Portals en SOA. Competence Center Infrastructural Software Services

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Portals en SOA. Competence Center Infrastructural Software Services"

Transcriptie

1 Portals en SOA Competence Center Infrastructural Software Services Meer informatie Voor vragen over deze whitepaper of meer informatie kunt u contact opnemen met Info Support door te bellen naar +31 (0) en te vragen naar Sales Support & Marketing (Nederland) of te bellen naar +32 (0) (België). U kunt ook een sturen naar

2 Inhoudsopgave 1 INLEIDING DOELSTELLING VAN EEN PORTAL Geschiedenis van het portal concept Portals vanuit verschillende perspectieven Eenduidige gebruikersomgeving Informatie-integratie Aanpasbaarheid aan gebruikerswensen Samenwerking en kennisdeling Dashboards Processen en workflow Ketenintegratie Ontwikkelomgeving voor webapplicaties POSITIONERING BINNEN SOA Definitie Visies vanuit de markt IBM Oracle (en BEA) Microsoft SAP Liferay SaaS portals Nederlandse Overheid Referentie Architectuur Gemeentelijke midoffice Endeavour Referentiearchitectuur STAPPENPLAN PORTAL IMPLEMENTATIE De weg naar succesvolle portal implementatie Stap 1 Doelstelling Stap 2 Business case & roadmap Stap 3 Productselectie Stap 4 Proof-of-concept Stap 5 Realisatie Stap 6 Implementatie Aandachtspunten Portal adoptie Laagdrempeligheid tot onbeheersbaarheid Beveiliging en compliancy Koppeling met bestaande systemen Formele en informele samenwerking CONCLUSIES BIJLAGE A: PORTAL DEFINITIES REFERENTIES OVER INFO SUPPORT Info Support, Veenendaal 2014 Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt door middel van druk, fotokopie, microfilm of op welke andere wijze ook, zonder voorafgaande toestemming van Info Support. No part of this publication may be reproduced in any form by print, photo print, microfilm or any other means without written permission by Info Support. Prijsopgaven en leveringen geschieden volgens de Algemene Voorwaarden van Info Support B.V., gedeponeerd bij de K.v.K. te Utrecht onder nr Een exemplaar zenden wij u op uw verzoek per omgaande kosteloos toe.

3 1 Inleiding De laatste jaren zijn er in verschillende verschijningsvormen portals ontwikkeld. De grote hype omtrent portals lijkt er een beetje af te zijn. Dit wordt onder andere bevestigd door Gartner. Gartner positioneert portals in zijn hype cycle als climbing the slope [HYPE]. Dat wil zeggen dat de hype voorbij is, dat het de periode van desillusie overleefd heeft en dat nu de tijd is gekomen dat er een duidelijk begrip ontstaat van toepasbaarheid van de technologie en de bijbehorende mogelijkheden en risico s. Deze paper beschrijft de toepasbaarheid van portaltechnologie door twee belangrijke succesfactoren voor de implementatie van een portal in een administratieve organisatie te bespreken en deze in een stappenplan te plaatsen. Allereerst moet het voor de organisatie duidelijk zijn met welke doelstelling de portal wordt ingezet. Portals kunnen voor heel verschillende doeleinden gebruikt worden. Veel portals ontstaan vanuit pilots, bijvoorbeeld vanuit de behoefte kennis te delen, en groeien hierna organisch verder. Andere portals ontsluiten verschillende backend systemen waarvoor grote projecten of zelfs programma s worden opgetuigd. In hoofdstuk 2 worden een aantal perspectieven besproken waar vanuit organisaties kunnen besluiten een portal in te zetten. Een tweede succesfactor voor de implementatie van een portal is de positionering binnen de technische architectuur. Veel organisaties zijn bezig met het inrichten van een service georiënteerde architectuur (SOA). Binnen dit type architectuur wordt onder andere flexibiliteit nagestreefd door verantwoordelijkheden te scheiden in verschillende services. Omdat portalproducten steeds meer functionaliteit bevatten is het de vraag welke verantwoordelijkheden een portal binnen een SOA dient te vervullen. In hoofdstuk 3 wordt verder ingegaan op de positionering van een portal in de SOA omgeving. Hierbij wordt onder andere ook gekeken naar een technische definitie, hoe belangrijke marktpartijen een portal positioneren en hoe Info Support de portal positioneert binnen de Endeavour softwareontwikkelstraat. In hoofdstuk 4 wordt een stappenplan beschreven hoe organisaties het beste met portals aan de slag kunnen gaan. Hierbij worden nog een aantal extra aandachtspunten geformuleerd die van invloed zijn op het welslagen van een implementatie. Ten slotte volgt in hoofdstuk 5 de conclusie. Whitepaper Portals en SOA Pagina 3 van 24

4 2 Doelstelling van een portal Welke behoefte hebben organisaties om met portals aan de slag te gaan? Hiervoor wordt eerst gekeken naar de ontstaansgeschiedenis van portals. 2.1 Geschiedenis van het portal concept Navaneeth Krishnan 1 schreef een samenvatting van de ontwikkeling van het portal concept met de volgende strekking: De ontwikkeling van het concept portal startte vanaf het begin van het world wide web. In het begin van het web ging het om het beschikbaar stellen en dus delen van content. De content was statisch van nature en bevatte onderlinge verwijzingen middels hyperlinks. In deze periode ontstonden veel portals die als startpunt voor het Internet fungeerde door de verschillende Internet sites met hyperlinks in categorieën te verdelen. Een portal was dus niet meer dan een simpele wegwijzer naar content op het web. Een duidelijk voorbeeld van een dergelijke portal is Portal = content Naar mate het aantal Internet sites explosief begon te groeien werd het steeds moeilijker om deze sites handmatig te indexeren. Met de komst van scripttechnologieën als CGI werd het web ook dynamischer en daarmee lastiger de sites in te delen via statische links. In deze fase ontstonden zoekmachines die de content van het internet doorzoekbaar maakte. Belangrijke (zoek)portals uit die tijd waren en Portal = content + search Door de dynamische mogelijkheden van het web werd het ook steeds interessanter voor bedrijven om te zoeken naar business mogelijkheden op het web. Bedrijven konden op het web op een goedkope en effectieve manier communiceren met klanten, partners en stakeholders. Deze gebruikersgroepen hebben zeer uiteenlopende informatiebehoeften waardoor het noodzakelijk werd de gebruikersgroep alleen voor hen relevante informatie te presenteren (personalization). Denk bijvoorbeeld aan de manier waarop funda.nl onderscheid maakt in content voor particulieren en bedrijven. Portal = content + search + personalization Tegelijkertijd maakten bedrijven gebruik van deze zelfde technologie om ook binnen de organisatie een intranet in te richten voor hun medewerkers. Zowel voor interne nieuwsberichten, als bijvoorbeeld het beschikbaar stellen van documenten of enquêtes voor het personeel. Portal = content + search + personalization + organization In de fase daarop werd steeds duidelijker dat het internet/intranet een krachtig medium is voor samenwerking (collaboration). Er ontstonden verschillende instant messaging netwerken en allerlei web-based communities. De portal ontwikkelde 1 Whitepaper Portals en SOA Pagina 4 van 24

5 zich tot het ideale startpunt voor al dit soort samenwerkingsmogelijkheden. is hier al jaren een voorbeeld van. Portal = content + search + personalization + organization + collaboration Vandaag de dag zijn op het internet steeds meer diensten (services) te vinden. Organisaties bieden hun diensten direct via het web aan, welke ook direct via het web geconsumeerd kunnen worden. Vandaar dat portals nu meer nadrukkelijk mogelijkheden hebben om te communiceren met deze services op verschillende manieren en met verschillende technieken. Hierbij kan bijvoorbeeld gedacht worden aan de persoonlijke startpagina van igoogle, waarmee allerlei content van Google, maar ook van andere leveranciers zelf samengesteld en op één startpagina getoond kan worden. Portal = content + search + personalization + organization + collaboration + (web) services 2.2 Portals vanuit verschillende perspectieven Zoals uit de ontstaansgeschiedenis van het portal concept duidelijk wordt, is de functionaliteit van de portal in de loop der jaren uitgebreid. Daarbij komt ook nog dat leveranciers van portalproducten veel extra functionaliteit aan de portals hebben toegevoegd door bijvoorbeeld bestaande producten samen te voegen met het portalproduct. Hierdoor kan een portal vanuit heel verschillende perspectieven benaderd worden. Dit leidt tot begripsverwarring en maakt het voor organisaties erg lastig om te bepalen of en hoe zij een portal in hun organisatie moeten positioneren. In de volgende paragrafen worden een aantal verschillende perspectieven besproken waarvoor een portal ingezet kan worden Eenduidige gebruikersomgeving Doordat organisaties voor verschillende bedrijfsfunctionaliteit verschillende applicaties gebruiken, zijn werknemers vaak genoodzaakt om hun werk via verschillende applicaties uit te voeren. Dit leidt er toe dat werknemers continue moeten wisselen tussen deze applicaties en waarbij vaak gegevens van de ene applicatie naar de applicatie overgenomen moeten worden. Daarnaast moeten de gebruikers voor deze verschillende applicaties opgeleid worden. Met een portal kunnen de gebruikersinterfaces van deze applicatie gecombineerd worden in een eenduidige webomgeving. Belangrijk voordeel hiervan is dat gebruikers het geheel als één systeem ervaren door bijvoorbeeld niet bij elk systeem opnieuw hoeven in te loggen (single sign on) Informatie-integratie Informatie is vaak verspreid over verschillende applicaties of verschillende datastores binnen de organisatie en niet alle informatie is gestructureerd vastgelegd. Daarom worden portals ingezet om deze informatie centraal beschikbaar te stellen. Een techniek die hiervoor gebruikt worden is onder andere enterprise search, waarbij verschillende bronnen door de zoekmachine geïndexeerd worden Aanpasbaarheid aan gebruikerswensen Portal technieken worden steeds meer gebruikt om de content van een website aan te passen aan de doelgroep. Hierbij kan onderscheid gemaakt worden tussen personalization en customization. Met personalization wordt de informatie op de portal aangepast op basis van het profiel van de gebruiker, bijvoorbeeld gebaseerd op expertise, afdeling, project of land. Met customization kan de gebruiker de portal zelf Whitepaper Portals en SOA Pagina 5 van 24

6 aanpassen naar zijn eigen wensen, zowel de stijl als de informatie die er getoond moet worden. Hierdoor kan de gebruiker een selectie doen van de beschikbare informatie en beter aan zijn informatiebehoefte voldoen. Daarnaast kan ook sprake zijn van meerdere talen en/of meerdere merken waar de portal rekening mee moet houden. Content Management Voor de verschillende gebruikersgroepen moet de content makkelijk beheerd kunnen worden. Daarom worden portals vaak gecombineerd met Content Management Systemen (CMS). Self service Een ander belangrijk gerelateerd onderwerp is de mogelijkheid om de gebruikers van de portal inzicht te geven in hun eigen gegevens die bij de organisatie bekend zijn en deze te laten onderhouden met behulp van elektronische formulieren. Hierdoor ontstaat een self service portal die tot hogere kwaliteit van de data kan leiden (zeker als gebruikers er zelf belang bij hebben dat hun gegevens correct zijn) en het beheer van de data sterk kan versimpelen voor de organisatie zelf Samenwerking en kennisdeling Een portal wordt vaak ingezet om kennis en informatie te delen binnen bepaalde groepen. Denk hierbij aan een teamsite voor leden van een project, waarbij elk lid documenten op de portal kan plaatsen en aanpassen, berichten kan posten en de planning kan bekijken. Deze portals bevatten vaak mogelijkheden om blogs en forums te starten. Door de combinatie met instant messaging technologie kan vanuit de portal ook direct met elkaar gecommuniceerd worden en kan de portal aangeven wie aanwezig is (presence). Document Management De portal kan ook gebruikt worden om dienst te doen als document management systeem. Immers, de portal biedt in veel gevallen mogelijkheden om documenten op te slaan, te rubriceren en de onderhouden (inclusief versiebeheer). Kennismanagement Hetzelfde kan gezegd worden van kennismanagement. De portal kan ook dienst doen om kennis te borgen (door vastlegging ervan in de portal) of om vast te leggen waar kennis zich in de organisatie bevindt Dashboards Vanuit managementperspectief kan de portal fungeren als dashboard voor managementinformatie. Deze informatie kan dan uit een managementinformatiesysteem (MIS) komen, maar door de portaalintegratie kan informatie ook direct uit de primaire systemen komen. Dit geeft de manager de mogelijkheid om (binnen één gebruikersomgeving) direct detailgegevens te bekijken door via de portal het desbetreffende systeem te raadplegen. Vanuit dit perspectief kan een portal dus fungeren als monitor en sturinginstrument voor het management (steeds vaker spelen leveranciers ook concreet in op management modellen zoals Balanced Scorecard). Een portal kan natuurlijk ook als dashboard voor projecten fungeren (zie kader). Whitepaper Portals en SOA Pagina 6 van 24

7 Project Portal: Dashboard van de Endeavour Softwareontwikkelstraat Een softwareontwikkelstraat verbetert de kwaliteit en de snelheid van het softwareontwikkelproces. Dat gebeurt in de eerste plaats door het proces inzichtelijk en controleerbaar te maken. Het Project Portal speelt daarbij een cruciale rol. Dit is een webportaal dat als informatieplatform fungeert voor projectleden, managers en eventuele andere partijen. Een belangrijke bron van informatie is de dagelijkse rapportage. Deze zorgt ervoor dat het team voordurend op de hoogte blijft van de kwaliteit en de snelheid van de door hen ontwikkelde software. Zo ontstaat een geleidelijk en overzichtelijk projectverloop. Zonder de stressvolle en arbeidsintensieve eindfase die de meeste ontwikkelprojecten nu vaak kenmerkt. De project portal bestaat onder andere uit: Informatie en communicatie, Testresultaten, Trensanalyse en Documentatie. Daarnaast zorgt de Digital Coach voor alle informatie, procedures, richtlijnen en componenten waardoor de ontwikkelstraat zorgt voor een herhaalbaar proces. Voor meer informatie zie Processen en workflow Doordat in een portal verschillende applicaties geïntegreerd kunnen worden, is het ook interessant om de processtappen over de verschillende systemen heen te managen. Voor alle stappen binnen het proces waar handmatige handelingen nodig zijn, toont de portal een scherm aan de gebruikers. Vanuit dit perspectief bevatten veel portals ook functionaliteit voor human workflow (inclusief verderdeling, taakbakjes, etc) Ketenintegratie Samenwerkende organisaties maken gebruik van portals als extranet voor het ontsluiten van informatie of functionaliteit voor hun partners. Maar sommige organisaties starten ook gezamenlijk een portal waarbij functionaliteit van beide organisaties gecombineerd wordt in één portal, zodat het voor de doelgroep lijkt alsof ze met één organisatie te maken hebben. Dit kan bepaalde diensten voor de doelgroep vereenvoudigen. Ook hier wordt gebruik gemaakt van portaalintegratie net zoals in het perspectief van de eenduidige gebruikerservaring en ook hier is single sign on een belangrijk aspect. Een verschil met gebruikerservaring is dat de verantwoordelijkheid van de content en functionaliteit veel nadrukkelijker bij de originele organisatie blijft liggen. Verder kan het ook zo zijn dat de organisatie op zijn eigen website dezelfde functionaliteit en informatie wil kunnen tonen. Hergebruik komt hier dan ook nadrukkelijker naar voren Ontwikkelomgeving voor webapplicaties Een heel ander perspectief is dat vanuit ontwikkeling van applicaties. Doordat portalproducten de laatste jaren veel aan functionaliteit hebben gewonnen kan de portal ook als platform worden gezien waarin al heel veel standaard functies beschikbaar zijn die in webapplicaties vaak handmatig gerealiseerd worden. Leveranciers gebruiken hun portals dan ook vaak als ontwikkel/beheer front-end voor hun serverproducten. Whitepaper Portals en SOA Pagina 7 van 24

8 3 Positionering binnen SOA Waar het vorige hoofdstuk de doelstelling van een portal besproken heeft, bespreekt dit hoofdstuk de positionering van portals binnen een service georiënteerde architectuur (SOA). In een SOA omgeving wordt flexibiliteit nagestreefd door functionaliteit onder te brengen in herbruikbare services met een duidelijke scheiding van verantwoordelijkheden. Hierdoor is de term applicatie niet meer goed toepasbaar. In plaats hiervan wordt gesproken over een samengestelde applicatie (composite application), oftewel de verzameling van services die gezamenlijk de functionaliteit biedt. Moderne portalproducten kunnen ingezet worden om veel verschillende services in een SOA te implementeren. Hoe moet een portal gepositioneerd worden om de flexibiliteit van de SOA te kunnen blijven benutten? Dit hoofdstuk gaat dieper in op deze vraag. Daarbij wordt gekeken naar de definitie van een portal en naar de visies van marktpartijen, Nederlandse overheid en Info Support. 3.1 Definitie Voor het begrip portal zijn een groot aantal definities te vinden (zie bijlage A). Waar voorheen de definities nog sterk van elkaar konden afwijken, zijn deze meer naar elkaar toe gegroeid omdat ze generieker zijn geworden door de toenemende functionaliteit die aan een portal wordt toegeschreven. Tot nu toe is in dit white paper gebruik gemaakt van de generieke term portal. In de literatuur en in de markt worden ook wel specifiekere benamingen gebruikt om het toepassingsgebied van de portal af te bakenen. Bij administratieve organisaties wordt voornamelijk de term enterprise portal gebruikt (ook wel corporate of bedrijfsportal genoemd). In [TRENDS] wordt de enterprise portal beschreven als: Enterprise portals richten zich op het verlenen van toegang tot alle informatie en processen die nodig zijn voor het verrichten van de werkzaamheden ongeacht werkplaats of tijdstip. Een ander veel gebruikte term is enterprise information portal (EIP). Dit legt echter meer nadruk op informatie en beperkt daarmee de mogelijke portal perspectieven. Binnen een SOA omgeving definiëren we een enterprise portal, in navolging van de Gartner definitie, als: Een web software infrastructuur die toegang biedt tot en interactie mogelijk maakt met relevante informatie (waaronder informatie/content, applicaties en bedrijfsprocessen), kennis en andere gebruikers voor verschillende doelgroepen en op een gepersonaliseerde manier. 3.2 Visies vanuit de markt De markt voor portalproducten concentreert zich rondom een kleine groep van grote software leveranciers zoals Microsoft, Oracle/BEA, IBM en SAP. Over het algemeen bieden deze leveranciers een gehele technologiestack van producten waar een portal een onderdeel van is (ter illustratie zie Figuur 1). Het portalproduct speelt zodoende een belangrijke strategische rol in de technologiestack van een leverancier. Zo gebruikt SAP bijvoorbeeld haar NetWeaver portalproduct als interface voor de overige Whitepaper Portals en SOA Pagina 8 van 24

9 3.2.1 IBM SAP applicaties. Naast deze groep van software aanbieders is er een groot aantal open source portalproducten, waarvan LifeRay veruit de grootste en bekendste is. IBM biedt een portalproduct aan binnen de WebSphere productlijn. De WebSphere Portal wordt in verschillende varianten aangeboden. Elke variant heeft als basis WebSphere Portal met daaraan toegevoegd extra functionaliteiten zoals document- en workflowmanagement, collaboration producten of services voor mobiele communicatie. Veel van de server producten van IBM hebben componenten die in de WebSphere Portal gehangen kunnen worden, zoals de combinaties met de WebSphere Process Server voor Human Workflow, WebSphere Business Monitor voor de business dashboard. Figuur 1 - Mapping van IBM producten of de IBM SOA referentie architectuur Oracle (en BEA) Voor het realiseren van SOA omgevingen heeft Oracle de Fusion Architectuur gedefinieerd. Daarbij definieert Oracle een Enterprise Portal als het gezicht van deze architectuur. In de visie van Oracle worden alle standaard pakketten (zoals PeopleSoft en JD Edwards) ook doorontwikkeld om als portal applicaties in een portal geïntegreerd te worden. Na de overname van BEA heeft Oracle een uitgebreide portfolio van portalproducten, waarmee deze Enterprise Portal gerealiseerd kan worden: Oracle WebCenter Suite (onder andere bestaande uit WebCenter User Interaction, voorheen BEA AquaLogic User Interaction); Oracle WebCenter Services; Oracle WebLogic Portal (voorheen BEA WebLogic); en Oracle Portal. Whitepaper Portals en SOA Pagina 9 van 24

10 De WebCenter Suite en Services positioneert Oracle als zijn strategische oplossingen voor het realiseren van zogenaamde Enterprise 2.0 enabled portals, samengestelde (composite) en web applicaties. Met de WebCenter Suite is er een uitgebreide collectie van componenten voor gebruikersinteractie die gebruikt kan worden om een Enterprise Portal vrijwel out-of-the-box te realiseren. De WebCenter Services biedt services die elke webgebasseerde interface (en dus ook Portals) kan verrijken met communicatie, webanalyse, content management en social networking functionaliteit. Oracle WebLogic Portal en Oracle Portal zullen verder ontwikkeld en ondersteund worden, maar zullen naar verwachting in de toekomst ook in de WebCenter Suite en WebCenter Services opgaan Microsoft SAP Microsoft zet zijn portal technologie in de markt onder de noemer SharePoint Products and Technologies. Hierbij verwijst het "product" onderdeel naar Microsoft Office SharePoint Server (MOSS) en het "Technologies" deel naar Windows SharePoint Services (WSS). WSS is beschikbaar als onderdeel van Windows Server 2003 of hoger en kan gebruikt worden om teamsites te hosten. MOSS daarentegen is een complete collaboration server die voorziet in samenwerking, zoektechnologie 2, formulieren, contentmanagement, business intelligence en een externe portal. Ook Microsoft positioneert SharePoint veelvuldig in combinatie met andere server producten. Zo wordt SharePoint (met Windows Workflow Foundation) in combinatie met BizTalk Server gepositioneerd als BPM & Human Workflow oplossing. SAP NetWeaver Portal draait op het SAP NetWeaver platform. SAP NetWeaver is SAP's service georiënteerde applicatie en integratie platform. Op dit platform draaien alle SAP applicaties, maar het kan ook gebruikt worden om eigen bedrijfsapplicaties op te integreren. iviews, de portal componenten in SAP, leveren bedrijfsinformatie aan de portalgebruiker via views op back-end systemen. De portal ondersteunt uiteraard toegang tot SAP's eigen applicaties, maar iviews kan ook gebruikt worden om data uit andere externe systemen en databases te aggregeren Liferay Liferay Portal is een populaire open source portal. Qua features richt Liferay zich voornamelijk op collaboratieve aspecten zoals het bouwen van gemeenschappen en sociale netwerken. Uniek aan Liferay Portal is dat het overal kan draaien: in een lightweight servlet container als Jetty of Tomcat, maar ook in volledige JEEapplicatieservers, zoals WebSphere of WebLogic SaaS portals Een recente trend laat zien dat er ook steeds meer portalproducten (gedeeltelijk) in SaaS vorm aangeboden worden. Deze producten zijn er met name op gericht om kleine teams samen te laten werken en benaderen het portal concept dus vooral vanuit het samenwerkings- en kennisdelingsperspectief. 2 De zoektechnologie is sinds vorige maand een zelfstandig product geworden genaamd 'Microsoft Search Server'. Deze is in de express editie gratis te downloaden en als uitbreiding op WSS te installeren. Whitepaper Portals en SOA Pagina 10 van 24

11 In februari 2008 is Google gestart met Google Sites, een dienst waarmee bedrijven eenvoudig een eigen website voor teamprojecten kunnen opzetten. Google Sites is een uitgeklede versie van Jotspot, een wiki service die in 2006 door Google overgenomen is. De dienst maakt het mogelijk een verscheidenheid aan informatie, zoals presentaties, kalenders, documenten en video's binnen een teamsite onder te brengen en vervolgens te delen, zodat de informatie kan worden geraadpleegd en bewerkt door meerdere gebruikers. Google Sites wordt volledig gehost op de servers van Google. Microsoft biedt ook een dergelijke op WSS gebaseerde dienst aan onder de noemer Office Live Workspace (OLW). Microsoft spreekt echter niet van SaaS, maar van Software + Services. Dit houdt in dat in Microsofts visie client tools altijd belangrijk zullen blijven. OLW integreert dan ook met de Microsoft Office applicatie. OLW is met name geschikt voor kleine teams om samen te werken aan projecten en documenten te delen. Interessanter voor grotere organisaties is de online variant van SharePoint die Microsoft geïntroduceerd heeft als onderdeel van Microsoft Online Services (MOS). Hiermee biedt Microsoft de mogelijkheid om serversoftware (deels) naar haar datacenter te verplaatsen tegen een abonnementsvergoeding. MOS is beschikbaar in twee vormen, MOS Standard en MOS Dedicated. Bij MOS Standard worden alle MOS services op afstand beheerd, maar eindgebruikers zien geen verschil tussen de bedrijfs- en de Online-versie van de software. MOS Dedicated is gericht op grote bedrijven die een toegespitste architectuur vereisen. Een ander voorbeeld van een SaaS portal omgeving is Salesforce.com. Salesforce.com biedt een online CRM pakket dat door de gebruiker zelf aangepast kan worden. Sinds 2005 is hier het AppExchange platform bijgekomen. AppExchange biedt een online marktplaats voor applicaties die zowel door Salesforce.com zelf als externe ontwikkelaars, klanten en partners zijn ontwikkeld. Deze applicaties kunnen door de gebruiker geïntegreerd worden in zijn omgeving. 3.3 Nederlandse Overheid Referentie Architectuur Door het kenniscentrum van de e-overheid is een referentie architectuur opgesteld voor overheidsorganisaties, de NORA [NORA]. Hierin wordt beschreven hoe de enterprise architectuur van overheidsorganisaties ingericht dient te worden zodat de overheden gezamenlijk invulling kunnen geven aan elektronische dienstverlening aan de burger en het bedrijfsleven. De referentie architectuur bespreekt zowel hoe organisaties zich intern dienen te organiseren als hoe de organisaties onderdeling dienen samen te werken. Eén van de belangrijkste uitgangspunten van de NORA is een service georiënteerde architectuur. Whitepaper Portals en SOA Pagina 11 van 24

12 Figuur 2 - NORA architectuur. De NORA maakt onderscheid in frontoffice, bedrijfsprocessen en dataopslag. Deze driedeling wordt gepositioneerd op verschillende niveaus, zowel overheid breed, op sectoraal niveau als binnen de organisaties zelf. De kaders en principes die de NORA stelt worden echter niet alleen door overheidsorganisaties, maar ook steeds vaker bij organisaties uit andere sectoren toegepast. De NORA doet geen specifieke uitspraken over de inrichting en of positionering van een portal. Toch past een portal goed binnen het frontoffice concept dat de NORA beschrijft. Er zijn veel NORA principes goed toe te passen met behulp van een portal. Voorbeelden hiervan zijn [NORA]: Multichanneling en no wrong door principe en de stimulatie van het internet kanaal (NORA principes 1, 2 en 3). One stop shopping, waarbij de overheid zoveel mogelijk als één organisatie opereert en de klant ook slechts één identiteit heeft (NORA principes 4 en 5). Dit komt overeen met het perspectief ketenintegratie. Dit geldt ook voor principe van eenmaal uitvragen van gegevens, meermalen gebruiken (NORA principe 8) en het principe voor integraal opererende en als eenheid optredende overheid (NORA principe 17). Het ontsluiten van informatie (wetgeving, besluitvorming en status van lopende processen) voor bevordering van transparantie van de overheid (NORA principes 12, 14 en 15). Proactieve dienstverlening, waarbij de overheid burgers en bedrijven attenderen op voor hen relevante diensten, rechten plichten en mogelijkheden, bij voorkeur geïndividualiseerd (personalization/customization) (NORA principe 16). Het waar mogelijk gebruiken van generieke bouwstenen (NORA principe 19). Binnen de overheid zijn er verschillende initiatieven waarbij het frontoffice concept ook daadwerkelijk met behulp van een portal wordt gerealiseerd, zoals: Whitepaper Portals en SOA Pagina 12 van 24

13 Het Digitaal Klant Dossier (DKD), het loket voor klanten binnen de SUWI-keten (UWV, CWI en de gemeentelijke sociale diensten). Zie Persoonlijke Internet Pagina (PIP), de persoonlijke Internet pagina van de overheid voor elke burger. Zie [PIP] Gemeentelijke midoffice Vanuit het subsidiariteitsbeginsel hebben lagere overheden (zoals provinciën en gemeenten) op basis van de NORA hun eigen referentie architecturen opgezet. Specifiek in de gemeentelijke sector heeft het programma Elektronische Gemeente (EGEM) een referentiearchitectuur uitgewerkt voor de elektronische gemeente. Net als bij de NORA wordt onderscheid gemaakt in drie lagen [MDFF]: front-, mid- en backoffice, zie Figuur 3. Figuur 3 - Het EGEM Referentiemodel Midoffice [MDFF] beschrijft dat de frontoffice uit een specifiek aantal componenten bestaat die gezamenlijk één loket naar de klant dienen te vormen: Vraaggeleiding (Product Dienst Catalogus, beslisbomen) Authenticatie (DigiD, betalen) Webintake (e-formulieren) Personalisatie (persoonlijke internetpagina/ mijn gemeente ) Geo-informatie (GIS) Achter het frontoffice wordt een dunne of dikke midoffice gepositioneerd die zorgt voor de afhandeling van het proces en de aansluiting met de backoffice. Het dunne midoffice bestaat uit: Gegevensmagazijn Zakenmagazijn Broker (BPM) In het dikke midoffice aangevuld met: Documentmanagement (DMS) en workflowmanagement (WFM), waarbij het DMS ook verantwoordelijk is voor DIV-taken als archivering Relatiebeheer (CRM) Whitepaper Portals en SOA Pagina 13 van 24

14 De frontoffice kan goed ingericht worden met behulp van een portalproduct. Ondanks dat een aantal midoffice componenten (zoals document- en workflowmanagement) ook goed gerealiseerd kunnen worden met behulp van een portalproduct heeft EGEM er voor gekozen om deze functionaliteit logisch te scheiden van de frontoffice. 3.4 Endeavour Referentiearchitectuur Info Support maakt binnen de Endeavour software ontwikkelstraat in de logische referentiearchitectuur onderscheid in 4 servicetypen: Business Service Bevat functionaliteit die minimaal nodig is voor het bedrijf om de core business uit te kunnen voeren. Zonder dit kan het bedrijf niet functioneren. Typische business service is de registratie van bepaalde gegevens. Process Service Aaneenschakeling en besturing van core functionaliteit of deelprocessen om zo de bedrijfsprocessen goed te ondersteunen. Interaction Service Het beschikbaar stellen van functionaliteit aan eindgebruikers (front-end services) of Figuur 4 - Endeavour servicetypen andere partijen (integration services). Platform Service Facilitaire diensten die vanuit de andere service gebruikt kunnen worden. Bijvoorbeeld communicatie diensten tussen de services. Binnen de referentiearchitectuur wordt een portal gedefinieerd als een software platform waarop front-end services gehost kunnen worden. Hierdoor is het mogelijk om een geïntegreerde gebruikerservaring te bieden. De portal kan daarnaast in de vorm van platform services een aantal standaard functionaliteiten bieden waarvan de front-end services gebruik kunnen maken, zoals services voor collaboration, presence, integration, document management en content management. Een specifiek type process service, de workflow proces service, biedt de mogelijkheid om human workflow in de portal te ondersteunen. Let wel, het gaat hier om de ondersteuning van handmatige handelingen en niet de automatisering van een bedrijfsproces. Dit laatste is de verantwoordelijkheid van de (business) process service. Whitepaper Portals en SOA Pagina 14 van 24

15 Figuur 5 - Endeavour Referentiearchitectuur voor portals Info Support heeft de logische referentiearchitectuur voor portals verder uitgewerkt in een Architectuurconcept Portal. Dit is onderdeel van de Endeavour ontwikkelstraat. Voor meer informatie neem contact op met Sales Support & Marketing, telefoon of stuur een mail naar Whitepaper Portals en SOA Pagina 15 van 24

16 4 Stappenplan portal implementatie In de vorige hoofdstukken is besproken vanuit welke perspectieven portals benaderd kunnen worden en hoe de portal gepositioneerd kan worden in een SOA omgeving. Maar wat zijn nu de stappen die genomen moeten worden om tot een succesvolle portal implementatie te komen? En wat zijn belangrijke aandachtspunten hierbij? 4.1 De weg naar succesvolle portal implementatie In deze paragraaf worden zes belangrijke stappen besproken die genomen moeten worden om tot een succesvolle portal implementatie te komen. Er worden per stap geen richtlijnen gegeven ten aanzien van de te besteden tijd gezien de diversiteit aan organisaties en doelstellingen. Het is echter zeer belangrijk dat geen enkele stap wordt overgeslagen en dat stappen bewust genomen worden Stap 1 Doelstelling De eerste stap is het bepalen van het doel dat de organisatie wil bereiken. Bovenal moet aan de doelstelling gevalideerd worden of een portal inderdaad de beste oplossing is om het gewenste doel te behalen. De doelstelling is gerelateerd aan één of meerdere perspectieven, zoals besproken in hoofdstuk 2. De perspectieven sluiten elkaar niet uit. Sommige van deze perspectieven zijn echter makkelijker in één portal te realiseren dan anderen, vooral wanneer op een later moment een portal uitgebreid moet worden. Zo kan het moeilijk zijn om een portal initieel gericht op samenwerking door te ontwikkelen naar een portal waarin portaalintegratie belangrijk is, omdat de perspectieven redelijk veel van elkaar verschillen. Het is mogelijk dat er voor verschillende doeleinden verschillende portals worden ingericht in de organisatie. Hierbij is het belangrijk dat dit bewust gebeurt en er geen wildgroei aan portals ontstaat, aangezien dan geen voordeel meer behaald kan worden uit het centraliseren van gegevens Stap 2 Business case & roadmap In stap 2 moet een business case gemaakt worden waarin aangetoond wordt hoe een portal oplossing bijdraagt aan het behalen van de doelstelling. Hierin moet duidelijk gemaakt worden welke toegevoegde waarde de oplossing levert ten opzichte van de kosten. Tegelijkertijd moet aan de IT kant gekeken worden hoe het portalproduct in het huidige systeemlandschap gepositioneerd gaat worden en wat de relaties zijn met bestaande systemen. Dit moet leiden tot een roadmap (of plateauplanning) waarin de implementatie van de portal in fases wordt opgedeeld. De roadmap zelf is geen statisch document, maar kan op basis van voortschrijdend inzicht in de vervolgstappen doorgroeien. Dit betekent dat begonnen kan worden met een projectstartarchitectuur (PSA). De plateaugewijze opdeling is belangrijk omdat het vaak niet realistisch haalbaar is om een portal voor veel verschillende gebruikersgroepen in één keer te introduceren. Een stapsgewijze implementatie heeft als voordeel dat er snel resultaten geboekt worden en er tijdens het project de mogelijkheid is om per fase bij te sturen. In elke fase van de implementatie moeten alle relevante aspecten worden meegenomen: Whitepaper Portals en SOA Pagina 16 van 24

17 Management en organisatie Processen Infrastructuur Mensen en cultuur Stap 3 Productselectie Zodra de doelstelling, business case en roadmap bekend zijn kan er gekeken worden naar de verschillende portalproducten die er in de markt beschikbaar zijn. Hierbij kan gebruik gemaakt worden van long en short lists die opgesteld kunnen worden op basis van een programma van eisen. Bij het opstellen van het programma van eisen moeten ook kwaliteitscriteria meegenomen worden. Hierbij kan gebruik gemaakt worden van het Extended ISO kwaliteitsmodel (ook wel Quint2-model genaamd). Dit is een hiërarchisch model dat zes basiseigenschappen kent die onderverdeeld zijn in een aantal subeigenschappen waarmee de kwaliteitseisen gestructureerd vastgelegd kunnen worden. Het Quint2-model beschrijft ook een aantal eigenschappen die zeer geschikt zijn voor portalproducten, zoals aanpasbaarheid en herbruikbaarheid. De meeste portal leveranciers zijn begonnen met een portalproduct vanuit één bepaald perspectief. Dit perspectief is vaak nog steeds hun kracht ten opzichte van de concurrentie. De gekozen doelstelling heeft daarom ook belangrijke invloed op de short list van producten Stap 4 Proof-of-concept De proof-of-concept is bedoeld om de tot nu toe gemaakte (theoretische) beslissingen in de praktijk te toetsen. Een proof-of-concept biedt een aantal voordelen: De belangrijkste risico s kunnen worden weggenomen door middel van testen. Er kan in een vroeg stadium gecontroleerd worden of de proof-of-concept voldoet aan de wensen en verwachtingen. Indien het programma van eisen aangepast moeten worden is dit goedkoper in het begin van het traject dan aan het einde. Het biedt de mogelijkheid gebruikersgroepen vroegtijdig bij het traject te betrekken waardoor ze meer gecommitteerd zijn aan het uiteindelijke product. Afhankelijk van het resultaat van stap 3 wordt de proof-of-concept gebruikt ter onderbouwing van de keuze voor een geselecteerd portalproduct of juist als laatste beslissingsstap bij de productselectie Stap 5 Realisatie In stap 5 wordt de portal gerealiseerd. Bij de realisatie van de portal zijn verschillende expertises benodigd op gebied van onder andere informatieanalyse, grafisch ontwerp, softwareontwikkeling en infrastructuur. Hierbij valt op te merken dat juist bij dit soort middleware producten er vaak geen scherpe scheidslijn is tussen deze expertises. Door de verschillende benodigde expertises en de verschillende (on)mogelijkheden van het geselecteerde portalproduct is het belangrijk tijdens de realisatie te werken in multidisciplinaire teams. 3 Whitepaper Portals en SOA Pagina 17 van 24

18 4.1.6 Stap 6 Implementatie Zoals voor de roadmap in stap 2 is benadrukt moeten per plateau alle relevante aspecten meegenomen worden. In productie name is dus niet alleen een technische aangelegenheid. Er moet ook aandacht besteed worden aan bijvoorbeeld een communicatie plan, opleiding van de eindgebruikers en inbedding in de organisatie. Stappen 5 en 6 zullen voor elk plateau van de roadmap herhaald worden. 4.2 Aandachtspunten Bij het doorlopen van de hierboven beschreven stappenplan zijn een aantal aandachtspunten te onderscheiden die bepalend zijn voor het succes van de implementatie. Dit zijn typisch punten die ofwel in het projectplan of in de projectstartarchitectuur onderkend moeten worden Portal adoptie Een portal vraagt meestal om een nieuwe manier van werken. Het is daarom essentieel dat van te voren genoeg aandacht wordt besteed aan de aspecten buiten de IT. In [PRPT] wordt een aantal best practices genoemd waarmee portal adoptie bevorderd kan worden: Zorg voor gedeelde beslissingsbevoegdheid. Portals raken al snel veel organisatorisch en technische beslissingen, voorkom dat alles centraal besloten moet worden. Een portal moet zorgen voor flexibiliteit bij wijzigende business requirements. Zorg voor een goed gevuld communicatieplan, het lanceren van een portal is zoals het lanceren van een product. Je moet de doelgroep laten weten wat de portal te bieden heeft en waarom ze het zouden moeten gaan gebruiken. Zorg voor een duidelijk aanleiding om de portal te gaan gebruiken. Om de doelgroep te overtuigen van de toegevoegde waarde van de portal, is het belangrijk dat de portal aandacht besteed aan punten die qua tijd en attentie belangrijk zijn voor de gebruikers Laagdrempeligheid tot onbeheersbaarheid Sommige perspectieven zijn (lijken) heel laagdrempelig, waardoor hiervoor snel een portal neergezet en in gebruik genomen wordt. Doordat over aspecten zoals schaling, gebruikersbeheer en contentbeheer dan vaak niet genoeg nagedacht wordt, is de portal vervolgens niet gemakkelijk uit te breiden met nieuwe functionaliteit. Hierdoor kan aan het initiële succes lastig een vervolg gegeven worden. Dit gebeurt veel met collaboration portals, die in een pilot fase worden ingericht en vervolgens rechtstreeks in productie worden genomen. Na verloop van tijd is alle informatie ongestructureerd in de portal opgeslagen en wordt het lastig dit alsnog te structureren Beveiliging en compliancy Door de integratie van veel verschillende informatiebronnen en applicaties is het essentieel dat alle benodigde autorisaties worden ingeregeld. Hierbij moeten minimaal een aantal vragen beantwoord worden: Blijven de benodigde functiescheidingen nog wel intact? Wordt de privacy van klanten nog wel gewaarborgd? Is nog wel te achterhalen wie welke informatie wanneer heeft gemuteerd of gezien? Whitepaper Portals en SOA Pagina 18 van 24

19 En wordt daarmee voldaan aan wet- en regelgeving (denk aan IFRS, Basel, SOx, maar ook de archiefwet of privacy wet)? Het gaat hier om aspecten die moeilijk gefaseerd of achteraf gerealiseerd kunnen worden en daarom een gedegen aanpak vereisen Koppeling met bestaande systemen Een ander aandachtspunt is de positionering van de portal ten opzichte van de bestaande systemen binnen de organisatie. Veel organisaties hebben al een contentmanagementsysteem of een documentmanagementsysteem. Hoe kunnen deze systemen nu gekoppeld worden aan de functionaliteit in de portal? Probleem hier is dat deze systemen niet ontsloten hoeven te worden, maar geïntegreerd moeten worden met de functionaliteit van de portal zelf. Hiermee dient rekening gehouden te worden bij de positionering van de portal in de technische architectuur Formele en informele samenwerking Maak onderscheid tussen formele en informele samenwerking. Deze vormen hebben heel verschillende requirements. Door een logische scheiding aan te brengen tussen de samenwerkingsvormen kunnen duidelijke keuzes gemaakt worden over bijvoorbeeld de verhouding tussen documenten in de portal en publicatie in het documentinformatiesysteem. Ook kunnen dan de compliancy aspecten beter ondervangen worden. Whitepaper Portals en SOA Pagina 19 van 24

20 5 Conclusies In deze paper zijn twee belangrijke succesfactoren beschreven voor de implementatie van een portal in een administratieve organisatie. Ten eerste moet het voor de organisatie duidelijk zijn met welke doelstelling de portal wordt ingezet. De functionaliteit van portals is in de loop der jaren flink uitgebreid. De eerste portals werden met name gebruikt om informatie alleen te aggregeren. Tegenwoordig biedt een moderne portal veel uitgebreidere functionaliteit, zoals zoeken, personalisatie en gereedschappen voor samenwerking. Deze uitgebreide functionaliteit zorgt ervoor dat portals vanuit heel verschillende perspectieven benaderd kunnen worden. In hoofdstuk 2 zijn acht van deze perspectieven behandeld. Ten tweede dient nagedacht te worden over de positionering van een portal in de technische architectuur, zoals is besproken in hoofdstuk 3. Het aantal leveranciers van portalproducten is inmiddels teruggegaan naar een viertal grote spelers en een aantal open source initiatieven. De leveranciers lijken consensus te hebben bereikt over de definitie van een portal die aansluit bij de door Gartner gebruikte definitie. Bij de marktleiders vormt het portalproduct veelal een strategisch onderdeel van de SOA productstack. De producten zelf worden steeds uitgebreider en bevatten steeds meer out-of-the-box functionaliteit. Hierdoor zijn er verschillende manieren om de portal te positioneren binnen een SOA. Binnen de markt is tevens een trend gaande om steeds meer portalproducten (gedeeltelijk) aan te bieden als SaaS oplossing. Salesforce.com laat zien dat dit een zeer succesvol model kan zijn voor de leveranciers. De NORA en EGEM, die beiden ook uitgaat van een SOA omgeving, doen geen specifieke uitspraken over de positionering van portals. Wel zijn veel principes goed van toepassing op portals. Binnen Info Support s Endeavour referentie architectuur wordt de portal gepositioneerd als het platform voor de front-end services en eventueel ook (workflow) process services indien de portal human workflow ondersteunt. In hoofdstuk 4 is op basis van de twee succesfactoren een stappenplan gepresenteerd om het gemakkelijker te maken om tot een portal implementatie te komen. Deze stappen zijn aangevuld met een aantal aandachtspunten die bepalend zijn voor een succesvolle implementatie. Whitepaper Portals en SOA Pagina 20 van 24

SharePoint 2010 Upgrades

SharePoint 2010 Upgrades SharePoint 2010 Upgrades Mogelijkheden & Best Practices Meer informatie Voor vragen over deze whitepaper of meer informatie kunt u contact opnemen met Info Support door te bellen naar +31 (0) 318 55 20

Nadere informatie

Model driven Application Delivery

Model driven Application Delivery Model driven Application Delivery Fast. Flexible. Future-proof. How Agis streamlines health procurement using Mendix Model driven Application Platform Mendix in a nutshell Mendix delivers the tools and

Nadere informatie

Microsoft Dynamics CRM & Integrated Innovation

Microsoft Dynamics CRM & Integrated Innovation Microsoft Dynamics CRM & Integrated Innovation 22 mei 2008 Qurius Page 1 Agenda Uitdagingen People Ready Business Integrated Innovation Case: FNV Bondgenoten Qurius en samenvatting Qurius Page 2 Uitdagingen

Nadere informatie

Eenvoud, kracht en snelheid

Eenvoud, kracht en snelheid OpenIMS Open Informatie Management Server Eenvoud, kracht en snelheid Portaal Server Whitepaper Open Informatie Management Server www.openims.com OpenSesame ICT BV www.osict.com Inhoudsopgave 1 INLEIDING...

Nadere informatie

Portals & Open Source

Portals & Open Source Portals & Open Source OGh Jaarcongres 2003 Zeist, 7 october R.V.L.P. Schaaf Agenda Introductie Begrippenkader en standaards Open Source portals Onder de loep: Imbrium Praktijk case Open Source in uw organisatie?

Nadere informatie

Whitepaper. Continuous Delivery [Auteur] Kenniscentrum De Smalle Zijde 39 3903 LM Veenendaal Tel. +31(0)318-50 11 19 Fax +31(0)318-51 83 59

Whitepaper. Continuous Delivery [Auteur] Kenniscentrum De Smalle Zijde 39 3903 LM Veenendaal Tel. +31(0)318-50 11 19 Fax +31(0)318-51 83 59 Whitepaper Continuous Delivery [Auteur] Hoofdkantoor Kruisboog 42 3905 TG Veenendaal Tel. +31(0)318-55 20 20 Fax +31(0)318-55 23 55 Kenniscentrum De Smalle Zijde 39 3903 LM Veenendaal Tel. +31(0)318-50

Nadere informatie

Whitepaper. SharePoint OTA-ASP Realisatie van content gedreven websites via SharePoint en de OTA-ASP werkwijze

Whitepaper. SharePoint OTA-ASP Realisatie van content gedreven websites via SharePoint en de OTA-ASP werkwijze Whitepaper SharePoint OTA-ASP Realisatie van content gedreven websites via SharePoint en de OTA-ASP werkwijze Hoofdkantoor Kruisboog 42 3905 TG Veenendaal Tel. +31(0)318-55 20 20 Fax +31(0)318-55 23 55

Nadere informatie

Workflows voor SharePoint met forms en data K2 VOOR SHAREPOINT

Workflows voor SharePoint met forms en data K2 VOOR SHAREPOINT Slimmer samenwerken met SharePoint Workflows voor SharePoint met forms en data K2 VOOR SHAREPOINT Workflows, forms, reports en data WAAROM KIEZEN VOOR K2? Of u nu workflows moet maken voor items in SharePoint

Nadere informatie

OpenIMS 4.2 Portaal Server

OpenIMS 4.2 Portaal Server OpenIMS 4.2 Portaal Server Inhoudsopgave 1 WAT IS EEN ENTERPRISE INFORMATIE PORTAAL?...3 1.1 BESPARINGEN...3 1.2 GERICHT OP EEN SPECIFIEKE DOELGROEP...3 2 OPENIMS PORTAAL SERVER (PS)...4 2.1 CENTRAAL BEHEER...4

Nadere informatie

Praktisch Implementeren van EA bij Gemeenten

Praktisch Implementeren van EA bij Gemeenten Praktisch Implementeren van EA bij Gemeenten Edwin de Vries 3 juni 2008 Praktisch Implementeren van Enterprise Architectuur bij Gemeenten Waarom Architectuur bij Gemeenten? Praktische aanpak Invulling

Nadere informatie

Whitepaper. Veilig de cloud in. Whitepaper over het gebruik van Cloud-diensten deel 1. www.traxion.com

Whitepaper. Veilig de cloud in. Whitepaper over het gebruik van Cloud-diensten deel 1. www.traxion.com Veilig de cloud in Whitepaper over het gebruik van Cloud-diensten deel 1 www.traxion.com Introductie Deze whitepaper beschrijft de integratie aspecten van clouddiensten. Wat wij merken is dat veel organisaties

Nadere informatie

EXIN WORKFORCE READINESS opleider

EXIN WORKFORCE READINESS opleider EXIN WORKFORCE READINESS opleider DE ERVARING LEERT ICT is overal. Het is in het leven verweven geraakt. In een wereld waarin alles steeds sneller verandert, is het lastig te bepalen wat er nodig is om

Nadere informatie

EXIN WORKFORCE READINESS werkgever

EXIN WORKFORCE READINESS werkgever EXIN WORKFORCE READINESS werkgever DE ERVARING LEERT ICT is overal. Het is in het leven verweven geraakt. In een wereld waarin alles steeds sneller verandert, is het lastig te bepalen wat er nodig is om

Nadere informatie

EXIN WORKFORCE READINESS professional

EXIN WORKFORCE READINESS professional EXIN WORKFORCE READINESS professional DE ERVARING LEERT ICT is overal. Het is in het leven verweven geraakt. In een wereld waarin alles steeds sneller verandert, is het lastig te bepalen wat er nodig is

Nadere informatie

Agenda. 1. Introductie CIBER. 2. Visie Cloud Services. 4. Hoe kan CIBER hepen. 2 Titel van de presentatie

Agenda. 1. Introductie CIBER. 2. Visie Cloud Services. 4. Hoe kan CIBER hepen. 2 Titel van de presentatie CIBER Nederland BV Agenda SURF 1. Introductie CIBER 2. Visie Cloud Services 3. Visiei Position Paper Beliefs 4. Hoe kan CIBER hepen 2 Titel van de presentatie 1. Introductie CIBER Nederland? Feiten en

Nadere informatie

Applicatie Integratie in de zorg: implementatie tips uit de praktijk

Applicatie Integratie in de zorg: implementatie tips uit de praktijk Applicatie Integratie in de zorg: implementatie tips uit de praktijk Veel zorginstellingen geven aan informatievoorziening te willen verbeteren. Om bijvoorbeeld de cliënt meer centraal te stellen of Het

Nadere informatie

Digitaal Loket: kansen of kosten

Digitaal Loket: kansen of kosten Digitaal Loket: kansen of kosten 27 oktober 2011 www.gentleware.nl janjaap.vanweringh@gentleware.nl 06-12.1234.15 1 Onderwerpen Wat is een digitaal loket? Waarom een digitaal loket? Stappenplan Do s en

Nadere informatie

Whitepaper. Self Service BI Dé oplossing? Kenniscentrum De Smalle Zijde 39 3903 LM Veenendaal Tel. +31(0)318-50 11 19 Fax +31(0)318-51 83 59

Whitepaper. Self Service BI Dé oplossing? Kenniscentrum De Smalle Zijde 39 3903 LM Veenendaal Tel. +31(0)318-50 11 19 Fax +31(0)318-51 83 59 Whitepaper Self Service BI Dé oplossing? Hoofdkantoor Kruisboog 42 3905 TG Veenendaal Tel. +31(0)318-55 20 20 Fax +31(0)318-55 23 55 Kenniscentrum De Smalle Zijde 39 3903 LM Veenendaal Tel. +31(0)318-50

Nadere informatie

CMS Ronde Tafel. Cloud Continuity. Ir. Jurian Hermeler Principal Consultant

CMS Ronde Tafel. Cloud Continuity. Ir. Jurian Hermeler Principal Consultant CMS Ronde Tafel Cloud Continuity Ir. Jurian Hermeler Principal Consultant Introductie Quint Wellington Redwood Onafhankelijk Management Adviesbureau Opgericht in 1992 in Nederland Ruim 20 jaar ervaring

Nadere informatie

mypurchasing Adoptie van uw inkoopprocessen met mypurchasing Mei 2013 - Versie 1.0

mypurchasing Adoptie van uw inkoopprocessen met mypurchasing Mei 2013 - Versie 1.0 mypurchasing Adoptie van uw inkoopprocessen met mypurchasing Mei 2013 - Versie 1.0 1 Introductie... 3 2 Overzicht van scenario s... 4 2.1 myrequisitions... 4 2.2 myguidedbuy... 6 2.3 myconfirmation...

Nadere informatie

Joop Cornelissen BMC Klantendag 2011. Professionaliseren dienstverlening CMS

Joop Cornelissen BMC Klantendag 2011. Professionaliseren dienstverlening CMS Joop Cornelissen BMC Klantendag 2011 Professionaliseren dienstverlening CMS Agenda Introductie CIBER Waarom verder professionaliseren Tijdslijnen selectietraject Businesscase Scope implementatie Status

Nadere informatie

Oracle Application Server Portal Oracle Gebruikersgroep Holland Oktober 2003

Oracle Application Server Portal Oracle Gebruikersgroep Holland Oktober 2003 Oracle Application Server Portal Oracle Gebruikersgroep Holland Oktober 2003 Page 1 1 Kees Vianen Senior Sales Consultant Technology Solutions Oracle Nederland Agenda Geschiedenis van Oracle Portal Portal

Nadere informatie

Kikkers en Heilige Koeien UvAConext & standaarden voor het primaire onderwijs en onderzoek proces

Kikkers en Heilige Koeien UvAConext & standaarden voor het primaire onderwijs en onderzoek proces Kikkers en Heilige Koeien UvAConext & standaarden voor het primaire onderwijs en onderzoek proces SURF Seminar September 2015 Frank Benneker, ICTS Universiteit van Amsterdam Perspectief ICTS & OO dienstverlening

Nadere informatie

SharePoint 2010 Upgrades

SharePoint 2010 Upgrades SharePoint 2010 Upgrades Mogelijkheden & Best Practices Meer informatie Voor vragen over deze whitepaper of meer informatie kunt u contact opnemen met Info Support door te bellen naar +31 (0) 318 55 20

Nadere informatie

Werkplekvisie. Hans van Zonneveld Senior Consultant Winvision

Werkplekvisie. Hans van Zonneveld Senior Consultant Winvision Werkplekvisie Hans van Zonneveld Senior Consultant Winvision De essentie De gebruiker centraal Verschillende doelgroepen Verschillende toepassingen Verschillende locaties Het beschikbaar

Nadere informatie

Nieuwe dimensies in gebruikerservaring en design

Nieuwe dimensies in gebruikerservaring en design Nieuwe dimensies in gebruikerservaring en design Vanaf Planon Accelerator 6.0 en Planon Software Suite Release 2014 Een innovatieve specialist met dertig jaar ervaring in het IWMSdomein Een partner die

Nadere informatie

Enabling Mobile. Een whitepaper over het ontsluiten van data en systemen voor gebruik met en door mobiele applicaties

Enabling Mobile. Een whitepaper over het ontsluiten van data en systemen voor gebruik met en door mobiele applicaties Enabling Mobile Een whitepaper over het ontsluiten van data en systemen voor gebruik met en door mobiele applicaties Door Rutger van Iperen Mobile Developer bij AMIS Services Introductie Het gebruik van

Nadere informatie

Presentatie Rapportage Met SAP Business Objects

Presentatie Rapportage Met SAP Business Objects Presentatie Rapportage Met SAP Business Objects Verzorgd door: Camille van Dongen, itelligence Fouad Allabari, i3 Woerden 4 februari 2011 Agenda Voorstellen itelligence & i3 Business Intelligence SAP Business

Nadere informatie

Factsheet CONTINUOUS VALUE DELIVERY Mirabeau

Factsheet CONTINUOUS VALUE DELIVERY Mirabeau Factsheet CONTINUOUS VALUE DELIVERY Mirabeau CONTINUOUS VALUE DELIVERY We zorgen ervoor dat u in elke volwassenheidsfase van uw digitale platform snel en continu waarde kunt toevoegen voor eindgebruikers.

Nadere informatie

Meerdere clouds samensmeden tot één grote, hybride omgeving

Meerdere clouds samensmeden tot één grote, hybride omgeving Cloud of Clouds Meerdere clouds samensmeden tot één grote, hybride omgeving whitepaper CUSTOM 1 Bedrijven maken steeds vaker gebruik van meerdere clouddiensten, omdat ze aan iedereen in de organisatie

Nadere informatie

Kennis Management. Tele Train. Grensverleggend klantcontact

Kennis Management. Tele Train. Grensverleggend klantcontact Kennis Management Tele Train Grensverleggend klantcontact Tele Train Tele Train is dé specialist in performance verbetering van het één op één klantcontact van organisaties. Uitgangspunt hierbij is operational

Nadere informatie

Beleef het plezier in werken...

Beleef het plezier in werken... Beleef het plezier in werken... Pylades levert erp-software die werkt! Voor u, uw medewerkers en klanten. Pylades, uw branche specialist Binnen de Microsoft Dynamics wereld is Pylades dé specialist voor

Nadere informatie

Naar de cloud: drie praktische scenario s. Zet een applicatiegerichte cloudinfrastructuur op. whitepaper

Naar de cloud: drie praktische scenario s. Zet een applicatiegerichte cloudinfrastructuur op. whitepaper Naar de cloud: drie praktische scenario s Zet een applicatiegerichte cloudinfrastructuur op whitepaper Naar de cloud: drie praktische scenario s Veel bedrijven maken of overwegen een transitie naar de

Nadere informatie

Portal als infrastructuur voor gepersonaliseerde dienstverlening

Portal als infrastructuur voor gepersonaliseerde dienstverlening Portal als infrastructuur voor gepersonaliseerde dienstverlening Onafhankelijke diensten......veilig, gebundeld en gepersonaliseerd voor.....alle doelgroepen... Klanten Informatie Communicatie Back-office

Nadere informatie

Whitepaper DevOps. Optimaliseren van softwareontwikkeling Arjen van Gink en Raimond Brookman

Whitepaper DevOps. Optimaliseren van softwareontwikkeling Arjen van Gink en Raimond Brookman Whitepaper DevOps Optimaliseren van softwareontwikkeling Arjen van Gink en Raimond Brookman Hoofdkantoor Kruisboog 42 3905 TG Veenendaal Tel. +31(0)318-55 20 20 Fax +31(0)318-55 23 55 Kenniscentrum De

Nadere informatie

Factsheet KICKSTARTERS Mirabeau

Factsheet KICKSTARTERS Mirabeau Factsheet KICKSTARTERS Mirabeau KICKSTARTERS We lanceren binnen twee maanden een nieuw digitaal platform waarmee u in hoog tempo business value genereert. De digitale transformatie is in volle gang. Consumenten

Nadere informatie

Vrijheid van vinden. FileLinx Cloud

Vrijheid van vinden. FileLinx Cloud FileLinx Cloud FileLinx Cloud Vrijheid van vinden FileLinx en Lancom automatisering hebben de handen ineen geslagen. Met trots presenteren wij u FileLinx Cloud! Geen maatwerk software, maar een Out Of

Nadere informatie

SOA en de echte waarheid over transformatie

SOA en de echte waarheid over transformatie SOA en de echte waarheid over transformatie Art Ligthart Partner, Ordina Apeldoorn IT Congres 2008 21 januari 2008 1 Wat gaan we doen? De consequenties van de invoering van Service Oriented Architectures

Nadere informatie

Enterprise Architectuur. een duur begrip, maar wat kan het betekenen voor mijn gemeente?

Enterprise Architectuur. een duur begrip, maar wat kan het betekenen voor mijn gemeente? Enterprise Architectuur een duur begrip, maar wat kan het betekenen voor mijn gemeente? Wie zijn we? > Frederik Baert Director Professional Services ICT @frederikbaert feb@ferranti.be Werkt aan een Master

Nadere informatie

SOA Security. en de rol van de auditor... ISACA Roundtable 2 juni 2008. Arthur Donkers, 1Secure BV arthur@1secure.nl

SOA Security. en de rol van de auditor... ISACA Roundtable 2 juni 2008. Arthur Donkers, 1Secure BV arthur@1secure.nl SOA Security en de rol van de auditor... ISACA Roundtable 2 juni 2008 Arthur Donkers, 1Secure BV arthur@1secure.nl 1 SOA Web 2.0, web services en service oriented architecture (SOA) is tegenwoordig de

Nadere informatie

Portal Planning Process

Portal Planning Process BROCHURE Portal Planning Process SAMENWERKEN AAN EEN WAARDEVOL PORTAAL BROCHURE PORTAL PLANNING PROCESS 2 Axians PORTAL PLANNING PROCESS BROCHURE Inhoud Introductie 4 3 Portal Planning Process 5 4 Uitdagingen

Nadere informatie

SaaS en cloud computing: in de mist of in de wolken? Karin Zwiggelaar, partner 20 september 2010

SaaS en cloud computing: in de mist of in de wolken? Karin Zwiggelaar, partner 20 september 2010 SaaS en cloud computing: in de mist of in de wolken? Karin Zwiggelaar, partner 20 september 2010 We staan aan de vooravond van de volgende Internetrevolutie De klassieke werkwijze van organisaties zal

Nadere informatie

Gemeente Venlo digitaliseert en optimaliseert burgerdienstverlening met behulp van Microsoft technologie

Gemeente Venlo digitaliseert en optimaliseert burgerdienstverlening met behulp van Microsoft technologie Gemeente Venlo digitaliseert en optimaliseert burgerdienstverlening met behulp van Microsoft technologie Organisatie De gemeente Venlo telde eind 2009 ruim 92.000 inwoners. Vanwege een gemeentelijke herindeling

Nadere informatie

Professionele softwareontwikkeling PRODUCTIVITEIT EN KWALITEIT MET FOCUS OP DE GEHELE LEVENSDUUR VAN APPLICATIES

Professionele softwareontwikkeling PRODUCTIVITEIT EN KWALITEIT MET FOCUS OP DE GEHELE LEVENSDUUR VAN APPLICATIES Professionele softwareontwikkeling PRODUCTIVITEIT EN KWALITEIT MET FOCUS OP DE GEHELE LEVENSDUUR VAN APPLICATIES ONZE VISIE OP PROFESSIONEEL SOFTWARE ONTWIKKELEN Bij succesvolle softwareontwikkeling draait

Nadere informatie

1 Dienstbeschrijving Lancom Workspace 365

1 Dienstbeschrijving Lancom Workspace 365 1 Dienstbeschrijving Lancom Workspace 365 2 Inleiding Lancom biedt haar klanten reeds sinds 2007 de mogelijkheid om te gaan werken van uit een Cloud model waarbij de servers in een datacenter van Lancom

Nadere informatie

Single sign on kan dé oplossing zijn

Single sign on kan dé oplossing zijn Whitepaper Single sign on kan dé oplossing zijn door Martijn Bellaard Martijn Bellaard is lead architect bij TriOpSys en expert op het gebied van security. De doorsnee ICT-omgeving is langzaam gegroeid

Nadere informatie

Betekent SOA het einde van BI?

Betekent SOA het einde van BI? Betekent SOA het einde van BI? Martin.vanden.Berg@sogeti.nl 18 september 2007 Agenda Wat is SOA? Wat is BI? Wat is de impact van SOA op BI? Sogeti Nederland B.V. 1 Agenda Wat is SOA? Wat is BI? Wat is

Nadere informatie

Posthogeschoolvorming rond Enterprise Content Management Business Process Management Service Oriented Architectures

Posthogeschoolvorming rond Enterprise Content Management Business Process Management Service Oriented Architectures Informatiebeheer: een nieuw tijdperk Posthogeschoolvorming rond Enterprise Content Management Business Process Management Service Oriented Architectures Programma voorjaar 2010 Zoals eerder vermeld, bestaat

Nadere informatie

Marlin Family. Marlin

Marlin Family. Marlin PCA Mobile PCA Mobile Organisatie PCA Mobile BV maakt deel uit van de Mobile Solution Group en biedt met ruim 40 enthousiaste collega s een veelomvattend pakket van innovatieve en gebruiksvriendelijke

Nadere informatie

Enterprise Portfolio Management

Enterprise Portfolio Management Enterprise Portfolio Management Strategische besluitvorming vanuit integraal overzicht op alle portfolio s 22 Mei 2014 Jan-Willem Boere Vind goud in uw organisatie met Enterprise Portfolio Management 2

Nadere informatie

Eén, twee of alle disciplines op weg naar één centraal self service portaal

Eén, twee of alle disciplines op weg naar één centraal self service portaal Eén, twee of alle disciplines op weg naar één centraal self service portaal Eén, twee of alle disciplines op weg naar één centraal self service portaal Bijna iedereen die binnen een wat grotere organisatie

Nadere informatie

De kracht van een sociale organisatie

De kracht van een sociale organisatie De kracht van een sociale organisatie De toegevoegde waarde van zakelijke sociale oplossingen Maarten Verstraeten. www.netvlies.nl Prinsenkade 7 T 076 530 25 25 E mverstraeten@netvlies.nl 4811 VB Breda

Nadere informatie

Open Informatie Management Server

Open Informatie Management Server OpenIMSR Open Informatie Management Server OpenIMS Algemeen OpenIMS is een platform voor het beheren van ongestructureerde informatie (stromen). U kunt hierbij denken aan werkprocessen of projecten waarin

Nadere informatie

Taco Schallenberg Acorel

Taco Schallenberg Acorel Taco Schallenberg Acorel Inhoudsopgave Introductie Kies een Platform Get to Know the Jargon Strategie Bedrijfsproces Concurrenten User Experience Marketing Over Acorel Introductie THE JARGON THE JARGON

Nadere informatie

Bouwend Nederland biedt al zijn afdelingen een eigen webomgeving met content uit centraal beheerde informatiebronnen

Bouwend Nederland biedt al zijn afdelingen een eigen webomgeving met content uit centraal beheerde informatiebronnen Bouwend Nederland biedt al zijn afdelingen een eigen webomgeving met content uit centraal beheerde informatiebronnen Bouwend Nederland realiseerde met Microsoft SharePoint Server 2007 een effectieve doelgroepencommunicatie

Nadere informatie

Cisco Cloud. Collaboration. Ronald Zondervan David Betlem September, 2011. Presentation_ID 2010 Cisco Systems, Inc. All rights reserved.

Cisco Cloud. Collaboration. Ronald Zondervan David Betlem September, 2011. Presentation_ID 2010 Cisco Systems, Inc. All rights reserved. Cisco Cloud Collaboration Ronald Zondervan David Betlem September, 2011 1 E Open architectuur Uitgangspunten Gebaseerd op Open Standaarden telefonie, video, desktop integratie, beschikbaarheidsstatus (presence)

Nadere informatie

Enterprisearchitectuur

Enterprisearchitectuur Les 2 Enterprisearchitectuur Enterprisearchitectuur ITarchitectuur Servicegeoriënteerde architectuur Conceptuele basis Organisatiebrede scope Gericht op strategie en communicatie Individuele systeemscope

Nadere informatie

Customer Experience Management

Customer Experience Management Customer Experience Tele Train Grensverleggend klantcontact Tele Train. Grensverleggend klantcontact. Rendementsverbetering door optimale klantinteractie Een greep uit vragen die bij onze klanten leven

Nadere informatie

Richtlijnen voor het ontwerpen een Intranetportal Door Bas Fockens

Richtlijnen voor het ontwerpen een Intranetportal Door Bas Fockens Richtlijnen voor het ontwerpen een Intranetportal Door Bas Fockens Copyright Datacon www.datacon.nl Wat is een intranetportal? Een intranet is een online gepersonaliseerde en geïntegreerde toegang tot

Nadere informatie

Bedrijfssystemen vervangen door Slim Software Nabouwen

Bedrijfssystemen vervangen door Slim Software Nabouwen Bedrijfssystemen vervangen door Slim Software Nabouwen Codeless White Paper Roland Worms, Directeur Wouter van der Ven, Lead Software Architect Inhoudsopgave 1. Introductie 2. Het IT dilemma. Als standaard

Nadere informatie

Business Architectuur vanuit de Business

Business Architectuur vanuit de Business Business Architectuur vanuit de Business CGI GROUP INC. All rights reserved Jaap Schekkerman _experience the commitment TM Organization Facilities Processes Business & Informatie Architectuur, kun je vanuit

Nadere informatie

Alfresco Document Management

Alfresco Document Management Pagina 1 van 6 Alfresco Document Management Efficiënter kunnen (samen)werken, altijd en overal kunnen beschikken over de benodigde informatie en geen zorgen hoeven maken over IT en back-up? Lagere kosten

Nadere informatie

Michael Christianen. Vakdag Dialogue & Digital Marketing Rotterdam, 7 oktober 2010. Een roadmap voor personalisatie van de klant-interactie

Michael Christianen. Vakdag Dialogue & Digital Marketing Rotterdam, 7 oktober 2010. Een roadmap voor personalisatie van de klant-interactie Michael Christianen Vakdag Dialogue & Digital Marketing Rotterdam, 7 oktober 2010 Een roadmap voor personalisatie van de klant-interactie Welke rol gaat personalisatie spelen in de interactie tussen klant

Nadere informatie

Customer Case: WoningNet

Customer Case: WoningNet Customer Case: WoningNet WoningNet en Webservices Woonruimtebemiddeling Shared service center Business uitdaging Architectuur visie Woonruimtebemiddeling Woningzoekende Corporatiemedewerker Corporatiemedewerker

Nadere informatie

Omnichannel klantcommunicatie. Roberto Nagel M-EDP Solutions Manager Document Dialog

Omnichannel klantcommunicatie. Roberto Nagel M-EDP Solutions Manager Document Dialog Omnichannel klantcommunicatie Roberto Nagel M-EDP Solutions Manager Document Dialog Inhoud Wat is omnichannel? Hoe kom je er? Wat betekent dit voor de documentprofessional? Omnichannel retail Winkel website

Nadere informatie

Factsheet Enterprise Mobility

Factsheet Enterprise Mobility Factsheet Enterprise Mobility www.vxcompany.com Informatie willen we overal, altijd en op elk device beschikbaar hebben. Privé, maar zeker ook zakelijk. Met het gebruik van mobile devices zoals smartphones

Nadere informatie

Offshore Outsourcing van Infrastructure Management

Offshore Outsourcing van Infrastructure Management Offshore Outsourcing van Infrastructure Management an emerging opportunity dr. Erik Beulen Atos Origin/Tilburg University 1 Agenda Introductie Ontwikkelingen Risicovergelijking Best practices Conclusies

Nadere informatie

DevOps. optimaliseren van softwareontwikkeling

DevOps. optimaliseren van softwareontwikkeling DevOps optimaliseren van softwareontwikkeling Meer informatie Voor vragen over deze whitepaper of meer informatie kunt u contact opnemen met Info Support door te bellen naar +31 (0) 318 55 20 20 en te

Nadere informatie

TechReady - NextGen Productivity

TechReady - NextGen Productivity TechReady - NextGen Productivity 08:30 09:00 Ontbijt 09:00 10:00 Keynote 10:00 10:15 Pauze Hans van der Meer (Microsoft) & Danny Burlage (Wortell) TRACKS 1. Ervaringen uit de praktijk 2. Productiviteit

Nadere informatie

Windows Server 2003 EoS. GGZ Nederland

Windows Server 2003 EoS. GGZ Nederland Windows Server 2003 EoS GGZ Nederland Inleiding Inleiding Op 14 juli 2015 gaat Windows Server 2003 uit Extended Support. Dat betekent dat er geen nieuwe updates, patches of security releases worden uitgebracht.

Nadere informatie

Orbis Software. Portal4U. Whitepaper. Deze whitepaper geeft u meer informatie over ons standaardproduct Portal4U van Orbis Software Benelux BV.

Orbis Software. Portal4U. Whitepaper. Deze whitepaper geeft u meer informatie over ons standaardproduct Portal4U van Orbis Software Benelux BV. Orbis Software Whitepaper Deze whitepaper geeft u meer informatie over ons standaardproduct van Orbis Software Benelux BV Orbis Standaard Product Maak eenvoudig uw eigen Portals Met beschikt u over een

Nadere informatie

Websphere Portal 6: Ronald Dekkers

Websphere Portal 6: Ronald Dekkers Websphere Portal 6: Koppelen met Domino, Sametime, ERP en Voip op System i5 Ronald Dekkers r.dekkers@acuity.nl (Booth 2) Agenda Even voorstellen Portal: waarom? Websphere Portal 6.0 Koppelen met SameTime

Nadere informatie

Self Service BI. de business

Self Service BI. de business BI in de praktijk Self Service BI Breng de kracht van BI naar de business Luc Alix Sogeti Nederland B.V. Redenen voor Business Intelligence Sneller kunnen beslissen 42 % Beter kunnen beslissen 42 % Concurrentieel

Nadere informatie

Praktijkcasus Identity management. Bert Dondertman 14 september 2010

Praktijkcasus Identity management. Bert Dondertman 14 september 2010 Praktijkcasus Identity management Bert Dondertman 14 september 2010 Agenda Praktijkcasus: Waarom? Hoe? Score op de diverse dimensies OGh IAM presentatie juli 2010 2 Waarom? Centraal klantportaal waar mogelijkheden

Nadere informatie

Posthogeschoolvorming rond Enterprise Content Management Business Process Management Service Oriented Architectures

Posthogeschoolvorming rond Enterprise Content Management Business Process Management Service Oriented Architectures Informatiebeheer: een nieuw tijdperk Posthogeschoolvorming rond Enterprise Content Management Business Process Management Service Oriented Architectures Programma najaar 2008 Zoals eerder vermeld, bestaat

Nadere informatie

ICT: HOOFDROLSPELER OF BACKSTAGE ASSISTANT? Steven Van Uffelen INCA Networks NV

ICT: HOOFDROLSPELER OF BACKSTAGE ASSISTANT? Steven Van Uffelen INCA Networks NV ICT: HOOFDROLSPELER OF BACKSTAGE ASSISTANT? Steven Van Uffelen INCA Networks NV Nieuwe Wereld Nieuwe Business Nieuwe IT Uw nieuwe werknemers The times they are changing Uw medewerkers toen How can I help

Nadere informatie

Introductie ArchiMate

Introductie ArchiMate Introductie ArchiMate NAF Insight De Meern, 8 maart 2012 Egon Willemsz, enterprise architect UWV Programma Waarom ArchiMate? Praktijkvoorbeelden Samenvatting concepten Van start met ArchiMate Tot besluit

Nadere informatie

Factsheet Zaakgericht werken in het Onderwijs

Factsheet Zaakgericht werken in het Onderwijs Zaken Klantcontacten Zoeken Antwoord Registraties Factsheet Zaakgericht werken in het Onderwijs Zaakgericht Werken is binnen overheidsorganisaties al een bekend begrip. Vrijwel alle werkprocessen worden

Nadere informatie

Welkom! GertJan Coolen

Welkom! GertJan Coolen Welkom! GertJan Coolen Agenda Introductie Communicare Trends in de markt & MS Lync Contact Center for Lync Uitgangspunten Architectuur Functionaliteiten Partnership Wrap up & interactie Communicare Internationaal

Nadere informatie

SIMkcc. SIM klant contact centrum. Digitale dienstverlener voor e-gemeenten

SIMkcc. SIM klant contact centrum. Digitale dienstverlener voor e-gemeenten SIMkcc SIM klant contact centrum Digitale dienstverlener voor e-gemeenten klacht/melding belscripts kennisbank status aanvraag direct bestellen kosten antwoorden KCC openingstijden beleidsinformatie online

Nadere informatie

Productiviteit stimuleren met Microsoft Dynamics CRM. Naam Titel Datum

Productiviteit stimuleren met Microsoft Dynamics CRM. Naam Titel Datum Productiviteit stimuleren met Microsoft Dynamics CRM Naam Titel Datum Klanten Stimuleren Bedrijfssucces Het effectief beheren van de klantencyclus van marketing tot sales tot service is vitaal voor de

Nadere informatie

Office 2010 en SharePoint 2010: bedrijfsproductiviteit op zijn best. Praktische informatie

Office 2010 en SharePoint 2010: bedrijfsproductiviteit op zijn best. Praktische informatie Office 2010 en SharePoint 2010: bedrijfsproductiviteit op zijn best Praktische informatie De informatie in dit document vertegenwoordigt de huidige visie van Microsoft Corporation op zaken die ten tijde

Nadere informatie

HOE EENVOUDIG IS HET OM GEBRUIK TE MAKEN VAN CLOUD COMPUTING?

HOE EENVOUDIG IS HET OM GEBRUIK TE MAKEN VAN CLOUD COMPUTING? Innervate: Januari 2011 WHITEPAPER CLOUD COMPUTING HOE EENVOUDIG IS HET OM GEBRUIK TE MAKEN VAN CLOUD COMPUTING? Lees hier in het kort hoe u zich het best kunt bewegen in de wereld van cloud computing

Nadere informatie

ProRail digitaal werken 2015

ProRail digitaal werken 2015 ProRail digitaal werken 2015 It s Marianne van Wanrooij ProRail Fun2Share Solution Architect Microsoft MVP SharePoint Community lead: Dutch Information Worker User Group (DIWUG.nl) 1 It starts with.. But

Nadere informatie

Factsheet CONTENT & EXPERIENCE MANAGEMENT Mirabeau

Factsheet CONTENT & EXPERIENCE MANAGEMENT Mirabeau Factsheet CONTENT & EXPERIENCE MANAGEMENT Mirabeau CONTENT & EXPERIENCE MANAGEMENT Mirabeau We bieden de beste oplossing voor uw content management en klantdialoog Het moment waarop bezoekers en klanten

Nadere informatie

Moderne vormen van samenwerken Maarten Groeneveld

Moderne vormen van samenwerken Maarten Groeneveld Moderne vormen van samenwerken Maarten Groeneveld Samenwerken Het moderne kantoor met Office 365 Maarten Groeneveld ICT Adviseur - ICT Architectuur - Sourcing - Business & IT Alignment 1. Introductie Visie

Nadere informatie

Dit voorbeeldproject beschrijft het gebruik van web services (open standaarden) voor de ontsluiting van kernregistraties bij de gemeente Den Haag.

Dit voorbeeldproject beschrijft het gebruik van web services (open standaarden) voor de ontsluiting van kernregistraties bij de gemeente Den Haag. Voorbeeldproject Een Haagse SOA Dit voorbeeldproject beschrijft het gebruik van web services (open standaarden) voor de ontsluiting van kernregistraties bij de gemeente Den Haag. Aanleiding Vanuit de visie

Nadere informatie

Het CIBG ervaart een hogere kwaliteit met applicatie-ontwikkeling in Microsoft Visual Studio 2010

Het CIBG ervaart een hogere kwaliteit met applicatie-ontwikkeling in Microsoft Visual Studio 2010 Het CIBG ervaart een hogere kwaliteit met applicatie-ontwikkeling in Microsoft Visual Studio 2010 Organisatie Het CIBG is een uitvoeringsorganisatie van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport.

Nadere informatie

BOM s horen niet in spreadsheets

BOM s horen niet in spreadsheets BOM s horen niet in spreadsheets Innoveer met vertrouwen, wetende dat iedereen de juiste versie heeft van de BOM. Alles wat je nodig hebt om je product te bouwen De bill of materials (BOM) bevat de onderdelen

Nadere informatie

Canonieke Data Modellering op basis van ArchiMate. Canonieke Data Modellering op basis van Archimate Bert Dingemans

Canonieke Data Modellering op basis van ArchiMate. Canonieke Data Modellering op basis van Archimate Bert Dingemans Canonieke Data Modellering op basis van ArchiMate Canonieke Data Modellering op basis van Archimate Bert Dingemans Abstract Modelleren op basis van de open standard ArchiMate is een goed uitgangspunt voor

Nadere informatie

Uitwerking onderdelen werkplan

Uitwerking onderdelen werkplan Uitwerking onderdelen werkplan Het Nationaal Platform Data Model (NPDM) heeft een werkplan opgesteld om richting te geven aan de activiteiten voor de komende maanden en inzicht te krijgen in de benodigde

Nadere informatie

Whitepaper. Big Data Henk Brands. Kenniscentrum De Smalle Zijde 39 3903 LM Veenendaal Tel. +31(0)318-50 11 19 Fax +31(0)318-51 83 59

Whitepaper. Big Data Henk Brands. Kenniscentrum De Smalle Zijde 39 3903 LM Veenendaal Tel. +31(0)318-50 11 19 Fax +31(0)318-51 83 59 Whitepaper Big Data Henk Brands Hoofdkantoor Kruisboog 42 3905 TG Veenendaal Tel. +31(0)318-55 20 20 Fax +31(0)318-55 23 55 Kenniscentrum De Smalle Zijde 39 3903 LM Veenendaal Tel. +31(0)318-50 11 19 Fax

Nadere informatie

MASTERCLASS. SharePoint in het Onderwijs

MASTERCLASS. SharePoint in het Onderwijs MASTERCLASS SharePoint in het Onderwijs MASTERCLASS SharePoint in het Onderwijs De drie daagse MASTERCLASS SharePoint in het Onderwijs heeft als doel deelnemers kennis en vaardigheden bij te brengen daar

Nadere informatie

De impact van de basisregistraties op de informatievoorziening van gemeenten

De impact van de basisregistraties op de informatievoorziening van gemeenten De impact van de basisregistraties op de informatievoorziening van gemeenten Op weg naar de Gemeentelijke Service Bus Danny Greefhorst Gemeenten worden geconfronteerd met allerlei ontwikkelingen die van

Nadere informatie

Qsuite in een mobiele applicatie. Geschikt voor telefoon en tablet

Qsuite in een mobiele applicatie. Geschikt voor telefoon en tablet Qsuite in een mobiele applicatie Geschikt voor telefoon en tablet Er is geen stoppen meer aan Het internetgebruik in de wereld neemt iedere dag toe. IT is overal,. Internet is steeds meer, vaker en sneller

Nadere informatie

SharePoint 2010 versus 2013

SharePoint 2010 versus 2013 Whitepaper SharePoint 2010 versus 2013 Is een upgrade noodzakelijk? T +31 418 57 07 00, F +31 418 57 07 50 Inleiding Microsoft komt met een echt sociaal samenwerkingsplatform dat past bij de eisen en wensen

Nadere informatie

270+ Contact Centers. 75talen TELEPERFORMANCE OVERZICHT. 182,000 werknemers. Wereldwijd marktleider in multichannel Klantbeleving Management

270+ Contact Centers. 75talen TELEPERFORMANCE OVERZICHT. 182,000 werknemers. Wereldwijd marktleider in multichannel Klantbeleving Management 1 TELEPERFORMANCE OVERZICHT Wereldwijd marktleider in multichannel Klantbeleving Management Landen waar we aanwezig zijn Landen die we faciliteren Opgericht in 1978 270+ Contact Centers Aanwezig in 62

Nadere informatie

6-4-2015. Je kunt de presentaties downloaden op: www.gelsing.info. Docent: Marcel Gelsing. Les 1

6-4-2015. Je kunt de presentaties downloaden op: www.gelsing.info. Docent: Marcel Gelsing. Les 1 Les 1 Docent: Marcel Gelsing Je kunt de presentaties downloaden op: www.gelsing.info 1 Maak een (verbeter)voorstel voor Enterprise Architectuur, waarbij u zowel de mogelijkheden als de beperkingen van

Nadere informatie