Excel. voor natuurkunde

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Excel. voor natuurkunde"

Transcriptie

1 Excel voor natuurkunde door: L.Kruise jan 2015

2 1

3 1. Inleiding De bedoeling van deze cursus is om je in een aantal stappen te laten werken met een spreadsheet-programma. In deze cursus richten we ons specifiek op het programma Excel, dat deel uitmaakt van het Office-pakket van Microsoft, omdat dit programma via het schoolnetwerk door de leerlingen gebruikt kan worden. In deze cursus gaan we er vanuit dat je ongeveer weet wat je met Excel kunt doen. Toch voor alle duidelijkheid nog maar een aantal dingen op een rijtje. Misschien is het wel handig om bij het lezen van deze tekst tegelijkertijd het programma Excel op je computer te openen. Een werkblad is één pagina van Exceldocument. Bij het maken van een tabel of een grafiek voor een natuurkunde opdracht zul je meestal wel voldoende hebben aan één werkblad. Een nieuw document begint standaard met drie werkbladen. Links onderaan de pagina (zie figuur) kun je door middel van de tabbladen zien op welk werkblad je bezig bent. Je kunt overigens de namen van de tabbladen nog veranderen als je dat wilt. Een werkblad is opgebouwd uit een groot aantal cellen. In één zo n cel kan tekst, een getal of een formule komen te staan. De grootte, kleur en de randen kun je nog aanpassen. Hoe je deze dingen moet veranderen kun jezelf ontdekken door de ingebouwde help-functie bij dit programma te gebruiken. Elke cel wordt net als bij een schaakbord weergegeven door twee coördinaten; een letter (A, B, ) voor de kolom en een getal (1, 2, ) voor de rij. In de figuur hiernaast is de cel C3 geselecteerd. Een reeks opeenvolgende cellen kan worden weergegeven door de celcoördinaten van de linker bovenhoek gevolgd door een : en tenslotte de coördinaten van de cel in de rechter benedenhoek. De reeks cellen in de figuur kan wordt dus weergeven door B2:D3. Tot zover de korte inleiding over het over het werken met Excel. In de volgende onderdelen van deze cursus zullen we dieper ingaan op een aantal aspecten die vooral voor de exacte vakken van belang zijn. 2

4 2. Tekstopmaak en symbolen Inleiding In het tweede deel van deze cursus gaan we als eerste kijken hoe je nu eigenlijk tekst moet invoeren en veranderen op een werkblad. Vervolgens gaan we paar dingen vertellen over het opmaken van de tekst. Tenslotte gaan we behandelen hoe je op een handige manier (Griekse) symbolen in je tekst kunt opnemen. Tekst invoeren Tekst invoeren gaat eigenlijk heel gemakkelijk. Je klikt met de muis op cel waar je tekst wilt invoeren en vervolgens type je de tekst. Merk op dat de ingetikte tekst zowel in de cel verschijnt als in onderste werkbalk (zie figuur). Als je tekst helemaal hebt ingetoetst druk je op Enter. Als de tekst te groot is voor één cel dan loopt de tekst automatisch over de grens naar de volgende cel, in het voorbeeld cel C2. De hele tekst hoort echter nog steeds bij cel B2. Het is dus niet zo dat in het voorbeeld hierboven Dit is tekst in cel B2 staat en in cel B2 in C2. Alle tekst staat nog steeds in cel B2. Als je aan het eind van de regel de Alt-toets indrukt en tegelijkertijd op Enter drukt dan kun je in één cel meerdere regels tekst kwijt. Op deze manier zou je bijvoorbeeld een heel verslag schrijven in één cel (niet echt aan te raden overigens). Tekst veranderen Als je de inhoud van een bepaalde cel wilt veranderen dan klik je met de muiscursor op gewenste cel. De inhoud van de cel verschijnt nu in de onderste werkbalk. Vervolgens beweeg je de muiscursor naar de plaats in de werkbalk waar je de tekst wilt veranderen. Merk op dat de muiscursor verandert van een wit kruis in de normale cursor die je ook van Word kent. Je kunt nu de tekst op de gebruikelijke manier aanpassen. Tekst opmaken Het opmaken van de tekst (ander lettertype, schuin, vet, grootte, ) gaat het gemakkelijkst door eerste de tekst zonder opmaak in te typen en daarna op dezelfde manier als bij tekst veranderen de tekst op te maken. We zullen dit duidelijk maken aan de hand van een voorbeeld. We willen dat in cel C2 de tekst m 3 komt te staan. We doen dit op de volgende manier we typen eerst m3 in cel C2. Vervolgens selecteren we met ingedrukte linker muisknop het cijfer 3 in de werkbalk. Klik vervolgens met de rechter muisknop op de zwarte balk. Je krijgt dan een menu met een aantal opties. Kies de optie Celeigenschappen om de opmaak van de tekst te veranderen. Er verschijnt nu een tabblad met vele mogelijkheden, zoals 3

5 lettertype, grootte enz. Om een verhoogde 3 te maken kiezen we de optie superscript. Nadat je op OK hebt geklikt zal de tekst in de cel worden aangepast. Merk op dat de tekst in de werkbalk zelf niet verandert. Het resultaat staat hiernaast. Symbolen invoeren In de natuurkunde en wiskunde kom je regelmatig Griekse (,,,, enz) en wiskundige (,,, enz) tegen. Daarom zal het af en toe nodig zijn om deze symbolen in te voeren in een excel-werkblad. De meeste van deze symbolen zijn te vinden bij het lettertype: Symbol. Hieronder zie je een overzicht van de tekens die je in dit font kunt vinden. Het invoeren van deze symbolen gaat in Excel (versie 2003 en ouder) niet zo gemakkelijk als in Word. In Word (en Excel versie 2007) kun je met de opties Invoegen en Symbool vrij eenvoudig de gewenste symbolen kiezen. In Excel (alle versies) zijn er aantal verschillende manieren om dit soort symbolen in te voeren. 1. Kies in de werkbalk het lettertype (zie figuur) waarin de gewenste symbolen staan, meestal Symbol. En type vervolgens de gewenste letters, bijvoorbeeld een a voor. Je moet dus wel weten onder welke letter het symbool zit. De meeste Griekse letters staan gewoon op alfabetisch volgorde, dus a = b = enz. 4

6 2. Maak de tekst in Word en kopieer de tekst met ctrl C. Plak vervolgens de tekst met ctrl V in het Excel-werkblad. 3. Kies in de werkbalk het gewenste lettertype en type met ingedrukte Alt-toets op het numerieke toetsenbord (helemaal rechts) een speciale code. In de tabel staan een aantal van deze codes. Voor het invoeren van moet je dus Alt intoetsen. Deze methode heeft als nadeel dat je de verschillende codes moet weten of een tabel moet hebben waarin al deze codes staan. Sommige tekens kun je ook nog op andere manieren invoeren maar het voert te ver om dat hier allemaal te behandelen. Symbool Font Alt +. (graden) standaard 0176 ½ standaard 0189 ± standaard 0177 symbol 0185 symbol 0180 symbol 0184 symbol 0165 symbol 0163 symbol 0179 symbol 0187 symbol 0186 symbol 0209 symbol 0182 symbol 0191 Opdrachten Stuur één mail met als bijlage een excel-bestand. In dit bestand moet de volgende dingen komen te staan. Op werkblad 1 de onderstaande opdrachten. Op het volgende werkblad de opdrachten behoren bij hoofdstuk 3. En op het derde werkblad de opdrachten van hoofdstuk Schrijf je voornaam in Cel C5 in het lettertype arial. Geef de eerste letter grootte 18, de tweede 16, de derde 14 enz. Maak de cel zo groot dat je naam er netjes in past. 2. Schrijf je achternaam in rode, Griekse letters op een groene achtergrond in cel D6. 3. Type de formule: x = ½ at 2 in cel B3. De letters x, a en t zijn cursief (schuin) gedrukt en let op het ½-teken. De twee moet als superscript worden weergegeven. 5

7 3. Formules Inleiding In het derde deel van deze cursus gaan we het belangrijkste aspect van het programma Excel behandelen, namelijk formules. Met formules kun je Excel berekeningen laten uitvoeren. Formules invoeren Formules invoeren gaat op dezelfde manier als het invoeren van tekst. Het enige verschil is dat een formule altijd met een =-teken begint. Het programma gaat dan proberen om het antwoord op de formule te berekenen. Ter verduidelijking het volgende voorbeeld. In cel C1 is de formule = getikt, nadat je op Enter hebt gedrukt komt niet de tekst = op het scherm te staan maar het antwoord, dus 32. In een formule kun je ook een verwijzing gebruiken naar andere cellen. Dit heeft meestal alleen maar zin als in die cel een getal staat. In het volgende voorbeeld staat in cel A1 het getal 10 en in cel B1 het getal 22. In cel C3 zetten we de formule = A1 + B1. Nadat je op Enter drukt komt het antwoord meteen in cel C1 te staan. De celcoördinaten mag je ook schrijven met kleine letters dus =a1 + b1. In plaats van het intikken van de celcoördinaten kun je ook op de gewenste cel klikken. Als je op met de linkermuisknop op cel A1 klikt dan komt in de formule A1 te staan. Als je de waarde van cel A1 verandert in bijvoorbeeld 28. Dan wordt het antwoord in cel A3 ook meteen aangepast. Ga dat na Tabellen Voor het soort berekeningen zoals hierboven zul je over het algemeen Excel niet gebruiken. Meestal zul je bij natuurkunde Excel gebruiken om tabellen te maken. Stel bijvoorbeeld dat we de oppervlakte van de cirkels willen weten voor stralen r van 1, 2,, 5 cm. De oppervlakte laten we natuurlijk uitrekenen door het programma zelf. De formule voor het bereken van een cirkel is r 2. De constante pi moet je in Excel invoeren als PI(). Voor het invoeren van het kwadraat kun je het dakje ^ gebruiken. Hiernaast is de formule voor de eerste rij al in gevoerd. Het aantal cijfers achter de komma kun je veranderen door de cel of cellen te selecteren en op de omcirkelde knoppen te klikken. 6

8 Formules kopiëren Gelukkig hoef je niet voor elke rij een nieuwe formule in te voeren. Je kunt de formule naar de andere rijen te kopiëren. Daarvoor moet je eerst de cel selecteren met daarin de formule die je wilt kopiëren. Om de geselecteerde cel komt een vette lijn te staan met rechtsonder een klein vierkantje. Hier aangegeven met een cirkeltje. Als je met de muiscursor in de buurt van dit vierkantje komt dan verandert de cursor in een plus-teken. Je kunt nu de formule naar andere cellen kopiëren door met ingedrukte muisknop de formule naar de gewenste cellen te slepen. Als je de formule op deze manier kopieert dan worden ook meteen de verwijzingen aangepast. In cel B3 staat de formule =PI()*A3^2. In de cel op de rij hieronder komt de formule =PI()*A4^2 te staan. De verwijzing naar A3 is meteen veranderd A4. Het cijfer wordt dus met één verhoogd. Als je de formule één plaats naar rechts had gesleept was de verwijzing A3 veranderd in B3. Als je niet wilt dat de verwijzing wordt aangepast dan moet je in plaats van A3 $A$3 schrijven. Opdrachten Stuur een mailtje met als bijlage een excel-bestand. In dit bestand moet één van de vijf hieronder beschreven tabellen komen te staan. Welke tabel jij moet maken en op sturen hangt af van het aantal letters in je voornaam. Daarvoor moet je in Excel het volgende invoeren: - zet in cel A1 je voornaam - zet in cel B1 de formule =LENGTE(A1) (Engels: =LEN(A1) ) - en tenslotte in cel C1 de formule =REST(B1 ; 5) (Engels: =MOD(B1 ; 5) ) Afhankelijk van het cijfer dat nu in cel C1 staat kies je de bijbehorende tabel. Zorg ervoor dat de tabel een nette opmaak krijgt (zie tabellen op blz. 8): - Titel op de bovenste regel; boven en onder de titel staat een horizontale streep. - Grootheden (met eenheden) netjes boven de kolommen; onder de grootheden komt een horizontale streep. - Gegevens netjes gecentreerd in de cellen; onder de laatste rij komt weer een horizontale streep. - verticale lijn tussen de kolommen met grootheden en getallen. 0. Maar een tabel voor r = 1, 2,, 5 cm waarin de omtrek (O = 2r) van een cirkel wordt berekend. 1. Maar een tabel voor r = 1, 2,, 5 cm waarin de oppervlakte van een bol wordt berekend. De formule voor de oppervlakte van een bol is 4r Maar een tabel voor r = 1, 2,, 5 cm waarin het volume van een bol wordt berekend. De formule voor het volume van een bol is 4r 3 /3. 3. Maak een tabel voor r = 1, 2,, 5 cm voor het manteloppervlak van een cilinder met hoogte h = 10 cm (de formule voor oppervlakte A = 2rh). 4. Maak een tabel voor r = 1, 2,, 5 cm voor de inhoud van een cilinder met hoogte h = 5 cm (de formule voor de inhoud V = r 2 h). 7

9 4. Grafieken Inleiding Een vervelende maar bij natuurkunde toch wel veel voorkomende bezigheid is het tekenen van grafieken en het bepalen van richtingscoëfficiënten. Dit moet je kunnen met een potlood en een blaadje grafiekpapier, maar ook met de computer. Zeker als je toch al bezig bent om een verslag in Word te schrijven dan is het eigenlijk best wel handig en ook mooi om de tabellen en grafieken te maken met Excel. Het maken van grafieken gaat in Excel op zich erg gemakkelijk. Maar er worden aan een grafiek bij natuurkunde echter een paar extra voorwaarden gesteld. De getekende lijn loopt in een natuurkunde grafiek niet van punt naar punt, maar het is een vloeiende lijn langs de punten, dus punten kunnen naast de lijn liggen. Aan de hand van een voorbeeld willen we in dit stuk laten zien hoe je in Excel een natuurkundig verantwoorde grafiek kunt tekenen. Voorbeeld De oppervlakte A van een cirkel wordt gegeven door de formule A = r 2. Bij een bepaald proefje is voor verschillende waarden van de straal r de oppervlakte van de cirkel A bepaald. De meetresultaten zijn weergegeven in de tabel. Tabel: oppervlakte van een cirkel r (cm) A (cm 2 ) 1,0 3 2,0 12 3,0 28 4,0 49 5,0 80 6,0 110 In de natuurkunde zorgen we er meestal voor dat als we een grafiek maken dit een rechte lijn oplevert, want hieraan kunnen we immers meteen zien of de formule het juiste verband tussen de grootheden weergeeft. In dit geval krijgen we een rechte lijn als we A verticaal uitzetten tegen r 2 horizontaal (of A tegen r). Dit betekent dat we r 2 nog aan de tabel moet worden toegevoegd. Het is waarschijnlijk verstandig om dit voorbeeld zelf na te lopen in Excel! - Maak de onderstaande tabel in Excel (NB de tweede kolom reken je natuurlijk niet zelf uit maar laat je door Excel uitrekenen). Tabel: Oppervlakte van een cirkel r (cm) r 2 (cm 2 ) A (cm 2 ) De volgende stap is om deze meetwaarden om te zetten in een grafiek waarbij r 2 horizontaal staat en A verticaal. Hierna wordt stap voor stap beschreven wat je moet doen om zelf een grafiek te maken (hoewel er ook andere manieren zijn is dit 8

10 waarschijnlijk toch de meeste verstandige!). Bij het werken met grafieken zijn er een aantal verschillen tussen de oude Excel en de nieuwe (versie 2007). Daarom worden eze hier apart beschreven. 4.1 Excel 2003 en ouder stap 1 - Klik op een lege cel op het werkblad. - Kies in het menu Invoegen voor de optie Grafiek. - Selecteer de optie spreiding en als subtype de optie met alleen punter en klik vervolgens op volgende. Je komt dan bij de Brongegevens. stap 2 - Kies vervolgens het tabblad Reeks om aan te geven welke gegevens langs welke as moeten komen te staan. - En klik vervolgens op Toevoegen. Je ziet dan een scherm vergelijkbaar met hieronder. Waarschijnlijk staat bij jou in het veld X-waarden nog niets. In de vakken X-waarden en Y-waarden moeten nog verwijzingen komen naar de gegevens op het Excel-werkblad. Klik op het symbolische werkblad aan de rechterkant van het nu nog lege vak achter X-waarden. Het bovenstaande venster verdwijnt nu en je bent weer terug bij het Excel-werkblad. Ergens op het scherm staat nog ook nog het onderstaande kleine venster. - Selecteer met ingedrukte muisknop op je werkblad de gegevens die langs de x-as moeten komen en klik vervolgens op de knop aangegeven met de cirkel aan de rechterkant in het venster met de Brongegevens X-waarden. 9

11 Je bent nu weer terug in het grote venster voor de brongegevens. - De bovenstaande stappen kun je nu herhalen voor het invoeren van de gegevens voor de y-as. - Nadat je dat gedaan hebt klik je op volgende. Grafiek maken (stap 3) Bij de volgende stap kun je bijschriften voor de assen geven. - Zet hier in eerste instantie snel een paar dingen neer, want vaak zul je later de opmaak nog moeten aanpassen. - Klik vervolgens op volgende. Grafiek maken (stap 4) Als laatste moet je nog kiezen of de grafiek moet worden gemaakt als object in het werkblad of op een apart werkblad. Deze keuze heeft weinig invloed op de verdere resultaten. Kies tenslotte volgende en je hebt een diagram van de meetpunten. Je zult nu waarschijnlijk als eerste de grootte van de grafiek moeten aanpassen. Dit kun je doen door ergens op de grafiek te klikken en de randen te verslepen. Ook kun je nu nog de bijschriften langs de assen aanpassen. Nadat je dat allemaal gedaan hebt wordt het tijd om de meest waarschijnlijke rechte lijn langs de meetpunten te trekken. Deze lijn wordt in Excel een trendlijn genoemd. Trendlijn toevoegen - Klik ergens op het grafiekgebied en selecteer de optie grafiek in de bovenste werkbalk. - Klik vervolgens op de optie Trendlijn toevoegen. Je ziet dan het onderstaande scherm. 10

12 - We hebben de grafiek zo gekozen dat er een lineair verband uit moet komen, dus we kiezen voor de optie Linear. - Klik vervolgens op het tabblad Opties. Je krijgt dan het onderstaande scherm. De trendlijn wordt getekend van het eerste punt tot en met het laatste punt. Wil je dat de trendlijn nog voorbij het laatste punt loopt dan moet je een getal invullen bij Doorsturen. Als je de trendlijn voor het eerste punt wilt laten beginnen dan moet je bij Voorafgaande een getal invullen (als je in dit voorbeeld 1 invult dan begint de trendlijn in de oorsprong). In de natuurkunde komt het vaak voor dat de lijn door de oorsprong moet gaan (b.v. als er geen spanning op een lampje staat dan loopt er ook geen stroom). Een cirkel met straal 0 heeft ook een oppervlakte van 0, dus in dit geval moet de trendlijn door de oorsprong gaan. Dit kun je aangeven door het hokje voor Snijpunt met de y-as instellen aan te vinken en de waarde in dit geval op nul te laten staan. Het bepalen van de richtingscoëfficiënt kun je automatisch door Excel laten doen door het hokje met Vergelijking van grafiek weergeven aan te vinken. In de grafiek komt dan een vergelijking van type y = a.x + b te staan. Waarbij de a dus de r.c. voorstelt. De laatste optie R-kwadraat in grafiek weergeven zegt iets over hoe goed de punten op de lijn liggen. Hoe dichter deze waarde bij 1,000 ligt des te beter de punten op de lijn liggen (voor ons niet echt belangrijk). Klik tenslotte op OK en je krijgt het resultaat zoals hieronder. 11

13 Oppervlakte cirkel y = 3,0976x R² = 0, A r 2 In de grafiek zie je de vergelijking y = 3,0976x staan. Dit betekent dus dat de r.c. van de lijn 3,0976 is wat redelijk in de buurt van ligt. Deze formule staat als een tekstvak in de grafiek en kun je nog verder aanpassen. Je kunt ook nog allerlei andere dingen (vorm van de punten, bijschriften, raster, achtergrondkleur, enz) aanpassen door er op te dubbelklikken. Als je helemaal tevreden kopieer je de grafiek naar het klembord en plak je hem vervolgens in je Word-document. Zelfs dan kun de grafiek nog aanpassen door erop te dubbelklikken. 4.2 Excel 2007 stap 1 - Klik op een lege cel op het werkblad. - Kies het tabblad Invoegen en selecteer de optie spreiding en als subtype de optie met alleen punten. Op het werkblad staat nu een lege grafiek. Vervolgens moeten we de gegevens selecteren. stap 2 - Kies de optie Gegevens Selecteren. Er verschijnt een scherm zoals hiernaast. - Kies vervolgens de optie Toevoegen om aan te geven welke gegevens langs de x- en y-as moeten komen te staan. - Er verschijnt een scherm zoals hieronder. 12

14 In de vakken X-waarden en Y-waarden moeten nu verwijzingen komen naar de gegevens op het Excel-werkblad. Klik op het symbolische werkblad aan de rechterkant van het nu nog lege vak onder Reeks X-waarden. Het bovenstaande venster verdwijnt nu en je bent weer terug bij het Excel-werkblad. Ergens op het scherm staat nog ook nog het onderstaande kleine venster. - Selecteer met ingedrukte muisknop op je werkblad de gegevens die langs de x-as moeten komen (alleen de getallen) en klik vervolgens op de knop aangegeven met de cirkel aan de rechterkant. Je bent nu weer terug in het grote venster voor Reeks bewerken. - De bovenstaande stappen kun je nu herhalen voor het invoeren van de gegevens voor de y-as. - Nadat je dat gedaan hebt klik je op OK en nogmaals op OK om ook het scherm Gegevens Selecteren te sluiten. De grafiek is in ruwe vorm nu klaar. Door op het tabblad Indeling te klikken krijg je de mogelijkheid om as-titels, grafiektitels, rasterlijnen e.d. toe te voegen. Je kunt de grafiek ook nog kleurtjes en verloopeffecten geven door met de rechtermuisknop de klikken op de grafiek (midden of langs de rand). Met de optie Tekengebied opmaken kun je het binnenste deel van de grafiek opmaken en met de optie Grafiekgebied opmaken de buitenrand. Nadat je dat allemaal gedaan hebt wordt het tijd om de meest waarschijnlijke rechte lijn langs de meetpunten te trekken. Deze lijn wordt in Excel een trendlijn genoemd. Trendlijn toevoegen - Klik met de rechter muisknop op een punt en kies de optie Trendlijn toevoegen. Je ziet dan het onderstaande scherm. 13

15 - We hebben de grafiek zo gekozen dat er een lineair verband uit moet komen, dus we kiezen voor de optie Linear. De trendlijn wordt getekend van het eerste punt tot en met het laatste punt. Wil je dat de trendlijn nog voorbij het laatste punt loopt dan moet je een getal invullen bij Voorspelling (optie Vooruit). Als je de trendlijn voor het eerste punt wilt laten beginnen dan moet je bij Terug een getal invullen (als je in dit voorbeeld 1 invult dan begint de trendlijn in de oorsprong). In de natuurkunde komt het vaak voor dat de lijn door de oorsprong moet gaan (b.v. als er geen spanning op een lampje staat dan loopt er ook geen stroom). Een cirkel met straal 0 heeft ook een oppervlakte van 0, dus in dit geval moet de trendlijn door de oorsprong gaan. Dit kun je aangeven door het hokje voor Snijpunt met de y-as instellen op aan te vinken en de waarde in dit geval op nul te laten staan. Het bepalen van de richtingscoëfficiënt kun je automatisch door Excel laten doen door het hokje met Vergelijking van grafiek weergeven aan te vinken. In de grafiek komt dan een vergelijking van type y = a.x + b te staan. Waarbij de a dus de r.c. voorstelt. De laatste optie R-kwadraat in grafiek weergeven zegt iets over hoe goed de punten op de lijn liggen. Hoe dichter deze waarde bij 1,000 ligt des te beter de punten op de lijn liggen (voor ons niet echt belangrijk). 14

16 Klik tenslotte op OK en je krijgt het resultaat zoals hieronder. Oppervlakte cirkel y = 3,0976x R² = 0, A r 2 In de grafiek zie je de vergelijking y = 3,0976x staan. Dit betekent dus dat de r.c. van de lijn 3,0976 is wat redelijk in de buurt van ligt. Deze formule staat als een tekstvak in de grafiek en kun je nog verder aanpassen. Je kunt ook nog allerlei andere dingen (vorm van de punten, bijschriften, raster, achtergrondkleur, enz.) aanpassen door er op te dubbelklikken. Als je helemaal tevreden kopieer je de grafiek naar het klembord en plak je hem vervolgens in je Word-document. Zelfs dan kun de grafiek nog aanpassen door erop te dubbelklikken 5. Curve fitting In het bovenstaande voorbeeld wisten we van tevoren precies welk verband er zou bestaan tussen de uitgezette grootheden A en r. Als we dit niet hadden geweten dan hadden we Excel kunnen gebruiken om te kijken welk verband er bestaat tussen deze grootheden. We proberen dan een functie te vinden die zo goed mogelijk het verband tussen de grootheden beschrijft. Dit proces heet in het Engels ook wel curve fitting. Daarvoor is het wel noodzakelijk dat je enig idee hebt wat voor soort functie erbij de meetgegevens hoort. Daartoe maak je op dezelfde manier als hierboven beschreven een diagram van je meetpunten. Omdat je nog niet weet welk verband er bestaat zetten we nu A uit tegen r. Deze grafiek is afgebeeld op de volgende pagina. Afhankelijk van je ervaring kun je zien dat het verband tussen de meetwaarden wel eens een parabool zou kunnen zijn. Een parabool is een polynoom van de tweede graad omdat de hoogste macht die voorkomt een 2 is. In Excel wordt om foutieve redenen voor graad het woord volgorde gebruikt. Zo is bijvoorbeeld de functie x 4 x 2 een vierde graads 15

17 polynoom (volgorde 4) omdat de hoogste macht 4 is. (NB een lineaire functie van het type y = ax + b is een eerste graads polynoom) A We kunnen nu een trendlijn laten tekenen en kiezen bij lijntype de optie polynoom van volgorde 2. Bij opties zetten we vinkjes bij vergelijking in de grafiek weergeven en Rkwadraat in de grafiek weergeven. Dit geeft het onderstaande resultaat. r y = 2,9464x 2 + 1,0893x - 1,5 R² = 0, A De trendlijn loopt netjes langs de punten en de waarde van R 2 ligt dichtbij 1,0000. Toch klopt de gevonden functie niet helemaal met de oorspronkelijke functie die was immers y = 3,1415x 2. Dit komt doordat we ten eerste maar een klein stukje van de hele parabool gebruiken en ten tweede doordat we afgeronde getallen hebben gebruikt. Je r 16

18 kunt de resultaten nog iets verbeteren door een vinkje bij snijpunt met de y-as te zetten. Opdrachten Maak op het derde werkblad van je excel-bestand één van de vijf hieronder staande tabellen een op de hiervoor beschreven manier een grafiek worden gemaakt (y verticaal, x horizontaal). De grafiek moet aan de volgende eisen voldoen: - De grafiek heeft een titel en de assen hebben namen, - Kies voor het grafiekgebied (buitenrand) een gelige achtergrond en kies een kleurovergang. - Kies voor het tekengebied (binnengebied) een andere kleur en een ander fraai effect; niet effen. - Geef de grafiek horizontale en verticale rasterlijnen. - verwijder het eventuele tekstvak aan de rechterkant met de tekst reeks 1. Met behulp van curve fitting moet je er zien achter te komen welk verband er bestaat tussen de verschillende grootheden. Alle tabellen kunnen worden beschreven met een polynoom. Je moet ontdekken welke graad het beste bij de gegevens past (hoe lager hoe beter). NB de punten zullen nooit precies op de lijn liggen, omdat de y-waarden zijn afgerond. - Zorg ervoor de formule voor de trendlijn in de grafiek staat. Welke tabel jij moet gebruiken hangt af van het aantal letters in je achternaam. Daarvoor moet je in Excel het volgende invoeren: - zet in cel A1 je achternaam - zet in cel B1 de formule =LENGTE(A1) (Engels: =LEN(A1) ) - en tenslotte in cel C1 de formule =REST(B1 ; 5) (Engels: =MOD(B1 ; 5) ) Afhankelijk van het cijfer dat nu in cel C1 staat kies je de bijbehorende tabel. Tabel 0 x y 4,13-0,81-3,98-4,92-3,82-0,89 4,06 Tabel 1 x y -8,76 4,24 3,16 0,05 7,01 36,43 Tabel 2 x y 33,20 18,42 7,26 0,25-2,67-1,76 3,16 Tabel 3 x y -2,87 8,14 7,23 0,11-6,93-7,87 3,12 Tabel 4 x y 21,20 13,10 7,03 3,12 1,50 1,31 3,42 17

Basisvaardigheden Microsoft Excel

Basisvaardigheden Microsoft Excel Basisvaardigheden Microsoft Excel Met behulp van deze handleiding kun je de basisvaardigheden leren die nodig zijn om meetresultaten van een practicum te verwerken. Je kunt dan het verband tussen twee

Nadere informatie

Basisvaardigheden Microsoft Excel

Basisvaardigheden Microsoft Excel Basisvaardigheden Microsoft Excel Met behulp van deze handleiding kun je de basisvaardigheden leren die nodig zijn om meetresultaten van een practicum te verwerken. Je kunt dan het verband tussen twee

Nadere informatie

Het maken van grafieken met Excel

Het maken van grafieken met Excel Het maken van grafieken met Excel Hoe vaak gebeurt het niet dat je bij een natuurkunde practicum een hele reeks meetgegevens verzameld hebt en dat je deze in een tabel en een grafiek in je verslag wilt

Nadere informatie

VAARDIGHEDEN EXCEL. MEETWAARDEN INVULLEN In de figuur hieronder zie je twee keer de ingevoerde meetwaarden, eerst ruw en daarna netjes opgemaakt.

VAARDIGHEDEN EXCEL. MEETWAARDEN INVULLEN In de figuur hieronder zie je twee keer de ingevoerde meetwaarden, eerst ruw en daarna netjes opgemaakt. VAARDIGHEDEN EXCEL Excel is een programma met veel mogelijkheden om meetresultaten te verwerken, maar het was oorspronkelijk een programma voor boekhouders. Dat betekent dat we ons soms in bochten moeten

Nadere informatie

Korte inleiding Excel

Korte inleiding Excel Korte Inleiding Excel, het verwerken van meetresultaten 1 Korte inleiding Excel ten behoeve van het verwerken van meetresultaten. In deze korte cursus zullen we leren hoe we het spreadsheet-(rekenvel-)programma

Nadere informatie

HET TEKENEN VAN EEN GRAFIEK MET EXCEL

HET TEKENEN VAN EEN GRAFIEK MET EXCEL HET TEKENEN VAN EEN GRAFIEK MET EXCEL Het tekenen van een grafiek is op zich niet lastig. Wel kun je het jezelf ongekend moeilijk maken door dit met Excel te doen. Vele grafieken die met Excel worden gemaakt

Nadere informatie

Grafieken in Excel2003

Grafieken in Excel2003 Grafieken in Excel2003 1 Enkelvoudige grafiek Een enkelvoudige grafiek bestaat uit één dataset van xy-koppels op een XYassenstelsel. De gegevens mogen zich in kolommen of in rijen staan. Verder gaan we

Nadere informatie

Grafieken maken met Excel

Grafieken maken met Excel Grafieken maken met Excel Mooie plaatjes met Microsoft Excel 4 HAVO en 5 VWO Grafieken maken met Excel. Inleiding. Bij de practica moet je regelmatig een grafiek tekenen. Tot nu toe deed je dat waarschijnlijk

Nadere informatie

Grafieken tekenen met de computer

Grafieken tekenen met de computer Grafieken tekenen met de computer Inleiding In de natuurwetenschappen doe je vaak onderzoek. Je meet dan bepaalde dingen op en zet deze in een tabel. Van jou wordt dan meestal verwacht dat je er een grafiek

Nadere informatie

Een grafiek maken in Excel

Een grafiek maken in Excel Een grafiek maken in Excel [Paul De Meyer] 1 Microsoft Excel starten Ga naar start en kies in Alle programma s voor Microsoft Excel of Dubbelklik op het bureaublad het icoontje Microsoft Excel Automatisch

Nadere informatie

Hoe maak je een grafiek met Excel 1

Hoe maak je een grafiek met Excel 1 Hoe maak je een grafiek met Excel? Bij het maken van verslagen en allerlei andere praktische opdrachten is het vaak nuttig en ook overzichtelijk om informatie in grafieken te presenteren. Ook kun je gemaakte

Nadere informatie

Basistechnieken Microsoft Excel in 15 minuten

Basistechnieken Microsoft Excel in 15 minuten Basistechnieken Microsoft Excel in 15 minuten Microsoft Excel is een rekenprogramma. Je kan het echter ook heel goed gebruiken voor het maken van overzichten, grafieken, planningen, lijsten en scenario's.

Nadere informatie

1. Het werken met een rekenblad: een inleiding

1. Het werken met een rekenblad: een inleiding 1. Het werken met een rekenblad: een inleiding In onderstaand figuur is een rekenblad weergegeven Celinhoud CEL A4 Actieve Cel RIJEN RIJEN, KOLOMMEN EN CELLEN Figuur 1 CEL B6 Zoals je ziet bestaat een

Nadere informatie

Grafieken in Excel2007

Grafieken in Excel2007 Grafieken in Excel2007 1 Enkelvoudige grafiek Met een enkelvoudige grafiek wordt het uitzetten van één dataset op een assenkruis bedoeld. Meestal zullen de gegevens in kolommen staan maar in rijen is ook

Nadere informatie

Grafieken in Word. Soort 1 2 5 10 12 15 20 30 Leven 4,8 4,9 5,1 5,5 5,6 5,8 6,0 6,2 Annuïteiten 4,9 5,1 5,3 5,7 5,8 6,0 6,2 6,5

Grafieken in Word. Soort 1 2 5 10 12 15 20 30 Leven 4,8 4,9 5,1 5,5 5,6 5,8 6,0 6,2 Annuïteiten 4,9 5,1 5,3 5,7 5,8 6,0 6,2 6,5 Les 16 Grafieken in Word In deze les leert u hoe u gegevens weergeeft in de vorm van een grafiek. Ook past u het uiterlijk, de schaal en het type grafiek aan. Een grafiek maken Eén plaatje zegt meer dan

Nadere informatie

Hoofdstuk 8: Bewerken

Hoofdstuk 8: Bewerken Hoofdstuk 8: Bewerken 8.0 Inleiding Bewerken in Excel gaat grotendeels hetzelfde als het bewerken in andere Microsoft Office programma s. Als het bekend is hoe in Word tekst te knippen en plakken, dan

Nadere informatie

2.6 Spreadsheets met Excel

2.6 Spreadsheets met Excel 2.6 Spreadsheets met Excel LEERDOEL Het beheersen van de basisprincipes van werken met spreadsheets. Werken met spreadsheets leer je alleen maar door daadwerkelijk achter een computer te gaan zitten. Deze

Nadere informatie

P2 Exponentiële groei

P2 Exponentiële groei P2 Exponentiële groei Opgave 1 a. Zet in Excel in A1: Aantal jaar en in B1: Spaarbedrag. b. Zet in A2-A11 de getallen 1 t/m 10. Handig doen. Zie hulp bij Excel blad 6. c. Zorg met een formule dat er in

Nadere informatie

6. Absolute en relatieve celadressering

6. Absolute en relatieve celadressering 6. Absolute en relatieve celadressering In deze module leert u: - Wat absolute en relatieve celadressering is; - De relatieve celadressering toepassen; - De absolute celadressering toepassen; - De absolute

Nadere informatie

In dit document staat beschreven hoe je de meetgegevens vanuit Coach kunt opslaan en later in kunt lezen in Excel en hier een grafiek van kunt maken.

In dit document staat beschreven hoe je de meetgegevens vanuit Coach kunt opslaan en later in kunt lezen in Excel en hier een grafiek van kunt maken. In dit document staat beschreven hoe je de meetgegevens vanuit Coach kunt opslaan en later in kunt lezen in Excel en hier een grafiek van kunt maken. De instructies voor Excel zijn geschreven voor Excel

Nadere informatie

Les 6 Kalender maken. Gerkje Gouweouwe

Les 6 Kalender maken. Gerkje Gouweouwe 2014 Les 6 Kalender maken Gerkje Gouweouwe 25-5-2014 LES 6 KALENDER MAKEN IN WORD. Open Word, klik Tabblad Invoegen klik onder Tabel op het Vinkje en kies Tabel invoegen onderstaand scherm verschijnt.

Nadere informatie

Handleiding Word de graad

Handleiding Word de graad Handleiding Word 2010 3de graad Inhoudsopgave Regelafstand 3 Knippen 3 Kopiëren 5 Plakken 6 Tabs 7 Pagina-instellingen 9 Opsommingstekens en nummeringen 12 Kopteksten en voetteksten 14 Paginanummering

Nadere informatie

www.digitalecomputercursus.nl 6. Reeksen

www.digitalecomputercursus.nl 6. Reeksen 6. Reeksen Excel kan datums automatisch uitbreiden tot een reeks. Dit betekent dat u na het typen van een maand Excel de opdracht kan geven om de volgende maanden aan te vullen. Deze voorziening bespaart

Nadere informatie

SNEL WERKEN MET EXCEL

SNEL WERKEN MET EXCEL SNEL WERKEN MET EXCEL 2013 Computertraining voor 50-plussers PC50plus computertrainingen Eikbosserweg 52 1214AK Hilversum tel: 035 6213701 info@pc50plus.nl www.pc50plus.nl Snel werken met Excel C O M P

Nadere informatie

Het uiterlijk lijkt erg op Word, een paar belangrijke verschillen geven we aan in de schermafdruk hieronder.

Het uiterlijk lijkt erg op Word, een paar belangrijke verschillen geven we aan in de schermafdruk hieronder. Inleiding Rekenen is een onderdeel van iedere opleiding. Het programma waar je mee kunt rekenen op de computer is het programma Excel, onderdeel van Microsoft Office. Excel is een krachtig rekenprogramma.

Nadere informatie

15. Tabellen. 1. wat rijen, kolommen en cellen zijn; 2. rijen en kolommen invoegen; 3. een tabel invoegen en weer verwijderen;

15. Tabellen. 1. wat rijen, kolommen en cellen zijn; 2. rijen en kolommen invoegen; 3. een tabel invoegen en weer verwijderen; 15. Tabellen Misschien heeft u al eens geprobeerd om gegevens in een aantal kolommen te plaatsen door gebruik te maken van spaties, kolommen of tabs. Dat verloopt goed totdat u gegevens wilt wijzigen of

Nadere informatie

De tekst staat nu aan de linkerkant. De tekst staat nu aan de rechterkant. De tekst staat nu in het midden.

De tekst staat nu aan de linkerkant. De tekst staat nu aan de rechterkant. De tekst staat nu in het midden. 1. Uitlijnen Uitlijnen: De manier waarop een regel wordt getoond. Dit kan op vier verschillende manieren. We geven hieronder vier voorbeelden. A. Links uitlijnen De tekst staat nu aan de linkerkant. B.

Nadere informatie

Een planning maken in Excel (handmatige opmaak)

Een planning maken in Excel (handmatige opmaak) Een planning maken in Excel (handmatige opmaak) Deze handleiding is gebaseerd op Excel 2007 en Excel 2010. Bij nieuwere versies van Excel werkt het op dezelfde manier, maar ziet het beeld er soms net even

Nadere informatie

Hoofdstuk 1: Het Excel Dashboard* 2010

Hoofdstuk 1: Het Excel Dashboard* 2010 Hoofdstuk 1: Het Excel Dashboard* 2010 1.0 Introductie Excel helpt om data beter te begrijpen door het in cellen (die rijen en kolommen vormen) in te delen en formules te gebruiken om relevante berekeningen

Nadere informatie

Basis Excel cursus 2013

Basis Excel cursus 2013 Basis Excel cursus 2013 Learnit Training Gratis cursus Excel 2013 Deze Learnit cursus is ontwikkeld om u een indruk te geven van het rekenprogramma Excel 2013 en haar mogelijkheden. In zes lessen leert

Nadere informatie

De tekstverwerker. Afb. 1 de tekstverwerker

De tekstverwerker. Afb. 1 de tekstverwerker De tekstverwerker De tekstverwerker is een module die u bij het vullen van uw website veel zult gebruiken. Naast de module tekst maken onder andere de modules Aankondigingen en Events ook gebruik van de

Nadere informatie

Vragen opmaken in de editor

Vragen opmaken in de editor Vragen opmaken in de editor De tekstvakken van WTMaak zijn in versie 5.0 opgebouwd volgens de HTML5-methode. Hiermee kunt u direct zien wat u invoegt of opmaakt, de zogenaamde WYSIWYG methode (What You

Nadere informatie

les 6 draaitabellen en draaigrafieken Herhaling Oefening 6.1

les 6 draaitabellen en draaigrafieken Herhaling Oefening 6.1 draaitabellen en draaigrafieken Herhaling Oefening 6.1 a. Open de werkmap Draaitabel. b. Sorteer de gegevens Van A naar Z op de kolom Verkoper. c. Maak een Tabel bij alle gegevens van de verkoper De Koning.

Nadere informatie

SNELLE INVOER MET EXCEL

SNELLE INVOER MET EXCEL SNELLE INVOER MET EXCEL Naam Nr Klas Datum Het is de bedoeling dat je de gegevens van een tabel op efficiënte wijze invoert, dat betekent: correct en snel! Microsoft Excel biedt verscheidene mogelijkheden

Nadere informatie

INSTRUCT Samenvatting Basis PowerPoint, H6 SAMENVATTING HOOFDSTUK 6. Galerie voor diagrammen:

INSTRUCT Samenvatting Basis PowerPoint, H6 SAMENVATTING HOOFDSTUK 6. Galerie voor diagrammen: SAMENVATTING HOOFDSTUK 6 Diagram invoegen Via de menukeuzen Invoegen, Diagram of met Galerie voor diagrammen: open je het venster Er zijn 6 verschillende diagrammen: 1. Organigram 2. Cyclusdiagram 3. Radiaaldiagram

Nadere informatie

Zelf albumbladen maken in Word 2003

Zelf albumbladen maken in Word 2003 Zelf albumbladen maken in Word 2003 Het maken van albumbladen in Word is niet moeilijk, maar laten zien hoe het precies gaat, hangt af van de versie van Word. Hieronder volgt de instructie voor Word 2003.

Nadere informatie

www.digitalecomputercursus.nl 10. Voorbeeld berekeningen maken met Excel

www.digitalecomputercursus.nl 10. Voorbeeld berekeningen maken met Excel 10. Voorbeeld berekeningen maken met Excel In de komende hoofdstukken worden een aantal voorbeelden van berekeningen die gemaakt kunnen worden in Excel uitgelicht. U kunt deze berekeningen ook zodanig

Nadere informatie

HOOFDSTUK 1. beginnen met excel

HOOFDSTUK 1. beginnen met excel HOOFDSTUK 1 beginnen met excel Inleiding Voor het betere rekenwerk in de bedrijfseconomie worden spreadsheets (rekenbladen) gebruikt. In dit hoofdstuk leer je omgaan met algemene basisbewerkingen in Excel:

Nadere informatie

1. Kennismaken met Calc

1. Kennismaken met Calc 1. Kennismaken met Calc In deze module leert u: - het programma Calc starten. - de onderdelen van het programmavenster van Calc herkennen. - over het werkblad verplaatsen. - gegevens invoeren. - het programma

Nadere informatie

Maken van een practicumverslag

Maken van een practicumverslag Natuur-Scheikunde vaardigheden Maken van een practicumverslag Format Maken van een tabel met word 2010 2 Havo- VWO H. Aelmans SG Groenewald Maken van een diagram Inleiding. Een verslag van een practicum

Nadere informatie

1 Copyright 2009 Digitale Computer Cursus 1e druk 2009 Auteur Interactieve oefeningen en website Vormgeving A. Beumer A.J.M. Mul A. Beumer Alle rechten voorbehouden. Zonder voorafgaande schriftelijke toestemming

Nadere informatie

Hoe moet je een prachtige presentatie maken?

Hoe moet je een prachtige presentatie maken? Hoe moet je een prachtige presentatie maken? www.meestermichael.nl Geef de presentatie een titel. Klik dit vak aan om jouw presentatie een ondertitel te geven. Hier kun je je presentatie een titel geven

Nadere informatie

Afdrukken in Calc Module 7

Afdrukken in Calc Module 7 7. Afdrukken in Calc In deze module leert u een aantal opties die u kunt toepassen bij het afdrukken van Calc-bestanden. Achtereenvolgens worden behandeld: Afdrukken van werkbladen Marges Gedeeltelijk

Nadere informatie

Vragen opmaken in de editor

Vragen opmaken in de editor Vragen opmaken in de editor De tekstvakken van WTMaak zijn in versie 5.0 opgebouwd volgens de HTML5-methode. Hiermee kunt u direct zien wat u invoegt of opmaakt, de zogenaamde WYSIWYG methode (What You

Nadere informatie

Een toekomst voor ieder kind. www.altra.nl

Een toekomst voor ieder kind. www.altra.nl Een toekomst voor ieder kind www.altra.nl Excel Tips en trucs Knippen/kopiëren Kolommen verplaatsen Het is handig om de kolommen met de module en locatie als eerste twee in het overzicht te hebben. Selecteer

Nadere informatie

Handleiding Excel. bij. hoofdstuk 18 Cijfers in Orde Wageningse Methode

Handleiding Excel. bij. hoofdstuk 18 Cijfers in Orde Wageningse Methode Handleiding Excel bij hoofdstuk 18 Cijfers in Orde Wageningse Methode oktober 2008 1 Excel (Nederlandtalig) Excel is een programma dat snel allerlei berekeningen kan uitvoeren. Ook kan het programma gemakkelijk

Nadere informatie

Wat kan je allemaal met het programma Word 2010?

Wat kan je allemaal met het programma Word 2010? Wat kan je allemaal met het programma Word 2010? Door: Meester Michael www.meestermichael.nl 1. Hoofdletters 3 2. Opslaan 4 3. Openen 6 4. Foutje? 7 5. Een tekst selecteren 7 6. Vet, schuin of onderstreept.

Nadere informatie

Sneltoetsen Excel 2010

Sneltoetsen Excel 2010 1 Waarom Sneltoetsen Gebruiken? Om het werken met Excel te versnellen en gemakkelijker te maken zijn er honderden sneltoetsen die je kunt gebruiken om de meest uitlopende opdrachten uit te voeren. Je kunt

Nadere informatie

Kennismaking. Versies. Text. Graph: Word Logo voorbeelden verschillende versies. Werkomgeving

Kennismaking. Versies. Text. Graph: Word Logo voorbeelden verschillende versies. Werkomgeving Kennismaking Word is een tekstverwerkingsprogramma. U kunt er teksten mee maken, zoals brieven, artikelen en verslagen. U kunt ook grafieken, lijsten en afbeeldingen toevoegen en tabellen maken. Zodra

Nadere informatie

4. Grafieken. 4.1 Een dia met grafiek invoegen

4. Grafieken. 4.1 Een dia met grafiek invoegen 4. Grafieken Het kan zeer verhelderend zijn om één of meerdere grafieken in uw presentatie op te nemen. Aangezien het bij een presentatie belangrijk is dat het publiek in één oogopslag kan zien waar een

Nadere informatie

Economische topper 4 Opdracht pag. 42 nr. 2

Economische topper 4 Opdracht pag. 42 nr. 2 Economische topper 4 Opdracht pag. 42 nr. 2 Te beheersen vaardigheid voor de lesgever: het is belangrijk dat u in een oogopslag de formules achter de getallen kan controleren. Het is voor de leerlingen

Nadere informatie

Zelf albumbladen maken in Word 2003

Zelf albumbladen maken in Word 2003 Zelf albumbladen maken in Word 2003 Het maken van albumbladen in Word is niet moeilijk, maar laten zien hoe het precies gaat, hangt af van de versie van Word. Hieronder volgt de instructie voor Word 2003.

Nadere informatie

Het is af en toe niet om aan te zien hoe sommige

Het is af en toe niet om aan te zien hoe sommige Tabellen in Word 2010 Otto Slijkhuis Het is af en toe niet om aan te zien hoe sommige Word-gebruikers met teksten omgaan. In plaats van het invoegen van een tabel om gegevens keurig in een overzicht te

Nadere informatie

PLAKKEN Nadat u een gedeelte heeft geknipt of gekopieerd kunt u met dit icoon de selectie weer in het veld plakken.

PLAKKEN Nadat u een gedeelte heeft geknipt of gekopieerd kunt u met dit icoon de selectie weer in het veld plakken. KNIPPEN Als u na de selectie van een gedeelte van een tekst of een afbeelding op dit icoon klikt, knipt u de selectie uit het veld. Op deze manier kunt u het geselecteerde verwijderen, maar het ook juist

Nadere informatie

Excel: jaarkalender maken, bevat voorw. opmaak opties

Excel: jaarkalender maken, bevat voorw. opmaak opties Excel: jaarkalender maken, bevat voorw. opmaak opties Handleiding van Auteur: CorVerm Januari 2011 handleiding: Excel: jaarkalender maken, bevat voorw. opmaak opties In dit artikel leggen we aan de hand

Nadere informatie

Safira CMS Handleiding

Safira CMS Handleiding Safira CMS Handleiding Inhoudsopgave 1Mappen en artikelen... 2 1.11.1 Naam wijzigen map/ pagina... 3 1.21.2 Website structuur: nieuwe pagina aanmaken, pagina verwijderen, pagina blokkeren, structuur wijzigen...

Nadere informatie

Informatica College Blaucapel/KS Handelingsdeel IV. Basis Excel

Informatica College Blaucapel/KS Handelingsdeel IV. Basis Excel blaucapel Basis Excel Excel is een rekenprogramma: een elektronisch rekenvel. Het wordt ook wel een spreadsheet (een verspreid veld) genoemd. Wat kun je bijvoorbeeld maken met excel: Prijsberekeningen

Nadere informatie

Practicum algemeen. 1 Diagrammen maken 2 Lineair verband en evenredig verband 3 Het schrijven van een verslag

Practicum algemeen. 1 Diagrammen maken 2 Lineair verband en evenredig verband 3 Het schrijven van een verslag Practicum algemeen 1 Diagrammen maken 2 Lineair verband en evenredig verband 3 Het schrijven van een verslag 1 Diagrammen maken Onafhankelijke grootheid en afhankelijke grootheid In veel experimenten wordt

Nadere informatie

Bovenin zie je de Hulpmiddelen voor grafieken met 3 tabbladen. Hiermee pas je de indeling en opmaak van de grafiek aan.

Bovenin zie je de Hulpmiddelen voor grafieken met 3 tabbladen. Hiermee pas je de indeling en opmaak van de grafiek aan. SAMENVATTING HOOFDSTUK 8 Grafiek maken Via het tabblad Invoegen, de groep Grafieken, voeg je een grafiek in. Selecteer de gegevens en kies een grafiektype en een subtype. De grafiek wordt in het werkblad

Nadere informatie

Hoofdstuk 2: Grafieken en formules

Hoofdstuk 2: Grafieken en formules Hoofdstuk 2: Grafieken en formules Wiskunde VMBO 2011/2012 www.lyceo.nl Hoofdstuk 2: Grafieken en formules Wiskunde 1. Basisvaardigheden 2. Grafieken en formules 3. Algebraïsche verbanden 4. Meetkunde

Nadere informatie

Experiment: massadichtheid

Experiment: massadichtheid Inleiding In deze workshop willen we aan de hand van een praktijkvoorbeeld voor de lessen fysica in het derde jaar aangeven hoe de TI-83 plus een handig hulpmiddel kan zijn bij het verwerken van meetresultaten.

Nadere informatie

Deel 1: PowerPoint Basis

Deel 1: PowerPoint Basis Deel 1: PowerPoint Basis De mogelijkheden van PowerPoint als ondersteunend middel voor een gedifferentieerde begeleiding van leerlingen met beperkingen. CNO Universiteit Antwerpen 1 Deel 1 PowerPoint Basis

Nadere informatie

Handleiding voor bloemenboek (open boek)- PP 2007

Handleiding voor bloemenboek (open boek)- PP 2007 Handleiding voor bloemenboek (open boek)- PP 2007 1. Raster en hulplijnen Klik met rechter muisknop in een lege dia Klik in het afrolmenu op Raster en hulplijnen en stel onderstaande eigenschappen in 2.

Nadere informatie

Leren werken met Excel en Tabellen maken

Leren werken met Excel en Tabellen maken Leren werken met Excel en Tabellen maken Loek Halman & Josja Rokven I. Leren werken met Excel Instructie Excel is een van de meest gebruikte programma s. Het is bijna onmisbaar voor iedereen de veel met

Nadere informatie

Lijnen/randen en passe-partouts maken met Photoshop.

Lijnen/randen en passe-partouts maken met Photoshop. Lijnen/randen en passe-partouts maken met Photoshop. Les 1: Witte rand om de foto m.b.v. canvasgrootte. 1. Open de foto in Photoshop. 2. Klik in menu AFBEELDING op CANVASGROOTTE 3. Zorg dat in het vakje

Nadere informatie

Handleiding Visio 2013. www.dubbelklik.nu

Handleiding Visio 2013. www.dubbelklik.nu Handleiding Visio 2013 www.dubbelklik.nu Deze handleiding is onderdeel van Dubbelklik, een lesmethode Technologie, ICT/ Loopbaanoriëntatie en Intersectoraal Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave

Nadere informatie

Wiskunde en ICT 1. Met het lettertype wiskunde.ttf kan je onderstaande wiskundige symbolen invoegen.

Wiskunde en ICT 1. Met het lettertype wiskunde.ttf kan je onderstaande wiskundige symbolen invoegen. Vergelijkingseditor 2010 Wiskunde Module 1a Wiskunde en ICT 1 WISKUNDE EN ICT Tijdens de lessen wiskunde op deze hogeschool met de laptop moet je ook voor wiskunde de laptop zinvol gebruiken. Dat dit niet

Nadere informatie

Windows is het meest gebruikte besturingssysteem ter wereld.

Windows is het meest gebruikte besturingssysteem ter wereld. 2 Windows, inleiding Windows is het meest gebruikte besturingssysteem ter wereld. 2.1 Windows, een eerste verkenning In het vorige hoofdstuk heb je gezien wat een besturingssysteem is. Nu ga je werken

Nadere informatie

PowerPoint Basis. PowerPoint openen. 1. Klik op Starten 2. Klik op Alle programma s 3. Klik op de map Microsoft Office

PowerPoint Basis. PowerPoint openen. 1. Klik op Starten 2. Klik op Alle programma s 3. Klik op de map Microsoft Office PowerPoint Basis PowerPoint openen 1. Klik op Starten 2. Klik op Alle programma s 3. Klik op de map Microsoft Office Klik op Microsoft PowerPoint 2010 Wacht nu tot het programma volledig is opgestart.

Nadere informatie

Cursus Powerpoint 2003

Cursus Powerpoint 2003 1a. Een presentatie opzetten Cursus Powerpoint 2003 Open Powerpoint en klik linksboven op Bestand en vervolgens op Nieuw. Rechts opent zich het menuscherm Nieuwe presentatie met daarin diverse opties om

Nadere informatie

Formules maken met MS Word

Formules maken met MS Word Formules maken met MS Word Het gebruik van de vergelijkingseditor 4 HAVO en 5 VWO Werken met de vergelijkingseditor in Microsoft Word. Inleiding. Voor je ligt een handleiding die je leert om te gaan met

Nadere informatie

P O W E R P O I N T - onderdeel van Microsoft Office 2000 pakket (nl) De Windows versies van Powerpoint kunnen onderling afwijken

P O W E R P O I N T - onderdeel van Microsoft Office 2000 pakket (nl) De Windows versies van Powerpoint kunnen onderling afwijken P O W E R P O I N T - onderdeel van Microsoft Office 000 pakket (nl) De Windows versies van Powerpoint kunnen onderling afwijken DEEL I De zes basisstappen Met het programma Powerpoint kun je zelf een

Nadere informatie

In het venster SmartArt-afbeelding kiezen, selecteer je links een categorie en in het midden een SmartArt-afbeelding:

In het venster SmartArt-afbeelding kiezen, selecteer je links een categorie en in het midden een SmartArt-afbeelding: SAMENVATTING HOOFDSTUK 6 SmartArts gebruiken Met een SmartArt kun je tekst op een andere manier presenteren. Een SmartArt voeg je in via het tabblad Invoegen, groep Illustraties, knop SmartArt. Je kunt

Nadere informatie

Je ziet het ontwerpscherm voor je. Ontwerpen is actief en dat zie je aan de linkeronderkant van je scherm net boven de taakbalk.

Je ziet het ontwerpscherm voor je. Ontwerpen is actief en dat zie je aan de linkeronderkant van je scherm net boven de taakbalk. Inhoudsopgave frontpage 2003... 2 een thema gebruiken... 4 afbeeldingen op de pagina zetten... 5 knoppen maken... 8 knoppen maken in linkerframe... 10 een tabel maken... 12 opdrachten... 14 een fotopagina

Nadere informatie

INHOUD. Ten geleide Starten met Excel 13

INHOUD. Ten geleide Starten met Excel 13 INHOUD Ten geleide 11 1 Starten met Excel 13 1.1 Inleiding 13 1.2 Microsoft Excel starten 13 1.3 Het toepassingsvenster van Excel 14 1.3.1 De titelbalk 14 1.3.1.1 De werkbalk Snelle toegang 15 1.3.1.2

Nadere informatie

EXCEL. Een paar handigheden Vertikaal / horizontaal zoeken Een draaitabel

EXCEL. Een paar handigheden Vertikaal / horizontaal zoeken Een draaitabel EXCEL Een paar handigheden Vertikaal / horizontaal zoeken Een draaitabel Een paar handigheden wellicht handig om te gebruiken Nummeren van rijen Breedte van kolommen aanpassen Cellen absoluut maken Opmaak

Nadere informatie

Inhoud; 3 Voorwaardelijke opmaak. 4 Werkblad beveiligen en cellen blokkeren 4.1 Cellen blokkeren 4.2 Werkblad beveiligen

Inhoud; 3 Voorwaardelijke opmaak. 4 Werkblad beveiligen en cellen blokkeren 4.1 Cellen blokkeren 4.2 Werkblad beveiligen Handleiding of opdracht die veel van de mogelijkheden van Excel uitlegt en gebruikt. Het opbouwen van een werkblad in Excel, om de score van een spel darts bij te houden. Van het invoeren van gegevens

Nadere informatie

Samenvoegen met Word en Excel 2010

Samenvoegen met Word en Excel 2010 Samenvoegen met Word en Excel 2010 Inhoudsopgave Samenvoegen Word-Excel / Mailingen... 2 Tip Samenvoegvelden automatisch markeren... 4 Tip Installeer PDF-creator... 7 Tip Sla het Word-document en Excel-document

Nadere informatie

8. Accenten en Trema's

8. Accenten en Trema's 8. Accenten en Trema's In deze module leert u letters met een accent of trema op uw scherm te krijgen. Eén mogelijkheid heeft u al gezien in Module 4 van de Basiscursus 1: het woord fout typen en het dan

Nadere informatie

Minder bekende functies in Excel

Minder bekende functies in Excel Minder bekende functies in Excel Handleiding van Auteur: CorVerm Maart 2011 Datum/tijd plaatsen in een cel Om de datum van vandaag in een cel weer te geven gebruik je de functie =VANDAAG(), weergeven van

Nadere informatie

WISKUNDE EN ICT. 1 Wiskundige symbolen N, R, 2 Symbolen

WISKUNDE EN ICT. 1 Wiskundige symbolen N, R, 2 Symbolen Vergelijkingseditor 2003 Module 1a en ICT 1 WISKUNDE EN ICT Tijdens de lessen wiskunde op deze hogeschool met de laptop moet je ook voor wiskunde de laptop zinvol gebruiken. Dat dit niet zo evident is,

Nadere informatie

CURSUS. Muzocoach Tijdschrift maken met Publisher Stijn Van Lokeren. Verantwoordelijke docent:

CURSUS. Muzocoach Tijdschrift maken met Publisher Stijn Van Lokeren. Verantwoordelijke docent: CURSUS Muzocoach Tijdschrift maken met Publisher 2010 Verantwoordelijke docent: Stijn Van Lokeren 2 INHOUD 1 Van start... 3 2 Basispagina s creëren... 3 2.1 enkele pagina... 3 2.2 Dubbele pagina... 4 3

Nadere informatie

Na het inloggen met de gegevens die je hebt gekregen, verschijnt het overzichtsscherm zoals hieronder:

Na het inloggen met de gegevens die je hebt gekregen, verschijnt het overzichtsscherm zoals hieronder: Inhoud van de website invoeren met de ContentPublisher De inhoud van websites kan worden ingevoerd en gewijzigd met behulp van een zogenaamd Content Management Systeem (CMS). De websites van Muismedia

Nadere informatie

Hoofdstuk 16: Grafieken en diagrammen: hoe

Hoofdstuk 16: Grafieken en diagrammen: hoe Hoofdstuk 16: Grafieken en diagrammen: hoe 16.0 Inleiding Wanneer je de betekenis van een serie nummers in een presentatie wilt weergeven, zal je ondervinden dat een diagram de meest effectieve manier

Nadere informatie

U ziet de progressie van de download aan de groene blokjes in het balkje helemaal onder aan de pagina.

U ziet de progressie van de download aan de groene blokjes in het balkje helemaal onder aan de pagina. Gegevens exporteren en bewerken vanuit GRIEL Stap 1. Selecteer de juiste gegevens en download deze 1. Stel het datumfilter in op de gewenste periode. Druk op ververs. 2. Maak met behulp van het filter

Nadere informatie

3. Een dia met een grafiek met Excel 2007

3. Een dia met een grafiek met Excel 2007 1 3. Een dia met een grafiek met Excel 2007 In een presentatie zullen uw toehoorders snel de draad kwijtraken wanneer u sheets vol getallen en tabellen laat zien. Een grafiek is dan vaak een stuk overzichtelijker.

Nadere informatie

Excel 2010, H1 HOOFDSTUK 1

Excel 2010, H1 HOOFDSTUK 1 HOOFDSTUK 1 Excel opstarten en afsluiten EXCEL kan worden opgestart via. Als EXCEL al vaker is gestart kun je direct op Microsoft Office EXCEL 2010 klikken. Typ anders in het zoekvak de eerste letters

Nadere informatie

File: M.Peters / Powerpoint 1

File: M.Peters / Powerpoint 1 PowerPoint 2003. File: M.Peters / Powerpoint 1 Een PowerPoint presentatie maken. Met behulp van een diapresentatie kun je een groep mensen informatie geven over een bepaald onderwerp of product. Een voorbeeld:

Nadere informatie

Excel reader. Beginner Gemiddeld. bas@excel-programmeur.nl

Excel reader. Beginner Gemiddeld. bas@excel-programmeur.nl Excel reader Beginner Gemiddeld Auteur Bas Meijerink E-mail bas@excel-programmeur.nl Versie 01D00 Datum 01-03-2014 Inhoudsopgave Introductie... - 3 - Hoofdstuk 1 - Databewerking - 4-1. Inleiding... - 5-2.

Nadere informatie

Formules grafieken en tabellen

Formules grafieken en tabellen Formules grafieken en tabellen Formules invoeren Met kom je op het formule-invoerscherm. Reeds ingevoerde formules wis je met C. Krijg je niet een scherm waarop Y, Y,... te zien zijn kies dan bij eerst

Nadere informatie

Uw TEKSTEDITOR - alle iconen op een rij

Uw TEKSTEDITOR - alle iconen op een rij Uw TEKSTEDITOR - alle iconen op een rij Hieronder ziet u alle functionaliteiten van uw teksteditor onder elkaar ( op alfabetische volgorde). Afbeelding (zie foto) Bestanden (zie link) Broncode Citaat Documenten

Nadere informatie

Hoofdstuk 2: Basis navigeren & bewerken

Hoofdstuk 2: Basis navigeren & bewerken Hoofdstuk 2: Basis navigeren & bewerken 2.0 Introductie In hoofdstuk 1 werd het Excel Dashboard uitgelegd; de verschillende componenten van de Excel interface. Dit hoofdstuk gaat over de basisfuncties

Nadere informatie

2.4.4 LibreOffice Werkblad Mac

2.4.4 LibreOffice Werkblad Mac 2.4.4 LibreOffice Werkblad Mac Deze cursus bestaat uit 4 delen. 1. Werkblad gebruiken voor berekeningen 2. Werkblad gebruiken voor het maken van lijsten 3. Werkblad gebruiken voor een (eenvoudige) boekhouding

Nadere informatie

vwo: Het maken van een natuurkunde-verslag vs 21062011

vwo: Het maken van een natuurkunde-verslag vs 21062011 Het maken van een verslag voor natuurkunde, vwo versie Deze tekst vind je op www.agtijmensen.nl: Een voorbeeld van een verslag Daar vind je ook een po of pws verslag dat wat uitgebreider is. Gebruik volledige

Nadere informatie

1. Cellen en formules

1. Cellen en formules 13 1. Cellen en formules Microsoft Excel is een rekenprogramma, ook wel spreadsheetprogramma genoemd. Met het woord spread wordt in het Engels tekst over meer kolommen bedoeld en de term sheet betekent

Nadere informatie

PDF XCHANGE EDITOR Waarom PDF XHCANGE Editor?

PDF XCHANGE EDITOR Waarom PDF XHCANGE Editor? PDF XCHANGE EDITOR PDF XHCANGE editor is een programma om PDF bestanden te lezen en te bewerken. Deze handleiding is geschreven voor versie 5.5 van PDF XCHANGE editor. Als je een andere versie gebruikt

Nadere informatie

Aan de slag met de LEDENADMINISTRATIE

Aan de slag met de LEDENADMINISTRATIE Aan de slag met de LEDENADMINISTRATIE Het maken en gebruiken van rapportages 1. Rapportages en Excel Een rapportage gebruikt u om een bestand aan te maken: u wilt bijvoorbeeld etiketten uitdraaien, een

Nadere informatie

Vergelijkingseditor 2007

Vergelijkingseditor 2007 Vergelijkingseditor 2007 Wiskunde Module 1a Wiskunde en ICT 1 WISKUNDE EN ICT Tijdens de lessen wiskunde op deze hogeschool met de laptop moet je ook voor wiskunde de laptop zinvol gebruiken. Dat dit niet

Nadere informatie

Handleiding Visio 2010. www.dubbelklik.nu

Handleiding Visio 2010. www.dubbelklik.nu Handleiding Visio 2010 www.dubbelklik.nu Deze handleiding is onderdeel van Dubbelklik, een lesmethode Technologie, ICT/ Loopbaanoriëntatie en Intersectoraal Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave

Nadere informatie

4.5 Pagina eindevoorbeeld... 22

4.5 Pagina eindevoorbeeld... 22 INHOUD EXCEL 2002 1 Het begin... 1 1.1 Programma starten... 1 1.1.1 Manier 1... 1 1.1.2 Manier 2... 1 1.2 Goede versie... 1 1.3 Standaardinstellingen wijzigen 1... 2 1.3.1 Uitleg... 2 1.4 Standaardinstellingen

Nadere informatie