Operational Excellence vereist excellente procesondersteuning. De eisen aan bedrijfsvoeringsystemen worden steeds hoger. Eindredactie: Jaap de Mare

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Operational Excellence vereist excellente procesondersteuning. De eisen aan bedrijfsvoeringsystemen worden steeds hoger. Eindredactie: Jaap de Mare"

Transcriptie

1 Operational Excellence vereist excellente procesondersteuning De eisen aan bedrijfsvoeringsystemen worden steeds hoger Eindredactie: Jaap de Mare

2 Bronnen De inhoud van dit boek is grotendeels gebaseerd op artikelen uit de volgende bronnen: Automatisering Gids, weekblad voor ICT-ers. verschijnt 50 keer per jaar, uitgeverij SDU. Zie Hoofdstuk 3 is gebaseerd op diverse artikelen uit de Automatisering Gids van Overheid Innovatief, magazine voor beslissers binnen Rijk, Provincie en Gemeente op het snijvlak van overheid en ICT, verschijnt 6 keer per jaar, uitgeverij Kluwer Hoofdstuk 4 is gebaseerd op het artikel Nieuwe bedrijfsvoeringssystemen breekijzer voor verandering uit de Overheid Innovatief van oktober 2006 TIEM, Tijdschrift voor Informatie en Management, verschijnt 6 keer per jaar, uitgeverij TIEM. Zie Hoofdstuk 5 is gebaseerd op het artikel ICT-projecten niet geschikt voor control freaks en hokjesdenkers uit de TIEM van maart 2006 Gids voor Personeelsmanagement, vaktijdschrift voor HR-professionals, verschijnt 10 keer per jaar, uitgeverij Kluwer. Zie Hoofdstuk 6 is gebaseerd op het artikel Van onbespreekbaar naar vanzelfsprekend, nieuw HRM-elan bij Gemeente Rotterdam, uit de Gids voor Personeelsmanagement van januari 2007 De Kracht van Toewijding: improviseren op het grensvlak van ICT en verandering, boek uitgegeven ter gelegenheid van het 20-jarig bestaan van M&I/Partners, 2005, uitgeverij Academic Service. Zie Hoofdstuk 7 en 9 zijn gebaseerd op een tweetal hoofdstukken uit dit boek Profiel, vakblad voor de BVE-sector, verschijnt 9 keer per jaar, uitgeverij Profiel Producties. Zie Hoofdstuk 10 is gebaseerd op het artikel Hoogwaardige ICT-ondersteuning: applicatie-architectuur die toekomstproof is uit de Profiel van november 2007

3 Operational Excellence vereist excellente procesondersteuning De eisen aan bedrijfsvoeringsystemen worden steeds hoger Eindredactie: Jaap de Mare 1

4 Copyright M&I/Partners, september 2008 Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt worden door middel van druk, fotokopie, microfilm of op welke andere wijze dan ook zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van M&I/Partners. Productie: Drukkerij Bakker Baarn Vormgeving kaft: Volta_ontwerpers, Utrecht Cartoons: Tochtstrips.nl Dit boek is in eigen beheer uitgegeven en is verkrijgbaar bij M&I/Partners, 2

5 Woord vooraf Ooit, in de jaren negentig, gold Operational Excellence nog als een strategische optie om je als organisatie te onderscheiden1. Die tijd is voorbij: voor organisaties binnen én buiten de marktsector is het tegenwoordig een levensnoodzaak je processen goed voor elkaar hebben. Bedrijfsvoeringsystemen moeten er voor zorgen dat dit ook lukt. Internet heeft een revolutie tot stand gebracht in de verwachtingen die burgers en consumenten hebben van de snelheid en nauwkeurigheid waarmee processen worden uitgevoerd. U zoekt werk? Dan schrijft u zich on-line in als werkzoekende op en heeft u onmiddellijk toegang tot het volledige bestand van vacatures. U wilt gaan trouwen in Den Haag? Alle mogelijkheden, inclusief beschikbaarheid en opties, kunt u vinden en reserveren op U heeft een vergunning aangevraagd? Dan kunt u de voortgang van uw aanvraag altijd even nakijken op de site. Deze nieuwe verwachtingen 1 Zie Treacy & Wiersema, De discipline van marktleiders,

6 stellen hoge eisen aan de manier waarop processen ondersteund worden. Geen formulieren die van bureau naar bureau worden geschoven, geen lijstjes die apart worden bijgehouden, geen verschillende systemen die ieder een deel van de benodigde informatie kunnen leveren maar onvoldoende met elkaar geïntegreerd zijn. De on-demand wereld is een feit, en dat betekent dat processen vergaand geautomatiseerd moeten worden, dat systemen real-time gekoppeld moeten worden, dat de activiteiten van verschillende afdelingen naadloos op elkaar moeten aansluiten. Welkom in een wereld waarin operational excellence de norm is. Gelukkig biedt ICT talloze mogelijkheden om deze uitdagingen aan te gaan, maar eenvoudig is het niet. De bedrijfsvoeringsystemen, de mastodonten van de automatisering, moeten op de schop en dat zijn moeizame trajecten. Dit boek bundelt de inzichten van de adviseurs van M&I/Partners op dit gebied. Het zijn grotendeels bewerkingen van artikelen die eerder in tijdschriften of in het boek De kracht van toewijding verschenen. Samen geven ze een breed beeld van de uitdagingen voor organisaties bij het aanpassen van hun bedrijfsvoering aan de eisen die er in deze tijd aan worden gesteld. Veel leesplezier! Jaap de Mare M&I/Partners 4

7 Inhoudsopgave Inleiding: bedrijfsvoeringsystemen zijn weer helemaal actueel 7 Deel A: ontwikkelingen 11 Hoofdstuk 1 Hypes van vroeger die blijvertjes bleken: BPR, ERP, EAI, workflow en internet 13 Erik Samson en Bert Melief Hoofdstuk 2 Hypes van nu: web services, SOA, BPM en BPEL 22 Erik Samson Deel B: organisatie (inkoop, verandermanagement) 33 Hoofdstuk 3 Inkoop 35 Joop Schuilenburg 3.1 inkoop bedrijfsvoeringsystemen te complex voor inkoopafdeling Softwareaanbieders rekenen te veel voor onderhoud Richtlijn maakt dialoog bij aanbestedingen mogelijk Dynamisch aankoopsysteem werkt niet zoals bedoeld 50 Hoofdstuk 4 Hoofdstuk 5 Nieuwe bedrijfsvoeringsystemen zijn een breekijzer voor verandering 55 Jaap de Mare ICT-projecten niet geschikt voor control freaks en hokjesdenkers 59 Jaap de Mare Deel C: cases 63 Hoofdstuk 6 Nieuw HRM-elan in Rotterdam 65 Bob Hotho, Willem-Jan Herckenrat en Jaap de Mare Hoofdstuk 7 Procesbesturing in de sociale zekerheid 70 Jaap de Mare Hoofdstuk 8 Regionalisering brandweer vraagt keuzes in bedrijfsvoering 78 Arend de Jong Hoofdstuk 9 Implementatie van een centraal HRM-systeem 90 Jan Houben Hoofdstuk 10 Applicatie-architectuur bij het ROC van Amsterdam 100 Hans Doffegnies en Jaap de Mare 5

8 6

9 Inleiding: bedrijfsvoeringsystemen zijn weer helemaal actueel The problem of production has been solved schreef John Kenneth Galbraith, een bekend econoom, eind jaren vijftig. Als hij had vermoed welke duizelingwekkende ontwikkelingen zich na die tijd nog op het gebied van (industriële) productie zouden voordoen, dan zou hij zich zeker wat terughoudender hebben uitgedrukt. Geldt hetzelfde voor bedrijfsvoeringsystemen? De werkpaarden van de automatisering waarmee processen worden ondersteund? Het zijn ongeveer de eerste toepassingen van computers; al in de zestiger jaren van de vorige eeuw begon men met het automatiseren van financiële administraties, salarisadministraties, voorraadadministraties et cetera.. En de ontwikkeling is nooit meer gestopt. Steeds zijn er nieuwe mogelijkheden, nieuwe technologieën, nieuwe perspectieven op het terrein van bedrijfsvoering. En ook nieuwe noodzaken, want de eisen aan de operationele effectiviteit van organisaties worden steeds hoger. Het automatiseren van administratieve processen, of het ondersteunen ervan met ICT, is nooit eenvoudig geweest en is dat nog steeds niet. Miljarden Euro s worden er uitgegeven aan ERP-, maatwerk- en andere systemen, en vaak ligt er veel bloed op het kussen. Moeizame implementaties, schuivende tijdlijnen, tekortschietende functionaliteit, budgetoverschrijdingen. Iedereen kent wel voorbeelden uit zijn eigen omgeving en anders lezen we er wel over in de krant als het over de belastingdienst, het UWV of de paspoorten gaat. Bij M&I/Partners hebben we veel ervaring met bedrijfsvoeringsystemen: met het maken van het bestek en het aanbesteden van een nieuw systeem, met het projectleiderschap voor de bouw en implementatie, met het verandermanagement dat nodig is om het nieuwe systeem te laten landen, met het ontwerpen van een slimme architectuur waarin ieder systeem een goed gedefinieerde plek heeft, met het beoordelen of een bestaand systeem kan worden verbeterd of dat er een nieuw systeem moet worden aangeschaft, et cetera. En daarbij hebben we veel verschillende rollen vervuld: hands-on tot de knieën in de modder, als adviseur slimme dingen roepend vanaf de zijlijn, als kwaliteitsmanager of auditor. Een deel van onze ervaringen hebben wij met de buitenwereld gedeeld in de vorm van eigen publicaties, boeken en artikelen in een breed scala van tijdschriften. 7

10 Wij vonden het tijd worden om onze publicaties te bundelen, om een overzicht te geven van verschillende aspecten die bij bedrijfsvoeringsystemen van belang zijn. Sommige artikelen zijn dusdanig bewerkt dat ze nauwelijks meer te herkennen zijn, andere zijn vrijwel ongewijzigd geplaatst. Met elkaar kunnen ze iedereen helpen die op beleidsniveau beslissingen moet nemen over bedrijfsvoeringsystemen of deze beslissingen moet voorbereiden. In het eerste deel gaan we in op de belangrijkste ontwikkelingen op het gebied van bedrijfsvoeringsystemen in de laatste 15 jaar. Dan gaat het over hypes, over gevleugelde begrippen die na verloop van tijd onvoldoende zweefvermogen bleken te beschikken, of juist blijvertjes bleken en ons inzicht tot grote hoogten hebben getild. Hoofdstuk 1 gaat over de blijvertjes, over inzichten die nu gemeengoed zijn geworden. Dan gaat het over ERP, EAI (Enterprise Application Integration) en Workflow, over BPR (Business Process Re-engineering) en Internet. Hoofdstuk 2 gaat over de hypes van nu, over inzichten waarvan nog moet blijken of ze zullen beklijven: Web Services, SOA (Service Oriented Architecture), BPEL (Business Process Execution Language) en BPM (Business Process Management). Ontwikkelingen met grote perspectieven, maar waarbij ook de nodige relativering vereist is. In het tweede deel gaat het over organisatorische zaken die van belang zijn bij nieuwe bedrijfsvoeringsystemen. Daarbij concentreren we ons op twee aspecten: inkoop en verandermanagement. Hoofdstuk 3 is volledig gewijd aan inkoop en de valkuilen bij het acquireren van bedrijfsvoeringsystemen. Inkoop is een belangrijk onderwerp omdat veel richtinggevende keuzes al voorafgaand aan de acquisitie van bedrijfsvoeringsystemen moeten worden gemaakt. M&I/Partners heeft één van de meest vooraanstaande experts op dit gebied in zijn midden. Hoofdstuk 4 gaat over het verandermomentum dat kan worden gegenereerd als er een nieuw bedrijfsvoeringsysteem wordt geïmplementeerd. Een momentum dat zelf al van grote waarde kan zijn voor een organisatie! Hoofdstuk 5 is een kort artikel dat de essentie samenvat van een boek dat enkele adviseurs van M&I/Partners enkele jaren geleden hebben geschreven over verandermanagement, De Kracht van Toewijding, improviseren op het snijvlak van organisatie & ICT. De conclusie luidt dat ICT-projecten (en bedrijfsvoeringprojecten in het bijzonder) niet geschikt zijn voor control freaks en hokjesdenkers. Het derde deel bestaat uit cases die bovenstaande zaken illustreren en ook eigen waardevolle lessen bevatten. Hoofdstuk 6 gaat over het project Mensen met Pit van de gemeente Rotterdam, een groot project 8

11 waarbij zowel een nieuw HRM- als een nieuw financieel systeem werden geïmplementeerd, en waarbij men uiteindelijk veel meer gezamenlijk deed dan van tevoren was verwacht. Hoofdstuk 7 gaat over een mislukt project bij een sociale verzekeringsinstelling om het proces van aanvragen van een uitkering door middel van workflow te ondersteunen. Van mislukte projecten valt vaak meer te leren dan van geslaagde, en dat blijkt ook hier. Hoofdstuk 8 gaat over de uitdagingen bij de brandweerkorpsen in Nederland die gaan samenwerken in zogeheten veiligheidsregio s (aansluitend op de regio-indeling van de politie). Dit geeft de nodige uitdagingen op het gebied van de organisatie en ondersteuning van de bedrijfsvoering. Hoofdstuk 9 beschrijft het weerbarstige proces om een centraal HRM-systeem te implementeren bij een onderneming met twee zeer verschillende divisies. Hoofdstuk 10, tenslotte, beschrijft het pad dat het ROC van Amsterdam bewandelt om tot een geïntegreerde applicatie-architectuur te komen, een situatie waarin verschillende systemen ieder hun eigen, goed gedefinieerde plekje hebben en goed met elkaar samen werken. Wat zijn bedrijfsvoeringsystemen? Bedrijfsvoeringsystemen zijn systemen die administratieve processen ondersteunen. Dit kunnen zowel primaire processen (rechtstreeks voortkomend uit de taakstelling van de organisatie) als ondersteunende processen zijn. Bij primaire processen kan worden gedacht aan de afhandeling van een verzekeringsclaim, de reservering van een vliegtuigstoel, de aanvraag van een uitkering, de administratie van pensioenaanspraken, de aanvraag van een vergunning, etc. Hier vinden we vaak sectorspecifieke applicaties (b.v. studentadministratiesystemen in het onderwijs, de 4all suite van Centric voor gemeentes); bij grote unieke organisaties zoals Belastingdienst, UWV en CWI komen ook veel maatwerkapplicaties voor. Een ontwikkeling die we daarbij zien is dat ook unieke applicaties steeds vaker worden ontwikkeld met behulp van bestaande standaardsoftware. Zo is het Sonar-systeem waarmee het CWI werkzoekenden administreert gebouwd in Siebel, een standaard CRMsysteem. Ook de Belastingdienst is onlangs tot de conclusie gekomen dat, ondanks de unieke taakstelling van de dienst, slechts een enkele bedrijfsfunctie als uniek kan worden bestempeld; alle andere functies zouden met behulp van standaardapplicaties ondersteund kunnen worden 2. 2 zie Belasting stapt over op standaardsoftware, Automatisering Gids 24/2007 9

12 Bij ondersteunende processen gaat het om administraties die in elke organisatie voorkomen: financiële administratie, factureren en debiteurenbewaking, personeelsadministratie en andere HRM-processen, CRM (Customer Relationship Management), facilitaire processen, of administraties die vooral in industriële organisaties voorkomen: produktieplanning, inkoop, voorraadbeheer, logistieke planning etc. Hier vinden we de brede standaardapplicaties, de applicaties die op meer of minder gestandaardiseerde wijze de betreffende processen ondersteunen: Exact, Account View, Beaufort, HR Access etc.. Als er verschillende functionele gebieden door één applicatie worden ondersteund dan spreken we van ERP-systemen, en dat zijn de ware giganten van de software-industrie: SAP, Oracle e-business suite, PeopleSoft, Microsoft Dynamics, etc 10

13 deel A Ontwikkelingen 11

14 12

15 Hoofdstuk 1 Hypes van vroeger die blijvertjes bleken: BPR, ERP, EAI, workflow en internet Bert Melief en Erik Samson 3 Omdat bedrijfsvoeringsystemen zo vitaal zijn voor bijna iedere organisatie zijn er veel hypes geweest die telkens weer the next big thing beloofden. En omdat de ontwikkelingen in de wereld van de ICT onverminderd snel gaan, is er telkens wel weer iets interessants te melden, zijn er steeds weer relevante ontwikkelingen met interessante perspectieven. De bekende hype cycle van Gartner (zelf één van de grote leveranciers van hypes) geeft aan dat na een eerste golf van belangstelling en enthousiasme doorgaans een fase van ontnuchtering plaats vindt, van teleurstelling. Daarna vindt eigenlijk de beslissende fase plaats waarin hypes hetzij op de vuilnisbelt van de ICT-geschiedenis belanden, hetzij ophouden hype te zijn en een plekje vinden in de standaard body of knowledge van de ICT-wereld. Dit hoofdstuk behandelt enkele hypes van de laatste 15 jaar die tot de laatste categorie behoren, die in meer of mindere mate onderdeel zijn van de bagage van iedere ICT-er in het veld van bedrijfsvoeringsystemen: BPR: Business Process Re-engineering, het radicale herontwerp van processen vaak met behulp van ICT Hypes Een hype (afgeleid van het Grieks: hyper = boven) is een verschijnsel dat bovenmatige media-aandacht krijgt en daardoor belangrijker lijkt dan het in werkelijkheid is. Het gevolg van dit mechanisme kan zijn dat iets wat als een hype begint, uitgroeit tot een werkelijk belangwekkend verschijnsel. Wanneer een verschijnsel in een korte periode mateloos populair is geworden, en ontstaan is zonder exceptionele mediaaandacht, wordt dit een rage genoemd 3 dit hoofdstuk is een bewerking van Business Process Management: gaat het echt iets betekenen? Congresbundel 'Direction: Service Oriented Enterprise', Studievereniging SBIT, november

16 ERP: Enterprise Resource Planning, de allesomvattende bedrijfsvoeringsystemen waarin financiën, HRM, logistiek en allerlei andere disciplines op geïntegreerde wijze worden ondersteund EAI: Enterprise Application Integration, het op een slimme en overzichtelijke manier aan elkaar knopen van allerlei verschillende bedrijfsvoeringapplicaties Workflow: de ultieme procesondersteunende software Internet: de koning aller hypes, die ook op het gebied van bedrijfsvoeringsystemen een enorme impact heeft gehad en nog steeds heeft. SOA, web services, BPEL en BPM: service georiënteerde architecturen (SOA), met name op basis van web services, die gerealiseerd worden door de business processen te managen (BPM) en te vertalen met een business proces uitvoeringstaal (BPEL), een samenspel van methoden, technieken en hulpmiddelen die de kloof tussen business en IT moet verkleinen. Deze hype wordt in het volgende hoofdstuk beschreven. BPR Business Process Re-engineering, populair in de jaren 90 van de vorige eeuw, hield zich bezig met radicale procesverbeteringen binnen en tussen organisaties. Het boek van Michael Hammer en James Champy: Reengineering the Corporation uit was een bestseller die door managers in alle geledingen werd gelezen. BPR gaat ervan uit dat het soms nodig is om een onderneming radicaal opnieuw te ontwerpen en te reorganiseren (met een schone lei beginnen) teneinde de kosten te verlagen en de kwaliteit te verhogen. De nieuwe mogelijkheden van informatietechnologie zijn daarbij de sleutel, en het boek van Hammer en Champy noemt fraaie voorbeelden van processen waar dramatische verbeteringen in kosten, kwaliteit en doorlooptijd gerealiseerd konden worden. Maar het gaat bij BPR zeker niet alleen om de inzet van informatietechnologie maar ook om een nieuwe visie op waar de toegevoegde waarde van een organisatie eigenlijk ligt (altijd vanuit het perspectief van de klant) en hoe deze tot stand komt. Het resultaat is niet alleen een procesverandering en de inzet van (veel) meer ICT, maar ook een organisatieverandering die aansluit op de manier waarop de toegevoegde waarde voor de klant wordt gecreeerd. 4 Bron: Michael Hammer en James Champy: "Reengineering the Corporation" HarperCollins,

17 In het midden van de negentiger jaren werd BPR steeds vaker gebruikt als een eufemisme voor downsizing. Hele bedrijven, zoals American Airlines en Apple, gingen op de schop en werden zodoende dramatisch afgeslankt maar konden daardoor overleven. Maar er waren ook veel teleurstellingen, organisaties waar onder het vaandel van BPR wel afgeslankt werd maar geen procesverbeteringen werden doorgevoerd, waar een hoop stof werd opgewerveld maar weinig beklijfde, waar de ambities torenhoog en de resultaten gering waren. Wat uiteindelijk is blijven hangen is het inzicht dat de toegevoegde waarde van een organisatie alleen vanuit het perspectief van de klant gedefinieerd kan worden, dat er vanuit dat perspectief vaak belangrijke procesverbeteringen mogelijk zijn en dat de slimme inzet van ICT daar een belangrijke rol in kan spelen. De technologie die dat mogelijk maakt heeft zich sedert de hype van BPR sterk verder ontwikkeld (zie ook hoofdstuk 2 van dit boek) dus ook wat dat betreft is het goed om het gedachtegoed van BPR in ere te houden. ERP Enterprise Resource Planning is een naam die de lading steeds minder dekt (vooral het Resource Planning ). Ontstaan vanuit de industrie, en dan vooral de operations kant (planning, logistiek), heeft het zich ontwikkeld tot de verzamelnaam voor het integraal ondersteunen van vrijwel alle administratieve processen van organisaties: van primaire processen zoals productplanning, voorraadbeheer, inkoop, interactie met leveranciers, klantenservice, orderafhandeling, en ook van ondersteunende processen zoals de financiële administratie, Human Resource Management, Customer Relationship Management, facilities management etc. ERP-systemen zijn sterk procesgericht, en de inrichting van deze systemen vergt dan ook aanzienlijke inspanningen rond procesanalyse en nieuwe werkprocedures. Het zijn vaak enorme systemen, met bekende namen als SAP, Oracle, PeopleSoft, J.D. Edwards (deze laatste twee zijn tegenwoordig onderdeel van Oracle), Navision/ Dynamics (Microsoft) en nog verscheidene anderen. Het wezen ervan is dat ERP al de hierboven beschreven functionele gebieden met elkaar integreert, waardoor het bijvoorbeeld mogelijk wordt een verkocht product ook direct in te plannen in de productie, daarvoor de benodigde onderdelen en grondstoffen te bestellen, de factuur te versturen, en dit alles te boeken in de financiële administratie. 15

18 In de industrie is ERP zeer succesvol gebleken. In de financiële wereld, zorg, overheid en onderwijs is het later en minder breed doorgedrongen; ERP-systemen worden daar vooral in het HRM- en financieel administratieve domein ingezet. De integratie van de verschillende functionele gebieden en de sterke procesondersteuning zijn de grote voordelen van ERP, maar aan ieder van deze medailles zit ook een keerzijde. ERP-systemen zijn vaak goed in het integreren van de verschillende modules die het zelf bevat, maar minder goed in het integreren met andere toepassingen. Dit komt mede doordat ERP-systemen gebruik maken van een centrale database, waar andere applicaties niet of moeilijk op kunnen aanhaken. Het gevolg is dat organisaties die eenmaal enkele modules van een bepaald ERPsysteem hebben aangeschaft, ook voor andere functionele gebieden modules van het betreffende systeem gaan inzetten ook als deze modules op zichzelf genomen wellicht niet zo goed zijn. Dit voorkomt problemen ten aanzien van integratie maar het beperkt wel de keuze. Klanten ervaren vaak een hoge lock-in : eenmaal klant van (b.v.) Oracle is het niet eenvoudig meer om voor deelfunctionaliteiten andere applicaties in te zetten. Overigens zijn hier volop ontwikkelingen in omdat ook ERP-leveranciers beseffen dat ze niet het volledige speelveld van benodigde functionaliteiten kunnen bieden, dat het voor klanten van belang is ook andere applicaties goed te integreren met het ERP-systeem. De technologische mogelijkheden op het gebied van integratie (o.a. op basis van een Service Oriented Architecture, zie volgende hoofdstuk) zijn volop in ontwikkeling en de openheid van de ERP-systemen neemt langzaam toe. Ook het andere grote voordeel van ERP, de procesondersteuning, heeft z n keerzijde. Om een ERP-systeem goed in te kunnen richten moeten alle relevante processen eerst in kaart worden gebracht, waarna ze ingericht ( geparametriseerd ) worden in het systeem. Dit betekent niet alleen dat het inrichten van een dergelijk systeem een omvangrijk project is, het betekent ook dat het niet zo eenvoudig is om de processen vervolgens weer te veranderen. Gebruikers van ERP-systemen hebben vaak het gevoel dat de processen in beton gegoten worden en dat de flexibiliteit goeddeels verdwenen is: procesverbeteringen leiden tot changes in het systeem en die vragen in een ERP-systeem een grote inspanning en hebben daardoor vaak een vrij lange doorlooptijd. 16

19 ERP-pakketten zijn als een mooi meisje: de schoonmoeder krijg je er ook bij ERP is al lang geen hype meer: het is gemeengoed in de industrie en ook steeds meer daarbuiten. Mede door de ontwikkeling van de technologie (zie volgende hoofdstuk) worden ERP-applicaties steeds minder monolithisch en zijn ze steeds beter in te passen in een architectuur waarin ook andere applicaties hun plek hebben. EAI Enterprise Application Integration is een term voor de methoden en tools die gericht zijn op het integreren, consolideren en coördineren van verschillende applicaties in een onderneming. Daarbij gaat het dus om het ondersteunen en stroomlijnen van de raakvlakken tussen de verschillende applicaties. Als er slechts enkele raakvlakken zijn dan is een point-to-point integratie meestal voldoende. Dit heeft veelal de vorm van een rechtstreekse koppeling tussen de databases van de te koppelen applicaties. Koppelingen op de database-laag zijn echter riskant omdat het moeilijk is om de integriteit van de database van de ontvangende applicatie te garanderen; accountants hebben er dan ook vaak een grote hekel aan. Een ander groot nadeel van point-to-point koppelingen is dat het onover- 17

20 zichtelijk wordt en de beheerlast fors toeneemt als het aantal koppelingen toeneemt. EAI adresseert beide nadelen van point-to-point koppelingen. Er wordt geïntegreerd op de business logic laag, het deel van de applicatie waar de logica van het systeem wordt gedefinieerd. Op deze laag kunnen allerlei controles op de gegevens worden uitgevoerd waardoor corruptie van de database van de ontvangende applicatie wordt voorkomen. Technisch gezien wordt de koppeling uitgevoerd met berichtenverkeer (veelal gebaseerd op XML), wat betekent dat de integratie niet real time is maar op zijn best near real time Om de onoverzichtelijkheid en beheerlast van grote aantallen koppelingen te vermijden wordt er door EAI een message broker (een berichtenmakelaar) gebruikt. Wijzigingen in systemen worden als een bericht naar de message broker gestuurd (en dus niet naar alle ontvangende applicaties zoals bij point-to-point integratie); ontvangende applicaties voor wie deze wijziging relevant is hebben een abonnement op het betreffende type wijziging en ontvangen het betreffende bericht. EAI kan in zeker opzicht gezien worden als een alternatief voor ERP. Bij ERP vindt de integratie tussen de verschillende functionaliteiten binnen de applicatie plaats; in de (theoretische) situatie dat alle door een organisatie benodigde functionaliteiten door één ERP-pakket zouden worden geleverd is er dus geen integratie met andere applicaties (en dus ook geen EAI) nodig. Andersom kan worden gesteld dat een best of breed strategie (niet één allesomvattende ERP-applicatie maar verschillende applicaties voor verschillende functionele gebieden) dermate veel koppelingen tussen applicaties met zich mee brengt dat een dergelijke strategie zonder EAI geen goed werkbare situatie oplevert. Maar het onderscheid tussen EAI en ERP is aan het vervagen nu ook de belangrijkste ERP-leveranciers EAI-software aanbieden (SAP NetWeaver, Oracle Fusion Middleware en Microsoft Bizztalk) al was het maar om hun ERP-systemen te kunnen laten communiceren met omringende systemen. EAI is nog steeds volop actueel voor organisaties die hun applicaties op een duurzame manier met elkaar willen integreren. De meest actuele hype rond procesverbetering en applicatie-integratie, de Service Oriented Architecture gebaseerd op web services (zie volgend hoofdstuk) bouwt in feite voort op de concepten van EAI. 18

21 Workflow De negentiger jaren zijn ook de decade dat workflow z n entree maakte in de vocabulaire van menig ICT-er. In workflowmanagementsystemen doorloopt een 'case' een van tevoren gedefinieerd proces. Afhankelijk van het proces gaat een case van de ene medewerker of afdeling naar de volgende; de medewerker hoeft alleen de eigen taken uit te voeren: het systeem zorgt dat de case in het juiste werkbakje terecht komt voor de volgende stap. Zo kan het werk zeer gestructureerd worden uitgevoerd en heeft het management op ieder moment inzicht in de stand van zaken. Workflowmanagementsystemen waren vooral in het begin van de jaren negentig van de vorige eeuw een hype, waarbij de verwachting was dat steeds meer organisaties steeds meer processen met behulp van workflow zouden willen ondersteunen. Geen dossiers meer die (fysiek of digitaal) achter het bureau glijden, geen onduidelijkheid over wie nu wanneer wat moet doen de verwachtingen waren hooggespannen. Er kwamen zowel gespecialiseerde workflow-pakketten op de markt als workflow-modules van de ERP-leveranciers. De verwachtingen werden echter niet helemaal waargemaakt. Workflow staat geen spontane variaties in de procesgang toe: wat niet van tevoren is gedefinieerd, is niet mogelijk. Dat maakt workflow voor veel processen te rigide; gebruikers voelden zich in een keurslijf gedwongen en vonden dat hun eigen professionaliteit wordt miskend ( ik weet echt zelf wel wat er moet gebeuren, daar heb ik geen systeem voor nodig ). Een voortdurend punt van aandacht bij workflow-systemen is de performance. Dit is een inherent zwak punt van workflow-systemen vanwege de manier waarop ze de database gebruiken. In de meeste workflowsystemen worden de rapportages daarom niet vanuit de live database gedaan, maar vanuit een afslag daarvan. De laatste tijd is er echter sprake van een wederopstanding. Nieuwe workflowpakketten zijn flexibeler, laten zich gemakkelijker integreren met andere applicaties en kunnen heel snel worden ingericht. Ze zijn vaak een onderdeel van implementaties van Document Management Systemen, waarbij het proces van het plaatsen, wijzigen en verwijderen van documenten met behulp van workflow wordt ondersteund. Het fundamentele punt dat elk proces van tevoren gedefinieerd moet zijn, is echter gebleven. 19

22 Internet Internet kan met recht de koning van de hypes worden genoemd. Rond de eeuwwisseling was er een enorme hype rond het Internet (toen nog met hoofdletter geschreven) die een economische hausse genereerde die zijn naoorlogse gelijke niet kende. Toen de hype over zijn hoogtepunt heen was volgde een recessie die aantoonde dat internet weliswaar een enorme impact had op allerlei zaken in de maatschappij, maar dat de wetmatigheden ten aanzien van economische cycli nog steeds gelden. De invloed van het internet was en is natuurlijk enorm, ook op alles wat met bedrijfsvoering en bedrijfsvoeringsystemen te maken heeft. Daarbij kunnen twee dimensies worden onderscheiden: de eisen die aan de bedrijfsvoering worden gesteld, en de mogelijkheden om aan deze eisen te voldoen. Internet heeft een enorme impact gehad op de verwachtingen van burgers en consumenten over de snelheid van handelen van organisaties en over de inzichtelijkheid in de voortgang van processen. Via internet zijn processen die vroeger in de back office plaats vonden voor iedereen transparant geworden. De voorbeelden zijn legio: het kopen van reizen of kaartjes via internet ( helaas zijn het door u gewenst aantal kaartjes op die avond niet meer beschikbaar, maar bij de matineevoorstelling op zondag is nog wel plek ), het kunnen volgen van een bestelling via internet ( uw bestelling is vandaag verzonden ), het kopen én direct geleverd krijgen van software en muziek downloads het aantal voorbeelden is vrijwel onuitputtelijk. En al lang niet meer alleen in de marktsector, maar ook bij de overheid, het onderwijs, de gezondheidzorg et cetera. Internet heeft niet alleen de eisen die aan de bedrijfsvoering worden gesteld enorm aangescherpt, het heeft ook de mogelijkheden om aan deze eisen te voldoen in hoge mate verruimd. Daarbij kan onderscheid worden gemaakt tussen technologische en functionele mogelijkheden. Op technologisch gebied kan worden gesteld dat internet-technologie overal terug te vinden is. Nadat eerst het Internet Protocol (IP) al de standaard was geworden voor datatransport is de browser steeds meer de standaard aan het worden voor de gebruikersinterface van applicaties. Dit biedt zowel voordelen qua beheer van applicaties alsook qua ontsluiting, b.v. van buiten de muren van de eigen organisatie. En ook op het gebied van gegevensuitwisseling tussen verschillende applicaties 20

Dit voorbeeldproject beschrijft het gebruik van web services (open standaarden) voor de ontsluiting van kernregistraties bij de gemeente Den Haag.

Dit voorbeeldproject beschrijft het gebruik van web services (open standaarden) voor de ontsluiting van kernregistraties bij de gemeente Den Haag. Voorbeeldproject Een Haagse SOA Dit voorbeeldproject beschrijft het gebruik van web services (open standaarden) voor de ontsluiting van kernregistraties bij de gemeente Den Haag. Aanleiding Vanuit de visie

Nadere informatie

knkpublishing Microsoft Dynamics De flexibele, innovatieve uitgeverijsoftware Nieuwe kansen in een veranderende media wereld

knkpublishing Microsoft Dynamics De flexibele, innovatieve uitgeverijsoftware Nieuwe kansen in een veranderende media wereld De flexibele, innovatieve uitgeverijsoftware INTEGRATIE CONTINUE INNOVATIE WORKFLOW ONDERSTEUNING ABECON-CONSULTANCY OVER ABECON Microsoft Dynamics Nieuwe kansen in een veranderende media wereld Standaard

Nadere informatie

Workflows voor SharePoint met forms en data K2 VOOR SHAREPOINT

Workflows voor SharePoint met forms en data K2 VOOR SHAREPOINT Slimmer samenwerken met SharePoint Workflows voor SharePoint met forms en data K2 VOOR SHAREPOINT Workflows, forms, reports en data WAAROM KIEZEN VOOR K2? Of u nu workflows moet maken voor items in SharePoint

Nadere informatie

Informatiearchitectuur

Informatiearchitectuur Informatiearchitectuur Onderwerpen Waarom is architectuur (nu) zo belangrijk? Wat is informatiearchitectuur? Ontwikkelingen in de tijd Structuur applicaties Applicatie-integratie Webservices Praktijkvoorbeeld

Nadere informatie

De weg naar SOA bij de Gemeente Rotterdam

De weg naar SOA bij de Gemeente Rotterdam De weg naar SOA bij de Gemeente Rotterdam Een reisverslag OGH Fusion Middleware SOA dag 19-5-2010 Lonneke Dikmans Oracle Ace Director Inhoud 2 Architectuur Doelstellingen Rotterdam Veilig, betrouwbaar

Nadere informatie

Business-to-Business

Business-to-Business Business-to-Business 1 WAT IS BUSINESS-TO-BUSINESS? 1.1 Inleiding Bedrijven communiceren veelvuldig met elkaar. Orders worden geplaatst, facturen worden verzonden, informatie wordt uitgewisseld. Zo n dertig

Nadere informatie

Voorbeelden generieke inrichting Digikoppeling

Voorbeelden generieke inrichting Digikoppeling Voorbeelden generieke inrichting Versie 1.1 Datum 19/12/2014 Status Definitief Colofon Logius Servicecentrum: Postbus 96810 2509 JE Den Haag t. 0900 555 4555 (10 ct p/m) e. servicecentrum@logius.nl Documentbeheer

Nadere informatie

Application Services. Alles onder één dak: functioneel applicatiebeheer, applicatieontwikkeling en testdiensten

Application Services. Alles onder één dak: functioneel applicatiebeheer, applicatieontwikkeling en testdiensten Application Services Alles onder één dak: functioneel applicatiebeheer, applicatieontwikkeling en testdiensten Application Services van KPN Afdelingen smelten samen, markten verschuiven, klanten willen

Nadere informatie

CMS Ronde Tafel. Cloud Continuity. Ir. Jurian Hermeler Principal Consultant

CMS Ronde Tafel. Cloud Continuity. Ir. Jurian Hermeler Principal Consultant CMS Ronde Tafel Cloud Continuity Ir. Jurian Hermeler Principal Consultant Introductie Quint Wellington Redwood Onafhankelijk Management Adviesbureau Opgericht in 1992 in Nederland Ruim 20 jaar ervaring

Nadere informatie

Applicatie Integratie in de zorg: implementatie tips uit de praktijk

Applicatie Integratie in de zorg: implementatie tips uit de praktijk Applicatie Integratie in de zorg: implementatie tips uit de praktijk Veel zorginstellingen geven aan informatievoorziening te willen verbeteren. Om bijvoorbeeld de cliënt meer centraal te stellen of Het

Nadere informatie

begin presentatie welkom naam jan vegt functie business consultant bedrijf www.2en40.nl 2 specialismes + E A I Enterprise Application Integration EAI integratie-vraagstukken veel meer details bij Rita

Nadere informatie

Business Process Management

Business Process Management Business Process Management Prof. dr. Manu De Backer Universiteit Antwerpen Katholieke Universiteit Leuven Hogeschool Gent Wat is een bedrijfsproces? Een verzameling van (logisch) gerelateerde taken die

Nadere informatie

Proces to model en model to execute

Proces to model en model to execute Proces to model en model to execute Een end-to-end (bedrijfs)proces (figuur 1) is het geheel van activiteiten die zich, op een bepaalde plaats door een bepaalde rol, in bepaalde volgorde opvolgen en waarvan

Nadere informatie

Informatiemanagement Examennummer: 62017 Datum: 8 december 2012 Tijd: 13:00 uur - 14:30 uur

Informatiemanagement Examennummer: 62017 Datum: 8 december 2012 Tijd: 13:00 uur - 14:30 uur Informatiemanagement Examennummer: 62017 Datum: 8 december 2012 Tijd: 13:00 uur - 14:30 uur Dit examen bestaat uit 6 pagina s. De opbouw van het examen is als volgt: - 20 meerkeuzevragen (maximaal 40 punten)

Nadere informatie

SOA Security. en de rol van de auditor... ISACA Roundtable 2 juni 2008. Arthur Donkers, 1Secure BV arthur@1secure.nl

SOA Security. en de rol van de auditor... ISACA Roundtable 2 juni 2008. Arthur Donkers, 1Secure BV arthur@1secure.nl SOA Security en de rol van de auditor... ISACA Roundtable 2 juni 2008 Arthur Donkers, 1Secure BV arthur@1secure.nl 1 SOA Web 2.0, web services en service oriented architecture (SOA) is tegenwoordig de

Nadere informatie

The OSI Reference Model

The OSI Reference Model Telematica Applicatielaag Hoofdstuk 16, 17 Applicatielaag 4Bevat alle toepassingen die van het netwerk gebruik maken n E-mail n Elektronisch nieuws n WWW n EDI (Electronic Data Interchange) n Napster,

Nadere informatie

Bedrijfssystemen vervangen door Slim Software Nabouwen

Bedrijfssystemen vervangen door Slim Software Nabouwen Bedrijfssystemen vervangen door Slim Software Nabouwen Codeless White Paper Roland Worms, Directeur Wouter van der Ven, Lead Software Architect Inhoudsopgave 1. Introductie 2. Het IT dilemma. Als standaard

Nadere informatie

mypurchasing Adoptie van uw inkoopprocessen met mypurchasing Mei 2013 - Versie 1.0

mypurchasing Adoptie van uw inkoopprocessen met mypurchasing Mei 2013 - Versie 1.0 mypurchasing Adoptie van uw inkoopprocessen met mypurchasing Mei 2013 - Versie 1.0 1 Introductie... 3 2 Overzicht van scenario s... 4 2.1 myrequisitions... 4 2.2 myguidedbuy... 6 2.3 myconfirmation...

Nadere informatie

Enterprise Architectuur de link tussen Business & ICT

Enterprise Architectuur de link tussen Business & ICT Enterprise Architectuur de link tussen Business & ICT Oriented Architecture (SOA) Nieuwe hype? Of. Jaap Schekkerman, B.Sc. Opinion Leader, Verdonck, Klooster & Associates President & Founder, Institute

Nadere informatie

Whitepaper. Veilig de cloud in. Whitepaper over het gebruik van Cloud-diensten deel 1. www.traxion.com

Whitepaper. Veilig de cloud in. Whitepaper over het gebruik van Cloud-diensten deel 1. www.traxion.com Veilig de cloud in Whitepaper over het gebruik van Cloud-diensten deel 1 www.traxion.com Introductie Deze whitepaper beschrijft de integratie aspecten van clouddiensten. Wat wij merken is dat veel organisaties

Nadere informatie

Congres Architectuur in de Zorg

Congres Architectuur in de Zorg Congres Architectuur in de Zorg Men neme een architect Recept voor een goed zorgsysteem Nieuwegein, 23 juni 2011 Even voorstellen Even voorstellen M&I/Partners, Speerpunten in de zorg EPD-strategie en

Nadere informatie

Service Oriented Architecture voor interne beheersing

Service Oriented Architecture voor interne beheersing Service Oriented Architecture voor interne beheersing Bedrijfsprocessen overschrijden steeds vaker de grenzen van de organisatie, bijvoorbeeld in het geval van processen met toeleveringsbedrijven. Dergelijke

Nadere informatie

Integratie in de praktijk

Integratie in de praktijk Integratie in de praktijk Werken als integratie consultant bij KLM Werken als integratie consultant bij KLM T. Lansbergen A. Kwekel Hogeschool Rotterdam 13/10/2015 Agenda Introductie - Organisatie Use

Nadere informatie

SOA en de echte waarheid over transformatie

SOA en de echte waarheid over transformatie SOA en de echte waarheid over transformatie Art Ligthart Partner, Ordina Apeldoorn IT Congres 2008 21 januari 2008 1 Wat gaan we doen? De consequenties van de invoering van Service Oriented Architectures

Nadere informatie

Procesgerichte IT BPM de link tussen bedrijf en IT

Procesgerichte IT BPM de link tussen bedrijf en IT 24 november 2010 Procesgerichte IT BPM de link tussen bedrijf en IT ir. Martin R. Meijer senior BPM/EAI consultant Agenda Business Process Management, een historisch overzicht BPM als bindmiddel geschikte

Nadere informatie

InforValue. Laat de waarde van Informatie uw bedrijfsdoelstellingen versterken. Informatie Management

InforValue. Laat de waarde van Informatie uw bedrijfsdoelstellingen versterken. Informatie Management Laat de waarde van Informatie uw bedrijfsdoelstellingen versterken Informatie Informatie on Demand Referentie Architectuur Informatie Technologie is belangrijk voor Informatie. Uw organisatie heeft stabiele

Nadere informatie

SugarCRM Commercial open source CRM software

SugarCRM Commercial open source CRM software SugarCRM Commercial open source CRM software Tom Symoens Wat is CRM? CRM is een bedrijfsstrategie met als doel het identificeren, werven en behouden van klanten. CRM vertrekt van de relatie met uw klanten,

Nadere informatie

BISL Business Information Services Library. Een introductie. Algemene informatie voor medewerkers van SYSQA B.V.

BISL Business Information Services Library. Een introductie. Algemene informatie voor medewerkers van SYSQA B.V. BISL Business Information Services Library Een introductie Algemene informatie voor medewerkers van SYSQA B.V. Organisatie SYSQA B.V. Pagina 2 van 9 Inhoudsopgave 1 INLEIDING... 3 1.1 ALGEMEEN... 3 1.2

Nadere informatie

Zelftest Informatica-terminologie

Zelftest Informatica-terminologie Zelftest Informatica-terminologie Document: n0947test.fm 01/07/2015 ABIS Training & Consulting P.O. Box 220 B-3000 Leuven Belgium TRAINING & CONSULTING INTRODUCTIE Deze test is een zelf-test, waarmee u

Nadere informatie

BPM voor Sharepoint: het beste van twee werelden

BPM voor Sharepoint: het beste van twee werelden BPM voor Sharepoint: het beste van twee werelden BPM voor Sharepoint: het beste van twee werelden Analisten als Gartner en Forrester voorzien dat Sharepoint dé standaard wordt voor document management

Nadere informatie

Business Process Management

Business Process Management Business Process Management Daniël van der Perren 7-12-2009 Business Process Management Inhoud Business Process Management... 3 Maar wat is nu een Process?... 4 Wat is een Business Process?... 5 Wat is

Nadere informatie

Exact Synergy Enterprise. Krachtiger Financieel Management

Exact Synergy Enterprise. Krachtiger Financieel Management Exact Synergy Enterprise Krachtiger Financieel Management 1 Inleiding Waar gaat het om? Makkelijke vragen zijn vaak het moeilijkst te beantwoorden. Als het hectische tijden zijn, moet u soms veel beslissingen

Nadere informatie

Projektaanpak Grote Bedrijven. 10 Oktober 2011, Kontakt der Kontinenten

Projektaanpak Grote Bedrijven. 10 Oktober 2011, Kontakt der Kontinenten Projektaanpak Grote Bedrijven 10 Oktober 2011, Kontakt der Kontinenten Agenda Kort voorstellen deelnemers Wat is de beste projektaanpak? Case studies vanuit vooronderzoek Gemeenschappelijke bevindigen

Nadere informatie

TimeManager. ERP voor Dienstverleners. SalesManager Software 2013 The Customer Centric Software Company

TimeManager. ERP voor Dienstverleners. SalesManager Software 2013 The Customer Centric Software Company TimeManager ERP voor Dienstverleners SalesManager Software 2013 The Customer Centric Software Company 2 Inleiding Bent u werkzaam in Professional Services? Met onze geïntegreerde CRM en Project Management

Nadere informatie

Even voorstellen: Historie

Even voorstellen: Historie Postbus 33 5160 AA Sprang-Capelle T 0416 280 880 F 0416 273 322 E info@vanscholladvies.nl I www.vanscholladvies.nl BTW-nr NL8057.27.826.B.01 K.v.K. Tilburg nr. 18047302 Rabobank 33.42.24.578 Even voorstellen:

Nadere informatie

7 Aandachtspunten om een verkeerde CRM software selectie te voorkomen

7 Aandachtspunten om een verkeerde CRM software selectie te voorkomen 7 Aandachtspunten om een verkeerde CRM software selectie te voorkomen Organisaties die zich op dit moment (opnieuw) in een CRM software selectie traject begeven, hebben een grote uitdaging. Daar waar vroeger

Nadere informatie

Architectuur, Organisatie en Business Cases

Architectuur, Organisatie en Business Cases Architectuur, Organisatie en Business Cases Ervaringen uit de praktijk Jan de Baat CMG Trade, Transport & Industry B.V. Inleiding In de Dynamiek track van LAC 2000 is de problematiek omtrent de alignment

Nadere informatie

Betere onderwijsondersteuning met Student Informatie Systemen SIS 2010: VAN INSCHRIJFSYSTEEM NAAR ONDERWIJS 2.0

Betere onderwijsondersteuning met Student Informatie Systemen SIS 2010: VAN INSCHRIJFSYSTEEM NAAR ONDERWIJS 2.0 Betere onderwijsondersteuning met Student Informatie Systemen SIS 2010: VAN INSCHRIJFSYSTEEM NAAR ONDERWIJS 2.0 MINISYMPOSIA Ter introductie / 2 Op 22 maart 2010 organiseerde M&I/Partners een minisymposium

Nadere informatie

Betekent SOA het einde van BI?

Betekent SOA het einde van BI? Betekent SOA het einde van BI? Martin.vanden.Berg@sogeti.nl 18 september 2007 Agenda Wat is SOA? Wat is BI? Wat is de impact van SOA op BI? Sogeti Nederland B.V. 1 Agenda Wat is SOA? Wat is BI? Wat is

Nadere informatie

Meer waarde halen uit uw ICT en EPD ICT sturing richten op realiseren van baten

Meer waarde halen uit uw ICT en EPD ICT sturing richten op realiseren van baten Meer waarde halen uit uw ICT en EPD ICT sturing richten op realiseren van baten Eric Polman HIMSS 2010, Atlanta 1 4 maart 2010 Agenda en doelstelling 1. Introductie 2. ICT in de zorg: kenmerken huidige

Nadere informatie

Van Samenhang naar Verbinding

Van Samenhang naar Verbinding Van Samenhang naar Verbinding Sogeti Page 2 VAN SAMENHANG NAAR VERBINDING Keuzes, keuzes, keuzes. Wie wordt niet horendol van alle technologische ontwikkelingen. Degene die het hoofd koel houdt is de winnaar.

Nadere informatie

Canonieke Data Modellering op basis van ArchiMate. Canonieke Data Modellering op basis van Archimate Bert Dingemans

Canonieke Data Modellering op basis van ArchiMate. Canonieke Data Modellering op basis van Archimate Bert Dingemans Canonieke Data Modellering op basis van ArchiMate Canonieke Data Modellering op basis van Archimate Bert Dingemans Abstract Modelleren op basis van de open standard ArchiMate is een goed uitgangspunt voor

Nadere informatie

ENERGIE BEDRIJVEN EN ICT

ENERGIE BEDRIJVEN EN ICT ENERGIE BEDRIJVEN EN ICT De energiemarkt in Nederland is continu in beweging. Nieuwe toetreders veroveren marktaandeel en slimme meters, sectorwijzigingen en splitsing zorgen voor veranderingen. Energiebedrijven

Nadere informatie

Open Informatie Management Server

Open Informatie Management Server OpenIMSR Open Informatie Management Server OpenIMS Algemeen OpenIMS is een platform voor het beheren van ongestructureerde informatie (stromen). U kunt hierbij denken aan werkprocessen of projecten waarin

Nadere informatie

De ins en outs van OpenERP! OpenERP wanneer en hoe toepasbaar en welke aandachtspunten bij invoering

De ins en outs van OpenERP! OpenERP wanneer en hoe toepasbaar en welke aandachtspunten bij invoering De ins en outs van OpenERP! OpenERP wanneer en hoe toepasbaar en welke aandachtspunten bij invoering OpenERP Inhoud Ervaringen vanuit de gebruiker DEMO Open source filosofie OpenERP Voor welke bedrijven

Nadere informatie

DE CIO VAN DE TOEKOMST

DE CIO VAN DE TOEKOMST MIC 2015 DE CIO VAN DE TOEKOMST 30 oktober 2015 Mark van der Velden principal adviseur, interim manager EVEN VOORSTELLEN ONDERWERPEN De complexiteit van ICT in de zorg ICT ontwikkeling in drie stappen

Nadere informatie

Customer Case: WoningNet

Customer Case: WoningNet Customer Case: WoningNet WoningNet en Webservices Woonruimtebemiddeling Shared service center Business uitdaging Architectuur visie Woonruimtebemiddeling Woningzoekende Corporatiemedewerker Corporatiemedewerker

Nadere informatie

Kritieke succesfactoren bij ERP-implementaties in het MKB

Kritieke succesfactoren bij ERP-implementaties in het MKB Kritieke succesfactoren bij ERP-implementaties in het MKB ERP nu ook geschikt voor midden- en kleinbedrijf Was Enterprise Resource Planning (ERP) tot aan het begin van het millennium vooral voor de grote

Nadere informatie

Business & IT Alignment deel 1

Business & IT Alignment deel 1 Business & IT Alignment deel 1 Informatica & Economie Integratie 1 Recap Opdracht 1 Wat is integratie? Organisaties Strategie De omgeving van organisaties AH Bonuskaart AH Bonuskaart Economisch Geïntegreerd

Nadere informatie

Cloud Computing. Definitie. Cloud Computing

Cloud Computing. Definitie. Cloud Computing Cloud Computing Definitie In de recente literatuur rond Cloud Computing zijn enorm veel definities te vinden die het begrip allemaal op een verschillende manier omschrijven. Door deze diversiteit zijn

Nadere informatie

End-note. Sven Noomen Wouter Heutmekers

End-note. Sven Noomen Wouter Heutmekers End-note Sven Noomen Wouter Heutmekers 2 Ok, en morgenvroeg? Voorstellen 25111978 14 8 4 6 23 25031981 12 3 1 1339 3 Think BIG Act SMALL 2011 Scale FAST 4 5 6 Visie & strategie Strategie Ondersteuning

Nadere informatie

Enabling Mobile. Een whitepaper over het ontsluiten van data en systemen voor gebruik met en door mobiele applicaties

Enabling Mobile. Een whitepaper over het ontsluiten van data en systemen voor gebruik met en door mobiele applicaties Enabling Mobile Een whitepaper over het ontsluiten van data en systemen voor gebruik met en door mobiele applicaties Door Rutger van Iperen Mobile Developer bij AMIS Services Introductie Het gebruik van

Nadere informatie

HOE EEN BEDRIJF 180 GRADEN DRAAIT

HOE EEN BEDRIJF 180 GRADEN DRAAIT Exact Online CASE STUDY HOE EEN BEDRIJF 180 GRADEN DRAAIT www.exactonline.nl 2 EXACT ONLINE CASE STUDY ACCOUNTANCY HOE TENSING BINNEN 1 JAAR 180 GRADEN DRAAIDE Tensing, een mobility en Geo- ICT software

Nadere informatie

Regie uit een andere Branche. Hoe om te gaan met de vraag en de levering. Facto Magazine Congres 12 mei 2009. www.quintgroup.com

Regie uit een andere Branche. Hoe om te gaan met de vraag en de levering. Facto Magazine Congres 12 mei 2009. www.quintgroup.com Regie uit een andere Branche Facto Magazine Congres 12 mei 2009 Hoe om te gaan met de vraag en de levering THIS DOCUMENT CONTAINS PROPRIETARY INFORMATION, WHICH IS PROTECTED BY COPYRIGHT. ALL RIGHTS RESERVED.

Nadere informatie

Naar de cloud: drie praktische scenario s. Zet een applicatiegerichte cloudinfrastructuur op. whitepaper

Naar de cloud: drie praktische scenario s. Zet een applicatiegerichte cloudinfrastructuur op. whitepaper Naar de cloud: drie praktische scenario s Zet een applicatiegerichte cloudinfrastructuur op whitepaper Naar de cloud: drie praktische scenario s Veel bedrijven maken of overwegen een transitie naar de

Nadere informatie

14-9-2015. Je kunt de presentatie na afloop van elke les downloaden. Ga naar : www.gelsing.info Kies voor de map Systeemontwikkeling

14-9-2015. Je kunt de presentatie na afloop van elke les downloaden. Ga naar : www.gelsing.info Kies voor de map Systeemontwikkeling Les 1 Docent: Marcel Gelsing Je kunt de presentatie na afloop van elke les downloaden. Ga naar : www.gelsing.info Kies voor de map Systeemontwikkeling Je kunt hier (optioneel) ook een gratis tool downloaden

Nadere informatie

Waarom deelnemen aan een ICT project voor KMO s? Business aliniëren met ICT. Chris Block 5/3/12

Waarom deelnemen aan een ICT project voor KMO s? Business aliniëren met ICT. Chris Block 5/3/12 Waarom deelnemen aan een ICT project voor KMO s? Business aliniëren met ICT Chris Block 5/3/12 De KMO heeft veel vraagtekens over ICT Onze informatica is onvoldoende aangepast aan onze bedrijfsvoering

Nadere informatie

Posthogeschoolvorming rond Enterprise Content Management Business Process Management Service Oriented Architectures

Posthogeschoolvorming rond Enterprise Content Management Business Process Management Service Oriented Architectures Informatiebeheer: een nieuw tijdperk Posthogeschoolvorming rond Enterprise Content Management Business Process Management Service Oriented Architectures Programma voorjaar 2010 Zoals eerder vermeld, bestaat

Nadere informatie

Balanced Scorecard. Een introductie. Algemene informatie voor medewerkers van: SYSQA B.V.

Balanced Scorecard. Een introductie. Algemene informatie voor medewerkers van: SYSQA B.V. Balanced Scorecard Een introductie Algemene informatie voor medewerkers van: SYSQA B.V. Organisatie SYSQA B.V. Pagina 2 van 9 Inhoudsopgave 1 INLEIDING... 3 1.1 ALGEMEEN... 3 1.2 VERSIEBEHEER... 3 2 DE

Nadere informatie

Exact Synergy Enterprise. Krachtiger Klantbeheer CRM

Exact Synergy Enterprise. Krachtiger Klantbeheer CRM Exact Synergy Enterprise Krachtiger Klantbeheer CRM 1 Inleiding Waar gaat het om? De klant komt op de eerste plaats. Maar geldt dat voor al uw klanten? En om hoeveel (potentiële) klanten gaat het; tientallen,

Nadere informatie

Digikoppeling adapter

Digikoppeling adapter Digikoppeling adapter Versie 1.0 Datum 02/06/2014 Status Definitief Van toepassing op Digikoppeling versies: 1.0, 1.1, 2.0, 3.0 Colofon Logius Servicecentrum: Postbus 96810 2509 JE Den Haag t. 0900 555

Nadere informatie

Applicatierationalisatie? Probeer het eens met BPM

Applicatierationalisatie? Probeer het eens met BPM Applicatierationalisatie? Probeer het eens met BPM Applicatierationalisatie? Probeer het eens met BPM Vrijwel iedere CIO streeft naar lagere kosten en een grotere flexibiliteit van de IT-omgeving. Organisaties

Nadere informatie

white paper 2 Selectie ehrm oplossing: Hoe kom ik tot de juiste keuze?

white paper 2 Selectie ehrm oplossing: Hoe kom ik tot de juiste keuze? white paper 2 Selectie ehrm oplossing: Hoe kom ik tot de juiste keuze? 1 Voorwoord 1. ehrm oplossing: impact van de keuze 2. Overzicht oplossingen 3. Project organisatie voor ehrm 4. Van ambitie tot keuze

Nadere informatie

Procesmanagement & ict. Een haat-liefde verhouding?

Procesmanagement & ict. Een haat-liefde verhouding? Procesmanagement & ict. Een haat-liefde verhouding? 10 TIEM 2.0 43 PROCESMANAGEMENT & ICT. EEN HAAT-LIEFDE VERHOUDING? Als we kijken naar de markt voor business process management (BPM) ondersteunende

Nadere informatie

Michiel de van der Schueren

Michiel de van der Schueren Michiel de van der Schueren Voorzitter mail: michiel@devanderschueren.nl twitter: @michieldevander Cloud Computing: hype of realiteit? It s not the strongest of species that will survive, nor the most

Nadere informatie

TELECOM UTILITIES & MEDIA SOFTWARE SOLUTIONS. Geïntegreerde Operations Support oplossingen

TELECOM UTILITIES & MEDIA SOFTWARE SOLUTIONS. Geïntegreerde Operations Support oplossingen TELECOM UTILITIES & MEDIA SOFTWARE SOLUTIONS Geïntegreerde Operations Support oplossingen Geïntegreerde Operations Support voor Telecom, Utilities & Media Als branchespecialist ondersteunt Atos Origin

Nadere informatie

output management www.advanced-forms.com

output management www.advanced-forms.com output management www.advanced-forms.com Advanced-Forms Advanced-Forms is een state-of-the-art, gebruiksvriendelijke- en flexibele outputmanagementoplossing voor bedrijven van elke grootte. Met Advanced-Forms

Nadere informatie

Uitleg algemene structuur WTell

Uitleg algemene structuur WTell Uitleg algemene structuur WTell Brondocument C:\WebServer\Handleiding\WTellAlgemeen\WTellStructuurGlobaal.odt Versiebeheer Versie Datum Uitleg 1.0v 21-09-11 1e versie met uitleg globale structuur WTell

Nadere informatie

Presentatie Rapportage Met SAP Business Objects

Presentatie Rapportage Met SAP Business Objects Presentatie Rapportage Met SAP Business Objects Verzorgd door: Camille van Dongen, itelligence Fouad Allabari, i3 Woerden 4 februari 2011 Agenda Voorstellen itelligence & i3 Business Intelligence SAP Business

Nadere informatie

Denken in processen. Peter Matthijssen. Business Model Innovation. Business Process Management. Lean Management. Enterprise Architecture

Denken in processen. Peter Matthijssen. Business Model Innovation. Business Process Management. Lean Management. Enterprise Architecture Denken in processen Peter Matthijssen Introductie BiZZdesign Consultancy Training Tools Best practices Business Model Innovation Business Process Management Lean Management Enterprise Architecture Wereldwijd

Nadere informatie

SaaS en cloud computing: in de mist of in de wolken? Karin Zwiggelaar, partner 20 september 2010

SaaS en cloud computing: in de mist of in de wolken? Karin Zwiggelaar, partner 20 september 2010 SaaS en cloud computing: in de mist of in de wolken? Karin Zwiggelaar, partner 20 september 2010 We staan aan de vooravond van de volgende Internetrevolutie De klassieke werkwijze van organisaties zal

Nadere informatie

Regas als bedrijf. Regas B.V. is een landelijke speler en actief binnen

Regas als bedrijf. Regas B.V. is een landelijke speler en actief binnen Regas als bedrijf Regas B.V. is een landelijke speler en actief binnen de geestelijke gezondheidszorg en jeugdzorg. Binnen de maatschappelijke dienstverlening en maatschappelijke opvang/ vrouwenopvang

Nadere informatie

BOM s horen niet in spreadsheets

BOM s horen niet in spreadsheets BOM s horen niet in spreadsheets Innoveer met vertrouwen, wetende dat iedereen de juiste versie heeft van de BOM. Alles wat je nodig hebt om je product te bouwen De bill of materials (BOM) bevat de onderdelen

Nadere informatie

Agenda 26-4-2009. Wat zijn de gevolgen van Cloud en Gridcomputing voor de gebruikersorganisatie en de beheersfunctie.

Agenda 26-4-2009. Wat zijn de gevolgen van Cloud en Gridcomputing voor de gebruikersorganisatie en de beheersfunctie. Wat zijn de gevolgen van Cloud en Gridcomputing voor de gebruikersorganisatie en de beheersfunctie. John Lieberwerth Agenda Even voorstellen Cloud Computing De tien Plagen Gebruikersorganisatie en ICT

Nadere informatie

Eén, twee of alle disciplines op weg naar één centraal self service portaal

Eén, twee of alle disciplines op weg naar één centraal self service portaal Eén, twee of alle disciplines op weg naar één centraal self service portaal Eén, twee of alle disciplines op weg naar één centraal self service portaal Bijna iedereen die binnen een wat grotere organisatie

Nadere informatie

Dragon1 EA Tool. Business case webbased EA tool. Een webbased EA tool geschikt voor elke architectuurmethode!

Dragon1 EA Tool. Business case webbased EA tool. Een webbased EA tool geschikt voor elke architectuurmethode! Dragon1 EA Tool Business case webbased EA tool Een webbased EA tool geschikt voor elke architectuurmethode! uw organisatie, datum, versie #.#, documentstatus eigenaar/budgetverantwoordelijke: Kies op deze

Nadere informatie

Shared Services in ontwikkeling binnen de Rijksoverheid

Shared Services in ontwikkeling binnen de Rijksoverheid Overheid & Sourcing Drs. Ing. Bob van Graft MCM, CGEIT, C CISO Wnd. Directeur SSC ICT Haaglanden Shared Services in ontwikkeling binnen de Rijksoverheid Digitalization of the Enterprise Bron: Gartner ITxpo

Nadere informatie

Food Solution & Heemskerk OBUG 2014

Food Solution & Heemskerk OBUG 2014 Food Solution & Heemskerk OBUG 2014 Agenda - Introductie - W. Heemskerk BV - Wat is de Ordina Food Solution? - Waarom de Ordina Food Solution? - Aanpak - Resultaten 2 3 Historie W. Heemskerk BV 1960: Opgericht

Nadere informatie

Proactief monitoring en beheer van Oracle Fusion Middleware

Proactief monitoring en beheer van Oracle Fusion Middleware Proactief monitoring en beheer van Oracle Fusion Middleware Denis Joannides Jelle de Bruin Truston Fusion Duwboot 6-8 Houten www.truston-fusion.com OGH 19 mei 2010 Wie is Truston Fusion? Onderdeel van

Nadere informatie

HOE DE KANS OP EEN SUCCESVOLLE ERP- IMPLEMENTATIE TE VERGROTEN

HOE DE KANS OP EEN SUCCESVOLLE ERP- IMPLEMENTATIE TE VERGROTEN WHITEPAPER HOE DE KANS OP EEN SUCCESVOLLE ERP- IMPLEMENTATIE TE VERGROTEN..HET EFFECT VAN VREEMDE OGEN.. Copyright 2014 OPDIC W www.implementatie-erp.nl E info@implementatie-erp.nl Hoe de kans op een succesvolle

Nadere informatie

Wij de ontwikkeling, het beheer en de service; U het gebruikersgemak en het resultaat; Samen succesvol zijn!

Wij de ontwikkeling, het beheer en de service; U het gebruikersgemak en het resultaat; Samen succesvol zijn! Ready to go Pagina 1 van 12 Wij de ontwikkeling, het beheer en de service; U het gebruikersgemak en het resultaat; Samen succesvol zijn! Copyright Pagina 2015, 2 van 12 perbit bv Alle rechten zijn gereserveerd.

Nadere informatie

Praktisch Implementeren van EA bij Gemeenten

Praktisch Implementeren van EA bij Gemeenten Praktisch Implementeren van EA bij Gemeenten Edwin de Vries 3 juni 2008 Praktisch Implementeren van Enterprise Architectuur bij Gemeenten Waarom Architectuur bij Gemeenten? Praktische aanpak Invulling

Nadere informatie

Een gezonde zorg is ook onze zorg

Een gezonde zorg is ook onze zorg Een gezonde zorg is ook onze zorg De zorg stond in 2012 in het brandpunt van de publieke en politieke belangstelling. Zorg moet betaalbaar zijn, maar ook kwalitatief hoogwaardig. Informatietechnologie

Nadere informatie

Vastgoedinformatiesystemen. Thijs van der Spil

Vastgoedinformatiesystemen. Thijs van der Spil Vastgoedinformatiesystemen Thijs van der Spil Wat je wilt voorkomen is een systeem dat niet kan wat je nodig hebt dat veel te duur is in aanschaf of exploitatie dat niet kan meegroeien met je organisatie

Nadere informatie

Conclusie: voor elke organisatie die dit nastreeft is het goed besturen en beheersen van de bedrijfsprocessen

Conclusie: voor elke organisatie die dit nastreeft is het goed besturen en beheersen van de bedrijfsprocessen 1 Waarom? : Succesvol zijn is een keuze! Organisaties worden door haar omgeving meer en meer gedwongen om beter te presteren. Voornamelijk wordt dit ingegeven door de klant die haar eisen en wensen m.b.t.

Nadere informatie

Doe eens gek! Houd rekening met de mensen in uw organisatie bij het implementeren van ICT oplossingen.

Doe eens gek! Houd rekening met de mensen in uw organisatie bij het implementeren van ICT oplossingen. Doe eens gek! Houd rekening met de mensen in uw organisatie bij het implementeren van ICT oplossingen. ERP, CRM, workflowmanagement en documentmanagement systemen, ze hebben één ding gemeen: Veel van de

Nadere informatie

Thier Software Development

Thier Software Development planning.nl Thier Software Development Planning.nl is, als je alle factoren en afhankelijkheden mee zou nemen, vaak complex. Daarom is het belangrijk bij het automatiseren van dit proces te bedenken welke

Nadere informatie

Independer.nl verhoogt efficiency met BizTalk Server

Independer.nl verhoogt efficiency met BizTalk Server Independer.nl verhoogt efficiency met BizTalk Server Door het proces tussen aanvraag en afsluiten van een verzekering te automatiseren, verloopt het sneller en is de kans op fouten sterk afgenomen. Independer.nl

Nadere informatie

Geen technologisch speeltje, maar realistische basis voor bedrijfsvoordelen!

Geen technologisch speeltje, maar realistische basis voor bedrijfsvoordelen! Webservices! Webservices zijn een drijvende kracht voor het ontstaan van waardenetten binnen ecosystemen. In deze waardenetten zullen bedrijven, zowel intern met bedrijfsonderdelen als extern met andere

Nadere informatie

Standaarden voor gegevensuitwisseling

Standaarden voor gegevensuitwisseling Standaarden voor gegevensuitwisseling Afspraken over informatie-uitwisseling Wereldwijde afspraken binnen de ict om hard- en software met elkaar te kunnen laten communiceren noemen we standaarden voor

Nadere informatie

Meer Business mogelijk maken met Identity Management

Meer Business mogelijk maken met Identity Management Meer Business mogelijk maken met Identity Management De weg naar een succesvolle Identity & Access Management (IAM) implementatie David Kalff OGh 14 september 2010 't Oude Tolhuys, Utrecht Agenda Herkent

Nadere informatie

IP Services. De grenzeloze mogelijkheden van een All IP -netwerk

IP Services. De grenzeloze mogelijkheden van een All IP -netwerk IP Services De grenzeloze mogelijkheden van een All IP -netwerk Voor wie opgroeit in deze tijd is het de grootste vanzelfsprekendheid. Je zet de computer aan en je kunt mailen, chatten, elkaar spreken

Nadere informatie

Figuur 1 Model Operational Excellence

Figuur 1 Model Operational Excellence 1. Management samenvatting Ondanks de groeiende populariteit process redesign, is er maar weinig bekend over de strategieën die organisaties kunnen volgen om te bereiken. Een redesign strategie specificeert

Nadere informatie

Misverstand 1 ARTIKEL. XML is een programmeertaal met ongekende mogelijkheden

Misverstand 1 ARTIKEL. XML is een programmeertaal met ongekende mogelijkheden ARTIKEL auteur Reinier Balt en Guido van der Harst tijdschrift Automatisering Gids 7-12-2002 Is XML de magische oplossing voor het realiseren van elektronische gegevensuitwisseling? Hier bestaan nogal

Nadere informatie

Ontwerpen van een Enterprise Service Bus

Ontwerpen van een Enterprise Service Bus Applicatie-ontwikkeling waarbij integratie met andere systemen niet van toepassing is komt zelden meer voor. Daarom komt steeds prominenter naar voren de vraag naar een Enterprise Service Bus (ESB). Maar

Nadere informatie

Procestool; sleutel tot succes?

Procestool; sleutel tot succes? Procestool; sleutel tot succes? Gerard Hebenaar Gerard Hebenaar Adviesgilde 1 Even voorstellen.. Gerard Hebenaar Bedrijfskunde Adviesvaardigheden 15 jaar ervaring in de consultancy Verkoop en advies van

Nadere informatie

Rijkspas: veiligheid en flexibiliteit. ID-ware, C. Borgmann, MSc Heerhugowaard 24 november 2011

Rijkspas: veiligheid en flexibiliteit. ID-ware, C. Borgmann, MSc Heerhugowaard 24 november 2011 Rijkspas: veiligheid en flexibiliteit ID-ware, C. Borgmann, MSc Heerhugowaard 24 november 2011 24-11-2011 Profile Consultancy Services State of the art software solutions Project implementation Life-cycle

Nadere informatie

De kracht van BI & Architectuur

De kracht van BI & Architectuur Samen boeken we succes De kracht van BI & Architectuur in de praktijk Business Intelligence Symposium 2009 Emiel van Bockel BI Awards 2009 2 Voorstellen Emiel van Bockel - Manager Information Services

Nadere informatie