie in 2011 een meer structurele bezetting heeft gekregen. Met de groei van de organisatie werd het in die periode ook noodzakelijk om duidelijker werkprocessen en structuren te creëren en is een nieuwe afdelingenstructuur geïntroduceerd. Eind 2012 is vervolgens bekend geworden dat het ministerie van OCW plannen had om de taken van BNL en het SIOB 1 te integreren in de KB. Bestuur, directie, managers en medewerkers van BNL waren positief over de onderliggende gedachte van de integratie van taken in de KB. Immers, de integratie was een logische en goede stap in het volwassen worden en het doeltreffend en doelmatig verankeren van de dienstverlening van BNL en biedt kansen om deze in samenhang met de KB diensten verder te ontwikkelen. De integratie heeft vooral in de laatste periode voor vertraging gezorgd. Het bleek nog een hele toer om alle medewerkers, diensten, contracten tijdig over te laten gaan naar de KB. Maar dat is gelukt. Begin 2013 is de planvorming voor de integratie in de KB gestart. In de eerste helft van 2014 heeft een speciaal hiervoor vrijgemaakt team binnen BNL, hard gewerkt aan de integratie van BNL in de KB. Alle medewerkers en de helft van het managementteam van BNL konden geplaatst worden binnen de KB. Een aantal MT-leden heeft inmiddels een managementpositie in de KB. Met anderen zijn goede afspraken gemaakt. De operationele integratie zal verder vorm dienen te krijgen in 2015, waarbij ook aandacht gegeven wordt aan de nieuw te vormen bedrijfscultuur en werkprocessen. Tijdens de verbouwing de integratie is de winkel open gebleven en heeft BNL doorgewerkt aan het blijven vernieuwen, versterken en uitbreiden van de digitale diensten voor bibliotheken. Met haar in stevige taal verpakte visie heeft het team van BNL bijgedragen 1 Het SIOB was sinds 2012 namens OCW gedelegeerd opdrachtgever van BNL. aan de beweging in een vol speelveld van bibliotheken, landelijke, provinciale en commerciële organisaties. Nan van Schendel (bibliotheekdirecteur Gouda) 12 Welke fasen heeft BNL doorlopen? Welke fasen heeft BNL doorlopen? 13

8 3.1 Samenwerking als rode draad In dit hoofdstuk wordt ingegaan op de mijlpalen en resultaten die zijn bereikt in 5 jaar BNL. Daarbij wordt opgemerkt dat deze resultaten niet zouden zijn gerealiseerd zonder de partners waarmee BNL heeft samengewerkt. Er is intensief samengewerkt met de vertegenwoordigende organisaties van de openbare bibliotheken: de VOB (en de VOB Inkoopcommissie) en Stichting PSO s Nederland (SPN). Met hen heeft veel afstemming plaatsgevonden over de activiteiten van BNL. ontsluiten voor bibliotheekleden. Met de KB is samengewerkt om delen van hun collectie te ontsluiten via een aantal widgets met dossiers. Samenwerking met de Digitale Bibliotheek voor de Nederlandse Letteren (DBNL) heeft geleid tot ongeveer zeshonderd rechtenvrije titels die beschikbaar zijn gesteld ten behoeve van de ebook Selectie-app. CDR en BNL lanceerden een tweetal diensten voor digitaal luisteren naar circa 5 miljoen muziektracks in de bibliotheek en een pilot voor thuisgebruik met een selectie daarvan. 3 Welke mijlpalen en resultaten zijn bereikt? Andere partijen hadden content in bezit die BNL Verder waren er geslaagde samenwerkingen met graag beschikbaar wilde maken voor bibliotheek- SIOB, Aangepast Lezen, Stichting Kunst van Lezen, leden. Voorbeelden van deze partijen zijn uitgevers, CPNB en andere partners die een essentiële taak CDR, NOS, DBNL en de KB. Met deze partijen is vervullen in de branche zoals NBD, OCLC en ILSsamengewerkt om (delen van) hun content te leveranciers. 3.2 Alle bibliotheken aangesloten op digitale basisinfrastructuur BNL heeft een digitale basisinfrastructuur bus geldt dat het cruciale onderdelen zijn voor het gerealiseerd en alle bibliotheken in Nederland functioneren van de digitale bibliotheek, ze moeten daarop aangesloten. Het gaat om meer dan een zeer hoge beschikbaarheid en goede performance 160 openbare bibliotheken en alle PSO s. bieden. Het realiseren van deze cruciale onderdelen van de infrastructuur is complex, onder meer door Deze digitale basisinfrastructuur, primair bestaande de verschillen in lokale bibliotheeksystemen en uit de website-infrastructuur, de Nationale de mate waarin de leveranciers bereid zijn mee te Bibliotheekcatalogus, het e-bookplatform, het werken aan de voortschrijdende uitwisseling van datawarehouse, het Identity & Access Management- gegevens. Immers, deels zullen lokale faciliteiten systeem (IAM) en de zogenaamde Servicebus, is ieder vervangen worden door landelijke infrastructuur, jaar verder doorontwikkeld en uitgebreid. maar deels kunnen de leveranciers ook weer nieuwe diensten ontwikkelen op basis van diezelfde infrastructuur. Hierin is wel vooruitgang geboekt, maar De hiervoor genoemde onderdelen van de infrastructuur worden in de paragrafen hierna nog deze hadden verder kunnen zijn indien er geen uitgebreid toegelicht, behoudens IAM en de sprake zou zijn van (soms) tegengestelde Servicebus. IAM voorziet in functionaliteit die het (commerciële) belangen. (eenmalig) online inloggen en het identificeren en autoriseren van gebruikers mogelijk maakt. Leden De infrastructuur is opgebouwd volgens de krijgen via een Single Sign On toegang tot zowel uitgangspunten van een Service Oriented lokale als landelijke diensten (zoals het e-book- Architecture en bestaat daardoor uit zelfstandig platform). De Servicebus voorziet in de integratie opererende functionele componenten. Deze werken van gegevens (bijvoorbeeld van klantgegevens binnen de eigen infrastructuur samen. uit toepassingen van verschillende systemen) en routering van gegevens (naar het juiste lokale De interactie met de buitenwereld verloopt via API s bibliotheeksysteem). Voor zowel IAM als de Service- (Application Programming Interface). 14 Welke mijlpalen en resultaten zijn bereikt? Welke mijlpalen en resultaten zijn bereikt? 15

9 Bibliotheken kunnen op twee manieren aangesloten zijn op de landelijk ontwikkelde web-infrastructuur. Het ene deel van de bibliotheken is aangesloten via de WaaS (Website as a Service) (optie 1) en het andere deel is met een eigen CMS (Content Management Systeem) aangesloten, waarbij gebruik wordt gemaakt van koppelingen die zijn ontwikkeld, de eerder genoemde API s (optie 2). De bibliotheken die via de WaaS zijn aangesloten, hebben toegang tot een integraal dienstenpakket. In het WaaS-concept heeft BNL de website (infrastructuur) als een online dienst aangeboden aan de openbare bibliotheken. BNL organiseert het applicatiebeheer (zoals bug fixing), het maken van back-ups, het onderhoud en de installatie van nieuwe versies en updates en de beveiliging tegen ongeautoriseerde toegang. De lokale bibliotheek bepaalt zelf welke onderdelen worden geplaatst op de eigen website. Bovendien kan een bibliotheek bij het plaatsen van onderdelen zelf aangeven welke inhoud moet worden gebruikt. Zo is het mogelijk om inhoud te tonen van de eigen organisatie, bijvoorbeeld nieuwe aanwinsten of gewijzigde openingstijden, maar ook van andere organisaties, zoals het laatste nieuws van de NOS over een bepaald onderwerp. De tweede optie (aansluiten met eigen CMS) is voor bibliotheken die zelf willen (vanwege maatwerkvragen) of moeten (vanwege lokale eisen of samenwerkingen) blijven investeren in een eigen website, maar wel gebruik willen maken van landelijke content en diensten. Via informatieverstrekking en -bijeenkomsten heeft BNL de bibliotheken geholpen bij hun keuze voor één van de twee opties. In 2012 kozen al 35 bibliotheken voor aansluiting op de WaaS (versie 1.0). Dat aantal is gegroeid naar 62 medio Medio 2014 heeft BNL de 62 bibliotheekwebsites die waren aangesloten op de WaaS 1.0 succesvol gemigreerd naar de WaaS 2.0 (en het nieuwe CMS). De WaaS 2.0 is de volledig vernieuwde versie waarbij de web-infrastructuur is vereenvoudigd en sindsdien een CMS van Adobe Experience Manager omvat. De faciliteiten van dit CMS bieden een enorme variëteit aan mogelijkheden, die niet standaard zijn in de markt. BNL heeft de migraties van deze 62 bibliotheken uitgevoerd om de bibliotheken te ont- lasten en om grip te kunnen houden op de planning. Eind 2014 waren 80 bibliotheken aangesloten op de WaaS 2.0, voor 2015 loopt dit aantal naar verwachting op tot 95. Bij de doorontwikkeling naar de WaaS 2.0 is overigens expliciet gekozen voor het vermijden van maatwerk voor individuele of kleine groepen van bibliotheken. Hiermee verminderen de kosten voor beheer en onderhoud aanzienlijk en kan er sneller worden (door)ontwikkeld door gebruik te maken van standaard functionaliteiten uit het CMS. Hiermee is de WaaS gebruiksvriendelijker geworden, goedkoper te onderhouden en klaargestoomd voor de toekomst. WaaS 2.0 Bezig met bouw Eigen CMS + API Figuur 2. Regionale verdeling WaaS 2.0 (per eind 2014). 3.3 Nationale bibliotheekcatalogus ingevoerd BNL heeft een Nationale Bibliotheekcatalogus (NBC+) ontwikkeld en is in 2014 begonnen met het implementeren van die NBC+ bij individuele bibliotheken. De NBC+ is een zeer complex project gebleken in de afgelopen jaren, vooral vanwege de koppelingen die moesten worden gemaakt met de lokale bibliotheeksystemen en het toevoegen van een grote hoeveelheid bronnen. De NBC+ is een vrij toegankelijke catalogus waarin alle materialen (boeken, kranten, tijdschriften, e-books, games, cd s, dvd s, enzovoorts) van de open- bare bibliotheken en de KB zijn opgenomen. Dit biedt de gebruiker een aantal voordelen ten opzichte van de oude situatie. Ten eerste kan er gezocht worden via deze catalogus in het totale landelijke aanbod (de zogenaamde Collectie Nederland ) in plaats van alleen in de collectie van de eigen bibliotheek of regio. Via de landelijke aanvraagservice kunnen leden de gevonden materialen direct aanvragen. Ongeacht of de eigen bibliotheek deze in bezit heeft of dat ze uit een andere bibliotheek moeten komen. Ten tweede krijgt de gebruiker betere zoekresultaten. In de NBC+ is het bijvoorbeeld gemakkelijker om materiaal-specifiek of onderwerpgericht te zoeken. Dat is van belang omdat de ervaring heeft geleerd dat veel gebruikers niet op zoek zijn naar specifieke titels, maar willen ontdekken welke informatie er beschikbaar is over een bepaald onderwerp. Diverse bronnen worden zo (onverwachts) aan elkaar gekoppeld op een intelligente manier, bijvoorbeeld door gebruik te maken van linked data structuren. Ten derde zal er steeds meer materiaal digitaal beschikbaar zijn (zoals e-books, krantenartikelen, databanken, muziek- fragmenten), waardoor de gebruiker direct kan lezen of raadplegen. In 2014 heeft de nadruk gelegen op het afronden van de (doorlopende) bezitsregistratie en -synchronisatie van openbare bibliotheken. Nu is niet alleen bekend wat het bezit is, maar ook waar het zich bevindt. Ook het totale bezit van de KB, alle ingekochte e-book licenties, de krantenbank, de Consumentengids en Muziekweb zijn opgenomen in de NBC+. In totaal bevat de NBC+ momenteel ongeveer 17 miljoen items. 22,0% 0,5% 0,6% 1,6% 8,7% 25,6% Op 3 maart 2014 is de eerste release van de NBC+ opgeleverd en in gebruik genomen bij de Openbare Bibliotheek Amsterdam (OBA). Inmiddels is ook de bibliotheek van Haarlemmermeer live met de NBC+ en vinden bij meerdere groepen bibliotheken implementaties plaats. 0,5% 0,5% 0,1% Screenshot van de NBC+ resultatenlijst. 40,0% Figuur 3. Materiaalsoorten in de NBC+. muziektrack artikel boek profielen bladmuziek tijdschrift handschrift video brief software 16 Welke mijlpalen en resultaten zijn bereikt? Welke mijlpalen en resultaten zijn bereikt? 17

10 3.4 Uitlenen van e-books mogelijk gemaakt Op 21 januari 2014 startten de bibliotheken in e-books uitsluitend online beschikbaar. Ondanks dit Nederland met het uitlenen van e-books via het beperkte aanbod heeft deze pilot positief bijgedragen e-bookplatform. Via dit systeem worden e-books aan het latere succes, vooral door de goede contacten aan bibliotheekleden tijdelijk ter beschikking die hiermee werden opgebouwd bij een aantal gesteld om digitaal te lezen via laptop, tablet, enthousiaste uitgevers. Eind 2012 lanceerde BNL een 2 Door technische aanloopproblemen waren deze niet allemaal direct beschikbaar, maar enkele weken na de start wel. smartphone en e-reader. Bij de lancering waren bijna e-booktitels ingekocht en eind 2014 is dit aantal gestegen naar bijna e-booktitels. De lancering zorgde voor enorme publiciteit, maar helaas ook voor storingen. Na deze tumultueuze start kwam de nadruk te liggen op meer stabiliteit ebook Selectie-app, waarin rechtenvrije e-books waren te lezen. In deze app zijn van meet af aan meer dan e-booktitels beschikbaar gesteld. Een belangrijke les uit het e-book traject is geweest dat starten tot beweging leidt. Ook als de dienst van het systeem. Die stabiliteit is er gekomen. Een sub-optimaal is, levert deze toch vaak bruikbare belangrijke doorbraak kwam in het laatste kwartaal inzichten op voor later. Het adagium bij innovaties van 2014, toen speciale afspraken met uitgevers binnen BNL werd in de laatste periode dan ook meer ervoor zorgden dat ook bestsellers en recente titels goed is goed genoeg, waardoor een versnelling van in bruikleen werden gegeven. Dat zorgde voor een oplevering plaatsvond op vele fronten. Dat hierdoor kwalitatieve boost van de collectie. ook storingen in de dienstverlening naar voren kwamen en dit tot onvrede leidde bij gebruikers en Voorafgaand aan de lancering van het e-book- medewerkers van bibliotheken, is natuurlijk heel platform heeft BNL het uitlenen van e-books al in vervelend. Maar het hoort bij deze keuze en dit type Volop pers-aandacht voor de start uitleen e-books door minister Bussemaker op 21 januari enkele projecten beproefd. Eind april 2011 werd in innovatie- en iteratieve proces. Deze keuze is BNL niet samenwerking met het Letterkundig Museum en altijd in dank afgenomen. BNL is van mening dat dit de Digitale Bibliotheek voor de Nederlandse proces per saldo de branche wel verder heeft gebracht Naast het e-bookplatform zijn er in 2014 andere Nederlandse bibliotheken blijken bij de koplopers Letteren (DBNL) een ebooks eregalerij app aan- op een aantal onderwerpen, waarvan het e-book projecten geweest waarbij e-books een rol hebben in Europa te horen als het gaat om het uitlenen van geboden waar 26 klassiekers uit de Nederlandse domein een goed voorbeeld is. En laten we niet gespeeld. In de PoëzieBieb-app stonden 10 gedichten- e-books. Uit een eerste internationale benchmark naar 3 Deze klassiekers zijn verrijkt met achtergrondinformatie en beeldmateriaal en kosteloos te downloaden via een ipad-app of de website. In de eerste maanden waren er circa downloads. literatuur als e-book worden aangeboden. 3 Sinds mei 2012 was het mogelijk om online (streamed) e-books te lezen via de tool Public Library Online uit Engeland, die tijdelijk ingezet is. Er waren toen slechts ca. 350 Nederlandse en 40 buitenlandse Uitleningen per categorie 1,0% 2,3% 7,4% vergeten dat de druk op bibliotheken en daarmee op BNL toenam om met e-books te komen. Die groeiende vraag naar e-books bleek ook uit de gebruikscijfers van het e-bookplatform. Figuur 4. Uitleningen e-books per categorie. spannende boeken literaire romans & literatuur bundels van zowel Vlaamse als Nederlandse dichters die als e-book konden worden gedownload voor een periode van 4 weken. Daan in de ruimte is een kruisbestuiving tussen een boek en een mobiele applicatie, die samen zorgen voor een verrijkte leeservaring gebruikmakend van Augmented Reality (AR) animaties. Dit leidde tot behoorlijk wat media-aandacht. In het najaar van 2014 is een VerhalenBieb-app opgezet met korte verhalen, die evenals de Poëzie- Bieb-app, begin 2015 is gelanceerd. de uitleen van e-books komt naar voren dat Nederland door een mix van inkoop te hanteren voor diverse categorieën boeken erin slaagt in goed overleg met de uitgevers een efficiënt uitleenmodel neer te zetten. De gemiddelde kostprijs per uitlening van 0,72 4 is de laagste in Europa. Dit is het resultaat van de inzet van een tweetal diensten: het e-bookplatform voor bibliotheekleden en de VakantieBieb-app. Samen hebben de bibliotheken hiermee meer dan gebruikers en ruim 3 miljoen downloads geregistreerd in de afgelopen 2 jaar. Hiermee scoort Nederland hoog in een wereld waarin nog volop gezocht 4 Inclusief kosten voor distributie, rapportage en beveiliging. 17,1% 22,5% 26,0% 23,7% romans non-fictie kind en jeugd verhalenbundels, poëzie & biografiëen overig wordt naar het ultieme uitleenmodel voor e-books. 5 5 A Review of Public Library E-Lending Models (dec 2014) nieuws. 18 Welke mijlpalen en resultaten zijn bereikt? Welke mijlpalen en resultaten zijn bereikt? 19

11 6 Data die iedere bibliotheek minimaal moet aanleveren voor het DWH. 3.5 Oplevering van het datawarehouse BNL heeft speciaal voor de bibliotheeksector een veiligheidsprotocollen verbeterd en is het aantal datawarehouse ontwikkeld. Het datawarehouse rapportagemogelijkheden uitgebreid. (DWH) is een verzameling van uiteenlopende gegevens: leden, titels, objecten en transacties. Alle Het voorgaande neemt niet weg dat de aanlevering deelnemende bibliotheken zijn in 2012 op het DWH van data van de aangesloten bibliotheken een aangesloten door een eerste set data aan te leveren. doorlopend zorgpunt is gebleven waarover veel In aanvang ging het om meer dan 250 gegevens per overleg en afstemming heeft plaatsgevonden met de aangesloten bibliotheek. Destijds is wel gebleken VOB, SIOB en de PSO s. In dat licht is het positief dat dat het correct en periodiek aanleveren van deze per 1 januari 2015 de aanlevering van data voor het zogenaamde minimale dataset 6 voor bibliotheken datawarehouse verplicht gesteld is voor bibliotheken lastig was. Dit kwam enerzijds doordat er in de middels de nieuwe Bibliotheekwet. branche veel verschillende configuraties van dezelfde bibliotheeksoftware in omloop waren, waardoor Overigens wordt het DWH grotendeels periodiek en enkele leveranciers moeite hadden consistente automatisch gevoed vanuit verschillende systemen data van de bij hun aangesloten bibliotheken aan die bibliotheken reeds gebruiken. Overige informatie te leveren. Anderzijds was er aanvankelijk weinig hoeven bibliotheken slechts eenmalig aan te leveren. prioriteit bij bibliotheken om de gevraagde data aan De gegevens die de bibliotheek aanlevert zijn en te leveren, omdat in die fase nog relatief weinig blijven eigendom van de desbetreffende bibliotheek. relevante informatie kon worden teruggegeven BNL beheerde en verwerkte deze gegevens alleen in vanuit het DWH aan de bibliotheken. Hierdoor hun opdracht en volgens hun instructies. Bibliotheken dreigde een kip-of-ei situatie te ontstaan, die meer en hun brancheorganisaties kunnen gebruikmaken organisatorisch dan technisch van aard leek. Dat van (delen van) deze informatie. Hiermee vormt het kwam onder meer tot uitdrukking in de (zeer uitvoerige) discussies en uitgewerkte trajecten rondom en branche-informatie. Een bibliotheek kan zelf DWH een gemeenschappelijke bron voor beleidsprivacy en veiligheid van de aan te leveren data. aangeven of de gegevens ook door andere organisaties (bijvoorbeeld een gemeente) mogen In de afgelopen jaren heeft BNL op zowel juridisch worden gebruikt. Dat bibliotheken hun prestaties als technisch vlak haar aandeel in het doorbreken beter kunnen meten en zich onderling kunnen van deze situatie geleverd. Zo werden privacystatements opgesteld, is het beheer van de data individuele bibliotheken en stelt ze in staat de vergelijken, vergroot de meerwaarde voor de opnieuw vormgegeven, zijn aanleverprocedures en eigen organisatie verder te optimaliseren. 3.6 Bestaande diensten omgebouwd, aanvullende diensten ontwikkeld Bij het realiseren van de landelijke infrastructuur heeft BNL in de loop der tijd meer en meer de focus gelegd op een aantal speerpuntprojecten, zoals het uitlenen van e-books, de WaaS, de NBC+ en het DWH. Er zijn echter aanvullend ook tal van producten en diensten ontwikkeld die over die infrastructuur kunnen worden aangeboden. Enerzijds heeft BNL producten en diensten die in 2010 al bestonden omgebouwd in de landelijke huisstijl en toepasbaar gemaakt in de nieuwe landelijke digitale infrastructuur. Dat geldt bijvoorbeeld voor de diensten G!ds, Literatuurplein en Leesplein. Anderzijds zijn heel veel nieuwe diensten ontwikkeld. Figuur 5. Unieke Unieke bezoekers bezoekers Literatuurplein. Literatuurplein Literatuurplein Literatuurplein richt zich zowel op het publiek als op de leesbevorderaars op school en in de Bibliotheek. Literatuurplein bestaat sinds 2002 en is vanuit de VOB overgekomen naar BNL. Vanaf 2010 heeft BNL Literatuurplein omgebouwd in de landelijke huisstijl. De content kan nu ook gedeeld worden op lokale websites. De laatste jaren is veel nieuwe content toegevoegd, waaronder video- interviews met bekende schrijvers. Andere onderdelen van Literatuurplein zijn onder meer: Literaire cursussen, de Literaire agenda, discussietips voor leesclubs, Nieuws & Actueel, Interviews, Columns, Literaire prijzen, Recensies, Nieuwe boeken, Dossiers over auteurs, een Literaire wereldkaart en een Literaire tijdlijn. jan feb maa apr mei jun jul aug sep okt nov dec circa 5 miljoen unieke bezoekers Welke mijlpalen en resultaten zijn bereikt? Welke mijlpalen en resultaten zijn bereikt? 21

12 7 Door het succes van de LuisterBieb-app is besloten er een permanente dienst van te maken en de app door te ontwikkelen. 8 Om dat aantal in het tweede jaar te vergroten is op grond van een analyse besloten de dienst opnieuw te lanceren met een duidelijke bij de bibliotheek passende naam (bijvoorbeeld: Cursussen van de bibliotheek ), de landingspagina duidelijker en aansprekender te maken en om de inlogprocedure te vereenvoudigen Leesplein Ook Leesplein is een dienst die al voor 2010 bestond bij de VOB en die omgebouwd is naar de nieuwe website-infrastructuur. Leesplein is een verzamelpunt voor leesbevordering voor kinderen en jongeren van 0-18 jaar, ouders en professionals. Leesplein bevat onder meer leestips, jeugdtheater- voorstellingen, tentoonstellingen, agenda, nieuws, interviews en voorleesboeken. De content op zowel Literatuurplein als Leesplein zijn de laatste periode van het BNL-bestaan bekostigd vanuit de VOB Inkoopgelden. LuisterBieb Unieke bezoekers Leesplein jan feb maa apr mei jun jul aug sep okt nov dec Figuur 6. Unieke bezoekers Leesplein. In april 2013 heeft BNL een speciale app voor luister- boeken geïntroduceerd: de LuisterBieb. De app is eenvoudig in gebruik. De gebruiker downloadt luisterboeken naar keuze en heeft voor het luisteren vervolgens geen internetverbinding meer nodig. Het gedownloade boek wordt tijdelijk beschikbaar gesteld via de app. De app is ook geschikt voor mensen met een visuele beperking of dyslexie en wordt gratis in de Google Play en ios store aangeboden aan zowel leden als niet-leden van de bibliotheek. De app is bijna keer gedownload tot eind 2014, met een gemiddeld aantal downloads van luisterboeken per maand. Via de app worden ongeveer 300 fictie/non-fictie luisterboeken ontsloten. 7 Eind 2014 is de collectie nog vernieuwd en zijn nieuwe luisterboeken toegevoegd in alle genres (van thrillers, romans, hoorcolleges tot jeugdtitels). Bij aanvang waren uitgevers van luister boeken bereid tot het aanbieden van recente titels. Daardoor was het aanbod extra aantrekkelijk en ook geschikt voor scholieren om te luisteren voor de lijst. Bibliotheek/HEMA-academie De HEMA-academie is het grootste online opleidings- instituut voor bedrijven, overheid en onderwijs. BNL is eind 2013 met HEMA-academie een pilot gestart: de Bibliotheek/HEMA-academie. In deze pilot krijgen bibliotheekleden de mogelijkheid om drie online cursussen te doen op het thema ICT óf op het thema Sociale Vaardigheden/ Social Media óf op het thema Vrije tijd. De pilot loopt tot eind Na ongeveer een jaar - begin hebben bijna leden zich ingeschreven bij de Bibliotheek/HEMA academie en een cursuspakket geactiveerd. 8 G!DS G!ds is een database met adressen, agenda-items, nieuws, aanbod en internetlinks met achtergrond- informatie. De informatie wordt getoond op websites en andere digitale toepassingen. G!ds heeft drie toepassingsgebieden: 1. Basisbestand Bibliotheken. 2. Database voor de bibliotheeksector. 3. Extern aan te bieden instrument. Vanaf 2012 voeren alle bibliotheken hun basis- gegevens, zoals adressen van hun vestigingen en ruim 2 miljoen unieke bezoekers openingstijden, in bij G!ds. Ook de ISIL-codes 9 worden nu beheerd in G!ds. Mede hierdoor is G!ds een belangrijk onderdeel geworden van de landelijke digitale infrastructuur. Bibliotheken kunnen G!ds ook inzetten voor het beheer van uiteenlopende lokale data om gemeenten te ondersteunen. Zo worden diverse digitale loketten gevoed en geëxploiteerd via G!ds. Het aantal raadplegingen van de totale database is enorm gestegen de laatste jaren tot ruim 120 miljoen op jaarbasis. Recommender (WelkBoek) WelkBoek is een zogenaamde Recommender : een online adviestool van de bibliotheken die de gebruiker kan voorzien van een leesadvies, toegespitst op de interesses en voorkeuren van de gebruiker. Op kan de bezoeker op een bijzondere manier een boek uitkiezen dat precies past bij waar hij of zij (op dat moment) zin in heeft. Inmiddels maken per maand meer dan unieke bezoekers gebruik van deze dienst WelkBoek jan feb mrt apr mei jun jul aug sep okt nov dec Bezoeken Figuur 7. Bezoekcijfers WelkBoek BNL jaaar De Bibliotheek op school Met de Bibliotheek op school (onderdeel van het leesbevorderingsprogramma Kunst van Lezen) werken bibliotheken en scholen structureel samen aan taalontwikkeling, leesbevordering en mediawijsheid van kinderen. Doel is scholieren te stimuleren om meer te lezen, op school en thuis. Alle voorheen losstaande online diensten van de bibliotheek voor de basisschool zijn in de periode geïntegreerd in één dienst: de Bibliotheek op school. Onderdeel daarvan is het aansluiten van scholen op een bibliotheeksysteem. Inmiddels hebben bibliotheken meer dan 20% van de basisscholen aangesloten op zo n systeem (dat door BNL is geaccrediteerd) en dat aandeel groeit sterk. Voor de eerste 3 jaar heeft BNL mede namens SIOB (nu KB) een financiële stimuleringsregeling ingezet om scholen op een Bibliotheeksysteem aan te sluiten. Deze regeling loopt in 2016 af. Doelstelling is om dan minimaal 50% van alle basisscholen in het werkgebied van de deelnemende bibliotheken aangesloten te hebben op het programma van de Bibliotheek op school jan feb mrt apr mei jun jul aug sep okt nov dec Unieke bezoekers International Standard Identifier for Libraries. Dit is de unieke identificatie van bibliotheken en daaraan gerelateerde organisaties. Deze standaard kan onder meer een rol spelen bij interbibliothecair leenverkeer en het gebruik van RFID (Radio Frequency Identification technology) in bibliotheken. 10 Op grond van het succes is besloten ook een app te gaan ontwikkelen en de kwantiteit en kwaliteit van het aanbod verder te vergroten (bijvoorbeeld door titels toe te voegen aan de database op grond waarvan adviezen worden gegeven). Totaal bezoeken Totaal unieke bezoekers 22 Welke mijlpalen en resultaten zijn bereikt? Welke mijlpalen en resultaten zijn bereikt? 23

13 3.7 Marketingcampagnes BNL heeft heeft in nauwe samenwerking met de VOB verschillende marketingcampagnes uitgevoerd om de bekendheid van de digitale dienstverlening door de bibliotheek onder verschillende doelgroepen te verbeteren. De belangrijkste campagnes waren gericht op het digitaal lezen: Lees Meer-campagne Deze campagne vestigde de aandacht op een geselecteerd e-bookaanbod van bibliotheken. In de campagne zijn e-books gratis beschikbaar gesteld aan zowel bibliotheekleden als mensen die geen lid zijn van de bibliotheek. Lezen is in de campagne gekoppeld aan thema s (zoals sport, koken, lifestyle) en locaties (zoals musea, pretparken, de trein). Met behulp van posters en flyers op de betreffende locatie en stations werden mensen op de hoogte gebracht van de actie. Uit een onafhankelijke effectmeting door onderzoeksbureau Blauw Research kwam naar voren dat 25% van de Nederlanders heeft kennisgenomen van de campagne. Men vond de campagne duidelijk, passend bij de bibliotheek en geloofwaardig. Bijna de helft van de mensen die de campagne heeft gezien, kwam in actie door erover te praten, de website te bezoeken, te informeren bij de bibliotheek of zich aan te melden als nieuw lid. Ook in de beeldvorming heeft de campagne een positief effect gehad. Het beeld is dat de bibliotheek met zijn tijd meegaat. Doel van de campagne was het registeren van minimaal lezers. Dat is in het voorjaar van 2013 behaald. VakantieBieb campagne De VakantieBieb is een app met een selectie van populaire e-books om tijdens de vakantie te lezen. Zowel leden als niet-leden kunnen e-books downloaden die in een virtuele boekenkast komen te staan. Gebruikers hebben alleen een internetverbinding nodig voor het registreren en het downloaden van een boek. Daarna kan offline worden gelezen op een tablet of smartphone. Het boekenaanbod is onbeperkt beschikbaar tijdens de vakantieperiode. Bij elke VakantieBiebeditie is een nieuwe selectie beschikbaar. De VakantieBieb-app is gestart in de zomer van De daaropvolgende edities (herfst- en kerstvakantie 2013) waren ook succesvol. Het resultaat was nieuwe gebruikers en in totaal 1 miljoen gedownloade e-books. In 2014 was er één editie van de VakantieBieb. Dit keer werden ook scholen met een goed geslaagde actie benaderd om de kinderen op leesniveau te houden in de vakantie. Na 8 weken waren er in totaal geregistreerde gebruikers die samen ongeveer 1,5 miljoen e-books downloadden. Circa 20% daarvan waren jeugdboeken. De app was enige tijd de meest populaire app van Nederland (zie illustratie). E-bookcampagne 2014 Social media In het najaar van 2014 heeft BNL, in opdracht van de De bibliotheken zijn ook gezamenlijk aanwezig op VOB, een campagne gestart om het aanbod e-books de sociale media kanalen. In 2014 is onder regie van van bibliotheken onder de aandacht te brengen. BNL de Social Media Pilot (opgezet door de PSO Daarvoor was de collectie speciaal met toptitels uitgebreid. Er is reclame gemaakt via radio, billboards, Media Team Bibliotheek (LSMT). Het LSMT wordt Rijnbrinkgroep) omgezet in een Landelijk Social social media en Google AdWords. Er is een speciale gevormd door 45 medewerkers van verschillende website ontwikkeld met informatie en promotie- lokale bibliotheken in het land. In het LSMT wordt materialen voor bibliotheken. BNL organiseerde het Twitter-account het Facebookonline vragen- en kennismakingssessies voor bibliotheekmedewerkers. Tijdens de campagne lag de focus (Bibliotheek) van de digitale bibliotheek beheerd. account (Bibliotheek) en het Pinterest-account op het promoten van het gemak van e-books van de Ook wordt Instagram gemonitord en reactief bibliotheek en op het grote en gevarieerde aanbod. ingezet. Het motto is U zendt, wij luisteren, waarbij de interactie met de klant centraal staat. Niet alle bibliotheken konden zich vinden in de ingezette uitingen (zoals een pay off na het lezen Inmiddels volgen Twitteraars het landelijke gooi ik mijn boeken weg ). Daardoor werd de account van de Bibliotheek en zijn er fans op campagne niet overal even enthousiast uitgevoerd Facebook. Het team heeft een belangrijke functie op door lokale bibliotheken. Desondanks is het aantal het gebied van promotie van de digitale dienste-booklezers na de landelijke e-bookcampagne van verlening van de Bibliotheek (e-books, VakantieBieb, de bibliotheek in september en oktober met 25% LuisterBieb, PoëzieBieb en VerhalenBieb) en de webcare. Het team is een bron van inspiratie voor de toegenomen. In overleg met de VOB is afgesproken bij volgende marketingcampagnes de bibliotheken volgers op het gebied van boeken, muziek, films, vooraf nog nadrukkelijker te betrekken bij de uitwerking om de effectiviteit verder te verbeteren. De dien wordt door de communicatie via de sociale games, mediawijsheid en laaggeletterdheid. Boven- gezamenlijke marketingkracht van de bibliotheken media een directe link gelegd, middels verwijzingen is namelijk een ijzersterk middel. naar de lokale bibliotheken en hun aanbod. 3.8 Gezamenlijke digitale huisstijl en vormgeving Er is een gezamenlijke digitale huisstijl ontwikkeld op een smartphone zal dat slechts één kolom zijn. onder regie van het VOB-merkteam. BNL heeft tools Zo blijft de website in alle gevallen goed te lezen en gemaakt zodat alle partijen aan de huisstijl kunnen eenvoudig te bedienen voor de eindgebruiker. De voldoen: een online huisstijlhandboek, een manual lokale bibliotheek bepaalt zelf welke onderdelen online en een zogeheten quick reference card (korte worden getoond op een mobiel apparaat en in welke instructie van belangrijke elementen uit de huisstijl). De huisstijl en de tools worden voortdurend volgorde. doorontwikkeld om aansluiting te houden bij Er is in 2014 een pilot uitgevoerd (een zogenaamde nieuwe ontwikkelingen op online gebied. blueprint pilot ) met Bibliotheek Zuid-Kennemerland. Deze pilot is gericht op het toetsen van de De huisstijl en de WaaS-site zijn responsive beste indeling van de website zodanig dat de content ontwikkeld. Dat betekent dat de website zich automatisch aanpast aan het apparaat en de browser gebruikt door de websitebezoeker. De inzichten die in zo optimaal mogelijk wordt waargenomen en wordt waarmee de website wordt bezocht. Op een pc wordt deze pilot zijn opgedaan, dragen bij aan het ontwikkelen van een landelijke blauwdruk, die door andere de volledige website getoond met drie kolommen, op een tablet kunnen dat twee kolommen zijn en WaaS-gebruikers kan worden overgenomen. Nr. 1 ranking VakantieBieb-app (zomer 2014). 24 Welke mijlpalen en resultaten zijn bereikt? Welke mijlpalen en resultaten zijn bereikt? 25

14 3.9 Beheerorganisatie ingericht BNL heeft een professionele beheerorganisatie neer- hebben ontvangen van BNL. Als een issue een oplossing gezet en is daarmee in staat gebleken om de ont- vraagt door bijvoorbeeld software aan te passen of wikkeling van beheerkosten goed onder controle te bugs te fixen, dan gaat het issue door naar de 3e-lijn houden. Beheer is binnen BNL gepositioneerd als en dat is dan meestal de softwareontwikkelaar of de integraal onderdeel van de dienst- of applicatie- eigenaar van het pakket of de dienst die is ingekocht ontwikkeling en niet uitsluitend als uitvoerder. door BNL. Het beheer van ICT-systemen is onderverdeeld in 3 gebieden, namelijk functioneel beheer, applicatie- Het beheer is door de toename van het aantal aan- beheer en technisch beheer. BNL voerde alleen het gesloten bibliotheken en gelanceerde diensten in de functioneel beheer zelf uit. Dan gaat het om inhoud, afgelopen jaren steeds omvangrijker en belangrijker gebruik en nieuwe functionaliteit. Het Functioneel geworden. Beheer (FB) was belegd bij productmanagers binnen de organisatie. Zij zijn zogezegd de product owners In de eerste jaren speelden bij sommige keuzes ook en integraal verantwoordelijk voor het succes van de politieke gronden een rol naast overwegingen op grond betreffende dienst. Het applicatiebeheer (software) en van functionaliteit en efficiency. Dat was niet onlogisch, Technisch Beheer (netwerk, infrastructuur en server- gezien de fase waarin BNL zich bevond. Dit was de fase park) heeft BNL uitbesteed. Daarbij is het uitgangspunt waarin alle bibliotheken nog moesten aansluiten en dat de bedrijfskritische onderdelen 99,8 procent van er sprake was van een overigens begrijpelijke dosis de tijd tussen 6.00 en uur beschikbaar dienen te scepsis. zijn. Dit is in de branche de hoogste up time standaard Na het aansluiten van de bibliotheken kon BNL meer die geboden wordt. haar regierol pakken in het optimaliseren van ontwikkel- en beheerprocessen. Een goed voorbeeld daarvan is de BNL stuurt op (kosten en kwaliteit van) de dienst- vervanging van de WaaS 1.0 door de WaaS 2.0, waarbij verlening van externe beheerpartijen van het Technisch het maatwerk is verminderd. Bij de WaaS 1.0 waren de Beheer en Applicatiebeheer. Dat doet BNL door periodiek beheerkosten fors opgelopen tot bijna 1 mln. per jaar gesprekken te voeren met deze externe beheerpartijen, als gevolg van de enorme aantallen widgets (ongeveer door te bezien of de afspraken die zijn gemaakt in de 110) en varianten daarop. Bij de WaaS 2.0 is gekozen Service Level Agreements (SLA s) zijn nagekomen en voor een variant die in de basis al meer functionaliteit door de dienstverlening van de gecontracteerde externe biedt en nog steeds vrijheidsgraden kent, waardoor 11 Er zijn binnen de bestaande CMS van Adobe slechts 15 componenten voor algemeen gebruik door de bibliotheken gebouwd, waar voorheen 110 widgets beschikbaar waren om een website op te bouwen. partijen bij de implementatie van wijzigingen en het oplossen van verstoringen te monitoren. Na de aansluiting van bibliotheken op de landelijke digitale infrastructuur (in 2012) is samen met de PSO s één goed functionerende helpdesk opgezet die bestaat uit een 1e- en 2e-lijns-organisatie. Via deze organisatie kunnen alle vragen en meldingen van bibliotheken over het gebruik van de infrastructurele diensten worden behandeld en afgehandeld. Vragen en mel- minder maatwerk nodig is. 11 Met de komst van het e-bookplatform in 2014 veranderde de rol van BNL overigens sterk. Vanaf dat moment leverde BNL niet alleen diensten aan bibliotheken, maar ook rechtstreeks aan consumenten. Dat heeft functionele issues en hulpvragen opgeleverd. De consument (e-booklener) is daarom bij Beheer toegevoegd als klant die een melding of hulpvraag kan indienen. Daarvoor is een Veelgestelde-Vragen-Portaal De Wsob biedt de KB na integratie van BNL dingen komen eerst terecht bij de 1e-lijns-organisatie (helpdesk). Als ze niet kunnen worden beantwoord, ingericht. De meldingenstroom die daaruit voortkomt, is bovendien gekoppeld aan het incidentenbeheer, zo- veel kansen voor innovatie en het invullen van de rol dan worden ze doorgezet naar de 2e-lijns-organisatie (meestal beheerders op kantoor bij BNL en/of functionele beheerders/diensteigenaren). Zowel de dat snel kan worden opgetreden als meldingen duiden op een incident. Onder verantwoordelijkheid van de KB vindt nu een verbeterslag plaats die ervoor moet zor- van de bibliotheek in het digitale domein. 1e- als 2e-lijns-organisatie is bemenst door de (gezamenlijke) PSO s, die daarvoor een vergoeding gen dat organisatie en beheer van het e-bookplatform structureel belegd worden. Jos Debeij (Hoofd afdeling Bibliotheekstelsel KB) 26 Welke mijlpalen en resultaten zijn bereikt? Welke mijlpalen en resultaten zijn bereikt? 27

15 Hieronder vatten we samen wat de activiteiten van BNL hebben opgeleverd voor bibliotheekleden, bibliotheken en gemeenten (als belangrijke subsidieverstrekker en partner van bibliotheken). Wat hebben zij aan deze resultaten en wat is er voor hen veranderd sinds 1 januari 2010 toen BNL startte? 4 Wat heeft het opgeleverd voor bibliotheekleden en anderen? 4.1 Wat heeft het opgeleverd voor bibliotheekleden? Door de gezamenlijke ontwikkeling van één digitale e-content) die bibliotheken gezamenlijk inkopen, bibliotheek zijn de mogelijkheden van de digitale verzamelen (uit openbare bronnen) of samenstellen dienstverlening aan bibliotheekleden en andere (zoals Literatuurplein). gebruikers sterk toegenomen. Via de NBC+ is het voor een groeiend aantal Bibliotheekleden kunnen gebruikmaken van gebruikers mogelijk om gerichter te zoeken in een het brede aanbod aan digitale diensten dat nog groter aanbod (namelijk de hele Collectie inmiddels beschikbaar is, zoals de verschillende Nederland), waarbij de zoekresultaten worden apps (VakantieBieb, LuisterBieb, PoëzieBieb en de verrijkt met aanvullende informatie die op termijn VerhalenBieb), maar ook van het cursusaanbod kan worden afgestemd op het profiel en de voorvan de Bibliotheek/HEMA-academie. keuren van de gebruiker. Via de landelijke aanvraagservice kunnen leden De gebruiker kan straks zelf zijn gegevens op elk moment van de dag alle (korte en lange) beheren en een profiel met voorkeuren aanmaken omschrijvingen van materialen (boeken, cd s, dvd s, (MijnBibliotheek). De landelijke digitale infrabladmuziek, luisterboeken, games, enzovoorts) structuur van BNL is voorbereid om deze functionaliteit te bieden. inzien en indien gewenst direct aanvragen. Dit kan ongeacht of de eigen bibliotheek ze heeft of dat ze Dat stelt de bibliotheek in staat om daarmee rekening te houden en om bepaalde specifieke digitale van een andere bibliotheek vandaan moeten komen. diensten, producten en boeken die passen bij de De gebruiker krijgt reeds toegang tot steeds meer wensen van de gebruiker onder de aandacht te brengen (als de gebruiker dat digitale content (e-books, databanken en overige wil). 4.2 Wat heeft het opgeleverd voor (lokale) bibliotheken? Er is een nieuwe landelijke digitale infrastructuur digitale infrastructuur is het kwaliteitsniveau van voor lokale sites en een centrale portal ontwikkeld en de webpresentatie en bijbehorende marketingtools eind 2014 opgeleverd. De websites van deelnemende verhoogd. Daarnaast biedt de infrastructuur een lokale bibliotheken zijn daardoor gebaseerd op hetzelfde landelijke ontwerp (huisstijl) en dezelfde van de (digitale) content middels een aantal API s optie aan bibliotheken alleen gebruik te maken landelijke technologie. Alle lokale bibliotheken (Application Programming Interface). 12 Hierdoor kan kunnen via de landelijk ontwikkelde web-infra hun men ervoor kiezen het website-beheer alsnog in eigen hand te houden, maar toch te profiteren van het eigen site beheren. De bibliotheken hebben daardoor afscheid kunnen nemen van hun vroegere CMS en landelijke aanbod. Alle bibliotheken maken inmiddels gebruik van een van deze twee opties en zijn dus en van de websites die daar op draaiden. Door de centrale ontwikkeling van de landelijke zogezegd aangesloten op de web-infrastructuur. 12 Een application programming interface (API) is een verzameling definities op basis waarvan een computerprogramma of systeem kan communiceren met een ander programma of systeem (definitie ontleend aan Wikipedia). Via de Content-API wordt landelijke content beschikbaar gesteld. Bibliotheken die een eigen CMS gebruiken en landelijke content willen blijven presenteren kunnen aanpassingen in het eigen systeem maken zodat via de API de landelijke content alsnog toegankelijk is. 28 Wat heeft het opgeleverd voor bibliotheekleden en anderen? Wat heeft het opgeleverd voor bibliotheekleden en anderen? 29

16 Andere API s, zoals die van de NBC+, bieden aan diverse leveranciers de mogelijkheid om nieuwe diensten te ontwikkelen voor bij hun aangesloten bibliotheken. De landelijke samenwerking en ontwikkeling van de landelijke digitale infrastructuur zorgt er ook voor dat bibliotheken beter zichtbaar worden op het internet, bijvoorbeeld als iemand met een zoekactie bij Google op basis van de auteursnaam een boek zoekt. Bibliotheken komen dan beter naar voren en krijgen een hoge ranking. De dienstverlening van BNL heeft dus niet alleen voorzien in online functionaliteiten, maar heeft bibliotheken ook mogelijkheden geboden om binnen de eigen vestigingen moderne services te verlenen. 4.3 Wat heeft het opgeleverd voor gemeenten? Gemeenten hebben de kwaliteit van de bibliotheek- Bibliotheek op school voortgezet onderwijs (13-18 dienstverlening zien toenemen de afgelopen jaren. jaar) het sluitstuk. Door de centrale ontwikkeling van de landelijke digitale infrastructuur en van de producten en diensten Tot slot kunnen gemeenten in de toekomst beter die daarbij worden aangeboden, worden de midde- sturen doordat de prestaties van de bibliotheek len effectiever besteed. Immers, alle lokale bibliothe- beter meetbaar worden. Door de komst van het ken bundelen hun krachten en hebben samen één landelijke datawarehouse kunnen bibliotheken zich website-infrastructuur, één Nationale Bibliotheekca- onderling beter vergelijken met andere bibliotheken. talogus, één datawarehouse (DWH) en één integraal Bibliotheekdirecties kunnen met hun wethouder te koppelen CRM-pakket. 13 Er is gezamenlijk content samen beter sturen op feitelijke data en de toege- gecreëerd, ingekocht en ontsloten, met alle bijbeho- voegde waarde van de bibliotheek aantonen. De 13 Een CRM-pakket is een pakket waarin Customer Relations Management centraal staat. Het doel van CRM is om beter op klantwensen te kunnen anticiperen. In het pakket zijn digitale diensten en onderliggende administraties opgenomen, waarmee klantgedrag en klantvoorkeuren in Mijn Bibliotheek -achtige omgevingen kunnen worden vastgelegd. rende (financiële en technische) voordelen. Daarnaast zien gemeenten een verbetering van de dienstverlening van bibliotheken richting scholen. De beste diensten die reeds aan scholen worden aangeboden, zijn geïntegreerd in de aanpak (niet het pakket) de Bibliotheek op school. Deze aanpak bevat zowel fysieke als digitale producten en diensten die alle lokale bibliotheken kunnen aanbieden aan scholen in hun regio. De Bibliotheek op school is onderdeel van de doorgaande leeslijn 0-18 jaar, waarbij BoekStart het begin vormt (0-4 jaar) en de relatie tussen de gemeente als subsidieverstrekker en de bibliotheek als subsidieontvanger kan verder professionaliseren. Ook is het datawarehouse een instrument voor het ontwikkelen en onderbouwen van doelstellingen ten behoeve van cultureel en/ of sociaal ondernemerschap, waarvoor BNL ondersteunende diensten levert (zoals G!DS met ruim 120 miljoen raadplegingen per jaar). BNL heeft door haar kennis van en enthousiasme voor innovatieve vormen van marketing een bijdrage geleverd aan het opfrissen van de kennis van de bibliotheekbranche op dit gebied. De digitale ontwikkelingen zetten een professioneel beeld neer van wie we willen zijn: een innovatieve maatschappelijk dienstverlener die de klant centraal stelt. Gaby Lafeber (bibliotheekdirecteur Rivierenland) 30 Wat heeft het opgeleverd voor bibliotheekleden en anderen? Wat heeft het opgeleverd voor bibliotheekleden en anderen? 31

17 5.1 Overzicht baten en lasten Hiervoor is beschreven welke resultaten zijn bereikt en wat dit heeft opgeleverd voor bibliotheekleden, voor bibliotheken en voor gemeenten. In dit hoofdstuk geven we een overzicht van de investeringen die zijn gedaan om deze resultaten mogelijk te maken. mln. Dat is gemiddeld bijna 21 mln. per jaar. 14 Dit totaalbedrag en gemiddelde is overigens inclusief de door lokale bibliotheken gefinancierde inkoop van digitale content van bijna 20 mln. in deze periode (die ook in de begroting van BNL is opgenomen). Exclusief de inkoop van digitale content heeft OCW derhalve in de periode circa De totale omvang van de investeringen via BNL in de periode 2010 tot en met 2014 bedraagt ruim mln. geïnvesteerd in de opzet van de digitale bibliotheek: dat is gemiddeld circa 17 mln. per jaar. 15 Exploitatie BNL Totaal BATEN 14 Ter vergelijking: de jaarlijkse totale lasten van de gezamenlijke openbare bibliotheken in Nederland bedroegen in ,1 mln. en namen af tot een bedrag van 534,5 mln. in De Rijksbijdrage aan de bibliotheekinnovatie voegt dus ca. 3,5% toe aan de gemiddelde bibliotheekbegroting. 5 Welke investering is gedaan? Overdracht subsidie 2009 OCW bij de ontvlechting Overgedragen VOB gelden vanuit de ontvlechting Instellingssubsidie OCW Innovatiesubsidie OCW Projectsubsidie SIOB Projectsubsidie OCW Omslaggelden namens VOB inkoopcommissie Overige baten + mutatie onderhanden werk Totale baten LASTEN Organisatie (overhead) Personeel Materieel Totale organisatielasten Activiteitenlasten Personeel Inkoop digitale content Ontwikkeling Digitale Infrastructuur Content Services Beheer Digitale Infrastructuur Marketing & Communicatie Overige kosten en activiteiten Totale activiteitenlasten Totale lasten Figuur 8. Gecomprimeerd overzicht baten en lasten van BNL op geaggregeerd niveau (bedragen in euro s). 15 Dit is exclusief de aan alle bibliotheken en PSO s uitgekeerde aansluitsubsidies. Indien deze meegeteld zouden worden komt de gemiddelde investering vanuit OCW boven de 18 mln. per jaar uit. 32 Welke investering is gedaan? Welke investering is gedaan? 33

18 In de paragrafen hierna wordt eerst een korte toe- toelichting wordt verwezen naar de afzonderlijke lichting gegeven op de ontwikkeling en omvang van jaarverslagen en jaarrekeningen van BNL. Deze jaar- de baten (exploitatie) en vervolgens op ontwikkeling verslagen en jaarrekeningen zijn op de website van en omvang van de lasten (bestedingen). Voor een de KB te vinden via meer gedetailleerde weergave en een uitvoerige organisatie-en-beleid/jaarverslagen. 16 Zie de bovenste twee regels van de opsomming van baten. Het bedrag van 1,7 mln. is een optelling van het bedrag van 1,1 mln. ( overdracht subsidie 2009 OCW bij de ontvlechting ) en 0,6 mln. ( overgedragen VOB gelden vanuit de ontvlechting ). 5.2 Exploitatie nader toegelicht De digitale innovatie in de openbare bibliotheekbranche is sinds 2010 als meerjarig programma ingezet waarbij het ministerie van OCW jaarlijks een innovatiesubsidie aan BNL heeft toegekend. Met het inwerking treden van de Wsob is deze bijdrage (nu aan de KB) in principe structureel geworden. Bij de start van BNL is er tevens een bedrag van 5,3 miljoen overgedragen vanuit de ontvlechting van de Hiernaast heeft het SIOB in de jaren 2012, 2013 en 2014 (additionele) projectsubsidies verleend ten behoeve van specifieke projecten. Vanwege de transitie van BNL naar de KB is in 2014 eenmalig een projectsubsidie van door het ministerie van OCW toegekend aan BNL. Naast de subsidies van OCW / SIOB heeft BNL een VOB. Dit bedrag is deels in 2010 ( 3,6 mln.) belangrijk deel van haar baten gehaald uit de en deels in 2011 ( 1,7 mln.) besteed. 16 zogeheten omslaggelden die namens de VOB 17 Daarom is de in figuur 8 vermelde projectsubsidie in ,6 mln. (namelijk 9,1 mln. minus 1,5 mln.) en in ,6 mln. (namelijk 9,1 mln. minus 1,5 mln.). De door het ministerie van OCW toegekende subsidie is in 2010 en 2011 middels een instellingssubsidie van 2 mln. en een projectsubsidie van 9,1 mln. aan BNL toegekend. Daarbij is 1,5 mln. van de in 2010 toegekende projectsubsidie uiteindelijk ten gunste gekomen van De twee door OCW verstrekte subsidies van in totaal geïnd werden bij de openbare bibliotheken. De VOB Inkoopcommissie was verantwoordelijk voor de inkoop van de e-content voor de openbare bibliotheken in Nederland. 18 BNL heeft de Inkoopcommissie 19 van de VOB geadviseerd en de uitvoering van de inkoop uitgevoerd. Deze inkoop van e-content is gefinancierd vanuit de geïnde omslaggelden : een bijdrage per inwoner in het verzorgingsgebied van de bibliotheek. Om deze jaarlijks 11,1 mln. zijn vanaf 2012 vervangen door reden zijn de omslaggelden ook formeel onderdeel 18 De betreffende licenties werden door BNL afgesloten en beheerd, inclusief de gehele administratieve afhandeling. Vanuit haar rol verzamelde BNL ook de gebruiksstatistieken en regelde het monitoren van het gebruik van de content en het analyseren van de gebruikscijfers. een jaarlijkse innovatiesubsidie van 17,9 mln. Deze subsidie is vanaf 2012 niet langer rechtstreeks door het ministerie van OCW toegekend aan BNL, maar door het SIOB met een mandaat van het ministerie van OCW. Daarbij heeft SIOB voor haar eigen werkzaamheden rondom het digitale innovatieprogramma zelf jaarlijks een bedrag van ingehouden. Per saldo ontving BNL derhalve een jaarlijkse innovatiesubsidie van 17,2 mln. van de achtereenvolgende jaarrekeningen van BNL. Het tarief per inwoner is in de loop der jaren gestegen van 0,20 naar 0,35. Dat is met name een gevolg van de stijging van het aantal beschikbare en uitgeleende e-books. Bij innovatie gaan ook wel eens dingen mis; dus ook bij BNL. Maar dat mag, want zonder fouten leer je niet. Zonder de gedrevenheid en inventiviteit van BNL was een aantal digitale vernieuwingen voor de bibliotheken en hun 19 Per is de naam veranderd in de KB Inkoopcommissie. gebruikers nooit van de grond gekomen. Ap de Vries (directeur Vereniging Openbare Bibliotheken) 34 Welke investering is gedaan? Welke investering is gedaan? 35

19 5.3 Bestedingen nader toegelicht In de beginjaren van BNL is een relatief groot deel door BNL geen middelen aan Marketing & van het budget besteed aan Ontwikkeling Digi- Communicatie besteed, omdat er ook nog nauwe- De lasten van BNL vallen uiteen in twee hoofd- deel gedekt door een eenmalige zogeheten project- tale Infrastructuur. 20 In 2010, 2011 en 2012 was lijks nieuwe diensten aan derden werden verleend. categorieën te weten Organisatielasten (overhead) en Activiteitenlasten. Organisatielasten Onder de organisatielasten staan de uitgaven verantwoord die betrekking hebben op ondersteunende functies en afdelingen. Daarbij valt te denken aan de directie en het secretariaat, HR, juridische zaken en de financiële administratie. Daarnaast worden onder deze categorie de kosten verantwoord zoals huisvesting, kantoorautomatisering, kantoorkosten en algemene kosten. De organisatie BNL heeft zich in de loop der jaren verder ontwikkeld en geprofessionaliseerd. Dat heeft subsidie van OCW. Vanaf 2012 werd duidelijk dat het innovatieprogramma voor langere tijd uitgevoerd zou worden. Daarom werden tijdelijke inhuurkrachten voor een groot deel vervangen door personeel dat door BNL in dienst is genomen. Activiteitenlasten Onder activiteitenlasten worden de lasten verstaan die direct samenhangen met het primaire proces van BNL: de uitvoering van de kernactiviteiten. In het overzicht van de activiteitenlasten zijn de bestedingen ingedeeld in zes categorieën (naast dit de grootste post. Als resultaat van de gedane investeringen in de ontwikkeling van digitale infrastructuur zijn in 2012 veel producten en diensten opgeleverd en waren belangrijke basis-onderdelen van de digitale infrastructuur gereed. Daardoor zijn de ontwikkelingskosten in de jaren daarna afgenomen. De beheerkosten (categorie Beheer Digitale Infrastructuur ) hebben een tegengestelde ontwikkeling doorgemaakt. Naarmate er meer infrastructuur werd ontwikkeld in 2011 en 2012, namen in die jaren ook de beheerkosten toe. In 2013 en 2014 waren de beheerkosten onder het niveau van Dat heeft onder meer te maken met de focus die BNL De Content Services betreffen onder meer het budget dat is gebruikt om de oude diensten die reeds voor 2010 bestonden in de lucht te houden, te beheren, te actualiseren én door te ontwikkelen (om te bouwen) zodat ze inpasbaar werden in de nieuwe digitale infrastructuur. Het ging om producten zoals Literatuurplein, Leesplein en G!DS. Ook de gemaakte kosten ten behoeve van de Bibliotheek op school en de bijdrage voor basisdiensten van CDR vallen onder de Content Services. De omvang van de kosten in deze categorie is afgenomen in de periode Een belangrijk onderdeel van de Overige kosten en activiteiten betreffen de bezitsynchronisatie: 20 Met bijna 200 gerealiseerde widgets en overige diensten in de periode is het ontwikkelbudget per widget/ dienst gemiddeld circa euro. Sommige widgets en diensten hebben overigens minder dan euro gekost, terwijl andere diensten veel meer dan het gemiddelde hebben gekost (bijvoorbeeld de ontwikkeling van de NBC+). impact gehad op de omvang van de organisatie- personeelskosten). In figuur 9 zijn de bestedingen heeft gelegd op het onder controle houden van de het ontsluiten van de titeldata van bibliotheken kosten. De stijging in 2014 hangt samen met extra op deze zes typen activiteiten naast elkaar gezet zodat beheerkosten. Er zijn kostenbesparende maat- ten behoeve van gebruik in de NBC+. In het kader personele kosten om de integratie in de KB te onder- is te zien hoe ze zich tot elkaar verhouden en hoe ze regelen genomen, zoals het vervangen van inhuur- daarvan heeft BNL voor circa 2,1 mln. aan 3-jarige steunen. Deze hogere kosten zijn voor een belangrijk zich hebben ontwikkeld in de periode : krachten door medewerkers in dienst en het raamovereenkomsten afgesloten met leveranciers. kritisch beoordelen van beheercontracten op Dit werd in het verleden deels door de bibliotheken noodzaak en besparingsmogelijkheden. individueel afgenomen bij leveranciers als OCLC Inkoop digitale content Ontwikkeling Digitale Infrastructuur Content Services Beheer Digitale Infrastructuur Marketing & Communicatie Overige kosten en activiteiten De bestedingen voor de Inkoop digitale content zijn in 2013 en 2014 gestegen ten opzichte van de voorgaande jaren. Die toename heeft vooral te maken met de inkoop van e-books: in 2013 en 2014 is ruim 2,2 mln. uitgegeven aan de tijdelijke beschikbaarstelling van e-books. en Serial Solutions en betreft deels nieuwe activiteiten met betrekking tot de NBC+ ondersteuning. De Overige kosten en activiteiten bestonden in 2010 en 2011 overigens vooral uit Research & Development. Tot slot Miljoenen 5 4 Uitgaven voor Marketing & Communicatie heeft BNL in de jaren 2011, 2012 en 2013 uit eigen middelen gedaan. In 2012 heeft BNL bijvoorbeeld In de bibliotheeksector is gekozen voor een collectieve aanpak door gezamenlijk en centraal een digitale bibliotheek te ontwikkelen. Dat heeft geleid tot een kwaliteitsimpuls en een basis- diverse marketingacties ondernomen en ook infrastructuur om op voort te bouwen. Door dit 3 verschillende marketingtools voor bibliotheken gezamenlijk te doen, zijn bovendien structureel ontwikkeld. Een belangrijke marketingactiviteit in kosten bespaard. Enerzijds een besparing op kosten is de publiekscampagne Lees Meer geweest. In 2013 zijn de kosten voor BNL van diverse die al gemaakt werden (zoals die voor websites, de Aquabrowser van Serial Solutions en metadata 1 marketingacties afgebouwd, waarbij het uitgangspunt werd dat marketingacties met name door van OCLC). Anderzijds een besparing door nieuwe inkoop, nodig door de digitale bibliotheek, de branche zelf via de VOB inkoopcommissie gezamenlijk uit te voeren (zoals koppelingen bij gefinancierd dienden te worden. Vanaf 2014 wordt marketing van met name digitale diensten bibliotheeksysteem-leveranciers, digitale content en andere licenties). richting eindgebruikers bekostigd uit de VOB Figuur 9. Bestedingen per jaar naar een zestal categorieën. De hoogte van de bestedingen is exclusief de kosten van het vaste personeel dat omslaggelden (als onderdeel van het budget voor Een conservatieve schatting van de in de afgelopen is ingezet en exclusief overheadkosten. inkoop digitale content ). In 2010 zijn overigens jaren opgebouwde besparingen (en/of benodigde 36 Welke investering is gedaan? Welke investering is gedaan? 37

20 bekostiging van licenties ten behoeve van het digitale domein) gaat al snel uit van ongeveer zes tot acht miljoen euro per jaar. Dit bedrag kan nog oplopen door vergaande samenwerking in de branche en het vaststellen van bijbehorende randvoorwaarden (zoals bij zaken als de Nationale Bibliotheekpas, Gastlenen of het interbibliothecair leenverkeer). Extra inkomsten voor de branche zijn nog niet door BNL (rechtstreeks) gerealiseerd, maar de digitale infrastructuur biedt daarvoor wel diverse mogelijkheden (zoals werving nieuwe leden, betaalde aanvullende diensten of plusabonnementen ). Het is aan de bibliotheken en de KB deze mogelijkheden de komende jaren te gaan verkennen. Zogezegd kunnen we dus stellen dat de investeringen van OCW en de VOB via BNL tot maatschappelijk rendement hebben geleid met groeiperspectief voor de toekomst. Primair heeft BNL zich overigens altijd gefocust op het verbeteren van de innovatieve slagkracht van de branche. Met samenwerking bereik je meer, maar het is niet altijd de meest eenvoudige weg die je dan inslaat Tineke van Ham (Voorzitter Samenwerkende Provinciale Service Organisaties Nederland) 38 Welke investering is gedaan? Welke investering is gedaan? 39

Collectief wat kan, lokaal wat moet

Collectief wat kan, lokaal wat moet Collectief wat kan, lokaal wat moet HKA Klantendag 22 november 2012 Diederik van Leeuwen, directeur Dennis Eijsten, Manager Informatiemanagement Inhoud Expansiedrift van HKA Kleine update BNL Relatie BNL

Nadere informatie

Tilburg, 13 september 2012. Stand van zaken en nieuwe ontwikkelingen

Tilburg, 13 september 2012. Stand van zaken en nieuwe ontwikkelingen Tilburg, 13 september 2012 Stand van zaken en nieuwe ontwikkelingen Inhoud 1. NBC Nationale Bibliotheek Catalogus 2. DWH Datawarehouse 3. WaaS Website as a Service 4. Overige projecten 5. Vragen? 2 NBC

Nadere informatie

Nationale infrastructuur NBC, Website / widgetstore, Datawarehouse. Dennis Eijsten 15 september

Nationale infrastructuur NBC, Website / widgetstore, Datawarehouse. Dennis Eijsten 15 september Nationale infrastructuur NBC, Website / widgetstore, Datawarehouse Dennis Eijsten 15 september 28 september 2010 WAT KOMT ERAAN? 2 Beeld > Koptekst en voettekst... 3 28 september 2010 28 september 2010

Nadere informatie

ALV VOB 7 juni 2012 Amersfoort Voortgang & Vooruitblik VOB Inkoop Commissie

ALV VOB 7 juni 2012 Amersfoort Voortgang & Vooruitblik VOB Inkoop Commissie Agendapunt 3 Bijlage 1.d ALV VOB 12-12-2012 ALV VOB 7 juni 2012 Amersfoort Voortgang & Vooruitblik VOB Inkoop Commissie Hans van Velzen, Voorzitter - Directeur OBA Lotte Sluyser, Lid - Directeur Bibliotheek

Nadere informatie

Inkoop van e-books door de Openbare Bibliotheken en de Koninklijke Bibliotheek

Inkoop van e-books door de Openbare Bibliotheken en de Koninklijke Bibliotheek Inkoop van e-books door de Openbare Bibliotheken en de Koninklijke Bibliotheek Memo over een gezamenlijke aanpak door KB, VOB en BNL - Samenvatting voor bibliotheken Stichting Bibliotheek.nl, versie 1.4

Nadere informatie

BiblioNu in het digitale tijdperk. Inleiding. www.biblionu.nl. Onderwerpen in deze brochure: BiblioNu op internet

BiblioNu in het digitale tijdperk. Inleiding. www.biblionu.nl. Onderwerpen in deze brochure: BiblioNu op internet Inleiding Naar aanleiding van vragen van de commissie over de voorbereiding van BiblioNu op de lopende en voortschrijdende digitale ontwikkelingen bied ik u hierbij een kort overzicht aan van de huidige

Nadere informatie

Campagne lancering e-bookplatform

Campagne lancering e-bookplatform Campagne lancering e-bookplatform In opdracht van de Vereniging Openbare Bibliotheken - BNL Update Utrecht, 25 september 2013 Norbert Koopen We willen de bibliotheken een centrale positie in de Nederlandse

Nadere informatie

Update NBC+ Mark Knijnenburg. 11 september 2014

Update NBC+ Mark Knijnenburg. 11 september 2014 Update NBC+ Mark Knijnenburg 11 september 2014 Inhoud 1. Wat is de NBC+? 2. Stand van zaken 3. Bezitssynchronisatie 4. Landelijk zoeken 5. Visie op de NBC+ over vijf jaar Wat is de NBC+? Wat is de NBC+?

Nadere informatie

De Openbare Bibliotheek en de catalogus

De Openbare Bibliotheek en de catalogus De Openbare Bibliotheek en de catalogus Daniel van Spanje Senior productmanager Metadata Services OCLC Leiden 2 oktober 2012 Bij een open opstelling heb je geen catalogus nodig De boekwinkel Selexyz Dekker

Nadere informatie

Q&A e-books. versie: 2.01. datum: 20 januari 2014. Afdeling Implementatie / Accountmanagement

Q&A e-books. versie: 2.01. datum: 20 januari 2014. Afdeling Implementatie / Accountmanagement Q&A e-books versie: 2.01 datum: 20 januari 2014 auteur: Afdeling Implementatie / Accountmanagement Inhoudsopgave 1. Inloggen op het e-bookplatform!... 3 2. Aanbod en collectie!... 4 3. Uitleenmodel!...

Nadere informatie

februari, 2014 Opdrachtbeschrijving Projectleider landelijke kennisdeling - biebtobieb

februari, 2014 Opdrachtbeschrijving Projectleider landelijke kennisdeling - biebtobieb februari, 2014 Opdrachtbeschrijving Projectleider landelijke kennisdeling - biebtobieb Opdrachtbeschrijving Voor de continuering van het project Landelijke Kennisdeling, met bijzondere focus op het platform

Nadere informatie

Terugblik 2010-2012. Vooruitblik op de toekomst

Terugblik 2010-2012. Vooruitblik op de toekomst Terugblik 2010-2012 Vooruitblik op de toekomst Inhoudsopgave Voorwoord 3 Voorwoord 1. Aan welk toekomstbeeld is gewerkt? 5 1.1 Toekomstbeeld 6 1.2 Wenkend perspectief voor bibliotheekleden (en andere gebruikers)

Nadere informatie

Jos Debeij Hoofd stafafdeling Bibliotheekstelsel Koninklijke Bibliotheek

Jos Debeij Hoofd stafafdeling Bibliotheekstelsel Koninklijke Bibliotheek Jos Debeij Hoofd stafafdeling Bibliotheekstelsel Koninklijke Bibliotheek Ontwikkelingen bij de Koninklijke Bibliotheek visie op de toekomst van het (openbaar) Bibliotheekstelsel. Jos Debeij OCLC Contactdag

Nadere informatie

Inkoopcommissie digitale content

Inkoopcommissie digitale content Basispakket 2011 Inkoopcommissie digitale content Presentatie Hans van Velzen, voorzitter inkoopcommissie Lotte Sluyser, lid inkoopcommissie Peter van Eijk, lid inkoopcommissie Clementine Bevers, secretaris

Nadere informatie

Koninklijke Bibliotheek. Memorandum. Kaders en werkwijze inkoop e-content

Koninklijke Bibliotheek. Memorandum. Kaders en werkwijze inkoop e-content Koninklijke Bibliotheek Prins Willem-Alexanderhof 5 Postbus 90407 2509 LK Den Haag Telefoon (070) 314 09 11 Fax (070) 314 04 50 Website www.kb.nl Memorandum Datum 14 november 2014 Van Lily Knibbeler/Mireille

Nadere informatie

Landelijk Social Media Team. update juni 2014

Landelijk Social Media Team. update juni 2014 Landelijk Social Media Team update juni 2014 Pilot periode In april 2013 zijn we gestart met de Social Media Pilot. Een 11 tal bibliotheken heeft medewerkers afgevaardigd om samen het team te vormen. Een

Nadere informatie

@t.uu,,ïnrïïï. Landelijke Digitale Infrastruetuur

@t.uu,,ïnrïïï. Landelijke Digitale Infrastruetuur @t.uu,,ïnrïïï Landelijke Digitale Infrastruetuur e Vertrekpunt is: de digitale bibliotheek > collecties en diensten obv collecties en content I Vereist: een faciliterend platform (techniek) met randvoorwaardelijke

Nadere informatie

CEN T R A L E ME TA DATA P RO D U C TIE

CEN T R A L E ME TA DATA P RO D U C TIE CENTRALE METADATAPRODUCTIE NBD Biblion produceert metadata voor openbare bibliotheken De centrale productie van data door NBD Biblion bespaart de branche niet alleen enorme bedragen per jaar, het vormt

Nadere informatie

Registratie Data Verslaglegging

Registratie Data Verslaglegging Registratie Data Verslaglegging Registratie Controleren en corrigeren Carerix helpt organisaties in het proces van recruitment en detachering. De applicatie voorziet op een eenvoudige wijze in de registratie

Nadere informatie

Vanaf 21 januari 2014 kunnen bibliotheekleden e books lenen via www.bibliotheek.nl/ebooks.

Vanaf 21 januari 2014 kunnen bibliotheekleden e books lenen via www.bibliotheek.nl/ebooks. E books om te lenen Vanaf 21 januari 2014 kunnen bibliotheekleden e books lenen via www.bibliotheek.nl/ebooks. Deze dienst in vanaf de start gelijk zo populair, dat de site regelmatig niet beschikbaar

Nadere informatie

Koninklijke Bibliotheek. Memorandum. Tarieven voor het gebruik van de digitale bibliotheek. Aan de minister van OCW

Koninklijke Bibliotheek. Memorandum. Tarieven voor het gebruik van de digitale bibliotheek. Aan de minister van OCW Koninklijke Bibliotheek Prins Willem-Alexanderhof 5 Postbus 90407 2509 LK Den Haag Aan de minister van OCW Telefoon (070) 314 09 11 Fax (070) 314 04 50 Website www.kb.nl Memorandum Datum 28 oktober 2015

Nadere informatie

24/7. Support. smart fms

24/7. Support. smart fms 24/7 Support Smart FMS vindt het van het grootste belang dat haar klanten helder inzicht hebben in de voorwaarden, zekerheid over gemaakte afspraken en het vertrouwen in haar als softwareaanbieder. Het

Nadere informatie

Eindverslag. Project VolgMijnStem. Ben Teeuwen, project manager VolgMijnStem Stichting Het Nieuwe Stemmen 13 juni 2012, Utrecht

Eindverslag. Project VolgMijnStem. Ben Teeuwen, project manager VolgMijnStem Stichting Het Nieuwe Stemmen 13 juni 2012, Utrecht 1 Eindverslag Project VolgMijnStem Ben Teeuwen, project manager VolgMijnStem Stichting Het Nieuwe Stemmen 13 juni 2012, Utrecht Lex Slaghuis, voorzitter Open State Foundation 11-03-2013 2 Inleiding Dit

Nadere informatie

Marlin Family. Marlin

Marlin Family. Marlin PCA Mobile PCA Mobile Organisatie PCA Mobile BV maakt deel uit van de Mobile Solution Group en biedt met ruim 40 enthousiaste collega s een veelomvattend pakket van innovatieve en gebruiksvriendelijke

Nadere informatie

Kwaliteitsbewaking en testen in ICT beheerorganisaties

Kwaliteitsbewaking en testen in ICT beheerorganisaties DKTP Informatie Technologie Veembroederhof 1 1019 HD Amsterdam Telefoon 020 427 52 21 Kwaliteitsbewaking en testen in ICT beheerorganisaties Voor de meeste projectgroepen die software ontwikkelen vormt

Nadere informatie

Strategische visie. van de Drentse bibliotheken 2012-2015

Strategische visie. van de Drentse bibliotheken 2012-2015 Strategische visie van de Drentse bibliotheken 2012-2015 Al deze veranderingen hebben ingrijpende gevolgen De bibliotheken in Drenthe krijgen te maken met bezuinigingen en veranderende politieke opvattingen.

Nadere informatie

aanmaken van een webaccount om e-books te kunnen lenen P. 3-7 het lenen van e-books de basis P. 13-14

aanmaken van een webaccount om e-books te kunnen lenen P. 3-7 het lenen van e-books de basis P. 13-14 aanmaken van een webaccount om e-books te kunnen lenen P. 3-7 wachtwoord vergeten P. 8-9 uw account beheren P. 10-12 het lenen van e-books de basis P. 13-14 het lenen van e-books online lezen (is streamed

Nadere informatie

GII voor de toekomst. OCLC contactdag 4 oktober 2011. Johan Stapel

GII voor de toekomst. OCLC contactdag 4 oktober 2011. Johan Stapel GII voor de toekomst OCLC contactdag 4 oktober 2011 Johan Stapel Wat wil BNL bereiken? Versterken van de POSITIE van de bibliotheek op Internet Vergroten van het BEREIK van de openbare bibliotheken Verbeteren

Nadere informatie

Mixed Emotions Digitaal Functioneel ontwerp Datum: 3 april 2014 - Onze referentie: MEO.001-01 - Versie: v1.0

Mixed Emotions Digitaal Functioneel ontwerp Datum: 3 april 2014 - Onze referentie: MEO.001-01 - Versie: v1.0 Mixed Emotions Digitaal Functioneel ontwerp Datum: 3 april 2014 - Onze referentie: MEO.001-01 - Versie: v1.0 Inhoudsopgave Inhoudsopgave Inleiding 2 3 1. Achtergrond 4 2. Structuur 5 3. Inhoud Mixed Emotions

Nadere informatie

Organisatieprestatiescan. Deze techniek wordt gebruikt in de focus- en analysefase bij het analyseren van de huidige situatie.

Organisatieprestatiescan. Deze techniek wordt gebruikt in de focus- en analysefase bij het analyseren van de huidige situatie. 1 Bijlage 2 De organisatieprestatiescan Techniek: Organisatieprestatiescan Toepassingsgebied: Achtergrond: Deze techniek wordt gebruikt in de focus- en analysefase bij het analyseren van de huidige situatie.

Nadere informatie

BeheerVisie ondersteunt StUF-ZKN 3.10

BeheerVisie ondersteunt StUF-ZKN 3.10 Nieuwsbrief BeheerVisie Nieuwsbrief BeheerVisie 2015, Editie 2 Nieuws BeheerVisie ondersteunt StUF-ZKN 3.10 BeheerVisie geeft advies MeldDesk App Message Router MeldDesk Gebruikers Forum Nieuwe MeldDesk

Nadere informatie

Onderzoek De toekomst van de bibliotheek

Onderzoek De toekomst van de bibliotheek Onderzoek De toekomst van de bibliotheek Rapportage Het 3e onderzoek in 2013 heeft plaatsgevonden van 19 september t/m 9 oktober 2013. Dit onderzoek ging over de toekomst van de bibliotheek met als onderwerpen

Nadere informatie

Najaarscampagne Lees Meer

Najaarscampagne Lees Meer Najaarscampagne Lees Meer Eindevaluatie Den Haag, zomer 2013 Inhoud Vertrekpunt voor de campagne Effectmeting van de campagne door Blauw Research Resultaten van de campagne nader bekeken Cijfers over gebruik

Nadere informatie

IFECTIVE KNOWLEDGE FRAMEWORK

IFECTIVE KNOWLEDGE FRAMEWORK IFECTIVE KNOWLEDGE FRAMEWORK Eenvoudig informatie beheren en vinden Er is veel informatie over een onderwerp of klant. Het blijft echter lastig om de informatie te bundelen en gemakkelijk terug te vinden.

Nadere informatie

Lokaal bibliotheekwerk Een handreiking voor gemeenten

Lokaal bibliotheekwerk Een handreiking voor gemeenten Lokaal bibliotheekwerk Een handreiking voor gemeenten Op 1 januari 2015 is de Wet stelsel openbare bibliotheekvoorzieningen (Wsob) van kracht geworden. Deze wet neemt openbare bibliotheekvoorzieningen

Nadere informatie

De voorzitter van het Algemeen Bestuurscollege van de Koninklijke Bibliotheek mr. T.H.J. Joustra Postbus 90407 2509 LK..DEN HAAG

De voorzitter van het Algemeen Bestuurscollege van de Koninklijke Bibliotheek mr. T.H.J. Joustra Postbus 90407 2509 LK..DEN HAAG >Retouradres Postbus 16375 2500 BJ Den Haag De voorzitter van het Algemeen Bestuurscollege van de Koninklijke Bibliotheek mr. T.H.J. Joustra Postbus 90407 2509 LK..DEN HAAG Onderzoek en Wetenschapsbeleid

Nadere informatie

Rapportage Pizzasessie Functioneel-beheer.com Specialisten Managers Adviseurs Algemeen functioneel beheer applicatiebeheer informatiemanagement

Rapportage Pizzasessie Functioneel-beheer.com Specialisten Managers Adviseurs Algemeen functioneel beheer applicatiebeheer informatiemanagement Rapportage Pizzasessie Functioneel-beheer.com Alle deelnemers hebben hun functienaam opgegeven. De volgende functienamen zijn gemeld: Specialisten o Functioneel beheerder (9x) o Functioneel applicatiebeheerder

Nadere informatie

Allévo. Op weg naar de ultieme BYOD organisatie met informatie op maat!

Allévo. Op weg naar de ultieme BYOD organisatie met informatie op maat! Op weg naar de ultieme BYOD organisatie met informatie op maat! In 2012 heeft Allévo met behulp van Involvit haar twee websites én het intranet vervangen. Daarnaast heeft Allévo ook de eerste verkennende

Nadere informatie

1. Wat is de OLON MediaHub - Functie/Mogelijkheden - Voordelen. 2. Ontwikkelingen OLON MediaHub - Planning

1. Wat is de OLON MediaHub - Functie/Mogelijkheden - Voordelen. 2. Ontwikkelingen OLON MediaHub - Planning AGENDA 1. Wat is de OLON MediaHub - Functie/Mogelijkheden - Voordelen 2. Ontwikkelingen OLON MediaHub - Planning 3. Centrale distributie OLON MediaHub (lineair) 4. Workshops OLON Mediahub* - Workshop 1:

Nadere informatie

Factsheet CMS & DIGITAL MARKETING BEHEER Managed Services

Factsheet CMS & DIGITAL MARKETING BEHEER Managed Services Factsheet CMS & DIGITAL MARKETING BEHEER Managed Services CMS & DIGITAL MARKETING BEHEER Managed Services We zorgen voor een gegarandeerd stabiel, snel en schaalbaar digitaal platform. Efficiënt beheer

Nadere informatie

Projecten en producten voor aangepast lezen

Projecten en producten voor aangepast lezen Projecten en producten voor aangepast lezen December 2013 Streamen van Daisy gesproken boeken Voor het lezen van Daisy gesproken boeken kan men naast een Daisyspeler ook gebruikmaken van een online-speler.

Nadere informatie

Rapportage Biebpanel. Digitale dienstverlening

Rapportage Biebpanel. Digitale dienstverlening Digitale dienstverlening Rapportage Biebpanel Samenvatting van de belangrijkste uitkomsten van het Biebpanel onderzoek naar de digitale dienstverlening, gehouden in oktober 2014. 31 januari 2015 Biebpanel:

Nadere informatie

Samen werken aan de mooiste database

Samen werken aan de mooiste database Samen werken aan de mooiste database Inleiding Het is erg vervelend wanneer in een zakelijke brief uw naam verkeerd gespeld wordt, of als u op de werkvloer steeds post ontvangt op naam van uw voorganger.

Nadere informatie

Taakcluster Operationeel support

Taakcluster Operationeel support Ideeën en plannen kunnen nog zo mooi zijn, uiteindelijk, aan het eind van de dag, telt alleen wat werkelijk is gedaan. Hoofdstuk 5 Taakcluster Operationeel support V1.1 / 01 september 2015 Hoofdstuk 5...

Nadere informatie

Crowdfunding Software WEBclusive

Crowdfunding Software WEBclusive Crowdfunding Software WEBclusive Waarom Crowdfund geld, tijd en expertise met de WEBclusive crowdfunding software. Activeer uw achterban, creëer draagvlak voor de initiatieven die belangrijk zijn voor

Nadere informatie

Portal Planning Process

Portal Planning Process BROCHURE Portal Planning Process SAMENWERKEN AAN EEN WAARDEVOL PORTAAL BROCHURE PORTAL PLANNING PROCESS 2 Axians PORTAL PLANNING PROCESS BROCHURE Inhoud Introductie 4 3 Portal Planning Process 5 4 Uitdagingen

Nadere informatie

Verhuizing. Onderwijs. Vlaanderen. Bibliografie. POD (www.printenenbinden.nl)

Verhuizing. Onderwijs. Vlaanderen. Bibliografie. POD (www.printenenbinden.nl) Jaarverslag 2014 Verhuizing Een belangrijke ontwikkeling in 2014 was de verhuizing naar de nieuwe locatie in Zoetermeer. Onze klanten hebben van deze hele, toch zeer ingrijpende operatie, nauwelijks hinder

Nadere informatie

Performance Scan UWV.nl en Werk.nl in opdracht van FNV

Performance Scan UWV.nl en Werk.nl in opdracht van FNV Performance Scan UWV.nl en Werk.nl in opdracht van FNV Uitgevoerd door: Inhoudsopgave 1. Werk.nl, het belang van beschikbaarheid 3 2. Performance Scan Werk.nl 4 3. Performance score card 5 4. Performance

Nadere informatie

Van Blackboard naar N@tschool! Geert van der Wijk Adviseur Onderwijs & ICT

Van Blackboard naar N@tschool! Geert van der Wijk Adviseur Onderwijs & ICT Van Blackboard naar N@tschool! Geert van der Wijk Adviseur Onderwijs & ICT Even voorstellen Afgelopen 3 jaar vooral bezig met implementatie en doorontwikkeling nieuwe ELO en digitale toetsapplicatie (QMP->Surpass)

Nadere informatie

Application Services. Alles onder één dak: functioneel applicatiebeheer, applicatieontwikkeling en testdiensten

Application Services. Alles onder één dak: functioneel applicatiebeheer, applicatieontwikkeling en testdiensten Application Services Alles onder één dak: functioneel applicatiebeheer, applicatieontwikkeling en testdiensten Application Services van KPN Afdelingen smelten samen, markten verschuiven, klanten willen

Nadere informatie

9 redenen waarom jouw website geen klanten oplevert.

9 redenen waarom jouw website geen klanten oplevert. 9 redenen waarom jouw website geen klanten oplevert. Introductie Een goed ingerichte website met een goed uitgevoerde marketingstrategie is het ideale marketing tool voor ondernemers. Een goede website

Nadere informatie

Technologieverkenning

Technologieverkenning Technologieverkenning Videocontent in the cloud door de koppeling van MediaMosa installaties Versie 1.0 14 oktober 2010 Auteur: Herman van Dompseler SURFnet/Kennisnet Innovatieprogramma Het SURFnet/ Kennisnet

Nadere informatie

Samen werken aan de mooiste database

Samen werken aan de mooiste database Samen werken aan de mooiste database Inleiding Het is erg vervelend wanneer uw naam verkeerd gespeld wordt in een brief of wanneer u post ontvangt voor uw voorganger die al geruime tijd weg is. Dit soort

Nadere informatie

1 Dienstbeschrijving all-in beheer

1 Dienstbeschrijving all-in beheer 1 Dienstbeschrijving all-in beheer De all-in beheer overeenkomst van Lancom is modulair opgebouwd. U kunt bij Lancom terecht voor deelgebieden zoals helpdesk ondersteuning of backup, maar ook voor totale

Nadere informatie

Naam: Draaiboek decentrale implementatie PAUW en Tridion

Naam: Draaiboek decentrale implementatie PAUW en Tridion Programma Aanpak Universitaire Website (PAUW) Draaiboek decentrale implementatie PAUW en Tridion Inleiding In het kader van het Programma Aanpak Universitaire Website (PAUW) is afgesproken dat alle decentrale

Nadere informatie

nemen van een e-depot

nemen van een e-depot Stappenplan bij het in gebruik nemen van een e-depot CONCEPT VOOR FEEDBACK Bijlage bij Handreiking voor het in gebruik nemen van een e-depot door decentrale overheden 23 juli 2015 Inleiding Dit stappenplan

Nadere informatie

Doel is, dat dit document uiteindelijk een visie formuleert, waar de volgende partijen achter kunnen staan:

Doel is, dat dit document uiteindelijk een visie formuleert, waar de volgende partijen achter kunnen staan: User Profile Repository Art Recommender Visie document Versie 2.0 1 juli 2011 Auteurs Hennie Brugman, technisch coordator CATCHPlus hennie.brugman@meertens.knaw.nl Doel is, dat dit document uiteindelijk

Nadere informatie

Call Tracking. Slimme marketingbeslissingen maakt u op basis van complete data. AdCalls

Call Tracking. Slimme marketingbeslissingen maakt u op basis van complete data. AdCalls Call Tracking Slimme marketingbeslissingen maakt u op basis van complete data. AdCalls September 2015 1 INLEIDING Online conversies en de kanalen waarvan ze afkomstig zijn, worden precies gemeten door

Nadere informatie

Factsheet((NL)( Intranet,(Extranet,(Social(&(more

Factsheet((NL)( Intranet,(Extranet,(Social(&(more Multi Enterprise Social Network Platform 10 redenen om mee te doen Factsheet((NL)( Intranet,(Extranet,(Social(&(more Intranet, Extranet, Social Organiseer mensen en informatie op natuurlijke wijze TransportLAB

Nadere informatie

PRESTATIESITE WEBPAKKET

PRESTATIESITE WEBPAKKET PRESTATIESITE WEBPAKKET PRESTATIESITE Wij hebben al onze ervaring gebruikt om een gestandaardiseerd webpakket te ontwikkelen met een lay-out welke de focus heeft op leads en new business. Op deze wijze

Nadere informatie

OpenIMS 4.2 Portaal Server

OpenIMS 4.2 Portaal Server OpenIMS 4.2 Portaal Server Inhoudsopgave 1 WAT IS EEN ENTERPRISE INFORMATIE PORTAAL?...3 1.1 BESPARINGEN...3 1.2 GERICHT OP EEN SPECIFIEKE DOELGROEP...3 2 OPENIMS PORTAAL SERVER (PS)...4 2.1 CENTRAAL BEHEER...4

Nadere informatie

Wise, nu al voor de bibliotheek van morgen. Henk Kuijpers - HKA

Wise, nu al voor de bibliotheek van morgen. Henk Kuijpers - HKA Wise, nu al voor de bibliotheek van morgen Henk Kuijpers - HKA HKA Systeemleverancier voor Openbare Bibliotheken Maatwerk voor Nederland Wise Standaard software Integraal / Modulair Koppelvlakken Bouwstenen

Nadere informatie

Gemeente Den Haag timmert aan de weg

Gemeente Den Haag timmert aan de weg Gemeente Den Haag timmert aan de weg Eigen ontwikkelstraat, Agile-methodiek, hergebruik van componenten en goede wisselwerking met COOLProfs leiden bij de gemeente Den Haag binnen tijd en budget tot een

Nadere informatie

Dienstbeschrijving CanConnect Mobile Connect Inhoud

Dienstbeschrijving CanConnect Mobile Connect Inhoud Dienstbeschrijving CanConnect Mobile Connect Inhoud... 1 1. Inleiding... 3 1.1 Introductie... 3 1.2 Positionering dienst... 3 1.3 Varianten... 4 2. Overzicht dienst... 5 2.1 High Level overzicht dienst...

Nadere informatie

Social Media Strategie Plan

Social Media Strategie Plan Social Media Strategie Plan Creëren van de strategie en planning van de uitvoering Een stappenplan met daarin vastgelegd waar je merk staat, waar je heen wilt en en hoe er te komen. Houd in gedachten dat

Nadere informatie

Het Slimme Connecteren In de praktijk bij Service Centrum Flevolandse Bibliotheken

Het Slimme Connecteren In de praktijk bij Service Centrum Flevolandse Bibliotheken Het Slimme Connecteren In de praktijk bij Service Centrum Flevolandse Bibliotheken Optimale ondersteuning voor Flevolandse bibliotheken De rol van de Nederlandse bibliotheken verandert. Enerzijds is een

Nadere informatie

MAATWERK VERBINDEN OPMAAT NAAR DE TOEKOMST DRAAGVLAK 1

MAATWERK VERBINDEN OPMAAT NAAR DE TOEKOMST DRAAGVLAK 1 MAATWERK VERBINDEN OPMAAT NAAR DE TOEKOMST BRUG DRAAGVLAK 1 VOORSTELLEN AGENDA EVEN VOORSTELLEN Meta t Lam, Lid Raad van Bestuur Rick van Dam, manager Strategie & Innovatie René Bosman, manager Informatie

Nadere informatie

De cloud die gebouwd is voor uw onderneming.

De cloud die gebouwd is voor uw onderneming. De cloud die gebouwd is voor uw onderneming. Dit is de Microsoft Cloud. Elke onderneming is uniek. Van gezondheidszorg tot de detailhandel, van fabricage tot financiële dienstverlening: geen twee ondernemingen

Nadere informatie

IaaS als basis voor maatwerkoplossingen

IaaS als basis voor maatwerkoplossingen 1 IaaS als basis voor maatwerkoplossingen De specialisten van Fundaments: uw logische partner INHOUD Vooraf Terugblik Cloud De rol van de IaaS Provider IaaS maatwerkoplossingen in het onderwijs Conclusie

Nadere informatie

De gezamenlijke (innovatie) agenda netwerk openbare bibliotheekvoorzieningen

De gezamenlijke (innovatie) agenda netwerk openbare bibliotheekvoorzieningen De gezamenlijke (innovatie) agenda netwerk openbare bibliotheekvoorzieningen 2016-2018 De gezamenlijke (innovatie)agenda Pagina 1 Inhoud Inhoud Aanleiding en opdracht Procesaanpak Uitkomsten Vervolg De

Nadere informatie

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814.

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. STAATSCOURANT Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. Nr. 35295 10 december 2014 Regeling van de Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap van 1 december 2014, nr. WJZ/687894

Nadere informatie

Probeer nu GRATIS. Start met het uitzenden van uw Narrowcasting boodschap

Probeer nu GRATIS. Start met het uitzenden van uw Narrowcasting boodschap Probeer nu GRATIS Start met het uitzenden van uw Narrowcasting boodschap Opensignage eenvoudig uw doelgroep informeren Zoekt u een eenvoudige manier om uw doelgroep te informeren via een beeldschermennetwerk?

Nadere informatie

Verslag conferentie Naar een nieuw bibliotheekperspectief - 21 oktober 2014

Verslag conferentie Naar een nieuw bibliotheekperspectief - 21 oktober 2014 Verslag conferentie Naar een nieuw bibliotheekperspectief - 21 oktober 2014 Op dinsdag 21 oktober bezochten ruim 120 professionals uit de bibliotheek- erfgoed en uitgeverswereld de conferentie Naar een

Nadere informatie

WHITEPAPER IN 5 MINUTEN. 12. Mooier, maar vooral beter

WHITEPAPER IN 5 MINUTEN. 12. Mooier, maar vooral beter WHITEPAPER IN 5 MINUTEN S E P T E M B E R 2 0 1 4 12. Mooier, maar vooral beter Introductie Steeds vaker krijgen we de vraag om een redesign te doen van een app of een website. De stap naar responsive

Nadere informatie

PROJECT PLAN VOOR DE IMPLEMENTATIE VAN EEN STANDAARD SITE VOOR DE VERENIGING O3D

PROJECT PLAN VOOR DE IMPLEMENTATIE VAN EEN STANDAARD SITE VOOR DE VERENIGING O3D PROJECT PLAN VOOR DE IMPLEMENTATIE VAN EEN STANDAARD SITE VOOR DE VERENIGING O3D Auteur : P. van der Meer, Ritense B.V. Datum : 17 juli 2008 Versie : 1.3 2008 Ritense B.V. INHOUD 1 VERSIEBEHEER...1 2 PROJECT

Nadere informatie

Inleiding. Schema Achterhoekagenda

Inleiding. Schema Achterhoekagenda Inleiding In deze instructie wordt uitleg gegeven over de functionaliteit van de Achterhoekagenda. De informatie is tevens terug te vinden op de website. Schema Achterhoekagenda. De werking van de Achterhoekagenda

Nadere informatie

De transitie van een omvangrijk contract van KPN

De transitie van een omvangrijk contract van KPN De transitie van een omvangrijk contract van KPN Het is cruciaal dat het KPN-netwerk 24/7 in de lucht is, ook omdat vitale communicatiediensten ervan afhankelijk zijn. Onderhoud, schoonmaak en beveiliging

Nadere informatie

Update Datawarehouse. Dennis Eijsten. 11 september 2014

Update Datawarehouse. Dennis Eijsten. 11 september 2014 Update Datawarehouse Dennis Eijsten 11 september 2014 Inhoud 1. Collectief data delen: waarom? 1. Datawarehouse: mythen en sagen 1. Het Datawarehouse nu en straks 2. Samenwerking met de provincies 1. Afsluiting

Nadere informatie

doel bereikt zelfsturing inrichten veiligheid fundament Behoeftepiramide van een "Social Business"

doel bereikt zelfsturing inrichten veiligheid fundament Behoeftepiramide van een Social Business Behoeftepiramide van een "" (Naar analogie piramide van Maslow) Maslow rangschikte de volgens hem universele behoeften van de mens in een hiërarchie. Volgens zijn theorie zou de mens pas streven naar bevrediging

Nadere informatie

01/05. Websites Nederland over. Mobile marketing. Whitepaper #03/2013. Mabelie Samuels internet marketeer

01/05. Websites Nederland over. Mobile marketing. Whitepaper #03/2013. Mabelie Samuels internet marketeer 01/05 Websites Nederland over Mobile marketing Mabelie Samuels internet marketeer 02/05 Mobile marketing Kunt u zich uw eerste mobiele telefoon nog herinneren? Die van mij was een Motorola, versie onbekend,

Nadere informatie

IaaS als basis voor maatwerkoplossingen

IaaS als basis voor maatwerkoplossingen 1 IaaS als basis voor maatwerkoplossingen De specialisten van Fundaments: uw logische partner INHOUD Vooraf Terugblik Cloud De rol van de IaaS Provider IaaS maatwerkoplossingen in het onderwijs Conclusie

Nadere informatie

Factsheet E COMMERCE BEHEER Managed Services

Factsheet E COMMERCE BEHEER Managed Services Factsheet E COMMERCE BEHEER Managed Services E COMMERCE BEHEER Managed Services We zorgen voor een gegarandeerd stabiel, snel en schaalbaar e-business platform. Efficiënt beheer is cruciaal voor de continuïteit

Nadere informatie

Jaarrapportage uwv.nl

Jaarrapportage uwv.nl Jaarrapportage uwv.nl 214 Publieksversie Jaarrapportage uwv.nl - 214 UWV Klant en Service Selfservice Webanalyse Inhoudsopgave Colofon Samenvatting 1. 1.1. 1.2. 1.3. 2. 2.1. 2.2. 3. 3.1. 4. 4.1. 4.2. Bezoeken

Nadere informatie

Visie ICT bij de SJB. Waarom, wie, wat, wanneer en hoe? Werkgroep ICT Jenaplanscholen Bollenstreek

Visie ICT bij de SJB. Waarom, wie, wat, wanneer en hoe? Werkgroep ICT Jenaplanscholen Bollenstreek Visie ICT bij de SJB Waarom, wie, wat, wanneer en hoe? 1 Missie, visie en strategie Ambitie? Doelen? Plannen? Kennisstand organisatie? Budget? 2 Kikker- of Vogelperspectief? conservatie Missie? innovatie

Nadere informatie

Documentatiemap VEENENDAAL. VoordeelCard VEENENDAAL. W. van Oranje-Nassau. Veenendaal VoordeelCard is een initiatief van:

Documentatiemap VEENENDAAL. VoordeelCard VEENENDAAL. W. van Oranje-Nassau. Veenendaal VoordeelCard is een initiatief van: Documentatiemap Veenendaal is een initiatief van: 1. Wat is de Veenendaal Voordeel Card De Veenendaal Voordeel Card is een digitale abonneekaart die vanaf begin november 2012 voor inwoners en bezoekers

Nadere informatie

Het sociale platform voor je organisatie

Het sociale platform voor je organisatie Het sociale platform voor je organisatie Laat de chaos achter je Tientallen CC tjes op een dag, maar nog steeds niet op de hoogte? Een dagelijkse zoektocht naar verdwenen documenten, specifieke informatie

Nadere informatie

Integraal Kostenmodel voor het voeren van digitale dossiers in de JGZ

Integraal Kostenmodel voor het voeren van digitale dossiers in de JGZ Integraal Kostenmodel voor het voeren van digitale dossiers in de JGZ Voorwoord Deze handreiking behoort tot de reeks handreikingen die worden samengesteld ten behoeve van de verwerving en implementatie

Nadere informatie

Roadmap. RIE Manager

Roadmap. RIE Manager Roadmap RIE Manager Look & Feel Rapportage/ Documentatie Uploaden Documenten Major Release 3 Lokaal beheer Major Release 2 Regie in eigen hand Submodules Major Release 1 Introductie In deze roadmap geeft

Nadere informatie

Graag maak wij van de gelegenheid gebruik om u op de hoogte te brengen van de recente ervaringen en ontwikkelingen bij De Regiecentrale.

Graag maak wij van de gelegenheid gebruik om u op de hoogte te brengen van de recente ervaringen en ontwikkelingen bij De Regiecentrale. 1 Geachte heer/mevrouw Graag maak wij van de gelegenheid gebruik om u op de hoogte te brengen van de recente ervaringen en ontwikkelingen bij De Regiecentrale. Bij verschillende gemeenten en instellingen

Nadere informatie

AANGEPAST Schematisch overzicht activiteiten ProBiblio 2015 in Noord-Holland

AANGEPAST Schematisch overzicht activiteiten ProBiblio 2015 in Noord-Holland AANGEPAST Schematisch overzicht activiteiten ProBiblio 2015 in Noord-Holland De nummers van de activiteiten corresponderen met de nummers in het document Beschrijving van de activiteiten ProBiblio 2015.

Nadere informatie

Bedrijfssystemen vervangen door Slim Software Nabouwen

Bedrijfssystemen vervangen door Slim Software Nabouwen Bedrijfssystemen vervangen door Slim Software Nabouwen Codeless White Paper Roland Worms, Directeur Wouter van der Ven, Lead Software Architect Inhoudsopgave 1. Introductie 2. Het IT dilemma. Als standaard

Nadere informatie

Zou het niet iedeaal zijn

Zou het niet iedeaal zijn Zou het niet iedeaal zijn ...als op de eerste werkdag van een nieuwe medewerker alles klaarstaat?! Er zal geen discussie over bestaan. Het zou ideaal zijn wanneer alle voorzieningen op de eerste werkdag

Nadere informatie

WorldShare & openbare bibliotheken

WorldShare & openbare bibliotheken Werkconferentie Plusbibliotheken 19 juni 2015 WorldShare & openbare bibliotheken Saskia Leferink * Nander Lankhorst* Martin van Muyen Agenda 1. Korte introductie: strategie van OCLC in NL 2. De waarde

Nadere informatie

Beter worden door te leren van vergelijken in blended leertrajecten

Beter worden door te leren van vergelijken in blended leertrajecten Beter worden door te leren van vergelijken in blended leertrajecten Stichting Benchmark GGZ Rembrandtlaan 46 3723 BK Bilthoven T +31 (0) 30 229 90 90 W www.sbggz.nl Inhoudsopgave 1 Het speelveld in beeld...

Nadere informatie

Periodiekenviewer. Jaargangen digitaal inzichtelijk

Periodiekenviewer. Jaargangen digitaal inzichtelijk Periodiekenviewer Jaargangen digitaal inzichtelijk Periodiekenviewer Kranten, tijdschriften, raadsnotulen, archieven en bibliotheek- en bedrijfsarchieven zijn de secondewijzer van de geschiedenis. Hierin

Nadere informatie

Olde Bijvank Advies Organisatieontwikkeling & Managementcontrol

Olde Bijvank Advies Organisatieontwikkeling & Managementcontrol SAMENVATTING ITIL ITIL is nog steeds dé standaard voor het inrichten van beheerspocessen binnen een IT-organisatie. En dekt zowel applicatie- als infrastructuur beheer af. Indien gewenst kan ITIL worden

Nadere informatie

1 Dienstbeschrijving Lancom Workspace 365

1 Dienstbeschrijving Lancom Workspace 365 1 Dienstbeschrijving Lancom Workspace 365 2 Inleiding Lancom biedt haar klanten reeds sinds 2007 de mogelijkheid om te gaan werken van uit een Cloud model waarbij de servers in een datacenter van Lancom

Nadere informatie

De meest complete en best bezochte website van Alphen aan den Rijn

De meest complete en best bezochte website van Alphen aan den Rijn De meest complete en best bezochte website van Alphen aan den Rijn alphens.nl alphens.nl 3 Introductie juni 0 is de website www.alphens.nl leven in geblazen om een platform te creëren voor alles dat met

Nadere informatie

Plan van aanpak Centrum Jeugd en Gezin BMWE-gemeenten Februari 2010

Plan van aanpak Centrum Jeugd en Gezin BMWE-gemeenten Februari 2010 Plan van aanpak Centrum Jeugd en Gezin BMWE-gemeenten Februari 2010 1. Aanleiding De BMWE-gemeenten willen zoveel mogelijk gezamenlijk het Centrum Jeugd en Gezin realiseren. Dit plan van aanpak is hierop

Nadere informatie