Opzoekingscentrum voor de Wegenbouw. Intelligente transportsystemen. een poging tot synthese. René Jacobs OCW. Synthesen N 43 / 06

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Opzoekingscentrum voor de Wegenbouw. Intelligente transportsystemen. een poging tot synthese. René Jacobs OCW. Synthesen N 43 / 06"

Transcriptie

1 Opzoekingscentrum voor de Wegenbouw OCW Intelligente transportsystemen een poging tot synthese René Jacobs Synthesen N 43 / 06

2

3 Opzoekingscentrum voor de Wegenbouw Brussel Intelligente transportsystemen Een poging tot synthese door René JACOBS Publicatie N43/06 Uitgegeven door het Opzoekingscentrum voor de Wegenbouw Instelling erkend bij toepassing van de besluitwet van 30 januari 1947 Woluwedal Brussel Alle rechten voorbehouden

4

5 Intelligente transportsystemen Een poging tot synthese

6

7 Inhoud Standpunt 7 Woord vooraf 9 Inleiding 11 1 FUNCTIEGEBIEDEN VAN ITS 15 2 UITROL VAN ITS Welke behoeften? Snelheid, traagheden en onzekerheden Rol van de overheden Rol van het verzekeringswezen Belemmeringen (en stimulansen?) Nieuwe spelers Verwachtingen 20 3 POTENTIEEL VAN ITS Volgens de Europese Commissie Volgens PIARC Volgens de ICTSB Volgens esafety Volgens de ERTICO 28 4 INZET EN UITDAGINGEN Mens en machine Integratie en interoperabiliteit Normalisatie en certificatie Aansprakelijkheden Bescherming van de persoonlijke levenssfeer Veiligheid van de informatie Markt en concurrentie Aanpassing van de bestuurder Gedrag Mogelijke uitwassen 32 5 NORMALISATIE EN HARMONISATIE Normeringsbestel voor ITS In België Samenwerking Aandachtspunten Beproevingsmethoden 37 5

8 Intelligente transportsystemen Een poging tot synthese 6 WEGEXPLOITATIE Veiligheid, vlotte doorstroming, efficiëntie Wegexploitatie in België De Waalse en Vlaamse gewestelijke centra 47 7 esafety ecall 55 8 GALILEO EN TOEPASSINGEN IN DE WEGENBRANCHE Voorlopers Fasering Rentabiliteit Toepassingsgebieden Dienstenpakket Uitrol Onderzoek Onenigheid over strategie en financiën 59 9 SAMENWERKING TUSSEN VOERTUIG EN INFRASTRUCTUUR Het Europees CVIS-project SNELHEID EN ITS ISA: de intelligente snelheidsbegrenzer ISA in België TOLHEFFING EN ITS De ETH-richtlijn Twee voorbeelden van tolheffing WAT BRENGT DE TOEKOMST? 81 CONCLUSIES 83 LITERATUUR 85 ENKELE WEBSITES 89 Bijlagen 1 CEN/TC 278: GEPUBLICEERDE NORMEN 91 2 AFKORTINGEN EN LETTERWOORDEN 95 6

9 Standpunt Intelligentie ten dienste van de mens Het voorliggende syntheseverslag is voor het Opzoekingscentrum voor de Wegenbouw een primeur. Intelligente transportsystemen (ITS) liggen inderdaad wat buiten ons traditionele werkterrein, maar treden in het Europese vervoersgebeuren steeds meer op de voorgrond. Het is dan ook logisch dat wij ons openstellen voor een nieuwe wereld die het vak van velen in onze bedrijfstak ingrijpend zal veranderen. Zoals het rapport aangeeft, zou grootschalige, harmonieuze uitrol van innovatieve ITS-technieken de overheden die wegennetten beheren moeten helpen gemeenschappelijke strategische doelstellingen te bereiken, meer bepaald een veilig en efficiënt vervoerssysteem uit te bouwen en in stand te houden. ITS zullen het bovendien mogelijk maken het openbaar vervoer, de onderhoudsactiviteiten en de noodhulpdiensten in het algemene proces van de beheersing van het wegverkeer te betrekken. De ontwikkeling van ITS in België is bemoedigend, hoewel onvoldoende begrip en engagement nog een rem zetten op coherente uitrol van een aantal voorzieningen die een bepalende rol kunnen spelen in de verkeersveiligheid zoals het ecallsysteem. Als onderzoekscentrum nemen wij akte van de prioriteit die de Europese overheden aan ITS geven, en van de aanzienlijke middelen die zij in hun kaderprogramma s voor onderzoek en technologische ontwikkeling (KP6 en KP7) voor deze systemen uittrekken. Bundeling van kennis en kunde moet de regel worden, want nog meer dan in andere technologieën heeft op ITS-gebied niemand alle sleutels in handen. Het zou onze branche en uiteindelijk ook de weggebruiker echter schaden als ITS tot wondermiddel werd verheven en onderzoek op alle andere terreinen verwaarloosd werd. Verschillende bronnen waaronder de strategische visie van ERTRAC bevestigen dat voortzetting van de programma s voor onderzoek in de wegenbouw een must blijft om geïntegreerde oplossingen sneller te ontwikkelen. Gecoördineerde acties zijn het enige middel om de uitdagingen die de weg van de toekomst stelt met succes aan te gaan. De massale intrede van «intelligentie» in het voertuig, en morgen ook langs en in de weg, brengt ons op een keerpunt. Er wachten ons enorme uitdagingen niet alleen technologische en operationele, maar ook menselijke. Intelligentie ten dienste van de mens, en intelligente toepassing van innovatieve technieken en materialen: dat wordt de maatstaf voor wat ITS werkelijk zullen bijbrengen. Claude Van Rooten directeur-generaal Opzoekingscentrum voor de Wegenbouw 7

10

11 Woord vooraf Met dit rapport over intelligente transportsystemen wordt ingegaan op een verzoek van technisch comité «Verkeer en veiligheid» van het Opzoekingscentrum voor de Wegenbouw. Het bestaat uit twaalf hoofdstukken. De hoofdstukken 1 tot 5 analyseren de situatie van intelligente transportsystemen, met de functies en toepassingsmogelijkheden en met de mogelijke voordelen niet alleen voor de verkeersveiligheid, maar ook voor de doorstroming van het verkeer en voor het milieu. De uitrol van ITS wordt bekeken door het oog van verschillende organisaties. De technologische ontwikkelingen die daarmee gepaard gaan, stellen uiteraard enorme uitdagingen, die hier ter sprake komen. De stand van de normalisatie van diensten en systemen wordt opgemaakt en de trends voor de toekomst worden aangegeven. Hoofdstuk 6 is gewijd aan wegexploitatie en wegbeheer. Het inventariseert enkele systemen die de wegexploitant in staat zullen stellen de capaciteit van zijn net beter te beheren en de weggebruiker een optimaal verkeersafwikkelingsniveau aan te bieden. Het presenteert de verkeersbeheersingscentra die in Vlaanderen en Wallonië operationeel zijn. De hoofdstukken 7 en 8 richten de aandacht op twee Europese initiatieven. Enerzijds is het esafetyforum een trefpunt voor een waaier van overheids- en private instellingen die zich als taak hebben gesteld onderzoek naar en ontwikkeling en toepassing van ITS aan te moedigen. Anderzijds is de GALILEOconstellatie de hoeksteen van de ontwikkeling van tal van op satellietlokalisering gebaseerde ITS-diensten in het voertuig van morgen. In de hoofdstukken 9 tot 11 worden drie verschillende benaderingswijzen van ITS onderzocht: samenwerking tussen voertuig en infrastructuur, ITS en snelheid, en ITS en elektronische tolheffing. Hoofdstuk 12 schetst een draaiboek voor de ITS van morgen of overmorgen. Het geheel wordt afgerond met een zeer uitgebreide literatuurlijst en met twee bijlagen die respectievelijk de totnogtoe gepubliceerde Europese normen inventariseren en de talloze letterwoorden en afkortingen in de ITS-branche verklaren. N.B. Informatie is snel voorbijgestreefd, vooral op ITS-gebied. De lezer houdt er dus het best rekening mee dat de auteur half augustus 2006 de laatste hand aan dit rapport heeft gelegd. 9

12 Systèmes de transport intelligents Une tentative de synthèse «Het vervoer is van wezenlijk belang voor het functioneren van moderne economieën en heeft te maken met een permanente tegenstelling tussen een samenleving met een steeds grotere vraag naar mobiliteit en een publieke opinie die steeds meer moeite heeft met de voortdurende vertragingen en de middelmatige prestaties van een aantal diensten. Bij een nog steeds toenemende vervoersvraag kan het antwoord van de Gemeenschap niet alleen bestaan uit het aanleggen van nieuwe infrastructuur en de openstelling van markten. De noodzaak van uitbreiding enerzijds en duurzame ontwikkeling anderzijds vereist optimalisatie van de vervoerssector. Een modern vervoerssysteem moet duurzaam zijn vanuit economisch, sociaal en milieuoogpunt.» «Het Europese vervoersbeleid tot het jaar 2010: tijd om te kiezen», uit het Witboek van de Europese Commissie (5/2001) «Een aantal regio s in [ ] Europa [ ] kampen met congestie en vervuiling [die] de economische groei, de levenskwaliteit en het milieu bedreigen. Intelligente mobiliteitsoplossingen en beheersing van de vervoersvraag zullen de congestie weliswaar verlichten, maar nieuwe of betere infrastructuur zal ook nodig zijn.» «Europa duurzaam in beweging Duurzame mobiliteit voor ons continent. Tussentijdse evaluatie van het Witboek Vervoer van 2001», uit de Mededeling van de Europese Commissie (6/2006) 10

13 Inleiding De samenleving wil veiliger, vlotter en schoner verkeer. Ondanks deze rechtmatige sociale verwachtingen dalen de overheidsinvesteringen, waardoor de behoefte aan nieuwe antwoorden op traditionele uitdagingen aangewakkerd wordt. Van hun kant neigen wegbeheerders en exploitanten naar een cultuur van optimalisering van hun wegennetten. Deze verschillende factoren staan centraal in de exponentiële ontwikkeling van intelligente transportsystemen (ITS) 1. Tot het begin van de jaren 1990 werden ITS door enkele ingewijden als een zeer gespecialiseerd deelgebied van de vervoerkunde beschouwd een verzameling van een aantal enigszins ongebruikelijke technologieën. Tijdens de G7-vergadering in 1995 werden akkoorden gesloten tussen de Europese Commissie, de ERTICO 2 en de automobielindustrie. Hierdoor konden ITS een centrale plaats innemen in het Europese vervoersbeleid. Sinds 2000 zijn ITS in een stroomversnelling gekomen: van veldproeven en haalbaarheidsonderzoeken is het naar grootscheepse uitrol gegaan. In 2006 kan worden gesproken van razendsnelle vooruitgang en beginnen ITS onze manier van werken, leven en interageren fundamenteel te veranderen. In technische bewoordingen is de digitale convergentie van communicatienetwerken, media, inhouden, diensten en uitrusting volop aan de gang. De informatie wordt beschikbaar in nieuwe, verscheidene opmaken en kan op elke plaats en tijdstip worden geleverd. ITS zijn gebaseerd op drie technologieën die in volle uitbreiding zijn (zie het onderstaande kadertje): - informatietechnologie; - communicatietechnologie; - plaatsbepalingstechnologie. Informatietechnologie steunt op systemen voor automatische databaseverwerking (het rekenvermogen van microprocessors neemt toe volgens de wet van Moore: de prestaties verdubbelen om de achttien maanden). Communicatietechnologie is een verzamelbegrip voor telecommunicatietechnieken waarmee informatie kan worden verzameld, doorgestuurd en op afstand kan worden verspreid op FM, op de kortegolf of infrarood. Recentelijk zijn nieuwe technieken ten tonele verschenen zoals WiFi en mobiele telefonie, waarvan de derde generatie zich begint te ontwikkelen, en hyperfrequentiecommunicatie. Uit de informatie- en communicatietechnologie (ITC) is de telematica gegroeid, het geheel van op informatica gebaseerde of uit informatica ontstane diensten die via een telecommunicatienetwerk kunnen worden geleverd; deze leidt op haar beurt tot het begrip «intelligent» transport (eigenlijk «geïnformeerd» transport, wat een minder letterlijke, maar exacter vertaling van het Engels zou zijn) (Hernandez). Met behulp van plaatsbepalingstechnologie kan een bewegend voertuig, persoon of object worden gelokaliseerd. Men onderscheidt satellietplaatsbepaling, eventueel in combinatie met andere sensoren of bakens, en cellulaire plaatsbepaling, door middel van mobiele-telefoonnetwerken. Deze technieken banen de weg voor persoonlijk gegeolokaliseerde diensten. 1 De gebruikte afkortingen en letterwoorden worden verklaard in een bijlage bij dit rapport. 2 ERTICO: een organisatie die streeft naar gecoördineerde toepassing van telematica in Europa. 11

14 Intelligente transportsystemen Een poging tot synthese Europa laat zich niet onbetuigd: de Europese Commissie keurde in juni 2005 een nieuw strategisch raamwerk «i2010» goed, dat de grote beleidslijnen vastlegt voor een open en concurrerende digitale economie. In februari 2006 volgde het initiatief «De intelligente auto», dat de zichtbaarheid van informatie- en communicatietechnologie (ITC) moet verhogen en de veiligheids- en milieu-uitdagingen die het toegenomen weggebruik met zich meebrengt, moet aangaan. Uit het citaat in een kadertje op bladzijde 12 blijkt dat het Witboek van de Europese Commissie in 2001 al duidelijk aangaf dat de huidige vervoerssystemen onder druk staan en dat er behoefte is aan nieuwe oplossingen om naar een veiliger, doeltreffender en duurzamer bestel te evolueren. Vijf jaar later stelde de EC haar betoog wat bij, maar bevestigde zij de toenemende rol van «intelligentie» in het gebeuren. Deze ontwikkelingen openen zeer ruime perspectieven op groei en concurrentievermogen voor de hele economie. Zij impliceren een versneld proces van technologische innovatie, dat steeds meer gaat steunen op samenwerking tussen privaat en overheidsonderzoek. Wat valt er van intelligente transportsystemen te verwachten? ITS zijn gebaseerd op «intelligente» voorzieningen langs de weg of in de voertuigen. Door de communicatie tussen deze voorzieningen en de gebruiker (in hoofdzaak de bestuurder) kunnen veel problemen in het wegverkeer gemakkelijker worden opgelost. Deze problemen kunnen collectief (bijvoorbeeld een snelheidsaanpassing) of individueel (bijvoorbeeld een noodoproep) zijn. De kwaliteit en verscheidenheid van die informatie die ITS verstrekken, doen de gebruiker (niet alleen de automobilist, maar ook de exploitant van bedrijfswagenparken en de openbaarvervoergebruiker) geïnformeerde beslissingen nemen voor zijn verplaatsingen. Benevens geleiding en navitatie kunnen als voorbeelden van beschikbare informatie worden vermeld: - status van het verkeer (doorstroming, ongevallen); - mogelijke gevaren (weersgebonden of andere); - wegwerkzaamheden (onderhoud of aanleg) die het verkeer kunnen ophouden; - toegankelijkheid van parkeerruimten (en reservering van een parkeerplaats); - reistijden; - omleidingsroutes bij tijdelijke afsluiting van een wegvak. In veel ITS-toepassingen staat veiligheid centraal. Sommige zijn bedoeld om het risico op een ongeval te verkleinen (snelheidsbegrenzer, botsingswaarschuwing, remhulp), andere minder talrijk om de gevolgen van een ongeval te verlichten (intelligente veiligheidsgordels, ecall [zie 7.1]). De wegbeheerder of -exploitant kan meer capaciteit uit het huidige systeem halen en het verkeersafwikkelingsniveau op zijn wegennet zo hoog mogelijk houden door betere informatie te verstrekken. - De toepassing van ITS brengt hem ertoe de prestatie van het wegennet in real time te controleren, incidenten op wegen functioneler aan te pakken en doeltreffender methoden te hanteren om tolgelden te innen. - Hij is beter in staat personen- en goederenverkeer te bevorderen door «zachte» overgangen tussen vervoerwijzen aan te bieden. 12

15 - ITS helpen hem het vervoerssysteem tegen aanvallen te beschermen door tijdiger op menselijke bedreigingen en natuurrampen te reageren. Personen- en goederenverkeer blijven hierdoor zelfs in crisisperioden mogelijk. - Het vervoerssysteem wordt efficiënter, waardoor het brandstofverbruik afneemt en minder schadelijke stoffen worden uitgestoten. Om het duidelijk te stellen: ITS stellen de wegbeheerder in staat nieuwe strategieën voor de exploitatie van zijn wegennet uit te stippelen, of bestaande strategieën te verbeteren. Zij kunnen weliswaar de capaciteit van een weg niet sterk verhogen, maar wel helpen de theoretische capaciteit van een wegennet in zijn geheel beter te benutten! Hoever staat het onderzoek? Op Europees niveau wordt zeer druk aan onderzoek naar verkeersveiligheid gedaan, met drie grote doelstellingen. 1 De eerste, actieve veiligheid, beoogt te beletten dat ongevallen zich voordoen. Het komt er vooral op aan redelijk een aangepast rijgedrag aan te moedigen. In bepaalde projecten zijn bijvoorbeeld technische voorzieningen ontwikkeld om de rijsnelheid te verlagen of om alcohol- of geneesmiddelengebruik doeltreffend te detecteren. Andere zijn erop gericht de politie te voorzien van geavanceerde apparatuur om overtredingen beter te constateren. 2 Een tweede groep Europese onderzoekingen wil de ernst van ongevallen terugdringen (passieve veiligheid) door de veiligheidsuitrusting in voertuigen uit te breiden, de kwaliteit van wegeninfrastructuur te verbeteren en geïntegreerde systemen te ontwerpen voor verkeersveiligheidsbeheer in stedelijke gebieden. 3 Om een gepast beleid uit te stippelen, moeten beslissers kunnen uitgaan van nauwkeurige verkeersgegevens en ongevallencijfers, die tussen de landen onderling vergelijkbaar zijn. Zulke statistieken opmaken vormt een derde, specifieke uitdaging voor het Europese onderzoek. Omdat deze doelstelling buiten ITS staat, wordt zij hier enkel voor de volledigheid vermeld. Deze drie doelstellingen staan samen met vele andere in het Zevende Kaderprogramma voor Onderzoek, Technologische Ontwikkeling en Demonstratie (KP7) van de Europese Commissie (EC). Het KP7 vormt het voornaamste werktuig van de Unie om Europees onderzoek in te financieren. 13

16 Intelligente transportsystemen Een poging tot synthese Bij wijze van vergelijking toont het hiernavolgende taartdiagram de verdeling over de respectieve onderzoeksthema s die de EC voor de besteding van de totale KP7-begroting voorstelt. Opvallend zijn de grote aandelen van informatie- en communicatietechnologie (ICT) (28,5 %) en vervoer (13 %). Te onderstrepen valt dat het ICT-gedeelte dat specifiek voor wegen en wegverkeer bestemd is vrij klein uitvalt, omdat ICT massaal aanwezig is op talloze andere gebieden van menselijke activiteit (mechanische onderdelen, medische apparatuur, speelgoed, enz.). Voorts moet «vervoer» in de multimodale context worden gezien dus niet alleen over de weg, maar ook per spoor, te water en in de lucht ITC 12,756 m 28,5 % 2 Voeding, landbouw, biotechnologie 2,472 m 6 % 3 Gezondheid 8,373 m 18 % 4 Veiligheid en ruimte 3,987 m 9 % 5 Sociaaleconomische wetenschappen 798 m 2 % 6 Vervoer 5,981 m 13 % 7 Milieu en klimaatveranderingen 2,552 m 6 % 8 Energie 2,951 m 7 % 9 Nanowetenschappen, nanotechnologie,materialen, nieuwe productietechnieken 4,865 m 11 % Figuur 1: Aandeel van ITC in het KP7 van de EC Bron: Ferreira, EC DG INFSO, 5/

17 HOOFDSTUK 1 FUNCTIEGEBIEDEN VAN ITS De toepassingen van ITS zijn legio. Zij kunnen worden gerubriceerd in diensten of functies, die tot doel hebben de investeringen in en de exploitatie en het gebruik van de verschillende vervoerwijzen te verbeteren. In de onderstaande tabel zijn tachtig voorbeelden van fundamentele systemen geïnventariseerd en in vijftien functiegebieden ondergebracht. Verkeersbeheersing Beheersing van weersinvloeden Informatie en navitatie- en geleidingshulp Rijtaakondersteuning en bestuurderscontrole Vracht- of wagenparkbeheer Milieucontrole Videobewaking Vraagbeheersing Verkeerstelling/-classificatie Rijstrookbeheer en coördinatie van verkeerslichten Toeritdosering («ramp metering») Verlichtingsbeheer Parkeerbeheer Congestieheffing Handhaving Informatieverspreiding (wisselborden, enz.) Bewaking, monitoring en weersverwachting Verkeersregeling Reactie en behandeling Informatieverspreiding Informatie vóór het vertrek Informatie onderweg Geleiding Navigatie Toerisme en gebeurtenissen Rijassistentie (ESP, zichtverbeterend systeem, enz.) Antibotsingsradar Koerscontrole Waarschuwing bij rijstrookafwijking (LDW) Adaptieve cruise control (ACC) Snelheidsbegrenzer (ISA) Remassistentie Parkeerhulp Adaptieve verlichting, in bochten Vermoeidheidsdetector Rijbewijsbeheer Elektronische inklaring Elektronische inspecties Wagenparkverrichtingen en -beheer Voertuig- en vrachtopsporing Terugvinden van gestolen voertuigen Veiligheidscontroles Opsporen en voorspellen van verontreiniging Emissieverlaging Informatieverspreiding Incidentbeheersing Crisisbeheersing Verrichtingen en onderhoud Ongevallenpreventie Databeheer Openbaarvervoerbeheer Handhaving Elektronische inning Intermodaliteit Bewaking en detectie (AID) Mobilisering en reactie Bijstand Vrijmaken en heropening Informatieverspreiding Reconstructie van ongevallen en aansprakelijkheidsbepaling Noodmelding ecall Beheer van hulpdienstvoertuigen Eerstehulpdiensten Gevaarlijke stoffen (ADR) Reactie en herstel Informatieverspreiding Erfgoedbeheer Beheer van werkzaamheden Waarschuwingsinstallatie geometrie van de weg Overwegen Botswaarschuwing op kruispunten Bescherming van voetgangers Waarschuwing voor fietsers Waarschuwing voor dieren Informatieverspreiding (wisselborden, RDS-TMC, CVIS, enz.) Archivering Multimodale informatie Vraagbeheersing Combikaartenverkoop Reizigersveiligheid Wagenparkbeheer Groene golf voor voorrang Plaatsbepaling van voertuigen Organisatie van het onderhoud Snelheid, door rood rijden, enz. Elektronische tolheffing Reisgeldbetaling Parkeergeldbetaling Veelzijdige betaalsystemen (benzine, verzekeringen, enz.) Verrichtingen in het goederenverkeerscentrum Doorvoerverrichtingen Verrichtingen aan internat. grenzen Voertuiglokalisering Vracht-wegconnectorsystemen Tabel 1: Voorbeelden van functiegebieden van ITS OCW 15

18 Intelligente transportsystemen Een poging tot synthese De International Standards Organization heeft in haar ontwerpnorm ISO een lijst van elf gebieden voorgesteld: 1. Verkeersinformatie en -geleiding: verstrekken van statische en dynamische informatie over het transportwegennet inclusief de keuzemogelijkheden tussen vervoerwijzen aan de gebruiker. 2. Verkeersbeheersing: beheersen van de beweging van voertuigen, reizigers en voetgangers in het hele vervoersnet. 3. Boordsystemen: verhogen van de veiligheid en doeltreffendheid van verrichtingen door middel van waarschuwingen en hulp aan de bestuurder of aan het verkeersbeheersingscentrum. 4. Vrachtvervoer: beheer van vrachtvoertuigverrichtingen, vracht- en wagenparkbeheer. 5. Openbaar vervoer: openbaarvervoerdiensten en verstrekken van operationele informatie aan de exploitant en de gebruiker, ook over de multimodale aspecten. 6. Urgenties: diensten voor de aanpak van incidenten die als urgenties mogen worden bestempeld. 7. Elektronische inning van heffingen: transacties en reserveringen voor vervoerdiensten. 8. Veiligheid van de gebruikers: bescherming van vervoergebruikers, inclusief voetgangers en kwetsbare verkeersdeelnemers (VRU s). 9. Beheersing van weersinvloeden en milieufactoren: systemen om weers- en milieuomstandigheden te bewaken en te melden. 10. Rampenbeheersing en -coördinatie: activiteiten in de wegenbranche bij natuurrampen, verstoring van de openbare orde of terroristische aanslagen. 11. Nationale veiligheid: activiteiten om lichamelijk letsel of materiële of operationele schade die personen of installaties bij natuurrampen, verstoring van de openbare orde of terroristische aanslagen kunnen oplopen of hebben opgelopen, te voorkomen of te beperken. Verhoging van zowel de actieve als de passieve veiligheid staat in veel ITS-functies centraal. Preventieve en actieve veiligheid ONGEVAL Passieve veiligheid Na ongeval Informatie Ondersteuning Interventie Preventief rijden Waarschuwings- en hulpsystemen Actieve voertuigbesturing Veiligheidssystemen Hulpverleningssystemen en -diensten Ongevalskans Ongevallenpreventie Verzachting van botsingen Bescherming van de inzittenden Verlichting van de gevolgen Toepassingen Verkeersinfo (RTTI) Navigatie Geleiding Adaptieve cruise control Wisselborden Vermoeidheidsdetector Adaptatieve verlichting Antibotsingsradar (ESP) Remassistentie Botswaarschuwing Elektronische stabiliteit Gevarenwaarschuwing Rijstrookwaarschuwing Intelligente geleideconstructies Snelheidsbegrenzer Veiligheidsgordels Adaptieve airbags Opruimen van wrakken ecall Verkeersdoorstroming Dynamische verkeersbeheersing Samenwerking weg-voertuig Automatische incidentdetectie Energieabsorberende materialen Gegevensregistreerapparaat (black box) Figuur 2: ITS in actieve en passieve veiligheid Bron: escope, Norm ISO/TR :1999 Transportinformatie- en controlesystemen Referentiemodel architectuur voor de TICS-sector Deel 1 : TICS-basisdiensten

19 HOOFDSTUK 2 UITROL VAN ITS Hoe kunnen autoconstructeurs ertoe worden overhaald ITS-uitrusting en diensten aan te bieden, en gebruikers ze te kopen? Waarom zouden wegexploitanten en dienstverleners in zeer dure infrastructuur moeten investeren? Hoe kan ervoor worden gezorgd dat de talloze niet-technische vragen die ITS oproepen niet evenveel hinderpalen vormen voor een wereldwijde uitrol van deze technologie? Hoe kan men er zeker van zijn dat in vitro ontwikkelde ITS-oplossingen bij de productie concurrerend en bij de aankoop betaalbaar zullen zijn? Welke weg moet worden gevolgd om van de huidige toestand via een tussenfase, waarin de penetratie van de systemen een kritische massa bereikt, te evolueren naar grootschalige of zelfs wereldwijde operationele uitrol, die doorzichtig blijft en zich aan de marktwetten houdt? In één woord, dat er duizend vervangt: hoe komt het dat de telematica haar beloften niet sneller waarmaakt? 2.1 Welke behoeften? De uitrol van ITS van het ontwerp, de ontwikkeling en de evaluatie van systemen tot zij op de markt komen roept een reeks niet-technische vragen op. Veel investeringen in ITS zijn mislukt doordat zij de verwachtingen van de klant niet inlosten, hoewel zij technisch efficiënt waren. Het is van fundamenteel belang dat de werkelijke behoeften van de gebruiker tevoren uit een fijne analyse worden bepaald. Bij deze analyse kunnen verschillende criteria worden gehanteerd, waaraan elke nieuwe dienst zou moeten voldoen: - interoperabele gegevensopmaken en uitrusting; - stevig, veilig en fouttolererend ontwerp; - uitbreidbaar met nieuwe uitrusting of functies; - nuttig, bruikbaar, gunstig onthaald bij de gebruiker; - aanpasbaar aan de evoluerende behoeften van de gebruiker; - blijvende technologie: de dienstverlening moet in de tijd en in de ruimte kunnen worden gehandhaafd; - duurzaam; - voor zoveel mogelijk klanten toegankelijk (koopprijs); - veilig, dit wil zeggen geen gevaar opleverend voor personen of het milieu; - beveiligd tegen storingen en aanvallen van buitenaf; - universeel: elk systeem moet ook buiten de lands- of regiogrenzen blijven functioneren. 2.2 Snelheid, traagheden en onzekerheden De snelheid van technologische ontwikkelingen doet soms vrezen voor «zelfkannibalisme» van de markt, doordat elke nieuwigheid weer meer en beter belooft dan haar voorgangers. Onder meer deze bezeten drang naar steeds meer en beter doet de consument naar sciencefictionproducten grijpen, ten koste van beproefde apparatuur. Kan deze overhaasting tot tegenstellingen of zelfs tot trouweloosheid leiden? RDS-TMC werd rond 2003 eindelijk operationeel, maar zijn zelfverklaarde opvolger DAB maakte toen al zijn opwachting en lokte meteen diverse spelers. De industrie schept haar eigen onzekerheden wanneer zij aankondigt dat technologie die nog maar pas is ingevoerd al verouderd is, vaak nog voordat de investering voldoende heeft kunnen renderen Deze situatie heeft als ander, voor de hand liggend gevolg dat de uitrol van systemen en diensten (en van de overeenkomstige markten) voortdurend vertraagd wordt. 17

20 Intelligente transportsystemen Een poging tot synthese Het klinkt paradoxaal, maar ook de invoering van ITS kan als «traag» worden bestempeld. Veel intelligente voorzieningen die met veel poeha in de media zijn voorgesteld, hebben het zeer moeilijk om zich op de markt door te zetten. Zo bijvoorbeeld heeft het vijfentwintig jaar geduurd eer het ABS-systeem redelijk was doorgedrongen, had het elektronische stabilisatieprogramma (ESP) tien jaar nodig om een marktaandeel van 40 % te bereiken en is adaptieve cruise control (ACC) na vijfentwintig jaar nog steeds in ontwikkeling, met een zeer geringe marktpenetratie. De redenen voor deze «traagheid» zijn bekend: - wettelijke belemmeringen; - gebrek aan wettelijke of financiële stimulansen; - zeer zware concurrentie in de autobranche; - hoge kostprijs van intelligente systemen; - bescherming van de privacy; - gebrek aan informatie, waardoor de vraag klein blijft; - gebrek aan standaardisatie. De Europese Commissie is zich bewust van het probleem en startte onlangs een dubbele kwantitatieve en kwalitatieve enquête, met ontnuchterende eerste resultaten 4 : - verkeersveiligheid «verkoopt» niet: zij leidt niet tot aankoopbeslissingen; - moderne voertuigen worden reeds als zeer veilig beschouwd; - veiligheid is een recht, geen toemaatje dat als optie moet worden gekocht; - geen vertrouwen in elektronische snufjes, twijfel aan de efficiëntie, zorgen om het onderhoud; - enige vrees voor mogelijke overlading door te veel actieve waarschuwingssystemen; - sommige bestuurders zijn bang dat zij hun vrijheid en verantwoordelijkheid zullen verliezen. 2.3 Rol van de overheden De federale, gewestelijke of zelfs gemeentelijke overheden kunnen op verschillende niveaus in de uitrol van ITS meespelen. En de rol die zij vervullen, kan van velerlei aard zijn: - rol van regulator, door de verdeling van de aansprakelijkheden, de regels voor het gebruik en de als aansporing bedoelde hulpmaatregelen vast te leggen; - rol van exploitant, door zich te engageren voor de kwaliteit van de informatieverstrekking en een klimaat te scheppen dat gunstig is voor privé-investeringen en een gratis universele wegeninformatiedienst met waarschuwingsberichten van de overheid; - rol van partner, zowel op financieel als op industrieel vlak, door onderzoek, opleiding en informatieverstrekking te bevorderen; - rol van architect, die door middel een open architectuur vooral wat de interfaces betreft het ontstaan van functionele normen en interoperabiliteit in de hand werkt; - rol van beoordelaar, door monitoringcentra in te stellen om de effecten van de uitrol te volgen en door gemeenschappelijke methoden en criteria uit te werken die door alle medespelers worden geaccepteerd Kwalitatieve enquête (april 2006) in zes landen (DE, UK, FR, SF, IT, PL). De resultaten van deze kwalitatieve enquête worden in de herfst van 2006 gepubliceerd.

verkeer veilige veiligheid verbindingen BIJLAGE 6: TAG CLOUDS MOBILITEIT staat stad stiptheid stress tijd tram trein treinen uur veilig

verkeer veilige veiligheid verbindingen BIJLAGE 6: TAG CLOUDS MOBILITEIT staat stad stiptheid stress tijd tram trein treinen uur veilig flexibiliteit genoeg geraken gezondheid goed goede goedkoop grote BIJLAGE 6: TAG CLOUDS MOBILITEIT Grafische voorstelling open antwoorden andere belangrijke zaken bij verplaatsingen aankomen aansluiting

Nadere informatie

Commissie interne markt en consumentenbescherming. van de Commissie interne markt en consumentenbescherming. aan de Commissie vervoer en toerisme

Commissie interne markt en consumentenbescherming. van de Commissie interne markt en consumentenbescherming. aan de Commissie vervoer en toerisme EUROPEES PARLEMENT 2009-2014 Commissie interne markt en consumentenbescherming 16.10.2013 2013/0166(COD) ONTWERPADVIES van de Commissie interne markt en consumentenbescherming aan de Commissie vervoer

Nadere informatie

Nationaal beleid voor transport veiligheid. Pieter van Vliet

Nationaal beleid voor transport veiligheid. Pieter van Vliet Nationaal beleid voor transport veiligheid Pieter van Vliet Zonder transport geen economische ontwikkeling Nationaal Verkeer en VervoersPlan: Nota mobiliteit 2002 2020 Meerjaren planning van infrastructuur

Nadere informatie

BIJLAGE EEN CONCEPT VOOR DUURZAME STEDELIJKE MOBILITEITSPLANNING. bij de

BIJLAGE EEN CONCEPT VOOR DUURZAME STEDELIJKE MOBILITEITSPLANNING. bij de EUROPESE COMMISSIE Brussel, 17.12.2013 COM(2013) 913 final ANNEX 1 BIJLAGE EEN CONCEPT VOOR DUURZAME STEDELIJKE MOBILITEITSPLANNING bij de MEDEDELING VAN DE COMMISSIE AAN HET EUROPEES PARLEMENT, DE RAAD,

Nadere informatie

Gebruik van ITS bij de noodplanning van de Brusselse wegentunnels: praktijkervaring en toekomstvisie Alain Broes Directeur Mobiliteitscentrum

Gebruik van ITS bij de noodplanning van de Brusselse wegentunnels: praktijkervaring en toekomstvisie Alain Broes Directeur Mobiliteitscentrum Gebruik van ITS bij de noodplanning van de Brusselse wegentunnels: praktijkervaring en toekomstvisie Alain Broes Directeur Mobiliteitscentrum Brecht Debusschere Hoofd Operationele Exploitatie Date Overzicht

Nadere informatie

ImFlow: BELEIDSMATIG VERKEERS MANAGEMENT

ImFlow: BELEIDSMATIG VERKEERS MANAGEMENT ImFlow: BELEIDSMATIG VERKEERS MANAGEMENT Uw doelstellingen onder controle De slimme, duurzame stad Imflow zal de huidige manier van verkeersmanagement rigoureus veranderen. Effectief en duurzaam vervoer

Nadere informatie

Binnen het bestek van deze doelstelling is een specifieke actie van de lidstaten en de Commissie voorzien om gezamenlijk:

Binnen het bestek van deze doelstelling is een specifieke actie van de lidstaten en de Commissie voorzien om gezamenlijk: EUROPESE INHOUD IN WERELDWIJDE NETWERKEN COÖRDINATIEMECHANISMEN VOOR DIGITALISATIEPROGRAMMA'S DE BEGINSELEN VAN LUND: CONCLUSIES VAN DE VERGADERING VAN DESKUNDIGEN, LUND, SWEDEN, 4 APRIL 2001 Het eeurope

Nadere informatie

Hierbij gaat voor de delegaties Commissiedocument COM(2005) 431 definitief.

Hierbij gaat voor de delegaties Commissiedocument COM(2005) 431 definitief. RAAD VAN DE EUROPESE UNIE Brussel, 19 september 2005 (21.09) (OR. en) 12383/05 TELECOM 93 TRANS 178 ENT 116 MI 114 INGEKOMEN DOCUMENT van: mevrouw Patricia BUGNOT, directeur, namens de secretaris-generaal

Nadere informatie

Preview. De vragenlijst kan uitsluitend online worden ingevuld.

Preview. De vragenlijst kan uitsluitend online worden ingevuld. Preview. De vragenlijst kan uitsluitend online worden ingevuld. Vragenlijst "Een tussentijdse herziening van Europa 2020 - het standpunt van de EU-regio's en -steden" Achtergrond De tussentijdse herziening

Nadere informatie

EUROPEES PARLEMENT. Commissie regionaal beleid, vervoer en toerisme. Voorstel voor een besluit (COM(2001) 94 C5-0087/2001 2001/0053(COD))

EUROPEES PARLEMENT. Commissie regionaal beleid, vervoer en toerisme. Voorstel voor een besluit (COM(2001) 94 C5-0087/2001 2001/0053(COD)) EUROPEES PARLEMENT 1999 2004 Commissie regionaal beleid, vervoer en toerisme 9 oktober 2001 PE 301.826/comp.1 COMPROMISAMENDEMENT 1 Ontwerpadvies (PE 301.826) Pierre Jonckheer over het meerjarenkaderprogramma

Nadere informatie

ACTIEPLAN 2011 -- 2020

ACTIEPLAN 2011 -- 2020 Verkeersveiligheid GEWE STELIJK ACTIEPLAN 2011 -- 2020 SGVV BHG Strategische en operationele goedgekeurd door de Regering van het Brussels Hoofdstedelijk Gewest op 3 maart 2011 1Verminderen van de verkeerssnelheid

Nadere informatie

Palletways Express distributie van palletzendingen

Palletways Express distributie van palletzendingen Palletways Express distributie van palletzendingen Het netwerk van Palletways Europe strekt zich uit over de Benelux, Noord-Frankrijk en West-Duitsland. Londen BELGIË NEDERLAND Hamburg Nijmegen DUITSLAND

Nadere informatie

Internet of Everything (IoE) Top 10 inzichten uit de Value at Stake-analyse (Analyse potentiële waarde) van IoE voor de publieke sector door Cisco

Internet of Everything (IoE) Top 10 inzichten uit de Value at Stake-analyse (Analyse potentiële waarde) van IoE voor de publieke sector door Cisco Internet of Everything (IoE) Top 10 inzichten uit de Value at Stake-analyse (Analyse potentiële waarde) van IoE voor de publieke sector door Cisco Joseph Bradley Christopher Reberger Amitabh Dixit Vishal

Nadere informatie

M{ZD{ 6 203920_14R1_MAZ6_V2_COVERS.indd 1-3 25/03/2015 11:59:20

M{ZD{ 6 203920_14R1_MAZ6_V2_COVERS.indd 1-3 25/03/2015 11:59:20 M{ZD{ 6 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 1 2 3 7 6 4 5 18 19 SKYACTIV TECHNOLOGY 20 21 6 1 7 5 2 4 3 8 22 23 DE VEILIGSTE PLEK OP DE WEG Elke Mazda die we produceren beschikt over een reeks intelligente

Nadere informatie

ICT en Fiets: Veilig Fietsgebruik in Europa

ICT en Fiets: Veilig Fietsgebruik in Europa Ronald Jorna Martijn te Wierik Henk Jan Zoer Introductie Looptijd: juni 2011 - november 2012 Subsidie van Europese Commissie DG MOVE Partners: Mobycon, Universiteit van Hasselt, Universiteit van Rome,

Nadere informatie

Een kruispunt. is geen jungle

Een kruispunt. is geen jungle Een kruispunt is geen jungle Bebouwde kommen bevatten allerhande kruispunten waar verschillende types weggebruikers elkaar ontmoeten. Door de drukte en de verscheidenheid van het verkeer is het gevaar

Nadere informatie

B40 Landbouwvoertuigen; een gevaar op de weg!

B40 Landbouwvoertuigen; een gevaar op de weg! B40 Landbouwvoertuigen; een gevaar op de weg! Lotte van den Munckhof ( Regionaal Orgaan Verkeersveiligheid Gelderland) Erik Geerdes ( Regionaal Orgaan Verkeersveiligheid Gelderland) Charlotte van Sluis

Nadere informatie

Hoge Raad voor Vrijwilligers over het EYAA 2012 (European Year of Active Ageing 2012)

Hoge Raad voor Vrijwilligers over het EYAA 2012 (European Year of Active Ageing 2012) Hoge Raad voor Vrijwilligers over het EYAA 2012 (European Year of Active Ageing 2012) De Hoge Raad voor Vrijwilligers (HRV) kijkt relatief tevreden terug op 2011, het Europees Jaar voor het Vrijwilligerswerk.

Nadere informatie

Project Transumo A15 Van Maasvlakte naar Achterland Innovatie input TU Delft

Project Transumo A15 Van Maasvlakte naar Achterland Innovatie input TU Delft Project Transumo A15 Van Maasvlakte naar Achterland Innovatie input TU Delft Satish K. Beella, René van Someren september 2008 Inhoudsopgave Introductie 3 Schematisch overzicht transportpreventie (goederen)

Nadere informatie

Beheer en onderhoud. 4 onafhankelijke onderzoeken: 1. Federal Highway Administration. 2. Low Cost Measures. 3. Warnke Studie. 4.

Beheer en onderhoud. 4 onafhankelijke onderzoeken: 1. Federal Highway Administration. 2. Low Cost Measures. 3. Warnke Studie. 4. Beheer en onderhoud 4 onafhankelijke onderzoeken: 1. Federal Highway Administration (US Department of Transportation, Verenigde Staten) 2. Low Cost Measures (Elsamex Spanje) 3. Warnke Studie (Deutsche

Nadere informatie

Commissie juridische zaken. aan de Commissie industrie, onderzoek en energie

Commissie juridische zaken. aan de Commissie industrie, onderzoek en energie EUROPEES PARLEMENT 2009-2014 Commissie juridische zaken 25.6.2013 2013/2063 (INI) ONTWERPADVIES van de Commissie juridische zaken aan de Commissie industrie, onderzoek en energie inzake het vrijmaken van

Nadere informatie

RAAD VAN DE EUROPESE UNIE. Brussel, 21 januari 2003 (28.01) (OR. en) 15528/02 ADD 1. Interinstitutioneel dossier: 2001/0077 (COD) ENER 315 CODEC 1640

RAAD VAN DE EUROPESE UNIE. Brussel, 21 januari 2003 (28.01) (OR. en) 15528/02 ADD 1. Interinstitutioneel dossier: 2001/0077 (COD) ENER 315 CODEC 1640 RAAD VAN DE EUROPESE UNIE Brussel, 21 januari 2003 (28.01) (OR. en) Interinstitutioneel dossier: 2001/0077 (COD) 15528/02 ADD 1 ENER 315 CODEC 1640 ONTWERP-MOTIVERING VAN DE RAAD Betreft: Gemeenschappelijk

Nadere informatie

M{ZD{ CX-5 203919_14R1_MAZ_CX5_V2_COVERS.indd 1-3 03/02/2015 17:50:14

M{ZD{ CX-5 203919_14R1_MAZ_CX5_V2_COVERS.indd 1-3 03/02/2015 17:50:14 M{ZD{ CX-5 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 1 5 2 4 3 18 19 SKYACTIV TECHNOLOGY 20 21 6 1 7 5 2 3 4 8 22 23 DE VEILIGSTE PLEK OP DE WEG Elke Mazda die we maken is voorzien van over een reeks intelligente

Nadere informatie

De auto als actuator

De auto als actuator De auto als actuator Martie van der Vlist Goudappel Coffeng BV mvdvlist@goudappel.nl Rolf Krikke Quest-TC rolf@quest-tc.nl Samenvatting De auto als actuator Communicatiemiddelen in de auto worden gebruikt

Nadere informatie

EuroRAP Road Protection Score

EuroRAP Road Protection Score EuroRAP Road Protection Score Samenvatting Verkeersveiligheid staat hoog op de Europese en de Nederlandse agenda. Het European Road Assessment Programme (EuroRAP) wil eraan bijdragen om de verkeersveiligheid

Nadere informatie

Commissie vervoer en toerisme ONTWERPVERSLAG

Commissie vervoer en toerisme ONTWERPVERSLAG EUROPEES PARLEMENT 2009-2014 Commissie vervoer en toerisme 18.2.2013 2012/2296(INI) ONTWERPVERSLAG over een strategie voor een elektronische tolheffingsdienst en een vignetregeling voor lichte particuliere

Nadere informatie

R-89-25 Ir. A. Dijkstra Leidschendam, 1989 Stichting Wetenschappelijk Onderzoek Verkeersveiligheid SWOV

R-89-25 Ir. A. Dijkstra Leidschendam, 1989 Stichting Wetenschappelijk Onderzoek Verkeersveiligheid SWOV SCHEIDING VAN VERKEERSSOORTEN IN FLEVOLAND Begeleidende notitie bij het rapport van Th. Michels & E. Meijer. Scheiding van verkeerssoorten in Flevoland; criteria en prioriteitsstelling voor scheiding van

Nadere informatie

Samenvatting Flanders DC studie Internationalisatie van KMO s

Samenvatting Flanders DC studie Internationalisatie van KMO s Samenvatting Flanders DC studie Internationalisatie van KMO s In een globaliserende economie moeten regio s en ondernemingen internationaal concurreren. Internationalisatie draagt bij tot de economische

Nadere informatie

PLAN VOOR ULTRASNEL INTERNET IN BELGIË 2015-2020

PLAN VOOR ULTRASNEL INTERNET IN BELGIË 2015-2020 PLAN VOOR ULTRASNEL INTERNET IN BELGIË 2015-2020 België speelt momenteel een voortrekkersrol in het uitrollen van nieuwe technologieën voor ultrasnel internet. De Belgische overheid moet er alles aan doen

Nadere informatie

Goedgekeurd op 11 februari 2011

Goedgekeurd op 11 februari 2011 GROEP GEGEVENSBESCHERMING ARTIKEL 29 00327/11/NL WP 180 Advies 9/2011 betreffende het herziene voorstel van de industrie voor een effectbeoordelingskader wat betreft de bescherming van de persoonlijke

Nadere informatie

RAAD VAN DE EUROPESE UNIE. Brussel, 28 mei 2008 (04.06) (OR. en) 9935/08 SOC 316 COMPET 194

RAAD VAN DE EUROPESE UNIE. Brussel, 28 mei 2008 (04.06) (OR. en) 9935/08 SOC 316 COMPET 194 RAAD VAN DE EUROPESE UNIE Brussel, 28 mei 2008 (04.06) (OR. en) 9935/08 SOC 316 COMPET 194 VERSLAG van: het Comité van permanente vertegenwoordigers (1e deel) aan: de Raad EPSCO Nr. vorig doc.: 9081/08

Nadere informatie

Zet de volgende stap in bedrijfsinnovatie met een Open Network Environment

Zet de volgende stap in bedrijfsinnovatie met een Open Network Environment Overzicht van oplossingen Zet de volgende stap in bedrijfsinnovatie met een Open Network Environment Wat u leert De opkomst van nieuwe technologieën zoals cloud, mobiliteit, sociale media en video die

Nadere informatie

Nederlandstalige samenvatting (summary in Dutch language)

Nederlandstalige samenvatting (summary in Dutch language) Nederlandstaligesamenvatting 145 Nederlandstaligesamenvatting (summaryindutchlanguage) Reizen is in de afgelopen eeuwen sneller, veiliger, comfortabeler, betrouwbaarder, efficiënter in het gebruik van

Nadere informatie

NIEUW Invoering vakbekwaamheid voor de categorie D vanaf 10 september 2008

NIEUW Invoering vakbekwaamheid voor de categorie D vanaf 10 september 2008 NIEUW Invoering vakbekwaamheid voor de categorie D vanaf 10 september 2008 Vanaf 10 september 2008 moeten alle bestuurders van een voertuig behorende tot de categorie D en die in beroepsverband rijden,

Nadere informatie

Psychologische en medische hulp voor een veilige mobiliteit (PASS)

Psychologische en medische hulp voor een veilige mobiliteit (PASS) Psychologische en medische hulp voor een veilige mobiliteit (PASS) Een interdisciplinair model 1. Veronderstellingen 2. Het niveau van het verkeersinzicht verbeteren en vastleggen 3. Preventief ingrijpen

Nadere informatie

MobiMaestro /verkeersmanagement in steden en provinciën

MobiMaestro /verkeersmanagement in steden en provinciën MobiMaestro /verkeersmanagement in steden en provinciën >the right development >nederlands MobiMaestro /hoe creëer je doorstroming? Het wegverkeer groeit; steden en provinciale wegen krijgen steeds vaker

Nadere informatie

PAKKET ENERGIE-UNIE BIJLAGE STAPPENPLAN VOOR DE ENERGIE-UNIE. bij de

PAKKET ENERGIE-UNIE BIJLAGE STAPPENPLAN VOOR DE ENERGIE-UNIE. bij de EUROPESE COMMISSIE Brussel, 25.2.2015 COM(2015) 80 final ANNEX 1 PAKKET ENERGIE-UNIE BIJLAGE STAPPENPLAN VOOR DE ENERGIE-UNIE bij de MEDEDELING VAN DE COMMISSIE AAN HET EUROPEES PARLEMENT, DE RAAD, HET

Nadere informatie

Deze brochure frist je kennis op van deze op het eerste gezicht vanzelfsprekende, maar o zo noodzakelijke regels. Een kruispunt is immers geen jungle!

Deze brochure frist je kennis op van deze op het eerste gezicht vanzelfsprekende, maar o zo noodzakelijke regels. Een kruispunt is immers geen jungle! Een k is geeruispunt n jung le Bebouwde kommen bevatten allerhande kruispunten waar verschillende types weggebruikers elkaar ontmoeten. Door de drukte en de verscheidenheid van het verkeer is het gevaar

Nadere informatie

Horizontale planning - integratie in de gehele olie-en gas supply chain

Horizontale planning - integratie in de gehele olie-en gas supply chain Managementsamenvatting Horizontale planning - integratie in de gehele olie-en gas supply chain Neem planningsbesluiten voor maximale winst, meer veiligheid en minimalenadelige gevolgen voor het milieu

Nadere informatie

Nationale Databank Wegverkeersgegevens. NDW één nationaal loket voor verkeersgegevens

Nationale Databank Wegverkeersgegevens. NDW één nationaal loket voor verkeersgegevens Nationale Databank Wegverkeersgegevens NDW één nationaal loket voor verkeersgegevens Minder files, minder uitstoot, meer veiligheid NDW, de Nationale Databank Wegverkeersgegevens, is het meest bekend

Nadere informatie

Automatische piloot bij Mercedes-Benz: nieuwe testmethode voor modernste veiligheidssystemen

Automatische piloot bij Mercedes-Benz: nieuwe testmethode voor modernste veiligheidssystemen Geautomatiseerd rijden maakt testprocessen efficiënter en veiliger Automatische piloot bij Mercedes-Benz: nieuwe testmethode voor modernste veiligheidssystemen Met het oog op toekomstige generaties van

Nadere informatie

Marktverkenning. Mobiliteit en ICT in België. Dr. Sven Maerivoet. 11 April 2011

Marktverkenning. Mobiliteit en ICT in België. Dr. Sven Maerivoet. 11 April 2011 Marktverkenning Mobiliteit en ICT in België 11 April 2011 Overzicht : Overheden. Steden. Openbaar vervoer. Privé bedrijven. :.... : Het oerwoud van aanbestedingen... 2 1 Wat is België (op dit moment) juist?

Nadere informatie

Deze nota bevat ook een planning voor de verdere behandeling van dit dossier in de aanloop naar de zitting van de Raad TTE (8-9 juni 2006).

Deze nota bevat ook een planning voor de verdere behandeling van dit dossier in de aanloop naar de zitting van de Raad TTE (8-9 juni 2006). RAAD VAN DE EUROPESE UNIE Brussel, 24 februari 2006 (16.03) (OR. en) 6682/06 ENER 61 NOTA Betreft: Werking van de interne energiemarkt - Ontwerp-conclusies van de Raad De delegaties treffen in bijlage

Nadere informatie

Volgsystemen. tegen diefstal van voertuigen. Informatiefolder bestemd voor de gebruikers van een volgsysteem

Volgsystemen. tegen diefstal van voertuigen. Informatiefolder bestemd voor de gebruikers van een volgsysteem Volgsystemen tegen diefstal van voertuigen Informatiefolder bestemd voor de gebruikers van een volgsysteem U hebt een auto of u staat op het punt er een te kopen en u wenst uw voertuig al dan niet op verzoek

Nadere informatie

Verkeersveiligheidsmonitor. Gemeente Slochteren

Verkeersveiligheidsmonitor. Gemeente Slochteren Verkeersveiligheidsmonitor Gemeente Slochteren INHOUDSOPGAVE Trend 3 Algemene ontwikkeling van het totale aantal slachtoffers... 3 Ontwikkeling aantal verkeersdoden (geïndexeerd) ten opzichte van het referentiegebied

Nadere informatie

Europese EFRO-subsidies voor innovatie en CO 2 -reductie

Europese EFRO-subsidies voor innovatie en CO 2 -reductie Europese EFRO-subsidies voor innovatie en CO 2 -reductie Europese EFRO-subsidies voor innovatie en CO 2 -reductie Via het Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling (EFRO) stimuleert Europa de regionale

Nadere informatie

Samenvatting ... Het gebruik van de trein nam sinds 1985 eveneens fors toe met meer dan een verdubbeling van het aantal treinkilometers.

Samenvatting ... Het gebruik van de trein nam sinds 1985 eveneens fors toe met meer dan een verdubbeling van het aantal treinkilometers. Samenvatting... De mobiliteit van Nederlanders groeit nog steeds, maar niet meer zo sterk als in de jaren tachtig en negentig. Tussen 2000 en 2008 steeg het aantal reizigerskilometers over de weg met vijf

Nadere informatie

Welkom bij Schindler Nederland Eersteklas oplossingen in Europa. Schindler Liften B.V.

Welkom bij Schindler Nederland Eersteklas oplossingen in Europa. Schindler Liften B.V. Welkom bij Schindler Nederland Eersteklas oplossingen in Europa Schindler Liften B.V. Schindler Nederland Uw plaatselijke partner Onze producten en diensten Eersteklas oplossingen voor ieders behoeften

Nadere informatie

PERSMEDEDELING VAN HET KABINET VAN MINISTER HILDE CREVITS VLAAMS MINISTER VAN MOBILITEIT EN OPENBARE WERKEN 19 november 2009

PERSMEDEDELING VAN HET KABINET VAN MINISTER HILDE CREVITS VLAAMS MINISTER VAN MOBILITEIT EN OPENBARE WERKEN 19 november 2009 PERSMEDEDELING VAN HET KABINET VAN MINISTER HILDE CREVITS VLAAMS MINISTER VAN MOBILITEIT EN OPENBARE WERKEN 19 november 2009 Start dynamisch verkeersmanagement op het knooppunt Gent Met het oog op een

Nadere informatie

Bescherm het milieu en uw bedrijfsresultaten

Bescherm het milieu en uw bedrijfsresultaten 23042012_WORKsmart_ECO_bro_NL WORKsmart -Eco Bescherm het milieu en uw bedrijfsresultaten www.tomtom.com/business Let s drive business Inhoud 2 Hoe groen is uw onderneming? 3 Optimaliseer de inzet van

Nadere informatie

PERSBERICHT Brussel, 5 augustus 2013

PERSBERICHT Brussel, 5 augustus 2013 PERSBERICHT Brussel, 5 augustus 2013 Minder slachtoffers door verkeersongevallen in België in 2012 De Algemene Directie Statistiek en Economische Informatie publiceert vandaag de recentste cijfers over

Nadere informatie

ARUP studie Groningen 2013

ARUP studie Groningen 2013 ARUP studie Groningen 2013 Strategie voor structurele versteviging van gebouwen Nederlandse samenvatting Issue 17 januari 2014 Nederlandse samenvatting 1 Inleiding Dit rapport omvat een samenvatting van

Nadere informatie

Nationale Platoontest. Evaluatie van de testrit met semi-zelfrijdende auto s op de A2

Nationale Platoontest. Evaluatie van de testrit met semi-zelfrijdende auto s op de A2 Evaluatie van de testrit met semi-zelfrijdende auto s op de A2 Aanleiding Opzet Aon Risk Solutions heeft in nauwe samenwerking met Business Lease, Royal HaskoningDHV en Prodrive Training op 16 maart 2016

Nadere informatie

Creëren van een innovatief Europa Verslag van de Onafhankelijke Expertengroep inzake O&O en innovatie, aangesteld na de top van Hampton Court

Creëren van een innovatief Europa Verslag van de Onafhankelijke Expertengroep inzake O&O en innovatie, aangesteld na de top van Hampton Court Creëren van een innovatief Europa Verslag van de Onafhankelijke Expertengroep inzake O&O en innovatie, aangesteld na de top van Hampton Court SAMENVATTING Januari 2006 Het volledige verslag is beschikbaar

Nadere informatie

Mobimix-infosessie 19 maart 2009

Mobimix-infosessie 19 maart 2009 Juridische kantlijnen bij het gebruik van een black box Een eerste verkenning Mobimix-infosessie 19 maart 2009 Guido Remy Senior juridisch adviseur Overzicht Doel van de black box: gegevens verzamelen

Nadere informatie

Fix My Street Brussels

Fix My Street Brussels Fix My Street Brussels de tool die de grenzen van de wegbeheerder uitwist in het belang van de burger en het klachtenbeheer Ilse Wuyts, Sponsor : iwuyts@gob.irisnet.be Thierry Varet, Chef de projet : tvaret@gob.irisnet.be

Nadere informatie

Commissie interne markt en consumentenbescherming. van de Commissie interne markt en consumentenbescherming

Commissie interne markt en consumentenbescherming. van de Commissie interne markt en consumentenbescherming EUROPEES PARLEMENT 2009-2014 Commissie interne markt en consumentenbescherming 29.5.2012 2011/0299(COD) ONTWERPADVIES van de Commissie interne markt en consumentenbescherming aan de Commissie industrie,

Nadere informatie

DVM in Amsterdam, de ambities waargemaakt door de systemen!

DVM in Amsterdam, de ambities waargemaakt door de systemen! (Bijdragenr. 56) DVM in Amsterdam, de ambities waargemaakt door de systemen! Bert van der Veen Advin b.v. Rien Borhem Gemeente Amsterdam 1. Inleiding Om het verkeer in goede banen te leiden wordt steeds

Nadere informatie

Mededeling van het college aan de gemeenteraad (2013-119)

Mededeling van het college aan de gemeenteraad (2013-119) Onderwerp: Nota verkeerslichten 2013 Portefeuillehouder: Wethouder Drenth Datum: 24 oktober 2013 Aanleiding voor de mededeling Doetinchem werkt hard aan het verbeteren van haar bereikbaarheid. Het is daarbij

Nadere informatie

De risico s van vrachtwagens

De risico s van vrachtwagens De risico s van vrachtwagens Notitie Fietsberaad, Otto van Boggelen, coördinator Fietsberaad Rotterdam, oktober 2007 Samenvatting In deze notitie wordt verslag gedaan van een aantal cijfermatige analyses

Nadere informatie

De kracht van een sociale organisatie

De kracht van een sociale organisatie De kracht van een sociale organisatie De toegevoegde waarde van zakelijke sociale oplossingen Maarten Verstraeten. www.netvlies.nl Prinsenkade 7 T 076 530 25 25 E mverstraeten@netvlies.nl 4811 VB Breda

Nadere informatie

HET EFFECT VAN DE SCHEIDING TUSSEN INFRASTRUCTUURBEHEER EN VERVOERSBEHEER OP DE SPOORVERVOERSSECTOR IN DE EUROPESE UNIE

HET EFFECT VAN DE SCHEIDING TUSSEN INFRASTRUCTUURBEHEER EN VERVOERSBEHEER OP DE SPOORVERVOERSSECTOR IN DE EUROPESE UNIE DIRECTORAAT-GENERAAL INTERN BELEID VAN DE UNIE BELEIDSONDERSTEUNENDE AFDELING B: STRUCTUURBELEID EN COHESIE VERVOER EN TOERISME HET EFFECT VAN DE SCHEIDING TUSSEN INFRASTRUCTUURBEHEER EN VERVOERSBEHEER

Nadere informatie

1. CVIS User Acceptance Study (D.DEPN.4.1) 2. CVIS User Survey (D.DEPN.4.1a)

1. CVIS User Acceptance Study (D.DEPN.4.1) 2. CVIS User Survey (D.DEPN.4.1a) Datum review Rapportage in 2010 afgerond Projectnaam CVIS (Cooperative Vehicle-Infrastructure Systems) Looptijd 2005-2010 (?) Programma - Opdrachtgever - Geanalyseerde documenten 1. CVIS User Acceptance

Nadere informatie

Daag uw organisatie uit!

Daag uw organisatie uit! We coach professional driving Daag uw organisatie uit! In SAFE & ECO Driving powered by Even voorstellen: V VCR, Cito en Cranfield University VVCR Meer dan 40 jaar ervaring en expertise in professionele

Nadere informatie

INVENTARISATIE EN CLASSIFICATIE VAN STANDAARDEN VOOR CYBERSECURITY

INVENTARISATIE EN CLASSIFICATIE VAN STANDAARDEN VOOR CYBERSECURITY INVENTARISATIE EN CLASSIFICATIE VAN STANDAARDEN VOOR CYBERSECURITY Leesvervangende samenvatting bij het eindrapport Auteurs: Dr. B. Hulsebosch, CISSP A. van Velzen, M.Sc. 20 mei 2015 In opdracht van: Het

Nadere informatie

SMART MOBILITY: INNOVATIES IN STEDELIJKE MOBILITEIT. ir. Bart Vuijk

SMART MOBILITY: INNOVATIES IN STEDELIJKE MOBILITEIT. ir. Bart Vuijk SMART MOBILITY: INNOVATIES IN STEDELIJKE MOBILITEIT ir. Bart Vuijk TNO: MISSIE TNO verbindt mensen en kennis om innovaties te creëren die de concurrentiekracht van bedrijven en het welzijn van de samenleving

Nadere informatie

IenM begroting 2015: inzetten op betere verbindingen in een schonere leefomgeving

IenM begroting 2015: inzetten op betere verbindingen in een schonere leefomgeving IenM begroting 2015: inzetten op betere verbindingen in een schonere leefomgeving 16 september 2014-15:25 Het ministerie van Infrastructuur en Milieu besteedt in 2015 9,2 miljard euro aan een gezond, duurzaam

Nadere informatie

ONLY TOYOTA TRUCKS WITH SAS KNOW HOW

ONLY TOYOTA TRUCKS WITH SAS KNOW HOW ONLY TOYOTA TRUCKS WITH SAS KNOW HOW www.toyota-forklifts.nl TO DRIVE DOWN COSTS Toyota vorkheftrucks met SAS maken gebruik van intelligente technologieën om chauffeurskosten en kosten als gevolg van schade

Nadere informatie

Beter Benutten ITS slimmer, leuker en aantrekkelijker op weg

Beter Benutten ITS slimmer, leuker en aantrekkelijker op weg Beter Benutten ITS slimmer, leuker en aantrekkelijker op weg DATA INCIDENTEN REISINFORMATIE DIENSTEN SUPERMARKT LOGISTIEK EVENEMENTEN De zeven thema s van Beter Benutten ITS t/m 2017 www.beterbenutten.nl

Nadere informatie

Page 1. RAND Europe Sponsored Research. Motivatie voor het onderzoek. Inhoud presentatie. Probleemdefinitie. State-of-the-art in data verzameling

Page 1. RAND Europe Sponsored Research. Motivatie voor het onderzoek. Inhoud presentatie. Probleemdefinitie. State-of-the-art in data verzameling RAND Europe Sponsored Research RESR: Reistijdinformatie: beschikbaar of niet? Rik van Grol Ronald Plasmeijer Reistijdinformatie: beschikbaar of niet? Rik van Grol Ronald Plasmeijer PLATOS-colloquium 2

Nadere informatie

Brussel, 30 november 2015

Brussel, 30 november 2015 Brussel, 30 november 2015 Aan de dames en heren Provinciegouverneurs Aan de heer Hoge Ambtenaar belast met de uitoefening van bevoegdheden van de Brusselse Agglomeratie Aan de heer Voorzitter van het College

Nadere informatie

Dossier : snelheid 1

Dossier : snelheid 1 Dossier : snelheid 1 Overdreven of onaangepaste snelheid verhoogt het risico op en de ernst van verkeersongevallen aanzienlijk. Niets nieuws, aangezien het om een basisgegeven van de verkeersveiligheid

Nadere informatie

Op weg naar verkeersveiligere infrastructuur van de Nederlandse provinciale wegen

Op weg naar verkeersveiligere infrastructuur van de Nederlandse provinciale wegen Op weg naar verkeersveiligere infrastructuur van de Nederlandse provinciale wegen 1 2 ANWB & verkeersveiligheid ANWB onderschrijft VN Decade of Action for Road Safety ANWB 10 puntenplan Veilig op weg naar

Nadere informatie

RAAD VAN DE EUROPESE UNIE. Brussel, 15 oktober 2010 (20.10) (OR. en) 12847/2/10 REV 2 CORDROGUE 68

RAAD VAN DE EUROPESE UNIE. Brussel, 15 oktober 2010 (20.10) (OR. en) 12847/2/10 REV 2 CORDROGUE 68 RAAD VAN DE EUROPESE UNIE Brussel, 15 oktober 2010 (20.10) (OR. en) 12847/2/10 REV 2 CORDROGUE 68 NOTA van: aan: Betreft: het voorzitterschap de Horizontale Groep drugs Ontwerp-conclusies van de Raad over

Nadere informatie

LETSELPREVENTIE-ONDERZOEK: SYMPTOOMBESTRIJDING OF NOODZAAK?

LETSELPREVENTIE-ONDERZOEK: SYMPTOOMBESTRIJDING OF NOODZAAK? LETSELPREVENTIE-ONDERZOEK: SYMPTOOMBESTRIJDING OF NOODZAAK? Inleiding ter gelegenheid van het bezoek van Staatsecretaris Drs. J. F. Scherpenhuizen aan het Instituut voor Wegtransportmiddelen TNO op 25

Nadere informatie

VERKEERSVEILIGHEIDSBELEID VAN AD HOC NAAR PLANMATIG HANDHAVEN

VERKEERSVEILIGHEIDSBELEID VAN AD HOC NAAR PLANMATIG HANDHAVEN VERKEERSVEILIGHEIDSBELEID VAN AD HOC NAAR PLANMATIG HANDHAVEN INHOUD Waarom planmatig handhaven Binnen welke context Elk bestuursniveau doet zijn zeg SGVV 2007 en 2011 niet dwingend referentiekader ZVP

Nadere informatie

Veelzijdigheid is de beste oplossing Het nieuwe Managementsysteem 5 voor sociale alarmering

Veelzijdigheid is de beste oplossing Het nieuwe Managementsysteem 5 voor sociale alarmering Veelzijdigheid is de beste oplossing Het nieuwe Managementsysteem 5 voor sociale alarmering 2 Ruim baan voor meer efficiency Een goede basis leidt tot succes Een onmiddellijke reactie op noodoproepen,

Nadere informatie

Boodschap uit Gent voor Biodiversiteit na 2010

Boodschap uit Gent voor Biodiversiteit na 2010 Boodschap uit Gent voor Biodiversiteit na 2010 Belgisch voorzitterschap van de Europese Unie: Conferentie over Biodiversiteit in een veranderende wereld 8-9 september 2010 Internationaal Conventiecentrum

Nadere informatie

SWOV-Factsheet. Verkeersdoden in Nederland

SWOV-Factsheet. Verkeersdoden in Nederland SWOV-Factsheet Verkeersdoden in Nederland Deze factsheet schetst hoe het aantal verkeersdoden in Nederland zich sinds heeft ontwikkeld. Het aantal verkeersdoden in Nederland vertoont, na een stijging in

Nadere informatie

Het informatieprobleem, groot/klein?

Het informatieprobleem, groot/klein? Het informatieprobleem, groot/klein? Stelling 1 is een klein probleem: Is niet essentieel, want autonoom is juist autonoom, en een volledig autonoom (level 5) voertuig kan dus zonder informatie via Wifi-P

Nadere informatie

O R D E O P Z AKE N. Een rechtvaardiging voor meer maatregelen op het gebied van energie-efficiëntie in woongebouwen S T L L E N

O R D E O P Z AKE N. Een rechtvaardiging voor meer maatregelen op het gebied van energie-efficiëntie in woongebouwen S T L L E N O R D E O P Z AKE N Een rechtvaardiging voor meer maatregelen op het gebied van energie-efficiëntie in woongebouwen S T L L E N E DE VERONTRUSTENDE WAARHEID De mondiale uitdaging Het is verontrustend maar

Nadere informatie

Factsheet 1 WAAROM EEN INVESTERINGSPLAN VOOR DE EU?

Factsheet 1 WAAROM EEN INVESTERINGSPLAN VOOR DE EU? Factsheet 1 WAAROM EEN INVESTERINGSPLAN VOOR DE EU? Als gevolg van de wereldwijde economische en financiële crisis heeft de EU met een laag investeringsniveau te kampen. Alleen met gezamenlijke gecoördineerde

Nadere informatie

Kosteneffectiviteit en het programma Beter Benutten

Kosteneffectiviteit en het programma Beter Benutten Kosteneffectiviteit en het programma Beter Benutten Beter Benutten: kosteneffectieve maatregelen Rijk, regio en bedrijfsleven werken in het programma Beter Benutten samen om de bereikbaarheid in de drukste

Nadere informatie

Rapport DE ANTIFILE-APP

Rapport DE ANTIFILE-APP Rapport DE ANTIFILE-APP Rapport over een klacht over de minister van Infrastructuur en Milieu (Rijkswaterstaat) Datum: 19 augustus 2015 Rapportnummer: 2015/125 2 Klacht Verzoeker klaagt erover dat een

Nadere informatie

TRENDANALYSE EN METHODEVERANTWOORDING

TRENDANALYSE EN METHODEVERANTWOORDING TRENDANALYSE EN METHODEVERANTWOORDING Hotelgasten en overnachtingen Het aantal hotelovernachtingen blijft toenemen in Amsterdam: in de eerste tien maanden van is % meer overnachtingen geregistreerd dan

Nadere informatie

Ongevallenanalyse: Mogelijkheden en analyseniveaus

Ongevallenanalyse: Mogelijkheden en analyseniveaus Ongevallenanalyse: Mogelijkheden en analyseniveaus Praktische toepassingen Wouter Leysen Verkeersconsulent Lokale politie Antwerpen Analyse op mesoniveau Analyseniveau Doel Voornaamste kennisveld Microniveau

Nadere informatie

Europese EFRO-subsidies voor innovatie en CO 2 -reductie

Europese EFRO-subsidies voor innovatie en CO 2 -reductie Europese EFRO-subsidies voor innovatie en CO 2 -reductie Europese EFRO-subsidies voor innovatie en CO 2 -reductie Via het Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling (EFRO) stimuleert Europa de regionale

Nadere informatie

Inhoud. Dynamisch Verkeersmanagement Beleidskader Verkeerscentrum Dynamisch Verkeersmanagement Instrumenten

Inhoud. Dynamisch Verkeersmanagement Beleidskader Verkeerscentrum Dynamisch Verkeersmanagement Instrumenten Vlaams Verkeerscentrum Staten-Generaal Vlaanderen Geoland 2 december 2010 Inhoud Dynamisch Verkeersmanagement Beleidskader Verkeerscentrum Dynamisch Verkeersmanagement Instrumenten Mobiliteit op HWN Analyse:

Nadere informatie

RAAD VAN DE EUROPESE UNIE. Brussel, 26 april 2002 (02.05) (OR. en) 8318/02 LIMITE PROCIV 16 FSTR 3

RAAD VAN DE EUROPESE UNIE. Brussel, 26 april 2002 (02.05) (OR. en) 8318/02 LIMITE PROCIV 16 FSTR 3 RAAD VAN DE EUROPESE UNIE Brussel, 26 april 2002 (02.05) (OR. en) 8318/02 LIMITE PROCIV 16 FSTR 3 RESULTAAT BESPREKINGEN van: Groep civiele bescherming d.d.: 16 april 2002 nr. vorig doc.: 7573/02 prociv

Nadere informatie

Fabrikant. Groothandel. Detailhandel. Consument

Fabrikant. Groothandel. Detailhandel. Consument U wilt klanten geen nee verkopen. Maar ook niet blijven zitten met voorraad. Een efficiënte goederen-, geld- en informatiestroom tussen fabrikant, groothandel, winkelier en klant voorkomt voorraadtekort

Nadere informatie

intelligent software for monitoring centres

intelligent software for monitoring centres intelligent software for monitoring centres Waarom UMO? Binnen Europa en daarbuiten hebben landen te maken met de vergrijzing. Daardoor stijgt de zorgvraag in het komende decennium sterk. Hoe wordt die

Nadere informatie

Toelichting energie- en klimaatactieplan Ranst

Toelichting energie- en klimaatactieplan Ranst Toelichting energie- en klimaatactieplan Ranst Infomoment Ranst 23 september 2015 20u 1 Ranst timing 1. Voorstelling project aan schepencollege + goedkeuring: 12/2 2. werkgroep energie & klimaat: 19/3

Nadere informatie

PUBLIC RAAD VA DE EUROPESE U IE. Brussel, 5 juni 2008 (23.06) (OR. fr) 10285/08 ADD 2 LIMITE JURI FO 45 JAI 305 JUSTCIV 119 COPE 118 CRIMORG 87

PUBLIC RAAD VA DE EUROPESE U IE. Brussel, 5 juni 2008 (23.06) (OR. fr) 10285/08 ADD 2 LIMITE JURI FO 45 JAI 305 JUSTCIV 119 COPE 118 CRIMORG 87 Conseil UE RAAD VA DE EUROPESE U IE Brussel, 5 juni 2008 (23.06) (OR. fr) PUBLIC 10285/08 ADD 2 LIMITE JURI FO 45 JAI 305 JUSTCIV 119 COPE 118 CRIMORG 87 I GEKOME DOCUME T van: de heer Jordi AYET PUIGARNAU,

Nadere informatie

Spookfiles A58 is één van de projecten binnen het programma Beter Benutten van het Ministerie van Infrastructuur en Milieu.

Spookfiles A58 is één van de projecten binnen het programma Beter Benutten van het Ministerie van Infrastructuur en Milieu. Factsheet Algemene informatie Wat is het project Spookfiles A58? In de hele wereld wordt gewerkt aan manieren om het verkeer sneller, veiliger, comfortabeler en duurzamer maken. Nederland loopt voorop

Nadere informatie

CO2 uitstoot per klant Tolheffingen per klant Lege kilometers Gereden kilometers per stop en klant Transport- of voertuigkosten per stop en klant

CO2 uitstoot per klant Tolheffingen per klant Lege kilometers Gereden kilometers per stop en klant Transport- of voertuigkosten per stop en klant Hoe kun je de race tegen de klok winnen? HOE KUN JE DE RACE TEGEN DE KLOK WINNEN? PTV. The Mind of Movement De PTV Group levert software en consultancy diensten voor transport, logistiek en geomarketing.

Nadere informatie

Worry Free Business Security 7

Worry Free Business Security 7 TREND MICRO Worry Free Business Security 7 Veelgestelde vragen (extern) Dal Gemmell augustus 2010 Inhoud Kennismaking met Worry Free Business Security... 3 Wat is Worry Free Business Security?... 3 Wanneer

Nadere informatie

Hierbij gaat voor de delegaties Commissiedocument SEC(2008) 1995.

Hierbij gaat voor de delegaties Commissiedocument SEC(2008) 1995. RAAD VAN DE EUROPESE UNIE Brussel, 12 juni 2008 (13.06) (OR. fr) Interinstitutioneel dossier: 2008/0110 (COD) 10637/08 ADD 2 AGRILEG 104 CODEC 769 INGEKOMEN DOCUMENT van: de heer Jordi AYET PUIGARNAU,

Nadere informatie