n o F o r t h voor MSP430 Launchpad 1. Memory map Er zijn twee ROM gebieden (alle getallen zijn hex): , verdeeld in vier blokken van 40

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "n o F o r t h voor MSP430 Launchpad 1. Memory map Er zijn twee ROM gebieden (alle getallen zijn hex): , verdeeld in vier blokken van 40"

Transcriptie

1 n o F o r t h voor MSP430 Launchpad Albert Nijhof & Willem Ouwerkerk (29aug2012) 1. Memory map Er zijn twee ROM gebieden (alle getallen zijn hex): , verdeeld in vier blokken van INFOD INFOC C0 INFOB 10C INFOA en C000 t/m FFFF, verdeeld inblokken van 200. Er is één RAM gebied: 200 tot 400, daar moeten we het mee doen. NoForth begint op 1000, tot 1080 en gaat dan verder op C000. In INFOB staan noforth gegevens, zie file INFOB.txt In INFOA staan gegevens voor de processor zelf. De interruptvectoren staan op FFE0 t/m FFFF, zij wijzen alle 16 naar FFDE, waar de return-from-interrupt code in staat. Indeling van de RAM: 200-? DICT..FREERAM gereserveerde RAM? -330 FREERAM..TIB vrije RAM TIB..TIB/ terminal input buffer 380-3C0 TIB/..S0 data stack 3C0-400 S0..RO return stack

2 2. Onveranderbare data in ROM 12 constant DOZIJN dozijn ( ) Wat doet CONSTANT? : CONSTANT ( x 'name' -- ) create, \ zet constante in ROM ; \ zet later de constante op stack HERE wijst in noforth altijd naar een ROM adres. In plaats van 12, kun je niet zeggen 12 here 2 allot! want! werkt niet op ROM adressen. Je MOET de komma-woorden C,, M, gebruiken als je naar ROM schrijft. ROM data kun je niet zomaar veranderen, de komma-woorden functioneren alleen correct op onbeschreven ROM. Het volgende heeft dus niet het gewenste resultaat: 12, -2 allot 11, De werken zowel in ROM als in RAM. M, ( adr len -- ) \ needs alignment is de MOVE voor ROM.

3 3. Veranderbare data in RAM variable LENGTE 10 lengte! ( -- x ) Wat doet VARIABLE? : VARIABLE ( 'name' -- ) create freeram, \ zet freeram (adres) in ROM 2 assign \ reserveer 2 bytes in RAM -- tel 2 op bij FREERAM ; \ zet later het RAMadres op stack of, anders geformuleerd: : VARIABLE freeram constant 2 assign ; FREERAM is het actuele beginadres van het nog vrije RAM gebied. Met ASSIGN ( n -- ) reserveer je de eerste n bytes bij FREERAM. Daarbij wordt FREERAM met n verhoogd. Met de store-woorden c!! +! MOVE kun je in RAM te schrijven. a) RAM data kun je onbeperkt veranderen en b) RAM is zeer schaars. TIB FREERAM -. geeft het actuele aantal vrije bytes. Het gebied tussen FREERAM en TIB is voor de gebruiker beschikbaar, maar voor het systeem moeten daarvan minstens 32 bytes vrij blijven anders functioneren bijvoorbeeld BL WORD en number output niet meer. NoForth gebruikt de vrije RAM als een circulaire buffer maar laat geheugen dat met ASSIGN gereserveerd is ongemoeid.

4 4. RAM initialiseren value ZOVAAK 4 to zovaak 2 +to zovaak incr zovaak \ verhoog met 1 zovaak ( -- x ) Wat doet VALUE? : VALUE ( 'name' -- ) create freeram, 2 ; \ zet de inhoud van de value op stack Let op: VALUE krijgt, in afwijking van de standaard, bij zijn definitie geen waarde mee op stack. Het is nutteloos om bij het compileren initialisatie data naar RAM te schrijven, na power-off/power-on is die toch weer verdwenen. Bij een koude start initialiseert noforth zijn eigen RAM data. De programmeur moet dat ook doen voor zijn eigen programma. Een programma moet altijd zijn eigen RAM data initialiseren.

5 5. ROM opnieuw beschrijfbaar maken FREEZE MARKER SHIELD en COLD zijn de woorden die stukken ROM kunnen recycelen. FREEZE Bij het opstarten initialiseert noforth RAM, d.w.z. hij copieert 'koude-start' data uit INFOB naar voorin RAM. FREEZE doet het omgekeerde: hij zet de 'warme' RAM data op de plaats van de 'koude' data in INFOB. De 'warme' gegevens die FREEZE naar ROM copieert zijn: De top-links van gelinkte lijsten in noforth. FREERAM -- het actuele beginadres van de vrije RAM HERE -- het actuele beginadres van de vrije ROM De i/o vectoren voor KEY? KEY EMIT APP -- applicatietoken, daar staat nu NOOP BASE -- nu hex. Na een power-off/power-on komt het systeem terug in de toestand die door FREEZE vastgelegd is. Aan dat vernieuwen van de data in ROM zitten wat haken en ogen, want als je iets in ROM wilt veranderen moet je het gehele blok waar je in werkt wissen, daarna kun je er nieuwe data inzetten. Maar de andere data, die moest blijven staan, is dan ook verdwenen... Het proces verloopt daarom aldus: 1. Data in het blok die behouden moet blijven wordt ergens heen gecopieerd. 2. Het hele blok wordt 'gerecycled' (gewist en gevuld met FF). 3. De gecopieerde data van 1. wordt terug gezet. 4. De nieuwe data wordt erbij geschreven. 5. Als de gecopieerde data van 1. ergens in ROM bewaard is, moet ook dat blok ook nog gerecyceld worden. Het is mogelijk om beschreven ROM opnieuw te beschrijven, jammer genoeg kan dat alleen bloksgewijs. Een FREEZE voorbeeldje: noforth start in hex, maar na DECIMAL FREEZE zal hij vervolgens steeds tientallig starten.

6 MARKER en SHIELD MARKER werkt zoals bekend. Hierbij wordt er ROM gerecyceld, alle ROM na de nieuwe HERE wordt gewist. MARKER voert ook een FREEZE uit, het zal duidelijk zijn waarom. Naast MARKER is er SHIELD. Hun enige verschil is: SHIELD vernietigt zichzelf niet, MARKER doet dat wel. NOFORTH is zo 'n shield. Na het intypen van NOFORTH zijn alle woorden weg die nieuwer zijn dan NOFORTH. RAM die gereserveerd is na het definiëren van NOFORTH wordt ook weer vrijgegeven. De interrupt vectoren in het gebied FFDE t/m FFFF blijven hierbij steeds buiten schot. COLD COLD doet een 'koude' start en wist daarbij het ROM gebied achter HERE. Als je er woorden bijgemaakt hebt zonder daarna FREEZE uit te voeren, zullen die woorden verdwenen zijn na COLD of power-off/power-on. *

Een mechaniekje met mogelijkheden in forth (2002) Albert Nijhof

Een mechaniekje met mogelijkheden in forth (2002) Albert Nijhof TO Een mechaniekje met mogelijkheden in forth (2002) Albert Nijhof 1. Inleiding Forth is een low-level en tegelijkertijd een high-level programmeertaal. Datawoorden zetten een adres op stack waar je vervolgens

Nadere informatie

Acht opgaven met antwoorden (Albert Nijhof)

Acht opgaven met antwoorden (Albert Nijhof) Acht opgaven met antwoorden (Albert Nijhof) OPGAVE 1 Hoe kun je de waarde van BASE bepalen zonder hem te veranderen? :.BASE ( -- ) BASE @ 1-.." + 1 " :.BASE ( -- ) BASE @ DUP 2/ DUP.." + " -. :.BASE (

Nadere informatie

Geheugenbeheer. ICT Infrastructuren 2 december 2013

Geheugenbeheer. ICT Infrastructuren 2 december 2013 Geheugenbeheer ICT Infrastructuren 2 december 2013 Doelen van geheugenbeheer Reloca>e (flexibel gebruik van geheugen) Bescherming Gedeeld/gemeenschappelijk geheugen Logische indeling van procesonderdelen

Nadere informatie

Module nummer Elke speciale module krijgt een eigen module nummer om de betreffende module in te stellen en uit te lezen. Ethernet module FX3u-ENET

Module nummer Elke speciale module krijgt een eigen module nummer om de betreffende module in te stellen en uit te lezen. Ethernet module FX3u-ENET Datum : 3 november 2009 Aangemaakt door : Matthias FAQ 3 : Instellen van analoge module FX2n-5A Input 4x Analoog in Output 1x Analoog uit Bedrading Let op! Bij stroom-input de ingang V+ en I+ doorverbinden

Nadere informatie

Programma HCC!Forth komende zaterdag

Programma HCC!Forth komende zaterdag Programma HCC!Forth komende zaterdag Zaterdag 11 oktober 2014 op de bekende locatie: gebouwtje naast de Zuiderkapel aan de Boslaan 1 in Bilthoven 10:30 Zaal open en koffie voor vroege vogels 11:00 Lezing

Nadere informatie

Getalformaten, timers en tellers

Getalformaten, timers en tellers Getalformaten, timers en tellers S_CU CU S PV R CV DEZ CV_BCD S_ODT S TV BI R BCD 1 pagina 1 Getalformaten (16 bits) PG CPU BCD W#16#296 Voorteken (+) 2 9 6 0 0 0 0 0 0 1 0 1 0 0 1 0 1 1 0 Positieve getallen

Nadere informatie

Wat zijn de verschillen tussen SPSS 9 en SPSS 10?

Wat zijn de verschillen tussen SPSS 9 en SPSS 10? Wat zijn de verschillen tussen SPSS 9 en SPSS 10? 1.1 De data-editor / het definiëren van variabelen 1.2 Het openen van bestanden 1.3 Output lezen 1.4 Mogelijke problemen 1.1.1 De data-editor Het grootste

Nadere informatie

Geheugen en Adressering. Binding. Binding (2) Logische en Fysieke adresruimten. relocatie register. Dynamic loading

Geheugen en Adressering. Binding. Binding (2) Logische en Fysieke adresruimten. relocatie register. Dynamic loading Geheugen en Adressering Binding Geheugen (main memory, primary storage) is noodzakelijk voor de uitvoering van programma's. te beschouwen als array van adresseerbare bytes (of woorden). verschillende processen

Nadere informatie

Persistentie via bestanden. Bestanden

Persistentie via bestanden. Bestanden programma is transient Persistentie via bestanden Administratieve gegevens zijn verzameld in het file-object: o.a. waar ergens op de disk de data van het bestand te vinden is. invoer van de gebruiker programma

Nadere informatie

1.2 ENVIRONMENT DIVISION.

1.2 ENVIRONMENT DIVISION. 1 SEQUENTIAL I/O 1.1 Inleiding 1.1.1 SEQUENTIËLE ORGANISATIE (= opslagstructuur) Begrip record: Elk record heeft een vaste voorganger (behalve het 1ste record), elk record heeft een vaste opvolger (behalve

Nadere informatie

ICT Infrastructuren: Processen en Threads. 18 november 2013 David N. Jansen

ICT Infrastructuren: Processen en Threads. 18 november 2013 David N. Jansen ICT Infrastructuren: Processen en Threads 18 november 2013 David N. Jansen Datum en Ajd van werkcollege na overleg met de aanwezigen: donderdag 8:45 10:30 Leerdoel voor vandaag. Stallings hoofdst 2 4 Hoofddoelen

Nadere informatie

Dynamisch geheugen beheer

Dynamisch geheugen beheer Dynamisch geheugen beheer + Normaal wordt laats in het werkgeheugen gereserveerd tijdens de comilatie aan de hand van de declaraties van de variabelen. + Deze geheugenreservering is statisch: in het bronbestand

Nadere informatie

TCP-IP message van partner PLC naar Alarmsysteem met als inhoud alarmen en analoge waarden in Format code 01.

TCP-IP message van partner PLC naar Alarmsysteem met als inhoud alarmen en analoge waarden in Format code 01. TCP-IP message van partner PLC naar Alarmsysteem met als inhoud alarmen en analoge waarden in Format code 01. De TCP-IP buffer is een byte-array van 1000 byte lang. byte Omschrijving voorbeeld 0 TCP/IP

Nadere informatie

scc = b) CD AB

scc = b) CD AB Computerarchitectuur en -organisatie (213030) Dinsdag 21 januari 2040, 13.30 17.00 uur 7 bladzijden met 8 opgaven 4 bladzijden met documentatie Let op: Vul het tentamenbriefje volledig in (d.w.z. naam,

Nadere informatie

Uitleg. Welkom bij de Beverwedstrijd 2006. Je krijgt 15 vragen, die je in maximaal 45 minuten moet beantwoorden.

Uitleg. Welkom bij de Beverwedstrijd 2006. Je krijgt 15 vragen, die je in maximaal 45 minuten moet beantwoorden. Uitleg Welkom bij de Beverwedstrijd 2006 Je krijgt 15 vragen, die je in maximaal 45 minuten moet beantwoorden. Je krijgt 5 vragen van niveau A, 5 vragen van niveau B en 5 vragen van niveau C. Wij denken

Nadere informatie

1 computers (hardware)

1 computers (hardware) 1 computers (hardware) Een computer... Van groot naar klein... Universiteiten en heel grote bedrijven maken gebruik van zogenaamde mainframe computers (systemen zo groot als de aula), waarmee allerlei

Nadere informatie

ANALYSE ANALYSE. 1 Probleemstelling. Monday 28 September 2009. Gunter Schillebeeckx. 1 Probleemstelling 2 Gegeven 3 Gevraagd Samenvatting Oefeningen

ANALYSE ANALYSE. 1 Probleemstelling. Monday 28 September 2009. Gunter Schillebeeckx. 1 Probleemstelling 2 Gegeven 3 Gevraagd Samenvatting Oefeningen ANALYSE Gunter Schillebeeckx 2009-09-16 1 1 Probleemstelling Samenvatting Oefeningen ANALYSE 2 1 Probleemstelling 3 1 Probleemstelling Een probleemstelling beschrijft, op een abstracte manier, wat er gewenst

Nadere informatie

Programma HCC!Forth komende zaterdag

Programma HCC!Forth komende zaterdag Programma HCC!Forth komende zaterdag Zaterdag 8 februari 2014 op de bekende locatie: gebouwtje naast de Zuiderkapel aan de Boslaan 1 in Bilthoven ( zie foto ) 10:30 Zaal open en koffie voor vroege vogels.

Nadere informatie

Microcontrollers Labo

Microcontrollers Labo Microcontrollers Labo 8051 based microcontroller ADuC832 from Analog Devices 06/2016 Roggemans M. (MGM) LES 0 Testen en verdelen van de hardware FTP site overlopen Installeren van software om thuis te

Nadere informatie

Oefeningen Interpretatie I Reeks 6 : Registermachines

Oefeningen Interpretatie I Reeks 6 : Registermachines Oefeningen Interpretatie I Reeks 6 : Registermachines Deze oefeningenreeks behandelt het beschrijven van computationele processen aan de hand van registermachineprogrammaʼs. Registermachines manipuleren

Nadere informatie

Zelftest Programmeren in COBOL - deel I

Zelftest Programmeren in COBOL - deel I Zelftest Programmeren in CBL - deel I Document: n1290test.fm 05/01/2016 ABIS Training & Consulting P.. Box 220 B-3000 Leuven Belgium TRAINING & CNSULTING INLEIDING BIJ DE ZELFTEST PRGRAMMEREN IN CBL -

Nadere informatie

Tentamen Computersystemen

Tentamen Computersystemen Tentamen Computersystemen baicosy06 2e jaar bachelor AI, 2e semester 23 september 2013 13u-15u IWO 4.04A (blauw), Academisch Medisch Centrum, Meidreef 29, Amsterdam ZuidOost Het is niet toegestaan communicatieapparatuur

Nadere informatie

Voor de installatie. Ga naar applicaties (zie rode pijl)

Voor de installatie. Ga naar applicaties (zie rode pijl) Handleiding Praktijkbegeleiding App uitgeverij Smit Om de screenshots (de afbeeldingen) in deze handleiding beter te kunnen zien is het raadzaam om in te zoomen. Voor de installatie Het installeren van

Nadere informatie

Tentamen Computerorganisatie in aug. 1999, uur. N.B.: Dit tentamen bestaat uit 30 opgaven Totaal aantal bladzijden: 9

Tentamen Computerorganisatie in aug. 1999, uur. N.B.: Dit tentamen bestaat uit 30 opgaven Totaal aantal bladzijden: 9 TECHNISCHE UNIVERSITEIT DELFT Faculteit Informatietechnologie en Systemen Subfaculteit Technische Wiskunde en Informatica Werkeenheid Technische Informatica Tentamen Computerorganisatie in101 27 aug. 1999,

Nadere informatie

Objective-C Basis. 23 april 2005, Eindhoven Patrick Machielse

Objective-C Basis. 23 april 2005, Eindhoven Patrick Machielse Objective-C Basis 23 april 2005, Eindhoven Patrick Machielse patrick@hieper.nl Algemeen // extensies Objective-C code in bestanden met.m extensie // commentaar moet! /* Alles hiertussen wordt genegeerd

Nadere informatie

WETENSCHAPPEN Oefeningen. LES 1 - Baksteen in Grasshopper. Matthias Dziwak Tobias Labarque Rinus Roelofs

WETENSCHAPPEN Oefeningen. LES 1 - Baksteen in Grasshopper. Matthias Dziwak Tobias Labarque Rinus Roelofs WETENSCHAPPEN Oefeningen LES 1 - Baksteen in Grasshopper Matthias Dziwak Tobias Labarque Rinus Roelofs LES 1 Deel 1 Inleiding Rhinoceros en Grasshopper Deel 2 De bouw van vier bakstenen muren in Grasshopper

Nadere informatie

Tips & Tricks: Tip van de maand december 2011. NX CAE NX Nastran: Memory optimalisatie buffsize f06 output

Tips & Tricks: Tip van de maand december 2011. NX CAE NX Nastran: Memory optimalisatie buffsize f06 output Tips & Tricks: Tip van de maand december 2011 NX CAE NX Nastran: Memory optimalisatie buffsize f06 output Door: Christophe Vandevelde In de techtip van augustus hebben we het gehad over de hardware optimalisatie

Nadere informatie

Vraag 1 (2 punten) (iii) Een lees-opdracht van virtueel adres 2148 seg 0, offset 2148 - idem

Vraag 1 (2 punten) (iii) Een lees-opdracht van virtueel adres 2148 seg 0, offset 2148 - idem Tentamen A2 (deel b) 24-06-2004 Geef (liefst beknopte en heldere) motivatie bij je antwoorden; dus niet enkel ja of nee antwoorden, maar ook waarom. Geef van berekeningen niet alleen het eindresultaat,

Nadere informatie

Vakgroep CW KAHO Sint-Lieven

Vakgroep CW KAHO Sint-Lieven Vakgroep CW KAHO Sint-Lieven Objecten Programmeren voor de Sport: Een inleiding tot JAVA objecten Wetenschapsweek 20 November 2012 Tony Wauters en Tim Vermeulen tony.wauters@kahosl.be en tim.vermeulen@kahosl.be

Nadere informatie

Inhoud... 1. Voorwoord... 2. 1 introductie... 3. 1 Een korte geschiedenis... 3. 2 Huidige computermodellen... 3. 3 Besturingssysteem...

Inhoud... 1. Voorwoord... 2. 1 introductie... 3. 1 Een korte geschiedenis... 3. 2 Huidige computermodellen... 3. 3 Besturingssysteem... 17 INHOUD Inhoud... 1 Voorwoord... 2 1 introductie... 3 1 Een korte geschiedenis... 3 2 Huidige computermodellen... 3 3 Besturingssysteem... 4 4 Hoe werkt een Mac... 4 4.1 Bits en bytes... 4 4.2 Processor...

Nadere informatie

De CB channel controller TMS1022NL/NLL en TMS1023NL/NLL. ( Dit is een maskrom-programmed version van de Texas Instruments TMS1000 family)

De CB channel controller TMS1022NL/NLL en TMS1023NL/NLL. ( Dit is een maskrom-programmed version van de Texas Instruments TMS1000 family) De CB channel controller TMS1022NL/NLL en TMS1023NL/NLL ( Dit is een maskrom-programmed version van de Texas Instruments TMS1000 family) Ik begin even met een korte inleiding over de TMS1000. ( Wil je

Nadere informatie

De Floppy Disk Drive (5)

De Floppy Disk Drive (5) De Floppy Disk Drive (5) Peter van Overbeek PTC Print Scanned, ocr ed and converted to PDf by HansO, 2001 Elke sector op elk track van een floppy disk wordt voorafgegaan door een sectoradres, zagen we

Nadere informatie

Software Reverse Engineering. Jacco Krijnen

Software Reverse Engineering. Jacco Krijnen Software Reverse Engineering Jacco Krijnen Opbouw Inleiding en definitie Techniek Assemblers/Disassemblers Compilers/Decompilers Toepassingen Security Overige Softwarebeveiliging Piracy Anti RE technieken

Nadere informatie

FAT32 disk structuur 2007 stam.blogs.com

FAT32 disk structuur 2007 stam.blogs.com FAT32 disk structuur 2007 stam.blogs.com Master Boot Record De Master Boot Record is vrijwel hetzelfde voor alle besturingssystemen. Het ligt binnen de eerste sector van de harddisk: Cylinder 0, Head 0,

Nadere informatie

Registers & Adressering. F. Rubben, ing 2008-2010

Registers & Adressering. F. Rubben, ing 2008-2010 Registers & Adressering, ing 2008-2010 Inhoud Leerstof tot nu toe Opbouw registers Benaming registers Opbouw data Verloop programma Leerstof tot nu toe: Bouw PLC Intern Extern fabrikanten Aansluiten I/O

Nadere informatie

Het warmteverlies van het lichaamsoppervlak aan de wordt gegeven door de volgende formule:

Het warmteverlies van het lichaamsoppervlak aan de wordt gegeven door de volgende formule: Opgave 1. (4 punten) Inleiding: Een vleermuis is een warmbloedig zoogdier. Dat wil zeggen dat hij zijn lichaamstemperatuur op een konstante waarde moet zien te houden. Als de omgeving kouder is dan de

Nadere informatie

Gebruik van geheugens

Gebruik van geheugens Gebruik van geheugens Het rekentoestel CASIO Collège fx-92b 2D+ heeft 10 verschillende geheugens. De acht geheugens A, B, C, D, E, F, X en Y kunnen gebruikt worden om waarden op te slaan. De inhoud van

Nadere informatie

Turbo Pascal (deel 1)

Turbo Pascal (deel 1) Turbo Pascal (deel 1) MSX CLUB MAGAZINE 34 Erik van Bilsen Scanned, ocr ed and converted to PDF by HansO, 2001 Erik van Bilsen leert u het klappen van de Turbo Pascal zweep. Turbo Pascal toepassen Deze

Nadere informatie

SQL datadefinitietaal

SQL datadefinitietaal SQL datadefinitietaal We kunnen er het schema van de database mee bepalen: metadata toevoegen, wijzigen en verwijderen uit een database. Basiscommando's: CREATE : toevoegen van metagegevens DROP : verwijderen

Nadere informatie

AVRF. AVR ByteForth. versie 2.07. c Willem Ouwerkerk

AVRF. AVR ByteForth. versie 2.07. c Willem Ouwerkerk AVRF AVR ByteForth versie 2.07 c Willem Ouwerkerk 20 juli 2004 Proeflezers: Albert Nijhof, Paul Wiegmans, Ernst Kouwe & Ron Minke. II AVR ByteForth versie 2.07 c Willem Ouwerkerk 2004 Inhoudsopgave Lijst

Nadere informatie

iphone app - Roll Call

iphone app - Roll Call iphone app - Roll Call Roll Call - iphone App Deze Paxton applicatie is gratis verkrijgbaar in de App Store. Deze applicatie is ontwikkeld om gebruikt te worden op elk ios apparaat versie 5.1 of hoger

Nadere informatie

STAGEDAG SAM DIEPSTRATEN

STAGEDAG SAM DIEPSTRATEN STAGEDAG SAM DIEPSTRATEN 4-4- 2014 Stagedag Sam Diepstraten Christoffel Breda Sam gaat leren: Deel 1 (+) Hoe een computer er van binnen uitziet. (+) Hoe het systeem is opgebouwd en hoe alles in elkaar

Nadere informatie

Datum. Vraag het bedrag in BEF. Reken om naar EURO. Toon het bedrag in EURO. --- Vraag het bedrag in BEF--- --- Reken om naar EURO---

Datum. Vraag het bedrag in BEF. Reken om naar EURO. Toon het bedrag in EURO. --- Vraag het bedrag in BEF--- --- Reken om naar EURO--- 3UREOHPHQRSORVVHQPHW9%$WRHSDVVLQJHQELMGHHO Naam. NR : Klas. PC : Datum. 23*$9( Hieronder vind je het algoritme om een bedrag in BEF om te rekenen naar EURO. Zet het algoritme om in programmacode. Noem

Nadere informatie

Deel 2 S7 Graph Ont4 - GA3

Deel 2 S7 Graph Ont4 - GA3 Deel 2 S7 Graph Ont4 - GA3 Deel 2 : Graph 09/05 1 Wanneer er in een installatie een sequentiële beweging geprogrammeerd moet worden is het interessant om gebruik te maken van S7 Graph. De progammastructuur

Nadere informatie

Interim-verslag Random-Getallen

Interim-verslag Random-Getallen Interim-verslag Random-Getallen Tristan Demont en Mark van der Boor 0768931 en 0772942 26 oktober 2012 Begeleider: Relinde Jurrius Opdrachtgever: Berry Schoenmakers Modelleren B, 2WH02 Technische Universiteit

Nadere informatie

Hoofdstuk 5. Extra basisscherm-onderwerpen

Hoofdstuk 5. Extra basisscherm-onderwerpen Hoofdstuk 5. Extra basisscherm-onderwerpen 5 De basisschermgegevens als een Text Editor-script opslaan... 82 Informatie knippen, kopiëren en plakken... 83 Door de gebruiker gedefinieerde functies creëren

Nadere informatie

TECHNISCHE UNIVERSITEIT EINDHOVEN Faculteit Wiskunde en Informatica

TECHNISCHE UNIVERSITEIT EINDHOVEN Faculteit Wiskunde en Informatica TECHNISCHE UNIVERSITEIT EINDHOVEN Faculteit Wiskunde en Informatica Examen Operating Systemen (2R230) op vrijdag 26 augustus 2005, 14.00-17.00 uur. Het tentamen bestaat uit drie delen die apart worden

Nadere informatie

Een typisch programma in C en C++ bestaat uit een aantal onderdelen:

Een typisch programma in C en C++ bestaat uit een aantal onderdelen: Eerste stappen in C. Een typisch programma in C en C++ bestaat uit een aantal onderdelen: /* Alles wat op meerdere lijnen staat zoals hier is commentaar. */ // Dit is commentaar op 1 lijn. Geldig tot einde

Nadere informatie

6 Resources. 6.1 Inleiding. 6.2 Invoeren van resources

6 Resources. 6.1 Inleiding. 6.2 Invoeren van resources 6 Resources 6.1 Inleiding Resources zijn de middelen die aan taken worden toegewezen om ze uit te voeren. Meestal zijn dit de medewerkers, maar soms ook zijn het machines, bijvoorbeeld heimachines. Ook

Nadere informatie

Een desktopcomputer kan uit de volgende onderdelen zijn opgebouwd:

Een desktopcomputer kan uit de volgende onderdelen zijn opgebouwd: Soorten Personal Computers De drie meest voorkomende computers zijn: * Desktop * Laptop * Tablet Een desktopcomputer kan uit de volgende onderdelen zijn opgebouwd: Systeemkast Beeldscherm Toetsenbord Printer

Nadere informatie

Online c++ leren programmeren:

Online c++ leren programmeren: Online c++ leren programmeren: Inhoud 1)Waar vind ik een c++ compiler?... 2 2)Hoe start ik een programma in c++?... 2 3)Een eerste c++ programma:... 3 Een eerste programma schrijven:... 3 Mijn eerste programma

Nadere informatie

Java virtuele machine JVM

Java virtuele machine JVM Implementatie Java Java virtuele machine JVM Java programma vertaald naar byte code instructies Byte code instructies uitgevoerd door JVM JVM is processor architectuur kan in principe in hardware worden

Nadere informatie

[7] Variabelen en constanten

[7] Variabelen en constanten [7] Variabelen en constanten We gaan een eenvoudig programma schrijven waarbij we reclame maken voor CoderDojo Dendermonde. Volg mee via 07_VariabelenConstanten.py Dit is wat er moet verschijnen op het

Nadere informatie

Computerarchitectuur en Netwerken. Computerarchitectuur

Computerarchitectuur en Netwerken. Computerarchitectuur Computerarchitectuur en Netwerken 1 Computerarchitectuur Lennart Herlaar 2 september 2015 Opbouw van het vak Eerst (6 keer) over de opbouw van computer en operating system Collegedictaat Systeemarchitectuur

Nadere informatie

Cookbook KBO Open Data. Versie 1.0.0

Cookbook KBO Open Data. Versie 1.0.0 KBO Open Data Cookbook KBO Open Data Versie 1.0.0 Contact: Helpdesk van de KBO-beheersdienst Stafdienst ICT Koning Albert II-laan 16 1000 Brussel T F +32 (0) 2 277 64 00 +32 (0) 2 277 50 82 helpdesk.kbo@economie.fgov.be

Nadere informatie

6 Besturingssystemen. Applicatie Applicatie Applicatie. Operating System. Hardware 1 WAT IS EEN OPERATING SYSTEM?

6 Besturingssystemen. Applicatie Applicatie Applicatie. Operating System. Hardware 1 WAT IS EEN OPERATING SYSTEM? Hoofdstuk 6 Besturingssystemen 6.1 6 Besturingssystemen 1 WAT IS EEN OPERATING SYSTEM? Een computer zonder besturingssysteem is slechts een systeemkast gevuld met onderdelen verbonden door kabels. Je kunt

Nadere informatie

Assembly en Assemblers. Processoren 5 januari 2015

Assembly en Assemblers. Processoren 5 januari 2015 Assembly en Assemblers Processoren 5 januari 2015 Doel van vandaag Ik heb al losse eindjes over assembly verteld en een voorbeeldprogramma doorlopen. vandaag: algemeen + systematisch overzicht Programmeertalen

Nadere informatie

Digitale en analoge technieken

Digitale en analoge technieken Digitale en analoge technieken Peter Slaets February 14, 2006 Peter Slaets () Digitale en analoge technieken February 14, 2006 1 / 33 Computerarchitectuur 1 Processors 2 Primair geheugen 3 Secundair geheugen

Nadere informatie

Dynamische gebruikersbeslissingen in SAP Workflow

Dynamische gebruikersbeslissingen in SAP Workflow Dynamische gebruikersbeslissingen in SAP Workflow Inleiding Een gebruikersbeslissing in een SAP Workflow definitie biedt de mogelijkheid om een optiescherm aan de gebruiker aan te bieden. Hiermee kan de

Nadere informatie

Microcontrollers. 8051 based microcontroller ADuC832 from Analog Devices. 12/2011 Roggemans M. (MGM)

Microcontrollers. 8051 based microcontroller ADuC832 from Analog Devices. 12/2011 Roggemans M. (MGM) Microcontrollers 8051 based microcontroller ADuC832 from Analog Devices 12/2011 Roggemans M. (MGM) LES 1 Doelstellingen: situering vak, afspraken labo en evaluatie toelichten concept embedded oplossing

Nadere informatie

Zelftest Inleiding Programmeren

Zelftest Inleiding Programmeren Zelftest Inleiding Programmeren Document: n0824test.fm 22/01/2013 ABIS Training & Consulting P.O. Box 220 B-3000 Leuven Belgium TRAINING & CONSULTING INLEIDING BIJ DE ZELFTEST INLEIDING PROGRAMMEREN Deze

Nadere informatie

18 Embedded systemen 1

18 Embedded systemen 1 18 Embedded systemen 1 r0 r1 r2 r3 r4 r5 r6 r7 r8 r9 r10 r11 r12 r13 r14 r15(pc) NZCV CPSR Figuur 18.1 ARM-programmeermodel Byte 0 Byte 1 Byte 2 Byte 3 Byte 3 Byte 2 Byte 1 Byte 0 Figuur 18.2 Endian conversie

Nadere informatie

Oefening 1 - Seriële communicatie via USB

Oefening 1 - Seriële communicatie via USB Werkbladen voor Arduino workshop 2 In deze workshop zal gewerkt worden met de voorbeelden die meegeleverd worden met de Arduino IDE. Deze zijn te vinden onder het menu Bestand->Voorbeelden. Oefening 1

Nadere informatie

WETENSCHAPPEN Oefeningen. LES 2 - Gebogen vlak op basis van een wiskundig bepaalde curve in Grasshopper. Tobias Labarque Rinus Roelofs Matthias Dziwak

WETENSCHAPPEN Oefeningen. LES 2 - Gebogen vlak op basis van een wiskundig bepaalde curve in Grasshopper. Tobias Labarque Rinus Roelofs Matthias Dziwak WETENSCHAPPEN Oefeningen LES 2 - Gebogen vlak op basis van een wiskundig bepaalde curve in Grasshopper Tobias Labarque Rinus Roelofs Matthias Dziwak STAP 1 : Panel Opmerking : je hoeft het Panel blok niet

Nadere informatie

1 Complexiteit. of benadering en snel

1 Complexiteit. of benadering en snel 1 Complexiteit Het college van vandaag gaat over complexiteit van algoritmes. In het boek hoort hier hoofdstuk 8.1-8.5 bij. Bij complexiteitstheorie is de belangrijkste kernvraag: Hoe goed is een algoritme?

Nadere informatie

Wat is een busverbinding?

Wat is een busverbinding? Wat is een busverbinding? gemeenschappelijke verbinding tussen CPU, geheugen en I/O-schakelingen onderscheid tussen: databus/adresbus/controlbus intern/extern serieel/parallel unidirectioneel/bidirectioneel

Nadere informatie

TECHNISCHE UNIVERSITEIT EINDHOVEN FACULTEIT DER TECHNISCHE NATUURKUNDE

TECHNISCHE UNIVERSITEIT EINDHOVEN FACULTEIT DER TECHNISCHE NATUURKUNDE TECHNISCHE UNIVERSITEIT EINDHOVEN FACULTEIT DER TECHNISCHE NATUURKUNDE Tentamen Computers bij fysische experimenten (3BB20) op dinsdag 25 oktober 2005 Het tentamen duurt 90 minuten en wordt gemaakt zonder

Nadere informatie

Inhoud vandaag. Interrupts. Algemeen ARM7 AIC

Inhoud vandaag. Interrupts. Algemeen ARM7 AIC Inhoud vandaag Interrupts Algemeen ARM7 AIC Interrupts Wat is een interrupt? Een interrupt is een onderbreking van de huidige bezigheden ten gevolge van een externe gebeurtenis, zodanig dat de bezigheden

Nadere informatie

Proeftentamen in1211 Computersystemen I (Opm: de onderstreepte opgaven zijn geschikt voor de tussentoets)

Proeftentamen in1211 Computersystemen I (Opm: de onderstreepte opgaven zijn geschikt voor de tussentoets) TECHNISCHE UNIVERSITEIT DELFT Faculteit Informatietechnologie en Systemen Afdeling ISA Basiseenheid PGS Proeftentamen in1211 Computersystemen I (Opm: de onderstreepte opgaven zijn geschikt voor de tussentoets)

Nadere informatie

Tentamen Computerorganisatie 28 augustus 1998, uur. N.B.: Dit tentamen bestaat uit 30 opgaven Totaal aantal bladzijden: 11

Tentamen Computerorganisatie 28 augustus 1998, uur. N.B.: Dit tentamen bestaat uit 30 opgaven Totaal aantal bladzijden: 11 TECHNISCHE UNIVERSITEIT DELFT Faculteit Informatietechnologie en Systemen Subfaculteit Technische Wiskunde en Informatica Werkeenheid Technische Informatica Tentamen Computerorganisatie 28 augustus 1998,

Nadere informatie

RAM geheugens. Jan Genoe KHLim. Situering RAM-geheugens. Geheugens. Halfgeleider Geheugens. Willekeurig toegankelijk geheugen

RAM geheugens. Jan Genoe KHLim. Situering RAM-geheugens. Geheugens. Halfgeleider Geheugens. Willekeurig toegankelijk geheugen Jan Genoe KHLim Situering RAM-geheugens Geheugens Halfgeleider Geheugens Serieel toegankelijk geheugen Willekeurig toegankelijk geheugen Read Only Memory ROM Random Access Memory RAM Statische RAM SRAM

Nadere informatie

NSPYRE LEGO MINDSTORMS UITDAGING (JAVA) INLEIDING. DOEL: SIMULATOR:

NSPYRE LEGO MINDSTORMS UITDAGING (JAVA) INLEIDING. DOEL: SIMULATOR: NSPYRE LEGO MINDSTORMS UITDAGING (JAVA) INLEIDING. Door mee te doen aan deze uitdaging kan je Nspyre laten zien wat je kan. Schrijf jij de beste oplossing dan is deze lego mindstorms nxt 2.0 set voor jou.

Nadere informatie

SQL is opgebouwd rond een basisinstructie waaraan één of meerdere componenten worden toegevoegd.

SQL is opgebouwd rond een basisinstructie waaraan één of meerdere componenten worden toegevoegd. BASISINSTRUCTIES SQL SQL : Structured Query Language is een taal gericht op het ondervragen van een relationele database en die aan veel klassieke databasemanagementsystemen kan worden gekoppeld. SQL is

Nadere informatie

Een desktopcomputer kan uit de volgende onderdelen zijn opgebouwd:

Een desktopcomputer kan uit de volgende onderdelen zijn opgebouwd: SAMENVATTING HOOFDSTUK 1 Een computersysteem De twee meest gebruikte modellen computers zijn: * Desktop * Laptop Een desktopcomputer kan uit de volgende onderdelen zijn opgebouwd: Systeemkast Beeldscherm

Nadere informatie

Debugging in embedded en native systemen met GDB

Debugging in embedded en native systemen met GDB Debugging in embedded en native systemen met GDB A.M. ten Doesschate July 15, 2015 Abstract Een korte beschrijving : intro gebruik met welke tools en hulpmiddelen van de GDB setup en een summier aantal

Nadere informatie

Neurale Netwerken en Deep Learning. Tijmen Blankevoort

Neurale Netwerken en Deep Learning. Tijmen Blankevoort Neurale Netwerken en Deep Learning Tijmen Blankevoort De toekomst - Internet of Things De toekomst - sluiertipje Je gezondheid wordt continue gemonitored Je dieet wordt voor je afgestemd -> Stroomversnelling

Nadere informatie

Beveiliging van persoonlijke bestanden door middel van encryptie een tutorial door Nick heazk Vannieuwenhoven

Beveiliging van persoonlijke bestanden door middel van encryptie een tutorial door Nick heazk Vannieuwenhoven Beveiliging van persoonlijke bestanden door middel van encryptie een tutorial door Nick heazk Vannieuwenhoven Ten Geleide Voor het beveiligen van onze persoonlijke bestanden zullen we gebruik maken van

Nadere informatie

Altera NIOS 3.0 Tutorial

Altera NIOS 3.0 Tutorial DE NAYER Instituut J. De Nayerlaan 5 B-2860 Sint-Katelijne-Waver Tel. (015) 31 69 44 Fax. (015) 31 74 53 e-mail:ppe@denayer.wenk.be ddr@denayer.wenk.be tti@denayer.wenk.be website: emsys.denayer.wenk.be

Nadere informatie

Technology, Innovation & Society Delft

Technology, Innovation & Society Delft Technology, Innovation & Society Delft VOORBLAD SCHRIFTELIJKE TOETSEN OPLEIDING TOETSCODE GROEP :Elektrotechniek : HM-ES-th3 :minor embedded systemen TOETSDATUM :16 januari 2012 TIJD : 11.00-12.30 uur

Nadere informatie

b) Geef het schema van een minimale realisatie met uitsluitend NANDs en inverters voor uitgang D.

b) Geef het schema van een minimale realisatie met uitsluitend NANDs en inverters voor uitgang D. Basisbegrippen Digitale Techniek (213001) 9 november 3000, 13.30 17.00 uur 8 bladzijden met 10 opgaven Aanwijzingen bij het maken van het tentamen: 1. Beantwoord de vragen uitsluitend op de aangegeven

Nadere informatie

Positiestelsels, rekenen en streepjescodes

Positiestelsels, rekenen en streepjescodes Positiestelsels, rekenen en streepjescodes Dion Coumans Mai Gehrke Lorijn van Rooijen 1 Introductie In dit dictaat Positiestelsels, rekenen en streepjescodes verdiepen we ons in de wereld van de getallen.

Nadere informatie

RAM optimaliseren: Cacheman

RAM optimaliseren: Cacheman RAM optimaliseren: Cacheman Windows beheert het geheugen op haar eigen manier, zonder dat u daar in principe veel invloed op heeft. Het programma Cacheman van Outertech kan daar verandering in brengen.

Nadere informatie

11/05/2015. Deel 1. Hardware en sporendragers. Hardware en sporendragers. Hardware en sporendragers. Hardware en sporendragers

11/05/2015. Deel 1. Hardware en sporendragers. Hardware en sporendragers. Hardware en sporendragers. Hardware en sporendragers Didactische doelstellingen Deel 1 De cursist : herkent en benoemt de belangrijkste digitale gegevensdragers waarop sporen kunnen worden teruggevonden. Oost-Vlaamse Politieacademie vzw Sprendonkstraat 5

Nadere informatie

iphone app - Timesheet

iphone app - Timesheet iphone app - Timesheet Timesheet - iphone app Deze Paxton applicatie is gratis verkrijgbaar in de App Store. Deze applicatie is ontwikkeld om gebruikt te worden op elk ios apparaat versie 5.1 of hoger

Nadere informatie

Tentamen Programmeren in C (EE1400)

Tentamen Programmeren in C (EE1400) TU Delft Tentamen Programmeren in C (EE1400) 5 april 2012, 9.00 12.00 Faculteit EWI - Zet op elk antwoordblad je naam en studienummer. - Beantwoord alle vragen zo nauwkeurig mogelijk. - Wanneer C code

Nadere informatie

Bij het maken van deze opgave worden de volgende vragen beantwoord:

Bij het maken van deze opgave worden de volgende vragen beantwoord: Opdracht 1a ----------- Introductie Bij het maken van deze opgave worden de volgende vragen beantwoord: Hoe start ik S-PLUS op? Hoe lees ik gegevens in vanuit een ASCII-bestand in een tabel? Hoe kan ik

Nadere informatie

In deze mannual zal ik het voorbeeld van de Led cube gebruiken maar de principes zijn op alles toepasbaar.

In deze mannual zal ik het voorbeeld van de Led cube gebruiken maar de principes zijn op alles toepasbaar. Parallelle poort interface met Visual basic Waarom dit naslagwerk: Ik was zelf een beginner op dit vlak en heb dagen lopen zoeken naar correcte en up to date info inzake de aansturing van pc naar elektronica

Nadere informatie

Het project Gamemaker Kids is mede mogelijk gemaakt door:

Het project Gamemaker Kids is mede mogelijk gemaakt door: Introductie Het project Gamemaker Kids is mede mogelijk gemaakt door: Auteur: Eindredactie: Klasien Postma Sacha de Ruiter, Technika 10 Nederland Copyright: Creative Commons www.gamemakerkids.nl/index.pl/licentie

Nadere informatie

Gegevens invullen in HOOFDLETTERS en LEESBAAR, aub. Belgische Olympiades in de Informatica (duur : maximum 1u15)

Gegevens invullen in HOOFDLETTERS en LEESBAAR, aub. Belgische Olympiades in de Informatica (duur : maximum 1u15) OI 2010 Finale 12 Mei 2010 Gegevens invullen in HOOFDLETTERS en LEESBAAR, aub VOORNAAM NAAM :................................................ SCHOOL :............................................................

Nadere informatie

Opdracht 5a ----------- Kruistabellen

Opdracht 5a ----------- Kruistabellen Opdracht 5a ----------- Kruistabellen Aan elk van 36 studenten werd gevraagd of zij alcohol drinken, en zo ja, welke soort alcoholische drank de voorkeur heeft. Tevens werd voor elke student de leeftijd

Nadere informatie

Samenvatting Computer Architectuur 2006-2007

Samenvatting Computer Architectuur 2006-2007 Controletransferinstructies = Instructies die verandering brengen in de zuiver sequentiële uitvoering van de instructies. Ze doen dit door de instructiewijzer een andere waarde te geven. Ze kunnen met

Nadere informatie

Documentatierapport Adresrugnummer met

Documentatierapport Adresrugnummer met Centraal Bureau voor de Statistiek Centrum voor Beleidsstatistiek Documentatierapport Adresrugnummer met gemeente-, wijk- en buurtcode (ADRESGWBTAB) Datum: 21 maart 2014 Bronvermelding Publicatie van uitkomsten

Nadere informatie

Pervasive Server V9 Installatiegids

Pervasive Server V9 Installatiegids Pervasive Server V9 Installatiegids 1 Inhoudsopgave 1. Om te beginnen... 3 2. Systeemeisen... 3 2.1 Server... 3 2.1.1 Hardware... 3 2.1.2 Software... 3 2.2 Client... 3 2.2.1 Hardware... 3 2.2.2 Software...

Nadere informatie

Belangrijkste ideeën/concepten uit OS, incl. proces

Belangrijkste ideeën/concepten uit OS, incl. proces Operating System Overview (Hfst 2) Wat is een OS? Wat was een OS? Evolutie van OS. OS als virtuele machine OS als beheerder van hulpbronnen (resources) Belangrijkste ideeën/concepten uit OS, incl. proces

Nadere informatie

Groep 6. Uitleg voor ouders (en kinderen) over de manieren waarop rekenen in groep 6 aan bod komt. Don Boscoschool groep 6 juf Kitty

Groep 6. Uitleg voor ouders (en kinderen) over de manieren waarop rekenen in groep 6 aan bod komt. Don Boscoschool groep 6 juf Kitty Groep 6 Uitleg voor ouders (en kinderen) over de manieren waarop rekenen in groep 6 aan bod komt. Getalbegrip Ging het in groep 5 om de hele getallen tot 1000, nu wordt de getallenwereld uitgebreid. Naast

Nadere informatie

Javascript oefenblad 1

Javascript oefenblad 1 Leer de basis van Javascript. Javascript oefenblad 1 Niels van Velzen Javascript oefenblad 1 Pagina 2 Inleiding Javascript is niet altijd even makkelijk. Vooral aan het begin is het even wennen hoe de

Nadere informatie

Programmeren met Arduino-software

Programmeren met Arduino-software Programmeren met Arduino-software De software waarin we programmeren is Arduino IDE. Deze software is te downloaden via www.arduino.cc. De programmeertaal die hier gebruikt wordt, is gebaseerd op C en

Nadere informatie

Uitwerking Aanvullend tentamen Imperatief programmeren Woensdag 24 december 2014, 13.30 15.30 uur

Uitwerking Aanvullend tentamen Imperatief programmeren Woensdag 24 december 2014, 13.30 15.30 uur Uitwerking Aanvullend tentamen Imperatief programmeren Woensdag 24 december 2014, 13.30 15.30 uur 1. deze opgave telt voor 30% van het totaal. Schrijf een compleet programma, dat door de gebruiker vanaf

Nadere informatie

Rekentermen en tekens

Rekentermen en tekens Rekentermen en tekens Erbij de som is hetzelfde, is evenveel, is gelijk aan Eraf het verschil, korting is niet hetzelfde, is niet evenveel Keer het product kleiner dan, minder dan; wijst naar het kleinste

Nadere informatie

von-neumann-architectuur Opbouw van een CPU Processoren 1 december 2014

von-neumann-architectuur Opbouw van een CPU Processoren 1 december 2014 von-neumann-architectuur Opbouw van een CPU Processoren 1 december 2014 Herhaling: Booleaanse algebra (B = {0,1},., +, ) Elke Booleaanse functie f: B n B m kan met., +, geschreven worden Met Gates (electronische

Nadere informatie